Tarékat

Tarékat (Arab: طريقة, thariqah), hartina "jalan", "lalakon", atawa "cara," nyaéta lalakon rohani saurang Muslim anu ngarah kana "pangaweruh langsung" (maʿrifah) ngeunaan Gusti atanapi "hakékat" (ḥaqq) anu sajati. Dina abad ka-9 sareng ka-10, tarékat hartosna lalakon rohani anu dijieun ku salah sahiji Sufi. Saatos abad ka-12, nalika kalompok murid ngumpul di sakitar para murysid (disebut ogé séh atanapi pīr, "guru Sufi"), tarékat janten istilah pikeun sakabeh sistem ritual mursyid, nyaéta ajaran tasawuf, anu dituturkeun ku kalompok atanapi aliran rohanina. Ahirna, tarékat jadi istilah pikeun aliran éta sorangan.

Pangikut tarékat tiasa ngahontal kamajuan rohani dumasar kana tingkat spiritualitasna. Tingkat kahiji nyaéta pangikut umum (mansub), anu tiasa maju jadi murid (muqaddam), wakil guru (khalifah), sareng tungtungna janten guru (mursyid). Metafora “jalan” dina tarekat miboga harti husus, béda jeung istilah syariat anu ogé hartina “jalan”. Dina ieu hal, tarekat ngarujuk ka jalan pribadi anu leuwih jero, anu jadi léngkah kadua dina lalampahan spiritual saurang muslim: syariat, tarekat, hakikat, makrifat.

 Arti tarékat 
Kecap tarekat atawa tharīqah (Arab: طريقة) asalna tina kecap tharīq (Arab: طريق) anu miboga sababaraha harti, saperti jalan atawa pituduh jalan, métode atawa sistem, mazhab atawa aliran, kaayaan, jeung ogé tiang pikeun teduh, tongkat, atawa payung. Numutkeun Mulyadi Kartanegara, dina tradisi Arab, kecap tarekat dimaknaan minangka jalan leutik atawa jalan pintas nu nembus ka wadi atawa oase di gurun, anu sok hésé diliwatan lantaran kadang katutup ku pasir.

Dina kontéks agama, Alwi Shihab ngajelaskeun yén tarekat téh hiji métode anu ditempuh ku jalma sacara terus-terusan pikeun ngabersihan jiwana, ku nuturkeun jalur jeung tahapan-tahapan spiritual sangkan leuwih deukeut ka Allah Swt. Ieu sajalan jeung pamadegan Al-Jurjani ‘Ali bin Muhammad bin ‘Ali (740–816 M) nu nyebut yén tarekat téh métode husus nu ditempuh ku para salik atawa nu nempuh jalan spiritual pikeun ngahontal ka Allah Ta’ala ngaliwatan rupa-rupa maqamat atawa tahapan karohanian.

Ku kituna, tarekat bisa kaharti dina dua harti. Kahiji, minangka cara pikeun mimbing spiritual hiji jalma supaya kahirupanana leuwih deukeut ka Gusti. Kadua, minangka wujud persaudaraan kaum sufi atawa sufi brotherhood anu biasana miboga lembaga resmi saperti zawiyah, ribath, atawa khanaqah.

Tina sisi séjén, tarekat ogé dipikawanoh miboga sistem sorangan, nyaéta karahasiaan, persaudaraan atawa kekerabatan, sarta sistem hierarki anu ngandung tingkatan saperti khalifah tawajjuh atawa khalifah suluk, syekh atawa mursyid, sarta wali atawa qutub. Kadudukan guru tarekat dipaké kuat ku ajaran wasilah jeung silsilah, anu diperkuat deui ku kayakinan kana karamah, barakah, jeung syafa’ah atawa pitulung ti guru.

Pamadegan ieu nunjukkeun yén tarekat téh mangrupakeun cabang atawa aliran dina paham tasawuf. Ieu bisa kapanggih dina rupa-rupa tarekat anu geus kasohor, saperti al-Ahadiyyah, Qadiriyah, Naqsyabandiyah, Rifa’iyah, Samaniyah, jeung sajabana. Di Indonesia, istilah tarekat kadang dipaké pikeun nyebut paham mistik anu dianut ku sabagian masarakat, sanajan teu salawasna aya hubungan langsung jeung tasawuf klasik atawa tarekat gedé anu kasohor.

 Tempo ogé 
 Sufi
 Tasawuf

Rujukan

Kategori:Islam
Kategori:Sufi