Chapeli

Kikanisa (kwa Kiingereza Chapel) ni jengo litumiwalo na Wakristo kama mahali pa ibada. 

Inaweza kuwa ndani ya taasisi kubwa kama kanisa, chuo, hospitali, ikulu, gereza au chumba cha kuhifadhi maiti au inaweza kuwa imejitenga kabisa, wakati mwingine kwa misingi yake yenyewe.  Catholic Encyclopedia  

Mpaka Matengenezo ya Kiprotestanti, jengo hilo lilionyesha mahali pa ibada ambapo palitengwa na eneo lililokuwa chini ya jukumu kuu la parokia ya mitaa au mtu yeyote au taasisi. Makanisa mengi makubwa yalikuwa na madhabahu zaidi ya moja au hata moja tu, ambayo kama yangechukua nafasi ya ardhi sawia, yangekuwa kama Chapeli.

Katika Brittany (Ufaransa) kila kijiji kidogo kina chapeli zake chenyewe. Siku hizi nyingi kati ya hizi hutumiwa mara moja tu kwa mwaka, kwa ajili ya mitaa "msamaha" ambayo inaadhimisha mtakatifu ambaye chapeli ni wakfu kwake.

Neno Chapeli lina matumizi ya kawaida hasa Uingereza, na hata zaidi katika Wales, kama jengo la ibada liliyotengwa na taasisi, mtu au chini ya jukumu kuu la parokia na katika nchi za [[Scotland] na Ireland makanisa mengi ya Kikatoliki na yale ya Anglikana hujulikana kama chapeli tu. 

Nchini Uingereza Kanisa la Anglikana limewekwa na sheria ya kitaifa kama dini rasmi. Huko, kutokana na kupanda kwa umaarufu wa chapeli katika karne ya 19, wakati wa sensa ya mwaka 1851 watu zaidi walihudhuria chapeli, angalau kupunguza gharama zao wenyewe, badala ya makanisa ya Kianglikana.

Chapeli ni la kimadhehebu kawaida, lakini inaweza kuwa yasiyo ya kimadhehebu. Hayo ya mwisho ni maarufu kama sehemu za taasisi zisizo za kidini kama vile hospitali au gereza. 

Chapeli zilizojengwa kama sehemu ya kanisa kubwa ni takatifu na hutengwa kwa kusudi au matumizi maalum: kwa mfano, kanisa kuu na makanisa makubwa huwa na "Lady Chapel", kwa heshima ya Bikira Maria; makanisa ya kiparokia huenda yakawa na "Lady Chapel" upande mmoja, na "chapeli ya Sakramenti" ambapo ekaristi inatunzwa kwa madhumuni ya kuchukua Ushirika Mtakatifu kwa wagonjwa na kwa wasioweza kutoka nyumbani. Pia katika baadhi ya madhehebu ya Kikristo, kwa madhumuni ya ibada.

Mkusanyo wa sheria za Kanisa la Kilatini, katika sheria za chapeli (kitaalamu inaitwa "oratory") unasema ni jengo au sehemu yake iliyowekwa wakfu kwa maadhimisho, hasa Misa, ambayo si kanisa la [parokia]]. Hii inaweza kuwa chapeli binafsi (kwa matumizi ya mtu mmoja au kikundi, kwa mfano kwa ajili ya askofu au jumuia fulani); au semi-oratory, ambayo nusu inapatikana kwa umma kwa ujumla (kama chapeli ya seminari ambayo inakaribisha wageni kwa huduma), au oratory umma (kwa mfano, chapeli ya hospitali au ya chuo kikuu).

Historia
Mwanzo sehemu ya ibada ya Kikristo ni mara nyingi sasa inajulikana kama chapeli, kama hawakuwa wakfu majengo bali ni wakfu chumbani ndani ya jengo, kama vile chumba katika nyumba ya mtu. Hapa mmoja au watu wawili waliweza kumuomba Mungu bila kuwa sehemu ya ushirika/kusanyiko. Watu hao kwa kutumia chapeli waliweza kuipata amani na kufurahi kuwa mbali na msongo wa maisha, bila watu wengine kuwa karibu nao. 

Neno "Chapel" ni derived kutoka Relic ya mtakatifu Martino wa Tours: jadi hadithi kuhusu Martin yanahusiana kuwa wakati bado alikuwa mwanajeshi, yeye kukatwa wake vazi ya kijeshi katika nusu kutoa sehemu ya mwombaji mahitaji. Nusu nyingine juu yake yeye walivaa mabega kama "Cape ndogo"  Ya mwombaji, habari kudai, alikuwa Kristo katika Disguise, na Martin ilikumbwa na wongofu wa moyo, kuwa kwanza ni mtawa, kisha Abbot, basi Askofu. Hii Cape alikuja milki ya Frankish wafalme, na wao walishika Relic nao kama walivyofanya vita. Hema ambayo walishika Cape aliitwa capella  na makuhani ambaye alisema Misa kila siku katika hema walikuwa inayojulikana kama capellani.  Kutoka maneno haya tunapata majina "Chapel" na "chaplain".

Neno pia linaonekana katika lugha Kiayalandi katika Zama za Kati, kama watu Kiwelsh alikuja kwa Norman na Old Kiingereza Wavamizi kwa kisiwa ya Ireland. Wakati wa jadi Kiayalandi neno kwa mara kanisa éaglais (kutoka iklezia) neno mpya, ceipéal (kutoka cappella) alikuja matumizi.

Katika historia ya Kiingereza, "Chapel" au wakati mwingine 'mkutano nyumba', alikuwa zamani kiwango utse kwa majengo ya kanisa mali oberoende nonconformist dini au jamii na wanachama wao. Ilikuwa neno hasa yanayohusiana na kabla ya uhuru wa dini eminence mazoezi katika mikoa ya vijijini Uingereza na Wales, viwanda kaskazini mwa miji ya marehemu kumi na nane na karne ya kumi na tisa, na idadi ya vituo vya karibu lakini nje ya jiji la London. Kama matokeo, "Chapel" wakati mwingine hutumika kama kivumishi nchini Uingereza kuelezea wajumbe wa makanisa kama ( "I'm Chapel").

Proprietary chapels
Skyddad Chapel ni mali asili ya mtu binafsi. Katika karne ya 19 ilikuwa kawaida, mara nyingi inajengwa kukabiliana na miji. Mara nyingi walikuwa kilichoanzishwa na Kiinjili Philanthropists pamoja na maono ya kueneza Injili ya Yesu Kristo katika miji ambao mahitaji sikuweza tena kuwa alikutana na parokia. Baadhi ya kazi zaidi faraghani, mtu tajiri kwa kujenga chapeli yake aliweza kualika wahubiri aliowataka.  Wao ni anomalies katika sheria ya kikanisa ya Kiingereza, kuwa hakuna Parokia eneo hilo, lakini kuwa na uwezo wa kuwa na leseni kwa mkleri wa Anglikana huko. Kihistoria wengi walikuwa Proprietary Makanisa ya Kianglikana Chapels. Miaka wao mara nyingi wamekuwa omvandlas Parokia ya kawaida.

Matumizi ya kisasa
Wakati matumizi ya neno "Chapel" siyo peke mdogo kwa istilahi ya kikristo, ni mara nyingi hupatikana katika muktadha. Hata hivyo, neno la maana wanaweza kutofautiana na dhehebu, na yasiyo ya dhehebu chapels (wakati mwingine huitwa "kutafakari rum") unaweza kupatikana katika hospitali nyingi, viwanja vya ndege, na hata makao makuu ya Umoja wa Mataifa.

Matumizi ya kawaida ya neno Chapel leo ni pamoja na:

Side-Chapel Chapeli-upande ni Chapeli ndani ya kanisa kubwa.
Lady Chapel ni Chapeli-upande wakfu kwa heshima ya Bikira Maria; imeenea sana katika Kanisa Katoliki na Anglikana.
Chapeli ya Balozi - awali ilikuwepo ili kuruhusu mabalozi kutoka nchi za Kikatoliki waabudu katika nchi za Kiprotestanti.
Chapeli ya Askofu - katika Kanisa Katoliki na Anglikana, Askofu ana haki ya kuwa na Chapeli katika nyumba yake. 
Chapel ya mapumziko - si mahali pa ibada kama vile, lakini väl decorated chumba katika mazishi mkurugenzi s premises, ambapo familia na marafiki wanaweza kuona marehemu kabla ya mazishi.
Chapel ya woga - yalijengwa katika parokia kubwa kuruhusu upatikanaji rahisi parishioners kanisa au Chapel.
Summer Chapel - Kikanisa kilichopo katika eneo la likizo linalotumika tu wakati wa namna hiyo.
Wayside Chapel - Small chapels katika nchi

Vikanisa maarufu

 Chapel  Mwaka  Mahali lililoko   Brancacci Chapel  1386  Kanisa la Santa Maria del Carmine mjini Florence, Italia  Cadet Chapel  1963  United States Air Force Academy, Colorado Springs, Colorado, USA  Cadet Chapel  1911  Marekani Military Academy, West Point, New York, USA  Contarelli Chapel  1585  San Luigi dei Francesi katika Roma, Italia   Duke Chapel  1930  Duke University, Durham, North Carolina, USA  Eton College Chapel  1440-c.1460  Eton College, Eton, berkshire, England  Heinz Memorial Chapel  1938  Chuo Kikuu cha Pittsburgh, Pittsburgh, Pennsylvania, USA  King's College Chapel, Cambridge  1446  Cambridge University, Cambridge, England  Lee Chapel  1867  Washington na Lee University, Lexington, Virginia, USA  Mamajusi Chapel  1459-1461  Palazzo Medici Riccardi mjini Florence, Italia   Mabaharia Chapel  1961  Wafanyabiashara wa Marekani Marine Academy, Wafalme Point, New York, USA  Medici Chapels16-17 ya karneBasilica of San Lorenzo, Florence, Italia  Till sjöss Academy Chapel  1908  Marekani till sjöss Academy, Annapolis, Maryland, USA Niccoline Chapel1447-1449Kitume Palace, Vatican City  Palatine Chapel  786  Aachen Cathedral, Aachen, Ujerumani  Palatine Chapel  1,132  Palazzo dei Normanni katika Palermo, Sicily, Italia   Pauline Chapel  1540  Kitume Palace, Vatican City Pettit Memorial Chapel  1907  Belvidere, Illinois, Marekani  Queen's Chapel  1623  London, England  Rosslyn Chapel  1440 Roslin, Scotland  Rothko Chapel  1964  Houston, Texas, USA  Sainte-Chapelle  1246  Ile de la Cité, Paris, Ufaransa  Sassetti Chapel  1470 Santa Trinita, Florence  Sistine Chapel  1473  Kitume Palace, Vatican City  St George's Chapel  1348  Windsor Castle, England   St Joan of Arc Chapel  Karne ya 15  Walihamishwa ili Marquette University, Milwaukee, USA  St Paul's Chapel  1766  New York City, USA  St Salvator's Chapel  1450  St Andrews, Scotland  LLandaff Oratory  1925  Van Reenen, Afrika ya Kusini  Chapelle du Saint-Marie du Rosaire  1949  Vence, Ufaransa  Theodelinda Chapel  Karne ya 15  Monza Cathedral, Italia  Thorncrown Chapel  1980 Eureka Springs, Arkansas, USA  Slipper Chapel  1340 Norfolk, England  St Ivan Rilski Chapel  2003 Livingston Island, Antaktika  Gallus Chapel  1330-1340 Greifensee ZH, Uswisi 

Angalia Pia
Kanisa (jengo)
Mkutano wa nyumba
Sacri Monti
Maiti barabarani

Marejeo

Viungo vya nje

Category:Makanisa