Lugha za Kihindi-Kiulaya

Lugha za Kihindi-Kiulaya ni jamii ya lugha iliyo kubwa kuliko zote duniani. Imekadiriwa kuna lugha hai 445 za jamii hiyo na wasemaji bilioni 3.2 katika mabara yote (46% za watu wote wa leo). 

Uenezi huo umetokana hasa na historia ya ukoloni wa Kizungu uliopeleka lugha za Ulaya pande zote za dunia.

Lugha zenye wasemaji zaidi ya milioni 100 ni: Kihispania, Kiingereza, Kihindustani (Kihindi/Kiurdu), Kireno, Kibengali, Kipanjabi na Kirusi.

Nyingine zenye wasemaji zaidi ya milioni 50 ni: Kijerumani, Kifaransa, Kimarathi, Kiitalia na Kiajemi.

 Jina la Kihindi-Kiulaya 
Jina la Kihindi-Kiulaya limepatikana tangu karne ya 19. Wataalamu walitambua ya kwamba lugha za kale zinazotunzwa kimaandishi kama Kilatini, Kigiriki, Kisanskrit na Kiajemi cha Kale zinafanana kati yake pia na lugha nyingine za kisasa za Ulaya na Uhindi wa Kaskazini.

Lugha za jamii ya Kihindi-Kiulaya zinafanana katika msamiati na sarufi.

 Nadharia ya asili na usambazaji 
Inaaminika ya kwamba lugha hizo zilikuwa na asili moja katika lugha isiyojulikana tena ya Kihindi-Kiulaya asilia. 

Wasemaji wake wanaaminiwa kuwa walisambaa takriban miaka 6,000 iliyopita kutoka sehemu za Asia ya Magharibi. Sehemu ilikwenda magharibi na kuingia Ulaya, sehemu nyingine ilikwenda Uajemi na Bara Hindi. 

Kuna nadharia mbalimbali kuhusu historia hiyo.

Kati ya lugha hizo kuna zifuatazo:
(† inamaanisha ya kwamba lugha hii haina wasemaji tena kama lugha hai)

 Kialbania
 Lugha za Kianatolia †
 Kiarmenia 
 Lugha za Kibalti-Kislavoni 
 Kislavoni cha Mashariki (k.m. Kirusi, Kiukraine) 
 Kislavoni cha Magharibi (k.m. Kipolandi, Kicheki, Kislovakia)
 Kislavoni cha Kusini (k.m. Kibulgaria, Kiserbia, Kikroatia)
 Kibalti (k.m. Kilituania na Kilatvia)
 Lugha za Kijerumaniki
 Kijerumaniki cha Kaskazini (k.m. Kiswidi, Kidenmark, Kinorwei, Kiiceland)
 Kijerumaniki cha Mashariki †
 Kijerumaniki cha Magharibi (k.m. Kiingereza, Kijerumani, Kiholanzi, Kiafrikaans) 
 Kigiriki 
 Lugha za Kihindi-Kiajemi (ndilo kundi kubwa, likiwa na lugha hai 313)
 Lugha za Kihindi-Kiarya (k.m. Kisanskrit †, Kihindi, Kiurdu) 
 Kiajemi (k.m. Kiajemi cha Kale, Kiajemi, Kidari, Kikurdi)
 Lugha za Kinuristani
 Lugha za Kiitalia
 Lugha za Kirumi (k.m. Kilatini †, Kiitalia, Kifaransa, Kihispania, Kireno, Kiromania)
 Lugha za Kiumbria †
 Lugha za Kiselti (k.m. Kiskoti, Kiwelisi, Kieire)
 Lugha za Kitokari †

Marejeo

















Marejeo mengine





 Meillet, Antoine. Esquisse d'une grammaire comparée de l'arménien classique, 1903.

 Schleicher, August, A Compendium of the Comparative Grammar of the Indo-European Languages (1861/62).



 The genetic origin of the Indo-Europeans 
 P. Chantraine (1968), Dictionnaire étymologique de la langue grecque, Klincksieck, Paris.
 Remys, Edmund, General distinguishing features of various Indo-European languages and their relationship to Lithuanian. Berlin, New York: Indogermanische Forschungen, Vol. 112, 2007.

Viungo vingine

Hazinadata



 .


Leksimu






Jamii:Makundi ya lugha
H
Jamii:Lugha za Ulaya
Jamii:Lugha za Asia