Floaks

Floaks (dt. Flachs) waas n wichtigen Gruundstof foar Linnen.

 Ferbau 

Floaks wuud ferbaud ap do Tjaasken. Dät bruukt me eerste as Gäärslound, dät dät Jood uutstäärft. Dan wäd dän uumebreeken un bikked (häkked) un deerätter aided. Dan wäd dät mäd do Hoske deeltreeden un wäd Lien säided un slurrred (ounaided).

Dät Floaks mout oafte jut wäide, bit et riep is un apleeken (uutrieten) wäide kon. Deerbie wäd dät dan in Biende laid, do ätters in Rjoomele buunden wäide, dät sunt tänne Jierwen of Bünnele. Do Rjoomele wäide toun ätterriepjen in fjaueren hokked. Is dät goud rieped, dan wäd dät ätter Huus hoald.

 Teekenge 


Woudelieste
aidje, aphokje, apluuke, apsätte, apstuukje, ätter Huus hoalje, ätterriepje, biende, Biende pl., bikje, Bolle pl., Boolje f., Boote m., Boote pl., Broake f., broakje, Bünnel pl., Buuke m., f., buukje, Buunde pl., deeltreede, deerap täärske, Diesene f., Diesenstok m., druugje, fiene Hietsele f., Floaine f., Floakssträi n., Foan m., Gäärslound n., Gäärslound uumebreeke, groawe Hietsele f., Hädbroake f., hädbroakje, Häddele pl., Häide f., häkje, Hietsele f., hietselje, Hietselstoul m., hokje, Holt n., holtene Pänne f., holtene Skeeden pl., iersenen Skeeden pl., Jierwen pl., juude, Lien n, Lien säidje, Liensäid n., luuke, Määrke pl., Näddelen pl., ounaidje, plattreede, Plonke f., Reete f, Reetedobbe f, Ribbelappe f., Ribiersen n., ribje, Riepele f., riepelje, Rjoomele pl., rootje, rubbich, säidje, Säidkoppe pl., Skeeden pl., skeenigje, Skieuwelse f., Skieuwen pl., Sleegel m., Sliebroake f., sliebroakje, slurje, Sniedbroake f., spreede, Steele f., Strieke f., Stukke pl., Stuuke f., täärske, Tienden pl., Tienden pl., Tjaaske f., Toal m., tou fjaueren hokje, Troite f., troitje, uumebreeke, uutriete, Wonne f.

 Riepelje, rootje, troitje 

Deer fangt dan eerste dät Riepeljen oun uum do Bolle (Säidkoppe) deer outoukriegen. Deertou wäide do Rjoomele truch do Tienden fon ju Riepele leeken, ju der apstoald is ap n Ploanke ju der ap two Booljene lait. Deerätter wäide do Bolle druuged un toarsken un wäd dät fräikeemene Liensäid in de Wonne skeeniged.

Do Häddele (dät Floakssträi) wäd in Boote (Buunde) buunden un dan in de Reete däin. Deertou wäide do in de Foan in ju Reetedobbe oundäin un dan kuume Stukke (Seeden) deerappe, dät do goud wäit wäide. Dät hat rootje un dät is n Prootsäs uum dät Skil fon dän holtene Kääden tou löösen. Deertou oaint sik dät suure Foanwoater ap bääste.

Dät Rootjen duuret moorere Wieke un deerätter wäide do Boote ap Gäärslound aphokked (apstuuked) un dan ätters uumekierd wier apstuuked. Is dät n bitje druuch, dan wäide älkemoal twintich Boote in Rjoomele buunden. Dan wäd dät eerste ap e Toal troited. Ju Troite is n Blok mäd ne Steele un unner is ju rubbich, dät hat dät ju deer Määrke häd. So wäd die holterge Kääden fon dät Floaks al n bitje platsloain. Dät kon uk truch buukjen mäd ne Buuke of truch deerap tou täärsken mäd ju Floaine.

 Broakje, ribje, hietselje 

Ätters gungt et dan ätter ju Broake (uk Hädbroake naamd). Ju häd n Sleegel, die der bääte troalt ap ne holtene Pänne. Die Sleegel häd two Skeeden, do der paasje twiske do tjo holtene Skeeden fon dät Gestäl. Me lait nu do Häddele Floaks ap do unnerste Skeeden un bewääget dan die Sleegel deel, soo dät dät Holt in do Häddele breeken wäd un toun Deel as Skieuwelse häärunner faalt. Ju Oarbaid hat broakje. 

Dan gungt et ätter ju Sliebroake of Sniedbroake. Ju häd iersene Skeeden un deer wäd dät Floaks dan twiske truch leeken, sodät bie dät sliebroakjen noch fuul moor Skieuwelse hääruut kumt. Dät Lääste kumt dan noch deeruut bie dät ribjen, wiertou me ne leederne Ribbelappe ap de Kniebele nimt un deerap ju Strieke Floaks mäd de Hounde unner dät Ribiersen truch lukt.

Dan kumt noch dät hietseljen uum kuute Eende deeruut tou hoaljen. Deertou wäd ne Stuke Floaks (dät sunt hier two Strieken fon dät ribjen) ap do Tienden (Näddelen) fon ju groawe un ju fiene Hietsele sloain, do der ap dän Hietselstoul montierd sunt. Dät Ougefal hat Häide. 

Deerätter is dät Floaks kloor un kon dät in e Diesene sprat wäide, dät hat, dät dät gans foarsichtich ap dän Diesenstok troald wäd. Un deermäd kon dät dan tou dät Wäil gunge toun spinnen.

Kategorie:Biologie
Kategorie:Plonten
Kategorie:Buuräi
Kategorie:Geskichte
Kategorie:Technik
Kategorie:Wirtskup
Kategorie:Materielle Kultuur
Kategorie:Seelterlound