Mfumo wa chama kimoja

*Kijani - Serikali ya raisi pamoja na athira kubwa ya bunge 
*Kijani-kizeituni - Serikali ya kiraisi pamoja na waziri mkuu 
*Machungwa - Serikali ya kibunge
*Kahawiya - Jamhuri zinazoruhusu chama kimoja pekee 
Mengine: Ufalme au serikali ya kijeshi
Angalizi nchi mbalimbali zinazojiita "jamhuri" hutazamiwa na wengine kama udikteta. Ramani ianonyesha hali ya kisheria si hali halisi. 
Mfumo wa chama kimoja ni utaratibu wa kisiasa unaoruhusu chama cha kisiasa kimoja tu.

Mara nyingi mfumo huo umeanzishwa kwa kupiga marufuku vyama vyote vingine. Kuna pia nchi ambako vyama mbalimbali viko, lakini havina nafasi ya kushiriki katika uchaguzi au vinazuiwa kushindana na chama tawala.

Kihistoria mifumo hii ilitokea katika mazingira ya Ukomunisti, Ujamaa au Ufashisti. Mfumo huu ni karibu na udikteta.

 Mfumo wa chama kimoja katika Afrika 
Afrika ilikuwa na kipindi kirefu cha utawala wa chama kimoja baada ya mwisho wa ukoloni. Nchi nyingi zilizorithi katiba za vyama vingi vilibadilisha katiba na kuwa na mfumo wa chama kimoja. 

Sababu yake ilikuwa hasa ya kwamba vyama vya kisiasa vilikuwa vya kikabila, si ya kitaifa. Athira ya mfano wa Umoja wa Kisovyeti na China ilikuwa muhimu pia.

Tangu miaka ya 1990 ilionekana ya kwamba kwa jumla nchi zilizofuata mfumo huu zilibaki nyuma na karibu nchi zote za Afrika - isipokuwa Eritrea - ziliruhusu tena vyama vya upinzani angalau kwa jina. 

 Nchi za Afrika ya Mashariki zilizokuwa na mfumo wa chama kimoja 
 Ethiopia (Chama cha Wafanyakazi cha Ethiopia) 1987-1991
 Kenya (Kenya African National Union) 1982-1990
 Malawi (Malawi Congress Party) 1966-1993
 Somalia (Chama cha kimapinduzi ya kijamii ya Kisomali) 1976-1991
 Tanzania (Tanganyika African National Union) 1965-1975; Zanzibar (Afro-Shirazi Party 1965-1992; TANU na ASP zikaungana kuwa (Chama Cha Mapinduzi) 1975-1992
 Uganda (National Resistance Movement/Party) 1987-2005
 Zambia (United National Independence Party) 1972-1990

 Viungo vya nje 
 Map of One Party States, 1945-95
 Single party states in Africa
 List of One-Party Regimes

Jamii:Siasa
Jamii:Serikali