Lapis manalis

Një lapis manalis ishte secili nga dy gurët e shenjtë të përdorur në Fenë Romake. Megjithëse kishin të njëjtin emër, ata ishin dy gurë të ndryshëm: njëri mbulonte portën e botës së poshtme ose të përtejme, ndërsa tjetri ishte një gurë që shërbente për të ndihmuar në rënien e shiut.Sextus Pompeius Festus, De verborum significatione, sub. tit. manalis (teksti latin dhe frëngjisht)

Porta për në botën e përtejme
Një lapis manalis mbulonte Mundus Cereris, një gropë që mendohej se përbënte një hyrje për në Botën e Nëndheshme. Gramatiku Sekst Pompeius Festi e quante atë Ostium Orci, "porta e Orcus". Shumica e qyteteve të Latium dhe Etrurias përmbanin një gropë apo hendek të ngjashëm; Plutarku përshkruan zakonin e një mundus si me origjinë etruske dhe pohon se ai përdorej si një vend ku depozitoheshin frutat e para.Plutarku, Life of Romulus kapitulli 11. Fjala latine mundus do të thotë "Botë".  Festi, duke cituar Mark Porcius Katonin këtë herë shpjegon se:

«Mundo nomen impositum est ab eo mundo qui supra nos est.»

(«Mundus e mer emrin e tij nga kjo botë e cilë ndodhet sipër nesh».)W. Warde Fowler, "Mundus Patet", Journal of Roman Studies, Vol. 2 (1912), fq. 25‑33.

Mundus romak gjendej te Comitium.Plutarku, supra. Ky gur, në mënyrë ceremoniale, hapej tre herë në vit, gjatë të cilave shpirtrat e të vdekurve të bekuar (Manes) ishin të aftë të komunikonin me të gjallët. Tre ditët në të cilat mundus hapej ishin 24 gushti, 5 tetori dhe 8 nëntori. Gjatë kësaj kohe të vdekurve u ofroheshin frutat e të vjelave.Lesley Adkins dhe Roy A. Adkins, Dictionary of Roman Religion (Facts on File, 1996) W. Warde Fowler, supra. Makrobius, duke cituar Mark Terentius Varronin, për këto ditë thotë se: 

«Mundus cum patet, deorum tristium atque inferum quasi ianua patet.»

(Kur mundus hapet, është sikur një derë qëndron e hapur për zotat e vuajtueshëm të botës së përtejme [Di inferi].)

Në këtë mënyrë, ai raporton se gjatë tyre nuk zhvilloheshin çështje ushtarake dhe publike, edhe pse ato mund të mos ishin dies nefasti.Makrobius, Saturnalia I 16.18

Ceremonia magjike për të rënë shi
Lapis manalis tjetër përdorej si pjesë e një ceremonie të quajtur aquaelicium (latinisht për "thirrja e ujërave"), që përpiqej të prodhonte shi në kohët e thatësirës.Sir James Frazer, The Golden Bough kapitulli 5, "Magical Control of the Weather" (Abridged edition, MacMillan, 1922) Gjatë ceremonisë, pontifeksët e sillnin gurin nga vendi i tij i zakonshëm i qëndrimit, Tempulli i Marsit në Klivo (Aedes Martis in Clivo) pranë Porta Capena, në Senat. Gjatë ceremonisë i bëheshin oferta Jupiterit, duke iu lutur për shi dhe mbi gurin hidhej ceremonialisht ujë.Cyril Bailey, The Religion of Ancient Rome, kapitulli 2 (Archibald, Constable & Co., Londër, 1907) Emri i këtij guri mund të ketë rrjedhur nga folja manare, "të rrjedh".

Shiko gjithashtu

 Etruskët
 Nëntoka
 Guri i Rrufesë
 Guri i bletës
 Hadi
 Tartari
 Plutos
 Plutoni (mitologji)
 Korijet e shenjta
 Pema e shenjtë
 Vendi i shenjtë natyror
 Vendi i shenjtë
 Imperium
 Potestas
 Auctoritas
 Possessio
 Usucapio
 Fructus
 Usus
 Skulptura Romake
 Luftërat Romako-Latine
 Aerarium
 Amfiteatri Romak
 Amicitia
 Anijet Romake
 Arkitektura Romake
 Arkitektura e Teatrove Romake
 Arti romak
 Arx
 Auguri
 Cannaba
 Cirku Romak
 Clivus Palatinus
 Curia Calabra
 Cursus honorum
 Çitadela
 Dashuria Greke
 Di Manes
 Drungos
 Dux
 E drejta romake
 Ekonomia Romake
 Equites
 Ergastulum
 Feja romake
 Festivalet Romake
 Filozofia e lashtë romake
 Forumet Romake
 Gens
 Harku i Triumfit
 Horreum
 Horreum (Epir)
 Hospitium
 Jus
 Justitia
 Kalendari Romak
 Kalendat
 Klasa shoqërore në Romën e Lashtë
 Klima e Romës së Lashtë
 Kolona e Fitores
 Kolonia Romake
 Kolumbarium
 Kopshtet romake
 Kultura e Romës së lashtë
 Larja në Romën e Lashtë
 Latifundium
 Latinët e Lashtë
 Latium
 Lidhja Latine
 Limes Britannicus
 Llaçi romak
 Lustrum
 Lustratio
 Magjistratët romakë
 Magjistratët e Perandorisë Romake
 Mare Nostrum
 Marina Romake
 Miliarium Aureum
 Misteret greko-romake
 Mitologjia romake
 Mjekësia Romake
 Mos maiorum
 Mundus Cereris
 Municipium
 Muret mbrojtëse romake
 Muri i Antoninit
 Nikopoli i Epirit
 Optimates dhe populares
 Orcus
 Pagus
 Patricët romakë
 Periudha e Ngrohtë Romake
 Plebejtë
 Pomerium
 Primus inter pares
 Provinca romake e Epirit
 Rogatio
 Roma e Lashtë
 Roma quadrata
 Romanitas
 Romanizimi (kulturor)
 Rrugët romake
 Selitë perandorake romake
 Senati Romak
 Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
 Shtatë Kodrat e Romës
 Shtetësia Romake
 Shtëpia Romake
 Soli (hyjni)
 Spektaklet Romake
 Tempulli i Apollonit Palatin
 Tempulli Romak
 Teknologjia në Romën e lashtë
 Thermae
 Traditat romake të emërtimit
 Triumfi Romak
 Ujësjellësi Romak
 Umbilicus urbis Romae
 Ura e Trajanit
 Urbanistika Romake
 Urbs
 Ushtria Romake
 Valetudinarium
 Vicus
 Vigiles
 Vila Romake
 Villa rustica
 Vivarium
 Zgjedhjet në Republikë Romake
 Zjarrfikja në Romën e Lashtë

Citime fundore

Bibliografia

 Lesley Adkins dhe Roy A. Adkins, Dictionary of Roman Religion (Facts on File, 1996) 
 Cyril Bailey, The Religion of Ancient Rome, kapitulli 2 (Archibald, Constable & Co., Londër, 1907)
 Sekst Pompeius Festi, De verborum significatione, sub. tit. manalis (teksti latin dhe frëngjisht)

 Sir James Frazer, The Golden Bough kapitulli 5, "Magical Control of the Weather" (Abridged edition, MacMillan, 1922)
 Makrobius, Saturnalia.
 Plutarku, Life of Romulus.

Kategoria:Feja Romake
Kategoria:Nëntokë
Kategoria:Rituale fetare
Kategoria:Uji dhe feja
Kategoria:Objekte mitologjike
Kategoria:Vende të shenjta natyrore