Mikoa ya Tanzania

Tanzania imegawiwa katika mikoa 31, ikiwemo 26 upande wa bara na 5 upande wa Zanzibar.

 Mikoa ya Tanzania, miji mikuu, eneo na idadi ya wakazi 
 Mkoa Makaomakuu Wilaya Eneo Idadi yaWakazi Msimbo waposta Kanda Arusha Arusha 7 34,516 2,356,255 23xxx	 Kaskazini Dar es Salaam  Dar es Salaam  5 1,393  5,383,728 11xxx Pwani  Dodoma  Dodoma  7 41,311  3,085,625 41xxx Kati  Geita  Geita  5  20,054   2,977,608 30xxx Ziwani  Iringa  Iringa  5 35,503  1,192,728 51xxx Nyanda za Juu za Kusini Kagera  Bukoba 8 39,627 2,989,299 35xxx Ziwani  Katavi Mpanda  3 45,843  1,152,958 50xxx Nyanda za Juu za Kusini Kigoma  Kigoma  8 45,066  2,470,967 47xxx Kati  Kilimanjaro   Moshi  8 13,209   1,861,934 25xxx  Kaskazini  Lindi  Lindi  6 67,000  1,194,028 65xxx Pwani  Manyara  Babati  6 47,913  1,892,502 27xxx Kaskazini  Mara  Musoma  7 31,150   2,372,015  31xxx Ziwani   Mbeya  Mbeya  7 60,350   2,343,754 53xxx Nyanda za Juu za Kusini Morogoro  Morogoro  7 70,799  3,197,104 67xxx Pwani  Mtwara  Mtwara  7 16,707  1,634,947 63xxx Pwani  Mwanza  Mwanza  7 9,467  3,699,872 33xxx  Ziwani  Njombe  Njombe  6 21,347  889,946 59xxx Nyanda za Juu za Kusini Pemba Kaskazini Wete 2 574  272,091 75xxx Zanzibar  Pemba Kusini  Chake Chake 2 332  271,350  74xxx Zanzibar  Pwani   Kibaha  7 32,407  2,024,947 61xxx Pwani  Rukwa  Sumbawanga  4 22,792  1,540,519 55xxx Nyanda za Juu za Kusini Ruvuma  Songea  5 66,477  1,848,794 57xxx Nyanda za Juu za Kusini Shinyanga  Shinyanga  5  18,901  2,241,299 37xxx  Ziwani  Simiyu  Bariadi  5 25,212  2,140,497 39xxx  Ziwani  Singida  Singida 6 49,437  2,008,058 43xxx Kati  Songwe  Vwawa  5 – 1,344,687 – Nyanda za Juu za Kusini  Tabora  Tabora  7  76,151  3,391,679 45xxx Kati  Tanga Tanga  10 27,348   2,615,597 21xxx Kaskazini  Unguja Kaskazini Mkokotoni 2 470  257,290 73xxx  Zanzibar  Unguja Mjini Magharibi   Jiji la Zanzibar  2 230   893,169 71xxx Zanzibar  Unguja Kusini  Koani  2 854  195,873 72xxx Zanzibar  

Mikoa hiyo yote imegawanyika tena kwenye wilaya 169. Wilaya zimeganyika katika kata kibao.

Historia ya mikoa
Ugawaji wa nchi wakati wa ukoloni

Utawala wa Kijerumani
Wakati wa ukoloni wa Kijerumani eneo la Tanzania Bara (=Tanganyika) lilikuwa pamoja na Rwanda na Burundi kama Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. Mwaka 1913 eneo lote liligawiwa kwa mikoa 21 na maeneo matatu ya wawakilishi wakazi. Mikoa 19 ilikuwa chini ya wakuu wa mkoa wa kawaida yaani maafisa raia Wajerumani (jer. Bezirksleiter au Bezirkamtsmann) waliyemwakilisha gavana na mikoa miwili ilikuwa chini ya mamlaka ya kijeshi yaani afisa wa jeshi la kikoloni la schutztruppe.

Mikoa ya kawaida ilikuwa:
 Na.  Mkoa  Na.  Mkoa 1.  Wilhelmstal (Lushoto) 11. Langenburg (Tukuyu) 2.  Tanga  12.  Bismarckburg (Kasanga) 3.  Pangani  13.  Ujiji 4.  Bagamoyo  14.  Tabora 5.  Morogoro  15.  Dodoma 6.  Dar es Salaam  16.  Kondoa-Irangi 7.  Rufiji  17. Moshi 8.  Kilwa  18.  Arusha 9.  Lindi  19.  Mwanza 10.  Songea      

Mikoa miwili ya Iringa na Mahenge ilikuwa "mikoa ya kijeshi" yaani chini ya usimamizi ya maafisa wakuu wa jeshi la Schutztruppe.

Maeneo ya Bukoba (takriban sawa na Mkoa wa Kagera wa leo), Ruanda na Urundi yaliendelea kutawaliwa na watawala wao wa kienyeji wakiangaliwa na mwakilishi mkazi wa Ujerumani aliyekuwa kama balozi, mshauri mkuu na msimamizi wa watawala hao.

Utawala wa Kiingereza
Tangu mwaka 1918/1919 eneo la Tanganyika lilikuwa eneo la kudhaminiwa kwa Uingereza bila maeneo ya Rwanda (Ruanda) na Burundi (Urundi). Tanganyika ikigawiwa mwaka 1922 kuwa na mikoa ileile ilhali majina ya Kijerumani yalibadilishwa kuwa majina ya kienyeji kama vile http://www.statoids.com/utz.html:

Arusha, Bagamoyo, Bukoba, Dar es Salaam, Dodoma, Iringa (si tena mkoa wa kijeshi), Kilwa, Kondoa-Irangi, Lindi, Mahenge (si tena mkoa wa kijeshi), Morogoro, Moshi, Mwanza, Pangani, Rufiji, Rungwe, Songea, Tabora, Tanga, Ufipa (badala ya Bismarckburg), Ujiji na Usambara (badala ya Wilhelmstal). 

Katika miaka iliyofuata mfumo huo wa kiutawala ukabadilishwa. Mnamo mwaka 1948 Waingereza walikuwa na majimbo ("provinces") yafuatayohttp://www.statoids.com/utz.html:
Na.JimboIdadi ya wakazi1.Central (Kati)821,1472.Eastern (Mashariki)933,1203.Lake (Ziwani)1,853,7194.Northern (Kaskazini)	592,3005.Southern (Kusini)	917,6486.Southern Highlands 
(Nyanda za Juu za Kusini)	849,9957.Tanga	557,2458.Western (Magharibi)	952,503Tanganyika yote	7,477,677

Mwaka 1961 Jimbo la Mashariki likagawiwa na Dar es Salaam kuwa jimbo la pekee. Ziwa Magharibi ikatengwa na Mkoa wa Ziwani.

Nyakati za uhuru
Majimbo hayo 10 yalirithiwa na nchi huru ya Tanganyika.

Tarehe 26 Aprili 1964 Tanganyika na Zanzibar zikaungana. Tanzania sasa ilikuwa na majimbo 12. Majimbo hayo yalibadilishwa mnamo 1966 kuwa mikoa 20.

 Na.   Jimbo   Idadi ya Wakazi  Eneo (km²)  Makao makuu  Mikoa ya baadaye1.Kati  886,962  94,301  Dodoma  Dodoma, Singida2.Mashariki  955,828  107,630  Dar es Salaam  Pwani (kisehemu), Morogoro3.Dar es Salaam 128,742  1,393  Dar es Salaam  Pwani (kisehemu)4.Ziwani  1,731,794  107,711  Mwanza  Mara, Mwanza, Shinyanga (kisehemu)5.Ziwa Magharibi  514,431  28,388  Bukoba  Ziwa Magharibi6.Kaskazini  772,434  85,374  Arusha  Arusha, Kilimanjaro (kisehemu)7.Kusini  1,014,265  143,027  Mtwara  Mtwara, Ruvuma8.Nyanda za Juu za Kusini  1,030,269  119,253  Mbeya  Iringa, Mbeya (kisehemu)9.Tanga  688,290  35,750  Tanga  Kilimanjaro (kisehemu), Tanga10.Magharibi  1,062,598  203,068  Tabora  Kigoma, Mbeya (kisehemu), Shinyanga (kisehemu), Tabora11.Zanzibar  165,253  1,658  Zanzibar  Zanzibar Shambani, Zanzibar Magharibi12.Pemba  133,858  984  Chake Chake  Pemba  Majimbo yote9,084,724  928,537    

 Mwaka 1967 Zanzibar Shambani (Rural) ikagawiwa kuwa Zanzibar Shambani Kaskazini na Zanzibar Shambani Kusini. Mikoa hiyo iliitwa baadaye Kaskazini Zanzibar na Kusini Zanzibar. 
 1971 Mkoa wa Rukwa ulianzishwa kutokana na maeneo ya Mbeya na Tabora.
 1972 Mkoa wa Lindi ukatengwa na Mtwara.
 1974 Mkoa wa Dar es Salaam ukatengwa na Mkoa wa Pwani 
 1982 Mkoa wa Pemba ukagawiwa kuwa Kaskazini Pemba na Kusini Pemba 
 1984 Jina la Mkoa wa Ziwa Magharibi likabadilishwa kuwa Mkoa wa Kagera 
 2002 Mkoa wa Manyara ukatengwa na Arusha, 
 Mwaka 2012 mikoa minne mipya ilianzishwa ambayo ni
Mkoa wa Geita, kutoka maeneo ya mikoa ya Mwanza, Shinyanga na Kagera
Mkoa wa Katavi, awali ilikuwa Wilaya ya Mpanda katika Mkoa wa Rukwa
Mkoa wa Njombe, kutoka maeneo ya Mkoa wa Iringa (wilaya za Ludewa, Makete na Njombe) 
Mkoa wa Simiyu, kutoka maeneo ya mikoa ya Shinyanga (Bariadi, Meatu na Maswa) na Mwanza (Busega).
 Mwaka 2016 ulianzishwa mkoa wa Songwe kwa kumega mkoa wa Mbeya upande wa magharibi.

 Tazama pia 
 Orodha ya mikoa ya Tanzania kwa eneo ukubwa wa mikoa kwa ujumla wa eneo, eneo la ardhi, na eneo la maji.
 Wilaya za Tanzania

Marejeo

Viungo vya nje

 https://allglobalupdates.com/list-ya-mikoa-yote-tanzania/ 

Jamii:Tanzania
!
Jamii:Orodha zinazohusu Tanzania