Armenia

Armenia (kwa Kiarmenia: Հայաստան Hayastan au Հայք Hayq; jina rasmi: Jamhuri ya Armenia) ni nchi ya milima iliyoko katika Kaukazi ya Kusini, kati ya Ulaya na Asia. Inapakana na Georgia kaskazini, Azerbaijan mashariki, Iran kusini, na Uturuki magharibi. Ina idadi ya watu takriban milioni 3, ikiifanya kuwa ya 138 duniani. Lugha rasmi ni Kiarmenia. Mji mkuu na jiji kubwa zaidi ni Yerevan. Armenia imegawanyika katika mikoa 11. Inajulikana kwa historia yake ndefu ya zaidi ya miaka elfu tatu, kuwa taifa la kwanza ulimwenguni kukubali Ukristo rasmi mwaka 301 BK, urithi wake wa makanisa ya kale ya mawe, na milima yake yenye alama kuu ya kihistoria kama Mlima Ararat.

Ingawa kijiografia Armenia ni sehemu ya Asia, kiutamaduni na kihistoria huhesabiwa pia kama sehemu ya Ulaya.

Jiografia
Mlima wa kitaifa wa Armenia ni mlima Ararat unaoaminika kuwa mahali ambako safina ya Nuhu ilikuta nchi kavu baada ya gharika kuu inayosimuliwa katika Biblia.

Historia
Armenia ni kati ya mataifa ya kale kabisa duniani, ingawa eneo lake limebadilika sana na eneo la sasa ni sehemu ndogo tu ya maeneo yaliyokuwa ya Armenia katika karne na milenia za nyuma.

Armenia ilikuwa nchi ya kwanza ya kupokea Ukristo kama dini rasmi ya kitaifa mnamo mwaka 301. Hadi leo karibu 93% za Waarmenia ni Wakristo wa Kanisa la kitaifa ambalo ni mojawapo kati ya Makanisa ya Kiorthodoksi ya Mashariki.

Jambo hilo lilichangia sana mateso yaliyowapata kutoka kwa majirani ambao wengi wao ni Waislamu, hasa Waturuki waliotawala kwa karne nyingi maeneo makubwa ya Dola la Osmani hadi Afrika na Ulaya.

Kilele chake kilikuwa maangamizi ya Waarmenia wakati wa vita vya kwanza vya dunia, ambapo waliuawa zaidi ya milioni moja.

Armenia ilikuwa sehemu ya Umoja wa Kisovyeti tangu 1920, ikapata uhuru wake tena mwaka 1991. 

Kuna fitina na nchi jirani ya Azerbaijan kuhusu eneo la Nagorno-Karabakh linalokaliwa na Waarmenia lakini ni sehemu ya Azerbaijan kisiasa. Mipaka hii ni urithi wa zamani za Umoja wa Kisovyeti. Mara mbili kulikuwa na vita kati ya nchi hizo mbili. Hali halisi Armenia inatawala eneo hili ingawa Nagorno Karabakh ilijitangaza kuwa jamhuri ya kujitegemea isiyokubaliwa na umma wa kimataifa.

Watu
Wakazi ni hasa Waarmenia asilia (98.1%), halafu Wayazidi (1.1%), Warusi (0.5%) n.k.

Lugha rasmi na ya kawaida ni Kiarmenia, ambacho kina alfabeti ya pekee iliyobuniwa na mtakatifu Mesrop mwaka 405 BK.

Upande wa dini, mbali ya Kanisa la kitaifa (95.2% za wakazi), Wakristo wengine ni: Wakatoliki 0.6%, Waprotestanti 0.5%, Waorthodoksi 0.2% n.k. Wayazidi wanaofuata dini yao asili ni 0.5%.

 Matunzio ya picha 

Tazama pia
 Maangamizi ya Waarmenia
 Orodha ya lugha za Armenia
 Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

 Marejeo 

 Viungo vya nje 

  na (Kiarmenia) (Kirusi) Tovuti ya serikali
  Armenica.org - Complete history of Armenia, covering 800 B.C. to 2004
  na (Kiarmenia) (Kirusi) PanARMENIAN.Net - Daily Armenian News

Armenia  at UCB Libraries GovPubs

Armenia profile from the BBC News

 Key Development Forecasts for Armenia from International Futures

Jamii:Armenia
Jamii:Nchi za Ulaya
Jamii:Nchi za Asia
Jamii:Kaukazi
Jamii:Maeneo ya Biblia