Asam laktat

​Asam laktat (asam \alpha-hidroksipropanoat) mangrupa sanyawa kimia organik nu boga peran penting dina sababaraha prosés biokimia, utamana dina métabolisme énergi sélular."Lactic Acid". PubChem - National Library of Medicine. Diakses ping 23 Januari 2026. Sanyawa ieu munggaran diisolasi ku kimiawan Swédia, Carl Wilhelm Scheele, dina taun 1780."Lactic acid: Chemical compound". Encyclopedia Britannica. Diakses ping 23 Januari 2026.

​Laktat nujul ka ékivalén ionikna, nyaéta wangun basa konjugasi tina asam laktat dina kaayaan leyuran kalayan pH fisiologis."Lactate vs. Lactic Acid: What’s the Difference?". Scientific American. Diakses ping 23 Januari 2026. Dina jero awak manusa, lolobana asam laktat anu dihasilkeun tina prosés glikolisis bakal langsung kaionisasi jadi laktat."Metabolism of Lactate". ScienceDirect. Diakses ping 23 Januari 2026.

​Asam laktat mangrupa asam karboksilat nu rumus kimiana C_3H_6O_3. Strukturna digambarkeun dina ngaran sistimatisna, nyaéta asam 2-hidroksipropanoat."IUPAC Compendium of Chemical Terminology". IUPAC. Diakses ping 24 Januari 2026. Dina leyuran (saperti dina jero getih atawa sél), asam ieu bisa kaleungitan hiji proton (H^+) tina gugus karboksilna (-COOH), antukna robah jadi ion laktat (CH_3CH(OH)COO^-)."Lactic Acid Chemistry". Chemistry LibreTexts. Diakses ping 24 Januari 2026. Ieu prosés disosiasi lumangsung sacara alami dumasar kana ajén pK_a asam laktat anu hargana sakitar 3,86 dina suhu 25°C."Lactic Acid Compound Summary". PubChem. Diakses ping 24 Januari 2026.

​Asam laktat (jeung laktat) miboga dua isomér optik ku sabab atom karbon puseurna (karbon-\alpha) mangrupikeun atom karbon kiral anu ngabeungkeut opat gugus béda, nyaéta gugus hidroksil (-OH), gugus karboksil (-COOH), gugus métil (-CH_3), sarta atom hidrogén (-H)."Stereochemistry of Lactic Acid". Chemistry LibreTexts. Diakses ping 24 Januari 2026. Isomér nu kahiji disebut L(+)-asam laktat atawa (S)-asam laktat, nyaéta wangun anu paling umum kapanggih dina organisme hirup (kaasup manusa)."L-Lactic Acid in Biological Systems". ScienceDirect. Diakses ping 24 Januari 2026. 

Ari isomér nu kadua nyaéta D(-)-asam laktat atawa (R)-asam laktat, anu mindeng dihasilkeun ku sababaraha jinis baktéri sarta dipaké dina industri kimia husus."D-Lactic Acid Production and Applications". PubMed. Diakses ping 24 Januari 2026.

​Nomer CAS asam laktat sacara umum nyaéta 50-21-5. Ari pikeun ngabédakeun isomér optikna, urang bisa nganggo nomer CAS anu langkung spésifik, nyaéta 79-33-4 pikeun L-asam laktat sarta 10326-41-7 pikeun D-asam laktat."Lactic Acid CAS Numbers". Chemical Abstracts Service (CAS). Diakses ping 24 Januari 2026. Pikeun campuran rasémik (campuran nu diwangun ku L sarta D dina jumlah anu sarua), dipaké nomer CAS 598-82-3; ieu campuran téh boga sipat teu aktip optik ku sabab pangaruh rotasi ti unggal isomérna silih leungitkeun."Compound Summary: DL-Lactic Acid". PubChem. Diakses ping 24 Januari 2026.

 Biologi 
Asam laktat nu ngagunduk dina otot rangka nalika olahraga anaérobik mindeng dianggap salaku cukang lantaran nyeri otot saharita, sarta bakal dikaluarkeun nalika awak geus balik deui kana métabolisme aérobik."Lactate Metabolism During Exercise". Nature Metabolism. Diakses ping 24 Januari 2026. 

Sanajan asam laktat mangrupa salah sahiji faktor nu ngawatesan kakuatan fisik nalika olahraga, panalungtikan modéren némbongkeun yén Delayed Onset Muscle Soreness (DOMS)—nyeri otot anu karasa leuwih ti 24 jam sanggeus olahraga—lain alatan tumpukan asam laktat sakumaha nu kungsi dianggap baheula, tapi leuwih kana ayana karuksakan mikro dina serat otot."The Role of Lactate in Delayed Onset Muscle Soreness". Scientific American. Diakses ping 24 Januari 2026.

​Lactate Shuttle: Sabenerna, laktat lain "runtah" métabolisme, tapi mangrupa sumber énergi anu bisa dipaké deui ku jantung, ati, jeung otot sanésna ngaliwatan prosés anu disebut siklus Cori.["Cori Cycle: Overview and Importance". Nutrition Reviews. Diakses ping 24 Januari 2026.

Dina glikolisis anérobik atawa férméntasi, L-laktat dihasilkeun tina piruvat kalayan bantuan énzim dehidrogenase laktat (LDH).Nelson, D. L., & Cox, M. M. (2017). "Lehninger Principles of Biochemistry". W. H. Freeman. Diakses ping 24 Januari 2026. Konversi ieu ogé ngaoksidasi hiji molekul NADH jadi NAD^+, anu diperlukeun pisan sangkan prosés glikolisis bisa terus lumangsung pikeun ngahasilkeun énergi (ATP)."Anaerobic Glycolysis". ScienceDirect. Diakses ping 24 Januari 2026.

​Férméntasi asam laktat ieu lumangsung sacara pengkuh dina sél getih beureum (éritrosit) ku sabab sél ieu teu miboga mitokondria, sarta lumangsung ogé dina otot rangka nalika kakurangan asupan oksigén, contona nalika keur olahraga anu kacida beuratna."Red Blood Cell Metabolism". National Center for Biotechnology Information. Diakses ping 24 Januari 2026.

Laktat ieu dileupaskeun kana aliran getih, nu kadar umumna dina kaayaan istirahat nyaéta kira-kira 1–2 mmol/L."Blood Lactate Concentration". ScienceDirect. Diakses ping 24 Januari 2026. Ati merlukeun kira-kira 60% laktat nu aya dina getih pikeun diréoksidasi jadi piruvat, nu lajeng dirékonvérsi deui jadi glukosa ngaliwatan prosés glukonéogenesis."Gluconeogenesis and the Liver". National Center for Biotechnology Information. Diakses ping 24 Januari 2026. 

Glukosa ieu asup deui kana aliran getih antukna bisa dipaké ku rupa-rupa jaringan salaku sumber énergi. Daur glukosa \rightarrow laktat \rightarrow glukosa ieu, awalna didadarkeun ku Carl jeung Gerty Cori, antukna katelah daur Cori."The Cori Cycle". NobelPrize.org. Diakses ping 24 Januari 2026.
​Salian ti éta, kira-kira 40% laktat diserep ku sél-sél anu cukup oksigén (saperti sél otot jantung atawa otot rangka tipe I) pikeun ngoksidasi piruvat, nu lajeng langsung dipaké pikeun nyuluhan daur asam sitrat (daur Krebs) guna ngahasilkeun énergi sacara aérobik."Lactate as a Fuel for Mitochondria". American Journal of Clinical Nutrition. Diakses ping 24 Januari 2026.

​Férméntasi asam laktat ogé lumangsung ku ayana aktivitas baktéri asam laktat, sapertos Streptococcus mutans sarta spésiés Lactobacillus, anu hirup dina sélaput biopilm (plak) dina baham urang."Oral Microbial Communities and Biofilms". National Center for Biotechnology Information. Diakses ping 24 Januari 2026. Nalika baktéri ieu ngonsumsi karbohidrat atawa gula tina sésa katuangan, maranéhna ngahasilkeun asam laktat salaku hasil ti gigirna. Asam anu dihasilkeun ieu bisa nurunkeun pH dina beungeut huntu nepi ka handapeun 5,5, anu ngabalukarkeun prosés demineralisasi dina lapisan enamel huntu. Upami ieu lumangsung terus-terusan, kaayaan ieu bakal ngabalukarkeun koropok huntu atawa karies."Pathophysiology of Dental Caries". ScienceDirect. Diakses ping 24 Januari 2026.

Dina widang médis, laktat mangrupa salah sahiji komponén utama laktat Ringer (Ringer's Lactate) atawa leyuran laktat Ringer."WHO Model List of Essential Medicines". World Health Organization. Diakses ping 24 Januari 2026. Cairan intravéna ieu ngandung campuran natrium klorida, natrium laktat, kalium klorida, sarta kalsium klorida dina cai distilasi nu kadarna isotonik dibanding getih manusa."Ringer's Lactate Solution". StatPearls - NCBI. Diakses ping 24 Januari 2026.
​Leyuran ieu paling mindeng dipaké pikeun "ngeusian" cairan sarta ngajaga stabilitas sirkulasi sanggeus pasien kaleungitan getih alatan trauma, bedah, atawa tatu kaduruk anu parna."Ringer's Lactate: Fluid Resuscitation". Medscape. Diakses ping 24 Januari 2026. Laktat dina leyuran ieu miboga fungsi salaku agén panyangga (buffering agent) pikeun ngalawan kaayaan asidosis (getih teuing asam), sabab dina jero awak, laktat bakal dirobah jadi bikarbonat ku ati."Crystalloid Intravenous Fluids". ScienceDirect. Diakses ping 24 Januari 2026.

 Pangan 
​Férméntasi asam laktat nu lumangsung ku ayana baktéri asam laktat mangrupa sumber rasa haseum dina susu bari, sarta prosés ieu dimangpaatkeun dina industri pikeun nyieun kéju, yogurt, jeung kefir."Microbiology of Dairy Products". ScienceDirect. Diakses ping 24 Januari 2026. Dina prosés ieu, baktéri ngarobah gula susu (laktosa) jadi asam laktat, anu saterusna ngabalukarkeun protéin susu (kasein) ngagéblég  (koagulasi) nepi ka téksturna robah."The Science of Yogurt Culture". Encyclopedia Britannica. Diakses ping 24 Januari 2026.
​Férméntasi asam laktat ogé ngahasilkeun rasa haseum anu khas dina rupa-rupa produk férméntasi sayur, saperti kimchi, sauerkraut, sarta turukusuk (acar)."Lactic Acid Fermentation of Vegetables". Food and Agriculture Organization (FAO). Diakses ping 24 Januari 2026. Salian ti méré rasa, asam laktat ogé boga kagunaan salaku bahan pangawét alami sabab kaayaan asam bisa nyegah tumuwuhna baktéri nu ngabalukarkeun kadaharan ruksak (buruk)."Antimicrobial Activity of Lactic Acid Bacteria". PubMed. Diakses ping 24 Januari 2026.

Asam laktat bisa dipaké salaku aditif pangan (E270) pikeun ngatur kaasaman sarta salaku agén pangawét."Lactic acid (E 270) as a food additive". European Food Safety Authority (EFSA). Diakses ping 24 Januari 2026. Di industri pangan, sanyawa ieu dihasilkeun ku jalan manaskeun sarta férméntasi karbohidrat tina rupa-rupa sumber, sapertos susu sésa nyieun kéju (whey), kentang, aci jagong, atawa molase (tétés tebu)."Industrial Production of Lactic Acid". ScienceDirect. Diakses ping 24 Januari 2026.

​Asam laktat sering dipaké dina campuran pangamis, soft drink, sarta dina nyieun bir pikeun nurunkeun pH sarta méré rasa haseum anu seger."Lactic Acid in Brewing". BeerSmith. Diakses ping 24 Januari 2026. Salian ti éta, asam laktat ogé mangrupa komponén penting dina formula orok pikeun ngatur kaasaman sarta ngabantosan nyerep mineral."Standard for Infant Formula and Formulas for Special Medical Purposes". Codex Alimentarius. Diakses ping 24 Januari 2026.

Asam laktat ogé mangrupa hasil tina férméntasi malolaktat, nyaéta hiji prosés biokimia nu dipaké nalika nyieun tuak (anggur) pikeun ngurangan rasa asam malat nu segak (seukeut saperti rasa apel héjo) sarta ngarobahna jadi asam laktat nu karasa leuwih lembut atawa hanteu pati haseum."Malolactic Fermentation in Winemaking". Encyclopedia Britannica. Diakses ping 24 Januari 2026. Prosés ieu lumangsung kalayan bantuan baktéri asam laktat, sapertos Oenococcus oeni, anu sering dilakukeun saatos férméntasi alkohol utama réngsé."Role of Oenococcus oeni in Malolactic Fermentation". ScienceDirect. Diakses ping 24 Januari 2026.
​Salian ti nurunkeun tingkat kaasaman, férméntasi malolaktat ogé bisa nambahan aroma nu khas saperti aroma mantéga (buttery flavor) dina tuak, anu asalna tina sanyawa diasetil salaku hasil gigir tina ieu prosés."The Chemistry of Wine Flavors". American Chemical Society. Diakses ping 24 Januari 2026.

 Sumber rujukan 

 Lactic acid, Wikipédia édisi basa Inggris 

Kategori:Asam karboksilat
Kategori:Sanyawa kimia
Kategori:Biokimia
Kategori:Aditif pangan
Kategori:Férméntasi
Kategori:Téknologi pangan
Kategori:Fisiologi