Monoksidi kabonia

Monoksidi kabonia (pia: Monoxidi ya kaboni, kwa Kiingereza carbon monoxide) ni kampaundi inayounganisha atomi moja ya oksijeni na atomi moja ya kaboni katika molekuli. Fomula yake ya kikemia ni CO.

Inatokea wakati wa kuchoma kaboni, yaani mata ogania, kama kuna oksijeni kidogo tu; katika mchakato wa kawaida hutokea dioksidi kabonia. 

Ni fueli nzuri inaoonyesha miale ya buluu wakati wa kuwaka. Katika hali ya gesi ni sumu kali isiyo na ladha, harufu wala rangi. 

Inaweza kusababisha kifo kama moto unawaka katika nyumba au jikoni na watu wanaivuta ndani ya mapafu; inaingia katika damu na kuzuia usafirishaji wa oksijeni katika seli nyekundu za damu.

Monoksidi kabonia ina matumizi mbalimbali ya kiteknolojia, kwa mfano katika uzalishaji wa chuma kutoka mbale kwa sababu inaondoa oksijeni kwenye mbale unaoyeyushwa. 

Fomula yake ni
2C + O2 → 2CO

au kwa kupuliza mvuke wa maji katika makaa ya kuwaka

 C + H2O → CO + H2

Iliwahi kutumiwa kama fueli ya magari kwa kuchoma vipande vya kuni kwa joto duni na gesi iliweza kuchomwa ndani ya injini ya gari. 

 Viungo vya nje 
 International Chemical Safety Card 0023
 National Pollutant Inventory - Carbon Monoxide 
 NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards
 United States Environmental Protection Agency Carbon Monoxide page
 External MSDS data sheet 
 Carbon Monoxide Kills Campaign Site 
 Carbon Monoxide information for victims of poisoning
 Carbon Monoxide Hazards with Backpacking Stoves
 USFDA IMPORT BULLETIN 16B-95, May 1999 
 FDA Agency Response Letter GRAS Notice No. GRN 000083 
 Carbon Monoxide in Fresh Meat site 

Jamii:Kemia