Sastra generatif

Sastra generatif nyaéta wangun sastra digital anu ngahasilkeun téks sastra anu terus robah-robah ngaliwatan pamakéan kamus husus, sakumpulan aturan, jeung algoritma. Prakték ieu mangrupa jinis sastra digital anu kacida spésifikna sarta sanggup ngarobah sacara mendasar lolobana konsép sastra klasik anu geus aya saméméhna. Téks anu dihasilkeun ku komputer, lain ku panulis sacara langsung, merlukeun cara pemrograman (engramasi) anu husus pisan. Ku kituna, sastra generatif ogé nuntut cara maca anu béda, hususna dina ngartos rupa-rupa aspék jaman sastra, saperti peran pangarang, sifat téks, jeung hubungan antara téks jeung pamiarsa.

 Kasang tukang 
Ékspérimén dina widang sastra generatif bisa dilacak deui ka karya-karya avant-garde, saperti kelompok Oulipo di Perancis, anu ngagunakeun prosedur matematis, kombinatorik, jeung aturan-aturan formal pikeun ngahasilkeun téks anyar. Salah sahiji rujukan sajarah anu mindeng disebat nyaéta program komputer karya Christopher Strachey taun 1952, anu sanggup ngahasilkeun puisi cinta sacara otomatis ngagunakeun mesin Manchester Mark I. Karya ieu mindeng dianggap minangka salah sahiji conto pangheubeulna tina sastra digital generatif.

Asup kana abad ka-21, munculna téknologi pembelajaran mesin jeung modél basa skala gedé geus ngadorong kamekaran sastra generatif ka tingkat anu leuwih rumit. Ngaliwatan modél jaringan saraf, téks bisa dihasilkeun dumasar kana pola-pola basa anu aya dina data latihan. Ku kituna, karya anu dihasilkeun mindeng nembongkeun struktur sastra anu mirip jeung karya manusa, tapi tetep ngabogaan sipat probabilistik anu jadi ciri utama tina algoritma generatif.

 Définisi 
Hannes Bajohr ngajelaskeun sastra generatif minangka karya sastra anu dihasilkeun ngaliwatan sistem aturan atawa modél komputasional anu mampuh ngahasilkeun téks sacara otomatis atawa satengah otomatis. Harti ieu negeskeun yén ajén sastra teu ukur aya dina hasil ahir anu mangrupa téks wungkul, tapi ogé aya dina sistem anu dipaké pikeun ngahasilkeun téks éta, anu jadi bagian penting tina praktek éstétika.

 Ciri jeung karakteristik 
Sastra generatif miboga sababaraha ciri utama anu penting. Kahiji, berbasis aturan atawa modél, anu hartina karya sastra dihasilkeun ngaliwatan tata basa formal, algoritma kombinatorik, atawa modél basa statistik. Kadua, variabilitas anu luhur, nyaéta sistem generatif sanggup ngahasilkeun téks dina jumlah anu kacida loba, ampir teu aya watesna, ku cara ngarobah parameter atawa asupan data.

Katilu, kolaborasi antara manusa jeung mesin, dina hal ieu panulis henteu deui saukur nyerat sacara langsung, tapi boga peran minangka perancang aturan, panyadia prompt, atawa éditor tina hasil anu dihasilkeun ku sistem. Kaopat, prosés salaku unsur éstétika, anu nandakeun yén ajén artistik henteu ngan ukur aya dina téks ahirna wungkul, tapi ogé dina rancangan algoritma anu dipaké, sabab éta ogé mangrupa bagian tina prakték seni.

 Pendekatan tioritis 
Kajian ngeunaan sastra generatif bisa dilakukeun ngaliwatan sababaraha pendekatan. Kahiji, pendekatan komputasional, nyaéta pendekatan anu nalungtik kumaha algoritma jalan minangka “mesin panghasil téks”. Dina pendekatan ieu dipaliré rupa-rupa unsur saperti rarancang tata basa (grammar), pilihan korpus, sarta parameter anu dipaké dina prosés ngahasilkeun téks. Panalungtikan komputasional nekenkeun peran struktur jeung otomatisasi dina produksi téks sastra.

Kadua, pendekatan éstétika digital, anu ningali karya sastra generatif minangka wangun seni anu nangtang wates-wates éstétika tradisional. Dina kontéks ieu, téks henteu deui statis atawa ajeg, tapi sipatna dinamis jeung bisa robah unggal waktu dihasilkeun. Ku kituna, prosés maca jadi leuwih kabuka sarta bisa dilakukeun sacara terus-terusan.

Katilu, pendekatan sosiokultural, nyaéta pendekatan anu museur kana dampak sosial jeung budaya tina ayana sastra generatif. Ieu pendekatan nengetan robahna konsép kepangarangan, kréativitas, jeung literasi digital dina kahirupan masarakat kiwari.

 Patalékan jeung tangtangan 
Sastra generatif nimbulkeun rupa-rupa patalékan dasar ngeunaan posisi karya sastra dina ékosistem budaya modéren. Kahiji, patalékan ngeunaan orisinalitas jeung kapangarangan. Dina karya sastra generatif, peran panulis kabagi antara manusa jeung mesin. Sababaraha ahli nyebutkeun yén pangarang henteu deui mangrupa hiji tokoh tunggal, tapi kabentuk ku hiji jejaring anu diwangun ku modél komputasional, data latihan, jeung rancangan algoritma.

Kadua, patalékan ngeunaan ajén éstétika. Perdebatan muncul lantaran aya kritikus anu nganggap yén karya generatif kurang miboga kadalaman émosi atawa pangalaman hirup. Sanajan kitu, pihak anu ngadukungna ngajéntrékeun yén éstétika generatif sabenerna muka jalan anyar pikeun ngartos kréativitas dina sastra.

Katilu, pangaruhna kana atikan jeung literasi. Sababaraha panalungtikan némbongkeun yén pamakéan sistem generatif bisa ningkatkeun kréativitas basa siswa. Tapi, dina waktos anu sarua, aya ogé résiko nurunna kamampuh mikir kritis lamun pamakéan téknologi ieu henteu dibarengan ku literasi digital anu nyukupan.

 Conto jeung prakték 
Sababaraha conto prakték sastra generatif di antarana nyaéta: kahiji, puisi jaringan saraf, nyaéta puisi anu dihasilkeun ngagunakeun modél pembelajaran jero (deep learning). Kadua, novél generatif interaktif, anu narasina bisa robah unggal waktos dibaca, sahingga unggal pangalaman maca jadi béda. Katilu, proyék ReRites ku Jhave Johnston, nyaéta karya puisi kolaboratif antara manusa jeung AI, anu ditulis sarta diédit sacara rutin unggal poé.

 Rujukan