Qelizat e njeriut

__NOINDEX__

 Qelizat e njeriut 
Qelizat janë njësitë bazë të jetës tek njeriu. Të gjitha indet dhe organet e trupit janë ndërtuar nga qelizat. Ato janë të ndryshme në formë dhe funksion, por secila ka një strukturë të brendshme të specializuar që e bën të aftë për të kryer detyrat e saj.

 Llojet kryesore të qelizave 

 Qelizat e epitelit:
 Mbulojnë sipërfaqet e trupit dhe linjat e brendshme të organeve.
 Rolisin mbrojtës ndaj mikroorganizmave dhe ndihmojnë në absorpimin e lëndëve ushqyese.
 Qelizat nervore (neuronet):
 Dërgojnë dhe marrin sinjale elektrike në trup.
 Përbëhen nga dendritet, trupi qelizor dhe aksoni, të cilat lejojnë transmetimin e informacionit.
 Qelizat muskulore:
 Mundësojnë lëvizjen e trupit dhe organeve të brendshme.
 Ndahen në qeliza muskulore skeletore, të zemrës dhe të lëmuara (organe të brendshme).
 Qelizat e gjakut:
 Eritrocitet (qelizat e kuqe): Transportojnë oksigjenin në të gjithë trupin.
 Leukocitet (qelizat e bardha): Luftojnë infeksionet dhe sëmundjet.
 Trombocitet (pllakëzat e gjakut): Ndihmojnë në mpiksjen e gjakut.

 Struktura e qelizës 

 Bërthama (Nucleus):
 Ruan ADN-në dhe kontrollon aktivitetin e qelizës.
 Përmban kromozome që bartin informacionin gjenetik.
 Mitokondria:
 Prodhon energjinë që qeliza e përdor për të funksionuar.
 Njihet si “fuqia e qelizës”.
 Ribozomet:
 Prodhon proteinat që përdoren për rritje dhe riparim.
 Mund të jenë të lirshme në citoplazmë ose të vendosura në retikulumin endoplazmatik.
 Retikulum endoplazmatik (RE):
 RE i lëmuar: Prodhon lipidet dhe hormonat.
 RE i thjeshtë: Ndihmon në sintezën e proteinave.
 Aparati i Golxhit:
 Paketimi dhe transporti i proteinave dhe molekulave të tjera.
 Lizozomet:
 Ndihmojnë në tretjen e mbetjeve dhe pjesëve të dëmtuara të qelizës.
 Membrana qelizore:
 Kontrollon çfarë futet dhe del nga qeliza.
 Mbron qelizën dhe mundëson komunikimin me qelizat e tjera.

 Funksionet kryesore të qelizave 

 Sigurojnë jetesën e trupit dhe rritjen e indeve.
 Riparojnë dëmtimet e indeve.
 Mundësojnë komunikimin midis organeve dhe sistemeve të trupit.
 Marrin pjesë në mbrojtjen e trupit ndaj sëmundjeve.

 Informacione shtesë interesante 

 Një njeri ka rreth 37 trilion qeliza.
 Disa qeliza jetojnë vetëm disa ditë, ndërsa të tjera (p.sh., qelizat nervore) mund të mbijetojnë gjithë jetën.
 Qelizat mund të ndryshojnë formën sipas funksionit, për shembull qelizat muskulore janë të gjata dhe elastike, ndërsa qelizat e epitelit janë të sheshta.