Llesh Lleshi

Llesh Lleshi, i njohur si Lleshi i Zi (1772–1837), ishte një nga figurat më të shquara të Mirditës dhe përfaqësues i derës së njohur të Gjonmarkajve. Ai lindi në Orosh dhe që në rini u dallua për trimëri e udhëheqje, duke trashëguar rolin e kapedanit pas rënies së babait të tij në betejë. Pamja e tij e fuqishme dhe zakoni për të veshur rroba të zeza i dhanë nofkën “i Zi”, me të cilën mbeti i njohur në traditën gojore e në historinë lokale.

Lleshi i Zi udhëhoqi forcat mirditase në disa beteja të rëndësishme kundër pashallarëve të Shkodrës dhe të Matit, si dhe në përballje me forcat malazeze. Ai ishte aleat i Mustafa Pashë Bushatit, të cilin e mbështeti me rreth pesëqind luftëtarë mirditas në luftërat kundër osmanëve në fillim të shekullit XIX. Sipas burimeve gojore dhe disa dëshmive historike, gjatë një përleshjeje në Karpenis të Greqisë, në vitin 1823, Lleshi i Zi ka qenë përgjegjës për vrasjen e Marko Boçarit, një prej heronjve të luftës për pavarësinë greke, pas një ngatërrese në fushëbetejë.

Përveç veprimtarisë luftarake, ai është kujtuar edhe për punë ndërtimore e organizative në Mirditë. Njihet si nismëtari i hapjes së kanalit të Lleshit të Zi, një vepër vaditëse prej disa kilometrash që furnizonte me ujë tokat e Ndërfushazit, Ndërfanës dhe Shterrës, e cila mbeti në përdorim për shumë breza.

Pas rënies së Bushatllinjve në vitin 1831 dhe forcimit të pushtetit osman në Shkodër, Lleshi i Zi hyri në konflikt me autoritetet e Perandorisë dhe përkohësisht u internua në Janinë. Pas kthimit, brenda Mirditës lindën mosmarrëveshje për drejtimin e derës së Gjonmarkajve pas vdekjes së nipit të tij Dodë Prenga, që sollën ndarje dhe armiqësi të brendshme. Në këtë kontekst, në vitin 1837, Lleshi i Zi u vra si pasojë e një hakmarrjeje fisnore.

Ai mbetet një figurë e rëndësishme në kujtesën historike të Mirditës – simbol i forcës, autoritetit dhe traditës së prijësve të maleve shqiptare në kohën e përballjes me pushtetin osman.https://www.radiandradi.com/llesh-lleshi-lleshi-i-zi-i-gjomarkajve-1772-1837-kapidan-i-shquar-drejtues-i-luftetareve-mirditas-nga-nikolle-loka/
 Referime