Ngano nyekundu

Ngano nyekundu (lat. Secale cereale; ing. rye) ni mmea wa familia ya manyasi katika ngeli ya monokotiledoni. Mbegu au punje za ngano nyekundu ni nafaka ambayo ni chakula muhimu katika sehemu za dunia hasa kwenye kanda zisizo na joto au baridi kali. Ni mmea ulio karibu na ngano.

Matumizi yake ni kwa ajili ya unga, mkate, bia, aina za wiski na pombe mbalimbali halafu lishe ya wanyama.

Ngano nyekundu hustawi kwenye ardhi ya mchanga ambako ngano haiendelei vizuri inavumilia pia tofauti kubwa zaidi za mvua na ukame kuliko ngano.

 Kilimo chake na matumizi 
Nchi walima wakuu wa ngano nyekundu — 2005(millioni t³) Urusi  3.6 Polandi  3.4 Ujerumani   2.8 Belarusi  1.2 Ukraine  1.1 China  0.6 Kanada  0.4 Uturuki  0.3 Marekani 0.2 Austria  0.2Dunia  13.3Habari za FAOMajor Food And Agricultural Commodities And Producers - Countries By Commodity

Ngano nyekundu hulimwa hasa katika nchi za Ulaya ya Mashariki, ya kati na kaskazini kama vile Ujerumani, Polandi, Ukraine, Belarusi, Lithuania, Latvia hadi Urusi. Hulimwa pia katika Amerika ya Kaskazini (Kanada na Marekani), katika  Amerika Kusini (Argentina), Uturuki, Kazakhstan na China ya kaskazini.

Katika Afrika imelimwa kidogo kwenye nyanda za juu za Tanzania pia Kenya.

 Viungo vya Nje 

 Gordon Hillmann: New evidence of Lateglacial cereal cultivation at Abu Hureyra on the Euphrates , in: The Holocene 11/4 (Julai 2001), p. 383-393.
 Growing Rye hosted by the UNT Government Documents Department 

Jamii:Nyasi na jamaa
Jamii:Mimea ya mazao
Jamii:Nafaka
Jamii:Chakula