Dhanabu ya Dajaja

Dhanabu ya Dajaja (ing. na lat. Deneb pia α Alfa Cygni, kifupi Alfa Cyg, α Cyg) ni nyota angavu ya tatu katika kundinyota ya Dajaja (Cygnus). Pia  ni nyota angavu  ya 25 kwenye anga ya usiku. Dhanabu ya Dajaja ni sehemu ya Pembetatu ya Kiangazi kwenye nusutufe ya kaskazini ya Dunia.

Jina
Dhanabu ya Dajaja ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. ling. Knappert 1993; Knappert aliorodhesha hapa jina la "Dhanabu ya Ukabu"; hii inaonekana ni kosa maana Ukabu na Dajaja si jirani, hakuna taarifa ya "Dhanabu =mkia" katika Ukabu - Aquila. Lakini Dajaja ilikuwa na jina mbadala kwa Kiarabu hili ni "Altair" na jina lilelile lilitumiwa pia kwa nyota angavu zaidi katika Ukabu-Aquila (Altair - Tairi). . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema  ذنب الدجاجة  dhanab al-dajaja linalomaanisha „mkia wa kuku"  Lane, Arabic - English  Lexicon (1872), part 3, uk. 993 . . Waarabu walimfuata hapa Klaudio Ptolemaio aliyeandika Ὄρνις ornis (ndege, hasa kuku) katika orodha yake ya Almagesti; wengine walisema pia Κύκνος kyknos (bata maji, Cygnus au "swan" kwa Kiingereza) na huu ndiyo ulikuwa msingi kwa jina la kimataifa ya kundinyota. Jina la Waarabu kwa nyota lilipokelewa na wataalamu wa Ulaya kwa umbo la “Deneb”  Allen Star-Names (1899), uk. 192f

Kwa matumizi ya kimataifa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia ulikubali sehemu ya kwanza ya jina la Kiarabu na kuorodhesha nyota hii kwa jina la "Deneb" Naming Stars , tovuti ya Umoja wa Kimataifa wa Astronomia (Ukia), iliangaliwa Novemba 2017 .

Alfa Cygnis ni jina la Bayer maana ina nafasi ya kwanza kufuatana na mwangaza katika kundinyota yake.

Tabia
Dhanabu ya Dajaja - Deneb ni nyota iliyo mbali kiasi ya kwamba ni vigumu kupata vipimo kamili vya paralaksi yake. Kwa hiyo hakuna uhakika kuhusu umbali wake na tabia nyingine ; umbali hukadiriwa hadi sasa kwa matokeo yanayotofautiana baina miakanuru 1500 hadi 2600. Tofauti hizi ni muhimu pia katika vipimo vingine. 

Inafahamika ya kwamba Dhanabu ya Dajaja - Deneb ni nyota kubwa sana; iko kati ya nyota za mwangaza halisi mkubwa zinazojulikana. Inatoa nuru zaidi katika dakika moja kuliko Jua letu katika mwezi.

Vipimo vyote vinavyoonyeshwa katika makala hii huwa na kiwango cha mashaka. Kuna tumaini  kwamba chomboanga Gaia kinaweza kuleta vipimo vyenye uhakika zaidi.


Tanbihi

Viungo vya Nje
  Constellation Guide:Cygnus
Cygnus the Swan, "Stars", tovuti ya Ian Ridpath, Star Tales, iliangaliwa Oktoba 2017
DENEB (Alpha Cygni), kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017

Marejeo

 Allen, Richard Hinckley: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 59 (online kwenye archive.org)
Knappert, Jan: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
 Lane, Edward William : An Arabic - English  Lexicon by  in eight parts – 1872 (Perseus Collection Arabic Materials  Digitized Text Version v1.1   of reprint  Beirut – Lebanon 1968) online hapa
Schiller, F.; Przybilla, N. (2008). "Quantitative spectroscopy of Deneb". Astronomy & Astrophysics. 479 (3): 849–858 online hapa
Jamii:Nyota