Lahaja

Lahaja ni vilugha vidogovidogo vya lugha moja ambavyo hubainishwa na jamii au jiografia.

Lahaja za lugha moja zinakaribiana katika matamshi, miundo ya sarufi na msamiati.

Kama lugha hutofautiana katika matamshi tu, tofauti hizo huitwa lafudhi (upekee wa uzungumzaji), si lahaja. 

Uchambuzi na uchanganuzi wa lahaja ni tawi la isimujamii.

Lahaja hutofautishwa kulingana na vipengele vifuatavyo:
 vipengele vya sera (lahaja rasmi na lahaja sanifu)
 vipengele vya maoni ya wasemaji wa lugha husika 
 vipengele vya kijamii (lahaja jamii na lahaja tabaka)
 vipengele vya eneo

Mfano wa lugha yenye lahaja mbalimbali ni Kiingereza na lahaja zake zinavyozungumzwa tofauti Uingereza, Marekani, Uhindi, Australia na maeneo mengine.

Lahaja za Kiswahili
Lahaja za Kiswahili hutofautishwa kulingana na maeneo yake kama Kiunguja (kisiwani Zanzibar) ambacho kimekuwa msingi wa Kiswahili Sanifu, Kimvita (eneo la "Mvita" au Mombasa mjini, Kenya), ambacho zamani kilikuwa lahaja kubwa ya pili pamoja na Kiunguja, Kiamu (kisiwani Lamu, Kenya) na kadhalika. Nyingine ni pamoja na:

 Kimrima: eneo la Pangani, Vanga, Dar es Salaam, Rufiji na Mafia kisiwani (Tanzania) 
 Kimgao: eneo la Kilwa (Tanzania) 
 Kingwana: Kiswahili cha Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo 
 Shikomor: Kiswahili cha Komoro 
 Shimaore: Shikomor cha Mayotte (Mahore)
 Shindzuani: Shikomor cha Anjouan (Komoro)
 Shingadzija: Shikomor cha Komoro Kuu
 Kimwani: kaskazini mwa Msumbiji na visiwa vya Kerimba 
 Chimwiini: eneo la Barawa, kusini mwa Somalia 
 Sheng: Kiswahili cha mtaani Nairobi (Kenya) chenye maneno mengi ya asili ya Kiingereza, Gikuyu na lugha zingine za Kenya.

 Marejeo 
 TUKI 1990, "Kamusi Sanifu ya Isimu na Lugha", Chuo Kikuu cha Dar es Salaam
 Massamba, David 2004, "Kamusi ya Isimu na Falsafa ya Lugha", Chuo Kikuu cha Dar es Salaam
 Buliba, Aswani, Kimani Njogu & Alice Mwihaki 2006, "Isimujamii kwa Wanafunzi wa Kiswahili", Nairobi: The Jomo Kenyatta Foundation

 Tazama pia 
 Lango la lugha
 Lahaja za Kiswahili

Jamii:Isimu
Jamii:Lugha