Turneu i Kandidatëve

Turneu i Kandidatëve (ose në disa periudha Ndeshjet e Kandidatëve) është një turne shahu i organizuar nga FIDE, organi ndërkombëtar drejtues i shahut, që nga viti 1950, si gara përfundimtare për të përcaktuar sfiduesin për Kampionatin Botëror të Shahut. Fituesi i Kandidatëve fiton të drejtën për një ndeshje për Kampionatin Botëror kundër kampionit aktual të botës.

Para vitit 1993, ai zhvillohej çdo tre vjet; pothuajse gjithmonë mbahej çdo tre vjet nga viti 1950 deri në vitin 1992 përfshirë. Pas ndarjes së Kampionatit Botëror në fillim të viteve 1990, ciklet u ndërprenë, edhe pas ribashkimit të titujve në vitin 2006. Që nga viti 2013, është vendosur në një cikël 2-vjeçar: kualifikimi për Kandidatët gjatë vitit me numër tek, Kandidatët luanin në fillim të vitit me numër çift dhe ndeshja e Kampionatit Botëror luhej në fund të vitit me numër çift. Gjysma e dytë e Turneut të Kandidatëve 2020 u pezullua për shkak të pandemisë COVID-19 dhe u luajt vetëm në prill 2021.FIDE resumes the Candidates Tournament, FIDE, February 16, 2021 Turneu pasues, Turneu i Kandidatëve 2022, u zhvillua sipas planit në vitin 2022.Emilchess on Twitter, Twitter, April 28, 2021

Pararendësit
Para vitit 1950, kampioni kishte të drejtë të zgjidhte me dorë një sfidues. Megjithatë, një numër turnesh vepronin si turne de facto kandidatë:

 Turneu i shahut në Londër 1883 i vendosi Johannes Zukertort dhe Wilhelm Steinitz si dy lojtarët më të mirë në botë dhe ishte një nga ngjarjet e rëndësishme që çoi në ndeshjen e parë zyrtare të kampionatit botëror midis të dyve, në vitin 1886. Steinitz fitoi, duke e bërë atë kampionin e parë zyrtar të botës.
 Turneu i shahut në Shën Petersburg 1895–96, në të cilin kampioni i botës Emanuel Lasker përfundoi i pari dhe Steinitz i dyti, çoi në fitimin e mbështetjes nga Steinitz për një rindeshjeje në vitin 1897, të cilën e fitoi Lasker.
 Turneu i shahut AVRO 1938 u mbajt pjesërisht për të zgjedhur një sfidues për Alexander Alekhine. Paul Keres fitoi në barazim, por Lufta e Dytë Botërore e pengoi ndeshjen të zhvillohej.

Organizimi
parapamje|Turneu i Kandidatëve 1956 në Amsterdam
Numri i lojtarëve në turne ndryshonte me kalimin e viteve, midis tetë dhe pesëmbëdhjetë lojtarëve. Shumica e këtyre u kualifikuan nga turnetë Ndërzonalë, megjithëse disa fituan hyrje të drejtpërdrejtë pa pasur nevojë të luanin në Ndërzonal.

Cikli i parë i Kampionatit Botëror Ndërzonal/Kandidatë filloi në vitin 1948. Para vitit 1965, turneu u organizua në një format round-robin. Nga viti 1965 e tutje, turneu u luajt si ndeshje eliminuese, të shpërndara gjatë disa muajve. Në vitet 1995–1996, kampioni në fuqi i FIDE-s (Anatoly Karpov) gjithashtu hyri në Kandidatë, në raundin e tretë (finalja e Kandidatëve).

Gjatë ndarjes së tij nga FIDE nga viti 1993 deri në vitin 2006, Kampionati Botëror "Klasik" mbajti gjithashtu tre Turne Kandidatësh (në vitet 1994–1995, 1998 dhe 2002) nën një sponsor të ndryshëm dhe një format të ndryshëm çdo herë. Në një nga këto raste (Alexei Shirov në vitin 1998) nuk u zhvillua asnjë ndeshje për titull, në rrethana të diskutueshme (shih Kampionati Botëror i Shahut Klasik 2000).

Pas ribashkimit të titujve në vitin 2006, FIDE provoi formate të ndryshme të Kandidatëve në vitet 2007, 2009 dhe 2007, përpara se të vendoste për një Turne Kandidatësh me 8 lojtarë, me dy raunde nga viti 2013 e tutje.

Rezultati
+ Hapur Viti Fituesi1950David Bronstein1953Vasily Smyslov1956Vasily Smyslov1959Mikhail Tal1962Mikhail Botvinnik1965Tigran Petrosian1968Boris Spassky1971Boris Spassky1974Robert Fisher1977Anatoly Karpov1980Viktor Korchnoi1983/84Garry Kasparov1985Anatoly Karpov1988-1990Anatoly Karpov1991-1993Nigel Short1994/95 (PCA)Viswanathan Anand1998 (PCA)Nigel  Short2002 (PCA)Peter Leko2009Veselin Topalov2011Boris Gelfand2013Magnus Carlsen2014Viswanathan Anand2016Sergey Karjakin2018Fabiano Caruana2020/21Ian Nepomniachtchi2022Ian Nepomniachtchi2024Gukesh D

+ Femra Viti Fituesja1952Yelizaveta Býkova1955Olga Rubtsova1959Kira Zvorykina1961Nona Gaprindashvili1964Milunka Lazarević1967Alla Kushnir1971Alla Kushnir1974Nana Alexandria1977Maia Chiburdanidze1980Nana Alexandria1983Irina Levitina1986Elena Akhmilovskaya1988Nana Ioseliani1990Xie Jun1992Nana Ioseliani1994Zsuzsa Polgar1997Alisa Galliamova2019Aleksandra Goryachkina2022Lei Tingjie2024Tan Zhongyi

Referime