Mwelekeo mkuu wa dira

Mwelekeo mkuu wa dira (kwa Kiingereza: cardinal direction au cardinal point) ni nukta nne zinazoonekana kwenye dira: Kaskazini, Mashariki, Kusini na Magharibi.  

Ufafanuzi wa mielekeo mikuu
Kaskazini na Kusini ni mielekeo ambayo hulenga ncha za kijiografia upande wa kusini na kaskazini wa Dunia. Mzunguko wa Dunia kwenye mhimili wake unafafanua Mashariki na Magharibi. Jua linachomoza kila asubuhi mashariki na kutua magharibi. Ncha za kijiografia za kaskazini na kusini ziko karibu na ncha sumaku za Dunia.

Kama sindano ina tabia ya sumaku na kuruhusiwa mwendo bila kuzuiwa (kwa mfano ikielea juu ya uso wa maji) itajipanga kulingana na uga sumaku wa Dunia kwa hiyo kujipanga kwa kuelekeza ncha zake kwenda ncha sumaku yaani kaskazini na kusini.

Kwenye dira sindano sumaku inaweza kucheza kwenye mhimili wake.

Tofauti baina ncha jiografia na ncha ya dira
Ilhali ncha sumaku kwa kawaida si sawa kamili na ncha za kijiografia kuna tofauti ndogo baina ya kaskazini ya dira na kaskazini ya kijiografia. Tofauti si muhimu sana katika maeneo yaliyo karibu na ikweta, huwa kubwa zaidi kadiri dira inavyotumiwa karibu zaidi na ncha za Dunia. 

Mielekeo mikuu katika Kiswahili cha mabaharia
Kiswahili cha mabaharia kilikuwa na maneno mengine kama vile:
Kusini: Suheli ambayo ni nyota angavuα Alpha Carinae inayoonekana takribani upande wa kusiniE. Steere, A handbook of the Swahili language as spoken at Zanzibar, London 18752, p. 365
Kaskazini: Kibula, yaani kuelekea kibla, mwelekeo wa swala ya KiislamuSteere, p. 294: Kibula, the kebla, the point to
which men turn when they pray. Among the Mohammedans the kibula is the direction in which Mecca lies, which is in Zanzibar nearly north. Hence kibula is some times used to mean the north.; pia Shemali, kutoka Kiarabu شمال shumalSteere p. 361; Manga Sacleux, Charles. 1939. Dictionnaire Swahili - Français. (Travaux et Mémoires de l'Institut d'Ethnologie, Vols. 36/37), uk. 501, ila kwa kawaida kwa kutaja nchi za Waarabu zilizopo upande wa kaskazini wa Uswahilini
Mashariki: Mawao (mao) ya JuaA.C. Madan, English-Swahili Dictionary, Oxford 1903, p. 112 online hapa; kwa "mao" angalia Krapf, A dictionary of the Suahili language, London 1882, online hapa, 201, Mawio Jua Krapf 190
Magharibi: Macheo Sacleux uk. 485 anaandika "maČèo", kwa lahaja za kusini OS. Ngw. = DN. malwèo,ma!èo, Machwa ya JuaMadan, p. 453, matuo ya Jua Krapf uk. 201Krapf uk. 411 alisikia lugha ya "mfuma nguo" kwa mashariki na "mfuma ngozi" kwa magharibi "The sun rises in the East among those people who make, wear and sell clothes, whereas the sun sets in the West with those people who make skins, which they wear."

Tazama pia
 Latitudo 
 Longitudo
 Dira

Tanbihi

Category:Jiografia