Elementi za kikemia

Elementi za kikemia ni dutu zenye tabia maalumu zisizotenganishwa kuwa dutu tofauti kwa mbinu za kemia. Elementi tupu ina aina moja tu ya atomi ndani yake.

 Dutu na elementi 
Kwa mfano maji ni dutu na ndani yake kuna atomi za haidrojeni na oksijeni. Atomi hizo zinashikana kama molekuli. Kwa kuongeza nishati inawezekana kutenganisha haidrojeni na oksijeni kuwa dutu mbili tofauti. Kila moja peke yake haina kitu kingine ndani yake, kwa hiyo ni elementi.

Inawezekana kupasua hata atomi lakini hii si kazi ya kemia bali ni ya fizikia.

 Elementi asilia na elementi sintetiki 
Kwa jumla kuna elementi 118 zinazojulikana katika Kemia zimo katika jedwali la elementi linaloitwa pia "mfumo radidia".

Kati ya hizo 118 ni 90 tu zinazopatikana kiasili. Nyingine zinatengenezwa katika maabara na hazidumu sana. Katika hizo elementi sintetiki, nyingine zinakaa muda mfupi wa sekunde lakini nyingine zinakaa miaka.

 Alama na hali maada 
Kila elementi ina alama yake ya kikemia jinsi inavyoonekana katika jedwali la elementi.

Elementi zinatokea kwa hali maada tofauti. Duniani kuna hali za mango, kiowevu na gesi. Penye joto kali kama katika jua kuna pia hali ya utegili (plasma). Mara nyingi elementi zinapatikana katika hali ya kampaundi yaani zimeunganika na elementi nyingine.

 Orodha ya elementi 
Orodha ifuatayo inataja elementi za kikemia katika mfumo radidia kufuatana na herufi za alfabeti.

 Jina la Elementi) Kiingereza (IUPAC) Alama Namba atomia Uzani atomia[u] Densiti[kg/m³] (20 °C) Kiwango cha kuyeyuka(°C) Kiwango cha kuchemka(°C) <i>Iligunduliwamwaka<i> Kutambuliwa na Aktini  actinium  Ac  89  227,03  10070  1047  3197  1899  Debierne Alumini  aluminium  Al  13  26,98  2700  660,5  2467  1825  Ørsted Ameriki  americium  Am  95  243,06  13670  994  2607  1944  Seaborg Stibi  antimony  Sb  51  121,75  6690  630,7  1750  zamani  (?) Arigoni  argon  Ar  18  39,94  1,66   -189,4 −189,4   -185,9 −185,9  1894  Ramsay, Strutt Asenia  arsenic  As  33  74,92  5720  613 2)  613 2)  11. Jhd.  Albertus Magnus Astatini  astatine  At  85  209,99    302  337  1940  Segrè Bari  barium  Ba  56  137,33  3650  725  1640  1808  Davy Berkeli  berkelium  Bk  97  247,07  13250  986    1949  Seaborg Berili  beryllium  Be  4  9,01  1850  1278  2970  1797  Vauquelin Bismuthi  bismuth  Bi  83  208,98  9800  271,4  1560  1540  Agricola Bohri  bohrium  Bh  107  262,12        1976  Oganessian Boroni  boron  B  5  10,81  2460  2300  2550  1808  Davy, Gay-Lussac Bromi  bromine  Br  35  79,90  3140   -007,3−7,3  58,8  1826  Balard Cadimi (Kadimi)  cadmium  Cd  48  112,41  8640  321  765  1817  Stromeyer und  Hermann Caesi (Sizi)  cesium  Cs  55  132,91  1900  28,4  690  1860  Kirchhoff,  Bunsen Kalisi  calcium  Ca  20  40,078  1540  839  1487  1808  Davy Kaliforni  californium  Cf  98  251,08  15100  900    1950  Seaborg Seri  cerium  Ce  58  140,11  6770  798  3257  1803  von Hisinger, Berzelius Chlorini (Klorini)  chlorine  Cl  17  35,45  2,95   -101−101  -034,6 −34,6  1774  Scheele Chromi (Kromi)  chromium  Cr  24  52,00  7140  1857  2482  1797  Vauquelin Kobalti  cobalt  Co  27  58,933  8890  1495  2870  1735  Brandt Curi (Kuri)  curium  Cm  96  247,07  13510  1340  3110  1944  Seaborg Darmstadti  darmstadtium  Ds  110  269        1994  GSI Dubni  dubnium  Db  105  262,11        1967/70  Ghiorso Disprosi  Disprosi  Dy  66  162,5  8560  1409  2335  1886  Lecoq de Boisbaudran Einsteini  einsteinium  Es  99  252,08    860    1952  Seaborg Feri (Chuma)  iron  Fe  26  55,85  7870  1535  2750  zamani  (?) Erbi  erbium  Er  68  167,26  9050  1522  2510  1842  Mosander Europi  europium  Eu  63  151,96  5250  822  1597  1901  Demarçay Fermi  fermium  Fm  100  257,10        1952  Seaborg Florini  fluorine  F  9  19,00  1,58   -219,6−219,6   -188,1 −188,1  1886  Moissan Fransi  francium  Fr  87  223,02    27  677  1939  Perey Gadolini  gadolinium  Gd  64  157,25  7890  1311  3233  1880  de Marignac Gali  gallium  Ga  31  69,72  5910  29,8  2403  1875  Lecoq de Boisbaudran Gerimani  germanium  Ge  32  72,61  5320  937,4  2830  1886  Winkler Auri (Dhahabu)  gold  Au  79  196,97  19320  1064,4  2940  zamani  (?) Hafni  hafnium  Hf  72  178,49  13310  2150  5400  1923  Coster,  de HevesyHassi hassium  Hs  108  265,00        1984  GSI Heli  helium  He  2  4,00  0,170   -272,2−272,2   -268,9 −268,9  1895  Ramsay, Crookes Holmi holmium  Ho  67  164,93  8780  1470  2720  1878  Soret Hidrojeni  hydrogen  H  1  1,01  0,084   -259,1 −259,1   -252,9 −252,9  1766  Cavendish Indi  indium  In  49  114,82  7310  156,2  2080  1863  Reich, Richter Iodini  iodine  I  53  126,90  4940  113,5  184,4  1811  Courtois Iridi  iridium  Ir  77  192,22  22560  2410  4130  1803  Tennant Kali  potassium  K  19  39,098  860  63,7  774  1807  Davy Kaboni  carbon  C  6  12,011  3510  3550  4827  zamani  (?) Kriptoni  krypton  Kr  36  83,80  3,48   -156,6−156,6   -152,3−152,3  1898  Ramsay, Travers Shaba (Kupri)  copper  Cu  29  63,55  8920  1083,5  2595  zamani  (?) Lanthani  lanthanum  La  57  138,90  6160  920  3454  1839  Mosander Lawirensi  lawrencium  Lr  103  260,10    1627    1961  Ghiorso Lithi  lithium  Li  3  6,94  530  180,5  1317  1817  Arfwedson Luteti  lutetium  Lu  71  175,00  9840  1656  3315  1907  von Welsbach, Urbain Magnesi  magnesium  Mg  12  24,30  1740  648,8  1107  1828  Bussy Manganisi  manganese  Mn  25  54,90  7440  1244  2097  1774  GahnMeitneri meitnerium  Mt  109  266        1982  GSI Mendelevi  mendelevium  Md  101  258,1        1955  Seaborg Molibdeni  molybdenum  Mo  42  95,94  10280  2617  5560  1778  Scheele Natiri  sodium  Na  11  22,99  970  97,8  892  1807  Davy Neodimi  neodymium  Nd  60  144,24  7000  1010  3127  1895  von Welsbach Neoni  neon  Ne  10  20,18  0,84   -248,7 −248,7   -246,1 −246,1  1898  Ramsay Travers Neptuni  neptunium  Np  93  237,05  20480  640  3902  1940  McMillan Abelson Nikeli  nickel  Ni  28  58,69  8910  1453  2732  1751  Cronstedt Niobi  niobium  Nb  41  92,91  8580  2468  4927  1801  Hatchet Nitrojeni  nitrogen  N  7  14,01  1,170   -209,9 −209,9   -195,8 −195,8  1771  Scheele Nobeli  nobelium  No  102  259,10        1958  Seaborg Osmi  osmium  Os  76  190,2  22590  3045  5027  1803  Tennant Paladi  palladium  Pd  46  106,42  12020  1552  3140  1803  Wollaston Risasi (Plumbi)  lead  Pb  82  207,2  11340  327,5  1740  zamani  (?) Posferi  phosphorus  P  15  30,97  1820  44  280  1669  Brand Platini  platinum  Pt  78  195,08  21450  1772  3827  1557  Scaliger Plutoni  plutonium  Pu  94  244,06  19740  641  3327  1940  Seaborg Poloni  polonium  Po  84  208,98  9200  254  962  1898  Marie Curie Praseodimi  praseodymium  Pr  59  140,91  6480  931  3212  1895  von Welsbach Promethi  promethium  Pm  61  146,92  7220  1080  2730  1945  Marinsky Protaktini  protactinium  Pa  91  231,04  15370  1554  4030  1917  Fajans Hahn, Meitner Zebaki (Hidragiri)  mercury  Hg  80  200,59  13550   -038,9 −38,9  356,6  zamani  (?) Radi (elementi)  radium  Ra  88  226,03  5500  700  1140  1898  Marie und Pierre Curie Radoni  radon  Rn  86  222,02  9,23   -071 −71   -061,8 −61,8  1900  Dorn Reni  rhenium  Re  75  186,21  21030  3180  5627  1925  Noddack, Tacke, Berg Rodi  rhodium  Rh  45  102,91  12410  1966  3727  1803  WollastonRoentgeni roentgenium  Rg  111  272        1994  GSI Rubidi  rubidium  Rb  37  85,45  1530  39  688  1861  Bunsen, Kirchhoff Rutheni  ruthenium  Ru  44  101,07  12450  2310  3900  1844  Claus Rutherfordi  rutherfordium  Rf  104  261,11        1964/69  Ghiorso Samari  samarium  Sm  62  150,36  7540  1072  1778  1879  Lecoq de Boisbaudran Oksijeni  oxygen  O  8  16,00  1,33   -218,4 −218,4   -182,9 −182,9  1774  Priestley, Scheele Skandi  scandium  Sc  21  44,96  2990  1539  2832  1879  Nilson Sulfuri  sulfur  S  16  32,07  2060  113  444,7  zamani  (?)Seaborgi seaborgium  Sg  106  263,12        1974  Oganessian Seleni  selenium  Se  34  78,96  4820  217  685  1817  Berzelius Agenti  silver  Ag  47  107,87  10490  961,9  2212  zamani  (?) Silikoni  silicon  Si  14  28,09  2330  1410  2355  1824  Berzelius Stani  tin  Sn  50  118,71  7290  232  2270  zamani  (?) Stronti  strontium  Sr  38  87,62  2630  769  1384  1798  Klaproth Tantali  tantalum  Ta  73  180,95  16680  2996  5425  1802  Ekeberg Tekineti  technetium  Tc  43  98,91  11490  2172  5030  1937  Segrè Teluro  tellurium  Te  52  127,6  6250  449,6  990  1782  von Reichenstein Taribi  terbium  Tb  65  158,93  8250  1360  3041  1843  Mosander Tali  thallium  Tl  81  204,38  11850  303,6  1457  1861  Crookes Thori  thorium  Th  90  232,04  11720  1750  4787  1829  Berzelius Thuli  thulium  Tm  69  168,93  9320  1545  1727  1879  Cleve Titani  titanium  Ti  22  47,88  4510  1660  3260  1791  Gregor, Klaproth Kopernici  copernicium  Cn  112  277        1996  GSI Livermori  livermorium  Lv  116  289        2000  JINR Oganessoni  oganesson  Og  118  293        2006  JINR Moskovi  moscovium  Mc  115  288        2006  JINR Flerovi  flerovium  Fl  114  289        1999  JINR Tennessini  tennessine  Ts  117            Nihoni  nihonium  Nh  113  287        2006  JINR Urani  uranium  U  92  238,03  18970  1132,4  3818  1789  Klaproth Vanadi  vanadium  V  23  50,94  6090  1890  3380  1801  del Río Wolframi  tungsten  W  74  183,85  19260  3407  5927  1783  Fausto und Juan de Elhuyar Yitebi  ytterbium  Yb  70  173,04  6970  824  1193  1878  de Marignac Yitri  yttrium  Y  39  88,91  4470  1523  3337  1794  Gadolin Zinki  zinc  Zn  30  65,39  7140  419,6  907  zamani  (?) Zenoni (Xenoni)  xenon  Xe  54  131,29  4,49   -111,9 −111,9   -107,0 −107  1898  Ramsay,  Travers Zirikoni  zirconium  Zr  40  91,22  6510  1852  4377  1789  Klaproth

 Tazama pia 
 Mfumo radidia


Jamii:Kemia
Jamii:Sayansi