Skäddel

Skäddel (oolde Skrieuwwiese: Schäddel) is n Täärp in dät Seelterlound mäd 2442 Ienwoonere (2006). Skäddel waas fröier dät maast suudelke Täärp fon Seelterlound, eer in'n Begin fon't 19. Jierhunnert ju Buurskup Seeidelsbierich äntstuude, ju sik gau tou een groot Täärp äntwikkelde. Tou Skäddel heere do Buurskuppe Bäätholt, Heeselbierich, Näiwal, Loanghoarst, Knülke un Skäddelerdom.

 Etymologie 
Tou dän Noome Skäddel is tou ferglieken dät alleweegense foarkuumende Scharrel, Scharlo mäd Gruundwoud (twäide Lid) la, Hoochdüütsk Loh ' Woold af eepene Steede deeroun', wät in fuul Noomen apträt. As Bestimmengswoud is tou ferglieken dät Ooldhoochdüütske scar 'Plouchscheede', Iesloundsk sker 'Klippe'. Dät kon waiwiese ap ne staile Kaante so as bie Skäddel dät uur 6 m. hooge Halkoouger. Also 'Woold mäd staile Kaante'.

 Geografie 
Gans fröier waas Skäddel dät maast suudelke Täärp fon Seelterlound, däälich is dät Seedelsbierich. Noudelk fon Skäddel lait Roomelse. Truch Skäddel fljut ju Seelter Äi. Bie Skäddel lääse die Maiglöckchenwoold un die Maiglöckchensee. Die Seelter-Äi-Paad lapt truch Skäddel.

 Geskichte 
Dät eerste Moal in ju Geskichte heere wie wät uut Seelterlound in n Uurkunde fon 1319. Ounnuumen wäd ne Besiedelenge uut dät Noude wai in dät leete 13. Jierhunnert.

Uut 1613 is deer n Dokument, dät die Pestoor do Bäidene Unnnergjucht rakt. Siet dän 1. Nov. 1657 wieren deer 2 Jesuiten in't Seelterlound un deer wuuden two Skoulen iengjucht, een in Roomelse un een in Skäddel. Ju eerste Skoule wuud 1658 baud, die eerste Koaster waas Hermann Kiep.Websiede Litje Skoule Skäddel: 400 Jier skäddeler SkoulenFranz Dwertmann: Das grosse Sterben der kleinen Schulen, Vechtaer Druckerei und Verlag, 1984, ISBN 3-88441-025-3Franz Strotmann, Kleine Schulchronik des Saterlandes, Sept. 1983

Ju katoolske Säärke 'St. Peter un Paul' wuud fon 1858-1860 truch dän Säärkebaumeester Bernhard Hensen uut Suugel baud.

Bie ju Gebietsreform fon 1974 wuuden Skäddel un Seedelsbierich mäd do Meenten Roomelse un Strukelje tou ju Meente Seelterlound touhoopefoatet.

In 2011 kreech Skäddel ju Unnerskeedenge "Gouldtäärp 2011 fon dän Loundkring Kloppenbuurich".

 Kultuur 
 Seelterfräisk 
In Skäddel stoant dät Seelterfräiske Kulturhuus, dät Fereensbauwierk fon dän Seelter Buund, dät is die oolde Boanhoaf. Deer is uk n Radiostudio, wier Fräiwilligere dät seelter Program 'Middeeges' foar Ems-Vechte-Welle seende. Et rakt deer uk n Biblioteek mäd Bouke in ju seelterfräiske Sproake.

 Bauwierke 
Ju katoolske Säärke 'St. Peter un Paul'.
Die oolde Boanhoaf, däälich dät Seelterfräiske Kulturhuus  fon dän Seelter Buund un Station fon ju Museumsiersenboan Ammerlound-Seelterlound MAS.
Wiendmäälne in ju Määlnesträite.
 Ju oolde Skäddeler Ticheläi

Wiendmäälne un Määlnemuseum
 Ap Läiwerkekomp hieden do Skäddeler un Roomelster fröier ne Määlne mädnunner.
 Fluks noudaastelk fon Skäddel häd ne Määlne steen ap dän Määlnbält buppe dät Loundstuk Määlnäkker.
 Ju Skäddeler Määlne "Hanekamps Wiedmäälne" mäd n Heimatmuseum un Woainremise is ne Galeriehollounder-Wiendmäälne fon 1870 un stoant däälich ap de Tonge in ju Määlnesträite. Oainer is siet 1980 ju Meente Seelterlound. Ju wuud 1985 renoviert un is noch ful betriebsbereit. Ju ganse Holtkonstruktion is siet dät Jiehr 1870 noch uunferannert. In  t Innern fon ju Määlne sunt masse oolde loundwirtskuppelke Reewen uutstoalt. Geläägentlik sunt hier uk Uuustaalenge mäd Bielden fon einheimische Künstler tou sjoon. In ju Määlne kon siet n poor Jiere uk hilked wäide. Ju Määlne kon alle two Wieken suundais besichtiged wäide. Dät wäid organisierd fon dän Skäddeler Määlnefereen.

 Kultuurelle Fereene 
 Seelter Buund
 Seelter Dons- un Drachtenkoppel
 Bäidensdonsgruppe "Tanzalarm"
 Skäddeler Määlnefereen 
 Spälkoppel Skäddel
 Baier- un Böllerfereen Skäddel

 Sport 
Turnhalle un deer is n Skutsfereen "Hubertus". 
Sportverein Scharrel von 1923 e.V.

 Bedrieuwe 
 Gebr. Bruns Heizungskesselbau GmbH
 Nikko-Wierk, Näiwal
 Claassen-Maschinenbau GmbH Skäddel - Moaket Metaldeele
 Eedwierk Brinkmann, Skäddel

 Bädden in ju Meente Skäddel 
Theo Deddens
Theo Griep, Loanghorst
Wilhelm Awick (litje Wüllm)
 Wilhelm Awick-Meyer, Bäätholt
 Hermann Tellmann, Fäärmesound
 Hermann Knelangen, Seedelsbierich 
 Heinrich Kröger
 Adelheid Pörschke

 Buurmästere fon Skäddel bit tou 1974 
 1946 - 1961 Wilhelm Awick-Meyer
 1961 - 1968 Hermann Tellmann
 1968 - 1972 Hermann Knelangen
 1972 - 1974 Heinrich Kröger

 Sjuch uk 
Geskichte fon do Skäddeler Skoulen

 Ferbiendenge ätter buuten 

Websiede fon dän Burgerfereen
Oolde Bielden fon Skäddel uut dät Archiv fon Theo Deddens
 Scharrel - Zahlen, Daten und Fakten
 Skäddeler Määlne "Hanekamps Windmühle
 Bielde: Besäik fon Christian Wulff in Skäddel (NWZ 25.6.2010)
 Websiede Litje Skoule Skäddel
 LOUND UN NOOMEN ap Sieden 43-44.

Kategorie:Seelterlound
Kategorie:Täärpe un Buurskuppe in Seelterlound