Domba Garut

Domba Garut (Ovis aries) nyaéta salasahiji jenis domba unggul anu asalna ti daérah Garut, hususna ti kacamatan Limbangan, anu tuluy sumebar ka sakuliah Jawa Barat ogé ka sakuliah Nusantara.Suhardiman, Budi & Darpan. 2007. Seputar Garut. Garut: Komunitas Srimanganti. Kaca 39.

Ieu sato dipikawanoh ogé ku sebutan Domba Priangan.Domba Garut  (Diaksés tanggal 29 Séptémber 2011). Tagogna kacida gagah tur pinuh ku wawanén, sanajan katingalina mah kalem. Alatan éta ogé, domba Garut lolobana dijadikeun domba adu (domba tangkas) tinimbang domba angonan biasa.

Lantaran kualitasna anu unggul dibandingkeun jeung domba lianna, harga domba Garut anu geus jadi juara atawa gedé bisa nepi ka puluhan malah ratusan juta rupiah.

 Sajarah 
Domba Garut (Ovis aries) mangrupa hasil persilangan (kawin silang) antara tilu jenis domba, nyaéta domba lokal (asli Indonésia), domba Capstaad ti Afrika Kidul, sarta domba Merino ti Australia.Suhardiman, Budi & Darpan. 2007. Seputar Garut. Garut: Komunitas Srimanganti. Kaca 40. Domba Capstaad geus leuwih ti heula aya di Garut, sedengkeun domba Merino mimiti didatangkeun dina abad ka-19 ku urang Walanda.Dinas Perikanan dan Peternakan Kabupaten Garut. "Domba Garut: Plasma Nutfah Asli Jawa Barat." Diskanak Garut.

Dumasar kana data sajarah, prosés persilangan ieu ditaratas ku Bupati Garut ka-8, nyaéta Radén Adipati Aria Wiratanudatar VII (1871-1915), anu miboga karesep kana dunya peternakan.Kementerian Pertanian Republik Indonesia. (2011). Keputusan Menteri Pertanian Nomor 2914/Kpts/OT.140/6/2011 tentang Penetapan Rumpun Domba Garut.

 Sebaran Populasi 
Daérah-daérah nu kasohor jadi sentra Domba Garut di antarana:
 Banyuresmi
 Wanaraja
 Singajaya
 Banjarwangi
 Bungbulang

Sanajan kitu, kiwari Domba Garut geus sumebar ka sababaraha daérah di luar Garut. Malah dina acara Adu Domba atawa pasanggiri domba hias, nu jadi jawara téh mindeng asalna ti luar daérah.Suhardiman, Budi & Darpan. 2007. Seputar Garut. Garut: Komunitas Srimanganti. Kaca 41. Dina data taun 1999, tina 329.975 populasi domba nu aya, ngan 30% nu mangrupa ras murni Domba Garut, sedengkeun bibit-bibit unggulna loba dipiara di daérah Bogor, Bandung, jeung Sukabumi.

Dedegan
 Awakna rada gedé. Domba jalu nu geus kolot mibanda beurat antara 60-80 kilo, sedengkeun domba bikang mibanda beurat 30-40 kilo.
 Tanduk domba jalu kawilang gedé, melengkung ka tukang nu tungtung tandukna malik ka hareup, siga spiral. Tanduk kénca jeung katuhu ampir ngahiji
 Domba bikang teu mibanda tanduk.
 Buntutna pondok sarta rada gedé.
 Beuheungna rada kuat.
 Wangun ceulina rada panjang, pondok jeung sumedeng nu aya dina pangkal tanduk.
 Buluna leuwih panjang jeung lemes dibandingkeun jeung domba asli, warnana bodas, hideung, coklat atawa upa-rupa.
 Domba Garut alus pikeun jadi produsen daging.

Catur rangga
 Ules beungeut: kasép, ngaménak, ngaules
 Panon: kupa
 Ceuli: rumpung, rumpung sapotong, ngadaun hiris jeung ngadaun nangka saeutik.
 Tanduk: ngabendo, golong tambang, setengah gayor, gayor, léang-léang sogong
 Kualitas tanduk: poslén, waja, beusi, gebog
 Warna bulu: sambung, riben sebak, belang sapi, macan, jog-jog, laken, baracak, monyét, kunyuk, lunglum, pérak, bodas apu, jogja jeung riben méncéngés.
 Buntut: ngabuntut beurit, ngabuntut bagong, ngadaun waru.
 Scrotum: laér, ngarandu, ngajantung
 Suku: mancuh, kuda, regang waru, meureup ucing.Profil Domba Garut  (Diakses tanggal 29 September 20011)

Istilah husus
 Adeg-adeg: saimbangna wangun awak éta domba ti mimiti hulu nepi ka suku nu ditingali tina postur (awak, beuheung, jeung hulu), jingjingan (ukuran jeung wangun tanduk), ules (pasemonna).
 Baracak:kombinasi warna kulit domba antara dominasi warna hideung atawa dominasi warna bodas nu acak-acakan teu tangtu.    
 Baralak:bulu domba nu wangunna siga bercak nu leuwih gedé.

Seni kaparigelan
Ieu pasanggiri mangrupa tempat kumpulna jalma-jalma nu miboga minat leuwih kana domba, ti mimiti nu boga domba, nu ngurusna, tokoh domba Garut sarta paguyuban organisasi profesi nu dihimpun dina HPDKI (Himpunan Peternak Domba Kambing Indonesia). 
Miara domba Garut minangka domba nu parigel (domba laga) geus lila dilakukeun ku masarakat Garut. Biasana nu boga éta domba disebut juragan. Nu miara domba Garut kudu miboga jiwa seni nu husus sarta bisa akrab jeung éta domba. Loba tarékah nu dilakukeun ku para pamilik jeung nu ngurus domba sangkan bisa ngahasilkeun domba nu unggul, lantaran ieu patalina jeung harga jual domba éta sorangan.
Lantaran miara domba Garut asup kana bagéan miara seni, aya kabungah ti diri pamilik domba nalika domba manéhna nu tandang di lapang mintonkeun hiji kaparigelan saluyu jeung wirahma ketukan kendang.
Dina seni kaparigelan domba Garut ieu diajén ku sawatara jalma di antarana:
 Dewan hakim
 Girang pangajén
 Wasit
Domba garut minangka domba laga ngawengku sababaraha kelas di antarana:
 Kelompok kelas A kalawan beurat 60–80 kg
 Kelompok kelas B kalawan beurat 40–59 kg
 Kelompok kelas C kalawan beurat 25–39 kg
Aya ogé nu disebut kelas pasangan nyaéta kelas dumasar sasaruaan cicirén nu husus. Kelas pasangan diayakeun pikeun domba nu mibanda ciri nu sarua, misalna waé tina warna bulu, wangun tandukna, beuratna, jangkungna, jeung réa-réa deui.

Kritéria peunteun dina seni katangkasan/kaparigelan ngawengku:
 Adég-adég: Kageulisan sarta kaséhatan fisik domba.
 Téhnik Neunggar: Cara domba neunggar lawan (kaasup kakuatan sarta akurasi).
 Wawanén: Sikep domba nalika aya di jero pakalangan.

 Klasifikasi Wangun Tanduk 
Salaku domba adu, wangun tanduk mangrupa ciri utama anu nangtukeun estetika sarta harga jualna. Dumasar kana pakem peternak Garut, aya sababaraha jinis wangun tanduk:Dinas Perikanan dan Peternakan Kabupaten Garut. (2020). Profil Plasma Nutfah Domba Garut.

 Ngabendo: Wangun tanduk anu melengkung ka handap terus malik deui ka hareup, jiga wangun Bendo.
 Leupang: Tanduk anu arahna ngagigir (rubak), mere gambaran gagah tur perkasa.
 Golong Tambang: Tanduk anu melengkungna muter sarta miboga tekstur jiga tambang.
 Ngagayot: Tanduk anu arahna ngagantung atawa melengkung ka handap pisan.

 Karakteristik Fisik Séjénna 
Dumasar kana standar bibit unggul, Domba Garut miboga ciri mandiri dina bagian kupingna, nyaéta:Suhardiman, Budi & Darpan. 2007. Seputar Garut. Garut: Komunitas Srimanganti. Kaca 42.
 Ngadaun Hiris: Kuping anu panjangna kirang ti 4 cm.
 Muringis: Kuping anu leuwih pondok sarta nyumput di tukangeun tanduk.

Referensi

Kategori:Ovis
Kategori:Sato asal Garut