Ujuzilio

Ujuzilio (pia: Unostiki, Gnosi; kwa Kiingereza: "Gnosticism", kutoka neno la Kigiriki γνωστικός, gnostikos, "mwenye ujuzi", ambalo mzizi wake ni γνῶσις, gnōsis, "ujuzi") ni nadharia ya wokovu kupatikana kwa njia ya maarifa.pia  

Historia
Mazingira ya asili ni Uyahudi wa karne ya 1 na ya 2 BK. 

Wafuasi wa Gnosi hiyo, wakitafsiri namna yao Torati na vitabu vingine vya Biblia, walidai ulimwengu unaoonekana haukuumbwa na Mwenyezi Mungu, bali na roho nyingine iliyofunga chembe ya Umungu katika mwili. Walidai kuwa maarifa, si imani, yanaweza kukomboa hiyo chembe.

Nadharia hiyo ilistawi hasa kando ya Bahari ya Kati, ikichanganyikana na falsafa ya Plato na matapo ya Ukristo yaliyopingwa na uongozi wa Kanisa kama uzushi. 

Kuanzia karne ya 3 nguvu ya nadharia hiyo ilipungua, lakini bila kufutika kabisa katika ustaarabu wa magharibi hadi leo. Kwa mfano, ulijitokeza katika Renaissance. 

Dini maalumu iliyoanzishwa kwenye msingi wa unostiki ilikuwa Umani (Manichaeism). Kutoka Dola la Persia, unostiki huo ulienea hadi China. 

Leo hii kuna jumuiya moja iliyotokana na unostiki wa kale ambayo ni jumuiya ndogo ya Wamandayo katika Iraki na kusini mwa Iran.

Vyanzo

Vitabu

























 , translated as 









 Kosack, Wolfgang: Geschichte der Gnosis in Antike, Urchristentum und Islam. Verlag Christoph Brunner, Basel 2014. ISBN|978-3-906206-06-6















 Petrement, Simone (1990), A Separate God: The Origins and Teachings of Gnosticsim, Harper and Row ISBN|0-06-066421-5











  (206 pages)





  (278 pages)
 Yamauchi, Edwin M., "Pre-Christian Gnosticism in the Nag Hammadi Texts?," in Church History vol. 48, (1979), pp. 129–141.

Tovuti
 http://www.beliefnet.com/story/128/story_12865_1.html 
 http://www.nationalbook.org/nba1980.html  
 http://www.perseus.tufts.edu/hopper/morph?l=gnwstikos&la=greek#lexicon 
 http://www.perseus.tufts.edu/hopper/wordfreq?lang=greek&lookup=gnwstiko%2Fs

Marejeo mengine
Vyanzo vikuu






Vya jumla


Wasethi


Viungo vya nje

Texts
 Gnostic Society Library — primary sources and commentaries
 Early Christian Writings — primary texts
 Gnostic texts at sacred-texts.com
Encyclopedia
 Gnosticism, by Edward Moore, Internet Encyclopedia of Philosophy
 Gnosticism by Kurt Rudolph, Encyclopædia Iranica
 Gnosticism Catholic Encyclopedia

Jamii:Dini
Jamii:Falsafa
Jamii:Historia ya Ukristo