Miliarium Aureum

Miliarium Aureum (; ), ose "Guri i artë miljar," ishte një monument, me gjasa prej mermeri ose bronxi të praruar, i ngritur nga perandori Oktavian August afër Tempullit të Saturnit në forumin qendror të Romës së Lashtë. Të gjitha rrugët konsideroheshin se fillonin në këtë monument dhe të gjitha largësitë në Perandorinë Romake mateshin duke nisur nga aty.Dion Kasi 54.8.4; Plutarku, Galba 24.7; Plini i Vjetri, Naturalis Historia 3.66; Taciti, Historiae 1.27; Svetoni, Otho 6.2. Te ai ndoshta ishin listuar të gjitha qytetet kryesore në perandori dhe largësitë për te ta,Asnjë dëshmi e drejtpërdrejtë e lashtë nuk duket se e mbështet këtë interpretim: ;  megjithëse vendndodhja e saktë dhe mbishkrimi i monumentit ka mbetur një çështje e debatuar midis historianëve. 

Sipas historianit kishtar të shekullit të XIX Philip Schaff, fraza "Të gjitha rrugët të çojnë në Romë" është një reference ndaj Miliarium Aureum—pika specifike në të cilën niseshin ose mbërrinin të gjitha rrugët romake. Një strukturë mermeri i hamendësuar se ishte baza e miliarium është e pranishme në Forumin e tanishëm Romak.

Historia
Sipas Dion Kasit, Augusti, në pozicionin e tij si curator viarum, e ngriti monumentin në vitin 20 p.e.s..Dion Kasi, Historiae Romanae, 54.8.4 Ai me gjasa mori emrin Miliarium Aureum shpejtë pas përurimit të tij dhe do të simbolizonte pikën e nisjes së sistemit rrugor romak me pjesën tjetër Italisë dhe përgjatë gjithë Botës Romake.

Stili, struktura dhe përmasat 
parapamje|majtas|381px|Mbetje të Miliarium Aureum në Forum Romanum
Plani i monumentit është mes atyre që mungojnë nga fragmentet e rikuperuara të Forma Urbis. Fragmentet e mbetura për të këtë zonë të Forumit Romak janë të gjitha në të ashtuquajturën "slab V-11, Stanford University#19" (që paraqet Tempullin e Saturnit me seksionin ballor dhe shkallët, megjithëse seksioni Rostra mungonte, Tempullin e Konkordias dhe Tempullin e Vespasianit të Hyjnizuar). Informacioni nga autorët e lashtë është shumë i mangët, kështu që ka shumë probleme interpretuese në lidhje me natyrën e saktë të Miliarium Aureum.

Miliarium Aureum duket se ka qenë një kolonë mermeri e veshur me bronx të praruar; sipas Christian Hülsen, një cilindër i stërmadh mermeri u gjet në vitin 1835 afër Tempullit të Saturnit që kishte akoma grepa bronxi. I gjithë monumenti me gjasa kishte formën standarde të një miliariumi romak. Disa studjues mendojnë se Miliarium Aureum ishte bërë tërësisht prej bronxi të praruar, ndërsa të tjerë mendojnë se vetëm gërmat e shkruara ishin prej bronxi të praruar. Përmasat e mundshme për strukturën përfshijnë një lartërsi prej  dhe një diametër prej  (vetëm kolona) ose  nëse përfshihet baza e mundshme (d.m.th. fragmentet pre mermeri të etiketuara "Miliarium Aureum" në Forumin Romak).

parapamje|354px|Plani i Forumit Romak  me Milliarium Aureum me të kuqe dhe Umbilicus Urbis blu.
Vendndodhja
Është e sigurtë se ai ndodhej "në afërsi [nën] Tempullin e Saturnit në krye të Forumit Romak", por vendndodhja e saktë është akoma e panjohur. Për shkak se të dhënat arkeologjike nga gërmimet e kryera nga Kähler në vitin 1959, i cili duket se konfirmojnë të dhënata nga gërmimet e kryera nga Bunsen në vitin 1833, shumë studjues tani besojnë se ai gjendej në këndin juglindor të podiumit Rostra Augusti përgjatë një aksi simetrik me Umbilicus urbis Romae.

Problemi mbishkrimit
Burimet e lashta nuk thonë asnjëherë drejtpërdrejtë se çfarë ishte shkruar mbi Miliarium Aureum, kështë që çdo ide që dikush mund të ketë rreth mbishkrimit duhet të konsiderohet hamendësim bazuar në formën tipike, strukturën dhe funksionin e miliarëve romakë.

Hipotezat kryesore rreth mbishkrimit sugjerojnë se ai përfshinte:
 Asgjë, përveç emrit dhe titullit të perandorit.
 Emrat e qyteteve më të rëndësishme të Italisë dhe Perandorisë Romake në vitin 20 p.e.s., me largësitë e tyre nga Roma. Sipas një fjalie të turbullt të Plini të Vjetrit (:en:Naturalis Historia, 3.66), largësitë në miljet romake mateshin duke nisur nga portat e qytetit dhe jo nga vendndodhja e Miliarium Aureum (kështu me një diferencë prej rreth 1 miljeje): Via Appia nga Porta Capena (për Brundisium, Greqi dhe provincat lindore); Via Salaria dhe Via Nomentana nga Porta Collina dhe Via Flaminia (për në Italinë Veriore, Raetia, Noricum, Panini dhe Illyricum); Via Aurelia (Për në Galliae dhe Hispaniae); Via Ostiensis (për në Ostia dhe limanet kryesore të Corsica dhe Sardinia, Sicilia dhe Africa).
 Emrat e rrugëve që dilnin nga Roma dhe njerëzit e rangut pretorianë që Augusti kishte bërë curatores viarum për tu kujdesuar mirëmbajtjen e tyre, bazuar te rrëfimi i Dion Kasit për ngritjen e monumentit.

Problemi i fragmenteve prej mermeri të etiketuara "Milliarium Aureum"
Fragmentet prej mermeri me diametër rreth 3-m të etiketuara "Milliarium Aureum" me një dekorim frize anthemion është konsideruar prej kohësh pjesë e bazës së monumentit. Megjithatë, nuk ka dëshmi të drejtpërdrejta për këtë, duke konsideruar gjithashtu se diametri i kësaj baze duket se është shumë i madh për një miliarium standard.

Sipas Richardson, rrënojat e etiketuara "Milliarium Aureum" mund të konsiderohen të lidhura me të vetëm nëse kolona e monumentit ishte e një shkalle kolosale, me një diametër prej pothuajse 3 metrash dhe jo 1.15 m:
«Akoma më pak e besueshme është se pjesët e skalitura prej guri të etiketuara Milliarium Aureum në skajin veri-perëndimor të Forum Romanum sot faktikisht i përkasin bazës së atij monumenti. Frieza e dekoruar me një anthemion i përket relativisht pjesës së sipërme të një ndërtese dhe të elementet janë të një diametri të barabartë me atë të Umbilicus Romae, tepër i madh për një gurë miljar, përveçse ai ishte i një shkalle kolosale.»

Shiko gjithashtu

 Augusti
 Mauzoleumi i Augustit
 Shenja e trafikut
 Shenjat e informimit
 Shenjat e qarkullimit rrugor
 Shënuesi i kufirit
 Pllakë përkujtimore
 Aerarium
 Agger
 Ager publicus
 Amfiteatri Romak
 Anijet Romake
 Via Appia
 Arcana imperii
 Arkitektura Romake
 Arkitektura e Teatrove Romake
 Arti Arkaik Romak
 Arti Romak Plebe
 Besimet e lashta mesdhetare
 Bujqësia në Romën e lashtë
 Cannaba
 Castra
 Cirku Romak
 Civitas
 Cliens
 Clivus Palatinus
 Cursus honorum
 Çitadela
 Dashuria Greke
 Dux
 E drejta romake
 Ekonomia Romake
 Equites
 Festivalet Romake
 Forumet Romake
 Genius loci
 Gens
 Gotthograikia
 Harku i Triumfit
 Horreum
 Horreum (Epir)
 Hospitium
 Imperator
 Imperium
 Institucionet politike të Romës së lashtë
 Instrumentum regni
 Insula (ndërtesë)
 Insula (hapsirë urbane)
 Itinerari
 Itinerarium Antonin Augusti
 Itinerarium Burdigalensis - Hierosolymitanum
 Jus
 Kalendari Romak
 Kalendat
 Klima e Romës së Lashtë
 Kolona e Fitores
 Kolonia Romake
 Kopshtet romake
 Kufijtë ushtarakë dhe fortifimet romake
 Kulla kështjellë
 Kulla fortifikuese
 Kultura e Romës së lashtë
 Lapis manalis
 Larja në Romën e Lashtë
 Latifundium
 Latinët e Lashtë
 Latium
 Legjioni romak
 Lidhja Latine
 Limes Britannicus
 Llaçi romak
 Luftërat Romako-Latine
 Magjistratët romakë
 Magjistratët e Perandorisë Romake
 Mansio
 Mare Nostrum
 Marina Romake
 Miliarium
 Misteret greko-romake
 Mjekësia Romake
 Mos maiorum
 Mundus Cereris
 Municipium
 Muret mbrojtëse romake
 Muri i Antoninit
 Nikopoli i Epirit
 Njësitë matëse romake
 Optimates dhe populares
 Orcus
 Pagus
 Pallatet perandorake të Romës
 Patricët romakë
 Patronazhi në Romën e Lashtë
 Patronus
 Peripli
 Periudha e Ngrohtë Romake
 Plaçkitja Vandale e Romës
 Plaçkitja Visigote e Romës
 Plebejtë
 Pomerium
 Provinca romake e Epirit
 Provocatio ad populum
 Roma e Lashtë
 Roma quadrata
 Romanitas
 Romanizimi (kulturor)
 Rruga Flaminia
 Rrugët romake
 Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
 Shtatë Kodrat e Romës
 Shtetësia Romake
 Shtëpia Romake
 Skulptura Romake
 Spektaklet Romake
 Statio
 Tabula Peutingeriane
 Tempulli i Apollonit Palatin
 Tempulli Romak
 Teknologjia në Romën e lashtë
 Thermae
 Traditat romake të emërtimit
 Triumfi Romak
 Ujësjellësi Romak
 Umbilicus urbis Romae
 Ura e Trajanit
 Ura romake
 Urbanistika Romake
 Urbs
 Ushtria Romake
 Vardariotai
 Via Appia
 Via Candavia
 Via Cassia
 Via Egnatia
 Via Salaria
 Vicus
 Vigiles
 Vila Romake
 Vivarium
 Zgjedhjet në Republikë Romake
 Zjarrfikja në Romën e Lashtë

Shënime

Citime fundore

Bibliografia





 Dion Kasi 54.8.


 Plini i Vjetri, Naturalis Historia 3.
 Plutarku, Galba 24.




 Svetoni, Otho 6.
 Taciti, Historiae 1.

Lidhje të jashtme
UCLA Digital Roman Forum page for the "Miliarium Aureum" Archaeological discussion and 3D reconstruction
Stanford University Forma Urbis Romae: slabs of the Forum Area with the "Miliarium Aureum" (the "Miliarium Aureum" is a missing part near the letters "...ordia")
The book Article by C. Hülsen about the "Miliarium Aureum" at Lacus Curtius

Kategoria:Site Romake
Kategoria:Shenja të qarkullimit rrugor
Kategoria:Romë
Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin I p.e.s.
Kategoria:Ndërtesa dhe struktura të mëparshme në Evropë
Kategoria:Përmendore
Kategoria:Histori e transportit
Kategoria:Infrastrukturë rrugore