Mbretëria e Kroacisë dhe Dalmacisë

Mbretëria e Kroacisë (kroatisht: Kraljevina Hrvatska, Hrvatsko Kraljevstvo; hungarisht: Horvát királyság; latinisht: Regnum Croatiae), e njohur edhe me emrin e plotë diplomatik Mbretëria e Kroacisë dhe Dalmacisë (latinisht: Regnum Croatiae et Dalmatiae), hyri në një bashkim personal me Mbretërinë e Hungarisë në vitin 1102, pas një periudhe sundimi të mbretërve nga dinastitë Trpimirović dhe Svetoslavić dhe një krize trashëgimie pas vdekjes së mbretit Demetrius Zvonimir.

Me kurorëzimin e Mbretit Coloman të Hungarisë si "Mbret i Kroacisë dhe Dalmacisë" në vitin 1102 në Biograd, mbretëria kaloi në dinastinë Árpád deri në vitin 1301, kur linja (mashkullore) e dinastisë u shua. Pastaj, mbretërit nga Shtëpia Kapetiane e Anjou, të cilët ishin gjithashtu pasardhës të ngjashëm të mbretërve Árpád, sunduan mbretëritë. Shekujt e mëvonshëm u karakterizuan nga konflikte me mongolët, të cilët plaçkitën Zagrebin në vitin 1242, konkurrencë me Venedikun për kontrollin mbi qytetet bregdetare dalmate dhe luftëra të brendshme midis fisnikërisë kroate. Gjatë kësaj periudhe dolën individë të ndryshëm, siç ishte Pali I Šubić i Bribirit, i cili përfaqësonte dinastinë më të fuqishme kroate në atë kohë, familjen fisnike Šubić. Këta individë të fuqishëm herë pas here arritën të siguronin de facto një pjesë të madhe të pavarësisë për feudet e tyre. Pushtimi osman në Evropë në shekullin e 16-të i uli ndjeshëm territoret kroate dhe e la vendin të dobët dhe të ndarë. Pas vdekjes së Luigjit II në vitin 1526 gjatë Betejës së Mohács dhe një periudhe të shkurtër mosmarrëveshjesh dinastike, të dy kurorat kaluan te Shtëpia Austriake e Habsburgëve dhe mbretëritë u bënë pjesë e monarkisë së Habsburgëve.

Disa nga kushtet e kurorëzimit të Coloman dhe statusi i mëvonshëm i fisnikëve kroatë janë të detajuara në Pacta Conventa, një dokument i ruajtur vetëm në transkript nga shekulli i 14-të. Kushtet e sakta të kësaj marrëdhënie u bënë çështje debati në shekullin e 19-të; megjithatë, edhe në bashkimin dinastik me Hungarinë, institucionet e shtetësisë së veçantë kroate u ruajtën përmes Saborit (një asamble fisnikësh kroatë) dhe Banit (zëvendësmbretit). Përveç kësaj, fisnikët kroatë ruajtën tokat dhe titujt e tyre.

 Shiko edhe 

 Mbretëria e Hungarisë
 Mbretëria e Bosnjës

 Referime 

Kategoria:Gjeografia e Mbretërisë së Hungarisë
Kategoria:Marrëdhëniet mes Kroacisë dhe Hungarisë
Kategoria:Bashkime personale
Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara në vitin 1102
Kategoria:Monarki të mëparshme të Evropës