Lupus

Lupus, kitaalamu hujulikana kama systemic lupus erythematosus (kifupi: SLE), ni ugonjwa wa autoimmune, ambapo mfumo wa kingamwili hushambulia kimakosa tishu zenye afya katika sehemu nyingi za mwili. Dalili zake hutofautiana kati ya watu na zinaweza kuwa chini hadi kali sana. Dalili zake za kawaida ni pamoja na maumivu na kuvimba kwa viungo, homa, maumivu ya kifua, kupoteza nywele, vidonda vya mdomo, kuvimba kwa nodi za limfu, kuhisi uchovu na upele mwekundu ambao mara nyingi hupatikana kwenye uso. Mara nyingi kuna vipindi vya ugonjwa huu kuwa mkali (flares), na vipindi vya kupokuwepo dalili zake (remission) ambapo kuna dalili chache tu.

Sababu zake haziko wazi  na inafikiriwa kuhusiana na jeni pamoja na mambo ya kimazingira. Miongoni mwa watoto mapacha wanaofanana, ikiwa mmoja wao ameathiriwa, kuna uwezekano wa 24% kwaba huyo mwingine ataathiriwa pia. Homoni za jinsia za kike, mwanga wa jua, uvutaji sigara, upungufu wa vitamini D na maambukizo fulani pia yanaaminika kuongeza hatari zake. Mfumo huu unahusisha mwitikio wa kinga ambapo kingamwili hushambulia tishu za mtu mwenyewe. Hizi kwa mara nyingi ni kingamwili za kupambana na nyuklia na husababisha kuvimba. Utambuzi wake unaweza kuwa mgumu na unategemea mchanganyiko wa dalili na vipimo vya maabara. Kuna idadi ya aina nyingine za lupus erythematosus ikiwa ni pamoja na lupus erithematosus, ugonjwa wa lupus ya ngozi ya mviringo (discoid lupus erythematosus), na ugonjwa wa lupus wa ngozi wa muda wa kati (subacute cutaneous lupus erythematosus).

Ugonjwa huu hauna tiba, na matibabu yake yanaweza kujumuisha dawa zisizo za steroidi (NSAIDs), kortikosteroidi (corticosteroids), dawa za kuzuia mfumo wa kinga (immunosuppressants), hidroksiklorokwini (hydroxychloroquine) na methotrexate. Ingawa kortikosteroidi (corticosteroids) hufanya kazi vizuri kwa haraka, matumizi yake ya muda mrefu husababisha madhara. Dawa mbadala haijaonyeshwa kuathiri ugonjwa huu. Umri wa kuishi ni mdogo kati ya watu wenye SLE. SLE huongeza kwa kiasi kikubwa hatari ya ugonjwa wa moyo na mishipa, na hii ikiwa sababu ya kawaida ya kifo. Kwa matibabu ya kisasa, karibu 80% ya walioathiriwa wanaishi zaidi ya miaka 15. Wanawake walio na lupus wana mimba ambazo ni hatari zaidi lakini nyingi zake hufanikiwa.

Kiwango cha SLE hutofautiana kati ya nchi kutoka 20 hadi 70 kwa kila 100,000. Wanawake wa umri wa kuzaa huathirika mara tisa mara nyingi zaidi kuliko wanaume. Ingawa kwa kawaida huanza kati ya umri wa miaka 15 na 45, aina mbalimbali za umri zinaweza kuathirika. Wale wenye asili ya Kiafrika, Karibea, na Wachina wako katika hatari zaidi kuliko watu weupe. Viwango vya magonjwa katika nchi zinazoendelea havijulikani wazi. Lupus ni neno la Kilatini linalomaanisha "mbwa mwitu": ugonjwa huu ulipewa jina hili katika karne ya 13, kwani upele huu ulifikiriwa kwamba una mwonekano kama ule wa kuumwa na mbwa mwitu.

 Marejeo 

Jamii:magonjwa