Kishazi huru

Kishazi huru (alama yake ni: K/Hr) ni tungo inayotawaliwa na kitenzi kinachojitosheleza kimaana. Yaani, ni tungo inayotawaliwa na kitenzi kinachotoa taarifa kamili. 
Kitenzi hicho kinaweza kuwa:
(A) Kitenzi kikuu (T)
Mfano:
Watoto wanacheza mpira
Mwalimu anaandika darasani
Mama anapika chakula jikoni
Wanafunzi wanasoma vitabu

(B) Kitenzi kisaidizi + kitenzi kikuu (TS+(-)+T) 
Mfano:
Watoto walikuwa wanacheza mpira (watoto = nomino ya kawaida, walikuwa = kitenzi kikuu kisadizi, wanacheza = kitenzi kikuu, mpira = nomino ya kawaida).
Mwalimu alikuwa anataka kuandika ubaoni (mwalimu = nomino ya kawaida, alikuwa = TS, anaka = TS, kuandika = T, ubaoni = kielezi cha mahali).
Mama alikuwa anataka kwenda kununua samaki (mama = N, alikuwa = TS, anataka = TS, kwenda = TS, kununua = T, samaki = T)
Angalizo
Katika mabano juu kuna TS+(-)+T, yaani, hivi TS = kitenzi kisaidizi, (-) = kipashio cha hiari. Kwanini kiwe cha hiari? Tazama hii: "mama alikuwa anataka kwenda kununua samaki". Neno au kirai "kwenda" si lazima kiwepo ndiyo maana ya hiari. Hata kama ingewekuwa: "mama alikuwa anataka kununua samaki" ingeeleweka tu.

(C) Kitenzi kishirikishi (t) 
Mfano:
Wanafunzi wamo darasani
Chakula ki mezani
Juma ana nyumba nzuri
Ndoo i kisimani
Hiki ndicho kitabu chake...

Tazama pia
Lango:Lugha
Tungo kishazi
Kishazi tegemezi

Jamii:Isimu
Jamii:Sarufi