Ntwa ya Moholoholo

Ntwa ya Moholoholo (e tsejwang hape e le Ntwa ya Mogologolo ) e ne e le ntwa ya sesole e ileng ya etsahala ka Tshitwe selemong sa 1864 sebakeng sa Blyde River Canyon sa Mpumalanga ya kajeno, Afrika Borwa .  E ile ya lwanwa pakeng tsa batho ba Mapulana, ba etelletsweng pele ke Morena Maripe Mashile, le mabotho a Swaziland a neng a lwanela katoloso tlasa Morena Mswati II . Ntwa ena ke ketsahalo ea bohlokoa historing ya Mfecane, e bontshang khanyetso e atlehileng ya matswallwa khahlanong le mebuso e matla ea libaka ea lekgolo la bo19 la dilemo. 

Tlhōlo ya Mapulana, e fihletsweng ka ho sebedisa sebaka se matsaranka sa thaba eo ka nako eo e neng e tsejoa e le Thaba ea Moholoholo (eo hona joale e leng Mariepskop ), e ile ea tiisa botshepehi ba sebaka sa yona mme ya thibela katoloso ya Swazi ka leboya ho Drakensberg . 

 Semelo 
Bohareng ba lekholo la bo19 la dilemo, Afrika Boroa e ne e hlalosoa ke Mfecane ("ho hatakela"), nako ea likhohlano tse matla le ho falla ka thata.   Katoloso ea mebuso ya Mazulu le Maswazi e ile ea etsa hore merabe e mengata e buang Sesotho e balehe sebakeng se phahameng mme e batle setshabelo dibakeng tsa lehoatata le tsa mahaeng . 

 Katoloso ya Swazi tlasa Mswati II 
Morena Mswati II, ya ileng a dula teroneng ka 1845, o ile a phehella maano a sesole a mabifi ho tiisa 'muso oa hae. Mabotho a hae a maqheku, a kang a Nyatsi le a Malalane, a ile a etsa litlhaselo tse kholo ho ea fihla leboea ho Zimbabwe le Mozambique ya kajeno, haholo-holo a batla likhomo le batšoaruoa. Mapulana le dihlopha tse ling tse dulang dipakeng tsa Noka ya Olifants le ya Crocodile di ne li atisa ho tshwaroa le ho utsuoa ke dihlopha tsa bahlaseli ba Swaziland. 

 Ho falla ha Mapulana le boitsebiso 
Mapulana (kapa Mapulana) ke sehlopha sa morabe se buang Sesotho seo tšimoloho ea sona e qalileng ho Barolong le Kgalagadi. Ba khetholloa ka tau ea bona, ba bina tau ("ba tantšang tau").  Ho tobana le tlhaselo e hlophisitsoeng ke di-impi tsa Swazi, likotoana tsa Mapulana, Kutswe, le Pai tse kopantsweng tlas'a boetapele ba Morena Maripe Mashile le moena wa hae Chiloane. 

 Selelekela 
Ka Tshitwe 1864, lebotho la Swazi le neng le etelletswe pele ke Zimase, moena e monyenyane wa Morena Mswati II, le ne le kgutla leetong la Zoutpansberg ha ba etsa qeto ya ho hlasela metsana ya Mapulana haufi le Noka ya Blyde.  Ka ho hlokomela tshokelo e tlang, Morena Maripe o ile a laela hore ho kgutle mawatleng a Thaba ya Moholoholo ("E Moholo"), e nang le ditlhōrō tse bataletseng. Thaba ena e ne e le bophahamo ba dimithara tse 1,947, mme e ne e fana ka qhobosheane ya tlhaho e nang le mafika a manyane.  Mapulana a ile a kopanngwa le baphaphathehi ba Pedi tlasa Morena Mohlala le dihlopha tse ding tsa lehae, ba theha lebotho le kopaneng la tshireletso. 

 Ntwa 
Batho ba Mapulana ba ile ba itokisetsa tlhaselo ka mokhoa o hlophisehileng ka ho bokella liqubu tse khōlō tsa majoe le mafika tlhōrōng ea thaba. Ho hohela Maswatsi lerabeng, ho tlalehoa hore Mapulana a ile a tlama khomo sebakeng se bonahalang thabeng, e leng se ileng sa etsa hore bahlasedi ba lumele hore mehlape le malapa a moloko oo a kotsing.  Baimpi ba Swaziland ba thehile kampo sebakeng se haufi le Noka ea Blyde, eo hona jwale e tsejwang e le Swatini. Ba ile ba emela bosiu bo nang le mohodi ho qala tlhaselo ea bona, ba tshepile ho hloa tlhōrō ba sa e bone. Ha lera la moholi o teteaneng le qetella le kwahetse thaba, masole a Swaziland a ile a nyoloha ho tloha lehlakoreng le ka borwa. "Human Skeletal Remains, Archaeology of Yellow Jacket Pueblo". Retrieved 7 January 2026. 

Leha ho le jwalo, Mapulana ba ne ba falimehile. Hang ha bahlabani ba Swaziland ba etellang pele ba fihla ditseleng tse moqotetsane haufi le tlhoro, batho ba Mapulana ba ile ba lokolla mafika. Ho wa ha mafika ho ileng ha fella ka hona ho ile ha baka dikotsi tse kgolo hara mabotho a Swaziland, a neng a sa kgone ho fumana setshabelo matsoapong a malelele. Khosana Zimase e ne e le e mong wa ba pele ba bolailweng tlhōrōng ya thaba.  

Moetlo wa molomo wa Mapulana o totobatsa karolo ea Sekakole Maatjie, mohlabani le "moloi". Ho sa tsotellehe botsofali ba hae, ho tlalehoa hore Sekakole o sebelisitse lithunya tse fumanoeng ka khoebo, e leng monyetla o moholo oa theknoloji. Ditšōmo di bolela hore o ne a etsa boloi ho ferekanya Maswatsi, ho kenyeletswa le tlaleho ya hae ya ho fetoha leralla la bohlwa ho bokella bohlale.

 Ka morao 
Ho hlolwa ho bile ho feletseng hoo ho ileng ha roba matla a katoloso ya Swaziland karolong e ka leboea ea Drakensberg. Ka ho tšaba khalefo ea Morena Mswati II ka lebaka la ho hloleha ha bona, masole a mangata a Swaziland a ileng a pholoha a ile a khetha ho se khutlele hae, ho e-na le hoo a lula likarolong tse fapaneng tsa Transvaal moo litloholo tsa bona li ntseng li lula teng.   Ka mashome a dilemo, ho tlalehoa hore matsoapo a thaba a ne a tletse masapo a bahlabani ba Swaziland ba weleng. Masalla ana a sebelelitse e le bopaki bo bobe ba matla a ntwa mme a tiisa boemo ba thaba e le sebaka sa bohlokwa ba moya. 

 Lefa 
Sebaka sa Blyde River Canyon se sebetsa e le sehopotso sa ka ho sa feleng sa ntwa:

 Mariepskop: Thaba e ile ea rehwa lebitso le letjha ho tlotla Morena Maripe Mashile.
 Di-Rondavel tse Tharo: Ditlhōrō tsena tse tummeng di reheletswe ka basadi ba bararo ba Maripe: Magabolle, Mogoladikwe le Maseroto.
 Swadini: E tsoa ho "Swatini" ("sebaka sa MaSwatini"), e tshwaya sebaka sa kampo ya pele ya MaSwati.

 Kananelo le Setso 
Mapulana a ntse a tswela pele ho keteka tlholo e le motsotso wa motheo oa bonngoe ba merabe. Ntwa ea Moholoholo e ketekoa selemo le selemo Dipokolong, haufi le Acornhoek.  Lekholong la bo20 la lilemo, sebaka sena se ile sa fumana bohlokwa bo eketsehileng ba maano ka kaho ea Seteishene sa Radar sa Mariepskop e le karolo ea Morero oa NATSEC lilemong tsa bo-1950. Kajeno, sebaka sena ke sebaka se seholo sa bahahlaudi, leha baitseki ba lehae ba kang ba Sehlopha sa Renaissance sa Mapulana ba ntse ba tsoela pele ho etsa boipiletso ba hore lefa la Mapulana le be le bohlokwa bo boholo le boemo ba semmuso ba puo ya Sepulana . 

 Bona hape 

 Mfecane
 Sebaka sa Tlhaho sa Blyde River Canyon
 Mswati II
 Mariepskop

 Mehlodi 

Category:Mpumalanga
Category:Pages with unreviewed translations