Plinio Mzee

Gaius Plinius Secundus (anafahamika zaidi kama Plinio Mzee; 23 BK - 25 Agosti 79 BK) alikuwa mwandishi na mwanafalsafa wa utamaduni wa Roma ya Kale, aliyewahi kuwa pia kiongozi wa kijeshi na rafiki wa karibu wa Kaizari Vespasian .

Akitumia wakati wake mwingi kusoma, kuandika au kuchunguza hali ya asili na jiografia, aliandika kitabu kirefu cha Historia Asilia ("Naturalis Historia"), ambacho kilikuwa mfano kwa waandishi wengi waliomfuata.

Plinio Mzee alikufa mnamo 25 Agosti mwaka 79 KK alipotaka kuokoa marafiki waliojaribu kukimbia kutoka mlipuko wa Mlima Vesuvio; volkeno hiyo iliteketeza miji ya Pompeii na Herkulaneo.

 Historia Asilia ya Plinio 
Historia Naturalis ni kati ya kazi kubwa za utaalamu zilizodumu kutoka zamani za Roma ya Kale hadi leo. Plinio alilenga kukusanya elimu yote iliyopatikana wakati wake. Alidai mwenyewe kuwa Mroma wa kwanza aliyefanya kazi kubwa ya aina hiyo, akikusanya habari za botania (elimu ya mimea), zoolojia (elimu ya wanyama), astronomia (elimu ya nyota), jiolojia na elimu madini pamoja na matumizi ya rasilimali hizo. 

Maelezo yake kuhusu teknolojia mbalimbali ni chanzo cha pekee kwa elimu yetu siku hizi kuhusu njia zilizotumiwa zamani kuchimba madini, kujenga majengo makubwa au kusaga nafaka. Sehemu ya maandishi yake ziliweza kuthibishwa na uchunguzi wa akiolojia. Maandiko hayo ni chanzo cha pekee kinachoeleza kazi ya wasanii wa siku zile, hivyo ni marejeo kwa historia ya sanaa. 

Historia Naturalis imekuwa kielelezo kwa mfumo wa kamusi elezo za baadaye kwa kuzingatia upana wa mada, kuonyesha vyanzo vya habari na kutaja kazi za waandishi waliotangulia, hatimaye katika kupanga orodha ya yaliyomo yake. 

Kazi imejitolea Mfalme Tito, mwana wa rafiki Pliny ya karibu, Mfalme Vespasian, katika mwaka wa kwanza wa Titus 'utawala. Ni kazi pekee ya Pliny kunusurika, na ya mwisho aliyoichapisha, ikikosa marekebisho ya mwisho wakati wa kifo chake cha ghafla na kisichotarajiwa katika mlipuko wa Vesuvius wa AD 79. Alitoa kazi hiyo kwa heshima ya Kaizari Tito aliyekuwa mtoto wa kwanza na mrithi wa rafiki ya Vespansiano.

Kazi yote ya Historia Asilia imegawiwa kwa vitabu 37:
1 Dibaji na orodha ya yaliyomo, orodha ya marejeo 2 Maelezo ya kihisabati na kimaumbile ya ulimwengu 3 - 6 Jiografia na ethnografia 7 Anthropolojia na fiziolojia ya binadamu 8 – 11 Zoolojia 12 – 27 Botania, pamoja na kilimo, elimu ya bustani  na elimu ya madawa 28 – 32 Elimu ya madawa XXXIII – XXXVII Uchimbaji madini na madini, haswa katika matumizi yake kwa maisha na sanaa, pamoja na:dhahabukukalibu fedha xxxiii.154–751sanamu za shaba xxxivuchoraji xxxv.15–941 uchongaji 151–851sanamu za marumaru xxxvimawe ya thamani na vito xxxvii

 Marejeo 

Vyanzo

 Beagon, Mary. (1992). Roman Nature: The Thought of Pliny the Elder. Oxford: Oxford Univ. Press.


 Doody, Aude. (2010). Pliny’s Encyclopedia: The Reception of the Natural History. Cambridge, UK, and New York: Cambridge Univ. Press.

 Fane-Saunders, Peter. (2016). Pliny the Elder and the Emergence of Renaissance Architecture.   New York:  Cambridge University Press.
 French, Roger, and Frank Greenaway, eds. (1986). Science in the Early Roman Empire: Pliny the Elder, His Sources and Influence. London: Croom Helm.
 Gibson, Roy and Ruth Morello eds. (2011). Pliny the Elder: Themes and Contexts. Leiden: Brill.


 Laehn, Thomas R. (2013). Pliny’s Defense of Empire. Routledge Innovations in Political Theory. New York: Routledge.








Vitabu juu yake




Viungo vya Nje





 Works by Pliny the Elder at Perseus Digital Library
 Online Galleries, History of Science Collections, University of Oklahoma Libraries  High resolution images of works by Pliny the Elder in.jpg and.tiff format.



Jamii:Waliofariki 79
Jamii:Historia ya Ulaya
Jamii:Watu wa Roma ya Kale