Jakarta

Daérah Khusus Ibukota Jakarta (Aksara Sunda Baku: ), disingget DKI Jakarta atawa Jakarta, nyaéta salah sahiji propinsi sakaligus ibu kota Indonésia. Lantaran Jakarta minangka hiji dayeuh nu dijadikeun puseur dayeuh Indonésia, ku kituna Jakarta boga status nu sarua jeung propinsi. Jakarta aya di beulah kulon kidul Pulo Jawa.  Dina taun 2004, legana kurang leuwih 650 km² sarta pangeusina aya 8.792.000 jiwa.

 Sajarah 
Jakarta dipikawanoh minangka palabuan di muhara Walungan Ciliwung. Asal-usulna bisa dijujut ti jaman Hindu dina abad ka-5. Urang Éropah nu munggaran datang ka Jakarta nyaéta urang Portugis. Dina abad ka-16, pangéréh ti Portugis dibéré idin ngadegkeun bénténg di Sunda Kalapa.

Asal-usul milangkala Jakarta kaping 22 Juni nyaéta ditalukeunnana Sunda Kalapa ku Fatahillah taun 1527, ogé lantaran kitu ngaran dayeuhna diganti jadi Jayakarta nu hartina "kameunangan".

Urang Walanda datang ka Jayakarta ahir abad ka-16 dina taun 1619, VOC dipingpin ku Jan Pieterszoon Coen nalukkeun Jayakarta sarta saterusna ngarobah ngaran dayeuhna jadi Batavia. Dina jaman Walanda, Batavia tumuwuh jadi kota gedé tur penting.

Éréhan ku Jepang dimimitian taun 1942 sarta ngaganti ngaran Batavia jadi Jakarta keur narik hate pangeusina dina mangsa Perang Dunya II. Kota ieu ogé minangka tempat Proklamasi Kamerdékaan Républik Indonésia tanggal 17 Agustus 1945 tur ditempatan ku Walanda nepi ka diakuna kadaulatan taun 1949.

Dina Méi 1998, kajadian karusuhan di Jakarta nu sasarannana lolobana urang Tionghoa. Gedong MPR/DPR dicicingan ku mahasiswa nu kahayang réformasi. Ahir tina karusuhan ieu nyaéta turunna Présidén Soeharto tina korsi kaprésidenan.

 Basa 

Karajaan Tarumanagara anu puseurna di Sundapur, kungsi disérang sarta ditalukkeun ku karajaan Sriwijaya ti Sumatera. Ku lantaran kitu étnis Sunda di palabuan Sunda Kalapa laér saméméh Sumpah Pemuda. Masarakatna geus ngagunakeun basa Malayu anu umum dipaké di Sumatéra saterusna dijadikeun minangka basa nasional. Alatan béda basa anu dipaké, dina awal abad ka-20, Walanda nganggap jelema anu bubuara di sabudeureun Batavia minangka étnis anu béda jeung etnis Sunda sarta disebut etnis Batawi (kecap turunan tina Batavia). Sanajan kitu loba kénéh ngaran wewengkon sarta ngaran walungan anu masih tetep dipertahankeun maké basa Sunda saperti ngaran-ngaran Ancol, Pancoran, Cilandak, Ciliwung, Cideng (anu asalna tina Cihideung sarta saterusna robah jadi Cideung sarta ahirna jadi Cideng), sarta ngaran-ngaran séjénna anu masih luyu jeung ngaran-ngaran tempat anu digambarkan dina naskah buhun Bujangga Manik anu ayeuna ditunda di perpustakaan Bodleian, Oxford, Inggris.

Sanajan basa formal anu dipaké di Jakarta nyaéta Basa Indonésia, basa informal atawa basa gaul sapopoé nyaéta Basa Indonésia dialek Betawi.

Basa daérah ogé dipaké ku anu asalna ti wewengkon séjén, saperti basa Sunda, basa Jawa, basa Minang, basa Batak, basa Madura, basa Bugis, ogé basa Tionghoa. Hal ieu lumangsung alatan Jakarta minangka tempat rupa-rupa séké sélér panggih. Pikeun komunikasi di antara rupa-rupa séké sélér, dipaké Basa Indonésia.

Iwal ti éta, mucunghul ogé basa gaul anu tumuwuh di golongan nonoman kalawan kecap-kecap anu sakapeung dicampur jeung basa deungeun. Sababaraha conto pamakéan basa ieu téh Pléase dong ah!, Cape deh!, sarta So what gitu loh!.

Basa Inggris mangrupa basa deungeun anu panglobana dipaké, utamana pikeun kapentingan diplomatik, atikan, sarta bisnis.

 Budaya 

Minangka puseur dayeuh Indonésia, Jakarta ngirut pendatang ti sakumna Indonésia, alatan kurang ratana kamekaran di puseur sarta wewengkon ngabalukarkeun arus urbanisasi anu gedé. Urbanisasi ieu pisan anu mawa sagala rupa budaya asup ka Jakarta. Suku-suku anu nyicingan Jakarta di antarana Urang Batawi, Jawa, Sunda, Minang, Batak, jeung Tionghoa.

Budaya Batawi minangka padumuk asli rada kasilih ku budaya séjén boh ti Indonésia boh budaya deungeun. Pikeun ngamumulé budaya Batawi, diadegkeun cagar budaya di Dinya Babakan.

Budaya séjén anu ogé has di Jakarta nyaéta basa gaul anu diomongkeun ku para rumaja. Sawatara conto pamakéan basa ieu téh Please deh ah! sarta So what gitu loh!.

 Musik 
Musik tradisional atawa modérn di Jakarta ngagambarkeun ngahijina antarbudaya sarta étnis. Pangaruh ti luar Indonésia asalna ti Walanda, Tiongkok, Portugis, Arab sarta India. Komo nepi ka ayeuna, Jakarta masih dianggap kiblat pikeun kamekaran musik di Indonésia.

Pikeun musik tradisional di Jakarta, kawas tanjidor sarta gambang kromong, aya pangaruh etnis ti luar Jakarta Sunda kawas pamakéan rebab sarta tarompet tradisional. Saterusna pangaruh deungeun kawas Trombone sarta Gitar ti Éropa sarta sawatara wirahma musik tradisional Tionghoa.

 Tari 
Seni ibing di Jakarta mangrupa ngahijina antar unsur-unsur budaya anu aya di jerona. Mimitina seni tari di Jakarta mibanda pangaruh ti Sunda sarta Tionghoa kawas ibing anu mibanda corak tari Jaipong kalawan kostum penari has pamaén Opera Beijing. Tapi Jakarta bisa dingaranan wewengkon anu pangdinamisna. Sajaba ti seni tari heubeul ogé mecenghul seni tari jeung gaya sarta koréografi anu dinamis.

 Carita Rahayat 
Carita rahayat anu mekar di Jakarta, sajaba ti carita rahayat anu geus dipikawanoh kawas Si Pitung, ogé dipikawanoh carita rahayat séjén kawas serial Jagoan Tulen anu ngalalakonkeun jawara-jawara Batawi boh dina pajoangan boh kahirupana anu katelah "heuras". Sajaba ti ngadongéngkeun jawara atawa jawara dunya pasilatan, ogé dipikawanoh carita Nyai Dasima anu ngagambarkeun kahirupan jaman kolonial.

Sajaba ti budaya musik, tari-tarian sarta carita rahayat, balaréa Batawi ogé mikawanoh seni lenong sarta topeng batawi Si Janthuk anu kiwari geus dianggap langka.

 Démografi 
 Taun Jumlah pangeusi 1870  65.000 1875  99.100 1880  102.900 1883  97.000 1886  100.500 1890  105.100 1895  114.600 1901  115.900 1905  138.600 1918  234.700 1920  253.800 1925  290.400	 1928  311.000 Taun/Tanggal Jumlah pangeusi 1930  435.184 1940  533.000 1945  600.000 1950  1.733.600 1959  2.814.000 31 Oktober 1961  2.906.533 24 September 1971  4.546.492 31 Oktober 1980  6.503.449 31 Oktober 1990  8.259.639 30 Juni 2000  8.384.853 1 Januari 2005  8.540.306 1 Januari 2006  7.512.323*
*  data 1 Januari 2006 sumberna ti Dinas Kependudukan Dan Catatan Sipil Provinsi DKI Jakarta

Jumlah pangeusi di Jakarta kira-kira 7.512.323 (2006) tapi lamun beurang, angka ieu nambah marengan datangna para pagawé ti kota satelit saperti Bekasi jeung Dépok. Kota/kabupatén nu pangpadetna nyaéta Jakarta Timur kalayan jumlah pangeusi 2.131.341 jiwa, sedengkeun Kapuloan Seribu mangrupa kabupatén nu pangeusina pangsaeutikna, nyaéta 19.545 jiwa.

Basa nu digunakeun di Jakarta nyaéta basa Indonésia. Basa daérah ogé digunakeun ku para pangeusi nu sasélér, tur ku sabab di Jakarta loba pisan séké sélérna, basa Indonésia nu dipaké. Iwal ti éta, mucunghul ogé basa gaul nu tuwuh jeung mekar di kalangan barudak ngora, tur kecap-kecapna sakapeung dicokot tina basa deungeun.

Ageman nu dianut ku masarakat DKI Jakarta kacida rupa-rupana kaasup di antarana kalima ageman nu diaku ku pamaréntah Indonésia (Islam, Kristen, Katolik, Hindu, jeung Budha) Tempat ibadah ageman-ageman éta ogé aya di Jakarta contona:
 Masjid Istiqlal
 Masjid Agung Al-Azhar
 Garéja Katedral Jakarta
 Garéja Imanuél
 Pura Adhitya Jaya
 Vihara Dhammacakka Jaya

 Pamaréntahan 
DKI Jakarta mibanda status husus minangka Daerah Khusus Ibukota. DKI Jakarta ieu dibagi jadi lima kota jeung sakabupatén, nyaéta:

 Kota Jakarta Utara, kode posna 14xxx.
 Kota Jakarta Pusat, kode posna 10xxx.
 Kota Jakarta Barat, kode posna 11xxx.
 Kota Jakarta Timur, kode posna 13xxx.
 Kota Jakarta Selatan, kode posna 12xxx.
 Kabupatén Kapuloan Seribu

 Transportasi 
 Jero Kota 
Di DKI Jakarta, aya jaringan jalan raya jeung jalan tol nu ngalayanan sakuliah kota sanajan dina kanyataanaana jumlah mobil henteu sabanding jeung jumlah jalan ogé (5-10% jeung 4-5%).

Numutkeun data ti Dinas Perhubungan DKI, kacatet aya 46 kawasan nu kalayan 100 titik simpang rawan macét di Jakarta. Définisi rawan macét nyaéta arus henteu stabil, kecepatan handap sarta antrian panjang. Kawasan nu miboga leuwih ti opat titik simpang rawan macét nyaéta:
 Kawasan Ancol/Gunung Sahari
 Kawasan Jatibaru/Tanah Abang
 Kawasan Kalimalang
 Kawasan Mampang/Buncit
 Kawasan Pasar Minggu
 Kawasan Pondok Indah
 Kawasan Pulo Gadung
 Kawasan Tambora.
 Kawasan Roxi

 MRT Jakarta 
jmpl|MRT Jakarta
MRT Jakarta nyaéta sistem Transit Gancang anu nganggo Karéta rél Listrik di Jakarta . Prosés pangembangan mimitian 10 Oktober 2014 diresmikeun tanggal 24 Maret 2019.Presiden Jokowi: "MRT Beroperasi Maret 2019"  MRT ieu anu geus beropérasi nyaéta Fase 1 (Lebak Bulus - Bunderan HI) anu liwat sabaraha stasion nyaéta:
 Stasion MRT Lebak Bulus Grab
 Stasion MRT Fatmawati
 Stasion MRT Cipete Raya
 Stasion MRT Haji Nawi
 Stasion MRT Blok A
 Stasion MRT Blok M BCA
 Stasion MRT ASEAN
 Stasion MRT Senayan
 Stasion MRT Istora Mandiri
 Stasion MRT Bendungan Hilir
 Stasion MRT Setiabudi Astra
 Stasion MRT Dukuh Atas BNI (Salasahiji conto stasion MRT anu ngahubungkeun Stasion KA Bandara BNI City, Stasion Sudirman jeung Transjakarta)
 Stasion MRT Bunderan HI

 LRT Jakarta 
jmpl|LRT Jakarta
LRT Jakarta nyaéta salasahiji sistem angkutan cepat kalawan Karéta api Ringan (LRT) anu direncanakeun diwangun di Jakarta, Indonésia. Aya 2 panaratas LRT di Jakarta, Pemprov DKI nu ngawangun LRT dina dalam kota nyaéta LRT Jakarta. LRT ieu dioperasikeun ku PT LRT Jakarta (Anak pausahaan Jakpro). LRT Jakarta ieu nu kiwari dioperasikeun nyaéta Fase 1 (Pegangsaan Dua - Velodrome) anu liwat sabaraha stasion nyaéta:

Nomor StasionNgaran StasionKateranganFase 1S-01Pegangsaan Dua KWK: U13TungtungS-02Boulevard Utara Jak Lingko: JAK 24, JAK 59, JAK 60, JAK 61KWK: U13Deukeut jeung Mall Kelapa GadingS-03Boulevard Selatan Jak Lingko: JAK 59KWK: U04S-04Pulomas Transjakarta:   (di halte Pulomas)MetroTrans/MiniTrans: 2B, 2EJak Lingko: JAK 24, JAK 33, JAK 59Transjabodetabek: Pulo Gadung-CibinongMayasari Bakti: R507KWK: U04Mikrolet: M53S-05Equestrian Jak Lingko: JAK 33S-06Velodrome Transjakarta:    (4H)  (4K)  (7M) (di halte Pemuda Rawamangun)MetroTrans/MiniTrans: 11AJak Lingko: JAK 17, JAK 26, JAK 34, JAK 59Transjabodetabek: Rawamangun-BogorMayasari Bakti: P98AMetromini: 47KWK: U04Mikrolet: M02, M46

 KRL Commuter Line 
KRL Commuter Line (saméméhna KRL Commuter Jabodetabék) nyaéta layanan jalur karéta rél listrik anu dioperasikeun ku PT Kereta Commuter Indonésia, anak pausahaan PT Kereta Api Indonésia.Situs resmi PT KAI Commuter Jabodetabék   diakses tanggal 4 Mei 2016Situs resmi PT Kereta Api Indonesia  diakses taggal 4 Mei 2016 KRL geus beroperasi di wilayah Jakarta ti mimiti taun 1976 nepi ka kiwari ngalayanan ruteu komuter di wilayah DKI Jakarta, Kota Dépok, Kota Bogor, Kabupatén Bogor, Kota Bekasi, Kabupatén Bekasi, Kabupatén Lebak, Kota Tangerang, Kabupatén Tangerang, sarta Kota Tangerang Selatan.

 Transjakarta 
Transjakarta nyaéta sistem angkutan Bus Rapid Transit (BRT) anu pertama di Asia Kidul Wétan dan Kidul, nu parantos operasi saprak taun 2004 di Jakarta, Indonésia. Sistem ieu dirancang dumasar kana sistem TransMilenio anu suksés di Bogota, Kolombia. Transjakarta dirancang minangka moda transportasi massal pangrojong aktivitas ibu kota anu sangat padat. Transjakarta nyaéta sistem BRT anu jalur lintasan tarpanjang di dunia nyaéta 230,9 km, sarta ngabogaan 243 stasion BRT (samemehna disebut halteu) yang tersebar dalam 13 koridor (jalur), anu mimitina beroperasi ti jam 05.00 - 22.00 WIB, sareng ayeuna beroperasi 24 jam dina sabagian koridor..http://www.tempo.co/read/news/2014/06/01/083581606/Mulai-Hari-Ini-Transjakarta-24-Jam-di-Tiga-Koridor Mulai Hari Ini Transjakarta 24 Jam di Tiga Koridor

 Pariwisata 

DKI Jakarta miboga sababaraha tujuan pariwisata saperti:
 Kebon Binatang Ragunan
 Monumén Nasional
 Musium Gajah
 Taman Mini Indonésia Indah
 Taman Impian Jaya Ancol
 Pulo Seribu

Tempo Ogé: Musium-musium di Jakarta

 Permasalahan 
 Permasalahan sosial 
Posisi DKI Jakarta minangka puseur paekonomian geus ngarojong pandatang ti luar Jakarta jeung luar Jawa daratang pikeun néangan rejeki di Jakarta. Loba di antara nu daratang ka Jakarta teu dibekelan ku kaahlian jeung katérampilan husus, nepi ka dampak sosial nu sok mucunghul nyaéta masalah pangangguran nu patali jeung masalah kamiskinan sarta kriminalitas.

 Jumlah pendatang di Jakarta (2002-2005) 
 Taun Éksodus Influks Perbédaan 2002  2.643.273  2.874.801  231.528 2003  2.816.384  3.021.214  204.830 2004  2.213.812  2.404.168  190.356 2005  ?   200.000-250.000* 

Catetan: * perkiraan
 Sumber: Dinas Kependudukan Dan Catatan Sipil Provinsi DKI Jakarta

 Permasalahan lingkungan 
Polusi udara jeung runtah mangrupa masalah nu disanghareupan di Jakarta. Iwal ti eta, Jakarta biasana jadi langganan banjir nalika usum hujan sabab mangpetna saluran cai jeung beuki kurangna leuweung di daérah Bogor jeung Dépok.
 Imah Adat 

 Pakarang tradisional 

 Kadaharan 
salah sahiji kadaharan tradisional Jakarta nyaéta Kerak Telor jeung Soto Betawi.

 Tempo Ogé 
 Daptar propinsi di Indonésia
 Jabotabek
 Jagorawi
 Pekan Raya Jakarta
 Menara Jakarta

 Tumbu Luar 

  Loka resmi 
  Loka resmi pariwisata 
  Loka Dinas Kependudukan dan Catatan Sipil DKI 
  Peta online Jakarta di CyberMap 

Kategori:Ibu kota nagara di Asia
Kategori:Ibukota Propinsi di Indonésia
Kategori:Propinsi di Indonésia