Namba za Kiroma

Namba za Kiroma (kwa Kiingereza: Roman numerals) ni mfumo wa tarakimu kwa kuandika namba jinsi ulivyokuwa kawaida wakati wa Roma ya Kale na katika mwandiko wa Kilatini. Mfumo huu unaendelea kutumika hadi leo kwa namba za pekee, hasa katika muundo wa orodha ambako mgawanyo ni wa ngazi mbalimbali. Ni kawaida kwa kutofautisha watu wenye jina lilelile, kwa mfano wafalme au mapapa: Malkia Elizabeth II (= wa pili) au Papa Benedikto XVI (= wa kumi na sita).

 Herufi za alfabeti kama tarakimu 
Jinsi ilivyo katika lugha mbalimbali, hata Waroma walitumia herufi za alfabeti ya Kilatini (ingawa chache) kama tarakimu za kutaja namba pia. 

 Alama za kimsingi 
Herufi chache zilizotumika kwa namba muhimu zaidi, ambazo ziunganishwe kupata namba zote, ni:

I - 1

V - 5

X - 10

L - 50

C - 100

D - 500

M - 1000
 Alama Namba  Alama Namba  Alama Namba  Alama NambaAlamaNambaAlamaNambaAlamaNamba I 1V5X10L50C100D500M1000

 Kuunganisha alama za namba 
 Kujumlisha alama 
Namba kubwa zaidi huonyeshwa kwa kuandika alama inayotakiwa upande wa kulia lakini kwa kawaida si zaidi ya mara tatu: 
I = 1; II = 2; III = 3, V ni 5 lakini VI ni 6; XX ni 20 lakini XXI ni 21.

Walikuwa na utaratibu wa kutoandika zaidi ya alama tatu ya aina ileile mfululizo. Lakini waliweza kupuuza utaratibu huu pia na kuandika VIIII (9) badala ya IX au XXXX (40) bafala ya XL.

 Kupunguza alama 
Namba ndogo zaidi huonyeshwa kwa kuandika alama ndogo upande wa kushoto: 
V ni 5 lakini IV ni 4 badala ya IIII (inayotokea mara chache); X ni 10 lakini IX ni tisa

Hapa walifuata utaratibu ufuatao:
kuweka I moja au X moja au C moja tu kabla ya alama kuwba zaidi; halafu namba hii yatolewa kwenye namba kubwa:
Mfano: IX=9; IXX = 19; IL = 49; LIV=54; XC=90; CD=400; CM=900

I pekee huwekwa kabla ya V au X; X pekee kabla ya L au C; C pekee kabla ya D au M.
Mfano: XCIX (99) lakini siyo IC; CMXCIX (999) lakini siyo IM

 Namba mfululizo 1-100

+IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXX12345678910XIXIIXIIIXIVXVXVIXVIIXVIIIXIXXX11121314151617181920XXIXXIIXXIIIXXIVXXVXXVIXXVIIXXVIIIXXIXXXX21222324252627282930XXXIXXXIIXXXIIIXXXIVXXXVXXXVIXXXVIIXXXVIIIXXXIXXL31323334353637383940XLIXLIIXLIIIXLIVXLVXLVIXLVIIXLVIIIXLIXL41424344454647484950LILIILIIILIVLVLVILVIILVIIILIXLX51525354555657585960LXILXIILXIIILXIVLXVLXVILXVIILXVIIILXIXLXX61626364656667686970LXXILXXIILXXIIILXXIVLXXVLXXVILXXVIILXXVIIILXXIXLXXX71727374757677787980LXXXILXXXIILXXXIIILXXXIVLXXXVLXXXVILXXXVIILXXXVIIILXXXIXXC81828384858687888990XCIXCIIXCIIIXCIVXCVXCVIXCVIIXCVIIIXCIXC919293949596979899100

Jamii:Namba
Jamii:Roma ya Kale