Ruste

Do Ruste (Coleoptera, dt. Käfer) sunt ne Oardnenge fon do Insekte. In ju Biologie sunt bit däälich sowät 350.000 Oarde bekoand, deerfon rakt dät sowät 8.000 in Middel-Europa. In Middeleuropa is ju Rustefauna so goud bekoand, dät ne Äntdäkkenge fon ne näie middeleuropäiske Oard uunwoarskienelk is. Ju Wietenskup fon do Ruste, n Deelgebiet fon ju Biologie, hat Koleopterologie. Ju Entomologie, dät biologiske Deelgebiet fon aal do Insekte, befoated sik ook mäd do Ruste. Al in ju Midde fon dät 19. Jierhunnert häd C. G. CALWER ne Touhoopefoatenge fon juns Themoa unner dän Noome "Die Naturgeschichte der Käfer Europas" skrieuwen un Alfred Russel Wallace sammelde in ju Malaiiske Inselgruppe (däälich:Indonesien) Ruste fon ju Familie Cerambycidae. Leeter, 1895 bit 1899 häd L. GANGELBAUER sien "Käfer Mitteleuropas" in tjo Beende skrieuwen, man sunner Bielden. 1908 bit 1916 koom "Fauna Germanica - Die Käfer des deutschen Reiches" fon EDMUND REITTER hääruut, ne Oarbaid, ju uk däälich noch bie fuul Wietenskuppere as seriös un nit feroalerd jält.

 Määrkmoale 
Do Ruste sunt in n Fergliek mäd uur Insekte relativ eenhaidelk in 't Uutsjoon. As aal Insekte hääbe jo n Chitin-Buutenskelett, wät normoal bie Ruste besunners häd is, bloot bie n poor Uutnoamen, as do Cantharidae (düütsk:Weichkäfer) un do Malachiidae (Düütsk:Zipfelkäfer), is düt Buutenskelett wook. Ju Grööte is variabel: So sunt do bee grootste Ruste, Titanus giganteus (düütsk:Riesenbockkäfer) un Dynastes hercules (düütsk:Herkuleskäfer) uut Suudamerikoa, mäd, allebee, 17 cm, fuul gratter as do Ruste, do wie normoal so in Middeleuropa kanne. Uunwoarskienelk litje Oarde rakt dät toun Biespiel bie do Tiliidae (düütsk: Zwergkäfer) mäd ne Loangte fon 0,25 bit 1,3 mm. Uut disse Familie rakt dät moor as 100 Oarde uk in EuropaFauna Europaea 

As Biespiel foar do Ruste kon me hierLoricera pilicornis (düütsk:Schwarzer Krummhornkäfer) sjo: 200pxcenter|190px Bielde 1: Bupperkaante 200px  Bielde 2: UnnerkaanteBielde 6: Unnerkaantefon dät Bääterdeel (Abdomen),gjuchts deelwiese kolorierdgräin:Bääterhufte1,2,…6: AbdominalsterniteDät eerste Abdominalsternitis bloot siedelk tou sjon center|200px Bielde 3: Siedelke Ansichtcenter|200px center|200px Bielde 4: Taastere center|200pxBielde 7: Faanderbeen fon dätMontjebuppe: juu Unnerkaantedeerunner: siedelk fon binne gesäingjuchts: Eende fon juu Skienemäd PutsslitsMitte:1.-3. Tarselid mäd Hafthierelinks:4.dät lääste Tarselid (Klauelid) Bielde 5: Frontoalansichtcenter|350pxBielde 8: Middelbrust-Unnerkaante, skroad gesäin,Kopie gjuchts deelwiese kolorierdbruunelk jeel: deelsloain Deel fon do Juukedäkkengräin: Epimer fon juu Middelbrustjeel: siedelke Begränsenge fon juu Middelhufthöölerood: Midde fon dät Been, Middelhufte, Stiltering, Deel fon dän Stilteleft rightleftrightBielde 9: Muulereewen (Reitter)<small>links: Buppekeeuwegjuchts: UnnerkeeuweBielde 10: Muulereewen (Reitter)links: Buppelippegjuchts: Keeuwe, Tunge, LippentaastercenterBielde 11: Moade (uut Reitter, Fauna Germanica)
 Die Thorax 
Die Thorax (Brustousnit) is n bitje uurs apbaud as bie uur Insekte. So sunt do tjo Segmente (Prothorax, Mesothorax un Metathorax an juu Bupperkaante ferwoaksen, an juu Unnerkaante innerdoat nit, man deer sunt Ferlaangerengen fon do Segmente, wiertruch dät n bitje ferbiesterjend uutsjucht.
Do maaste Ruste hääbe two Poore fon Juuken: Do Elytren un do normoale Juuken. Fuul uur Insekte hääbe uk Faander- un Bääterjuuken, man bie do Ruste (bie uur Insekte bloot as Uutnoame) sunt wäide do Faanderjuuken nit moor as Juuken, sunnern as Skuts foar do gjuchte Juuken bruukt. N Fergliek mäd juu Ieme, juu nit tou do Ruste, sunnern tou do Hymenoptera (düütsk:Hautflügler) heert : Iemen hääbe innerdoat uk two Poore fon Juuken, man bie juu Ieme sunt do Faanderjuuken uk kloor un sogoar fuul gratter un wichtiger, do Bääterjuuken fon ne Ieme sunt deerjuun gans littik.

 Faawen 

 Wällen 
 Oankelde Ätterwiese 

 Literatuur 
 Karl Wilhelm Harde, František Severa: Der Kosmos Käferführer KOSMOSnaturführer ISBN-13: 978-3-440-10617-4 ISBN-10: 3-440-10617-9
 Edmund Reitter: Fauna Germanica Die Käfer des deutschen Reiches ap CD (Digitale Bibliotäike) ISBN 3-89853-534-7

Kategorie:Biologie
Kategorie:Dierte
Kategorie:Insekte