Kukoma hedhi

Kukoma hedhi (Menopause), pia inajulikana kama climacteric, ni wakati katika maisha ya wanawake wengi ambapo hedhi hukoma kutoka kabisa, na hawawezi tena kuzaa watoto. Kukoma hedhi kwa kawaida hutokea kati ya umri wa miaka 49 na 52. Wataalamu wa kimatibabu mara nyingi hufafanua kukoma kwa hedhi kuwa kumetokea wakati mwanamke hajavuja damu ya hedhi kwa mwaka mmoja. Hali hii inaweza pia kufafanuliwa kwa kupungua kwa uzalishaji wa homoni katika ovari. Kwa wale ambao wamefanyiwa upasuaji wa kuondoa uterasi lakini bado wana ovari, kukoma hedhi kunaweza kuzingatiwa kuwa kulitokea wakati wa upasuaji au wakati viwango vyao vya homoni vilipungua. Kufuatia kuondolewa kwa uterasi, dalili za kawaida huonekana mapema, kwa wastani wa miaka 45.

Katika miaka kabla ya kukoma hedhi, hedhi ya mwanamke kwa kawaida hutokea kwa mpangilio usio wa kawaida,  ambayo ina maana kwamba hedhi inaweza kuwa ya muda mrefu au mfupi au kuwa nyepesi au nzito zaidi katika kiasi cha mtiririko. Wakati huu, wanawake mara nyingi hupata hisia za ghafla za joto kali. Hili kwa kawaida hudumu kati ya sekunde 30 hadi dakika kumi, na linaweza kuambatana na kutetemeka, kutokwa na jasho na ngozi kuwa nyekundu. Mara nyingi hisia za ghafla za joto kali huacha kutokea baada ya mwaka mmoja au miwili. Dalili zingine zinaweza kujumuisha ukavu wa uke, kutatizika kulala na mabadiliko ya hisia. Ukali wa dalili hutofautiana kati ya wanawake. Ingawa kukoma kwa hedhi mara nyingi hufikiriwa kuwa kunahusiana na ongezeko la ugonjwa wa moyo, hili hasa hutokea kutokana na kuongezeka kwa umri na halina uhusiano wa moja kwa moja na kukoma kwa hedhi. Katika baadhi ya wanawake, matatizo yaliyokuwapo kama vile hali ya ukuaji wa tishu za uterasi nje ya uterasi (Endometriosisi) au maumivu wakati wa hedhi yanaboreka baada ya kukoma kwa hedhi.

Kukoma hedhi kwa kawaida ni badiliko la asili,  kwani ovari hupungua polepole kwa ukubwa kadri umri unavyosonga. Hili linaweza kutokea mapema kwa wale wanaovuta tumbaku. Sababu nyingine ni pamoja na upasuaji wa kuondoa ovari zote mbili au aina fulani za tiba ya kemotherapi. Katika kiwango cha kisaikolojia, kukoma kwa hedhi hutokea kwa sababu ya kupungua kwa uzalishaji wa homoni za estrojeni na projesteroni na ovari.  Ingawa kwa kawaida haihitajiki, utambuzi wa kukoma hedhi unaweza kuthibitishwa kwa kupima viwango vya homoni katika damu au mkojo. Kukoma kwa hedhi ni kinyume cha kupata hedhi (menarche), wakati ambapo hedhi ya msichana huanza.

Kwa kawaida, hali hii haihitaji matibabu mahususi. Dalili zingine, hata hivyo, zinaweza kuboreshwa kwa matibabu. Kuhusiana na hisia za ghafla za joto kali, mara nyingi inapendekezwa kuepuka kuvuta sigara, kutumia kafeini na pomb. Kulala katika chumba baridi na kutumia feni kunaweza kusaidia. Dawa zifuatazo zinaweza kusaidia: tiba ya homoni za kukoma hedhi (MHT), klonidini, gabapentini au vizuizi maalum vya uchukuaji tena wa serotonini. Mazoezi yanaweza kusaidia kusuluhisha tatizo la kulala.  Ingawa MHT ziliagizwa mara kwa mara, kwa sasa zinapendekezwa tu kwa wale walio na dalili kali, kwa kuwa kuna wasiwasi kuhusu madhara yake.  Ushahidi wa kiwango cha juu wa ufanisi wa dawa mbadala haujapatikana. Kuna ushahidi wa awali kuhusu ufanisi wa matumizi ya fytoestrojeni (phytoestrogens).

 Marejeleo 

[[Category:Magonjwa]]
Category:Translated from MDWiki