Sataranji

Sataranji (kutoka Kiajemi/Kiarabu شطرنج shatranj; pia: chesi kutoka Kiingereza chess) ni mchezo wa ubao kwa wachezaji wawili.

 Ubao wa sataranji 
Ubao wa sataranji huwa na umbo la mraba na ndani yake kuna miraba midogo 64 inayobadilishana kwa rangi nyeupe na nyeusi. Kuna pia badiliko la rangi za kahawia nyeupe na kahawia nyeusi au rangi mbalimbali.

 Kete za sataranji 
Jina la keteHerufi ya kifupiHerufi zimetokana na majina ya Kiingereza.Picha<center>Shaha, kete kuu<center>K (King)40px|Shaha40px|Shaha<center>Malkia <center>Q (Queen)40px|Malkia40px|Malkia<center>Ngome<center>R (Rook)40px|Ngome40px|Ngome<center>Sataranja<center>B (Bishop)40px|Sataranja40px|Sataranja<center>Farasi<center>N (Knight)40px|Farasi40px|Farasi<center>Kitunda<center>P (Pawn)40px|Kitunda40px|Kitunda

Kila mchezaji huwa na kete 16 zinazopangwa kwa namna maalumu ambayo ni sawa kwa kila upande na kila safari. Isipokuwa zinatofautiana kwa rangi, kwa hiyo kuna mchezaji mweupe na mchezaji mweusi. Mweupe huanza mchezo; safari inayofuata wachezaji wanabadilishana rangi.

Kete ni za aina mbili: 
 vitunda vinane ambavyo ni kete zenye nguvu ndogo zinasimamishwa kwenye mstari wa pili mbele ya mchezaji. Vitunda vyote ni sawa, hakuna tofauti kati ya kitunda na kitunda.
 kete 8 za juu ambazo ni ngome 2, farasi 2, sataranja 2, malkia 1 na mfalme 1.

Kete za juu zinapangwa kwa namna ifuatayo: ngome -farasi -sataranja -malkia -shaha -sataranja -farasi -ngome.

 Mchezo 
Mchezo huanzishwa na mchezaji mwenye kete nyeupe anayehamisha kete ya kwanza jinsi anavyoamua. Halafu zamu ya mwenye kete nyeusi hufuata na mchezo unaendelea kwa zamu.

Kila kete ina mwendo wake wa pekee. Kete haiwezi kuhamia mraba wenye kete ya rangi yake. Lakini ikimaliza mwendo wake kwenye mraba wenye kete ya rangi nyingine inaikamata maana yake kuiondoa kutoka ubaoni na kuchukua nafasi yake kwenye mraba. Kete iliyokamatwa hairudi tena: ni kama imefungwa au kufa.

Katika mwendo wake kete haiwezi kupita juu ya miraba yenye kete nyingine isipokuwa kete ya farasi ambayo ina uwezo wa kuruka. Vinginevyo mwendo ama unakwisha mbele ya kete nyingine au inaweza kuikamata na kuchukua nafasi yake.
Shabaha ya mchezo ni ushindi. Ushindi unapatikana kama kete ya shaha inatishwa moja kwa moja na kete nyingine ilhali haina nafasi ya kuhamia mahali pasipo tishio. Shaha haiwezi kukamatwa; ikiweza kushambuliwa bila mahali pa kukimbilia, mchezo unakwisha. Hali hii huitwa kwa lugha nyingi "mat" ambalo ni neno la Kiajemi linalomaanisha "amekwisha, hawezi". Kwa Kiingereza ni "checkmate".

 Mwendo 
Shaha
Shaha ni kete kuu katika mchezo; inatembea hatua 1 (=mraba 1) kila upande. Kuna hatua ya pekee ambayo ni kuruka ngome.

Malkia 

Ngome

Sataranja

Farasi

Kitunda
Kete ya Kitunda hutembea mbele bila kunyoka tu hadi mwisho wa ubao. Mwendo wake ni hatua ya mraba mmoja. Lakini hatua yake ya kwanza kama haijatembea bado ina nafasi ya kutembea hatua mbili za mraba. Mara nyingi mchezaji mwenye kete nyeupe huanza mchezo kwa kusukuma kitunda kilichopo mbele ya shaha.

Kitunda kikitembea mbele hakina uwezo wa kukamata kete ya adui iliyopo mbele yake. Kituda hukamata kete iliyopo upande wa kushoto au kulia wa mraba mbele yake. 

Kama kitunda kinafikia mstari wa mwisho wa ubao kinaondolewa na kubadilishwa kwa kete nyingine yoyote isipokuwa kete kuu ya shaha. Badiliko la kitunda huwa ni uamuzi wa mchezaji wake.

 Sataranji ya posta 
Ni aina ya chess ambapo wapinzani huwasilisha mienendo yao kwa kila mmoja kupitia kadi za posta. Hivi sasa barua pepe inatumika. Muda wa mabadiliko unakadiriwa kwa siku na mchezo unaweza kuchukua miezi au miaka kukamilika.

Shirikisko la kimataifa la Mawasiliano la Chess (ICCF)  ICCF lililoanzishwa mwaka wa 1951, lina jukumu la kuandaa Olimpiki yake na Mashindano ya Dunia.

 Mashindano ya Dunia ya ICCF 
 #  Miaka  Bingwa  Utaifa  1  1950-1953  Cecil Purdy     Mashindano ya Dunia-1 2  1956-1959  Viacheslav Ragozin     Mashindano ya Dunia-2 3  1959-1962  Alberic O'Kelly     Mashindano ya Dunia-3 4  1962-1965  Vladimir Zagorovsky     Mashindano ya Dunia-4 5  1965-1968  Hans Berliner     Mashindano ya Dunia-5 6  1968-1971  Horst Rittner     Mashindano ya Dunia-6 7  1972-1976  Jakob Estrin     Mashindano ya Dunia-7 8  1975-1980  Jorn Sloth     Mashindano ya Dunia-8 9  1977-1983  Tonu Oim  Estonia   Mashindano ya Dunia-9 10  1978-1984  Vytas Palciauskas     11  1983-1989  Fritz Baumbach     Mashindano ya Dunia-11 12  1984-1991  Grigory Sanakoev     Mashindano ya Dunia-12 13  1989-1998  Mikhail Umansky     Mashindano ya Dunia-13 14  1994-2000  Tomu Oim  Estonia   Mashindano ya Dunia-14 15  1996-2002  Gert Timmerman     Mashindano ya Dunia-15 16  1999-2004  Tunc Hamarat  Austria   Mashindano ya Dunia-16 17  2002-2007  Ivar Bern  Norway   Mashindano ya Dunia-17 18  2003-2005  Joop van Oosterom     Mashindano ya Dunia-18 19  2004-2007  Christophe Leotard     Mashindano ya Dunia-19 20  2004-2011  Pertti Lehikoinen     Mashindano ya Dunia-20 21  2005-2008  Joop van Oosterom      Mashindano ya Dunia-21 22  2007-2010  Aleksandr Dronov     Mashindano ya Dunia-22 23  2007-2010  Ulrich Stephan      Mashindano ya Dunia-23 24  2009-2011  Marjan Semri  Slovenia   Mashindano ya Dunia-24 25  2009-2013   Fabio Finocchiaro     Mashindano ya Dunia-25 26  2010-2014  Ron Langeveld     Mashindano ya Dubia-26 27  2011-2014  Aleksandr Dronov     Mashindano ya Dunia-27 28  2013-2016  Leonardo Ljubicic  Kroatia   Mashindano ya Dunia-28 29  2015-2018  Aleksandr Dronov     Mashindano ya Dunia-29 30  2017-2019  Andrey Kochemasov     Mashindano ya Dunia-30 31  2019-2022  Fabian Stanach  Christian Muck  Ron Langeveld     Austria     Mashindano ya Dunia-31 32  2020-2022  Jon Edwards     Mashindano ya Dunia-32

 Michezo ya Olimpiki ya ICCF 
 #  Miaka  Medali ya dhahabu   Medali ya fedha  Medali ya shaba   01.  1949-1952  Hungaria  Chekoslovakia     02.  1952-1955  Chekoslovakia       03.   1958-1961  Muungano ya Sovieti  Hungaria  Yugoslavia    04.   1962-1964  Muungano wa Sovieti  Ujerrumani ya Kidemokrasia     05.  1965-1968  Chekoslovakia  Muungano wa Sovieti  Ujermani Magharibi   07.  1972-1976   Muungano wa Sovieti  Bulgaria  Uingereza   08.  1977-1982   Muungano wa Sovieti  Hungaria  Uingereza   09.  1982-1987  Uingeresa  Ujerumani Magharibi  muungano wa Sovieti  10.  1987-1995  Muungano wa Sovieti  Uingereza  Ujerumani ya kidemokrasia  11.  1992-1999  Chekoslovakia         Scotland  12.  1998-2004    Lithuania  Latvia  13.  2004-2009        14.  2002-2006    Lithuania    15.  2006-2009  Norway      16.   2010-2016       19050  17.  2009-2012         18.  2012-2016    Slovenia     19.  2012-2016  Bulgaria        20.  2016-2019         21.  2020-2023    Luxemburg 

Tanbihi

 Viungo vya Nje 
 ChessFish Portal 
 RSS Chess Feeds 

Jamii:Mchezo wa ubao
Jamii:Saratanji