Haki za binadamu

Kwa orodha za haki za binadamu angalia makala Azimio la Kimataifa juu ya Haki za Binadamu

Haki za binadamu ni wazo la kuwa kila mtu anastahili haki kadhaa si kwa kutegemea cheo, wala taifa, wala tabaka, wala jinsia, wala dini kwa sababu tu yeye amezaliwa binadamu.

Haki hizi zimeorodheshwa hasa katika Azimio la Kimataifa juu ya Haki za Binadamu lililotolewa na Umoja wa Mataifa mwaka 1948. Tamko la UM lilikuwa kamilisho la majadiliano kuhusu haki hizi yaliyoendelea kwa karne kadhaa.

Hoja la kimsingi ni kwamba, "Watu wote wamezaliwa huru; hadhi na haki zao ni sawa. Wote wamejaliwa akili na dhamiri, hivyo yawapasa watendeane kindugu". (Kifungu 1 cha tangazo la 1948). 

Mizizi ya haki hizo inapatikana katika falsafa na dini mbalimbali ya tangu kale, lakini ilikuwa wakati wa zama za mwangaza tangu karne ya 18 ya kwamba haki hizi zilijadiliwa kwa undani pamoja na swali: ni matokeo gani kuwepo kwa haki hizi yanaleta kwa utaratibu wa siasa, serikali na jamii.

 Mfano wa haki za kimsingi 
Haki za binadamu za kimsingi ni pamoja na:

 Kuishi
 Kuchagua kazi - kutokuwa mtumwa
 Kuwa na mali
 Kutoa maoni yake kwa uhuru
 Kuwa salama, kutotishwa
 Kuwa na kinga dhidi ya hatua za kisheria, pamoja na nafasi ya kupinga kwa njia halali
 Kutokamatwa kwa kosa la mtu mwingine
 Kupewa nafasi ya kujitetea mbele ya mahakama 
 Kutazamiwa kuwa bila ya hatia kabla mahakama haijatoa hukumu
 Kuwa na uraia wa nchi fulani
 Kupiga kura katika uchaguzi huru
 Kupewa kimbilio kama nchi asilia inazuia uhuru wa msingi
 Kuchagua dini na kuishi kufuatana na dini
 Kupinga pamoja na wengine maazimio ya serikali kwa njia ya amani
 Kupata elimu
 Kufunga ndoa na mtu mzima yeyote

Kwa mengine angalia makala juu ya tangazo kilimwengu la haki za binadamu.

 Viungo vya Nje 
 Link to the Universal Declaration of Human Rights – katika lugha nyingi

 Shirika zinazopigania haki za binadamu 
 Amnesty International
 Doctors Without Borders (Medecins Sans Frontieres)
 Human Rights Watch
 Human Rights in China 
 Human Rights in Russia
 Human Rights Campaign
 Southern Poverty Law Center

Jamii:Haki za binadamu
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Umoja wa Mataifa