Gedong Karésidenan Purwakarta

Gedong Karésidenan Purwakarta mangrupakeun salah sahiji gedong baheula nu jadi tinggalan jaman Walanda, ayana di Jalan K.K. Singawinata, wewengkon Kampus Ceplak, Désa Nagri Kidul, Kacamatan Purwakarta. Gedong ieu miboga sajarah jeung arsitektur nu penting dina lalampahan pamaréntahan di wilayah Karawang jeung sabudeureunana dina jaman Hindia Walanda. Mimitina ngadegna gedong ieu dimimitian dina mangsa pamaréntahan Bupati Sastra Adiningrat kahiji dina taun 1854. Dina waktu harita, Purwakarta geus ditetepkeun jadi puseur Karesidenan Karawang. Tapi, kantor residenana sorangan masih kénéh di Karawang, sabab di Purwakarta can aya gedong resmi pikeun kapamimpinan, jeung deuih transportasi ka ditu tacan nyugemakeun. Saterusna, sanggeus jalur karéta api Batavia nepi ka Padalarang réngsé diwangun, aksés ka Purwakarta beuki gampang. Ieu nu jadi salah sahiji alesan pikeun ngadegkeun Gedong Karésidenan di Purwakarta. Ceuk sababarahahiji sumber, gedong ieu dimimitian diwangunna kira-kira taun 1902.

 Pungsi gedong 
Karésidenan Purwakarta mangrupa salah sahiji wangunan sajarah nu diwangun kira-kira dina abad ka-19 atawa awal abad ka-20. Gedong ieu ngawengku bagian penting tina warisan budaya di Tatar Sunda jeung Indonésia dina umumna, sarta nyimpen sajarah administrasi pamaréntahan Hindia Walanda di wewengkon Purwakarta jeung sabudeureunana. Karésidenan atawa disebut ogé residentie dina basa Walanda, mangrupa hiji wilayah administratif nu dikokolakeun ku saurang residen. Residen teh salah sahiji pajabat kolonial nu langsung di handapeun pamaréntahan pusat Hindia Walanda. Karesidenan Purwakarta harita ngawengku wewengkon kabupatén jeung sabudeureunana, sarta jadi bagian tina struktur pamaréntahan kolonial nu leuwih lega. Karésidenan Purwakarta salaku kantor administrasi residen sakaligus tempat tinggalna. Sakumaha wangunan resmian jaman kolonial séjénna, arsitektur gedong ieu nunjukkeun gaya Walanda klasik, kalayan struktur kokoh, tihang-tihang jangkung, jandéla lega, jeung bahan wangunan nu tahan lila. Gedong saperti kieu henteu saukur tempat gawé, tapi ogé jadi lambang kawasa kolonial dina hiji daerah. Ti segi fungsina, salian ti kantor administrasi, gedong ieu ilaharna dipaké ogé keur tempat sidang, rapat pamaréntahan, jeung kadang jadi tempat keur ngampih para pejabat tinggi jeung kulawargana. Pungsina mangrupa puseur kagiatan pamaréntahan kolonial tingkat lokal. Dina konteks kiwari, gedong Karésidenan Purwakarta kaasup salah sahiji wangunan sajarah nu dirawat ku Pamaréntah Daérah. Kaayaanana masih cukup hadé, kalawan sababaraha bagian nu geus direnovasi, pikeun ngajaga kabersihan jeung kaamanan, tapi teu ngaleungitkeun unsur sajarah jeung nilai aslina. Gedong ieu kabuka keur umum dina kaayaan tangtu, tapi ogé masih dipaké ku pamingpin daérah pikeun kaperluan rapat atawa pasamoan nu pormal.  

 Patalian jeung Karawang 
jmpl|Stasiun Kareta Api Karawang di Jawa Barat
Pangwangunan Gedong Karésidenan deuekeut patalina jeung status Purwakarta minangka ibu kota Karésidenan Karawang. Dina mimiti mangsa pamaréntahan Bupati Sastra Adiningrat I, nu dimimitian dina taun 1854, Purwakarta resmi ditetepkeun jadi puseur administrasi karésidenan éta. Sanajan kitu, pikeun sababaraha waktos, résiden Karawang masih kénéh aya di kota Karawang. Dina waktos-waktos nu tangtu, résiden téh sapeuting dua peuting sumping ka Purwakarta pikeun ngalaksanakeun tugas administratip. Kaayaan éta lumangsung lantaran di Purwakarta can diwangun gedong resmi keur kaperluan karésidenan sarta infrastruktur transportasi waktu harita masih kawatesan. Kapilihna Purwakarta minangka puseur pamaréntahan geus matak robahna dinamika kota. Sakitu lila, kahirupan di Purwakarta beuki ngarah kana prosés modernisasi, boh tina segi sosial, ékonomi, boh infrastruktur kota. Pangwangunan Gedong Karésidenan nu saluyu jeung kaperluan administratif anyar ieu dimimitian dina awal abad ka-20, sasarengan jeung réngséna pangwangunan jalur karéta api antara Batavia jeung Padalarang nu ngaliwat ka Purwakarta. Jalur transportasi éta jadi pangaweruh gedé pangwangunan pasilitas pamaréntahan, kaasup Gedong Karésidenan, di kota Purwakarta. Dina ahirna, residen nu ti Karawang dipindahkeun ka Purwakarta. Dina jaman pendudukan Jepang, Gedong Karésidenan kungsi dipaké pikeun markas polisi militér Jepang nu katelah Honbu Kenpeitai. Sanggeus Indonesia merdéka, fungsi gedong ieu robah deui, ayeuna dipaké pikeun kantor Badan Koordinasi Wilayah Purwakarta. 

 Arsitektur gedong 
Ditempo ti segi wangunanana, Gedong Karésidenan miboga gaya arsitektur Indische Empire Stijl, nya éta gaya arsitektur Walanda nu dicampur jeung adaptasi iklim tropis. Gedong utama nangtung di tengah lahan nu lega, nu di hareupna jeung sisi kénca katuhu aya taman nu jembar. Pikeun asup ka gedong utama, aya tangga di bagian tengah nu langsung nyambung ka serambi terbuka. Serambina miboga hateup siga kanopi tina bahan séng jeung disangga ku tihang kai nu wangunna segi dalapan. Tihang-tihang ieu dihias ku motif trawangan, siga pagar kai nu dikukus. Di bagian hareup serambi aya dua kamar, masing-masing aya di sisi katuhu jeung kénca. Lawang panto kamar papadéan dina jero, jandélana ogé jandéla kai nu disusun jalusi, sedengkeun bagian jerona jandéla kaca. Ti serambi bisa asup ka rohangan utama ngaliwatan panto nu wangunna siga panto kamar. Di gedong utama dijieun tina genteng jeung wangunna buleud kotak. Antara hateup utama jeung serambi, aya liang ventilasi nu ditutup ku ukiran kai bermotif béntang atawa kembang. Ukiran kawas kieu ogé aya di bagian sisi luar gedong. Di sisi katuhu jeung kénca gedong utama aya paviliun nu bentukna siga imah lembur, tuluy manjang ka tukang. Antara paviliun jeung gedong utama nyambung ku koridor kabuka nu disebut doorloop. Ayeuna, Gedong Karésidenan dipaké pikeun kantor Bakorwil Purwakarta jeung masih kénéh ngajaga sajarahna.

 Sajarah dumasar taun 
kiri|jmpl|Situ di Purwakarta jaman Walanda
Dina taun 1992 nepi ka 1996, kantor arsip di Kabupatén Purwakarta masih kénéh diatur jeung dikelola ku Sekretariat Daerah, hususna di Bagian Umum Sub Bagian Tata Usaha jeung Keuangan. Dina waktos éta, kantor arsip can jadi hiji lembaga mandiri sarta masih aya dina struktur organisasi sekretariat pamaréntahan kabupatén. Tuluy dina 1996 nepi ka 1999, kaayaan kantor arsip masih kénéh sarua, can aya robahan struktural nu ngagentoskeun statusna jadi mandiri. Kagiatan kearsipan masih dilaksanakeun ku Bagian Umum, sarta kakawasaanana tetep di lingkungan Sekretariat Daerah Kabupatén Purwakarta. Karék dina 1 April 1999, Kantor Arsip Daerah Kabupatén Purwakarta mimiti muka layanan sacara mandiri. Kalawan diundangna Peraturan Pamaréntah (PP) Nomor 41 Taun 2007 ngeunaan Organisasi Parangkat Daerah, aya parobahan dina susunan organisasi di lingkungan Pamaréntah Kabupatén Purwakarta. Salajengna, dumasar kana Peraturan Daerah Kabupatén Purwakarta Nomor 11 Taun 2008 ngeunaan Pembentukan Lembaga Teknis Daerah, ditetepkeun yén Kantor Arsip Daerah jadi salah sahiji lembaga nu ngalaksanakeun pancén Bupati. Hal ieu diteruskeun ku Peraturan Bupati Nomor 57 Taun 2008 ngeunaan Rincian Tugas, Fungsi, jeung Tata Kerja Kantor Arsip Daerah. Tugas utama kantor ieu nyaéta ngalaksanakeun nyusun jeung ngajalankeun kawijakan daérah di widang kearsipan.

 Galéri 

 Sumber 

Kategori:Wangunan di Jawa Kulon
Kategori:Artikel Kopdar Wiki Cagar Budaya 2.0
Kategori:Artikel Wiki Cagar Budaya 2.0