Alpabét Yunani

Alpabét Yunani (dina basa Yunani Kuno disebut Hellenikó alphábetos sarta dina basa Yunani modéren disebut Ellinikó alfávito) mangrupa sistem aksara anu diwangun ku 24 hurup. Aksara ieu geus dipaké pikeun nulis basa Yunani ti ahir abad ka-9 SM atawa awal abad ka-8 SM.

Alpabét Yunani dipikawanoh minangka alfabét pangkolotna anu masih kénéh dipaké sacara terus-terusan nepi ka ayeuna. Salian ti dipaké pikeun nulis, hurup-hurup Yunani ogé geus dipaké pikeun ngagambarkeun angka Yunani ti saprak abad ka-2 SM.

 Sajarah 
Dina mangsa Peradaban Mikenai (abad ka-16 nepi ka abad ka-12 SM), sistem aksara anu dipaké pikeun nulis wangun pangkolotna basa Yunani nyaéta Linéar B. Aksara ieu pamungkas kapanggih dina abad ka-13 SM sarta teu boga hubungan langsung jeung Alpabét Yunani. Sanggeus éta, Yunani asup kana mangsa anu disebut Zaman Kegelapan Yunani, nyaéta mangsa anu kirang pisan bukti tulisanana.

Dina ahir abad ka-9 SM atawa awal abad ka-8 SM, bangsa Yunani mimiti ngagunakeun abjad turunan tina Abjad Fénisia anu biasa dipaké pikeun nulis basa-basa Semit Kulon. Maranéhna nyebutna Phoinikeia grammata (“hurup-hurup Fénisia”). Tapi, abjad Fénisia dasarna ngan ngawakilan sora konsonan. Nalika dipaké pikeun basa Yunani, sababaraha hurup konsonan dialihkeun fungsina jadi lambang vokal. Ku kituna, sistem aksara Yunani jadi alpabét pangheubeulna anu écés ngabédakeun antara vokal jeung konsonan.

Bangsa Yunani mula-mula nyerep sakabéh 22 hurup Fénisia. Lima hurup dirobah pikeun ngawakilan vokal atawa semivokal: yod (/j/) jeung waw (/w/) dipaké pikeun bunyi [i] (Ι, iota) jeung [u] (Υ, upsilon). Alef (/ʔ/) dijadikeun lambang bunyi [a] (Α, alfa). ʿAyin (/ʕ/) dirobah jadi lambang [o] (Ο, omikron), sarta he (/h/) jadi lambang [e] (Ε, epsilon). Wangun ganda waw ogé dipaké minangka konsonan [w] (Ϝ, digama).

Hurup Fénisia het (/ħ/) diserep béda-béda ku dialék Yunani: dina sawatara dialek jadi lambang bunyi /h/ (Η, heta), sedengkeun dina dialek anu teu miboga bunyi éta, hurupna jadi vokal panjang /ɛː/ (Η, eta). Saterusna, diciptakeun deui hurup vokal pikeun bunyi panjang /ɔː/ (Ω, omega), anu henteu langsung asal tina hurup Fénisia.

Salian ti éta, basa Yunani ngenalkeun tilu hurup konsonan anyar pikeun bunyi napas (aspiratif) jeung gugus konsonan: Φ (phi) pikeun /pʰ/, Χ (khi) pikeun /kʰ/, sarta Ψ (psi) pikeun /ps/. Dina varian alpabét Yunani Kuno bagian kulon, Χ dipaké pikeun bunyi /ks/ (anu tuluy jadi asal hurup X dina alpabét Latin), sedengkeun Ψ dipaké pikeun bunyi /kʰ/.

 Hurup 
Tabél di handap nembongkeun hurup-hurup dina Alpabét Yunani jeung wangunna lamun dijadikeun hurup Romawi. Salian ti éta, tabel éta ogé nyayogikeun wangun hurup Fénisia anu jadi asal-usul unggal hurup Yunani. Cara ngucapkeunana dijelaskeun maké Alpabét Fonétis Internasional (IPA).

Perlu dipikanyaho yén cara ngucapkeun klasik anu dicantumkeun di handap ngarujuk kana dialék Attika dina ahir abad ka-5 SM nepi ka awal abad ka-4 SM. Mangsa éta lumangsung saméméh Periode Helenistik anu sumebar sanggeus ékspansi Aleksander Agung, anu ngapopulérkeun basa Yunani Koine.
+ Alpabét Yunani Kuno dan Modéren Hurup Gede  Hurup Leutik  Ngaran (Kuno)  Transliterasi (Kuno)  Ngaran (Modéren)  Transliterasi (Modéren) Α  α  Alfa  A  Alfa  A Β  β  Beta  B  Vita  V Γ  γ  Gamma  G  Gamma  G/Y Δ  δ  Delta  D  Delta  D Ε  ε  Epsilon  E  Epsilon  E Ζ  ζ  Zeta  Z  Zita  Z Η  η  Eta  Ē  Ita  I Θ  θ  Theta  Th  Thita  Th Ι  ι  Iota  I  Iota  I Κ  κ  Kappa  K  Kappa  K Λ  λ  Lambda  L  Lamda  L Μ  μ  Mu  M  Mi  M Ν  ν  Nu  N  Ni  N Ξ  ξ  Xi  X  Xi  X Ο  ο  Omikron  O  Omikron  O Π  π  Pi  P  Pi  P Ρ  ρ  Rho  R  Ro  R Σ  σ/ς  Sigma  S  Sigma  S Τ  τ  Tau  T  Taf  T Υ  υ  Upsilon  U/Y  Ipsilon  I Φ  φ  Phi  Ph  Fi  F Χ  χ  Chi  Kh  Chi  H/Kh Ψ  ψ  Psi  Ps  Psi  Ps Ω  ω  Omega  Ō  Omega  O

 Baca ogé 

 Angka Yunani

 Référénsi