Iraki

Iraki (jina rasmi: Jamhuri ya Iraki; kwa Kiarabu: العراق‎) ni nchi ya iliyoko katika Asia ya Magharibi. Inapakana na Uturuki kaskazini, Iran mashariki, Kuwaiti na Ghuba ya Uajemi kusini, Saudi Arabia kusini magharibi, Jordan magharibi, na Syria kaskazini magharibi. Iraki ina eneo la takriban kilomita za mraba 437,072, na kwa makadirio ya mwaka 2024, idadi ya watu imefikia takriban milioni 45.Mji mkuu wa Iraki ni Baghdad, ambao ulikuwa mojawapo ya vituo muhimu vya kielimu na kitamaduni katika enzi za Dola ya Kiislamu ya Abbasiyya. 

Iraki ina utajiri mkubwa wa mafuta, jambo lililoifanya kuwa nchi muhimu kiuchumi katika eneo la Mashariki ya Kati. Hata hivyo, historia ya hivi karibuni imekuwa na changamoto, ikijumuisha vita vya ndani, uvamizi wa Marekani mwaka 2003, na ghasia zilizosababishwa na makundi ya kigaidi kama vile Dola la Kiislamu (ISIS).

 Jiografia 
Sehemu kubwa ya Iraq ni jangwa lakini kuna eneo lenye rutuba kati ya mito ya Frati na Hidekeli. 

Kaskazini ni hasa nchi ya milima inayopanda hadi ya kimo cha m 3,611 juu ya UB.  

Hali ya hewa inalingana na mazingira. Kipindi cha kiangazi kuna joto kali. Majira ya Desemba-Februari kuna halijoto ya kupoa kusini na baridi kali mlimani.

Historia
Iraq ni nchi yenye historia ndefuː ilikuwa kitovu cha ustaarabu wa binadamu, mahali pa miji ya kwanza duniani katika Sumeri na Babeli. 

Baada ya kusambaratika kwa milki ya Waturuki Waosmani walioitawala muda mrefu, Iraq ilikubaliwa kuwa mwanachama wa Shirikisho la Mataifa mwaka 1932 ingawa hali halisi ilikuwa nchi lindwa chini ya athira ya Uingereza hadi mwaka 1958. 

Miaka ya hivi karibuni imejulikana hasa kutokana na vita mbalimbaliː kwanza vita dhidi ya Uajemi chini ya serikali ya Saddam Hussein tangu 1981, baadaye vita dhidi ya Kuwait na Marekani. 

Vita vya pili vya ghuba ya 2003 iliyoleta uvamizi wa Marekani ilizidi kuleta vifo na uharibifu. 

Hatimaye vita vya wenyewe kwa wenyewe vilivyoingiliwa na DAESH iliyoteka sehemu kubwa ya nchi, hasa kaskazini na magharibi, hadi mwishoni mwa mwaka 2017.

Watu
Lugha rasmi na ya kwanza ni Kiarabu, ikifuatwa na Kikurdi ambayo pia imekuwa lugha rasmi, halafu lugha nyingine za jamii mbalimbali ambazo pengine zinatambulika kieneo.

Wakazi wengi (95%), hasa baada ya vita vya hivi karibuni, ni Waislamu, wakiwemo kwanza Washia halafu na Wasuni. Wakristo waliobaki ni 5%, wakiwemo hasa waamini wa Kanisa Katoliki la Wakaldayo na Waashuru wa Kanisa la Mashariki.

 Uchumi 
Iraq ina akiba kubwa za mafuta ya petroli ardhini. Mapato kutokana na mafuta yalileta maendeleo makubwa nchini hadi mwanzo wa kipindi cha vita vilivyoharibu sana nchi pamoja na uchumi wake.

 Tazama pia 
 Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

Marejeo
 Shadid, Anthony 2005. Night Draws Near. Henry Holt and Co., NY, U.S. ISBN 0-8050-7602-6
 Hanna Batatu, "The Old Social Classes and the Revolutionary Movements of Iraq", Princeton: Princeton University Press, 1978
 Charles Glass, "The Northern Front: A Wartime Diary"' Saqi Books, London, 2004, ISBN 0-86356-770-3
 A Dweller in Mesopotamia , being the adventures of an official artist in the garden of Eden, by Donald Maxwell, 1921. (a searchable facsimile at the University of Georgia Libraries; DjVu & layered PDF  format)
 By Desert Ways to Baghdad , by Louisa Jebb (Mrs. Roland Wilkins) With illustrations and a map, 1908 (1909 ed). (a searchable facsimile at the University of Georgia Libraries; DjVu & layered PDF  format)

 Benjamin Busch, "'Today is Better than Tomorrow'. A Marine returns to a divided Iraq", Harper's Magazine, October 2014, pp. 29–44.

Viungo vya nje

 Serikali
 Presidency of Iraq 
 Cabinet of Iraq 
 Taarifa za jumla


 Iraq profile from the BBC News


Jamii:Nchi za Kiarabu
Jamii:Nchi za Asia
Jamii:Maeneo ya Biblia