Nairobi

Nairobi ni mji mkuu na jiji kubwa zaidi la Kenya, lililoko katika sehemu ya kusini-kati ya nchi. Jina lake limetokana na usemi wa Kimaasai "Enkare Nairobi," maana yake "maji baridi," likirejelea Mto Nairobi unaopita katikati ya jiji. Kwa idadi ya watu inayokadiriwa kuwa takriban milioni 4.5 ndani ya jiji na zaidi ya milioni 10 katika eneo la mji mkuu(Metro), Nairobi ni kitovu kikuu cha uchumi katika Afrika Mashariki. Inahudumu kama kituo muhimu cha kifedha, biashara, na usafiri, ikiwa na makao makuu ya mashirika mengi ya kimataifa, kampuni za kimataifa, na mashirika ya Umoja wa Mataifa, ikiwa ni pamoja na Shirika la Mazingira la Umoja wa Mataifa (UNEP).

Lugha zote za Kenya huzungumzwa Nairobi, lakini hasa ni Kiingereza na Kiswahili pamoja na Sheng.

Eneo la jiji la Nairobi
Nairobi yenyewe iko ndani ya eneo la jiji la Nairobi (kwa Kiingereza: Greater Nairobi Metropolitan region) lililoundwa na kaunti 4 kati ya jumla ya 47 za Kenya. 

Kaunti hizo ni:
 Eneo  Kaunti  Eneo lake (km2)  Idadi ya wakaziSensa 2009  Jiji/Mii/Manisipaa kwenye kaunti  Nairobi ya Kati  Kaunti ya Nairobi 694.93,138,369 Nairobi Eneo la Kaskazini  Kaunti ya Kiambu 2,449.21,623,282 Kiambu, Thika, Limuru, Ruiru, Karuri, Kikuyu, Kahawa Eneo la Kusini  Kaunti ya Kajiado 21,292.7687,312 Kajiado, Olkejuado, Bissil, Ngong, Kitengela, Kiserian, Ongata Rongai Eneo la Mashariki  Kaunti ya Machakos 5,952.91,098,584 Kangundo-Tala, Machakos, Athi River Jumla Eneo la Jiji la Nairobi 30,389.76,547,547 Chanzo: Kenya Census

Eneo hilo linazalisha asilimia 60 za pato la taifa.

 Mazingira na hali ya hewa 
Nairobi iko kilomita 150 upande wa kusini ya ikweta kwenye nyanda za juu za Kenya kando la mto Nairobi. Nairobi imeanzishwa mahali ambako nchi tambarare ya mto Athi inaanza kupanda juu hadi milima ya Ngong na vilima vingina vinyvyofanya ukuta wa mashariki wa Bonde la Ufa. 

Kitovu cha Nairobi kiko zipatao m 1624 juu ya UB. Sehemu za mashariki za jiji ziko bado kwenye tambarare, na sehemu za magharibi ziko kwenye mtelemko unaopanda hadi mita 1800 kwenye mpaka wa jiji na mita 2000 juu ya UB kwenye nje ya jiji huko Limuru.

Hali ya hewa haina joto kali. Halijoto ya wastani ni 20,5°C mwezi wa Machi, na 16,8°C mwezi wa Julai. Wakati wa Juni na Julai usiku unaweza kuwa baridi halijoto ikishuka chini ya sentigredi 10.

Mvua nyingi hunyesha mwezi Machi (mm 199), kiangazi kina mm 14 tu wakati wa Julai.

 Historia 
 Chanzo kwenye kambi la reli
Nairobi ilianzishwa na Waingereza mwaka 1899 kama kambi ya kujenga Reli ya Uganda. Njia ya reli ilikuwa imefika kutoka Mombasa ikaonekana ya kwamba kuanzia hapa kasi ya ujenzi itachelewa kutokana na ugumo na eneo la Bonde la Ufa na mitelemko yake mikali. Mahali palikuwa karibu katikati ya Mombasa na Kampala, palikuwa na maji pakaonekana panafaa kwa kituo njiani. Hasahasa ilionekana tabianchi ya nyanda za juu ilifaa kiafya kwa Waingereza walioteswa na joto la pwani na kwenye nyanda za chini.

Kitangulizi cha Nairobi kilikuwa kituo kidogo kilichoanzishwa mwaka 1896 kando ya mto Nairobi na wakala Mwingereza wa reli kwa kusudi la kuajiri wafanyakazi wazalendo kwa ujenzi wa reli. Mwaka uliofuata 1897 wakaguzi walioandaa njia ya reli walipiga kambi karibu naye.Christine Stephanie Nicholls, Red Strangers, uk. 37 f.

 Mji mkuu wa koloni
Njia ya reli ilifika kwenye kambi tarehe 30 Mei 1899. Hapo idadi ya wafanyakazi - hasa Wahindi - iliongezeka sana na kambi lilikuwa kubwa ya mahema na ghala za vifaa vya ujenzi. Mwezi wa Juni mizigo ya mabati ilifika kutoka Mombasa - tayari kwa reli - na majengo ya kudumu yalianza kutengenezwa katika mazingira ya eneo la kituo cha reli cha leo. Mwezi wa Agosti kamishna Mwingereza wa jimbo la UkambaUkamba ilikuwa moja kati ya majimbo 4 ya Afrika ya Mashariki ya Kiingereza (iliyokuwa koloni la Kenya tangu mwaka 1920) na makao makuu yalikuwepo Machakos aliamuliwa kuhamisha makao makuu yake Nairobi kutoka Machakos akajenga boma lake kwenye eneo la Moi Avenue, mbali na reli jinsi inavyoonekana hadi leo kwenye majengo ya polisi ya kihistoria yanayotazama Bustani ya JivanjiKituo cha polisi (Nairobi Central Police Station) iko mahali pa boma lile la kwanza.

Barabara kuu ya kwanza ilikuwa "Station Road" ikaitwa baadaye Government Road, leo hii ni Moi Avenue kandokando ya Mtaa wa Tom Mboya wa leo iliyoitwa Victoria Street ikawa mahali pa maduka na hoteli za kwanza zilizoendeshwa na Wazungu na baadaye pia na Wahindi kadhaa. Soko la Wahindi maskini likuwa kando. Kwenye sehemu kati ya mitaa ya Haile Selassie na Harambee kulikuwa na makazi ya kwanza ya wafanyakazi. Mwaka uleule wa 1899 ofisi kuu ya reli ikapelekwa huko kutoka Mombasa kwa shabaha ya kurahisisha mawasiliano. 

Pale mwanzoni kulikuwa na wasiwasi kuhusu chaguo la mahali; baada ya mvua kali sehemu ya mahema na vibanda vilipatikana katikati ya ziwa la matope. Magonjwa yalisambaa na baada ya epidemia ya tauni soko la Wahindi Lilichomwa na kuhamishwa sehemu nyingine. Majaribio ya kukausha kinamasi yaliendelea kwa miaka kadhaa hadi kufaulu. Kutokana na usumbufu wa matope maafisa wa ngazi ya juu walijenga nyumba zao kwenye kilima cha karibu kilichojulikana kama Nairobi Hill.

Mwaka 1905 Waingereza walihamisha ofisi kuu ya serikali yao ya kikoloni kutoka Mombasa kwenda Nairobi, ambayo ikawa hivyo makao makuu ya Afrika ya Mashariki ya Kiingereza (British East Africa, baadaye Kenya Colony).

Uchumi wa mji ulitegemea pale mwanzoni hasahasa mahitaji ya utawala wa serikali na reli na utalii; matajiri wengi kutoka pande zote za dunia waliFIka kwa kusudi la kuwinda wanyama wakubwa Kama wale maarufu "Big Five" yaani tembo, simba, nyati, kifaru na chui wakivutwa na wingi wa wanyama kwenye nyanda za juu na usafiri rahisi kwa reli. Baadaye ardhi katika mazingira ya mji ilitolewa kwa walowezi Wazungu na kilimo cha biashara kilianza kuchangia.

Kiasili Nairobi ilikuwa imepangwa kwa ajili ya Wazungu wa reli na serikali pamoja na Wahindi; Waafrika hawakupewa makazi isipokuwa mabweni ya wanfanyakazi wa reli na vibanda vya wafanyakazi wasaidizi kandokando ya nyumba za mabwana wao.

Lakini Waingereza waliajiri askari kutoka Sudan na Somalia katika jeshi na polisi, na hao walifuatwa na wafanyabiashara kutoka kwao. Wapagazi na askari kutoka sehemu mbalimbali za Afrika ya Mashariki walifika Nairobi kikazi na wengine waliamua kubaki. Mitaa ya vibanda iliota haraka nje ya mji wenyewe, mingine ilibomolewa haraka, mingine iliweza kubaki. Mnamo 1921 kulikuwa na Waafrika 12,000 waliokaa katika mitaa ya Waafrika iliyoitwa Mombasa, Masikini, Kaburini, Kariokor, Kibera, Pumwani na Pangani.

 Tangu uhuru
Mwaka 1963 ikawa mji mkuu wa nchi huru ya Kenya ikaendelea kukua haraka.

 Nairobi ya leo 
Nairobi imeibuka kuwa mmojawapo kati ya miji mikubwa katika bara la Afrika. Mashirika mengi makubwa duniani yamefungua ofisi zao zinazoshuhudia eneo la Afrika ya Mashariki na Afrika ya Kati. Mojawapo ya mashirika haya ni ofisi za tawi la Umoja wa Mataifa (United Nations), UNEP. Kunazo pia ofisi za mabalozi wa nchi mbalimbali duniani. 

Nairobi, kama miji mingi mikubwa, ina matatizo mengi yanayotokea kwa sababu ya ukubwa wake. Watamaduni walioupanga mji wa Nairobi hawakutegemea kuwa utatanuka hivyo. Wataalamu wengi wametoa maonyo mengi kuhusu ukubwa wa mji huu na uwezo wake wa kuwahudumia wakazi wote ambao wanazidi kuongezeka kila mwaka. 

Nairobi imewavutia wakazi wengi, wote wakiwa na hamu ya kujitafutia riziki yao. Ijapokuwa wapo wanaofanikiwa, wengi wao hujipata wameangulia patupu wakaachwa bila pesa au hali ya kujikimu. Jambo hili limepelekea kuwepo kwa wakazi wa maeneo yasiyotengwa wananchi, maarufu kama 'slums' kwa Kimombo. Eneo kubwa zaidi jijini Nairobi ni Kibera. Eneo hili lina ukubwa wa kilomita 2 kwa 2 na wakazi takribani milioni moja. Eneo hili halina mipango yoyote ya kuruhusu binadamu kuishi lakini umaskini umewavutia wengi kuishi kule. 

Kunayo pia matatizo ya ujambazi na utekaji nyara wa magari. Matatizo haya yamesababisha watu wengi kutoupendelea mji wa Nairobi. 

         Mwaka         Wakazi 1906  11.500 1911  14.000 1921  24.300 1926  29.900 1929  32.900 1931  47.800 1939  61.300 1944  108.900 1948  119.000 1955  186.000         Mwaka         Wakazi 1957  221.700 1960  251.000 1962  266.800 1965  380.000 1969  509.300 1979  827.775 1989  1.324.570 1995  1.810.000 1999  2.143.254 2005  2.750.561 2009  3.138.369

Maeneo bunge
Kaunti ya Nairobi imegawanywa katika maeneo bunge 17 na kata 85.www.iebc.or.ke 

 Maeneo bunge Kata Westlands Kitisuru Parklands/Highridge Karura Kangemi Mountain View Dagoretti North Kilimani Kawangware Gatina Kileleshwa Kabiro Dagoretti South Mutu-ini Ngand'o Riruta Uthiru/Ruthimitu Waithaka Langata Karen Nairobi West Ngumo South C Nyayo Highrise · Otiende  Sunvalley I/II · St.Mary's Hospital· Royal Park Kibra Laini Saba Lindi Makina Woodley/Kenyatta Golf Course Sarang'ombeRoysambu Roysambu Garden Estate Muthaiga Ridgeways Githurai Kahawa West Zimmermann Kahawa Kasarani Clay City Mwiki Kasarani Njiru RuaiRuaraka Babadogo Utalii Mathare North Lucky Summer KorogochoEmbakasi South Imara Daima Kwa Njenga Kwa Reuben Pipeline KwareEmbakasi North Kariobangi Kaskazini Dandora Area I Dandora Area II Dandora Area III Dandora Area IVEmbakasi Central Kayole North Kayole North Central Kayole South Komarock Matopeni/Spring ValleyEmbakasi East Upper Savanna Lower Savanna Embakasi Utawala Mihang'oEmbakasi West Umoja I Umoja II Mowlem Kariobangi Kusini Makadara Maringo/Hamza Viwandani Harambee Makongeni Mbotela Bahati Kamukunji Pumwani Eastleigh North Eastleigh South Airbase California Starehe Nairobi Central Ngara Pangani Ziwani/Kariokor Landimawe Nairobi South Mathare Hospital Mabatini Huruma Ngei Mlango Kubwa Kiamaiko

Tazama pia
 Orodha ya miji ya Kenya

 Marejeo 

Viungo vya nje

 Red Strangers: The White Tribe of Kenya, Christine Stephanie Nicholls, Timewell Press, 2005 (Google Books, imetazamwa Aprili 2 
 Tovuti rasmi ya Nairobi  
 Chuo Kikuu cha Nairobi 


Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Miji Mikuu Afrika
Jamii:Kaunti ya Nairobi