Instrumentum regni

Instrumentum regni (nga latinishtja tekstualisht: instrument sundimi, apo qeverimi) është një shprehje latine e frymëzuar ndoshta nga një pazazh i Historiae e Publius Kornelius Tacitit.«Nullum maius boni imperii instrumentum quam bonos amicos esse» te Publius Kornelius Taciti, Historiae, IV 7. instrumentum regni te Dizionario Treccani. Përdoret për të shprehur instrumentalizimin kryesisht të fesë nga ana e shtetit ose e pushtetit kishtar (për shembull Kisha Katolike) si mjet për kontrollin e masave, apo, në veçanti, për arritur qëllime politike dhe mondane.

Historia
Koncepti i shprehur në këtë shprehje është i pranishëm në përsiatjet politike të mjaft periudhave dhe ka njohur përdorime të ndryshme, duke u rimarrë nga shkrimtarë dhe filozofë të ndryshëm përgjatë historisë. Midis këtyre Polibi, Lukreci, Nikolo Makiaveli, Monteskje, Vittorio Alfieri dhe Giacomo Leopardi.

Mes më të vjetërve dhe më të rëndësishme qe historiani greko-romak Polibi, që te Historitë shprehet kështu:
«Ajo besëtytni fetare që pranë njerëzve të tjerë është objekt qortimi, në Romë shërbente për të mbajtur të bashkuar shtetin: feja është më thellësisht e rrënjosur dhe ceremonitë publike dhe private kremtohen me më shumë pompë se te çdo popull tjetër. Kjo mund të shkaktojë mrekulli te shumë; mua më duket se romakët i kanë vendosur këto zakone duke menduar për natyrën e vulgut. Në një komb të formuar vetëm nga të ditur, në fakt do të qe e padobishme të përdorje mjete si këto, por pasi shumësia është për natyrën e saj e paqëndrueshme dhe u nënshtrohet pasioneve të çdo lloji, me entuziazëm të shfrenuar, ndaj zemërimit të dhunshëm, nuk duhet veç ta përmbash me instrumente të këtij lloji dhe me frikëra misterioze. Prandaj jam i mendimit që të vjetrit nuk e kanë futur pa arsye te shumësitë besimin fetar dhe besëtytnitë mbi Hadin, por që më shumë të marrë janë ata që kërkojnë ti zhdukin në ditët tona.»

Para Polibit, një pikëpamje analoge u shpreh në shekullin e V p.e.s. nga politikan dhe shkrimtari athinas Kritias, dishepull i Sokratit. Në një statirikon dramatik të titulluar Sizifi, nga e cila na ka mbërritur një fragment i gjatë, ai në fakt shkruante:
«Duke parë se ligjet i shmangnin njerëzit nga kryerja e dhunës së hapur, por fshehtas i kryenin, atëherë, mendoj, fillimisht një njeri gjenial dhe i ditur nga mendja shpiku për njerëzit Frikën e Zotave, në mënyrë që të kishte një frikësues ndaj të ligjve edhe për atë që bënin, thoshnin ose mendonin fshehtas. Aty futi perëndinë nën formën e Gjeniut, të lulëzuar me jetë të përhershme, që me mendje dëgjon dhe sheh dhe me mprehtësi maksimale mbikëqyr veprimet njerëzore, duke treguar natyrën hyjnore; ky Gjeni do të dëgjonte gjithëçka që thuhet mes njerëzve dhe mund të shihte gjithçka që kryhet nga ta. Dhe, nëse edhe ti mediton ndonjë të keqe në heshtje, kjo nuk do ti shpëtojë perëndive; se shumë e madhe është mprehtësia e tyre. Duke bërë këto diskutime, përhapte më të pëlqyeshmin nga mësimet, duke e mbështjellë të vërtetën në një tregim të sajuar. Dhe pohonte se perënditë banonin atje ku duke i vendosur, dinte të godiste maksimalisht njerëzit, aty ku dinte se vijnë frikësimet ndaj vdekatarëve dhe ngushëllimet ndaj jetës së tyre të mjerë: nga rruzulli qiellor, ku shikonte se kishte vetëtima dhe gjëmime të tmerrshme, dhe trupi i yjëzuar i qiellit, vepër mrekullisht e ndryshueshme nga krijuesi i ditur, Koha; aty ku përparon masa e ndritshme përvëluese e Diellit, ku shiu i lagët mbi Tokë zbret. Frikëra të tilla ai i tundëte përpara syve të njerëzve dhe duke përdorur ato, ndërtoi me fjalën prej artisti, hyjnoren, duke e vendosur në një vend të përshtatshëm për të; dhe shoi kështu paligjshmërinë me ligjet.»

Në mendimin rilindas koncepti u rimor nga Nikolo Makiaveli te vepra e tij Il Principe dhe te Discorsi sopra la prima Deca di Tito Livio.Nikolo Makiaveli, Discorsi sopara la prima Deca di Tito Livio, Libro I, 12.

Shiko gjithashtu

 Kisha Katolike dhe politika
 Feja shtetërore
 Teokracia
 Besëtytnia
 Mallkimi (hyjnor)
 Gogoli
 Naiviteti
 Fundamentalizmi
 Policia fetare islame
 Inkuizicioni
 Pabarazia dhe religjioni
 Tabuja
 Gjyqi i Sokratit
 Policia fetare
 Policia e moralit
 Indulgjenca
 Gjuetia e shtrigave
 Përça dhe sundo
 Ndarja e fesë nga shteti
 Shteti konfesional
 Epoka e Iluminizmit
 Memento mori
 Hospitium
 Amicitia
 Orcus
 Amicitia
 Hospitium
 Vivarium
 Agentes in rebus
 Ager publicus
 Amfiteatri Romak
 Anijet Romake
 Arcana imperii
 Arkitektura Romake
 Arkitektura e Teatrove Romake
 Arti romak
 Bujqësia në Romën e lashtë
 Castra
 Cirku Romak
 Civitas
 Colonus (person)
 Consilium principis
 Consistorium
 Cursus honorum
 Çitadela
 Dashuria Greke
 Drungos
 Dux
 E drejta romake
 Ekonomia Romake
 Equites
 Ergastulum
 Feja romake
 Festivalet Romake
 Filozofia e lashtë romake
 Forumet Romake
 Frumentarii
 Gens
 Harku i Triumfit
 Honestiores dhe humiliores
 Horreum
 Horreum (Epir)
 Iliro-romakët
 Institucionet politike të Romës së lashtë
 Kalendari Romak
 Klasa shoqërore në Romën e Lashtë
 Klima e Romës së Lashtë
 Kolona e Fitores
 Kolonia Romake
 Kopshtet romake
 Kufijtë ushtarakë dhe fortifimet romake
 Kultura e Romës së lashtë
 Kuvendet Romake
 Lapis manalis
 Larja në Romën e Lashtë
 Latifundium
 Latinët
 Latium
 Legjioni romak
 Lidhja Latine
 Limes Britannicus
 Llaçi romak
 Ludi
 Magjistratët romakë
 Magjistratët e Perandorisë Romake
 Mare Nostrum
 Marina Romake
 Martesa në Romën e lashtë
 Miliarium Aureum
 Misteret greko-romake
 Mitologjia romake
 Mjekësia Romake
 Mos maiorum
 Mundus Cereris
 Municipium
 Muret mbrojtëse romake
 Muri i Antoninit
 Nikopoli i Epirit
 Nobiles
 Optimates dhe populares
 Ordines
 O tempora, o mores!
 Pagus
 Pallatet perandorake të Romës
 Panem et circenses
 Patricët romakë
 Pax Romana
 Perandoria Romake
 Peregrinus
 Periudha e Ngrohtë Romake
 Plebejtë
 Pomerium
 Primus inter pares
 Provinca romake e Epirit
 Rogatio
 Roma quadrata
 Romanitas
 Romanizimi (kulturor)
 Rrugët romake
 Selitë perandorake romake
 Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
 Shtatë Kodrat e Romës
 Shtetësia Romake
 Shtëpia Romake
 Skllavëria në Romën e lashtë
 Spektaklet Romake
 SPQR
 Statusi në sistemin ligjor romak
 Taciti
 Tempulli Romak
 Teknologjia në Romën e lashtë
 Të Drejtat Latine
 Thermae
 Traditat romake të emërtimit
 Triumfi Romak
 Ujësjellësi Romak
 Umbilicus urbis Romae
 Ura e Trajanit
 Urbs
 Ushqimi dhe darka në Perandorinë Romake
 Ushtria Romake
 Veshjet në Romën e lashtë
 Vicus
 Vila Romake
 Zgjedhjet në Republikë Romake
 Zjarrfikja në Romën e Lashtë

Citime fundore

Bibliografia


 Nikolo Makiaveli, Il Principe.
 Nikolo Makiaveli, Discorsi sopara la prima Deca di Tito Livio.

 Taciti, Historiae.

Kategoria:Terminologji politike
Kategoria:Feja Romake
Kategoria:Feja dhe politika
Kategoria:Ndikim shoqëror
Kategoria:Fjalë dhe shprehje latine