Pancakaki

Pancakaki nyaéta hiji sistem nu ngagambarkeun hubungan kulawarga. Bangsa-bangsa di dunya atawa nu basana béda bisa waé mibanda pola-pola nu ampir sarua. Upami kitu, narjamahkeun hiji istilah ka basa séjén minangka pagawéan nu teu susah. Ngan sakapeung, panarjamah héséeun narjamahkeun istilah-istilah pancakaki ti bangsa nu sistemna béda.

Pancakaki urang Sunda
Urang Sunda boga kabiasaan pikeun néangan hubungan kakulawargaan jeung jalma nu kakara dipikawanoh ngaliwatan pancakaki. Lamun euweuh hubungan kulawarga, masih ditéangan kénéh hubungan nu séjén, misalna lantaran aya kenalan anu kungsi babarengan di sakola atawa di tempat gawé.Ajip Rosidi.2000.Ensiklopedi Sunda: alam, manusia, dan budaya, termasuk budaya Cirebon dan Betawi. Bandung: Pustaka Jaya Dina adat istiadat urang Sunda, pancakaki téh mibanda dua harti. Kahiji, pancakaki téh hartina pernahna jelema ka jelema deui anu sakulawarga atawa anu kaasup baraya kénéh. Upamana baé, kumaha pancakakina si Dadap ka si Waru, naha kaasup indung, bapa, nini, aki, paman, bibi, anak, incu, buyut. alo, suan, jsté. Kadua, pancakaki téh hartina mapay perenahna kabarayaan.

Ka handap:
Anak: turunan ka hiji
Incu: turunan ka dua, anak ti Anak 
Umpi: turunan ka tilu, anak ti Incu
Cicip: turunan ka opat, anak ti Umpi 
Muning : turunan ka lima,anak ti Cicip
Angga Santana : turunan ka genep, anak ti Muning
Kula Santana : turunan ka tujuh, ti anak ti Angga Santana
Preti Santana : turunan ka dalapan, anak ti Kula Santana
Wit Wekas : turunan ka salapan, anak Preti Santana

Ka luhur:
Bapa: kolot lalaki
Indung: kolot awéwé
Aki: kolot lalaki ti Bapa atawa Indung
Nini: kolot awéwé ti Bapa atawa Indung
Uyut/Buyut : Bapa atawa Indung ti Aki atawa Nini
Bao: Bapa atawa Indung ti Uyut/ Buyut
Canggah : Bapa atawa Indung ti Bao
Janggawaréng: Bapa atawa Indung ti Canggah
Udeg-udeg: Bapa atawa Indung ti Janggawaréng
Kakait Siwur: Bapa atawa Indung ti Udeg-udeg
Gerpak : Bapa atawa Indung ti Kakait Siwur
Tambak Galeng : Bapa atawa Indung ti Gerpak 
Karuhun: jujutan kanu leuwih luhur anu geus tilar dunya
Sesepuh: jujutan kanu leuwih luhur nu masih hirup kénéh

Yayasan Pangeran Sumedang.1996.Silsilah Wargi Pangeran Sumedang.

Ka gigir:
lanceuk: dulur sadarah lalaki atawa awéwé anu leuwih kolot, sok disebut "aceuk".
adi: dulur sadarah lalaki atawa awéwé anu leuwih ngora <ref name=“Jonathan Rigg”>
uwa: lanceukna bapa atawa indung
paman/emang: adi lalaki ti bapa atawa indung
bibi: adi awéwé ti bapa atawa indung
alo: anakna lanceuk 
suan: anakna adi
aki ti gigir: lanceuk lalaki ti aki atawa nini
nini ti gigir: lanceuk awéwé ti aki atawa nini
misan:kapilanceuk atawa kapiadi, anak sanini saaki atawa anak uwa atawa bibi
kapilanceuk: dulur misan, anak uwa
kapiadi: dulur misan anak paman/bibi 
incu ti gigir: incuna adi
emang ti gigir: anakna adi aki/nini (lalaki)
bibi ti gigir: anakna adi aki/nini (awéwé)
Perkawinan:
salaki: carogé, lalaki anu ngawin pamajikan
pamajikan: istri, awéwé anu dikawin ku salaki
mitoha: indung atawa bapa ti pamajikan atawa salaki
minantu: lalaki atawa awéwé anu dikawin ku anak
besan: indung atawa bapana minantu atawa mitoha anak urang
dahuan: lanceuk ti salaki atawa pamajikan <ref name=“Jonathan Rigg”>
adi beuteung: adi ti salaki atawa pamajikan <ref name=“Jonathan Rigg”>
Anak:
tunggal: anak hiji-hijina
cikal: anak anu munggaran
panengah: anak tengah, anak anu gumelar di tengah-tengah (biasana mah pikeun jumlah anak anu ganjil)
pangais bungsu: lanceuk deukeut ti anak bungsu, kadua ti handap
bungsu: anak bungsu, anak anu gumelar panungtung
Istilah Séjén:
lanceuk sabrayna: lanceuk misan anu masih sarundayan ti aki atawa nini
adi sabrayna: adi misan anu masih sarundayan ti aki atawa nini
dulur pet ku hinis: dulur kandung, dulur saibu sarama
dulur sabaraya:dulur misan, anakna mamang atawa bibi ogé ua
dulur teges: dulur pituin saindung sabapa
indung téré: pamajikan bapa tapi lain indung pituin/biologis
bapa téré: salaki indung tapi lain bapa pituin/biologis
anak téré : anak sampakan ti salaki atawa pamajikan
dulur patétéréan: anak indung atawa bapa téré
baraya laér: baraya anu nurutkeun pancakaki geus jauh
teu hir teu walahir: teu baraya saeutik-eutik acan
bau-bau sinduk: baraya kénéh sanajan geus laér
baraya: sakur anu aya pancakakina

Rujukan

Kategori:Kulawarga hau