Pasaka ya Kiyahudi

Pasaka ya Kiyahudi (pia Passah au Pessah; Kiing. Passover) ni kati ya sikukuu muhimu zaidi za dini ya Uyahudi. Sikukuu hiyo inakumbuka Wanaisraeli walivyotoka katika utumwa walimokuwemo huko Misri.

Pasaka ya Kiyahudi imekuwa na athira kubwa juu ya sherehe ya Pasaka ya Kikristo kuhusu tarehe, liturujia na desturi mbalimbali.

Jina la Pasaka
Jina la Pasaka limetokana na neno la Kiebrania "פסח" (tamka: pasakh) lenye maana ya "kupita juu, kukaa juu ya (kama mlinzi)" katika kitabu cha Biblia cha Kutoka 12:23. Humo imeandikwa ya kwamba Mungu "atapita" juu ya milango ya nyumba za Wanaisraeli huko Misri katika usiku kabla ya kutoka kwao, na kuzuia maovu ambayo Wamisri waliathiriwa nayo.

Tarehe ya Pasaka ya Kiyahudi
Pasaka ina tarehe kamili katika kalenda ya Kiyahudi: inaanza 15 Nisan na kusheherekewa kwa siku saba hadi 22 Nisan. Siku ya kwanza na ya mwisho ni sikukuu hasa. Katika nchi ya Israeli siku hizi mbili ni siku za kupumzika kazi. Wayahudi wengine, hasa nje ya Israeli, husheherekea siku 8.

Kwa sababu kalenda ya Kiyahudi ni kalenda ya mwezi tarehe zake hubadilika katika hesabu ya kalenda ya Gregori yaani kalenda ya kawaida ya kimataifa. Kwa jumla Pasaka ya Kiyahudi inasheherekewa wakati wa miezi Machi au Aprili kwa sababu Nisan ni mwezi wa kwanza wa majira ya kuchipua.

Asili ya Pasaka
Katika Biblia, kitabu cha Kutoka, sura ya 12, kuna taarifa juu ya kutoka kwa Wayahudi katika Misri wakati wa Musa mnamo mwaka 1200 KK. 

Taarifa ni kwamba Musa alitumwa na Mungu kuwaondoa Wanaisraeli katika hali ya utumwa huko Misri na kuwaongoza kwenda nchi ya ahadi. Lakini mfalme wa Misri mwenye cheo cha Farao alikataa, hivyo Mungu alituma mapigo dhidi ya Misri ili Farao alazimishwe kukubali. 

Pigo la mwisho tena kali mno lilikuwa kifo cha kila aliyezaliwa kama mtoto wa kiume wa kwanza katika Misri. Hapo Wanaisraeli waliambiwa kuchinja mwanakondoo na kupaka damu yake milangoni kwao ili malaika akipita kuua watoto wa kwanza asiguse watoto wa Wanaisraeli. 

Baada ya pigo hilo Farao alikubali Wanaisraeli watoke.

Tendo hilo la kuwaweka mababu yao huru linakumbukwa na Wayahudi kote duniani katika siku zinazoanza 15 Nisan.

Sherehe ya Pasaka
Sherehe ya Pasaka inaanza masaa ya jioni kabla ya siku yenyewe, kwa sababu katika kalenda ya Kiyahudi mwanzo wa siku si usiku kati wala macheo bali wakati wa machweo jioni inayotangulia. 

Maandalizi ya sikukuu ni pamoja na kufanya usafi mkubwa kabisa katika nyumba. Hakuna kitu kilichochachuka kinachobaki katika nyumba kufuatana na Kutoka 12:20, yaani kitu chochote chenye nafaka au unga wake ulioguswa na maji, hata punje yake kama vile mkate, keki au spagetti. Tendo hili ni la kukumbuka jinsi Wanaisraeli walipaswa kukimbia Misri haraka bila muda wa kutengeneza mikate ya kawaida yaliyochachuka. Kwa hiyo wanawake wao walioka mikate yasiyochachuka ambayo yamekuwa chakula cha Pasaka hadi leo. Mikate hii huitwa "matze".

Familia na marafiki hukutana kwa chakula cha pekee wakizunguka meza ya Seder (seder = "utaratibu") yenye vyakula vya pekee.

Kati ya vyakula hivyo, mboga chungu inakumbusha uchungu wa utumwa, matunda ya kupondwa yenye rangi ya kahawia-nyekundu yanakumbusha udongo wa matofali ambayo Wanaisraeli walipaswa kutengeneza, maji ya chumvi yanakumbusha machozi huko Misri, mayai ni ishara ya matumaini, na vingine. 

Vyote huliwa katika utaratibu (=seder) maalumu pamoja na masomo na sala kutoka vitabu vya Haggada vinavyoshikwa na wote mezani.

 Tarehe za Pasaka ya Kiyahudi (Passa) katika Kalenda ya Gregori 2005 - 2050<small>Mwaka wa Kalenda ya Gregori  <small>Mwaka wa Kalenda ya kiyahudi  <small>Tarehe ya Pasaka huko Israeli  <small>Tarehe ya Pasaka kwa Wayahudi wa Kiorthodoksi nje ya Israeli2004  5764  6-12 Aprili  6-13 Aprili2005  5765  24-30 Aprili  24 Aprili-1 Mei2006  5766  13-19 Aprili  13-20 Aprili2007  5767  3-9 Aprili  3-10 Aprili2008  5768  20-26 Aprili  20-27 Aprili2009  5769  9-15 Aprili  9-16 Aprili2010  5770  5-11 Aprili  5-12 Aprili2011  5771  19-25 Aprili  19-26 Aprili2012  5772  7-13 Aprili  7-14 Aprili2013  5773  26 Machi-1 Aprili  26 Machi-2 Aprili2014  5774  15-21 Aprili  15-22 Aprili2015  5775  4-10 Aprili  4-11 Aprili2016  5776  23-29 Aprili  23-30 Aprili2017  5777  11-17 Aprili  11-18 Aprili2018  5778  31 Machi-6 Aprili  31 Machi-7 Aprili2019  5779  20-26 Aprili  20-27 Aprili2020  5780  9-15 Aprili  9-16 Aprili2021  5781  28 Machi-3 Aprili  28 Machi-4 Aprili2022  5782  16-22 Aprili  16-23 Aprili2023  5783  6-12 Aprili  6-13 Aprili2024  5784  23-29 Aprili  23-30 Aprili2025  5785  13-19 Aprili  13-20 Aprili2026  5786  2-8 Aprili  2-9 Aprili2027  5787  22-28 Aprili  22-29 Aprili2028  5788  11-17 Aprili  11-18 Aprili2029  5789  31 Machi-6 Aprili  31 Machi-7 Aprili2030  5790  18-24 Aprili  18-25 Aprili2031  5791  8-14 Aprili  8-15 Aprili2032  5792  27 Machi-2 Aprili  27 Machi-3 Aprili2033  5793  14-20 Aprili  14-21 Aprili2034  5794  4-10 Aprili  4-11 Aprili2035  5795  24-30 Aprili  24 Aprili-1 Mei2036  5796  12-18 Aprili  12-19 Aprili2037  5797  31 Machi-6 Aprili  31 Machi-7 Aprili2038  5798  20-26 Aprili  20-27 Aprili2039  5799  9-15 Aprili  9-16 Aprili2040  5800  29 Machi-4 Aprili  29 Machi-5 Aprili2041  5801  16-22 Aprili  16-23 Aprili2042  5802  5-11 Aprili  5-12 Aprili2043  5803  25 Aprili-1 Mei  25 Aprili-2 Mei2044  5804  12-18 Aprili  12-19 Aprili2045  5805  2-8 Aprili  2-9 Aprili2046  5806  21-27 Aprili  21-28 Aprili2047  5807  11-17 Aprili  11-18 Aprili2048  5808  29 Machi-4 Aprili  29 Machi-5 Aprili2049  5809  17-23 Aprili  17-24 Aprili2050  5810  7-13 Aprili  7-14 Aprili

Pasaka
Pasaka