Wendo wa ukomeshaji wa utumwa

Kukomeshwa kwa utumwa kulitokea kwa nyakati tofauti katika nchi tofauti. Utumwa ulipatikana katika jamii za Afrika, Amerika, Asia na Ulaya tangu nyakati za kale kwa viwango na taratibu tofauti. Tangu mwanzo wa historia ya kuandikwa kuna pia ushuhuda wa hatua za kuthibiti utumwa. Hatua za aina hiyo zilikuwa hasa sheria za kuzuia au kupakana utumwa wa wenyeji wa jamii yenyewe. , pamoja na ku. na kuweka taratibu za Ilitokea mara kwa mara mfululizo katika hatua zaidi ya moja - kwa mfano, kama kukomesha biashara ya watumwa katika nchi fulani, na kisha kukomesha utumwa katika milki zote. Kila hatua kawaida ilikuwa matokeo ya sheria tofauti au kitendo. Ratiba ya nyakati hii inaonyesha sheria za kukomesha au vitendo vilivyoorodheshwa kwa mpangilio. Pia inashughulikia kukomesha uhadimu .

Ingawa utumwa ni kinyume cha sheria katika nchi zote leo, hali zinazolingana na utumwa zinaendelea katika maeneo mengi ulimwenguni, haswa barani Afrika na Asia, mara nyingi kwa msaada wa serikali. https://www.globalslaveryindex.org/2018/data/maps/#prevalence

 Nyakati za kale 
Wakati wa kale, jamii kadhaa huko Ulaya na Mashariki ya Kati zilidhibiti utumwa wa deni na utaratibu wa kufanana wa huduma ya deni (ambako mwia anaweza kudai kazi ya lazima kutoka kwa mdaiwa katika ulipaji wa deni lake; hapo mdaiwa hakuwa mtumwa rasmi na hakutazamiwa kama mali kamili, kama vile kumilikiwa daima, kuuzwa kwenye soko, au kuvuliwa jamii ).

Mabadiliko yaliyoorodheshwa hapa ni pamoja na sheria za Solon huko Athens, Lex Poetelia Papiria katika Jamhuri ya Roma, au kanuni zilizoainishwa katika Biblia ya Kiebrania katika Kitabu cha Kumbukumbu la Torati kwa ujumla zilidhibiti usambazaji wa watumwa na wahudumu wa deni kwa kukataza au kudhibiti utumwa wa vikundi fulani vyenye upendeleo (kwa hivyo, mageuzi ya Kirumi yalilinda raia wa Kirumi, mageuzi ya Athene yalilinda raia wa Athene, na sheria katika Kumbukumbu la Torati zilithibitisha uhuru kwa Mwebrania baada ya muda maalum wa huduma), lakini hakuna hata mmoja aliyekomesha utumwa kimsingi. Kanuni zote hazikuhusu wageni au wale wasiotazamiwa kuwa raia.
Tarehe Mamlaka Maelezo Mapema karne ya sita KK Athens ya Kale Solon akianzisha sheria za Athens ya Kale anafutilia mbali utumwa wa deni kwa raia wa Athens na kuwaachilia huru raia wote wa Athens ambao hapo awali walikuwa watumwa. Athenaion Politeia 12.4, quoting Solon s:Athenian Constitution#12  Utumwa uiendelea mjini Athens kwa kutumia watumwa wenye asili nje ya mji huo; mwisho wa utumwa wa deni wa Waathens na kupoteza chanzo cha kazi ya kulaimishwa unaaminiwa hata kuchochea utumwa kamili kuwa muhimu zaidi katika uchumi wa Athens tangu siku zile.  Karne ya 3 KKDola la Maurya Mfalme wa Uhindi Ashoka anafutilia mbali biashara ya watumwa na anahimiza watu kuwatendea watumwa vizuri.  326 KKJamhuri ya Kirumi Sheria ya "Lex Poetelia Papiria" inapiga marufuku mikataba ambako raia maskini wa Kiromi alikubali kungia katika utumwa wa deni kama angeshindwa kurudisha deni. Utumwa wa kawaida ulioruhusu wageni haukukomeshwa. tuma uliendelea katika Roma ya Kale kwa karne nyingi. 9–12 BK Nasaba ya Xin (China ya kale) Wang Mang aliyekuwa mfalme wa kwanza na wa pekee wa nasaba ya Xin, anaanzisha mfululizo wa mageuzi makubwa, pamoja na kukomesha utumwa na mfumo wa kumiliki ardhi kutoka 9-12 BK   Walakini, mabadiliko ya kodi yalisababisha hasira ya watu. Alipinduliwa na kuuawa na utumwa ulirejeshwa mnamo 23 BK

 Nyakati za Kati 

 NB: Marekebisho mengi yaliyoorodheshwa yalirudishwa nyuma katika karne zilizofuata.

MwakaEneo la mamlakaMaelezo590–604RomaPapa Gregori I anakataza Wayahudi wasimiliki watumwa WakristoKarnne ya 7 FranciaMalkia Batilde, aliyewahi kuwa mtumwa, pamoja na Mtaguso wa Chalon-sur-Saône (644–655) wanalaani tenado la kuweka Wakriso utumwani. Balthild ananunua watumwa, hasa Wasaksoni, na kuwaweka huru.741–752RomaPapa Zakaria anapiga marufuku kuwauzia Waislamu watumwa Wakristo. Ananunua watumwa wote mjini na kuwaweka huru 840Milki ya WafarankiVeneziaPactum Lotharii: wafanyabiashara wa Venezia wanaahidi kutonunua tena watumwa Wakristo ndani ya milki, wala kuwauza kwa Waislamu. Wafanyabiashara wa Venezia wanabadilsha mtindo wao wakilenga sasa Waslavi wapagani kutoka Ulaya ya mashariki.873UkristoPapa Yohane VIII anatangaza ni dhambi kufanya Wakristo kuwa watumwa, anaamuru wote wawekwe huru.~900Miki ya BizantiKaizari Leo VI anapiga marufuku mikataba ya kujifanya kuwa mtumwa kwa hiari akitangaza mikataba yote ya aina hiyo kuwa batili; wote wanaokubali mikataba ya aina hiyo wadhibike kwa kiboko.922Milki ya WafarankiSinodi ya Koblenz inaamua kumfanya Mkristo kuw mtumwa na kumwuza ni sawa na kosa la mauaji956Nasaba ya Goryeo (Korea)Mnamo mwaka 956 mtawala Gwangjong wa Goryeo anatangaza sheria kuhusu Watumwa na Ardhi alipoweka watumwa huru akilenga kupunguza uwezo wa makabaila waliotegemea watumwa. 960Venezia (Italia)Doge (kiongozi) Pietro IV Candiano anapiga marufuku biashara ya watumwa mjini1080UingerezaWilliam I anapiga marufuku kumwuza yeyote kwa "wapagani" 1100Normandihakuna watumwa tena1102UingerezaBaraza kuu ya London ibapiga marufuku biashara ya watumwa c. 1160NorweiSheria inakataza kuuza watumwa wa nyumbani nje ya nchi1171EireWatumwa wote Waingereua nchini wanawekwa huru1198UfaransaShirika la Watrinitari wanaanzishwa kwa shabaha ya kununua uhuru wa waungwa wa vita za misalaba na wahanga wa maharamia Waislamu 1214Korčula (Kroatia)Kanuni za mji zinabatilisha utumwa 1218AragonShirika la Wamersedari linaanzishwa mjini Barcelona kwa shabaha ya kununua uhuru wa Wakristo waliokuwa watumwa katika nchi za Waislamu ~1220Dola Takatifu la KiromaKanuni za Wasaksoni (Sachsenspiegel) zinapiga marufuku utumwa kwa kuuita uvunjaji wa hali ya binadamu kuumbwa kwa sura ya Mungu 1245AragonMfalme Yakobo I anakataza wayahudi wasimiliki watumwa Wakristo lakini anawaruhusu kuwa na watumwa Waislamu na wapagani1256Bologna (Italia)Kanuni za mji (Liber Paradisus) zinabatilisha utumwa halisi na pia utwana , watwana wote ndani ya eneo la mji wanawekwa huru127427x27px NorweiSheria ya nchi (Landslov) inataja "waliokuwa watumwa" pekee, ikidokeza utumwa umeshafutwa katika ufalme wa Norwei131523x23px UfaransaLouis X anatoa amri ya kukomesha utumwa akitangaza kuwa "Ufaransa inamaanisha uhuru" (maana ya kiasili ya jina "Wafaranki" ni "walio huru") na kwmaba kila mtumwa anayefika Ufaransa anapewe uhuru wake.  Hata hivyo kua mifano kadhaa ya utumwa hadi karne ya 17 katika mabandari ya Ufaransa kwenye Bahari Mediteranea, halafu uchumi wa utumwakwenye koloni za Ufaransa. Most aspects of serfdom are also eliminated de facto between 1315 and 1318.131823x23px UfaransaMfalme Philip V anafuta utumwa katika ufalme wake.133527x27px UswidiUtumwa unakomeshwa pamoja na maeeo ya Ufini. Lakini watumwa waliweza kuingizwa nchini hadi mwaka 1813. Wakati wa karne za 18 na 19, tumwa uipatikana katika koloni ndogo za Uswidi huko Saint Barth kweny Bahari ya Karibi.1347PolandiKanuni za Kasimir Mkuu anatangaza kanuni za kweka huru watuwa wote.1368Nasaba ya Ming (China)Kaizari Hongwu anatangaza kufutwa kwa utumwa, lakini unaendelea kote China. Watawala wanaofuata wanajaribu kudhibiti utumwa kwa sheria inayoweka mpaka kwa idadi ya watumwa wanaoruhusiwa kwa nyumba moja na kutoza wenye watumwa kodi kali .1416Mji wa RagusaUtumwa na biashara yake kupigwa marufuku1423PolandiMfalme anaamuru kuweka watumwa Wakristo huru.1435Visiwa vya KanariPapa Eugenio IV anakataza kufanya watumwa wenyeji wa Visiwa vya Kanari. 1441Watumwa wa kwanza waliokamatwa katika Afrika ya Magharibi wanafika Ureno1477Kastilia 
(Hispania)Malkia Isabella I anakataza utumwa katika maeneo yanayotwaliwa katika vita 148026x26px Galicia (Hispania)Utwana uliopo bado unakomeshwa na wafalme 1493Kastilia (Hispania)Malkia Isabella inakataza utumwa kwa wenyeji (Waindio) katika maeneo mapya yaliyofikiwa na Kolumbus, isipokuwa wale wanaopiga vita dhidi ya Wahispania au wanaokula binadamu. Wenyeji wa Amerika watazamiwe kama raia wa ufalme. Anamkataza Kolumbus kuuza Waindio aliowahi kukamata na kupeleka Hispania. Waliouzwa tayari wanatafutwa na kupewa uhuru.

 1500-1700 (Mwanzo wa Nyakati za Kisasa) 
TareheEneo la mamlakaMaelezo1512frameless|35x35px HispaniaSheria za Burgos zinaunda mfumo wa enconomienda kwa ajili ya Waindio huko Amerika ambao inalenga kuwalinda lakini hali halisi unaanzisha utaratibu wa kazi ya kulazimishwa. Waindio wengi kwenye Visiwa vya Karibi wanakufa kutokana na hali mbaya katika kazi ya kulazimishwa. 1518frameless|35x35px Hispania na koloni zakeMfalme Karolo V anaanzisha sheria ya kutafuta watumwa katika Afrika kwa nia ya kulinda Waindio na kuzuia utumwa wao1528Karolo V anakataza kupeleka Waindio hadi Ulaya, kwa shabaha ya kuzuia utumwa wao. Encomienda zinakatazwa kupokea dhahabu kama michango ya wenyeji kutokana na taarifa kwamba Waindo wameuza watoto wao ili kupata dhahabu kwa malipo hayo.1530Utumwa wa kawaida wa Waindio unakataliwa kisheria. Lakini kazi ya kulazimishwa inaendelea katika mfumo wa enconomienda. 1537AmerikaPapa Paulo III anakataza utumwa wa watu wazalendo wa Amerika na watu wengine katika maeneo yatakayogunduliwa na mataifa ya kikatoliki, akisisitiza haki yao ya kuwa huru na kuwa na mali yao (Sublimis Deus).1542frameless|35x35px Hispania na koloni zakeSheria Mpya zinakataza kuwakamata Wandio kuwa watumwa. Lakini zinaunda mfumo tofauti ya kazi ya kuzalimishwa kwa jina la "repartimiento". Utumwa wa Waafrika unaendelea. Mfumo wa enconomienda unapewa masharti ya nyongeza ya kupunguza unyonyaji ya wenyeji.1549Enconomienda zinakataliwa kutumia kazi ya kulazimishwa.1550-1551Mjini Valladolid (Hispania) kuna majadiliano ya hadhara kuhusu haki za wazalendo wa Amerika.1552Bartolomé de las Casas anachapisha kitabu chake "Taarifa fupi ya uharibifu wa Hindi" (Brevísima relación de la destrucción de las Indias, Kiing. Short Account of the Destruction of the Indies) ambako anaonyesha wazi kiasi cha madhulumu ya wenyeji chini ya Wahspania akidai mwisho wa utumwa. 1570Mfalme Sebastian wa Ureno anakataza utumwa wa Waindio chini ya utawala wa Kireno, akiruhusu kuwafanya watumwa hao wanaopinga utawala wa Ureno. Sheria hiyo inaathiriwa na mapadre Wajesuiti waliokuwa na wamisionari kati ya makabila ya Waindio wa Brazil.1574Wahadimu wa mwisho wa Uingereza wanapewa uhuru na malkia Elizabeth I.1590left|frameless|29x29pxJapaniUtumwa unapigwa marufuku isipokuwa kama adhabu ya wahalifu.1595Utumwa wa Wachina unakataliwa.1609 SpainWaislamu wa awali (Morisco), wengi wao walio mahadimu, wanafukuzwa kutoka Rasi ya Iberia isipokuwa wal
kikubali kuwa watumwa (wakijulikana kama moros cortados). Hata hvyo, wengi wao wanafaulu kuepukana na kufukuzwa au wakifaulu kurudi.1624Utumwa wa Wachina unakataliwa.164924x24px UrusiKuuza watumwa Warusi kwa Waislamu kunakataliwa.165223x23px Mashamba wa Rhode Island, MarekaniRoger Williams na Samuel Gorton wanashughulika kuunda sheria inayobatilisha utumwa. Sheria haifaulu.167723x23px Milki ya Maratha, UhindiChhatrapati Shivaji Maharaj anabatlisha utumwa, akiweka huru watumwa wote katika milki yake.1679left|frameless|35x35pxUrusiFeodor III anabadilisha hali ya watumwa Warusi wote kuwa mahadimu.1683frameless|35x35px Chile ya KihispaniaUtumwa wa mateka Wamapuche unafutwa.1687frameless|35x35px Florida ya KihispaniaWatumwa watoro kutoka koloni za Uingereza katika Amerika ya Kaskazini hupewa uhuru wakigeukia ukatoliki na kukubali huduma ya kijeshi kwa miaka minne.168823x23px PennsylvaniaMakweka wa Germantown hufanya azimio dhidi ya utumwa wa Waafrika, wakiwa wa kwanza katika maeneo yanayoendelea Marekani.

 1701-1799 (Nyakati za kisasa) 
TareheMamlakaMaelezo170335px Milki ya OsmaniMfuko wa devshirme (kutoa watoto Wakristo kutoka familia zao na kuwafanya Waislamu na wanajeshi) unakwisha.1706Katika kesi Smith v. Browne & Cooper Sir John Holt, Jaji Mkuu wa Uingereza, anatoa hukumu inayosema "mara Mwafrika (negro) anafika kwenye ardhi ya Uingereza, atakuwa huru."1711-171226x26px ImeretiMtawala Mamia I wa Imereti anakataza biashara ya watumwa.1712Watumwa waliowahi kuwa Waislamu wanafukuzwa Hispania1723Peter I wa Urusi anafika kwamba watumwa wore watakuwa wahadimu. Hali halisi utumwa kamili unafutwa Urusi. 1723–173035px Nasaba ya Qing (China)Mfalme anafuta utumwa akilenga kudhoofisha familia za wakubwa;watumwa wengi ni watu huru; hata hivyo nanna ya utumwa inaendelea hadi karne ya 20.173235px Jimbo la Kiingereza la Georgia (Amerika Kaskazini) Kuanzishwa kwa Jimbo la Georgia katika Amerika Kaskazini linakubaliwa na Uingereza bila haki ya kutumia watumwa Waafrika, tofauti na jimbo jirani la Carolina. Mwaka 1738 James Oglethorpe anaonya kanuni hiyo isibadilishwe, maana "italeta madhara kwa maelfu huko Afrika." Lakini utumwa wa Waindio ni halali. Utumwa wa Waafrika inakubaliwa kwa Georgia mwaka 1749.1738 Florida ya KihispaniaHispania inakubali kuundwa kwa Fort Mose kama mji wa kwanza wa watumwa watoro Waafrika waliopata uhuru katika Afrika ya Kaskazini; habari zake zinahimiza uasi wa watumwa weusi katika Jimbo la Kiingereza la Carolina.176135px UrenoSerikali inakataza kuingiza watumwa katika Ureno bara.1766Muhammad III wa Moroko ananunua uhuru wa watumwa wote Waislamu katika miji ya Sevilla, Cádiz, na Barcelona (Hispania).1772Hukumu katika Kesi ya Somersett inaamua kwamba mtu aliyepelekwa kama mtumwa Uingereza, ambako anastahili kuwa huru, hawezi kulazimishwa kurudi katika koloni ambako atakuwa mtumwa tena. Tokeo la hukumu ilikuwa uhuru wa watumwa wengi waliowahi kupelekwa hapa na mabwana yao kama watumishi wa nyumbani kutoka koloni.177335px Ureno Amri mpya ya kifalme inatangaza uhuru wa watumwa wote wa kizazi cha nne na uhuru wa kila mtoto aliyezaliwa na mama aliye mtumwa tangu kutangazwa kwa amri. 177435px Kampuni ya Kiingereza kwa Uhindi ya MasharikiSerikali ya kampuni katika Bengali inatoa sheria kuwa hairuhusiwi tena kuuza watumwa bila hati rasmi, pia hairuhusiwi tena kumwuza yeyote asiye mtumwa rasmi tayari kwenye tarahe ya sheria177535px Jimbo la VirginiaJenerali Mwingereza Dunmore anaahidi uhuru kwa watumwa wote wanaoondoka upande wa wanamapinduzi wa Marekani na kujiunga na jeshi la Kiingereza. PennsylvaniaShirika la kukomesha utumwa linaanzishwa mjini Philadelphia ambayo ni shirika la kwanza lenye shabaha hilo katika maeneo ya Marekani.Majimbo ya Marekani yako kwenye vita ya uhuru dhidi ya Uingereza na kwa wakati huu yanasimamisha biashara ya watumwa kupitia Atlantiki. Kusudi lake ni kuzuia aina yote ya biashara na Uingereza wakati wa vita.1777 MadeiraUtumwa unakomeshwa visiwani.35px Vermont (Marekani) Katiba ya jimbo la Vermont (Marekani) inakomesha utumwa kisehemu; wanaume walio juu ya miaka 21 na wanawake walio juu ya umri wa miaka 18 wakati wa kutangazwa kwa katiba wanapata uhuru. Kanuni hiyo haifuatiliwi kwa nguvu na serikali.1778Mtumwa Mwafrika Joseph Knight anashinda kesi yake kwenye mahakama kwamba sheria za Uskoti hazikubali utumwa. (isipokuwa wakati ule sehemu ya wafanyakazi wazalendo kwenye migodi ya makaa na chuvi walikuwa bado na hali ya watumwa kisheria)177935px Amerika ya Kaskazini ya KiingerezaWakati wa vita ya uhuru wa Marekani, Uingereza inatangaza uhuru wa watumwa wote wanatoroka upande wa waasi wamarekani na kuhamia upande wa Uingereza, hata wasio tayari kujiunga na jeshi1780 PennsylvaniaSheria kuhusu hatua za kukomesha utuwamwa (Act for the Gradual Abolition of Slavery) inapitishwa inayoweka watoto huru watakaozaliwa na wazazi watumwa baada ya kutnagazwa kwa sheria. Waliowahi kuwa watumwa wanabaki vile. Watumwa wa mwisho wa Pennsylvania wanapata uhuru mwaka 1847.1783Baada ya kuvamia na kuteka Krimea, serikali ya Urusi inakomesha utumwa huko.35px MassachusettsMahakama Kuu ya Jimbo la Massachusetts inaamua utumwa haulingani na katiba ya jimbo ya 1780. Watumwa wote wanawekwa huru mara moja.35px Dola Takatifu la KiromaKaizari Joseph II anakomesha utumwa katika mkoa wa Bukovina.20x20px New HampshireJimbo hili la Marekani inaanza kukomesha utumwa kwa hatua.178435px ConnecticutJimbo hili la Marekani inaanza kukomesha utumwa kwa hatua, likianza kuweka huru watoto wa watmwa wa sasa, na hatua kwa hatua watumwa wengine baadaye. 35px Rhode IslandJimbo hili la Marekani inaanza kukomesha utumwa kwa hatua.178835px New South Wales, AustraliaGavana wa kwanza anatangaza koloni mpya haitakuwa na watumwa.1787Bunge la Muungano wa Madola ya Amerika (Marekani) linapitisha sheria inayokataza utumwa katika maeneno mapya kwenye maeneo ng'ambo ya mito Ohio na Missisippi (majimbo ya baadaye ya Ohio, Indiana, Illinois, Michigan, Wisconsin na sehemu za Minnesota)35px Sierra LeoneSierra Leona inaanzishwa kama koloni kwa watumwa waliopewa uhuru.A. B. C. Sibthorpe, The history of Sierra Leone (1970) p. 835px Ufalme wa MuunganoShirika la ukomeshaji wa biashara ya watuwa linaanzishwa katika Uingereza.1788Sheria ya kwanza ya Kiingereza inayojaribu kudhibiti hali ya watumwa kwenye meli zinazowabeba.35px Ufalme wa UfaransaShirika la Marafiki wa Watu Weusi linaanzishwa mjini Paris kwa shabaha ya kukomesha utumwa.Mfumo wa uhadimu unalegzwa - wahadimu chini ya umri wa miaka 14 hawana masharti tena. 178935px Ufalme wa UfaransaMabaki ya uhadimu yanaondolewa katika hatua za kwanza ya Mapinduzi ya Kifaransa1911 Encyclopedia Britannica.179135px Polandi-LithuaniaKatiba ya Polandi-Lithuania inaongeza usawa baina ya raia wa miji na makabaila; uhadimu wa wakulima unapungua.179135px UfaransaBaada ya mapinduzi bunge la Ufaransa linatangaza uhuru kwa watumwa wa kizazi cha pili katika koloni.1792Mfalme wa Denmark iliyo na koloni katika Bahari Karibi anatangaza kukomeshwa kwa biashara ya watumwa kuanzia mwaka 1803. Hata hivyo, utumwa unandelea hadi 1848 kwenye koloni zake.179235px Saint HelenaKupeleka watumwa wapya kwenye kisiwa cha St. Helena kunapigwa marufuku; utumwa unaendelea kwa miongo kadhaa; kuanzia mwaka 1818 watoto wa watumwa wanapewa uhuru, katika miaka 1827 - 1834 watumwa wote wanapata uhuru hatua kwa hatua. https://sthelenaisland.info/slavery/ St. Helena and te abolition of slavery], tovuti ya St. Helena Info.179335px Saint-DomingueLeger-Felicite Sonthonax, kamishna wa serikali ya mapinduzi ya Ufaransa (Comité de salut public) anatangaza mwisho wa utumwa kwenye sehemu ya kaskazini ya Saint Domingue (Haiti ya baadaye); kamishna mwenzake kwenye kusini ya koloni anafuata.35px Kanada"Sheria dhidi ya Utumwa" inapiga marufuku uingizwaji wa watumwa1794Jamhuri ya Kifaransa inatangaza mwisho wa utumwa katika maeneo yote chini ya mamlaka yake, pamoja na koloni zake.David B. Gaspar, David P. Geggus, A Turbulent time: the French Revolution and the Greater Caribbean (1997) p. 60Sheria kuhusu Biashara ya Watumwa (Slave Trade Act) inakataza meli zote za Marekani kubeba watumwa tena; hairihusiwi kupeleka watumwa nje ya Marekani kwenye meli za kigeni. 35px Polandi-Lithuania}}Baada ya uasi wa wakulima katika mashariki ya Polandi, wahadimu wote (waliokuwa sehemu kubwa ya wakulima kwa jumla) wanapewa uhuru.179835px Malta chini ya UfaransaUtumwa unakomeshwa na jeshi la Kifaransa baada ya uvamizi wa Malta.179935px New YorkSheria inapanga hatua za kukomesha utumwa, ikianza na watato wanaozaliwa kuanzia mwaka huu; hadi 1827 watumwa wote katika Jimbo la New York wanapata uhuru.Sheria ya 1799 inaondoa hali ya utumwa au uhadimu wa wachimbaji wa makaa na chumvi uliokuwepo tangu mwaka 1606.

 1800-1829 
TareheEneo la mamlakaMaelezo180035px Korea, ufalme wa JoseonWatumwa na wahadimu wa serikali wanapata uhuru; utumwa wa binafsi unaendelea hadi mnamo 1894.1800Sheria kuhusu Biashara ya Watumwa inakataza raia wa Marekani wasishiriki katika biashari hiyo kimataifa; hali ya utumwa kufuanatana na sheria za majimbo mbalimbali za Marekani haibadilishwi.180235px Ufaransa Napoleon anarudisha utumwa katika koloni za Ufaransa zinazozalisha sukari. OhioKatiba ya jimbo linabatilisha utumwa.1803Abolition of Danish participation in the transatlantic slave trade takes effect on January 1.180435px New Jersey (Marekani)Jimbo linakomesha utumwa kisheria.35px HaitiHaiti inatangaza uhuru wake baada ya mapinduzi ya watumwa na kukomesha utumwa.1804–181335px SerbiaKatika sehemu za Serbia zinazopigania uhuru kutoka Milki ya Osmani watumwa wanapewa uhuru. 1807  "Sheria kuhusu uingizaji wa watumwa" inapiga marufuku kuingiza watumwa Marekani kutoka nje kuanzia 1 Januari 1808; sheria zinazohusu utumwa katika majimbo mbalimbali za Marekani haziathiriwi.Foner, Eric. "Forgotten step towards freedom," New York Times. 30 December 2007.35px Ufalme wa Muungano Sheria kuhusu ukomeshaji wa biashara ya watumwa inakataza kufanya biashara ya watumwa kati ya Afrika, Aerika na maeneo ya Milki ya Uingereza. Nahodha ya meli atalipa faini ya pauni 120 kwa kila mtumwa anayembeba. Kundi la manowari la Afrika Magharibi linaanzishwa kwa shabaha ya kukomesha biashara ya watumwa; hadi 1865 linaweka huru watumwa 150,000.Sailing against slavery. By Jo Loosemore BBC Utemi wa Warsaw  Katiba inafuta uhadimu.35px Prussia, Ujerumani  Baada ya kushindwa kwenye vita dhidi ya Napoleoni Prussia inafuta uhadimu. Michigan Jaji Augustus Woodward hakubali kurudishwa kwa watumwa wawili waliokuwa mali ya mkazi wa Kanada. Katika hukumu yake jaji alisema kwamba mtu yeyote "anayeingia katika eneo hili kisheria ni mtu huru". 181035px Hispania Mpya (Mexiko)Wakati wa vita ya uhuru ya Mexico kiongozi wake Miguel Hidalgo y Costilla anatangaza uhuru kwa watumwa.1811  35px U Adhabu za biashara ya watumwa zinaongezwa kwa raia za Ungereza na pia wageni. Bunge linafuta haki za makabaila juu ya wahadimu wa awali.35px Kampuni ya Kiingereza kwa Uhindi ya MasharikiKampuni inakataza kuingiza watumwa katika maeneo yaliyo chini yake, ikiongeza sheria zake za 1774.  Bunge la kwanza la Chile linatangaza "Uhuru wa tumbo la uzazi", hiyo kuweka huru watoto wa watumwa wakizaliwa kwenye eneo la Chile; biashara ya watumwa inapigwa marufuku, na mtumwa anayekaa miezi sita katika Chile atakuwa mtu huru.1812Bunge la Hispania linakubali Katiba ya 1812, ambako wakazi wote wanapewa uraia na haki katika Hispania na koloni zale, isipokuwa watumwa. Kufutwa kwa utumwa unadaiwa na sehemu ya wabunga lakini haukubaliwi.181335px Hispania Mpya (Mexiko)Kiongozi wa uhuru José María Morelos y Pavón anatangaza mwisho wa utumwa.35px Majimbo ya Rio de la Plata (baada ya uhuru kutoka Hispania)Bunge la majimbo (baadaye nchi za Argentina, Uruguay na Bolivia) linatangaza uhuru wa watoto wa watumwa wanaozaliwa baada ya 1813 watakapofika umri wa miaka 20 (wanaume) au 16 (wanawake).181435px Majimbo ya Rio de la Plata (Uruguay)Watumwa wote katika sehemu za Uruguay hupewa uhuru Uholanzi inakataza biashara ya watumwa.UfaransaMfalme Louis XVIII wa Ufaransa inakubali katika mkataba wa amani na Uingereza kumaliza biashara ya watumwa katika muda wa miaka 5Treaty of Paris (1814), Kipengele cha ziada I, Wikisource1815UfaransaNapoleon aliyerudi Paris kutoka uhamisho wa Elba anatangaza mwisho wa biashara ya watumwa, akifanya jaribio la kuonyesha uso mpya wa utawala wake. [https://www.napoleon-series.org/research/government/legislation/c_slavery2.html Napoleon's Decree Abolishing the Slave Trade], tovuti ya The Napoleon Series (Waterloo Association)35px UrenoSlave trade banned north of the Equator in return for a £750,000 payment by Britain. Florida ya KihispaniaBaada ya Vita ya Uingereza dhidi Marekani ya 812, jeshi la Kiingereza linaacha ngome pamoja na silaha nyingi mkononi mwa watumwa watoro wanaoishika hadi kutekwa na jeshi la Marekanimwaka 1816.35px Ufalme wa Muungano35px Ureno35px Uswidi-Norwei35px Ufalme wa Ufaransa Austria 35px Prussia, UjerumaniMkutano wa Vienna unatangaza nia ya kukomesha biashara ya watumwa.181623x23px Estonia ya KirusiUhadimu unakomeshwa na gavana wa jimbo.20x20px Algeria ya Kiosmani Manowari za Uingereza na Denmark zinapiga mji wa Algiers kwa shabaha ya kudhibiti biashara ya utumwa ya Afrika Kaskazini na kumlazimisha Dey wa Algiers kuacha watumwa 3000.181723x23px Kurland ya KirusiUhadimu unakomeshwa.35px Ufalme wa MuunganoUingereza inahimiza Hispania kukubali mkataba wa kukomesha biashara ya watumwa.TREATY between his Britannic Majesty and his Catholic Majesty, for preventing their subjects from engaging in any illicit traffic in slaves. Signed at Madrid the 23rd of September 1817., api.parliament.uk/historic-hansard/commons/1818/jan/28Baada ya kupokea malipo kutoka Uingereza, Mfalme Ferdinand VII anatoa amri ya kukataza uingizaji wa watumwa katika koloni za Hispania kuanzia mwaka 1820. Utumwa mwenyewe na biashara ya ndani ya eneo havikataliwi. Magendo ya watumwa yanaendelea.frameless|35x35px VenezuelaSimon Bolivar (kiongozi wa uhuru wa Amerika Kusini) anadai mwisho wa utumwa.Profa. Mª Magdalena Martínez Almira APUNTES sobre la ABOLICIÓN ESCLAVITUD EN ESPAÑA.  artic.ua.es, accessed 30 August 2019frameless|35x35px Jimbo la New York , MarekaniSheria inaweka siku ya 4 Julai 1827 kama tarehe ambako uhadimu wa watumwa wa awali utakwisha.Higginbotham, pp. 146–47.23x23px Majimbo ya Rio Plata Katiba inataja nia ya kuagana na utumwa, bila kuukomesha.181835px Ufalme wa Muunganoframeless|35x35px UrenoUingereza inahimiza Ureno kukubali mkataba wa kukomesha biashara ya watumwa.frameless|35x35px UfaransaBiashara ya watumwa inapigwa marufuku, ingaw inaendelea katika koloni.35px Ufalme wa MuunganoUingereza inahimiza Uholanzi kubali mkataba kuhusu hatua za ziada za kutekeleza ukomeshaji wa biashara ya watumwa ulioahahiwa tangu 1814."Chronological Table of the Statutes" (1959 edition)181923x23px LivoniaUhadimu unakomeshwa. Kanada ya JuuWakazi wote weusi hutangazwa kuwa watu huru katika jimbo hilo.frameless|35x35px HawaiiMgawanyo katika jamii ya Hawaii katika matabaka ya watumwa na watu huru unakomeshwa.1820Maafikiano kati ya majimbo ya kaskazini na kusini unakataza kwa upande mmoja utumwa upande wa kaskazini wa mstari wa latitudo ya 36º 30' na kuuruhusu upande wa kusini; kwa upande mwingine Sheria kuhusu Biashara ya Marekani inabadilishwa kwa kutaja biashara ya watumwa kama tendo la uharamia na kuiadhibu kwa adhabu ya mauti.23x23px Indiana, MarekaniMahakama Kuu ya jimbo linaagiza karibu watumwa wote jimboni wanapaswa kupewa uhuru wao. Biashara ya watumwa ni jinai kuanzia sasa kulingana na mapatano ya 1817.1821frameless|35x35px MexikoTangazo la wanamapinduzi wa Mexico katika vita ya uhuru dhidi ya Hispania inaweka watumwa wote huru waliozaliwa MexikoProfa. Mª Magdalena Martínez Almira APUNTES sobre la ABOLICIÓN ESCLAVITUD EN ESPAÑA.  artic.ua.es, accessed 30 August 2019.frameless|35x35px PeruPeru inakataza biashara ya watumwa na kuanza kukomesha utumwa polepoe hatua kwa hatua.Profa. Mª Magdalena Martínez Almira APUNTES sobre la ABOLICIÓN ESCLAVITUD EN ESPAÑA.  artic.ua.es, accessed 30 August 2019frameless|35x35px Kolombia KubwaUhuru kwa watoto wa watumwa wanawake, mradi wa kufidia mabwana unaanzishwa.1822 HaitiJean Pierre Boyer kutoka Haiti anavamia upande wa Kihispania wa kisiwa cha Hispaniola na kukomesha utumwa pia upande ule.35px Ufalme wa Muungano35px Ufalme wa Ufaransa Austria35px Prussia, UjerumaniWanaoshiriki kwenye Mkutano wa Verona wanathibitisha nia yao kukomesha biashara ya watumwa.Banning, Emile: Africa and the Brussels Geographical Conference, London 1877, uk. 135 LiberiaLiberia inaanzishwa kama koloni kwa ajili ya watumwa kutoka Marekani waliopata uhuru wao.frameless|35x35px OmanUingereza inahimiza Sultani wa Oman kukubali biashara ya watumwa huko Zanzibar; hata hivyo biashara ya magendo inaendelea, pamoja na biashara ya watumwa kati ya bara na Zanzibar.1823Utumwa unakomeshwa.The Society for the Mitigation and Gradual Abolition of Slavery Throughout the British Dominions (Anti-Slavery Society) is founded.Katiba ya Ugiriki inayotungwa wakati wa vita ya uhuru dhidi ya Milki ya Osmani inakataza utumwa .Greek Constitution of 1823, article 9, https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/f3c70a23-7696-49db-9148-f24dce6a27c8/syn07.pdf1824Katiba mpya inakomesha utumwa.23x23px Amerika ya KatiUtumwa unakomeshwa.1825frameless|35x35px UruguayUingizaji wa watumwa unakatazwa. HaitiUfaransa inatuma manowari Haiti na kulazimisha serikali yake kukubali kulipa fidia kwa kupoteza koloni yake na kupoteaza watumwa1827frameless|35x35px Uswidi-NorweiMkataba wa pamoja unakomesha biashara ya watumwa katika maeneo yakeframeless|35x35px Jimbo la New York , MarekaniMabaki ya utumwa yanafutwa; watoto wa watumwa waliozaliwa kati ya 1799 na 1827 sasa ni wahadimu hadi kufikia umri wa miaka 25 (wanawake) au 28 (wanaume). Saint Helena (Uingereza)Watumwa 800 wakazi wa kisiwa wanapewa uhuru kihatua.1829Uhuru wa watumwa wa mwisho unatangazwa.

 1830-1849 
DateJurisdictionDescription1830frameless|35x35px Coahuila y Tejas (Texas ya Kimexiko)Walowezi Wamarekani katika Texas ya Kimexiko wanatangaza watumwa wao kuwa wahadiumu kwa miaka 99, baada ya serikali kuu ya Mexiko kutangaza uhuru wa watumwa wote. Swali la utumwa linahamasisha walowezi hao kufanya mipango ya kujitenga na Mexiko.1830Utumwa unakomeshwa.frameless|35x35px Milki ya OsmaniSultani Mahmud II anatoa amri ya kuweka huru watumwa wote Wazungu 1831frameless|35x35px BoliviaUtumwa unakomeshwa.frameless|35x35px BrazilSheria ya 7 Novemba 1831 inapiga marufuku biashara ya watumwa kupitia bahari na kuingiza watumwa ndani ya nchi kutoka nje. Watumwa waliopelekwa nchini kinyume cha sheria wanapewa uhuru. Sheria hiyo haitekelezwi kabla ya mwaka 1850 ambako Uingereza inaongeza shinikizo dhidi ya serikali.1832frameless|35x35px UgirikiUtumwa unakomeshwa baada ya uhuru kutoka Milki ya Osmani.1834Sheria ya Kukomesha Utumwa (Slavery Abolition Act) ya 1833 inafuta utumwa hatua kwa hatua (katika muda wa miaka 6) kote katika Milki ya Uingereza pamoja na koloni zake, isipokuwa katikia maeneo ya Kampuni ya Kiingereza kwa Uhindi ya Mashariki na Ceylon. Watumwa 700,000 kwenye Visiwa vya Karibi, 20,000 katika Morisi na 40,000 katika Afrika Kusini wanapata uhuru.frameless|35x35px UfaransaShirika la Kifaransa kwa Ukomeshaji wa Utumwa inaundwa mjini Paris.1835Kila mtumwa anayefikia Serbia anapata uhuru wake.Serbian: frameless|35x35px Ufalme wa Muunganoframeless|35x35px UfaransaMikataba kati ya Ufalme wa Muungano (Uingereza) na serikali za Ufaransa na Denmark inamaliza rasmi biashara ya watumwa ya nchi hizo.Raisi wa Peru anaruhusu tena kuingiza watumwa kutoka nchi nyingine za Amerika Kusini. Sentensi "Hakuna mtumwa anayefika Peru bila kupewa uhuru wake" inaondolewa katima katiba.1836Serikali inakataza biashara ya watumwa ya kuvukia Atlantiki pamoja na kuchukua watumwa kutoka koloni za Ureno zilizopo upande wa kusini mkwa ikweta.frameless|30x30px TexasUtumwa unaruhusiwa tena baada ya uhuru wa Texas.1837Utumwa unakomeshwa nje ya koloni ambako unaendelea.1838Hatimaye watumwa wote kwenye koloni wanapata uhuru baada ya kipindi cha miaka 6 tangu 1933 walipokuwa wahadimu. 1839Shirika ya Kukomesha Utumwa ya Uingereza na Ng'ambo (British and Foreign Anti-Slavery Society, leo hii Anti-Slavery International) inaanzishwa.frameless|30x30px Kampuni ya Kiingereza kwa Uhindi ya MasharikiMfumo wa uhadimu wa Uhindi unafutwa katika maeneo chini ya Kampuni ya Kiingereza kwa Uhindi ya Mashariki lakioni unarudishwa mwaka 1842. Kanisa KatolikiPapa Gregory XVI anatunga waraka la In supremo apostolatus linaloshutumu utumwa. 1840Mkataba baina ya nchi unakomesha biasharay a watumwa.Kongamano la Kimataifa la Kwanza la Kupinga Utumwa linakutana mjini London.Mkataba wa Waitangi unakataza kukamatwa kwa watumwa jinsi ilivyokuwa desturi kati ya Wamaori.1841frameless|30x30px Ufaransaframeless|30x30pxPrussiaframeless|30x30px AustriaMkataba wa nchi hizo tano wa kukomesha biashara ya watumwa.Kesi ya United States v. The Amistad inafanya hukumu kwamba wafungwa Waafrika kwenye jahazi La Amistad hawakuwa watumwa kihalali na hivyo waliruhusiwa kupigana na hao waliowateka kwa namna yoyote.1842Mkataba kati ya nchi hizo unaimarish the slave trade ban to Portuguese ships south of the Equator.Sheria inapitishwa kuhusu ukomeshaji wa utumwa hatua kwa hatua.184335px Kampuni ya Kiingereza kwa Uhindi ya MasharikiSheria kuhusu utumwa wa Kihindi ya 1843 inafuta utumwa katika maeneo yaliyo chini ya kampuni.Mikataba kati ya Uingereza na nchi hizo zinakomesha biashara ya watumwaframeless|30x30px Mexiko23x23px Bolivia1844frameless|30x30px MoldaviaUtumwa unakomeshwa.1845Manowari 36 zinapangwa katika Kundi la manowari la Afrika Magharibi kwa kuzuia biashara ya watumwa ambalo liko sasa kati ya majeshi makubwa ya majini duniani.23x23px IllinoisMahakama Kuu ya Illinois inaweka huru wahadimu wa mwisho.1846Utumwa unakomeshwa.1847frameless|25x25px Milki ya OsmaniBiashara ya watumwa kutoka Afrika inakomeshwa.frameless|30x30px Saint BarthKwenye kisiwa hicha katika Karibi ambacho ni koloni ya Uswidi, watumwa wa mwisho wanapewa uhuru.frameless|30x30px Pennsylvania (Marekani)Wahadimu wa mwisho (watumwa wa awali) wanapata uhuru wao. Visiwa vya Denmark katika KaribiAmri ya mfalme inaagiza uhuru wa watoto wa watumwa na mwisho wa utumwa wote baada ya miaka 12.1848frameless|30x30px AustriaUhadimu unakomeshwa.frameless|30x30px UfaransaUtumwa unakomeshwa kwenye koloni. Gabon inaanzishwa kama koloni na makazi kwa watumwa waliowekwa huru. Visiwa vya Denmark katika KaribiGavana wa koloni ya St. Croix anatangaza uhuru kwa watumwa wote akilenga kumaliza uasi wao. Anaitwa kurudi nyumbani na kupelekwa mbele ya mahakama lakini mashatki hayaendelezwi.Mabaki ya uhadimu yanakomeshwa.frameless|30x30px Muscat na OmaniMikataba kati ya Uingereza na nchi hizo zinalenga kukomesha biashara ya watumwa1849frameless|25x25px Falme za Kiarabu Sierra LeoneJeshi la majini la Uingereza linabomoa kambi la watumwa la Lomboko.

 1850-1899 
 Date Jurisdiction Description1850   Sheria kuhusu watumwa watoro inadai kurudishwa kwa watumwa kwa mabwana hata kama wamefika katika majimbo pasipo na utumwa. Brazil Sheria mpya inafanya biashara ya watumwa kupitia bahari kuwa jinai ya uharamia.1851 BrazilMkataba baina ya nchi mbili unawaruhusu Wabrazil wenye mashamba katika Uruguay kuwa na watumwa, Uruguay inakubali kurudisha watumwa watoro Brazil.frameless|30x30px Milki ya Taiping (China) Milki ya waasi wa Taiping inatangaza mwisho wa utumwa, pamoja na kupiga marufuku afyuni, kamari, ndoa ya wake wengi na kufunga miguu ya wanawake.Lester K. Buehler, Ph.D: A Study of the Taiping Rebellion olemiss.edu, accessed 30 August 201923px Granada Mpya (Kolumbia)  Utumwa unakomeshwa. Wenye watumwa wanapata fidia kutoka serikali.frameless|30x30px Ekuador Utumwa unakomeshwa.Lagos  Jeshi la majini ya Uingereza linavamia Lagos na kumfukuza Oba (mfalme) Kosoko aliyekataa kukomesha biashara ya watumwa. 1852  frameless|30x30px Ufalme wa Hawaii Katiba ya ufalme wa Hawaii inatangaza utumwa ni marufuku.Lagos  Mkataba kati ya Uingereza na mfalme mpya wa Lagos unakataza biashara ya watumwa na dhabihu ya wanadamu.1853   Argentina  Utumwa unakomeshwa.1854    Utumwa unakomeshwa.  Utumwa unakomeshwa.frameless|25x25px Milki ya Osmani Biashara ya watoto kutoka Circassia katika Kaukazi inapigwa marufuku.1855    Utumwa unakomeshwa.1856   1857   Katika kesi ya Dred Scott v. Sanford Mahakama Kuu inatoa hukumu kwamba watu weusi na wadhuria wao hawawezi kuwa raia wa Marekani na kwamba mtumwa hawezi kupata uhuru akiishi kwa miaka mingi katika jimbo lisilo na utumwa.23px Misri Sheria inakataza biashara ya watumwa Waafrika weusi. Biashara inaendelea.1858  frameless|25x25px Milki ya Osmani Biashara ya watumwa Waafrika weusi inakataliwa katika majimbo ya Mashariki ya Kati, Ulaya na Kupri.1859  Atlantic Ocean  Hatimaye biashara ya watumwa ya Bahari Atlantiki inakomeshwa.    Wakazakhi katika milki ya Urusi wanakataliwa kuwa na watumwa ingawa utumwa unaendelea katika maeneo kadhaa. 1860  Meli ya mwisho inaleta watumwa Marekani.1861    Uhadimu unakomeshwa.Peter Kolchin, Unfree Labor (1987) Uchaguzi wa Abraham Lincoln kuwa rais wa Marekani unasababisha uasi wa majimbo yenye utumwa na hivyo Vita ya wenywe kwa wenyewe ya Marekani. 1862   Mkataba baina ya serikali inakataza biashara ya watumwa, hasa kutoka Afrika (African Slave Trade Treaty Act). Kuba ya Kihispania Biashara ya watumwa inakomeshwa.  Nathaniel Gordon becomes the only person hanged in U.S. history "for being engaged in the slave trade".1863   Utumwa unakomeshwa katikam koloni za Uholanzi; watumwa 33,000 katika Surinam na 12,000 katika Curaçao wanapata uhuru wao,Finkelman and Miller, Macmillan Encyclopedia of World Slavery 2:637 pamoja na nidadi isiyojulikana katika koloni ya Indonesia. Rais Lincoln anatangaza uhuru wa watumwa wote katika majimbo yaliyoasi na kuunda Shirikisho la Madola ya Marekani.  Iceland  Exemptions introduced to serfdom under the Vistarband system.New Zealand Utumwa unakomeshwa kwenye Visiwa vya Chatham.1864 frameless|25x25px Polandi ya KirusiUhadimu unakomeshwa .Juliusz Bardach, Boguslaw Lesnodorski, and Michal Pietrzak, Historia panstwa i prawa polskiego, >
Warsaw: Paristwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, pp. 389–3941865   Utumwa unakomeshwa (isipokuwa kama adhabu ya jinai) katika nyongeza ya 13 ya katiba ya Marekani. Watumwa 40,000 waliobaki katika majimbo yenye utumwa ambayo hayakuasi mwaka 1961.frameless|30x30px Texas Baada ya uvaimizi wa Texas kwa jeshi la Marekani, utumwa unakomeshwa. Spanish Abolitionist Society founded in Madrid by Julio Vizcarrondo, José Julián Acosta and Joaquín Sanromá.1867   Sheria mpya ya kukataa biashara ya watumwa. Uhadimu wa Waindio katika eneo jipya la New Mexico unakomeshwa.1868   Kuba ya Kihispania  Wakati wa vita ya uhuru wa Kuba, viongozi wa uasi dhidi Hispania wanatangaza uhuru wa watumwa wote1869   Mfalme Louis I anakomesha utumwa katika maeneo yote yaliyo chini ya Ureno1870   Amidst great opposition from the Cuban and Puerto Rican planters, Segismundo Moret drafts a "Law of Free Wombs" that frees children of slaves, slaves older than 65 years, and slaves serving in the Spanish Army, beginning in 1872.1871   Brazil Rio Branco Law (Law of Free Birth) makes the children born to slave mothers free.Robert E. Conrad, The destruction of Brazilian slavery, 1850–1888 (1972) p. 106frameless|25x25px Milki ya Osmani Biashara ya watumwa inapigwa marufuku.1873 frameless|25x25px Puerto Rico Utumwa unakomeshwa.frameless|25x25px Zanzibarframeless|25x25px Madagaska  Biashara ya watumwa inakomeshwa katika mkataba baina ya nchi tatu.1874    Utumwa unakomeshwa.Suzanne Miers and Richard L. Roberts, The End of slavery in Africa (1988) p. 791879   Bulgaria  Utumwa unakomeshwa wakati Bulgaria inapata uhuru wake kutoka Milki ya Osmani. 1882  frameless|25x25px Milki ya Osmani Amri ya Sultani inatangaza uhuru wa watumwa wote, weusi na weupe.Y. Hakan Erdem, Slavery in the Ottoman Empire and Its Demise, 1800–1909 (1998).1884   Utumwa unakomeshwa.1885   Brazil Sheria inatangaza uhuru wa watumwa waliopita umri wa miaka 60 na kuweka utaratibu kwa uhuru wa watumwa wote hatua kwa hatua.1886   Kuba ya Kihispania Utumwa unakomeshwa.1888   Brazil Hatimaye utumwa unakomeshwa.Finkelman and Miller, Macmillan Encyclopedia of World Slavery 1:1241890   Dola la Ujerumani Dola Huru la Kongo Ufalme wa frameless|25x25px Austria-Hungariaframeless|25x25px Uswidi - Norweiframeless|25x25px Milki ya Osmani23px Zanzibar


Marejeo

Jamii:Utumwa