Lozikeyi

Lozikeyi Dlodlo (1855-1919) alikuwa malkia mwakilishi wa Wazulu kusini mwa Afrika.

 Asili 
Lozikeyi alikuwa mmoja wa wake wapendwa wa Lobengula,http://www.oxforddnb.com/view/article/61728  na malkia mkuu, hadi mwaka wa 1893. Hakuwa na wana, bali binti tu, lakini hata hivyo alikuwa na ushawishi katika jaribio la kufanya mtoto wa mke mwenzake awe mrithi wa mumewe. Alikuwa maarufu kwa ujasiri wake na kwa kukataa kwake utawala wa walowezi weupe katika eneo ambalo baadaye lilikuwa Rhodesia. Mumewe alipopotea, alihudumu kwa muda kama mtawala halisi wa ufalme. Mahali alipojitoa kwenye jamii katika Mto Bembezi ilikuwa kisiwa ambacho kilitambulika kama "Eneo la Mfalme". Lozikeyi alifariki huko Nkosikazi katika Wilaya ya Bubi kutokana na homa ya influenza; kaburi lake linaweza bado kutembelewa, ingawa hali yake imeelezewa kuwa "imetengwa". Karibu kuna shule ambayo alilobby kwa ajili yake na ambayo aliifungua; bado inahudumia wanafunzi, ingawa haijapitishwa. Alikuwa mada ya hadithi, Lozikeyi Dlodlo Malkia wa Ndebele: "Mwanamke Hatari Sana na Mwenye Kutatanisha" iliyoandikwa na Marieke Faber Clarke na Pathisa Nyathi, iliyochapishwa mwaka wa 2013. Picha nne zake zipo katika mkusanyiko wa Bodleian Library huko Oxford, ambayo ilimwonyesha katika onyesho wakati wa ujenzi wa jengo jipya.

 Malkia wa Ndebele 
Malkia Lozikeyi aliongoza taifa la Ndebele kutokana na mienendo ya kikatiba kati ya watu wa Nguni. Malkia Lozikeyi hakuwa mwanamke wa kwanza kuongoza kwa jukumu hili. Lakini alikuwa sehemu ya mkusanyiko wa wanawake wenye nguvu na wenye ushawishi katika jamii ya Nguni. Malkia Labotsibeni Mdluli alikuwa mama wa mfalme wa Swaziland kutoka mwaka wa 1889 hadi kifo chake mwaka wa 1925.

 Vita vya Anglo-Matabele vya 1896 
Lozikeyi Dlodlo alicheza jukumu muhimu katika vita vya Anglo-Matabele vya 1896. Alikuwa kiongozi wa jeshi la Mfalme. Pamoja na kaka yake pacha, Muntuwani, walihakikisha kwamba jeshi lilikuwa na risasi za kutosha kabla ya vita vya 1896 kwa kutumia silaha ambazo mumewe hakuwa ametumia katika vita vya kwanza vya Anglo-Matabele vya 1893.

Tanbihi

Jamii:Waliozaliwa 1855
Jamii:Waliofariki 1919
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:wanasiasa wa Afrika Kusini