Të vrasësh zogun përqeshës

"Të vrasësh zogun përqeshës" është një roman i vitit 1960 i stilit gotik jugor nga autorja amerikane Harper Lee . U bë menjëherë i suksesshëm pas botimit; në Shtetet e Bashkuara, lexohet gjerësisht në shkollat 9-vjeçare e të mesme.  “Të vrasësh zogun përqeshës” fitoi Çmimin Pulitzer një vit pas botimit dhe është bërë një klasik i letërsisë moderne amerikane .  Ngjarja dhe personazhet bazohen në vëzhgimet e autores lidhur me familjen e saj, fqinjët dhe një ngjarje që ndodhi pranë qytetit të saj të lindjes, Monroeville, Alabama, në vitin 1936, kur ajo ishte dhjetë vjeç. 

Ndonëse trajton çështjet serioze të përdhunimit dhe pabarazisë racore, romani njihet për ngrohtësinë dhe humorin e tij. Atikus Finç, babai i rrëfimtarit, ka qenë dhe ende është një frymëzim: një hero moral për shumë lexues dhe një model integriteti për avokatët. Historiani Joseph Crespino u shpreh: "Në shekullin e njëzet, Të vrasësh zogun përqeshës është ndoshta libri më i lexuar rreth racës në Amerikë, dhe personazhi i tij kryesor, Atikus Finç është imazhi më i qëndrueshëm i trilluar i heroizmit racor."  Si Bildungsroman (që mund të përkthehet fjalë për fjalë si: roman formimi) dhe roman në stilin gotik jugor, temat kryesore të këtij libri janë padrejtësia racore dhe shkatërrimi i pafajësisë. Studiuesit janë shprehur se Lee trajton gjithashtu çështje të mirësjelljes, guximit, dhembshurisë dhe roleve gjinore në Jugun e Thellë.  Mësimet e librit promovojnë tolerancën dhe qortojnë paragjykimet.  Pavarësisht temave dhe mësimeve të tij, “Të vrasësh zogun përqeshës” është bërë subjekt i fushatave për shkollimin e fëmijëve në shtëpi, shpesh i kritikuar për përdorimin e epiteteve raciste. Në vitin 2006, bibliotekarët britanikë e renditën librin përpara Biblës si një libër që "çdo i rritur duhet ta lexojë para se të vdesë". 

Reagimet ndaj romanit ndryshuan shumë pas botimit. Megjithëse numri i  kopjeve të shitura është i madh dhe përdoret gjerësisht në arsim, analizat letrare të saj janë të pakta. Shkrimtarja Mary McDonough Murphy, e cila mblodhi përshtypje individuale të “To Kill a Mockingbird” nga disa autorë dhe figura publike, e quan librin “një fenomen të befasishëm”.  U përshtat në film kinematografik, i cili fitoi çmimin Oscar në vitin 1962 nga regjisori Robert Mulligan, me një skenar nga Horton Foote. Që nga viti 1990, një shfaqje e bazuar në roman është luajtur çdo vit në qytetin e lindjes së Harper Lee-së.

Të vrasësh zogun përqeshës ishte libri i vetëm që kish botuar shkrimtarja deri në botimin e “Go Set a Watchman”, një draft i mëparshëm i Të vrasësh zogun përqeshës, i cili doli në treg më 14 korrik 2015. Ajo ishte shumë e rezervuar për jetën e saj personale dhe intervistën e saj të fundit e dha në vitin 1964.  

Referime