Ugonjwa wa kutotulia kihisia

Ugonjwa wa kutotulia kihisia (kifupi kwa Kiingereza: EUPD; pia: Borderlne personality disorder, BPD, yaani Ugonjwa wa hali ya utu ya mpakani ) ni ugonjwa wa akili unaojulikana kwa muundo wa muda mrefu wa mahusiano yasiyo imara, hisia potovu za kujihusu, na athari kali za kihisia. Watu binafsi mara nyingi hujihusisha na mambo ya kujidhuru na tabia nyinginezo hatari. Wale walioathirika wanaweza pia kuhangaika na hisia ya utupu, hofu ya kuachwa, na kujitenga na ukweli. Dalili zake zinaweza kuchochewa na matukio yanayochukuliwa kuwa ya kawaida kwa wengine. Tabia hii kwa kawaida huanza katika utu uzima wa mapema na hutokea katika hali mbalimbali. Matumizi mabaya ya dawa, unyogovu, na matatizo ya kula mara nyingi huhusishwa na ugonjwa huu. Takriban 10% ya watu walioathiriwa hufa kwa kujiua.

Sababu za ugonjwa huu haziko wazi, lakini zinaonekana kuhusisha sababu za kijeni, neva, mazingira na mambo ya kijamii. Ugonjwa huu unatokea mara tano zaidi kwa mtu ambaye ana jamaa wa karibu aliyeathirika. Matukio mabaya ya maisha yanaonekana pia kuuchangia. Utaratibu wa kimsingi unaonekana kuhusisha mtandao wa mbele wa niuroni wa mfumo wa neva na miundo mingine katika ubongo inayodhibiti hisia zetu nyingi. Ugonjwa wa hali ya utu ya mpakani unatambuliwa na Mwongozo wa Uchunguzi na Takwimu wa Matatizo ya Akili (DSM) kama ugonjwa wa utu, pamoja na matatizo mengine tisa kama hayo. Utambuzi wake unategemea dalili, wakati uchunguzi wa kimatibabu unaweza kufanywa ili kuondoa uwezekano wa kuwepo kwa matatizo mengine. Hali hii lazima itofautishwe na tatizo la utambulisho au matatizo ya matumizi ya dutu, miongoni mwa uwezekano mwingine mwingi.

Ugonjwa wa hali ya utu ya mpakani kwa kawaida hutibiwa kwa tiba, kama vile tiba ya utambuzi wa tabia (CBT) au tiba ya tabia ya mjadala wa kimantiki wa mawazo na maoni (DBT). Mjadala huu wa kimantiki wa mawazo na maoni unaweza kupunguza hatari ya kujiua. Tiba inaweza kutokea moja kwa moja au kwa kikundi. Ingawa dawa hazitibu ugonjwa huu, zinaweza kutumika kusaidia kutibu dalili zinazohusiana nao. Watu wengine wenye ugonjwa huu wanahitaji huduma ya hospitali.

Takriban 1.6% ya watu huwa wana ugonjwa huu katika mwaka fulani, na makadirio mengine yanafikia 6%. Wanawake hugunduliwa na maradhi haya mara tatu zaidi kuliko wanaume  na unaonekana kuwa chini ya kawaida kati ya watu wazee. Hadi nusu ya watu huboreka katika kipindi cha miaka kumi. Watu walioathirika kwa kawaida hutumia kiasi kikubwa cha rasilimali za afya. Kuna mjadala unaoendelea kuhusu kuupa jina ugonjwa huu, hasa ufaafu wa neno mpaka. Ugonjwa huu mara nyingi hunyanyapaliwa katika vyombo vya habari na uwanja wa magonjwa ya kiakili.

 Marejeo 

Jamii:magonjwa
Jamii:saikolojia