Katerina Cilka

Katerina Cilka (1868 – 22 qershor 1952) ishte një misionare protestante nga Bansko, e rrëmbyer për shpërblim nga një detashment i Organizatës së Brendshme Revolucionare Maqedonase (IMRO) pro-bullgare në vitin 1901 dhe e liruar në vitin 1902. Initially the membership in the IMRO was allowed only for Bulgarians. Its first name was "Bulgarian Macedonian-Adrianople Revolutionary Committees", which was later changed several times. IMRO was active not only in Macedonia but also in Thrace (the Vilayet of Adrianople). Since its early name emphasized the Bulgarian nature of the organization by linking the inhabitants of Thrace and Macedonia to Bulgaria, these facts are still difficult to be explained from the Macedonian historiography. They suggest that IMRO revolutionaries in the Ottoman period did not differentiate between ‘Macedonians’ and ‘Bulgarians’. Moreover, as their own writings attest, they often saw themselves and their compatriots as ‘Bulgarians’. All of them wrote in standard Bulgarian language. For more see: Brunnbauer, Ulf (2004) Historiography, Myths and the Nation in the Republic of Macedonia. In: Brunnbauer, Ulf, (ed.) (Re)Writing History. Historiography in Southeast Europe after Socialism. Studies on South East Europe, vol. 4. LIT, Münster, pp. 165-200 . 

 Biografia 
Ajo lindi si Katerina Dimitrova Stefanova në një familje protestante bullgare në qytetin Bansko të Perandorisë Osmane në vitin 1868. Më vonë ajo u diplomua në Shkollën Amerikane të Bordit në Samokov, Bullgari. Cilka ishte motra e Profesorit të Universitetit të Sofjes, Constantine Stephanove.  Ajo u zhvendos në Shtetet e Bashkuara për të studiuar në Seminarin Northfield dhe në Shkollën e Infermierisë Bamirëse të Spitalit Presbiterian (New York City) . Cilka u takua në New York dhe u martua me Grigor Cilkën, një protestant shqiptar që studionte në Seminarin Teologjik të Bashkuar . Ata u kthyen në Ballkan dhe u vendosën në Korçë .

Pas kthimit nga Shtetet e Bashkuara, ku kishte përfunduar studimet në infermieri dhe teologji, Katerina Cilka u vendos në Korçë së bashku me bashkëshortin e saj, Grigor Cilka, një misionar protestant shqiptar. Çifti u angazhua në veprimtari misionare dhe arsimore, duke mbështetur përhapjen e gjuhës shqipe dhe edukimin e vajzave. Katerina Cilka dha ndihmesë në Shkollën Shqipe të Vashave në Korçë, e themeluar nga motrat Qiriazi. Ajo kontribuoi si mësuese dhe infermiere, duke ndihmuar në edukimin e vajzave shqiptare në një kohë kur arsimi për femra ishte i rrallë dhe shpesh i kundërshtuar nga autoritetet osmane dhe kleri ortodoks. Përveç mësimdhënies, ajo ofroi kujdes shëndetësor dhe mbështetje sociale për nxënëset dhe familjet e tyre, duke e bërë shkollën një qendër të rëndësishme komunitare.

 Rrëmbimi 
Në verën e vitit 1901, Cilka duhej të ndihmonte Ellen Stone, e cila duhej të ndiqte një kurs të shkurtër trajnimi për mësues bullgarë në shkollat fillore protestante në qytetin e saj të lindjes, Bansko . Më 3 shtator 1901, çetat e Yane Sandanskit dhe Hristo Chernopeev rrëmbyen zonjushën Stone së bashku me Cilkën. For Freedom and Perfection (the life of Yané Sandansky), Journeyman Press, 1988, , p. 71. Robëria e tyre zgjati 4 muaj dhe u bë e njohur si Çështja Miss Stone . Ato u liruan më 2 shkurt 1902 pranë qytetit të Strumicës .

 Jeta e mëvonshme 
Pas Luftërave Ballkanike, ajo dhe burri i saj u zhvendosën në Sofje . Atje Grigori vdiq pas Luftës së Parë Botërore nga gripi spanjoll . Pas vdekjes së tij, ajo shkoi të jetonte dhe punonte në Shqipëri . Ajo vdiq në Tiranë më 22 qershor 1952. 

 Lidhje të jashtme 

 "E lindur midis banditëve; historia e zonjës Cilka për foshnjën e saj", botuar në "revistën McClure's", Nju Jork, 1902.
 Foto arkivore të Cilkës dhe Qytetit.

 Referime 

Kategoria:Lindje 1868
Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Selanikut
Kategoria:Vdekje 1952
Kategoria:Shqiptarë me prejardhje bullgare