Umbilicus urbis Romae

Umbilicus Urbis Romae (shqip: «kërthiza e qytetare e Romës») është një monument i vogël që shënon qendrën teorike dhe simbolike të Romës, të vendosur në Forumin Romak, ku mund të shihen akoma mbetjet e tij. Këto mbetje janë të vendosura pranë Harkut të Septim Severit dhe Volcanal-it, mbrapa Rostras. Në kohën e tij i veshur me mermer, Umbilicus urbis tashmë është një bërthamë e trishtë prej tullash, rreth dy metra e lartë dhe me diametër 4,45 metra. Ka të ngjarë që Umbilicus Urbis dhe Mundus Cereris janë dy fjalë që përcaktojnë të njëjtin monument, termi Umbilicus urbis Romae duke u shfaqur më vonë.

 Vendndodhja
parapamje|majtas|345px|Pllakatë që tregon Umbilicus urbis
Identifikimi i monumentit është i pasigurtë dhe subjekt debati. Një hipotezë e parë propozonë identifikimin e monumentit me Miliarium Aureum, duke argumentuar se duket e pagjasë që të kishte dy qendra të ndryshme për qytetin e Romës dhe për perandorinë, kryeqyteti i të cilës ishte. Sipas një hipoteze të dytë të propozuar nga akeologu italian Filippo Coarelli, monumenti nuk është gjë tjetër veç Mundus, një altar kushtuar hyjnive të nëntokës, Dis Pater dhe Proserpina. Umbilicus urbis atëherë duhet të jetë në afërsi të Rostras perandorake, të Miliarium Aureum dhe të Harkut të Septim Severit, pranë Tempullit të Saturnit.

 Funksioni 
Tempulli i vogël konsiderohej si "kërthiza" e qytetit dhe qendra e Perandorisë Romake. Nga aty mateshin largësitë për rrugët ushtarake romake. Në të njëjtën kohë konsiderohej si "mundus", vendi ku takohej Bota e Sipërme me atë të Poshtme. Mundus romak i krijuar nga Romuli shënonte zemrën e qytetit. Pusi konsiderohej si një portë që mundësonte hyrjen për në Botën e Përtejme. Sipas autorëve të lashtë, këtu realizoheshin ceremoni të ndryshme.

 Historia 
parapamje|281px|Hyrje për në strukturën prej tullash.
U ndërtua në periudhën republikane, në [[shekulli II p.e.s.|shekullin e II p.e.s., dhe aty ofroheshin flijime për perënditë e Botës së Poshtme. Mbetjet që mund të shihen akoma i përkasin periudhës së Septim Severit.

Sipas legjendës, Umbilicus u ndërtua nga vetë Romuli me ndihmën e etruskëve. legjenda romake tregon se Romuli, kur themeloi qytetin, gërmoi një pus rrethor te Forumi. Në këtë pus hidheshin frytet e para të vitit si blatim për dhe të gjithë qytetarët e rinj të Romës duhet të hidhnin një grusht dhe nga vendi i tyre i origjinës.

Mundus («Botë» në latinisht), i njohur vetëm nëpërmjet burimeve të literaturës, ishte një strukturë nëntokësore e konsideruar si porta për në Botën e Poshtme. Ka të ngjarë që Umbilicus urbis Romae të ketë qenë pjesa e jashtme e (për mbi tokë) e Mundus nëntokësor. Mundus hapej në mënyrë rituale vetëm tre herë në vit. Këto ditë konsideroheshin dies nefasti, do me thënë, ditë në të cilat ishin të ndaluara veprimtaritë zyrtare, pasi shpirtrat e këqinj të Botës së Përtejme besohej se ishin të lirë të dilnin nga aty. 

Umbilicus urbis historik u ndërtua në shekullin e II p.e.s.. Rrënojat që kanë mbijetuar, i përkasin pa dyshim periudhës së perandor Septim Severit. Ndërtimi i Harkut të tij Triumfues në vitin 203 ngrihej mbi Umbilicus urbis e lashtë, që u rindërtua për të krijuar më shumë hapsirë. Fragmentet e monumentit të lashtë u përdorën për të ndërtuar të riun. 

Mendohet se Umbilicus urbis ishte një strukturë e veçuar i Miliarium Aureum, që u ndërtua në afërsi nga Augusti ( 20 p.e.s.) dhe do të shërbente më shumë për të njëjtin qëllim si një referencë për largësitë.

 Përshkrimi 
Bëhet fjalë për një të barazvlefshëm të Omfalosit të grekëve. Nëse identifikimi i Coarelli-t është i saktë, mbetjet e monumentit përkojnë me një strukturë rrethore prej tullash me një diametër prej 4,45 metrash në bazë duke u ngritur mbi tre kate për të arritur një diametër tre metrash në majë. Struktura prej tullash ishte e veshur me mermer në periudhën romake. Një hyrje e vogël, që përdorej vetën në raste të rralla, për shkak të ngushtësisë së saj, mundëson hyrjen në brendësinë e ndërtesës.

Ndërtimi i përket Periudhës së Dinastisë Severiane, me rastin e riorganizimit të zonës të shkaktuar nga ngritja e Harkut të Septim Severit, dhe një restaurim në fillim të shekullit të IV, por pas vitit 303. Në ktë rindërtim të monumentit më të vjetër, do të ripërdoreshin elemente si baza travertine dhe korniza rrethore, me gjasa të kryesuar nga një gurë që imitonte formën e Omfalos grek,, prandaj duhet të jetë pagëzuar me emrin Umbilicus nga burimet e lashtësisë së vonë në shekullin e IV.

Shiko gjithashtu

 Delfi
 Gjeografia historike
 GIS
 Gjeodezia
 Sistemi Gjeodezik
 Sistemi koordinativ gjeodezik
 Portolanët
 Itinerarium Symonis Semeonis Ab Hybernia Ad Terram Sanctam
 Panteoni, Romë
 Aerarium
 Agger
 Ager publicus
 Albanët (latinë)
 Amfiteatri Romak
 Anijet Romake
 Arkitektura Romake
 Arkitektura e Teatrove Romake
 Arti Arkaik Romak
 Arti Romak Plebe
 Auguri
 Bujqësia në Romën e lashtë
 Cannaba
 Castra
 Cirku Romak
 Civitas
 Cliens
 Clivus Palatinus
 Curia Calabra
 Cursus honorum
 Çitadela
 Dashuria Greke
 Di Manes
 Dux
 E drejta romake
 Ekonomia Romake
 Equites
 Feja romake
 Festivalet Romake
 Fiset Italike
 Folklori Romak
 Forumet Romake
 Genius loci
 Gens
 Gotthograikia
 Harku i Triumfit
 Horreum
 Horreum (Epir)
 Hospitium
 Imperator
 Imperium
 Institucionet politike të Romës së lashtë
 Instrumentum regni
 Insula (ndërtesë)
 Insula (hapsirë urbane)
 Jus
 Kalendari Romak
 Kalendat
 Klima e Romës së Lashtë
 Kolona e Fitores
 Kolonia Romake
 Kolumbarium
 Kopshtet romake
 Kufijtë ushtarakë dhe fortifimet romake
 Kultura e Romës së lashtë
 Lapis manalis
 Larja në Romën e Lashtë
 Latifundium
 Latinët e Lashtë
 Latium
 Letërsia e vjetër greke e romake
 Lidhja Latine
 Limes Britannicus
 Llaçi romak
 Luftërat Romako-Latine
 Lupanari
 Magjistratët romakë
 Magjistratët e Perandorisë Romake
 Mare Nostrum
 Marina Romake
 Miliarium
 Miliarium Aureum
 Misteret greko-romake
 Mitologjia romake
 Mjekësia Romake
 Mos maiorum
 Mundus Cereris
 Municipium
 Muri i Antoninit
 Nikopoli i Epirit
 Njësitë matëse romake
 Optimates dhe populares
 Orcus
 Pagus
 Patricët romakë
 Patronazhi në Romën e Lashtë
 Patronus
 Periudha e Ngrohtë Romake
 Plaçkitja Vandale e Romës
 Plaçkitja Visigote e Romës
 Plebejtë
 Pomerium
 Portretizimi Romak
 Provinca romake e Epirit
 Provocatio ad populum
 Remi dhe Romuli
 Roma e Lashtë
 Roma quadrata
 Romanitas
 Romanizimi (kulturor)
 Rrugët romake
 Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
 Shtatë Kodrat e Romës
 Shtetësia Romake
 Shtëpia Romake
 Skulptura Romake
 Soli (hyjni)
 Spektaklet Romake
 SPQR
 Statio
 Tempulli i Apollonit Palatin
 Tempulli Romak
 Themelimi i Romës
 Thermae
 Traditat romake të emërtimit
 Triumfi Romak
 Ujësjellësi Romak
 Ura e Trajanit
 Ura romake
 Urbanistika Romake
 Urbs
 Ushtria Romake
 Vardariotai
 Vicus
 Vila Romake
 Zgjedhjet në Republikë Romake

Citime fundore

Bibliografia
Burime të lashta

  Versioni anglisht këtu .
 Kasius Dion Koceiani, Historia Romana. (Versioni anglisht i disponueshëm këtu).
 Dionisi i Halikarnasit, Antiquitates Romana. këtu versioni në internet.
 Eutropi, Breviarium historiae romanae (teksti latin), I-X.

 Straboni, Geografia, V.

Burime historiografike moderne




 Andrea Carandini, La nascita di Roma: dei, lari, eroi e uomini all'alba di una civiltà, Torino, 1998.















  (titulli origjinal i veprës 







 Renato Peroni, Comunità e insediamento in Italia fra età del bronzo e prima età del ferro, in Storia dei Greci e dei Romani, vol. 13, Einaudi 2008.

 M. Quercioli, Le mura e le porte di Roma, Newton Compton, Roma, 1982.







 Lidhje të jashtme 

 "Umbilicus Romae": reconstrucción por ordenador del Digital Roman Forum
UCLA Digital Roman Forum, Archaeological discussion and 3D reconstruction
The book Article by C. Hülsen about the "Forum Romanum" at Lacus Curtius

Kategoria:Tempuj
Kategoria:Romë
Kategoria:Monumente
Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin III
Kategoria:Ndërtesa dhe struktura të mëparshme në Evropë
Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin e II p.e.s.
Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin VIII p.e.s.
Kategoria:Site Romake
Kategoria:Feja Romake