Uharibifu wa ardhi

Uharibifu wa ardhi (:en:land degradation) ni dhana ambayo thamani ya uhai wa mazingira inaathiriwa na moja au zaidi ya muunganiko wa njia zinazosababishwa na binadamu juu ya nchi.  Hatari za asili zimeondolewa kama sababisho, hata hivyo shughuli za binadamu pasipo dhahiri zinaweza kuathiri vitu kama vile mafuriko na miti kuchomwa moto.

Inakadiriwa kuwa hadi 40% ya ardhi ya kilimo duniani imeharibiwa vibaya.

Sababu
Uharibifu wa ardhi ni tatizo la kimataifa, zaidi kuhusiana na matumizi ya kilimo. Sababu kuu ni pamoja na:
 Kusafisha ardhi, kama ukataji miti yote na kuharibu misitu
 Kupungua kwa virutubishi vya udongo kupitia mazoea duni ya kilimo
 Mifugo pamoja na mifugo inayozidi malisho
 Umwagiliaji na ubebaji zaidi
 Kukua kwa miji na maendeleo ya kibiashara
 Uchafuzi wa ardhi pamoja na taka za viwandani
 Gari mbali na barabara kuu

Athari
Matokeo makuu ya uharibifu wa ardhi ni kupungua kwa uzalishaji wa ardhi kwa kiasi kikubwa.
Matatizo makubwa juu ya ardhi yanayoweza kudhuriwa ni pamoja na:
 Kasi ya mmomonyoko wa udongo kutokana na upepo na maji
 Asidi au alkali ya udongo
 Mchanganyiko wa chumvi na maji
 Uharibifu wa muundo wa udongo pamoja na kupotea kwa viumbe hai
 Kuacha udongo pasipo kujali

Kukatwa sana kwa mimea hutokea wakati watu wanakata misitu, miti na vichaka - ili kupata mbao, kuni na bidhaa nyingine - katika kasi inayozidi kiwango cha asili cha kukua upya au kuendelea kukua. Hii ni mara kwa mara katika  mazingira ambayo ni kame kwa kiasi, ambapo mara nyingi kuna uhaba wa kuni. Jambo hili ni muhimu katika nchi tatu hapa, ni sababu inayoongoza katika Iran.

Malisho yaliyozidi ni malisho ya asili katika hali juu ya uwezo wa kubeba mifugo; matokeo ya kupungua katika kuenea kwa mimea ni kupelekea kusababisha mmomonyoko wa upepo na maji. Ni kipengele muhimu katika nchi sita, na kwa mbali muhimu zaidi nchini Afghanistan.

Shughuli za kilimo ambazo zinaweza kusababisha uharibifu wa ardhi ni pamoja na kilimo cha kuhama bila vipindi vilivyojitosheleza, ukosefu wa hatua za kuhifadhi udongo, kulima ardhi dhaifu au zilizopo mpakani, matumizi ya kipimo kisicho sawa cha mbolea , na wingi wa kutokea matatizo kutokana na kosa katika kupanga au usimamizi wa umwagiliaji. Ndizo sababu kubwa katika Sri Lanka na yenye nguvu nchini Bangladesh.

Dhima ya idadi ya watu katika njia za uharibifu wa ardhi hutokea katika msingi wa sababu za mazingira. Katika eneo, kwa kweli, hakika hii ni moja ya sababu kuu mbili za msingi za uharibifu pamoja na uhaba wa ardhi, na uhaba wa ardhi wenyewe hatimaye ni matokeo ya kuendelea kwa ukuaji wa idadi ya watu  katika rasilimali za ardhi. Katika suala la uhaba wa ardhi shinikizo la kuongezeka idadi ya watu, wakati wa 1980-1990, imesababisha kupungua katika maeneo madogo ya ardhi ya kilimo kwa kila mtu katika nchi sita kati ya nane (14% kwa India na 22% kwa Pakistan).

Shinikizo la idadi ya watu  pia inatenda  kazi kupitia utaratibu mwingine. Mazoea ya kilimo yasiyofaa kwa mfano, hutokea  chini ya vikwazo tu kama vile uloweshwaji wa ardhi nzuri chini ya shinikizo la idadi ya watu ambayo inaongoza wakazi kulima udongo juu juu mno au kwenya mwinuko sana pia, kulima ardhi kabla haijafunika rutuba yake, au kujaribu kupata mazao mbalimbali kwa kunyunyiza udongo usiostahili.

Uwezo wa uharibifu wa ardhi huathiri sehemu kubwa ya nchi yenye ardhi iliyomilikiwa  inayofaa kwa kilimo, inapunguza utajiri na maendeleo ya kiuchumi wa mataifa. Uharibifu wa ardhi unabatilisha maendeleo yaliyopatikana   kwa kuboresha mazao na kupunguza ukuaji wa idadi ya watu. Kama msingi wa rasilimali ya nchi unakuwa chini ya uzalishaji, usalama wa chakula unaafikiana na ushindani wa kupungua kwa rasilimali  huongezeka, mbegu za njaa na uwezekano wa kupandwa kwa vita.

Ukarabati wa ardhi usipokuwa na  hatua madhubuti mzunguko wa chini wa tabia za jamii utaumbika wakati virutubishi ardhi  vimepungua sana kutokana  na mazoea ya usimamizi wa ardhi usiokubaliwa na kusababisha udongo kupoteza ustahimilivu kupelekea uharibifu wa udongo na uharibifu wa kudumu.

Sisi mara nyingi hudhani kuwa uharibifu wa ardhi huathiri rutuba ya udongo tu. Hata hivyo, madhara ya uharibifu wa ardhi mara nyingi zaidi  kuathiri maji yanayotiririka kwa kiasi kikubwa mito, ardhi zenye unyevu na maziwa tangu udongo, pamoja na virutubishi na uchafu kuhusishwa na udongo,hutolewa kwa kiasi kikubwa kwenye mazingira na kwamba huongeza hasara kwa mchango wao.

Uharibifu wa ardhi kwa hiyo una uwezekano wa athari za majanga katika maziwa na hifadhi ambazo umebuniwa kupunguza mafuriko, kutoa umwagiliaji, na kuzalisha umeme wa nguvu za maji.

Mabadiliko ya hali ya hewa
Umuhimu wa uharibifu wa ardhi kutoka maji ya mto yaliyofurika, hasa katika delta ya mto na visiwa vya nyanda za chini, ni  uwezekano wa hatari kwamba ilikuwa ikitambuliwa katika ripoti ya mwaka  2007 IPCC   Matokeo ya usawa wa bahari kupanda kutoka mabadiliko ya hali ya hewa, usawa wa chumvi wanaweza kufikia viwango ambapo kilimo inakuwa vigumu.

Tazama pia
 Kilimo endelevu

Tanbihi

 Marejeo 
 Makala hii inajumuisha nakala katika public domain zinazozalishwa na Huduma ya uhifadhi Maliasili USDA 

 Soma zaidi 

 DL LA Lewis Johnson na uharibifu wa ardhi: Uumbaji na uharibifu, 2nd edition, Rowman na Littlefield, Lanham, Boulder, New York, Toronto, Oxford, 2007.

Category:Madhara ya mazingira
Category:Jiografia
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Mazingira