Litota

Litota e njohur gjithashtu në mënyrë klasike si antenantiozë ose moderator, është një figurë stilistike dhe një formë ironie, ku një pohim i zbutur përdoret për të theksuar një pikëpamje duke shprehur një mohim që në fakt afirmon një pohim pozitiv, shpesh duke përfshirë mohim të dyfishtë për efekt. Si një formë e pohimit të zbutur, litota mund të shfaqet në formën e mejosisit dhe është gjithmonë e qëllimshme për të vënë theksin.[5] Megjithatë, interpretimi i mohimit mund të varet nga konteksti, përfshirë ai kulturor.

Vështrim 
Në të folur, kuptimi i litotës mund të varet edhe nga intonacioni dhe theksimi; për shembull, shprehja "nuk është keq" mund të shqiptohet ndryshe për të nënkuptuar si një mesatare ashtu edhe një vlerësim të lartë.[6] Në të njëjtën mënyrë, litota mund të përdoret (si një formë e aukezës[7]) për të shprehur eufemizëm dhe për të zbutur ashpërsinë e një vëzhgimi; për shembull, fraza "Ai nuk është personi më i pastër që njoh" mund të nënkuptojë që dikush është i çrregullt ose i papastër.[8]

Përdorimi i litotes është i zakonshëm në gjuhën shqipe por edhe në anglisht, rusisht, gjermanisht, jidish, holandisht, hebraisht, aramaisht, greqisht, ukrainisht, polonisht, kinezisht, frëngjisht, çekisht dhe sllovakisht, dhe është gjithashtu i përhapur në një sërë gjuhësh dhe dialekte të tjera. Është një tipar i poezisë së vjetër angleze dhe i sagave islandeze dhe është një mjet për shumë përmbajtje stoike. 

Fjala litotes është me origjinë greke (  ), që do të thotë 'thjeshtësi', dhe rrjedh nga fjala  (  ), që do të thotë 'i thjeshtë, i vogël ose i varfër'. 

 Litota klasike 
Përmendja e parë e njohur e litotes është në një letër nga Ciceroni në 55 para Krishtit ( De Oratore ). Ciceroni e përdor fjalën për të nënkuptuar thjeshtësinë (ose kursimin) e jetës. Kuptimi dhe funksioni i fjalës ndryshoi nga 'e thjeshtë' në idenë e nënvlerësimit që përfshin negative të dyfishta, një mënyrë për t'i thënë gjërat thjesht.

Norvegjishtja e vjetër kishte disa lloje litote. Këto pika mohohen negativisht ("Ajo nuk është një grua e tmerrshme" që do të thotë "ajo është një grua e mirë"), mohohen pozitive ("Ai nuk është një nxënës i mirë" që do të thotë "ai ka vështirësi të mësojë"), krijimi i gërmave pa mohuar asgjë dhe krijimi i liteve duke përdorur një mbiemër negativ ("Ditët e kaluara në shtëpinë e tij e lanë atë të paentuziazmuar" që do të thotë "ai"). 

 Litota dhe etosi 
Litotes mund të përdoren për të vendosur moralin, ose besueshmërinë, duke shprehur modesti ose duke nënvlerësuar arritjet e dikujt për të fituar favorin e audiencës. Në librin Rhetorica ad Herennium, litotes trajtohet si një anëtar i Figurave të Mendimit të njohur si deminutio, ose nënvlerësim. Është renditur së bashku me antenantiozën dhe mejozën, dy forma të tjera të deminutio-s retorike.  Për shembull, një artist shumë i kompletuar mund të thotë "Unë nuk jam një piktor i keq" dhe duke u përmbajtur nga mburrja, por duke pranuar aftësitë e tij, artisti shihet si i talentuar, modest dhe i besueshëm.

 Shembuj 
Litotes Në vend që të thuash "Jo keq." "Mirë." "Nuk është e preferuara ime..." "Nuk më pëlqen." "Jo shumë i dobët!"  "Mirë!" " Jo i parëndësishëm ." "Shumë komplekse." "Nuk është më e lira." "Është disi e shtrenjtë." "Jo ndryshe nga..." "Si..." "Nuk është mirë, Bob!" "Shumë i keq, Bob!" "Moti nuk është i mirë." "Po bie shi." "Nuk është një kryevepër." "Është mediokër."

Litota përdoret për modesti, për druajtje dhe rrallëherë edhe për ironi. - - Shembull nga letërsia artistike: - Kur Skenderbeu kthehet ne Krujë, ai i drejtohet kështu komandantit te kështjellës:

- E dini si kam luftuar

- për Sulltan' e për Turqinë

- dhe qysh ai më ka shuar

- vëllezërit e shtëpinë ?!

- S'janë punëra të lehta

- këto që janë punuar,

- dhe nuk rrinë të fshehta

- as janë për të harruar.

(Naim Frashëri - Istori e Skënderbeut)

Në vargun "S'janë punëra të lehta" kemi një litotë, sepse me fjalën të lehta nënkuptohet e kundërta: të rënda. Gjithashtu, edhe në vargun: As janë për të harruar, kemi një litotë dhe nënkuptohet: duhen kujtuar. Pjesëza zbutëse "as" shërben për t'i dhëne kuptim më të plotë litotës.
 Shih edhe 
 Hiperbola
 Figura stilistike

 Referime 

Kategoria:Figura stilistike