Agjencia e Metrologjisë së Kosovës

Agjencia e Metrologjisë së Kosovës (AMK; në anglisht: Metrology Agency of Kosovo, MAK) është instituti kombëtar metrologjik i Kosovës, i autorizuar me ligj për të krijuar, mbajtur dhe zhvilluar standardet kombëtare të matjes dhe për të siguruar saktësinë e matjeve në të gjitha fushat e jetës ekonomike dhe shkencore. AMK është pjesë e Infrastrukturës së Cilësisë Kombëtare dhe punon në bashkëpunim me institucione të ngjashme ndërkombëtare.

 Roli dhe Rëndësia 
Metrologjia (shkenca e matjeve) është **themeli i besimit në tregti, industri dhe shkencë**. AMK luan një rol kyç në:
 **Mbrojtjen e konsumatorëve** nga masat e pasakta në tregti (pesha, vëllimi, gjatësia)
 **Sigurimin e tregtisë së drejtë** midis bizneseve
 **Mbështetjen e industrisë** me matje të besueshme për cilësinë e produkteve
 **Promovimin e inovacionit shkencor** me matje të sakta
 **Sigurimin e pajtueshmërisë** me standardet ndërkombëtare

Shembuj praktikë:** Kur një konsumator bler 1 litër qumësht, 1 kg miell, ose vendos 20€ karburant, AMK është autoriteti që siguron që matësit në dyqane dhe pika karburanti janë të sakta.

 Degët e Metrologjisë 
AMK operon në tri degë kryesore të metrologjisë:
1. **Metrologjia Shkencore** (themelore)
   * Krijon dhe mban standardet primare të matjes
   * Kryen kërkime në fushën e metrologjisë
   * Kalibron standardet sekondare
2. **Metrologjia Ligjore** (rregullatore)
   * Verifikon instrumentet matëse në tregti (peshojë, matës vëllimi, taksi, etj.)
   * Kontrollon paketimet e para-matuara
   * Siguron pajtueshmërinë me kërkesat ligjore
3. **Metrologjia Industriale**
   * Ofron shërbime kalibrimi për industrinë
   * Asiston në implementimin e sistemeve të menaxhimit të cilësisë
   * Zhvillon metoda të reja matëse

 Laboratori Kombëtar i Metrologjisë (LKM) 
LKM është laboratori kryesor i AMK-së që mban **standardet kombëtare të matjes** në këto shtatë njësi bazë të SI-së:
1. **Metri** (m) - për gjatësi
2. **Kilogrami** (kg) - për masë
3. **Sekonda** (s) - për kohë
4. **Amperi** (A) - për rrymë elektrike
5. **Kelvini** (K) - për temperaturë
6. **Moli** (mol) - për sasinë e substancës
7. **Kandela** (cd) - për intensitetin ndriçues

LKM kalibron pajisjet e organizatave të tjera dhe siguron **gjurmueshmërinë** (traceability) e matjeve deri te standardet ndërkombëtare.

 Instrumentet e Rregulluara 
Sipas ligjit, instrumentet e mëposhtme duhet të verifikohen periodikisht nga AMK:
 **Peshojë tregtare** (elektronike dhe mekanike)
 **Matësit e vëllimit** në pika karburanti
 **Matësit e energjisë** elektrike dhe të gazit
 **Taksi metra**
 **Matësit e shpejtësisë** (radarët)
 **Instrumentet matëse në spitalet** (siringa, presionmatës)
 **Termometrat** në tregti dhe industri ushqimore
 **Instrumentet për matjen e ndotjes** mjedisore

Verifikimi kryhet çdo 1-2 vjet në varësi të llojit të instrumentit.

 Ndikimi Ekonomik dhe Social 
Një studim i BERZh-së (2023) vlerësoi se:
 **0.5% e PBB-së** varet drejtpërdrejt nga matjet e sakta
 **15-20% e mosmarrëveshjeve tregtare** shkaktohen nga matje të pasakta
 **75% e ankesave të konsumatorëve** në tregti lidhen me matje
 **€25+ milion** humbje vjetore për shkak të matjeve të pasakta

AMK zvogëlon këto humbje përmes sistemit të saj të verifikimit dhe kalibrimit.

 Anëtarësitë Ndërkombëtare 
AMK është pjesë e sistemit metrologjik ndërkombëtar:
 **OIML** (Organizata Ndërkombëtare e Metrologjisë Ligjore) - anëtar i plotë që nga 2016
 **BIPM** (Zyra Ndërkombëtare e Peshave dhe Masave) - bashkëpunim në kornizën e Metrikës
 **EURAMET** (Bashkimi Evropian i Institucioneve Metrologjike të Kërkimit) - bashkëpunëtor
 **WELMEC** (Bashkimi Evropian i Autoriteteve të Metrologjisë Ligjore) - vëzhgues

Këto marrëveshje lejojnë **njohjen reciproke** të verifikimeve dhe certifikatave të kalibrimit.

 Statistikat dhe Aktivitetet 
Sipas Raportit Vjetor 2024:
 **45,000+ instrumente** të verifikuara në 2024
 **1,200+ inspektime** të pikave tregtare
 **98.2% pajtueshmëri** me kërkesat metrologjike (nga 95.5% në 2023)
 **8,500+ ankesa** të konsumatorëve të trajtuara
 **€1.2+ milion** gjobë dhe masa administrative për shkelje
 **12,000+ kalibrime** të kryera në LKM

 Sfidat dhe Prioritete 
Sfidat kryesore të AMK-së:
 **Instrumentet digjitale dhe IoT** që kërkojnë metoda të reja verifikimi
 **Kapaciteti i kufizuar** për të mbuluar të gjithë territorin
 **Nevoja për standarde të reja** për energjinë e rinovueshme dhe mjete elektrike
 **Vështirësitë financiare** të bizneseve të vogla për verifikim

Prioritetet për 2025:
 **Platforma "e-Metrologji"** për aplikime dhe verifikime online
 **Zgjerimi i laboratorit** për kalibrime në fotonikë dhe nanometrologji
 **Programi "Matje të Sakta për SME-t"** me tarifa të reduktuara
 **Kampanja kombëtare** për ndërgjegjësimin e konsumatorëve

 Bashkëpunimi me Institucionet e Tjera 
AMK punon ngushtë me:
 **AKS** - për standardet që përfshijnë kërkesa matëse
 **DPA** - për akreditimin e laboratorëve të kalibrimit
 **IQMT** - për kontrollin e pajtueshmërisë së produkteve
 **AKMK** - për mbrojtjen e konsumatorëve

 Dita Botërore e Metrologjisë 
AMK organizon çdo vit në **20 Maj** (Dita Botërore e Metrologjisë) aktivitete për të ndërgjegjësuar publikun për rëndësinë e matjeve të sakta. Data 20 Maj i referohet nënshkrimit të Konventës së Metrës më 20 Maj 1875.

 Shih edhe 
 Metrologjia
 Sistemi Ndërkombëtar i Njësive
 Konventa e Metrës
 Infrastruktura e Cilësisë Kombëtare
 OIML

 Referime 

Kategoria:Institucione metrologjike
Kategoria:Shkenca në Kosovë
Kategoria:Administrimi publik në Kosovë
Kategoria:Mbrojtja e konsumatorit në Kosovë
Kategoria:Ekonomia e Kosovës