Afeli

Afeli (kutoka Kiing. aphelion) ni mahali katika obiti ya sayari au magimba mengine ya angani ambako yako mbali zaidi na Jua. Jina linatokana na Kigiriki από "apo" (mbali) na Ήλιο "helio" (jua).

Kinyume chake ni periheli  inayomaanisha sehemu ya njiamzingo iliyo karibu kabisa na jua.

Majina hayo hutumiwa kwa sababu obiti au njiamzingo ya Dunia si duara kamili, bali lina umbo la duaradufu. Yasingekuwa na maana kama njiamzingo ingekuwa duara kamili lakini hii haitokei hali halisi.

Afeli ya Dunia
Afeli ya Dunia ina umbali wa kilomita milioni 152.1 kutoka Jua, ilhali periheli ina umbali wa kilomita 147.1. Umbali wa wastani ni kilomita milioni 149.6, kwa hiyo umbali kati ya Jua na Dunia inacheza kidogo katika muda wa mwaka. Wakati wa kukaa mbali zaidi mnururisho tunaoupokea kutoka Jua unapungua kidogo, kama asilimia 2. 

Lakini tofauti hiyo hatuwezi kuisikia kwa sababu majira ya baridi na ya joto yanatawaliwa na athira nyingine, hasa na mwinamo wa mhimili wa Dunia. Mwinamo huo unasababisha sehemu za kaskazini na za kusini za Dunia kupokea viwango tofauti vya mwanga kutoka Jua katika mwendo wa mwaka. Afeli ya Dunia hutokea takriban tarehe 5 Julai. Majira ya joto kwenye kaskazini ya Dunia yanatokea takriban wakati wa afeli na majira ya joto kwenye kusini ya Dunia hutokea takriban wakati wa periheli.

 + Umbali wa sayari na sayari kibete kadhaa kutoka Jua kwa vizio astronomia na kilomita (umbali wakati wa afeli na periheli)
   Sayari (kibete)
  Periheli
  Afeli
  Tofauti naduara
   Vizio astronomia
  kilomita milioni
  Vizio astronomia
  kilomita milioni.
  Utaridi (Mercury) 0.307
  46.0
  0.467
  69.8
  0.20564
  Zuhura (Venus)
  0.718
  107.5
  0.728
  108.9
  0.00678
  Dunia (Earth)
  0.983
  147.1
  1.017
  152.1
  0.01671
  Mirihi (Mars)
  1.381
  206.7
  1.666
  249.2
  0.09339
  Mshtarii (Jupiter)
  4.951
  740.7
  5.455
  816.0
  0.04839
  Zohali (Saturn)
  9.023
  1,349.8
  10.050
  1,503.5
  0.05386
  Uranus
  18.282
  2,735.0
  20.096
  3,006.3
  0.04726
  Neptun
  29.812
  4,459.8
  30.328
  4,537.0
  0.00859
  Pluto
  29.658
  4,436.8
  49.306
  7,376.1
  0.24883
  Haumea
  34.477
  5,157.6
  51.514
  7,706.4
  0.19813
  Makemake
  37.915
  5,671.9
  52.773
  7,894.8
  0.16384
  Eris
  38.542
  5,765.7
  97.558
  14,594.5
  0.43363 Sayari kibete huonyeshwa  kwa rangi  kijivu 

Tazama pia
 Periheli (sehemu ya karibu kwenye obiti ya kuzunguka dunia)

Jamii:Mzunguko