Iket

Iket 250px

Rupa-rupa iket (telekung) anu dipaké ku urang Baduy. Jenis Tutup Sirah Tradisional Asal Tatar Sunda Bahan Kaén Batik / Tinun Simbol Kadéwasaan & Tanggung Jawab

Iket nyaéta papakéan lalaki tina kaén batik, wulung, atanapi bodas anu dibudeurkeun kana sirah pikeun nutupan buuk.Danadibrata, R.A. (2006). Kamus Basa Sunda. Bandung: Kiblat. Kaca 266. Iket mangrupa papasangan wajib pikeun raksukan Pangsi, sarta jadi salah sahiji simbol jati diri pameget Sunda.Rosidi, Ajip, spk. (2000). Ensiklopedi Sunda: Alam, Manusia dan Budaya. Jakarta: Pustaka Jaya. Kaca 285.

 Bahan jeung Ukuran 
Iket dijieunna tina kaén batik atawa kaén polos anu ukuranana 1 m². Kaén anu ukuranna satengah méter (dibeulah sacara diagonal) disebutna satengah iket atanapi biasa disebut Totopong.
Motif anu biasa dipaké pikeun iket di antarana:

Sida mukti
Manyingnyong
Batik kumeli
Batik kangkung
Katuncar mawur
Kawung écé
Kalangkang ayakan
Seumat karuhun
Porod eurih
Giringsing, jeung sajabana.

Warna polos sapertos bodas biasa dipaké ku Puun di Banten, sedengkeun warna biru kolot sarta coklat dipaké salaku lambang kabasajanan.
 Pungsi Iket 

 A. Pungsi Praktis 
Di masarakat, salian miboga pungsi keur nutup rambut iket ogé dipaké keur nutupan mastaka, kitu ogé mibaga pungsi pikeun pakarang pikeun ngajaga diri nalika aya tarajangan ngadadak. Lian ti éta pungsina pikeun pakakas atawa parabot pikeun nyimpen jeung mawa banda.

 B. Pungsi Estetis 
Salian pikeun nutupan jeung mayungan bagéan mastaka, iket ogé bisa dipaké pikan méré kaéndahan dina papakéan lalaki jeun jadi bagéan kalengkepan papakéan anu mantes keur lalaki.

 C. Pungsi Simbolis 
Aya sababaraha jinis rupa iket anu ukur dipaké ku jalma tangtu/teu samanéa, ilaharna dina hiji kasempetan atawa acara. Kawas iket anu maké ragam hias tritik keur budak sunatan, iket dina motif hias aksara Arab anu dipaké ku santri jeung jinis iket lianna anu dipaké numutkeun status atawa kapentingan tangtu anu makéna. Biasana di lembur adat aya sababaraha rupa iket anu ukur dipaké ku sesepuh dina hiji acara adat.

 Jenis Rupa Iket 

 1. Rupa iket rékaan bihari / lembur adat 
 Rupa iket anu ti baheulan nepi kiwari masih dipikawanoh tur dipaké ku masarakat;
 Ilaharna dipaké ku para sepuh;
 Lolobana rupa iketna nutup palebah luhurna;
 Dipiboga ku Lembur Adat / Wewengkon Rumah Adat.

 2. Rupa iket rékaan kiwari / masa kini 
 Rupa iket beunang kamotékaran jalma kiwari anu can kungsi aya ti baheulana;
 Mindeng dipaké ku barudak ngora;
 Teu dipimilik ku Lembur Adat / Wewengkon Rumah Adat.

 3. Iket praktis 
 mangrupa rupa iket beunang kamotékaran kiwari anu dijieun tina kaén segi opat atawa segi tilu, dijieun diluyukeun jeung rupa iket anu aya boh anu bihari, ogé anu kiwari;
 Ngagunakeun sistem kaputan/kécos;
 Tinggal dipaké kawas kopéah atawa topi;
 Dipaké ku sepuh jeung budak ngora;
 Rupa iket diwilah-wilah numutkeun kaputanana : 
 Iket praktis kaputan utuh;
 Iket praktis kaputan misah;
 Iket praktis kabula-kabalé.

 Wangun Iket Sunda 
 WARUGA; disebut ogé awak iket, aya kalana kosong, taya modang, juru jeung pager. Namung aya ogé anu lengkep, dieusi modang, juru jeung pager. ogé aya kalana dieusian ku motif tangtu mangrupa batik, biasana sadaya bagéan kaén pinuh ku motif anu gambarna rupa-rupa jinis, boh simbol jeung kode/siloka filosofi kitu deui ku catetan sajarah.
 MODANG; rupa masagi leutik di tengah iket, aya anu diagonal atawa sarupa jeung waruga iket.
 JURU; JURU JERO – JURU LUAR; bagéan juru anu tepung dina pager/modang; di sababaraha motif iket dibéré aksen gambar, mangrupa logo, simbol atawa wangun anu pamaknaanana anu nyirikeun hal tangtu; bagéan ieu ukur di sababaraha iket kuno wungkul, kiwari dikembangkeun di sababaraha désain iket keur organisasi.
 PAGER; sabudeureun sisi kaén anu dibéré motif tangtu pikeun estetika ogé pamaknaan.

 Rupa-rupa Wangun Nilep Iket 
Rupa-rupa iket di antarana:
Perengkos nangka, basajan pisan jeung babari dipakéna ukur dibeulitkeun dina sirah biasana dipaké ku kolot nalika keur rusuh. Wangunna siga bungkus nangka. Di Banten disebut baréngkos tapay bungkus peuyeum[Hidayat,Rahmat Taufik, Spk. 2007 .Peperenian Urang Sunda. Bandung: Kiblat Buku Utama].
Barangbang semplak, biasana dipaké ku para jawara, wangunna mirupa barangbang/watang daun kalapa garing nu ngampléh, kaén segi tilu  disimpen lebah tukang, sarta bagian luhurna muka (nepi ka katémbong buuk). 
Julang ngapak, dipaké ku kolot wanda iket anu mirupa jangjang manuk julang nu keur ngapak/mébér .
Porténg, biasana dipaké ku pamuda wangunna iket anu culana nangtung di hareup sarta tungtung kaénna digulungkeun ka tukang.
Talingkup biasana dipaké ku aki-aki,iket anu culana dina tarang sarta niungan panon. asal kecapna tina linkup (kanékés) nu hartina nutup. Talingkuh hartina bisa nutup.
Borongsong kéong atawa kékéongan,jang budak ngora wangunna mirupa kéong.
Udeng pikeun dipaké ku kolot biasana dipaké nalika acara resmi.
Kuda ngencar, dipaké ku jawara ngora wangunna culana di tukang, ngampléh ka handap tapi tuluy melengkung ka luhur.
Bungkus peuyeum biasana dipaké ku tukang macul.
Babalian, dipaké ku budak ngora.
Mamakasaran, dipaké ku para rumaja.
Kuda nyicir, dipaké ku budak ngora.
Iket raja atawa ksatria anu dipaké dina sandiwara.
Totopong, pikeun kolot anu diangap leuwih kasar ti batan udeng.

Referensi

Kategori:Barang tradisional
Kategori:Panutup sirah
Kategori:Tutup Sirah
Kategori:Budaya Sunda
Kategori:Raksukan Tradisional