Adire (nguo)

Adire ni aina ya nguo inayotengenezwa na wanawake wa kabila la Wayoruba, kusini-magharibi mwa Nigeria, kwa kutumia mbinu mbalimbali za kupaka rangi.

 Historia 
Katika miongo ya mwanzo ya karne ya 20, vipande vya awali vya Adire vilikuwa na miundo rahisi iliyofungwa kwenye kitambaa cha pamba. Hali hii ilibadilika kutokana na kuongezeka kwa uingizaji wa nyenzo kutoka nje na kuenea kwa wafanyabiashara wa nguo wa Ulaya katika miji ya Abeokuta na maeneo mengine ya Yoruba. Mabadiliko hayo yaliimarisha juhudi za wanawake katika ujasiriamali na ubunifu wa kisanii.  

Wapo wanaodai kuwa miji mikubwa ya Ibadan na Osogbo ilikuwa muhimu zaidi katika kuendeleza utengenezaji wa Adire, kwa kuwa mbinu za kupaka rangi zilianza Abeokuta na baadaye kuenezwa na wanawake wa Egba waliorejea kutoka Ibadan.  

Umbo la msingi la nguo hii ni vipande viwili vya shati vilivyounganishwa ili kuunda kitambaa cha kanga cha wanawake.  

Hata hivyo, kufikia mwishoni mwa miaka ya 1930, kuenea kwa matumizi ya indigo na caustic soda, pamoja na kuongezeka kwa washiriki wapya wasio na ujuzi wa kutosha, kulisababisha matatizo ya ubora na kupungua kwa mahitaji. Ingawa miundo bora zaidi iliendelea kutolewa hadi mwanzoni mwa miaka ya 1970, umaarufu wa Adire ulianza kupungua.  

Katika miaka ya 1960 kulikuwa na uamsho mdogo uliosababishwa na maslahi ya Peace Corps kutoka Marekani, lakini haukurejesha hadhi ya awali. Hata hivyo, miundo rahisi na mitindo ya kisanaa kama *oniko* na *alabere* bado hutengenezwa. Ladha ya ndani ilianza kupendelea kampala, nguo za rangi nyingi ambazo mara nyingine pia hujulikana kama adire.  

Katika miaka ya hivi karibuni, kumekuwa na ufufuo wa sanaa ya Adire kupitia kazi za mafundi wa Nigeria kama Nike Davies-Okundaye.  

Watu mashuhuri wa kisiasa na burudani kama Michelle Obama na Lupita Nyong'o wameonekana wakiwa wamevaa mavazi ya kuvutia yenye muundo wa Adire, jambo lililoongeza umaarufu wake kimataifa.  

Marejeo

Jamii:Mavazi
Jamii:Utamaduni wa Nigeria
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania