Yaya Touré

Gnégnéri Yaya Touré (amezaliwa 13 Mei 1983) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Cote d'Ivoire. Alichezea kilabu cha FC Barcelona nchini Hispania.

Yaya Touré ni mchezaji wa kandanda wa zamani kutoka Ivory Coast, anayejulikana kwa kucheza kama kiungo wa kati  na pia beki wa kati wakati mwingine. Alijulikana kama moja ya wachezaji bora wa Afrika na alichaguliwa kuwa Mchezaji Bora wa Afrika kwa mwaka 2011, 2012, 2013, na 2014.

Wakati wa ujana wake, Touré alitamani kuwa mshambuliaji na amecheza kama beki wa kati, ikiwemo katika fainali ya Ligi ya Mabingwa ya UEFA 2009 akiwa na Barcelona. Hata hivyo, sehemu kubwa ya kazi yake ilihusisha kucheza kama kiungo wa kati wa uwanja katika klabu na taifa, ambapo ameheshimiwa kama mmoja wa wachezaji bora duniani katika nafasi yake.

Kama moja ya wachezaji wakubwa wa Kiafrika wa muda wote, Touré alichaguliwa Mchezaji Bora wa Afrika mara nne mfululizo: 2011, 2012, 2013, na 2014.

 Kazi ya klabu 
 Kazi ya awali 
Touré alianza kazi yake ya soka katika klabu ya ASEC Mimosas ya Ivory Coast, ambapo alicheza mechi yake ya kwanza akiwa na umri wa miaka 18. Uchezaji wake ulivutia vilabu vya Ulaya, na hivyo kuanza safari yake ya kimataifa.

Alicheza katika klabu kadhaa za Ulaya, ikiwemo Beveren, Metalurh Donetsk, Olympiacos, na Monaco, kabla ya kuhamia Barcelona mwaka 2007. Alicheza mechi zaidi ya 100 katika klabu hiyo na alikuwa sehemu ya timu ya kihistoria ya Barcelona iliyoshinda mataji sita katika mwaka mmoja, mwaka 2009.

Mnamo 2010, Touré alijiunga na klabu ya Manchester City ya Ligi Kuu Uingereza EPL, ambapo alifunga baadhi ya magoli muhimu, ikiwemo goli la ushindi katika fainali ya FA Cup 2011. Aidha, alisaidia City kushinda taji la ligi baada ya miaka 44, jambo lililojumuisha mchango wake mkubwa katika historia ya klabu hiyo.

 Olympiacos na Monaco 
Touré alijiunga na Olympiacos mwaka 2005, akielezwa kama "Patrick Vieira mpya" na kaka yake mkubwa. Olympiacos ilishinda mataji mawili msimu huo, na Touré alikuwa mchezaji muhimu. Mnamo Agosti 2006, aliingia na klabu ya Monaco lakini alikuwa na uhusiano mgumu na kocha László Bölöni, ambaye Touré alidai hakumpa nafasi ya kucheza kama alivyopendelea. Baada ya kuondolewa kwa Bölöni, Touré alibadilisha mchezo na kusaidia Monaco kuondokana na matatizo ya kushuka daraja, kabla ya kujiunga na Barcelona mnamo 2007.

 Barcelona 
Touré alijiunga na Barcelona kwa kiasi cha €10 milioni mwaka 2007 na alicheza mechi yake ya kwanza rasmi mnamo 26 Agosti 2007 dhidi ya Racing de Santander.- Alifunga goli lake la kwanza katika La Liga dhidi ya Athletic Bilbao mnamo 2 Septemba 2007. Katika fainali ya Ligi ya Mabingwa Ulaya 2009, alicheza kama beki wa kati kutokana na majeraha na adhabu za wachezaji wenzake. Mnamo Juni 2010, Barcelona ilithibitisha kuwa Touré ataruhusiwa kuondoka.Racing Santander 0–0 Barcelona  ESPN Soccernet, 26 August 2007. Retrieved 24 January 2008

 Manchester City 
Mnamo 2 Julai 2010, Touré alisaini mkataba wa miaka mitano na klabu ya Manchester City kwa kiasi cha takriban £24 milioni. Alicheza mechi yake ya kwanza ya Premier League mnamo 14 Agosti 2010 dhidi ya Tottenham Hotspur, ambayo ilimalizika kwa 0–0. Alifunga magoli muhimu, ikiwemo goli la ushindi katika fainali ya FA Cup 2011 dhidi ya Stoke City, na hivyo kumaliza Manchester City yna miaka 35 bila taji. Msimu wa 2011–12, Touré alisaidia City kushinda Premier League kwa mara ya kwanza baada ya miaka 44.

Kati ya mwaka 2012 na 2014, Touré alishinda mataji mbalimbali, alipata tuzo za binafsi, na akaweka rekodi za idadi ya pasi za kufanikisha magoli. Katika msimu wa 2013–14, alifunga magoli 20 katika Premier League, akisaidia City kushinda taji la pili la ligi ndani ya miaka mitatu. Katika mechi zilizofuata, aliendelea kufunga na kusaidia timu yake katika michuano ya Ligi ya Mabingwa ya UEFA na Ligi ya Kombe la Uingereza.

Mnamo 4 Mei 2018, ilitangazwa kuwa Touré ataiacha Manchester City mwishoni mwa msimu wa 2017–18. Mechi yake ya mwisho ilimalizika kwa ushindi wa 3–1 dhidi ya Brighton & Hove Albion.

 Baada ya Manchester City 
Touré alijiunga tena na Olympiacos mnamo 2 Septemba 2018, na mkataba wake ulisitishwa mnamo Desemba 2018 kwa makubaliano ya pande zote. Mnamo 3 Julai 2019, aliingia Qingdao Huanghai ya China League One kabla ya kuondoka mnamo 1 Januari 2020.Ivorian gamble failed to pay off for Beveren  When Saturday Comes, 10 August 2010

 Kazi ya kimataifa 
Touré alicheza katika timu ya taifa ya Ivory Coast kuanzia 2004 hadi 2015. Mnamo 2014 aliteuliwa kuwa nahodha baada ya kustaafu kwa Didier Drogba. Alipata kikombe chake cha 100 cha kimataifa mnamo 19 Novemba 2014 dhidi ya Cameroon. Alishiriki katika michuano ya FIFA World Cup ya 2006, 2010 na 2014, na Africa Cup of Nations mwaka 2006, 2008, 2010, 2012, 2013 na 2015, akiongoza Ivory Coast kushinda taji la 2015."Barnet 0–0 Arsenal". BBC Sport. 19 July 2003.

 Mtindo wa uchezaji 
Touré alikuwa winga wa kati wa uwanja na mara nyingine kama beki wa kati. Aliweza kucheza kama mshambuliaji, kiungo wa kushika mpira (holding midfielder), au kama namba 10. Alijulikana kwa mbinu zake za pasi, mtazamo wa uwanja, uwezo wa kimwili, mbinu ya kudhibiti mpira, kasi, stamina na ufanisi wa kufunga magoli. Alijulikana pia kwa mbinu ya kipekee ya kupiga mpira (method called "Yaya") kulingana na wachezaji wengine.

 Kazi ya ufunzaji 
Touré alijiingiza katika ufunzaji wa soka, akipata leseni ya UEFA kupitia Welsh FA kwa ushauri wa wakala wake, Richard Harcus. Amechangia katika klabu mbalimbali ikiwemo Leyton Orient, Olimpik Donetsk, Akhmat Grozny, Tottenham Hotspur Academy, na Standard Liège.

Mnamo 3 Novemba 2023, aliteuliwa kuwa msaidizi wa kocha wa timu ya taifa ya Saudi Arabia.

 Maisha binafsi 
Touré ni kaka mdogo wa Kolo Touré na kaka yao mdogo Ibrahim Touré alifariki 19 Juni 2014. Touré ni Muislamu. Mnamo Oktoba 2013 alijiunga na kampeni dhidi ya ujangili wa tembo kama balozi wa UN. Mnamo Desemba 2016, alikabiliwa na kesi ya kuendesha akiwa amelewa na kutozwa faini ya £54,000. Mnamo 2018, alipata uraia wa Uingereza.

 Tuzo na kutajwa 
Touré alichaguliwa Mchezaji Bora wa Afrika mwaka 2011, 2012, 2013, 2014, na 2015. Pia alichaguliwa Mwanakandanda Bora wa Mwaka wa BBC Afrika na kupata uteuzi katika MTV Africa Music Awards na The Future Africa Awards.

 Takwimu za Kazi 

 Klabu 
+Orodha ya mechi na mabao kwa klabu, msimu na mashindanoKlabuMsimuLigiKombe la TaifaKombe la LigiUlayaMengineJumlaDivisheniMechiBaoMechiBaoMechiBaoMechiBaoMechiBaoMechiBaoBeveren2001–02Divisheni ya Kwanza ya Ubelgiji28000———2802002–03Divisheni ya Kwanza ya Ubelgiji30300———3032003–04Divisheni ya Kwanza ya Ubelgiji12000———120Jumla70300———703Metalurh Donetsk2003–04Vyshcha Liha11100———1112004–05Vyshcha Liha22221—41—284Jumla33321—41—395Olympiacos2005–06Alpha Ethniki20300—60—263Monaco2006–07Ligue 12750010——285Barcelona2007–08La Liga26130—91—3822008–09La Liga25261—120—4332009–10La Liga23110—8050371Jumla744101—291501186Manchester City2010–11Premier League358730081—50122011–12Premier League326000093104292012–13Premier League3274100511142102013–14Premier League3520403371—49242014–15Premier League29101021511038122015–16Premier League3260051101—4782016–17Premier League255420020—3172017–18Premier League100004030—170Jumla230622061454983131682Olympiacos2018–19Super League Greece2010—20—50Qingdao Huanghai2019China League One142————142Jumla ya Kazi47082338155901081616106

 Kimataifa 
+Mechi na mabao kwa timu ya taifa na mwakaTimu ya taifaMwakaMechiBaoIvory Coast200430200520200615120075120081112009822010132201152201210120131062014102201591Jumla10119

 Timu ya Ivory Coast inaorodheshwa kwanza; safu ya mabao inaonyesha matokeo baada ya kila bao la Touré

 Heshima 
Olympiacos

 Alpha Ethniki: 2005–06
 Greek Football Cup: 2005–06

Barcelona

 La Liga: 2008–09, 2009–10
 Copa del Rey: 2008–09
 Kombe Kuu la Uhispania: 2009
 Ligi ya Mabingwa ya UEFA: 2008–09
 Kombe Kuu la UEFA: 2009
 Kombe la Dunia la Klabu la FIFA: 2009

Manchester City

 Ligi Kuu ya Uingereza EPL: 2011–12, 2013–14, 2017–18
 Kombe la FA: 2010–11; runner-up 2012–13
 Kombe la Ligi ya Soka: 2013–14, 2015–16
 Ngao ya Jumuiya ya FA: 2012; runner-up 2011, 2014

Qingdao Huanghai

 Ligi ya Kwanza ya China: 2019

Ivory Coast

 Africa Cup of Nations: 2015; runner-up 2006, 2012

Binafsi

 Mchezaji Bora wa Mwaka wa Ivory Coast: 2009
 Timu Bora ya Mwaka ya CAF: 2008, 2009, 2011, 2012, 2013, 2014

Tanbihi

Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Cote d'Ivoire