Hidekeli

Mto Hidekeli (pia: Tigris; Kiajemi: tigr, kar.: دجلة, dijla, kituruki/Kikurdi: dicle, Kiaramu: deqlath, Kiebrania: חידקל hidekel) ni mto wa Asia ya magharibi. Pamoja na Frati ni mto mkubwa wa Mesopotamia.

 Etimolojia 
Jina la Kiswahili lina asili yake katika Kiebrania cha Biblia kinachohifadhi jina la kale kabisa cha Kiakkadi linaloendelea pia katika maumbo la jina hili kwa Kiarabu, Kituruki, Kikurdi na Kiaramu.

 Mwendo 
Hidekel ina chanzo chake katika milima ya Uturuki ya Mashariki. Kwa kilomita chache inapita eneo la Syria halafu inaingia katika Iraq. Baada ya kuvuka milima ya Kurdistan inapita mji wa Mossul na kuingia katika tambarare ya Mesopotamia. Inafika Baghdad na kuendelea katika Iraq ya kusini hadi kuungana na mto Frati katika Shatt al Arab ambayo ni mpaka kati ya Iraq na Uajemi. Mdomo uko katika pembe la Ghuba ya Uajemi.

 Mito ya kando 
Mito ya kando muhimu ni:
 katika Uturuki: mto Batman
 katika Iraq: mto Zab
 katika Uajemi: mto Karun

 Malambo 
Uturuki na pia Iraq zimejenga malambo mbalimbali hasa kwa kusudi la maji ya kumwagilia maeneo makavu. Wataalamu wanaona hatari ya kuhatarisha ekolojia ya mto kwa njia hii. Lakini mazingira ya sehemu kubwa ya mwendo wa mto ni kavu sana na mahitaji ya maji ni makubwa. Faida ya malambo imekuwa mwisho wa mafuriko yaliyotokea zamani hasa katika mwezi wa Aprili wakati wa kuyeyuka kwa theluji milimani.

 Malambo katika Uturuki 
 lambo la Kralkızı
 lambo la Dicle
 lambo la Cizre
 lambo la Ilısu 
 lambo la Garzan
 lambo la Kayser
 lambo la Silvan

 Malambo katika Syria 
Syria inapanga kujenga vituo vya kuvuta maji kutoka Hidekeli

 Malambo katika Iraq 
 lambo la Mossoul 
 lambo la Samara 
 lambo la Kut
 lambo la Makhul

Jamii:Mito ya Iraq
Jamii:Mito ya Asia
Jamii:Mito ya Syria
Jamii:Mito ya Uturuki
Jamii:Mito ya Biblia
Jamii:Mesopotamia
Jamii:Ghuba ya Uajemi