Kabupatén Aceh Besar

Kabupatén Acéh Besar () nyaéta salah sahiji Kabupatén di Propinsi Acéh, Indonésia. dina akhir taun 2023, jumlah pangeusi Acéh Besar lobana 435.298 jiwa. 

Kabupatén ieu mangrupa Kabupatén pangkulonna  di Indonésia. Saméméh dimekarkeun dina akhir taun 1970-an, puseur dayeuh Kabupatén Acéh Besar asalna aya di Kota Banda Acéh. Sabada Kota Banda Acéh pisah  ngajadi kotamadya mandiri, puseurna Kabupatén dipindahkeun ka Jantho di Pigunungan Seulawah. Kabupatén Acéh Besar ogé mangrupakeun  tempat gumelarna pahlawan nasional Cut Nyak Dhien anu asalna ti Lampadang.

 Sajarah 
Nalika Acéh masih kénéh jadi hiji karajaan, anu dimaksud  Acéh atawa Karajaan Acéh tayalian wewengkon  anu kiwari kasohor ngaranna Kabupatén Acéh Besar ditambah jeung sababaraha daérah anu geus ngajadi bagéan ti Kabupatén Pidie. Salian éta, kaasup ogé Pulo Wéh (kiwari geus ngajadi pamaréntah kota Sabang), sawaréh wilayah pamaréntah kota Banda Acéh, sarta sababaraha wewengkon ti Kabupatén Acéh Barat. Acéh Besar dina istilah Basa Acéh  disebut Acéh Rayeuk. Disebut Aceh Rayeuk alatan ieu Acéh anu sabenerna jadi puseur Kerajaan Acéh sagigireun éta nya didieu kota karjaaan anu ngaranna Bandar Acéh atawa  Bandar Acéh Darussalam. Pikeun ngaran Acéh Rayeuk aya ogé  anu nyebutna   Acéh Lhee Sagoe (Aceh Tiga Sagi). 

Saméméhna dipedalkeun Undang-Undang Darurat Nomor 7 Taun 1956, Kabupatén Acéh Besar mangrupakeun wewengkon anu diwangun ku tilu kawadanan, tayalian Kawadanan Seulimum, Kawadanan Lhoknga jeung Kawadanan Sabang. Antukna sabada ngaliwatan waktu anu panjang tur hetén dina usaha. Kabupatén Acéh besar disahkeun ngajadi daérah otonom ngaliwatan  Undang-Undang Nomor 7 Taun 1956 kalawan puseur dayeuhna mangsa harita di Banda Acéh jeung oge mangrupakeun wilayah hukum Kotamadya Banda Aceh.

Ku ayana pamenta jeung kamekaran daérah anu beuki ngaronjat tur nempo pikahareupeunna, Kota Banda Acéh salaku puseur dayeuh dianggap geus teu éfisién, dina mangsa kiwari anapon pikahareupeunna. Usaha mindahkeun puseur dayeuh ieu ti Kota Banda Acéh mimiti dikeureuyeuh ti taun 1969, tempat anu munggaran dipilih Kecamatan Indrapuri anu jarakna kurang leuwih 25 km ti  Kota Banda Acéh. Usaha mindahkeun dayeuh ieu tacan lumangsung sakumaha anu direncanakeun.

Kadieunakeun dina tanu 1976 kadua kalina mitembeyan mindahkeun deui puseur dayeuh kalawan pindah tempatna kanu séjén nyaéta di Kecamatan Seulimeum perenahna  di kemukiman Janthoi anu jarakna kurang leuwih  52 km ti Kota Banda Aceh.

Usaha ieu antukna ngabuahkeun hasil dimimitian ku kaluarna Paraturan Pamaréntah Republik Indonésia Nomor 35 Taun 1976 ngeunaan Pamindahan puseur dayeuh Kabupatén Daérah Tingkat II Acéh Besar ti wilayah Kotamadya Daérah Tingkat II Banda Aceh ka kemukiman Janthoi di Kacamatan Seulimeum, Wilayah Kabupatén Daérah Tingkat II Acéh Besar, dumasar kana hasil panalungtikan anu dilakukeun  ku tim Departemén Dalam Negeri Républik Indonésia tut Pamaréntah Daérah anu  gawé bareng jeung  konsultan PT Markam Jaya anu di  tempo tina sagala rupa aspék bisa  disimpulkeun yén anu dianggap minuhan sarat salaku  puseur dayeuh téh taya lian Kabupatén Daérah Tingkat II Acéh Besar tayalian Kemukiman Janthoi kalayan dibéré ngaran Kota Jantho.

Sabada ditetepkeun Kota Jantho salaku puseur dayeuh Kabupatén Daérah Tingkat II Acéh Besar anu anyar, kukituna ngeureuyeuh  mimiti mindahkeun puseur dayeuh, kalawan pindah  sakabeh aktivitas kanto sacara resmi ti Banda Acéh ka Kota Jantho dina tanggal 29 Agustus 1983, kalayan diresmikeun ku Bapak Menteri Dalam Negeri Républik Indonésia mangsa éta, tayalian Bapak Soepardjo Rustam dina kaping 3 Méi 1984.Aceh Besar Dalam Angka 2004

Di dayeuh  Jantho ngan aya kompleks perumahan sarta kantor-kantor pamaréntahan, teu aya losmén anapon hotél. Kota Jantho dihubungkeun ku labi-labi kalawan jarakna 60 km ti Banda Acéh, 28 km nuju ka  Saree, sarta  12 km nuju ka  jalan utama Banda Acéh–Médan. Kira-kira 12 km ti dayeuh Jantho ini aya curug.

 Géografi 
jmpl|250px|ki|Masjid Tuha Indrapuri

Wewengkon darat Acéh Besar watesna langsung jeung Kota Banda Acéh di sisi kalér, Kabupatén Acéh Jaya di beulah kulon kidul, sarta Kabupatén Pidie di beulah kidul jeung  tenggara. Acéh Besar ogé mibanda wewengkon pulo-pulo tayalian Kacamatan Pulo Acéh. Kabupatén Acéh Besar bagéan kepuloan di sisi kulon, wétan jeung kalér diwatesan ku Samudra Hindia, Selat Malaka, jeung  Teluk Benggala, anu misahkeun jeung Pulo Wéh, tempat di mana ayana  Kota Sabang. Pulo-pulo utamana tayalian Pulau Breueh sarta  Pulau Nasi.

Sacara geografis sabagéan gedé wilayah Kabupatén Acéh Besar perenahna di hulu aliran Susukan Krueng Acéh. Mangsa éta kaayaan tutupan lahan tayalian  62,5% (menurut data citra landsat tahun 2007). Bandar Udara Intérnasional Sultan Iskandar Muda anu mangrupakeun  bandara internasional jeung ngajadi salah sahiji panto asup ka  Propinsi Acéh. Pulo Benggala anu mangrupakeun pulo pang kulonna dina wewengkon Républik Indonésia mangrupakeun bagéan ti Kabupatén Acéh Besar.

 Pamaréntahan 
 Bupati 

NoFotoNami BupatiMimiti NgajabatAkhir JabatanWakil Bupati12100pxMuhammad Iswanto (Penjabat)14 Juli 2022PetahanaLowong

 Pariwisata 
 Wisata Sejarah 
jmpl|250px|Rumah Cut Nyak Dhien
jmpl|250px|Masjid Tua Indrapuri

 Imah Cut Nyak Dhien. Dina mimitina mangrupakeun padumukan  Cut Nyak Dhien. Di jerona dieusian ku koléksi sajarah Acéh anu dikokolakeun jeung dirawat ku Pamaréntah Kabupatén Acéh Besar. Ngan pondasi anu asli tina ieu wangunanana, sedengkeun anu ngadeg kiwari  éta beunang ngarénopasi  alatan wangunan aslina béak diduruk ku Walanda. 
 Masjid Tua Indrapuri. Masjid ieu perenahna sabudeureun 25 km ka kidul ka Medankeun jeung bisa dijugjug nganggo transportasi naon waé ogé. Wewengkon Indrapuri bajeulana mangrupakeun Karajaan Hindu jeung jadi tempat pamujaan saméméh Islam datang. Kadieunakeun, Sultan Iskandar Muda nepangkeun Islam ka  masarakat. Jeung sabada sakabéh masarakat muhit Islam, tempat anu saméméhna  kuil dirobah ngajadi  hiji  masjid. Bangunan masjid ngadeg di luhur taneuh anu legana 33.875 m², perenahna dina  4,8 méter saluhureun beungeut cai  laut jeung kurang leuwih  150 méter tii sisi susukan Krueng Acéh.
 Kuta Indra Patra. Bénténg ieu perenahna ± 19 km ti Banda Acéh arah ka Krueng Raya, deukeut Basisir Ujong Batee. Numutkeun riwayat dibangun mangsa saméméh Islam asup di Acéh nyaéta dina mangsa Karajaan Hindu, Indra Patra. Aya ogé sumber anu nyebutkeun cenah bénténg ieu diwangun dina mangsa Kasultanan Acéh Darussalam dina upaya ngabendung  serangan Portugis. Bénténg ieu kacida gedéna kagunaanna dina zaman Sultan Iskandar Muda anu tangtara lautna kasohor kuat di Asia Tenggara.
 Makam Laksamana Malahayati, perenahna kurang leuwih 32 km ti Kota Banda Acéh. Anjeuna téh saurang laksamana awéwé anu munggaran  di dunnya modérn anu mengpin armada laut dina mangsa pamaréntahan Sultan Saidil Mukammil Alauddin Riayat Syah IV.
 Pabukon Kuno Tanoh Abee, perenahna di Désa Tanoh Abee di suku Gunung Seulawah, Acéh Besar. Pabukon Tanoh Abee perenahna di jero kompleks Dayah Tanoh Abee anu diadegkeun ku kulawarga Fairus anu nepika  kajayaanna dina masa pingpinan Syekh Abdul Wahab anu kawéntar ku sebutan Teungku Chik Tanoh Abee. Anjeunna pupus dina taun 1894 sarta dikurebkeun di Tanoh Abee. Pangumpulan naskah (manuskrip) Dayah Tanoh Abee geus dimimitian tisaprak Syekh Abdul Rahim, akina Syekh Abdul Wahab. Naskah anu panungtung ditulis dina mangsa Syekh Muhammad Sa’id, anakna Syekh Abdul Wahab anu pupus dina taun 1901 di Banda Acéh, dijero panjara Walanda.
 Rumoh Teunun Nyak Mu, nyaéta puseurna  produksi tinun asli klhas Acéh, anu perenahna di Gampong Siem, Mukim Siem, Kacamatan Darussalam. Perenahna berjarak 12 km sebelah timur Kota Banda Aceh. Di Rumoh Teunun Nyak Mu ini di produksi aneka kain tenun Aceh dengan beragam motif khas Aceh.

jmpl|pus|1100px|Bénténg Indra Patra

 Wisata Alam 
jmpl|300px|Pantai Lhok Me di Lam Reh, Mesjid Raya

 Basisir Lhok Nga
 Basisir Lam Pu'uk
 Basisir Ujong Batee
 Basisir Lhok Me
 Curug Suhom, Lhoong
 Curug Kuta Malaka
 Curug Peukan Biluy
 Waduk KeulilingPresiden SBY meresmikan Waduk Keuliling
 Taman Hutan Rakyat Po Cut Meurah Intan
 Pusat Latihan Gajah Saree
 Gunung Seulawah Agam
 Cagar Alam Jantho 
 Pemandian alam di Brayeun Leupung
 Pantai Lhok Seudu

 Galery 

 Kebudayaan 
 Kulinér has 
Kabupatén Acéh Besar mibanda hiji kadaharan anu has, tayalian Bolu manis ala Acéh anu museur di kacamatan Peukan Bada. Bolu ieu kasohor alatan mibanda rasana anu has, ngan waé hésé rék mekar alatan ku kaayaan anu can sapinuhna tingtrim. Sagigireun ti éta aya ogé  gulé embé  (kari) sarta  ayam tangkap anu kasohor nikmat hiji deui Sie rebuh (daging Kulub) jeung  asam keu eung (asem lada).

 Dicutat tina 

 Tempo ogé 
 Kota Jantho

 Tutumbu ka luar 
 Situs Resmi Kabupaten Aceh Besar

[[Kategori:Kota di Indonésia
Kategori:Kabupatén di Acéh