Fosfati

Në kimi, një fosfat është një anion, kripë, grup funksional ose ester i nxjerrë nga një acid fosforik. Më së shpeshti do të thotë ortofosfat, një derivat i acidit ortofosforik, i njohur edhe si acid fosforik H3PO4.

Joni i fosfatit ose ortofosfatit [PO4]3− rrjedh nga acidi fosforik me heqjen e tre protoneve H+. Heqja e një protoni jep jonin e fosfatit të dihidrogjenit [H2PO4]−, ndërsa heqja e dy protoneve jep jonin e fosfatit të hidrogjenit [HPO4]2−. Këto emra përdoren gjithashtu për kripërat e këtyre anioneve, siç janë fosfati i dihidrogjenit të amonit dhe fosfati i trinatriumit.

Në kiminë organike, fosfati ose ortofosfati është një organofosfat, një ester i acidit ortofosforik në formën PO4RR′R″ ku një ose më shumë atome hidrogjeni zëvendësohen nga grupe organike. Një shembull është trimetil fosfati, (CH3)3PO4. Termi i referohet gjithashtu grupit funksional trevalent OP(O−)3 në estere të tilla. Fosfatet mund të përmbajnë squfur në vend të një ose më shumë atomeve të oksigjenit (tiofosfate dhe organotiofosfate).

Orthofosfatet janë veçanërisht të rëndësishme midis fosfateve të ndryshme për shkak të roleve të tyre kryesore në biokimi, biogjeokimi dhe ekologji, dhe rëndësisë së tyre ekonomike për bujqësinë dhe industrinë. Shtimi dhe heqja e grupeve fosfate (fosforilimi dhe defosforilimi) janë hapa kyç në metabolizmin qelizor.

Orthofosfatet mund të kondensohen për të formuar pirofosfate.

 Shiko edhe 

 Joni
 Kimia

 Burime 

Kategoria:Grupe funksionale
Kategoria:Oksianione të fosforit
Kategoria:Fosfate
Kategoria:Minerale industriale