Digital object identifier

Digital object identifier (DOI) nyaéta hiji organisasi nirlaba anu museurkeun kagiatanna dina  patén identifier atawa hand dipaké pikeun ngaidéntipikasi sacara unik rupa-rupa objék, anu dibakukeun ku  Organisasi Internasional pikeun Standardisasi (ISO). 

DOI otoritasna dina (ISO 26324), mangrupa prak-prakanna tina Handle System; hand singketan tina Human & Digital.  aranjeunna ogé loyog dina sistem URI (Uniform Resource Identifier). Éta anu loba dipaké pikeun ngaidéntipikasi widang akademik, profésional, jeung inpormasi pamaréntah, sapertos Jurnal Akademik, artikel, laporan panalungtikan, kumpulan data, jeung publikasi resmi.

DOI boga tujuan pikeun ngabéréskeun tujuanana, tangtuna DOI nujul kana obyék inpormasi. Ieu bisa kahontal kujalan ngumpulkeun DOI ngeunaan obyék kana metadata, sapertos URL di mana  aya objékna. Ku kituna, bisa dilakukeun tarékah satuluyna sarta Interoperability tayalian bisa silih tukeur data kalayan henteu aya halangan nanaon. DOI béda jeung ISBN atawa ISRC anu mangrupa idéntifikasi wungkul. Sistem DOI ngagunakeun indecs Content Model pikeun ngagambarkeun métadata.

DOI pikeun dokumén (tetep/remains) dina harti tetep salami umur dokumén éta, ari lokasina jeung métadata sanésna bisa robih. Ngarujuk kana dokumén online ku DOI na kedah nyayogikeun tautan anu langkung stabil ti batan langsung nganggo URL na. Tapi lamun URL na robah, penerbit kudu ngamutahirkeun métadatana sangkan DOI angger ngajaga link ka URL. Éta tanggung jawab anu medalkeun pikeun ngapdét database DOI. Upami aranjeunna gagal ngalakukeunana, DOI  pikeun megatkeun hiji sambungan dead link, ninggalkeun DOI gunana.

Pengembang jeung administrator sistem DOI nyaéta Yayasan DOI Internasional (IDF), nu diwanohkeun dina taun 2000. Organisasi anu nyumponan kawajiban kontrak tina sistem DOI jeung daék mayar kanggo jadi anggota sistem bisa napelkeun DOI. Sistem DOI dilaksanakeun ku jalan féderasi agénsi pendaptaran anu dikoordinir ku IDF. Nepi ka ahir April 2011 leuwih ti 50 juta ngaran DOI geus ditugaskeun di kira-kira 4,000 organisasi, sarta dina April 2013 jumlah ieu geus tumuwuh nepi ka 85 juta ngaran DOI ditugaskeun leuwih ti 9.500 organisasi.

 Nomenklatur jeung sintaksis
DOI mangrupa jinis Handle System handle, nu wangunna mangrupa string karakter dibagi jadi dua bagian, prefiks jeung sufiks, dipisahkeun ku gurat déngdék.

 prefix/suffix

Mimitina prefix ngaidéntifikasi anu ngadaptar lajeng sufiks ngaidéntifikasi kana objék husus anu aya hubunganana jeung DOI. Sabagéan ageung karakter Unicode dina ieu tutumbu légal, anu diinterprétasi ku cara case-insensitive nyaéta teu aya bédana antara hurup gedé jeung hurup leutik. Prefiks biasana kawas 10.NNNN, di mana NNNNnyaéta angka nu leuwih gedé atawa sarua jeung 1000, anu watesna ngan ukur gumantung kana jumlah anu ngadaptar. Mimitina bisa dibagi deui jeung titik, sapertos 10.NNNN.N.

Contona, dina ngaran DOI10.1000/182,mimitina nyaéta 10.1000 jeung sufiksna nyaéta182. Bagian "10" anu mimitina ngabédakeun cecekelan salaku bagian tina namespace DOI, sabalikna sababaraha ngaran spasi Sistim cecekelan séjén, jeung dina karakter 1000  anu mimiti ngaidéntipikasi anu ngadaptar; dina hal ieu nu ngadaptar nyaéta International DOI Foundation sorangan. 182 mangrupa panungtung, atawa jinis ID, ngaidéntipikasi hiji objék (dina hal ieu, vérsi panganyarna tina DOI Handbook).

Ngaran DOI bisa nangtukeun hasil anu kréatip (sapertos téks, gambar, audio atawa vidéo, jeung parangkat lunak) boh dina wujud éléktronik atawa pisik, pagelaran, jeung karya abstrak sapertos lisénsi, transaksi husus jeung pihak sanés, jeung saja bana. 

Ngaranna bisa ngarujuk kana objék dina kadetilan anu béda-béda: kukituna ngaran DOI bisa nangtukeun hiji jurnal, hiji masalah individu jurnal, artikel individu dina jurnal, atawa tabél tunggal dina éta artikel. Pilihan ngeunaan kajéntréan dipasrahkeun ka nu tugasna, tapi dina sistem DOI kudu diébréhkeun salaku bagian tina métadata nu pakait jeung ngaran DOI, ngagunakeun hiji  kamus data dumasar kana modélna/indecs Content Model.

Pintonan
"Buku Pituduh DOI" resmi sacara jéntré nyebutkeun yén DOI kedah dipintonkeun dina layar jeung dicitak dina format.doi:10.1000/182.

Sabalikna tina Buku Panduan DOI, CrossRef, agénsi pendaptaran DOI utama, nyarankeun mintonkeun URL (conto, https://doi.org/10.1000/182) tinimbang format resmi dieusian (conto, doi:10.1000/182)  URL ieu pengkuh (aya kontrak nu puguh jeung daria/bener-bener dina domain DOI.ORG),jadi éta hiji PURL—nyadiakeun hiji lokasi HTTP proxy sérver nu bakal ngalihkeun aksés wéb ka lokasi online anu bener tina item anu numbu.

Rékoméndasi CrossRef utamana dumasar kana anggapan yén DOI keur dipintonkeun henteu nganggo  hyperlinked ka URL nu luyu.—Argumenna nyaéta yén teu nganggo hyperlink éta henteu gampang pikeun nyalin-jeung-témpél URL lengkep pikeun bener-bener nyangking halaman keur DOI, sahingga sakabéh URL kudu ditembongkeun, sahingga jalma nempo kaca nu ngandung DOI pikeun nyalin-témpél URL, kana jandela anyar / tab di maranéhna browser pikeun muka halaman anu cocog pikeun dokumén anu diwakilan ku DOI.

Ku sabab DOI mangrupa rohangan ngaran dina System Handle, sacara semantik bener pikeun ngagambarkeunana salaku URI.info:doi/10.1000/182.

Kontén
Eusi utama sistem DOI ayeuna ngawengku:
 Bahan-bahan ilmiah (artikel jurnal, buku-buku, ebuku, jeung sajabana.) ku jalan Crossref, hiji konsorsium anu mibanda kurang leuwih 3,000 pedalan; Airiti, Salaku pamingpin panyadia jurnal akademik éléktronik Cina jeung Taiwan; jeung hiji Japan Link Center (JaLC) hiji organisasi anu nyayogikeun manajemén tautan jeung tugas DOI pikeun jurnal akademik éléktronik dina basa Jepang.
 Datasét panalungtikan ku jalan cutatan/DataCite, konsorsium pabukon anu ngahususkeun kana  panalungtikan, panyadia inpormasi téknis, jeung puseur data ilmiah.
 Uni Éropa publikasi resmi ku jalan EU publications office;
 Hiji CNKI |proyék Infrastruktur Pangaweruh Nasional Cina  di Tsinghua University jeung Institute of Scientific and Technical Information of China (ISTIC), dua inisiatif anu dialpukahan  ku pamaréntah Cina. 
 Identifier global permanén pikeun judul eusi audio/visual komérsial sarta non-komérsial, pangropéa, jeung manifestasi pendaptaran  Entertainment ID Registry , ilahar disebut EIDR.

Dina Organisation for Economic Co-operation and Development publication service OECD iLibrary, unggal tabél atawa grafik dina hiji OECD publikasi dipintonkeun ku hiji nami DOI  anu nuju ka file Excel data dina dasar tabél jeung grafik. Pangwangunan salajengna jasa sapertos direncanakeun.

registries séjén kaasup Crossref jeung Badan Pendaptaran DOI Éropa multibasa (mEDRA). Since 2015, RFCs disarankeun salaku doi:10.17487/rfc....

Fitur sarta kauntungan 
IDF ngarancang sistem DOI pikeun nyadiakeun wangun persistent identification, di mana unggal ngaran DOI sacara permanén jeung jelas ngidéntipikasi objék anu aya hubunganana (sanajan nalika anu medalkeun jurnal robih, sakapeung sagala DOI bakal dirobih, kalawan DOI heubeul euweuh jalan). Éta ogé ngahubungkeun metadata jeung objék, éta ngamungkin nyadiakeun pamaké kalawan potongan inpormasi anu aya hubungan ngeunaan objék jeung hubungan maranéhanana. Kaasup salaku bagian tina métadata ieu nyaéta tindakan jaringan anu ngamungkinkeun ngaran DOI diréngsékeun ka lokasi wéb di mana objék anu dijelaskeun bisa dipendakan. Pikeun ngahontal cita-citana, sistem DOI ngagabungkeun Handle System jeung indecs Content Modél jeung infrastruktur sosial.

Sistem Handle mastikeun yén nami DOI pikeun hiji obyék henteu dumasar kana atribut anu bisa dirobih tina objék sapertos lokasi pisik atawa kapamilikanana, yén atribut obyék disandikeun dina métadatana tinimbang dina nami DOI na, yén euweuh dua objék anu ditugaskeun DOI namina sami. Ku sabab ngaran DOI mangrupa string karakter pondok, aranjeunna bisa dibaca ku manusa, bisa disalin jeung ditempelkeun jadi téks, tur pas kana spésifikasi URI. Mékanisme résolusi ngaran DOI tindakan di balik layar, ku kituna pamaké komunikasi jeung éta dina cara nu sarua sakumaha kalayan sagala jasa wéb lianna; éta diwangun dina arsitéktur kabuka, ngawengku mékanisme kapercayaan, jeung direkayasa pikeun dijalankeun sacara andal jeung fléksibel supados bisa diadaptasi pikeun ngarobih tungtutan jeung aplikasi anyar tina sistem DOI. Resolusi ngaran DOI bisa dipaké jeung OpenURL pikeun milih anu paling pas diantara sababaraha lokasi pikeun objék anu dipasihkeun, nurutkeun lokasi pamaké nyieun pamundut nu.  Sanajan kitu, sanajan pangabisa ieu, sistem DOI geus narik kritik ti pustakawan pikeun ngarahkeun pamaké kana salinan non-gratis dokumén, nu bakal geus sadia sarta euweuh fee tambahan ti lokasi alternatif.Model Konten indecs sakumaha anu dipaké dina sistem DOI ngahubungkeun métadata jeung objék. Kernel leutik métadata umum dibagi ku sakabéh ngaran DOI jeung bisa diperpanjang sacara opsional jeung data anu rélevan, nu bisa jadi umum atawa diwatesan. Anu ngadaptar bisa ngapdet métadata kanggo nami DOI na iraha waé, sapertos nalika inpormasi publikasi robih atawa nalika obyék pindah ka URL anu béda.

Yayasan DOI Internasional (IDF) ngawaskeun integrasi téknologi ieu jeung operasi sistem ku jalan infrastruktur téknis jeung sosial.Infrastruktur sosial federasi agénsi pendaptaran mandiri anu nawiskeun jasa DOI dimodelkeun kana ngarekahanna federasi anu suksés tina identifier sapertos GS1 jeung ISBN.

Babandingan jeung skéma identifier séjén
Hiji ngaran DOI béda ti pointer Internét ilahar dipaké pikeun bahan, sapertos Uniform Resource Locator (URL), dina éta ngaidentipikasi hiji obyék sorangan salaku éntitas kelas kahiji, tinimbang tempat husus di mana objék lokasina dina waktu nu tangtu. Éta ngalaksanakeun konsép Uniform Resource Identifier (Uniform Resource Name) jeung nambahan modél data jeung infrastruktur sosial..

Ngaran DOI ogé béda ti pendaptaran idéntifikasi standar sapertos ISBN, ISRC, jeung saja bana. Tujuan tina ngadaptarkeun  identifier nyaéta pikeun ngatur kumpulan identifier anu dipasihkeun, padahal tujuan utama sistem DOI nyaéta pikeun ngajantenkeun kumpulan identifiers bisa dilampahkeun jeung bisa dioperasikeun, di mana kempelan éta bisa ngawengku identifiers ti loba kumpulan séjén dikawasa.

Sistem DOI nawiskeun pengkuh, semantically interoperable résolusi pikeun patali data ayeuna jeung paling cocog pikeun bahan anu bakal dipaké dina layanan di luar kontrol langsung ti nu ngaluarkeun assigner (misalna kutipan umum atawa ngatur eusi nilai). Éta ngagunakeun pendaptaran anu diurus (nyadiakeun infrastruktur sosial jeung téknis). Éta henteu nganggap naon waé modél bisnis khusus pikeun nyayogikeun pangidentifikasi atawa jasa jeung ngamungkinkeun jasa anu sanés aya pikeun ngaitkeun éta ku cara anu ditetepkeun. Sababaraha pendekatan pikeun nyieun identifiers pengkuh geus diajukeun. Perbandingan pendekatan identifier pengkuh hésé sabab henteu sakabéhna ngalakukeun hal anu sami. Ngarujuk kana sakumpulan skéma salaku "identifier" henteu hartosna aranjeunna bisa dibandingkeun kalayan gampang. "Sistem idéntifikasi" anu sanés bisa ngamungkinkeun téknologi kalayan halangan anu  pikeun asup, nyadiakeun mékanisme panyiri anu gampang dipaké anu ngamungkinkeun saha waé pikeun nyetél conto énggal (conto kalebet Persistent Uniform Resource Locator (PURL), URLs, Globally Unique Identifiers (GUIDs), jsb.), tapi bisawaé kakurangan sababaraha kagunaanna skéma anu dikontrol ku pendaptaran jeung biasana bakal kakurangan métadata dina skéma anu dikontrol. 

Sistem DOI teu mibanda pendekatan ieu jeung teu kedah dibandingkeun langsung jeung skéma pengenal sapertos kitu. Rupa-rupa aplikasi anu ngagunakeun téknologi anu ngamungkinkeun sapertos kitu jeung fitur tambahan geus diciptakeun anu nyumponan sababaraha fitur anu ditawarkeun ku sistem DOI pikeun séktor husus (contona, ARK).

Hiji ngaran DOI henteu gumantung kana lokasi obyék sarta, kucara kieu, sarua jeung Uniform Resource Name (URN) atawa PURL tapi béda ti URL biasa. URL sering dipaké salaku identifier pengganti pikeun dokumén dina Internét sanajan dokumén anu sami di dua lokasi anu béda mibanda dua URL.Sabalikna, identifiers pengkuh kayaning ngaran DOI ngaidentipikasi objék salaku éntitas kelas munggaran: dua instansi tina objék anu sarua bakal boga ngaran DOI sarua.

Resolusi
Resolusi ngaran DOI disayogikeun ku jalan Handle System,dikembangkeun ku Corporation for National Research Initiatives, tur sadia kalawan bébas pikeun sagala pamaké encountering ngaran DOI. Resolusi alihan pamaké ti ngaran DOI ka hiji atawa leuwih lembar data diketik: URL ngalambangkeun instansi obyék, jasa sapertos e-mail, atawa hiji atawa leuwih item metadata. Pikeun Sistim cecekelan, ngaran DOI mangrupa cecekelan, jeung mibanda sakumpulan nilai anu ditugaskeun ka éta jeung bisa dianggap salaku rékaman anu diwangun ku sakelompok widang. Unggal nilai cecekelan kudu boga tipe data dieusian na <type> sawah, anu nangtukeun sintaksis jeung semantik datana. Bari DOI persistently tur uniquely ngaidentipikasi obyék nu éta ditugaskeun, Resolusi DOI bisa jadi teu pengkuh, alatan masalah teknis jeung administrasi.

Pikeun ngabéréskeun ngaran DOI, éta bisa jadi input ka resolver DOI, sapertos doi.org.

Cara séjén, pikeun nyingkahan ngetik atawa motong-jeung-témpél kana resolver nyaéta ngasupkeun DOI dina dokumén salaku URL nu ngagunakeun resolver salaku proxy HTTP, sapertos https://doi.org/ (disarankeun) or http://dx.doi.org/, duanana ngarojong HTTPS. Contona, DOI10.1000/182 bisa diasupkeun kana rujukan atawa hyperlink salaku https://doi.org/10.1000/182. Cara ieu ngamungkinkeun pamaké pikeun ngaklik DOI salaku normal hyperlink. Memang, sakumaha disebutkeun saméméhna, ieu kumaha CrossRef nyarankeun yén DOIs salawasna digambarkeun (rleuwih milih HTTPS ti batan HTTP), ku kituna lamun aranjeunna motong-jeung-nempelkeun kana dokumén lianna, surélék, jeung saja bana, aranjeunna bakal actionable atawa bisa dituluykeun.Resolver DOI jeung HTTP Proxies sanésna kalebet System Handle jeung PANGAEA. Dina awal taun 2016, kelas anyar tina resolvers DOI alternatip ieu dimimitian ku http://doai.io. Ladenan ieu teu biasa sabab nyobian mendakan vérsi paywall (sering pangarang diarsipkeun) tina judul jeung alihan pangguna ka éta tinimbang versi penerbit . Ti saprak éta, aksés kabuka séjén ngarojong DOI resolvers geus dijieun, utamanahttps://oadoi.org/dina Oktober 2016  (engké Unpaywall).Ari solvers DOI tradisional samata-mata ngandelkeun System cecekelan, solvers DOI pilihan munggaran ngobrolkeun sumberdaya aksés kabuka kayaning BASE (Bielefeld Academic Search Engine).

Pilihan pikeun proxy HTTP nyaéta ngagunakeun salah sahiji sajumlah add-on jeung plug-in pikeun Web browser, kukituna nyingkahan konvérsi DOIs kana URL, nu gumantung kana ngaran domain jeung bisa jadi tunduk robah, bari tetep ngamungkinkeun DOI pikeun diolah salaku hyperlink normal. Bisa nimbulkeun masalah cara ieu lamun dipake, sahenteuna dina ayeuna, sabagéan ageung pangguna bakal mendakan DOI dina browser, maca surat, atawa software séjénna nu teu boga salah sahiji plug-in ieu dipasang.

Struktur organisasi IDF
International DOI Foundation (IDF), hiji organisasi nirlaba dijieun dina 1997, nyaéta lembaga pamaréntahan sistem DOI.Éta ngajaga sakabéh hak cipta intelektual anu aya hubunganana jeung sistem DOI, ngatur fitur operasional umum, tur ngarojong ngembangkeun sarta ngabéwarankeun sistem DOI. IDF mastikeun yén sagala pangropéa anu dilakukeun pikeun sistem DOI(kaasup nyiptakeun, pangropéa, pendaptaran, résolusi jeung pembuatan kawijakan ngaran DOI) sadia pikeun sagala anu didaptar DOI. Éta ogé nyegah pihak katilu maksakeun sarat lisénsi tambahan saluareun anu IDF pikeun pangguna sistem DOI.

IDF dikawasa ku Déwan anu dipilih ku anggota Yayasan, jeung Agén ngatur anu ditunjuk anu tanggung jawab pikeun gawébareng jeung ngarencanakeun kagiatanana. Kaanggotaan dibuka pikeun sakabéh organisasi anu mibanda minat dina penerbitan éléktronik jeung téknologi anu aya hubunganana. IDF ngayakeun rapat nembrak taunan ngeunaan topik DOI jeung masalah anu aya hubunganana.

Agénsi pendaptaran, diangkat ku IDF, nyadiakeun layanan pikeun pendaptaran DOI: aranjeunna disayagakeun awalan DOI, ngadaptar ngaran DOI, sarta nyadiakeun infrastruktur anu diperlukeun pikeun ngidinan anu daptar pikeun nembrakeun jeung ngajaga métadata jeung data kaayaan. Agénsi pendaptaran ogé dipiharep aktip ngamajukeun nyoko nyebar tina sistem DOI, pikeun gawé bareng jeung IDF dina ngembangkeun sistem DOI sakabéhna, jeung nyadiakeun ladenan atas ngaran komunitas pamaké husus maranéhanana. Daptar RA ayeuna dijaga ku International DOI Foundation. IDF diakuan salaku salah sahiji registrar federasi pikeun Sistem Handle ku Yayasan DONA (anu IDF mangrupa anggota déwan), sarta tanggung jawab pikeun nangtukeun awalan Sistim cecekelan handapeun tingkat luhur 10 prefix. 

Agénsi pendaptaran umumna ménta fee pikeun napelkeun ngaran DOI anyar; bagian tina waragad ieu dipaké pikeun ngarojong IDF. Sistim DOI sakabéh, ku jalan IDF, laju dina dasar recovery ongkos teu-kauntungan..

Standarisasi 
Sistem DOI mangrupa standar internasional anu dikembangkeun ku Organisasi Internasional pikeun Standardisasi dina panitia téknis ngeunaan idéntifikasi jeung déskripsi, TC46/SC9. Draf Standar Internasional ISO/DIS 26324, Inpormasi jeung Dokuméntasi - Sistem Idéntifikasi Objek Digital nyumponan sarat ISO pikeun persetujuan.
Grup Gawé ISO aya patalina engké ngirimkeun vérsi anu diédit ka ISO pikeun disebarkeun salaku kartu sora FDIS (Final Draft International Standard), which was approved by 100% of those voting in a ballot closing on 15 November 2010. The final standard was published on 23 April 2012.

DOI mangrupa URI kadaptar dina skéma URI info dieusian ku IETF .info: doi / nyaéta infoURI Namespace of Digital Objék Identifiers.

Sintaksis DOI mangrupa standar NISO, standarisasi munggaran taun 2000, ANSI/NISO Z39.842005 Syntax for the Digital Object Identifier''.

Nu ngajaga sistem DOI ngahaja teu ngadaptarkeun rohangan ngaran DOI pikeun URN, nembrakeun yén:

Tempo ogé

Catetan

Dicutat tina

Tutumbu ka Luar


 Short DOI – DOI Foundation service for converting long DOIs to shorter equivalents
 Factsheet: DOI System and Internet Identifier Specifications
 CrossRef DOI lookup

Kategori: Éléktronik
Kategori:Internét
Kategori:ISO
Kategori:komputer