Turkmenistan

Turkmenistan, rasmi kama Jamhuri ya Turkmenistan, ni nchi isiyo na pwani iliyoko Asia ya Kati, inapakana na Kazakhstan kaskazini-magharibi, Uzbekistan kaskazini na mashariki, Afghanistan kusini-mashariki, Iran kusini-magharibi, na Bahari ya Kaspi magharibi. Ina idadi ya watu takriban milioni 6.5, ikiwa ya 113 kwa idadi ya watu duniani. Mji mkuu wake na jiji kubwa zaidi ni Ashgabat. Turkmenistan imegawanyika katika mikoa mitano (welaýatlar) na jiji la Ashgabat lenye hadhi ya kiutawala. Inajulikana kwa akiba kubwa ya gesi asilia na Jangwa la Karakum linalochukua sehemu kubwa ya eneo lake.

 Jiografia 
Nchi ina eneo la km² 488,100, karibu sawa na Kamerun. 

Sehemu kubwa (80 %) ni jangwa, hasa jangwa la Karakum. 

Milima ya Kopet Dag kusini magharibi inafikia kimo cha mita 2,912.

Kati ya mito mikubwa ni Amu Darya, mto Murghab na mto Hari Rud.

Hali ya hewa si baridi sana lakini kuna joto kali wakati wa kiangazi. 

Mvua ni chache; zanyesha hasa kati ya Januari na Mei. 

Miji muhimu ni Ashgabat, Turkmenbashi (zamani Krasnovodsk) na Dashoguz.

 Historia 
Turkmenistan ilitwaliwa na Urusi tangu mwisho wa karne ya 19 ikaingia hivyo katika Umoja wa Kisovyeti baada ya mwaka 1917 na kuwa jamhuri ndani yake kwa jina la Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiturkmeni hadi mwaka 1991. 

Wakati wa kusambaratika kwa Umoja wa Kisovyeti, kiongozi wa chama cha kikomunisti Saparmirat Niyasov akaendelea kushika uongozi akitawala kama rais hadi kifo chake mwaka 2006. 

Niyasov alibadilisha utawala wa chama cha kikomunisti kuwa udikteta wake mwenyewe. Akaanza kutumia jina la "Turkmenbashi" (Baba wa Waturkmeni wote) na sanamu zake zikasimamishwa kote nchiniː mara nyingi zilikuwa sanamu za dhahabu hata kama wananchi walikuwa na maisha magumu.

Mapato kutoka gesi na mafuta ya petroli yalimwezesha kuendesha uchumi wa nchi kwa hiari yake bila mabadiliko makubwa jinsi ilivyokuwa kawaida wakati wa anguko la ukomunisti kwingineko. 

Zaidi ya nusu ya wananchi walikuwa hawana ajira na kuishi maisha ya umaskini, lakini wanapewa chumvi, umeme na maji bure. Mkate na petroli zinauzwa kwa bei ya chini sana, lakini kuna uhaba wa mara kwa mara.

Baada ya kifo cha Niyasov kamati ya viongozi ilimteua makamu wa waziri mkuu Gurbanguly Berdimuhammedov kuwa rais mpya ingawa kadiri ya katiba mwenyekiti wa bunge alitakiwa kuchukua nafasi hiyo.

Mwenyekiti wa bunge alishtakiwa mahakamani juu ya makosa fulani na Berdimuhammedov alithibitishwa katika uchaguzi wa tarehe 11 Februari 2007 kwa 89% za kura. Watazamaji walidai kura ilikuwa ya uwongo. 

Mwaka 2013 kwa mara ya kwanza ulifanyika uchaguzi wa vyama vingi.

Watu
Waturkmeni wenyewe ni 81.8% za wakazi wote, wakifuatwa na Wauzbeki (9.4%), Warusi (2.2%), Wakazaki (1.6%) na Waarmenia (1.1%).

Lugha rasmi na ya kawaida ni Kiturkmeni (72%). Kinafuata Kirusi (12%).

Wakazi walio wengi ni Waislamu; kuna kadirio ya Waislamu asilimia 96.1 kati ya wakazi wote lakini haijulikani ni wangapi wanaofuata kweli dini yao. Wakristo ni 3.6%, hasa Waorthodoksi.

Tazama pia
 Orodha ya lugha za Turkmenistan
 Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

Tanbihi

Marejeo











Viungo vya nje

Modern Turkmenistan photos
Turkmenistan  at UCB Libraries GovPubs

Turkmenistan profile from the BBC News

 Key Development Forecasts for Turkmenistan from International Futures
 Serikali
Turkmenistan government information portal
Chief of State and Cabinet Members 
Tourism Committee of Turkmenistan 
 Vingine
"Chronicles of Turkmenistan". Publication of Turkmen Initiative for Human Rights. 
The Turkmenistan Project – weekly news and analysis in English and Russian
Official photo gallery from Turkmenistan and Ashgabat
daily news and analysis in Turkish English and Turkmen 

Jamii:Turkmenistan
Jamii:Nchi za Asia
Jamii:Nchi za Asia ya Kati