Ki dali

Dali atanapi dipikawanoh ogé ku nami Bedali  (Radermachera gigantea) nyaéta tutuwuhan kai badag anu kaasup kana kulawarga Bignoniaceae. Ieu tutuwuhan mangrupa tangkal pituin ti Nusantara anu mindeng kapanggih di leuweung-leuweung tatar Sunda. Jonathan Rigg nyatet yén ieu tangkal miboga karakter gancang tumuwuh sarta miboga ajén ékonomi pikeun kaina.Rigg, Jonathan. (1862). A Dictionary of the Sunda Language of Java. Batavia: Lange & Co. Kaca 109.

 Nami Daérah 
Ieu tutuwuhan miboga sawatara nami vernakular:
 Sunda: Dali, Bedali, Ki dali.
 Jawa: Bedali, Bodali.
 Melayu: Bunga pusing.
 Inggris: Evergreen Tree-jasmine.

 Sajarah Klasifikasi 
Ngaran ilmiah Radermachera gigantea munggaran ditalungtik ku Carl Ludwig Blume kalayan nami Bignonia gigantea sateuacan dipindahkeun kana génus Radermachera ku Friedrich Anton Wilhelm Miquel. Ngaran génusna dicokot tina nami Jacob Cornelis Matthieu Radermacher, saurang patron élmu pangaweruh di Batavia dina abad ka-18.Plants of the World Online. Radermachera gigantea (Blume) Miq.. Kew Science. Diaksés tanggal 17 Pébruari 2026.

 Karakteristik Morfologi 
Dali miboga ciri fisik anu mandiri:
 Daun: Wangunna majemuk (bipinnate), lambar anak daunna lonyod sarta tungtungna seukeut (acuminate).
 Tangkal: Bisa tumuwuh janten tangkal badag kalayan jangkungna nepi ka 30-40 méter. Kulit tangkalna rada kasar sarta warnana kulawu semu coklat.
 Kembang: Kembangna éndah pisan, warnana bodas atawa semu krem, wanguna kawas trompét (tubular-campanulate), sarta ngaluarkeun ambeu seungit.
 Buah: Wangunna kapsul panjang pisan sarta ramping kawas kacang panjang (silique), anu bakal meleték peupeus sorangan nalika garing pikeun nyebarkeun siki anu miboga jangjang (winged seeds).Pusat Studi Biofarmaka Tropika IPB. (2014). Database Tanaman Obat IPB. Bogor: IPB University. Diaksés tanggal 17 Pébruari 2026.

 Kagunaan 
Dumasar kana catetan Rigg sarta mangpaat tradisional:
1. Bahan Wangunan: Kaina miboga kualitas anu cukup saé, hampang nanging liat, mindeng dipaké pikeun bahan parabot imah sarta parabot basajan.
2. Pangiuh: Alatan tumuwuhna gancang sarta miboga dahan anu rimbun, ieu tangkal saé pisan dipaké pikeun tangkal pangiuh di sisi jalan.
3. Ubar Tradisional: Kulit kaina sakapeung dipaké dina campuran jamu pikeun ngubaran muriang sarta nyeri awak.Sudrajat, Jajat. (2015). Tumbuhan Obat Sunda. Bandung: Polper Press. Kaca 47.

 Sebaran sarta Ékologi 
Dali sumebar sacara alami di Asia Tenggara, mimiti ti Burma, Thailand, nepi ka sakuliah kapuloan Indonésia. Ieu tutuwuhan mindeng kapanggih di leuweung primer sarta sekunder dina jangkungna nepi ka 1.500 méter di luhur permukaan laut.

 Tutumbu ka luar 
 Radermachera gigantea di Kew Science

 Rujukan 

Kategori:Tutuwuhan Kai
Kategori:Tutuwuhan Sunda
Kategori:Bignoniaceae