Jumuiya ya Madola

Jumuiya ya Madola (kwa Kiingereza Commonwealth of Nations) ni muungano wa nchi mbalimbali hasa Uingereza na nchi zilizokuwa koloni zake.Umoja huu umeanzishwa mw. 1926 kama "Jumuiya ya Kibritania" (British Commonwealth) na kupewa jina lake la sasa tangu 1949. Inafuatana na Milki ya  Kiingereza  ambayo ilikuwa dola kubwa kabisa katika historia ya dunia lakini maeneo yake yalianza kuachana baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia kutokana na kudhoofishwa kwa Uingereza vitani na miendo ya kupigania uhuru katika nchi mbalimbali hasa Uhindi.

Leo zipatao asilimia 30 ya watu wote duniani (watu 1,800,000) huishi katika nchi wanachama za Jumuiya ya Madola. Nchi za jumuiya hii wenye wakazi wengi ni hasa Uhindi, Pakistan, Bangladesh na Nigeria. Kuna pia nchi ndogo sana kama Tuvalu yenye wakazi 11,000 pekee.

Nchi kadhaa zilisimamishwa uanachama au kuondoka kwa hiari zao. Mfano Tanganyika na Zanzibar ziliungana kwa hiyo hazipo tena lakini mpya ya Tanzania imekuwa nchi mwanachama. Vilevile Newfoundland iliondoka katika jumuiya baada ya kujiunga na Kanada kama jimbo. 

Pakistan ilisimamishwa uanachama mara kadhaa kwa sababu serikali yake ilipinduliwa na wanajeshi walioanzisha serikali ya kijeshi. Imerudishwa tena. 

Zimbabwe ilisimamishwa uanachama baada ya uchaguzi bandia 2002 ikaamua kujiondoa kabisa mwaka 2003.

Jamhuri ya Ueire iliamua mwaka 1949 kuacha viungo vyote na Uingereza ikajitangaza kuwa jamhuri isiyokubali athira ya nje kama hali ya malkia wa Uingereza kuwa mkuuw a dola hivyo ikaondoka katika jumuiya.

Afrika Kusini ilijiondoa 1961 kwa sababu ya upinzani wa jumuiya dhidi ya sheria za apartheid. Baada mwisho wa ubaguzi wa rangi nchi ilirudi katika jumuiya.

Fiji imesimamishwa mara kadhaa baada ya uasi wa kijeshi uliopindua serikali.

 Muhtasari
Jumuiya ya Madola ni ushirikiano wa hiari wa mataifa 56, mengi yao yakiwa yalikuwa sehemu ya Milki ya Britania hapo awali. Inahudumu kama jukwaa la kushirikiana katika masuala ya kimataifa kama vile biashara, elimu, haki za binadamu, na maendeleo endelevu. Ingawa haina mamlaka rasmi ya kisiasa juu ya wanachama wake, Jumuiya hii inakuza ushirikiano kupitia maadili ya pamoja kama demokrasia, utawala bora, na maendeleo ya kiuchumi. Jumuiya ya Madola inafanya kazi kupitia taasisi mbalimbali, zikiwemo ''"Sekretarieti"" ya Jumuiya ya Madola na Wakfu wa Jumuiya ya Madola, zinazosaidia utungaji sera, ujenzi wa uwezo, na kubadilishana tamaduni kati ya mataifa wanachama.

Moja ya sifa kuu za Jumuiya ya Madola ni uanachama wake wa mataifa mbalimbali, yaliyoko katika mabara tofauti, yakiwemo Afrika, Asia, Karibiani, Ulaya, na Pasifiki. Utofauti huu unatoa fursa za kubadilishana tamaduni na uchumi, na kuimarisha uhusiano wa kidiplomasia kati ya mataifa yenye mifumo tofauti ya kisiasa na kiuchumi. Mkutano wa Wakuu wa Serikali wa Jumuiya ya Madola (CHOGM), unaofanyika kila baada ya miaka miwili, ni jukwaa muhimu kwa viongozi kujadili changamoto za kimataifa na kuunda sera za pamoja. Zaidi ya hayo, Jumuiya ya Madola inahimiza ushiriki wa vijana, usawa wa kijinsia, na hatua za kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi, ikiimarisha nafasi yake kama shirika linaloendeleza ushirikiano wa kimataifa na maendeleo.

 Wanachama 
 IlijiungaNchiBaraWakazi 1931 Afrika Kusini Afrika 47,423,000 1981 Antigua na Barbuda Amerika ya Kati 81,000 1931 Australia Oceania 20,555,300 1973 Bahamas Amerika ya Kati 323,000 1972 Bangladesh Asia 148,384,000 1966 Barbados Amerika ya Kati 279,000 1981 Belize Amerika ya Kati 287,730 1966 Botswana Afrika 1,765,000 1984 Brunei Asia 374,000 1978 Dominika Amerika ya Kati 79,000 1970Fiji Oceania 848,000 1965 Gambia Afrika 1,517,000 1957 Ghana Afrika 22,113,000 1974 Grenada Amerika ya Kati 103,000 1966 Guyana South America 751,000 1947 India Asia 1,100,000,000 1962 Jamaika Amerika ya Kati 2,651,000 1995 Kamerun Afrika 16,322,000 1931 Kanada Amerika ya Kaskazini 32,654,500 1963 Kenya Afrika 34,256,000 1961 Kipro Ulaya 818,200 1979 Kiribati Oceania 99,000 1966 Lesotho Afrika 1,795,000 1964 Malawi Afrika 12,884,000 1957 Malaysia Asia 27,356,000 1982 Maldivi Asia 329,000 1964 Malta Ulaya 402,668 1968 Morisi Afrika 1,245,000 1995 Msumbiji Afrika 19,792,000 1990 Namibia Afrika 2,031,000 1968 Nauru Oceania 14,000 1931 New Zealand Oceania 4,147,972 1960 Nigeria Afrika 132,796,000 1947 Pakistan Asia 158,352,000 1975 Papua Guinea Mpya Oceania 5,887,000 1983 Saint Kitts na Nevis Amerika ya Kati 43,000 1979 Saint Lucia Amerika ya Kati 161,000 1979 Saint Vincent na Grenadini Amerika ya Kati 119,000 1970 Samoa Oceania 185,000 1976 Shelisheli Afrika 81,000 1961 Sierra Leone Afrika 5,525,000 1965 Singapur Asia 4,326,000 1978 Solomon Islands Oceania 478,000 1948 Sri Lanka Asia 20,743,000 1964 Tanzania Afrika 50,329,000 1970 Tonga Oceania 102,000 1962 Trinidad na Tobago Amerika ya Kati 1,305,000 1978 Tuvalu Oceania 10,000 1962 Uganda Afrika 28,816,000 1931 Ufalme wa Maungano (Uingereza) Ulaya 60,209,500 1968 Uswazi Afrika 1,032,000 1980 Vanuatu Oceania 211,000 1964 Zambia Afrika 11,668,000

 Nchi wanachama za zamani 
 IlijiungaNchiBaraIlitoka 1931 Ueire Ulaya 1949 1931 Newfoundland Amerika ya Kaskazini 1949
  1961 Tanganyika Afrika 1964
  1963 Zanzibar Afrika 1964
  1980 Zimbabwe Afrika 2003

 Viungo vya nje 
 Tovuti ya Bunge la Jumuiya ya Madola

Jamii:Jumuiya ya Madola
Jamii:Mashirika ya kimataifa