Mzingo aktiki

300px|thumb|Mzingo aktiki kwenye ramani ya Aktiki.
Mzingo aktiki (kwa Kiingereza: Arctic circle) ni mstari wa kudhaniwa kwenye uso wa Dunia kwa latitudo ya 66° 33' 49 hivi Obliquity of the Ecliptic, Nutation in Obliquity and Latitudes of the Arctic/Antarctic Circles, tovuti ya NeoProgrammics PHP Science Labs, Basic Astronomy and Science-Related Tools, iliangaliwa  Septemba 2019. Umbali wake na ncha ya kaskazini ni takriban kilomita 2,600.

Kinyume chake ni mzingo antaktiki upande wa kaskazini ya Dunia.

Ufafanuzi wa mzingo aktiki
Mzingo aktiki unafafanuliwa na latitudo ambako Jua linaanza kuonekana kwa saa 24 mfululizo kwenye solistasi ya Juni, mnamo tarehe 21 au 22. Latitudo yake unabadilika kidogo mara kwa mara pamoja na kucheza kwa mhimili wa mzunguko wa Dunia. 

Maana ya mzingo aktiki
Maana kwenye siku ya solistasi ya Juni (mnamo 21 Juni), Jua halitui tena chini ya upeo wa macho ndani ya mzingo aktiki hata saa za usiku wa manane. Kadiri latitudo inavyopungua, yaani tukielekea zaidi kwenda kaskazini na kukaribia ncha, kipindi cha mchana kinarefuka hadi kufikia nusu mwaka nchani kabisa. 

Kinyume chake, ndani ya mzingo aktiki kwenye siku ya solistasi ya Desemba (mnamo 21 Desemba), Jua halichomozi tena juu ya upeo. Hii haimaanishi giza kabisa wakati wa mchana lakini hakuna zaidi ila nuru ya mapambazuko saa 6 mchana. Kadiri tunavyokaribia ncha yaani kufika kaskazini, kipindi cha usiku na giza kabisa hurefuka hadi kufikia nusu mwaka nchani kabisa.

Jiografia
Mzingo aktiki una urefu wa kilomita 16,000 hivi.  Maeneo ndani yake ni takribani kilomita za mraba 20,000,000 ambayo sawa na asilimia 4 za uso wa Dunia. 

Mzingo Aktiki hupita kwenye sehemu zifuatazo: Bahari Aktiki, Rasi ya Skandinavia, Asia ya Kaskazini (Siberia), Amerika Kaskazini, na Greenland. Nchi nane huwa na maeneo ndani ya mzingo aktiki: Norwei, Uswidi, Ufini, Urusi, Marekani (Alaska), Kanada (Yukon, Northwest Territories, na Nunavut), Denmark (Greenland), na Iceland (kisiwa cha Grímsey).

Tabianchi
Tabianchi ndani ya mzingo aktiki kwa jumla ni baridi. Lakini pwani za Norwei si baridi sana kwa sababu zinapitiwa na maji ya Mkondo wa Ghuba unaopeleka maji ya vuguvugu kutoka ikweta hadi Norwei  na Urusi kaskazini-magharibi ambako hayaruhusu maji ya bahari kuwa barafu wakati wa baridi kali.
Hata ndani ya mzingo aktiki inawezekana kuwa na vipindi vya joto kabisa kwa muda mfupi; mfano mjini Norilsk (Krasnoyarsk Krai, Urusi) halijoto inaweza kupita sentigredi 30 kwenye mwezi wa Julai, lakini wakati wa Januari inaweza kushuka hadi sentigredi -50 (chini ya sifuri).

Wakazi
Kutokana na ukali wa tabianchi hakuna watu wengi wanaoishi ndani ya mzingo aktiki, kote duniani hawazidi milioni 4 kwa jumla. Kuna wakazi asilia waliowahi kuishi huko kwa miaka elfu kadhaa, kama vile Waeskimo au Waindio wa kaskazini. Siku hizi hao ni takriban asilimia 10 ya watu wote wanaoishi upande wa kaskazini wa mzingo aktiki Takriban miaka 20,000 hadi 30,000 iliyopita makundi ya watu walihama kutoka Siberia wakivuka mlangobahari wa Bering na kuingia Amerika Kaskazini.

Miji mikubwa ndani ya mzingo aktiki iko katika Urusi, Norwei na Uswidi: Murmansk (wakazi 295,374), Norilsk (178,018), Tromsø (75,638), Vorkuta (58,133), na Kiruna (16,936). 

Kwa upande  wa Amerika hakuna miji mkubwa: Sisimiut (Greenland), ina wakazi wapatao 5,000 na Utqiagvik, Alaska ina wakazi 4,000.

Sehemu kwenye Mzingo Aktiki 
Kuanzia meridiani ya sifuri na kuelekea mashariki, mzingo aktiki unapita hapa:
 Majiranukta Nchi, mkoa au bahari Maelezo  Atlantiki Bahari ya Norwei   Visiwa vya Træna, Nordland  Atlantiki Trænfjorden, Bahari ya Norwei   Visiwa vya Nesøya, Nordland  Atlantiki Nesøyfjorden, Bahari ya Norwei   Visiwa vya Storseløya, Nordland  Atlantiki Kvarøyfjorden, Bahari ya Norwei   Visiwa vya Rangsundøya, Nordland  Atlantiki Værangfjorden, Bahari ya Norwei   Nordland   Norrbottens län (Mikoa ya Lapland (Uswidi)na Norrbotten)   Lapland   Karelia  Murmansk Oblast  Karelia Murmansk Oblast  Bahari Aktiki Kandalaksha Gulf, Bahari Nyeupe, Bahari ya Barents   Rasi ya Kola, Murmansk Oblast — for about   Bahari Aktiki Kandalaksha Gulf, Bahari Nyeupe, Bahari ya Barents   Rasi ya Kola, Murmansk Oblast  Bahari Aktiki Bahari Nyeupe, Bahari ya Barents   Nenets Autonomous Okrug  Komi Republic  Yamalo-Nenets Autonomous Okrug  Bahari Aktiki Ghuba ya Ob, Bahari ya Kara   Yamalo-Nenets Autonomous Okrug  Krasnoyarsk Krai  Sakha Republic  Chukotka Autonomous Okrug  Bahari Aktiki Bahari ya Chukchi   Seward Peninsula, Alaska   Bahari Aktiki Kotzebue Sound, Bahari ya Chukchi   Alaska—ukipita katikaSelawik Lake   Yukon  Northwest Territories, ukipita katikaGreat Bear Lake  Nunavut  Bahari Aktiki Foxe Basin   Nunavut (Baffin Island), ukipita katikaNettilling Lake na Auyuittuq National Park (sign location)  Atlantiki Mlangobahari wa Davis    ukipita katikaKangerlussuaq Fjord na Schweizerland   Atlantiki Mlangobahari wa Denmark  Greenland Sea   Island of Grímsey  Atlantiki Greenland Sea  Bahari ya Norweithumb|A sign along the Dalton Highway marking the location of the Arctic Circle in Alaska

Picha

Tanbihi

Jamii:Jiografia