Bai Bibyaon Ligkayan Bigkay

Bai Bibyaon Ligkayan Bigkay ni kiongozi wa Lumad na mwanamazingira wa Ufilipino. Ndiye chifu wa kwanza na wa pekee wa kike katika historia ya watu wa Manobo, na ameelezewa kama "Mama wa Walumadi". 

Alikuwa mtetezi wa haki za wakazi asili na amekuwa mtetezi wa ardhi ya mababu wa Manobo na Milima ya Pantaron tangu mwaka 1994.

Wazee wengi wa Lumad hawajui tarehe kamili ya kuzaliwa kwao, lakini Bigkay aliakadiriwa kuwa na umri wa miaka 80 ilipofika mwaka 2019. 

 Uongozi 
Safu ya Milima ya Pantaron ni mojawapo ya misitu mikubwa iliyosalia nchini Ufilipino, na imekuwa ikilengwa kwa shughuli za ukataji miti. Cortez, Kath M. (2019-08-14). "Lumad women, their inter-generational struggle for self-determination". Davao Today. Archived from the original on 8 November 2020. Retrieved 2020-06-05. Safu hii pia hutoa maji kwa mito mikubwa ya Mindanao, ikijumuisha mto Mindanao, mto Pulangi, mto Davao, mto Tagoloan, na vijito vya mto Agusan .  Mnamo 1994, akitafutwa na kiongozi wa kabila la Datu Guibang Apoga wa Talaingod Davao del Norte, aliongoza Manobo dhidi ya uvamizi wa kampuni ya ukataji miti ya Alcantara and Sons.  Alikuwa miongoni mwa viongozi waliopinga shughuli za ukataji miti ambazo zingeharibu ardhi ya mababu wa Manobo huko Talaingod, Davao del Norte . Katika miongo kadhaa tangu wakati huo ameendelea pamoja na Datus wengine katika kutetea jamii asilia za safu ya Pantaron dhidi ya unyonyaji na kijeshi. 

Marejeo

Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Ufilipino