Ampa

Ampa; Beureum panon; sisik milik;  mata merah  (Puntius orphoides) nyaéta  lauk cai darat anu asalna tina kulawarga  Cyprinidae. Ieu lauk hirup kalayan nyebar  di wewengkon Indocina jeung kapuloan Sunda. 1993. Ikan Air Tawar Indonésia Bagian Barat dan Sulawesi. Periplus Edition (HK) Ltd. dan Proyek EMDI KMNKLH Jakarta. hal 59..Kottelat, M. (2013). "The fishes of the inland waters of Southeast Asia: a catalogue and core bibliography". Raffles Bulletin of Zoology. Supplement No. 27: 153. Link Web.  
ieu lauk leuwih dipikawanoh ku nami Ampa, sedengkeun sacara umum di Tatar Sunda disebut Beureum Panon alatan warna beureum anu jéntré dina bagian luhur matana.

 Habitat jeung Pamiaraan 
Ampa hirup di cai anu hérang tur ngalir, sarta sering dipiara ku masarakat di balong-balong campur (polikultur) di Tatar Sunda.Whitten, T., et al. (1996). The Ecology of Java and Bali. Hong Kong: Periplus Editions. Kaca 264. ISBN 962-593-072-8. Ieu lauk dipikaresep margi gampang dipiara sarta miboga daya tahan anu kuat dina kaayaan cai anu robah-robah sarta miboga nilai ékonomi salaku lauk konsumsi.

 Riwayat Taksonomi 
Lauk ieu munggaran didéskripsikeun sacara ilmiah ku Achille Valenciennes dina taun 1842 dina buku monumental Histoire Naturelle des Poissons. Valenciennes méré nami Barbus orphoides dumasar kana spésimén anu dikirim ku para panalungtik ti pulo Jawa ka Paris. Sateuacanna, dina taun 1823, Kuhl & van Hasselt sabenerna parantos méré nami Barbus rubripinna, nanging nami éta dianggap nomen nudum (nami tanpa déskripsi ilmiah anu sah dumasar aturan ICZN) sahingga nami ti Valenciennes anu dianggap valid sacara resmi.

Ngaran daérah
Lauk ieu miboga ngaran daérah saperti: maroca, marococa, wadonan (Btw.); brek, pekiseh, lunjar, wader (Jw); jeung sisik milik, ampa (Sd.). 1916. The Fishes of The Indo-Australian Archipelago III: 194-5. E.J. Brill. Leiden.. Di Tasikmalaya, Lauk ieu ogé dipikawanoh salaku lauk beureum panon (Sd.: mata merah).
Dina basa Inggris, ieu lauk dipikawanoh ku ngaran Javean Barb.

Ciri mandiri
jmpl|kiri|180px|Panonna aya beureuman
Lauk ieu awak sedeng, panjang total nepika  250 mm. Gurat sisi aya 31-34 siki. 5-5½ sisit di antara mimiti sisit dorsal aya gurat sisina. Puhu buntut dikurilingan ku 16 sisit. Jari-jari heuras (cucuk) anu panungtung dina cécépét dorsal rérégéan 30, lemes. Cécépét buntut tungtung luhur jeung handap kelirna hideung; gurat hideung dina puhu buntut. Lauk nu ngora kénéh katempo tina sisitna mibanda kelir leuwih kolot.

Panjanh awak 2½ nepikeunka ampir 3 kali dibandingkeun jeung panjang standar (tanpa sirip ekor). Panjang huluna 3,2 – 4 kali dibandingkeun jeung panjang standar. Mata 4-6 kali leuwih pondok  tibatan panjang huluna. Rumus cécépét dorsal IV (jari-jari heuras).8 (jari-jari leuleus); cécépét bujur III.5; sirip dada I.14-16; dan sirip perut I.8. Cécépét beuteung leuwih purek tibatan cécépét dada, henteu nepi ka bujurna;anus.

jmpl|kiri|180px|Cécépét bujurna katempo beureum, cécépét buntutna aya titik hideung

 Kabiasaan hirup 
Lauk Ampa dipiwanoh  lauk karnivora kahakanan sabangsaning gegeremet, tutut jeung sajabana.  2007. Kebiasaan makan beberapa jenis ikan dan relung ekologi di Danau Sentani, Papua. Torani 17 (2): 93-99, Juni 2007. Ilaharna lauk ampa kapanggih hirup di susukan, bendungan jeung situ; gan remen ogé kapanggih hirup di balong sanajan henteu dipelak.

Sagigireun diarah pikeun lauk konsumsi, kiwari lauk ampa ogé dipiara sabagé lauk  hias.

 Jinis anu sarupa 
Hampal atawa (Hampala macrolepidota) ibanda pola kelir méh sarimbag. Ngan hampal mibanda awak anu leuwih panjang, monyongna leuwih méncos, sisit-sisit anu katembongleuwih badag, sarta mibanda belang hideung dipalebah beuteungna (lauk ampa mah aya gurat hideung  dina puhu buntutna).

 Riwayat Taksonomi 
Lauk ieu munggaran didéskripsikeun sacara ilmiah ku **Achille Valenciennes** dina taun 1842 dina buku monumental Histoire Naturelle des Poissons. Valenciennes méré nami Barbus orphoides dumasar kana spésimén anu dikirim ku para panalungtik ti pulo Jawa ka Paris. Sateuacanna, dina taun 1823, **Kuhl & van Hasselt** sabenerna parantos méré nami Barbus rubripinna, nanging nami éta dianggap nomen nudum (nami tanpa déskripsi ilmiah anu sah dumasar aturan ICZN) sahingga nami ti Valenciennes anu dianggap valid sacara resmi.

 Dicutat tina 

Tutumbu ka luar 

 Seriously Fish: Puntius orphoides
 EoL: Puntius orphoides
 Derbang (Puntius orphoides)

Kategori:Cyprinidae
Kategori:Sasatoan Indonésia
Kategori:Sasatoan Sunda
Kategori:Lauk darat
Kategori:Sasatoan
Kategori:Lauk
Kategori:Sato cai