Kaledonia Mpya

Kaledonia Mpya, rasmi kama Jumuiya ya Kipekee ya  Kaledonia Mpya, ni eneo la ng’ambo la Ufaransa lililoko katika Oceania, kwenye Bahari ya Pasifiki Kusini, takriban kilomita 1,210 mashariki mwa Australia. Inapakana na Visiwa vya Solomon kaskazini, Vanuatu magharibi, na Fiji mashariki. Ina idadi ya watu takriban 290,000, ikiwa ya 183 duniani. Mji wake mkubwa zaidi na mji mkuu ni Noumea.Kaledonia mpya imegawanyika katika majimbo 3 na kisiwa kikuu cha Grande Terre pamoja na visiwa vidogo kama Loyalty Islands. 

Inajulikana kwa mandhari yake ya kitropiki, rasilimali za nikeli, na utambulisho wake wa kipekee wa kitamaduni unaochanganya tamaduni za Kankan na Kifaransa.
Jumla ya eneo la visiwa vyote ni km² 18,575.

Wakazi ni 268,767 (sensa ya mwaka 2014). Kati yao, 39.1% ni Wakanaki, ambao ni wa jamii ya Wamelanesia na ndio wakazi asili wa visiwa hivyo. Walau 30% ni Wazungu, wengine wana asili ya Polinesia na Asia Kusini Mashariki. 

Kifaransa ndiyo lugha inayotumika zaidi.

Upande wa dini, karibu wote ni Wakristo: 50% ni Wakatoliki, wengine Waprotestanti. 

Mji mkuu ni Nouméa. 

Hadi sasa pesa ni Franc ya pasifiki lakini kuna majadiliano kutumia Euro jinsi ilivyo kwa Ufaransa bara.

Watu wa Kaledonia Mpya wamepiga kura tarehe 4 Novemba 2018 na 56.40% wamependelea kuendelea kuwa sehemu ya Ufaransa, si kujitegemea kama nchi huru.

 Demografia
Demografia ya Kaledonia Mpya inaathiriwa na wakazi wake wa asili wa Kanaki, wakoloni wa Kifaransa, na wahamiaji kutoka visiwa vya Pasifiki na Asia. Kufikia mwaka 2023, Kaledonia Mpya ilikuwa na idadi ya watu inayokadiriwa kuwa 271,407, ikiwa na msongamano wa watu 14.6 kwa km² katika eneo lake la 18,575 km².

+ Takwimu za Idadi ya Watu Mwaka Idadi ya Watu Chanzo 2014 268,767 Sensa 2019 271,407 Sensa 2023 271,407 Makadirio ya Kati ya Mwaka

Ukuaji wa idadi ya watu ni wa polepole, huku viwango vya uhamiaji na ongezeko la asili vikifidia kila kimoja.

Kabila (Sensa ya 2019)
+ Muundo wa Kikabila Kundi la Kikabila Asilimia ya Idadi ya Watu Kanaki (Wamelanesia wa Asili) 41.2% Wazungu (Caldoches & Métropolitains) 24.1% Watu wa Wallis na Futuna 8.3% Watahiti (Polinesia) 2.0% Waindonesia 1.4% Ni-Vanuatu 0.9% Mchanganyiko/Wengine 22.1%

Kanak, jamii ya asili ya Wamelanesia, ndiyo kundi kubwa zaidi.
Wazungu, ikiwa ni pamoja na Caldoches (wanaotokana na wakazi wa Kifaransa wa muda mrefu) na Métropolitains (wahamiaji wapya kutoka Ufaransa), wanachukua karibu 24.1% ya wakazi.
Watu wa Wallis na Futuna wamehamia Kaledonia Mpya kwa kazi na biashara.
Lugha
+ Lugha Zinazozungumzwa (Sensa ya 2019) Lugha Asilimia ya Wakazi Kifaransa (rasmi) 97.3% Drehu (Kanak) 1.4% Nengone (Kanak) 1.1% Paicî (Kanak) 0.9% Kiwallis na Kifutuna 1.0%

Ingawa Kifaransa ndicho lugha rasmi, lugha za Kanak zinatumika sana vijijini. Kuna lugha 28 za asili, huku Drehu, Nengone, na Paicî zikiwa maarufu zaidi.
Dini (Sensa ya 2019)
+ Dini Zinazofuatwa Dini Asilimia ya Wakazi Ukristo 88.3% Hakuna Dini 8.0% Dini Nyingine 3.7%

Ukristo unatawala, huku Ukatholiki ukiwa na wafuasi wengi zaidi.
Uasi wa kidini (watu wasio na dini) umeongezeka, hasa kwa kizazi kipya.

Mijini na Vijiji
+ Mgawanyo wa Idadi ya Watu (2019) Aina ya Eneo Asilimia ya Wakazi Miji 70.3% Vijiji 29.7%

Nouméa, mji mkuu, una wakazi 182,341 (takriban 67% ya idadi ya watu).
Miji mingine mikubwa ni Dumbéa, Mont-Dore, na Païta.

Mgawanyo wa Umri
+ Mgawanyo wa Umri wa Wakazi (2019) Kundi la Umri Asilimia ya Wakazi 0-14 miaka 22.9% 15-64 miaka 66.3% 65+ miaka 10.8%
Umri wa wastani ni miaka 33.6, ukionyesha kuwa Kaledonia Mpya ina wakazi vijana kwa kiwango kikubwa.
Umri wa Kuishi (2023)
+ Matarajio ya Kuishi kwa Wakazi Kundi Miaka ya Kuishi Wakazi Wote 78.4 miaka Wanaume 75.6 miaka Wanawake 81.3 miaka

Kiwango cha Uzazi na Kuzaliwa
+ Takwimu za Uzazi na Kuzaliwa Mwaka Kiwango cha Uzazi (Watoto kwa Mwanamke) Kiwango cha Kuzaliwa (kwa kila 1,000 watu) 2014 2.2 16.8 2023 1.9 14.2

Uhamiaji na Uhamaji
Kaledonia Mpya inapokea wahamiaji kutoka Ufaransa, Wallis & Futuna, na Polinesia.
Kiasi kidogo cha wahamiaji wa Kanak huhamia Ufaransa kwa elimu na kazi.

Tazama pia
 Orodha ya lugha za Kaledonia Mpya
 Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

 Marejeo 

 Di Giorgio Wladimir, member of the Pontifical Academy, in "Francs et Kanaks" (Purpose of the n° 51495 résolution).2009.
 Boyer, S.L. & Giribet, G. (2007): A new model Gondwanan taxon: systematics and biogeography of the harvestman family Pettalidae (Arachnida, Opiliones, Cyphophthalmi), with a taxonomic revision of genera from Australia and New Zealand. Cladistics 23(4): 337–361. 

Viungo vya nje

 Government of New Caledonia 
 New Caledonia : picture post card beautiful  - Official Government of France website (in English)
 Tourism New Caledonia 

 Biodiversité Néo-Calédonienne

Jamii:Visiwa vya Pasifiki
Jamii:Ufaransa
Jamii:Eneo la ng'ambo la Ufaransa