Ratu Adil

Ratu Adil, nu sok disaruakeun jeung Satria Piningit, mangrupakeun mitos tina naskah baheula karangan Raja Kediri, Prabu Jayabaya. Dina abad ka-11, Jayabaya geus ngaramal yén engké bakal aya pamingpin Nusantara anu sanggup ngeureunkeun mangsa "Kalabendu" atawa mangsa kasusah jeung kasangsaraan. Eta pamingpin bakal jadi juru selamet, mawa kaadilan, jeung kamakmuran keur rahayat. Anjeunna disebut ogé "Herucokro," nya éta jalma nu henteu ngutamakeun kakayaan jeung harta banda. Dina kitab Musarar Jayabaya, dijelaskeun yén datangna Ratu Adil bakal ditandaan ku kaributan sosial, musibah alam, jeung rubuhna hiji raja gede nu disarewog. Eta ramalan sok disebut ogé Serat Jayabaya atawa ramalan Jayabaya.

 Istilah 
Dina basa Jawa, kecap Ratu Adil hartina raja nu adil. Kecap ratu dina pamahaman kiwari biasana dipaké pikeun nyebut pamajikan atawa duduluran raja, biasana awewe. Tapi baheula mah kecap ratu dipaké pikeun nyebut pamingpin, boh lalaki boh awewe. Dina sababaraha bahasan, Ratu Adil sok disaruakeun jeung Satria Piningit anu ogé disebut dina Jangka Jayabaya. Ngan aya ogé nu boga pamadegan yén duanana téh béda. Jalma anu dipercaya salaku Satria Piningit can tangtu bisa jadi Ratu Adil. Teu écés kénéh naha ieu téh saupama métafora pikeun sipat atawa nuduhkeun ka hiji jalma tangtu. Dina Serat Jayabaya, anu deuih dijentrekeun dina Serat Ronggowarsito, aya katerangan ngeunaan tujuh sipat kapamingpinan. Eta tujuh sipat nu dijelaskeun ku Ronggowarsito dipercaya katingali ogé dina salah sahiji bab Babad Tanah Jawi jeung dina carita-carita rahayat Jawa, saperti carita Aji Saka, Siyung Wanara, jeung sajabana.

 Kasang tukang 
Sakumaha anu aya dina Ramalan Jayabaya, pakarangna Ratu Adil téh Trisula, nya éta pakarang nu wangunna saperti tongkat panjang boga tilu mata, anu ngalambangkeun weda atawa élmu pangaweruh. Tilu mata dina trisula téh ngajéntrékeun tilu sipat utama: kabeneran, kawijaksanaan, jeung kaadilan. Dina Serat Jayabaya, ieu pasualan nuduhkeun kana élmu ngeunaan tata dunya atawa kapamingpinan. Trisula Weda téh sabenerna hiji perlambang tina élmu karuhun Nusantara nu disebut Sastra Jendra Hayuningrat, nya éta élmu pikeun nata dunya ku cara nyambungkeun benang beureum antara jaman baheula, jaman ayeuna, jeung jaman nu bakal datang. Tina perlambang tilu mata trisula téh, dipikanyaho yén jalma nu bisa ngarti ka jaman baheula bisa méré pangaweruh nu leres, sanggup maca pasualan jaman ayeuna, sarta bisa méré jalan kaluar kalayan wijaksana. Ku kituna, manéhna bisa bersikap adil luyu jeung kaayaan masarakat dina jaman éta, sarta bisa nitinggalkeun pedoman pikeun mangsa nu bakal datang.

Dina kayakinan Jawa kuna (dwipa), Ratu Adil geus dipikawanoh ti baheula. Anjeunna dipercaya minangka turunan Krisna, sarta dianggap bukti tina janji Sabdo Palon—pamomong tanah Jawa—ka saurang ulama anu mawa ajaran Islam. Tina opat janji, aya hiji anu henteu bisa dipigawé: yén ajaran Islam moal ngaleungitkeun kajawaan urang Jawa. Lamun janji éta henteu ditepati, Sabdo Palon bakal datang deui pikeun nanya janji, ku cara milih hiji momongan minangka Satria Piningit, nya éta satria nu disumputkeun pikeun ngingetan deui ka rahayat Jawa supaya apal kana jati dirina.

Dina Uga Wangsit Siliwangi ogé dijentrekeun yén Ratu Adil, atawa disebut budak angon (perlambang jalma biasa), bakal ditembongan bareng jeung saurang nonoman janggotan nu jadi penaséhatna. Budak angon digambarkeun minangka nonoman nu ngalalana bari mawa alat tulis, sakumaha keur “ngagembalakeun” daun jeung dahan garing. Hartina, éta nonoman téh keur ngalalana néangan jalan kaluar tina pasualan jaman kiwari ku cara diajar tina kajadian baheula, sangkan bisa nyiptakeun katengtreman jeung kahadéan dunya di jaman nu bakal datang.