Umaksi

Umaksi (pia: Umarksi, Umarx, kwa Kiingereza Marxism) ni falsafa ambayo inafuata uyakinifu na inakusudia kuleta maendeleo ya haraka katika jamii kuanzia uchumi unaotazamwa kuwa msingi wa mahusiano yote.

Lengo kuu ni kuondoa matabaka katika jamii na kuleta usawa katika ya binadamu. Njia ni kuwawezesha wanyonge kudai haki zao kwa kuungana na kuleta mapinduzi dhidi ya wanyonyaji.

Katikati ya karne ya 19, waanzilishi wa jitihada hizo walikuwa Wajerumani wawili: Karl Marx na Friedrich Engels. Jina Umaksi linatokana na wa kwanza kati yao, Marx. 

Umaksi uliendelezwa na watu mbalimbali hasa katika karne ya 20 kadiri siasa hiyo ilivyozidi kuenea duniani, hadi kuongoza maisha ya theluthi ya binadamu wote. Kati yao, Vladimir Ilich Lenin, Leon Trotsky, Joseph Stalin nchini Urusi na Mao Zedong huko China. Katika Umoja wa Kisovyeti na nchi zilizotawaliwa na Wakomunisti mabadiliko ya fundisho hili yaliitwa Umaksi-Ulenin (Marxism-Leninism) na kuwa itikadi rasmi.

Baada ya ukomunisti kushindikana Ulaya Mashariki pamoja na Urusi kusambaratika (1989), mvuto wa falsafa hiyo umepungua sana.

Tanbihi

Marejeo











 Jon Elster, An Introduction to Karl Marx. Cambridge, England, 1986.
 Michael Evans, Karl Marx. London, 1975.
 Stefan Gandler, Critical Marxism in Mexico: Adolfo Sánchez Vázquez and Bolívar Echeverría, Leiden/Boston, Brill Academic Press, 2015. 467 pages. ISBN 978-90-04-22428-5.



 Robinson, Cedric J.: Black Marxism: The Making of the Black Radical Tradition, 1983, Reissue: Univ North Carolina Press, 2000
 Rummel, R.J. (1977) Conflict In Perspective Chap. 5 Marxism, Class Conflict, and the Conflict Helix

 Shenfield, S.D. Vladislav Bugera: Portrait of a Post-Marxist Thinker


Viungo vya nje

 Marxists Internet Archive (MIA)
 Marxmail.org 
 Marx Myths & Legends 
 Marxism Page
 London Philosophy Study Guide on Marxism  (offers many suggestions on what to read, depending on the student's familiarity with the subject)
 History of Economic Thought: Marxian School 
 History of Economic Thought: Neo Marxian 

Jamii:Falsafa
Jamii:Siasa
Jamii:Uchumi
Jamii:Ukomunisti