Mdudu Mabawa-vigamba

Wadudu mabawa-vigamba ni wadudu wadogo hadi wakubwa wa oda Lepidoptera katika nusungeli Pterygota (wenye mabawa). Jina ni tafsiri ya jina la kisayansi. Wadudu hawa wanajulikana kama vipepeo na nondo.

Wadudu hawa wana mabawa kama viwambo, isipokuwa spishi kadhaa ambazo zina mabawa yaliyopunguka au hazina mabawa kabisa. Kinyume na wadudu mabawa-viwambo kwa kawaida mabawa yao yamefunikwa kwa vigamba ambavyo kweli ni manyoya yaliyofanyika kuwa bapa. Lakini mabawa ya spishi kadhaa yana sehemu bila vigamba zilizo nyangavu kwa hivyo (k.m. Nondo mkia-mshale mwangavu).

Sehemu za kinywa za spishi nyingi zimetoholewa kuwa mrija mrefu sana unaoitwa ulimi au proboski. Mrija huo hutumiwa kufyonza mbochi au viowevu vingine. Lakini spishi za Zeugloptera bado zina sehemu za kutafuna kama ndugu wao wa oda Trichoptera (Wadudu mabawa-manyoya).

Wachanga wa vipepeo na nondo huitwa viwavi. Hawafanani na wapevu kwa sababu hawana mabawa, wana sehemu za kinywa za kutafuna na wana miguu bandia kwenye fumbatio licha ya miguu sita ya kweli kwenye toraksi. Kwa kawaida viwavi hula majani ya mimea na mara nyingi shina pia na pengine hata matunda. Spishi fulani za viwavi hula wadudu wengine na nyingine ni vidusia.

Spishi kadhaa za Afrika ya Mashariki
 Actizera stellata (Clover blue)
 Cephonodes hylas, Nondo Mkia-mshale Mwangavu (Pellucid hawk moth)
 Coeliades forestan (Striped policeman)
 Colias electo (African clouded yellow)
 Colotis euippe (Round-winged orangetip)
 Euphaedra rattrayi (Orange forester)
 Helicoverpa armigera, Nondo wa Nyanya (Cotton bollworm)
 Plutella xylostella, Nondo Mdogo wa Kabichi (Diamondback moth)
 Precis octavia (Gaudy commodore)
 Sarangesa motozi (Elfin skipper)
 Spodoptera exempta, Kiwavi-jeshi wa Afrika (African armyworm)

Mwainisho
 Nusuoda Aglossata
 Familia ya juu Agathiphagoidea
 Nusuoda Glossata
 Oda za chini:
 Acanthoctesia
 Dacnonypha
 Exoporia
 Heteroneura
 Lophocoronina
 Neopseustina
 Nusuoda Heterobathmiina
 Familia ya juu Heterobathmioidea
 Nusuoda Zeugloptera
 Familia ya juu Micropterigoidea

Picha

Jamii:Wadudu mabawa-vigamba