Vitenzi vishirikishi vikamilifu

Vitenzi vishirikishi vikamilifu (alama yake ya kiisimu ni: t) ni maneno ambayo yamekamilika, yaani, hayaambatanishwi na mofimu/ kiambishi / silabi / neno au kitenzi kingine. Vitenzi hivi pia hugawanyika katika makundi madogomadogo.

Uchambuzi
Kuna mizizi sita ya vitenzi vishirikishi vikamilifu.
(i) -KUWA
Endapo utakuwa na kitenzi cha mzizi wa -kuwa kimesimama/kimekaa peke yake katika sentensi na kimetoa taarifa kamili - basi hicho ni kitenzi kishirikishi.
Mifano
Sada alikuwa mtoro shuleni
Wanjiru atakuwa mgeni rasmi
Nguruka amekuwa mshindi wetu
Anna alikuwa mwimbaji hodari
Mohamed hakuwa mlevi
Sisi tutakuwa wanafunzi bora
(ii) NI
Hiki ni kitenzi kishirikishi kinachojulisha uyakinishi wa tendo. Kitenzi hiki hujulisha kuwepo kwa uhusiano baina ya vipashio vya lugha.
Mifano
Mahmoud ni mchokozi
Tembo ni mnyama mkali
Wanjau ni mwanafunzi mtiifu
Anna ni mwimbaji hodari
(iii) SI
Hiki ni kitenzi kishirikishi kinachojulisha ukanushi wa tendo. Kitenzi hiki hujulisha kuwepo kwa uhusiano baina ya vipashio vya lugha.
Mifano
Mahmoud si mchokozi
Tembo si mnyama mkali
Wanjau si mwanafunzi mtiifu
Anna si mwimbaji hodari
(iv) Vitenzi vishirikishi vinavyojulisha umiliki
Hivi ni vitenzi vinavyotoa taarifa ya umiliki kwa nomino au kiwakilishi.

Mifano
Mariam ana gari zuri
Chakula kina chumvi nyingi
Ulimi hauna mfupa
Husna ana mme mzuri
Darasa letu lina vumbi 
Chatu hana meno
(v) Vitenzi vishirikishi vya viambishi vya mahali (po, mo, ko)
Hivi ni vitenzi vinavyotoa taarifa ya mazingira ya tendo husika. Mazingira hayo ni pamoja na kuwa nje, ndani, juu ya,  au katika eneo fulani.

Mifano
Ndoo imo kisimani
Kikombe kiko mezani
Wanafunzi wamo darasani
Yeye yumo chumbani
Fedha zimo kabatani
Jembe lipo shambani
(vi) Kitenzi kishirikishi chaa viambishi vya ngeli vikisimama peke yake
Hivi ni vitenzi vinavyobainisha maana ya ngeli ikisimama peke yake.

Mifano
Ndoo i kisimani
Kikombe ki mezani
Wanafunzi wa darasani (hapa ni lazima sauti ibadilike ili kutoa maana tofauti na ile maana ya kiwakilishi/kivumishi cha -a unganifu). Bimaana ya kwamba wakati unataja wanafunzi wa - kwenye wa lazima ufanye kama unasimama vile...
Yeye yu chumbani
Fedha zi kabatani
Jembe li shambani

Tazama pia
Lango:Lugha
Vivumishi
Viwakilishi

Jamii:Isimu
Jamii:Sarufi