Kigusii

Kigusii ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Wakisii. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kigusii imehesabiwa kuwa watu 2,205,000. Pia kuna wasemaji 300 tu nchini Tanzania. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kigusii iko katika kundi la E40. Hasa Kigusii huzungumzwa eneo la Kisii ambalo makao yake makuu ni Mji wa Kisii (kati ya Ziwa Victoria na mpaka wa Kenya-Tanzania) katika Mkoa wa Nyanza.

Ainisho
Kigusii imeainishwa kama lugha ya Bantu ya Kati, kundi moja na Lugha ya Kikuria, kundi ambalo limepewa anwani ya E.10 katika makala ya Aina za Lugha za Bantu yaliyotungwa na Malcolm Guthrie.
Lugha zinazofanana zinapatikana nchini Tanzania nazo ni:
Ware
Ikizu
Ikoma

Sauti
Sauti za Gusii takribani zote zinaambatana na irabu.

Irabu
Lugha ya Kisii ina irabu saba, zingine zikiundwa kutokana na urefu wa kuzitamka.
Kwa mfano, maneno 'bora' (kosekana) na 'boora' (sema) yanatofautishwa tu na urefu wa irabu 'o' n 'oo'.
+ Irabu za Kisauti kwa Lugha ya Gusii.MbeleKatiNyumaIliyofungwai uKaribu-Iliyofungwaɪ ʊKati-Waziɛ ɔWazi  a 

Konsonanti
Katika jedwali lifuatalo, alama za uandishi ambazo hutofautiana na zile za Alfabeti ya Kimataifa (IPA) zimewekewa mabano. palipo na alama mbili pamoja, ya kulia inaashiria konsonanti inavyotamkwa.
  Sauti za Konsonanti katika Lugha ya Kisii, kulingana na IPA.

  .
 bilabial
 alveo-palatal
 palatal
 velar

  plosive
 p   b
 t
 c (c)
 k   g

  fricative

 s



  affricate


 cç (c)


  nasal
 m
 n
 ɲ (ny)
 ŋ (ng')

  trill

 r



  approximant
 w

 j (y)


Mofolojia ifuatayo pia inatumika:
 n+r = nd
 n+b = mb
 n+g = ŋg
 n+k = ŋk
 n+m = mm

Marejeo
Bickmore, Lee
1997. Problems in constraining High tone spread in Ekegusii. Lingua, Toleo la 102, uk. 265-290.
1998. Metathesis and Dahl’s Law in Ekegusii. Studies in the Linguistic Sciences, Toleo la. 28:2, uk. 149-168.
1999. High Tone Spreading in Ekegusii Revisited: An Optimality Theoretic Account. Lingua, toleo. 109, uk. 109-153.
Cammenga, Jelle
 2002 Phonology and morphology of Ekegusii: a Bantu language of Kenya. Köln: Rüdiger Köppe Verlag.
Whiteley, Wilfred H.
 1956 A practical introduction to Gusii. Dar es Salaam/Nairobi/Kampala: East African Literature Bureau.
 1960 The tense system of Gusii. Kampala: East African Institute of Social Research.
 1974 Language in Kenia. Nairobi: Oxford University Press.

Viungo vya Nje
 Ekegusii-English English-Ekegusii Dictionary 
 Kigusii kwenye tovuti la Ethnologue
 Partial Gusii Swadesh list at Rosetta Project 
 Ekegusii Encyclopedic Projects 

Kusikiza
lugha ya Kigusii kwenye Multitree
http://www.ethnologue.com/language/guz
Hadithi katika Redio ya Kitaifa kuhisi Lugha ya Kisii (kutoka Kipindi cha All Things Considered , 29 Aprili 2006)

Tazama Pia
Lugha za Kenya

Jamii:Lugha za Kenya
Jamii:Lugha za Kibantu