Kabupatén Kerinci

Kabupatén Kerinci nyaéta kabupatén pang kulonna di propinsi Jambi, Indonésia. Kabupatén ieu mangrupakeun daérah wisata unggulan propinsi Jambi, anu dipiwanoh ku sebutan  sekepal tanah dari surga. Tisaprak taun 2011, kabupatén ieu puseur dayeuhna di Siulak. Dumasar kana Paraturan Pameréntah Nomor 27 Tahun 2011 ngeunaan mindahkeun puseur dayeuh Kabupatén Kerinci ti wilayah kota Sungai Penuh ka wilayah kacamatan Siulak Saméméhna puseur pamaréntahan aya di Kota Sungai Banyak, anu ayeuna statusna jadi kota. Ngaran Kerinci asalna tina basa Tamil nyaéta Kurinji, hartina kembang anu tumuwuh di wewengkon pagunungan di India Kidul.

Kerinci téh salah sahiji ti sabelas kacamatan jeung kota di Propinsi Jambi. Diadegkeun tanggal 10 Nopémber 1958, dumasar kana Undang-Undang Darurat Nomer 19 Taun 1957. Disungsi 29 Juli 2024

 Géografi 
 Garis wates 
Kabupatén Kerinci aya di tungtung kulon Propinsi Jambi sarta mibanda wates-wates wewengkon dihandap ieu:

 Sajarah 
jmpl|225px|Imah controleur (pagawé kolonial di Hindia Belanda) Kerinci dina taun 1931-1938
Bukti pangheubeulna ayana manusa modérn (Homo sapiens) di wewengkon Kerinci kapanggih di Guha Ulu Tiangko (Ayeunamah Merangin Kini). Indikasi ieu dumasar kana hasil panalungtikan anu dilakukeun ku Bennet Bronsot jeung Teguh Asmar (1941). Aranjeunna junun nalungtik fragmén batu obsidian jeung sésa-sésa tulang sato. Pananggalan radiokarbon nunjukkeun kagiatan manusa modérn kurang leuwih 15.000 taun ka pengker.

MASA PRAAKSARA*

Migrasi panyatur basa Austronesia ka wewengkon Kerinci lumangsung kurang leuwih 3500 taun ka tukang. Bukti ayana maranéhanana kapanggih di situs Bukit Arat, sarta situs Koto Pekih kalawan manggihan parabot néolitik jeung garabah kelir beureum. Bukti paléoékologi di sabudeureun Situ Bento ogé némbongkeun ayana Austronésia di dinya dina wangun ku pituduh kagiatan tani paré jeung angon kebo .Setyaningsih, Christina dkk, 2019. "First Palaeoecological Evidence of Buffalo Husbandry and Rice Cultivation in the Kerinci Seblat National Park in Sumatra, Indonesia". Journal of vegetation history and archaeobotany, Springer, pp. 1-16

Padumukan prasajarah ngora di Kerinci lumangsung dina abad ka-5 nepi ka abad ka-9 Maséhi kalayan sésa-sésa wujud mégalit Batu Silinder, urut imah panggung, jeung kuburan kendi anu dina lapisan budaya anu sarua jeung kapanggihna artefak parunggu jeung beusi.Bonatz, Dominik, 2015. 4000 Tahun Jejak Permukiman Manusia Sumatera: perspektif arkeologis di dataran tinggi pulau Sumatera. Medan: Unimed Disungsi 29 Juli 2024

Masa Kerajaan

Pengaruh Hindu-Buddha di wewengkon Kerinci teu acan kaungkab. Ngeunaan Papanggihan arca  dina wangun perunggu Awalokisterwara jeung Dipalaksmi ti jaman Kolonial nunjukkeun ayana pangaruh Hindu-Budha di wewengkon ieu. Dina abad ka-14 Maséhi, Maharaja Dharmasraya ti Karajaan Malayu di Hulu Batanghari maparin Kodeu Hukum ka Para Dipati di Silunjur Bhumi Kurinci. Buku anu ditulis ku Kuja Ali Dipati masih disimpen minangka pusaka Luhah Depati Talam, Dusun Tanjung Tanah..Kozok, Uli, 2006. Kitab Undang-undang Tanjung Tanah Naskah Melayu yang tertua tahun 2006, Yayasan obor Indonesia Disungsi 29 Juli 2024

Antara abad ka-15 jeung ka-16 Maséhi, Karajaan Jambi mimiti ngadegkeun kakawasaan pulitikna di wewengkon Kerinci. Karajaan Jambi nyokot alih jabatan timbalan raja anu gelar Pangéran Temenggung Mangku Negara di Muaro Masumai (Merangin, Ayeuna). Pangéran Temangggung ditugaskeun kalungguhan lengkep jeung sambungkeun pangawasa di wewengkon Punclut Jambi, apparently Serampas jeung Kerinci, ogé kakawasaan Jambi Sultan hilir. Bukti hubungan antara Depati (pupuhu marga) di wewengkon Kerinci dina wangun puluhan naskah surat piagam Raja jeung Anu masih dipikawanoh minangka pusaka nepi ka kiwari. Sunliensyar, Hafiful Hadi, 2019. Tanah, Kakuasaan jeung Dagang: Dinamika Hubungan Masarakat Kerinci jeung Karajaan Islam Sabudeureunana ti abad XVII nepi ka abad XIX. Jakarta: Pers Perpustakaan Nasional Dina waktos ieu, aliansi Depati ngabentuk di Kerinci sapertos Depati IV sareng Dalapan Potongan Kain sareng balai rapat di Sanggaran Agung. Disungsi 29 Juli 2024

Kira-kira abad ka-17 Maséhi, para Depati di Kerinci ngayakeun kasapukan jeung Kasultanan Inderapura di Basisir Kulon Sumatera. Kasapukan ieu  ieu katelah Persumpahan Bukit Tinjau Laut sabab dilaksanakeun di éta pasir. Kasapukan Bukit Tinjau Laut disumpingan ku Kasultanan Jambi anu diwakilan ku Pangeran Temenggung, Kasultanan Inderapura anu diwakilan ku Sultan Muhammadsyah atawa anu katelah ku gelar Tuanku Berdarah Putih, sarta pihak Kerinci anu diwakilan ku Depati Rencong Telang ti Pulo Sangkar jeung Depati Rajo Mudo ti Kemantan. Eusi kasapukan nyaéta pikeun silih ngajaga kasalametan warga di éta tilu daérah nalika dagang di daérah séjén. Salian ti éta, dina perjanjian ogé ngawengku ngalaraokeun duit-duit anu béda-béda di unggal daérah, "sapotong dibagi tilu" ogé aturan relief cukai pikeun padagang Kerinci di Inderapura.

Dina abad ka-17 nepi ka abad ka-19 Maséhi, pamaréntahan federasi séjén mimiti kabentuk di luar Depati IV jeung VII Ujung Kain di Kerinci. Sapertos pamaréntahan Siulak Tanah Sekudung dina jaman Sultan Ahmad Zainuddin, Kumun Tanah Kurnia jaman Sultan Masud Badrudin, jeung Patugas Tanah Rajo Patugas Jenang di Sungai Banyak jaman Pangeran Sukarta Negara.

Mangsa Kolonial

Dina awal abad ka-19 Masehi, urang-urang Éropa mimiti nalungtik wewengkon Kerinci jeung pangeusina. Dina 1800, Mr. Campbell téh urang Inggris anu dumuk di Muko-Muko kujalan rerencenpan asup ka wewengkon Kerinci. Taun 1901, rombongan Walanda Imam Marusa ti Muko- Muko didatangan di Dukuh Lolo di jalan nu ngaranna Nyingareup Depati IV di Kerinci. Éta raja pati ku sabab Imam Marusa dituduh ngapalkeun surat ti Depati IV jeung ngawujudkeun Walanda ngadegkeun loji di Kerinci. Disungsi 29 Juli 2024

Dina taun 1903 M, Walanda ngawasa Sultan Rusli, kepala Bupati sakaligus Sultan Indrapura pikeun mawa pasukan ékspedisi Walanda ka Alam Kerinci. Pasukan Walanda asup ngaliwatan Tapan nuju Koto Limau remen turun di Sekungkung jeung saterusna nyieun markas di Rawang. Pasukan Walanda tuluy naklukkeun dusun-dusun di Kerinci pikeun tunduk ka Walanda. Barontak ti masarakat  Kerinci lumangsung di sababaraha lokasi, nyaéta Hiang, Pulau Tengah, jeung Lolo. Di tempat-tempat ieu sababaraha pasukan Walanda ditelasan ku hulubalang Kerinci. Dina Séptémber 1903, sakuliah Dusun di Kerinci katéluk. Pikeun samentawis waktos, Kerinci janten bagian Résidéntie Palembang sapertos wilayah bekas Kasultanan Jambi sanésna. Disungsi 29 Juli 2024

Dina taun 1906, Pamaréntah Hindia Walanda ngajadikeun Kerinci bagian tina Résidéntie Djambi atawa Keresidenan Jambi sanggeus Djambi dipisahkeun ti Résidéntie Palémbang. Saat itu, Kerinci atau Korintji berstatus onderafdelling di sahandapeun afdeeling Djambi Bovenlanden. Dina taun 1912, status administratif Kerinci dinaikkeun tina onderafdeeling jadi afdeeling di handap Residentie Djambi.

Dina taun 1920-1, afdeeling Korintji dikaluarkeun tina Residentie Djambi jeung saterusna diasupkeun kana Karésidenan Sumatra urang Westkust (Karésidenan Sumatera Barat). Pada masa itu, Kerinci dijadikan wilayah setingkat onderafdeeling di sahandapeun Afdeeling Painan. Dina ahir jaman Kolonial, Kerinci béda dina hiji onderafdeeling jeung Inderapura. Disungsi 29 Juli 2024 Disungsi 29 Juli 2024

Masa Kamerdikaan

Dina jaman Kamerdikaan, Kerinci mangrupa wewengkon di tingkat daérah sahandapeun Kabupatén Pesisir Selatan-Kerinci. Kabupatén Pesisir Selatan-Kerinci aya di handapeun Karésidenan Sumatera Barat, Kabupatén Sumatra Tengah, Propinsi Sumatra. Disungsi 29 Juli 2024

Kawedanan Kerinci terbagi menjadi tiga Kacamatan tayalian:
 Kacamatan Kerinci Hulu diwangun ku Kemendapoan Danau Bento, Kemendapoan Natasari, Kemendapoan Siulak (Wewengkon Adat tanah Sekudung) sarta Kemendapoan Semurup,
 Kacamatan Kerinci tengah diwangun ku Kemendapoan Depati Tujuh, Kemendapoan Kemantan, Kemendapoan Rawang, Kemendapoan Sungai Tutung, Kemendapoan Limo Dusun, Kemendapoan Penawar, Kemendapoan Hiang, sarta  Kemendapoan Keliling danau,
 Kacamatan Kerinci Hilir diwangun ku kemendapoan seleman, Kemendapoan 3 Helai Kain, kemendapoan Lempur, sarta Kemendapoan Lolo.

Dina taun 1954, nalika rahayat  Jambi bajoang pikeun ngadegkeun Provinsi Jambi, salah saurang  inohong  masarakat Kerinci datang ka  Bangko pikeun nyaluuhan babadamian jeung Front Pemuda Jambi. Kadatanganana téh dina raraga ngadangukeun aspirasi masarakat Kerinci pakait jeung kahayang maranéhna pikeun ngagabung jeung Propinsi Jambi anu baris diadegkeun. Salah saurang inohong Kerinci anu hadir, Sati Depati Anom, nyebutkeun, "Pucuk Jambi Sembilan Lurah", moal lengkep lamun teu kaasup Kerinci.Ajisman (2015) Orang Minangkabau di Kerinci: dari kemerdekaan sampai reformasi 1945-1998 . BPNB Sumatera Barat, Padang, pp. 1-142. ISBN 9786028742900

Mimiti taun UU No 61 taun 1958, Kerinci ditetepkeun ngajadi  hiji kabupatén anu ngadeg sorangan, jeung asup ka jero wilayah Propinsi Jambi.

 Etimologi 
Ngaran "Kerinci" asalna tina  bahasa Tamil "Kurinci". Taneuh Tamil bisa dibagi ngajadi opat wewengkon  anu dingaranan dumasar kana kembang has pikeun masing-masing wewengkon. Kembang nu has pikeun daérah pigunungan tayalian kembang Kurinci (Latin Strobilanthus. Kukituna Kurinci ogé hartina 'wewengkon pigunungan'.

Jaman baheula, Sumatra katelah Swarnadwipa atawa Swarnabhumi (tanah atawa pulo emas). Dina waktos éta, Kerinci, Lebong sareng Minangkabau mangrupikeun daérah anu ngahasilkeun emas utama di Indonésia (sanaos seueur sumber émas di luar Kabupatén Kerinci di daérah Pangkalan Jambu, Kabupatén Merangin). Di wewengkon Kerinci, loba kapanggih batu Megalitik ti Jaman Perunggu kalawan pangaruh Budha, kaasup keramik Cina. Ieu nunjukeun yén wewengkon ieu geus loba hubungan jeung dunya luar. Disungsi 29 Juli 2024

Mimitina Kerinci téh ngaran hiji gunung jaung  situ (tasik), kadieunakeun ieu wewengkon anu aya diabudeureuna disebut ku ngaran anu sarua. Kukituna ieu daérah disebut salaku Kerinci (Kinci atawa  Kince atawa  “Kincai” dina bas satempat), jeung pangeusina ogé disebut urang kerinci.

 Pamekaran 
Numutkeun Undang-Undang Républik Indonésia Nomer 25 Taun 2008, sababaraha urut kacamatan di Kabupatén Kerinci ditetepkan pikeun ngajadi bagian ti Kota Sungai Penuh. Kacamatan-kacamatan anu dimaksud adalah:
 Hamparan Rawang
 Kumun Debai
 Pesisir Bukit
 Sungai Penuh
 Tanah Kampung

 Démografi 
 Sékésélér 
Dumasar kana data Badan Pusat Statistik dina Sensus Penduduk Indonesia tahun 2000, sabagian gedé pangeusi Kabupatén Kerinci asalna tina sélér/suku Kerinci. Sagigireun éta, loba anu asalna ti sélér Jawa, jeung sawaréh ti  [Minangkabau]], Sunda, Batak, Jambi, Tionghoa, jeung  sélér séjéna. Data ieu masih kagolongkeun pikeun Kota Sungai Penuh samemeh dimekarkeun dina taun 2008. Dihandap ieu lobana pangeusi Kabupatén Kerinci dumasar kana sélér:

NoSukuJumlah (2000)% 1 Kerinci 238.455 80,82% 2 Jawa 30.434 10,32% 3 Minangkabau 18.900 6,41% 4 Sunda 1.729 0,59% 5 Batak 1.340 0,45% 6 Melayu Jambi 1.062 0,36% 7 Melayu Luar 1.002 0,34% 8 Tionghoa 209 0,07% 9 Suku lainnya 1.909 0,64% Kabupaten Kerinci 295.040 100%

 Kabudayaan 
Masarakat Kerinci nganut sistem adat matrilineal. Imah suku Kerinci disebut "Larik", anu diwangun ku sababaraha jajar imah baris terus-terusan sarta dicicingan ku sababaraha kulawarga anu saturunan. Suku Kerinci loba mibanda tarian tradisional saperti ibing Aseik Naik Mahligai, Mandi Taman, Ngayun Luci, tarian ieu mangrupa titilar ti tradisi Animisme. Sanggeus datangna Islam, tarian Islam beuki mekar, saperti tari Rangguk, Sike Rebana, jeung Iyo-iyo. Suku Kerinci ogé miboga sastra lisan anu diébréhkeun dina wangun Dongéng, Barendih, Mantau, Nyaho, Kunun jeung K'ba. Salian ti éta, Suku Kerinci miboga silat jeung kaulinan tradisional saperti Pencak Silat jeung Ngadu Tanduk.

 Bahasa 
Bahasa Kerinci termasuk salah satu anak cabang Bahasa Austronesia, yang dekat dengan Bahasa Melayu Jambi dan Bahasa Minangkabau.Narendra S. Bisht, T. S. Bankoti, Encyclopaedia of the South East Asian Ethnography, Global Vision Publishing House, 2004 Ada lebih dari 130 dialek bahasa yang berbeda di tiap-tiap desa di daerah Kerinci.
-->
jmpl|190x190px|Lambang Kabupaten Kerinci|pra=Special:FilePath/4lOGO.jpg

 Ekonomi 
 Agrobisnis 
Sumber perekonomian utama masarakat di kabupatén Kerinci nyaétai séktor agrobisnis anu ngalimpudan tatanén, perkebunan, perikanan jeung  peternakan.
Hasil pertanian & perkebunan kayaning:
 Sayur -sayuran: tomat, cabé, engkol, waluh, wortel, sawi, kol, buncis, kacang panjang, bonténg, kentang, dll
 [Paré]]
 Tiwu
 Tutuwuhan papaés
 Kai-kai: Séngon, Jabon
Hasil perikanan & peternakan meliputi:
 Daging & endog hayam kampung (Ayam Buras)
 Daging & endog hayam negeri
 Daging Sapi
 Lauk  Lélé
 Lauk  Nila

 Industri 
Industri di Kabupaten Kerinci loba dina widang olahan jeung balantik hasil bumi kayaning:
 Industri téh
 Industri kadaharan olahan (dodol kentang, kiripik kentang, ruparupa camilan, dll)
 Industri inuman olahan (Téh Kulit Kayu Manis/Téh Kayu Manis, Minuman Hérbal tina  rempahan, (kayaning : Sari Kunyit Sirih, Sari Kunyit Putih, Sari Jahe Merah, Sari Temulawak), sirup kayu manis, dll)
 Industri pangolahan kai
 Industri olahan daging hayam kampung

 Transportasi atawa angkutan  
 Darat 
Terminal Semurup, salah sahiji terminal bayangan. Aya 2 deui Terminal anu masih kénéh dina pangwangunan.

Aya sababaraha mobil travel anu bisa dimangpaatkeun ::

 Kerinci Wisata Express
 Safa Marwa
 Ayu Transport
 Kerinci Utama, dsb

 Kapal Udara
Bandar Udara Depati Parbo anu perenahna di Sitinjau Laut kiwari ngalayani jurusan  Kerinci - Muara Bungo - Jambi ( Wings Air ), rencana jurusan baru Kerinci - Pekanbaru, Kerinci - Jakarta, Kerinci - Palembang, Kerinci - Batam, Kerinci - Padang dan Kerinci - Kuala Lumpur.

 Pariwisata 

Kabupatén Kerinci dikenal sebagai daérah tujuan wisata utama Jambi. Dihandap ieu  sababaraha tempat wisata anu aya di Kabupatén Kerinci.
jmpl|223x223px|Gunung Kerinci|pra=Special:FilePath/Gunung_Kerinci.jpg
jmpl|225px|Rawa Bento

 Wisata Gunung 
 Gunung Kerinci lewat désa Kersik Tuo, Kayu Aro, Kerinci
 Gunung Kunyit lewat désa Talang Kemuning, Bukit Kerman, Kerinci
 Gunung Tujuh lewat desa Pelompek, Kayu Aro, Kerinci

 Wisata Situ
 Situ Kerinci pesanggrahan désa Sanggaran Agung, SituKerinci, Kerinci
 Situ Gunung Tujuh lewat désa Pelompek, Gunung Tujuh, Kerinci
 Situ Kaco Lewat Gunung Raya, Kerinci
 Situ Lingkat lewat Gunung Raya, Kerinci
 Situ Duo lewat Gunung Raya, Kerinci
 Situ Nyalo lewat Gunung Raya, Kerinci
 Situ Kecik lewat Gunung Raya, Kerinci
 Rawa Bento lewat Desa Jernih Jaya, Kecamatan Gunung Tujuh, Kerinci
 Situ Belibis lewat desa Kersik Tuo, Kayu Aro, Kerinci

 Wisata Curug 
 Curug Telun Berasap lewat kacamatan Kayu Aro, Kerinci
 Curug Pancaro Rayo lewat Pulau Tengah, Keliling Danau, Kerinci
 Curug Talang Kemulun lewat désa Talang Kemulun, Danau Kerinci, Kerinci
 Curug Pendung lewat désa Pendung Hilir, Air Hangat, Kerinci
 Curug Tri Kontra lewat désa Pauh Tinggi, Gunung Tujuh, Kerinci
 Curug Sungai Medang lewat désa Sungai Medang, Air Hangat Timur, Kerinci

 Wisata Kémah

 Bukit Tirai Embun lewat desa Danau Tinggi, Gunung Kerinci, Kerinci
 Negla lewat desa Sungai Tutung, Air Hangat Timur, Kerinci
 Bukit Panawa lewat Kecamatan Keliling Danau, Kerinci
 Bukit Villa Indah lewat desa Baru Sungai Tutung, Air Hangat Timur, Kerinci
 Bukit Casseavera lewat desa Talang Kemulun, Danau Kerinci, Kerinci

 Wisata Pamandian 

 Air Panas Semurup lewat kacamatan Air Hangat, Kerinci
 Air Panas Sungai Tutung lewat desa Baru Sungai Tutung, Air Hangat Timur, Kerinci
 Air Panas Sungai Medang lewat desa Sungai Medang, Air Hangat Timur, Kerinci

 Wisata Sajarah 
 Makam Keramat Koto payung semurup tinggi, batu lesung, batu bersurat, wisata budaya, sejarah jeung réligi semurup kerinci, jambi. Kampung Batu Megalitikum désa Muak, Bukit Kerman, Kerinci

 Wisata Agro 
 Kebon Téh Kayu Aro kacamatan Kayu Aro, Kayu Aro Barat jeung Gunung Tujuh
 Wisata Peternakan Lebah Madu lewat desa Pulau Tengah, Keliling Danau, Kerinci

 Wisata Réligi 
 Masjid Keramat désa Pulau Tengah, Keliling Danau, Kerinci

 Kulinér Khas 
Kabupatén Kerinci miboga sababaraha kuliné has, diantarana:
 Béas Payo
 Kari lauk Semah
 Kerinci Batokok Dendeng
 Soto Semurup
 Leumeung Kantong Semar

 Jajanan 
Kabupatén Kerinci miboga sababaraha jajanan has, diantarana:
 Dodol Kentang
 Dadeah
 Gudok

 Leueuteun 
Kabupatén Kerinci mibanda sababaraha leueuteun anu has, di antawisna:
 Sirop Kayu Manis
 Jahé beureum

 Atikan 

 Paguron Luhur 
Kerinci mibanda sababaraha paguron luhur diantawisna :

 Institut Agama Islam Negeri Kerinci
 STIE Sakti Alam Kerinci
 STIA Nusantara Sakti Sungai Penuh
 STKIP Muhamadiyah Sungai Penuh
 STIT YPI Kerinci
 AMIK Depati Parbo Kerinci

 Sakolah Menengah Atas 
Kiwari Kabupatén Kerinci mibanda 14 SMA Negeri anu nyebar di unggal daérah Kabupatén Kerinci.

 SMA Negeri 1 Kerinci
 SMA Negeri 2 Kerinci
 SMA Negeri 3 Kerinci
 SMA Negeri 4 Kerinci
 SMA Negeri 5 Kerinci
 SMA Negeri 6 Kerinci
 SMA Negeri 7 Kerinci
 SMA Negeri 8 Kerinci
 SMA Negeri 9 Kerinci
 SMA Negeri 10 Kerinci
 SMA Negeri 11 Kerinci
 SMA Negeri 12 Kerinci
 SMA Negeri 13 Kerinci
 SMA Negeri 14 Kerinci

 Tempo oge
 Daftar tokoh Kota Sungaipenuh

 Dicutat tina

 Tutumbu ka luar 
 Tempo Interaktif 
 Dokumentasi pusaka warisan nenek moyang suku Kerinci .

Kategori:Kerinci
Kategori:Kabupatén kerinci
Kategori:Kabupatén di Indonésia