Urbs

Termi latin urbs (urbis në femërore) tregon qytetin e mirëfilltë latin për antonomasi, i kuptuar si hapsira fizike e ndërtuar ose bashkësia e ndërtesave, rrugëve dhe infrastrukturave; që zgjerohet dhe rinovohet pa pushim, do me thënë struktura materiale e qytetit. Civitas e kuptuar si një njësi territoriale, juridike, ekonomike dhe fetare e pajisur me njëfarë autonomie, megjithëse e kontrolluar nga poshteti qendror dhe në të cilën zhvillon rolin thelbësor për popullsinë, të qenëit qytetar, hapsira e qytetarëve që formojnë shoqërisht dhe kulturalisht qytetin, realitetin shoqëror të përbërë nga qytetarët që jetojnë në qytet i pajisur me një kufi të vetin të shenjtë, pomerium, dhe në këtë mënyrë i shenjtëruar nga perënditë.

Përshkrimi
Prania i një rrethimi të shenjtëruar, në latinisht , e dallonte atë nga një oppidum, do me thënë nga qytetet e fortifikuara, pa prerogativat fetare dhe politike të urbs. Dallime i urbs nga oppidum e kishte origjinën që nga themelimi i qendrës, që në urbs ishte e shoqëruar nga cerimoni fetare gjatë të cilave vijëzohej hullia e shenjtë (pomerium), përreth të cilës pastaj do të ngriheshin muret. Hullia, brazda apo pragu, i quajtur pikërisht pomerium, kufizonte zonën e brendshme kushtuar jetës qytetare nga ajo e jashtme, kushtuar funksioneve ushtarake. Në mbrendësi të pomerium-it, pra qytetari ishte një civis, me të gjitha të drejtat dhe prerogativat e tij, por me ndalimin për të mbajtur armë, ndërsa jashtë saj mund të bëhej miles, do me thënë luftëtar në shërbim të qytetit, i nënshtruar rregullave më të rrepta. Pjesa e shenjtërizuar e qytetit, pastaj caktohej si hapsirë për funksione fetare dhe politike, përveç jetese.

Në sistemin e qyteteve latine, urbes ishin pra qytet-shtete me funksione politike dhe fetare përreth të cilave vërtiteshin oppida-t. Pastaj, me zgjerimin e shtetit romak qe Roma që mori rolin e urbs par exellence, ndërsa qyteti zanafillor i perandorisë. Kështu, kur përdoret me gërma kapitale, URBS përcaktonte qytetin e qyteteve, d.m.th. Romën.

Roma e Lashtë përbëhej nga zona urbane ngushtësisht e përcaktuar, Urbs Roma dhe zonat rurale përreth saj, të quajtura . Me rritjen e popullsisë së Romës, banorët e saj e tejkaluan pomerium-in dhe kufirin urban, për tu vendosur në rrethina. Në vitin 8 p.e.s. do të ishte Augusti që e ndaur Urbs Roma në katërmbëdhjetë rajone, që do të ruhej gjatë gjithë perandoisë. Në periudhën e Perandorisë Romake vetëm dy qytete gëzonin titullin urbs: Roma, qyteti për antonomasi, shpesh i emërtuar thjeshtë Urbs, dhe Urbs Salvia, tani pikërisht Urbisaglia në Marke, ndërsa para pushtimit romak kishte edhe të tjera si p.sh.: Urbs Vetus në Etruri (Orvieto moderne në Umbria, që edhe emri i rrjedh nga Urbs Vetus).

 Shiko gjithashtu 

 Roma e Lashtë
 Historia e Romës
 Polisi
 Qytetshteti
 Planifikimi urban
 Planifikimi rajonal
 Planifikimi hapësinor
 Zona urbane
 Planifikimi urban në Egjiptin e lashtë
 Planifikimi urban i Kinës së lashtë
 Vastu shastra
 Pomerium
 Umbilicus urbis Romae
 Roma quadrata
 Miliarium Aureum
 Magjistratët e Perandorisë Romake
 Portretizimi Romak
 Ager publicus
 Alba Longa
 Albanët (latinë)
 Amfiteatri Romak
 Anijet Romake
 Arcana imperii
 Arkitektura Romake
 Arkitektura e Teatrove Romake
 Arti romak
 Mundus Cereris
 Lapis manalis
 Arx
 Besimet e lashta mesdhetare
 Bujqësia në Romën e lashtë
 Castra
 Cirku Romak
 Civitas
 Civitas libera
 Civitas foederata
 Civitas sine suffragio
 Civitas stipendaria
 Clivus Palatinus
 Colonus (person)
 Consilium principis
 Consistorium
 Cursus honorum
 Çitadela
 Dashuria Greke
 Domus
 Drungos
 Dux
 E drejta romake
 Ekonomia Romake
 Equites
 Ergastulum
 Feja romake
 Festivalet Romake
 Fiset Italike
 Forumet Romake
 Gens
 Harku i Triumfit
 Honestiores dhe humiliores
 Horreum
 Horreum (Epir)
 Institucionet politike të Romës së lashtë
 Instrumentum regni
 Insula (ndërtesë)
 Insula (hapsirë urbane)
 Kalendari Romak
 Klasa shoqërore në Romën e Lashtë
 Klima e Romës së Lashtë
 Kolona e Fitores
 Kolonia Romake
 Koloseumi
 Kopshtet romake
 Kufijtë ushtarakë dhe fortifimet romake
 Kultura e Romës së lashtë
 Kuvendet Romake
 Larja në Romën e Lashtë
 Latifundium
 Latinët
 Latinët në Itali
 Latium
 Lidhja Latine
 Limes Britannicus
 Lista e toponimeve latine në Ballkan
 Lista e kolonive romake
 Llaçi romak
 Lupanari
 Magjistratët romakë
 Mare Nostrum
 Marina Romake
 Misteret greko-romake
 Mjekësia Romake
 Mos maiorum
 Municipium
 Muret mbrojtëse romake
 Muri i Antoninit
 Nikopoli i Epirit
 Nobiles
 Optimates dhe populares
 Ordines
 Pagus
 Pallatet perandorake të Romës
 Panem et circenses
 Patricët romakë
 Pax Romana
 Periudha e Ngrohtë Romake
 Plebejtë
 Primus inter pares
 Provinca romake e Epirit
 Remi dhe Romuli
 Rogatio
 Romanitas
 Romanizimi (kulturor)
 Rrugët romake
 Selitë perandorake romake
 Senati Romak
 Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
 Shtatë Kodrat e Romës
 Shtetësia Romake
 Shtëpia Romake
 Spektaklet Romake
 Statusi në sistemin ligjor romak
 Tempulli i Apollonit Palatin
 Tempulli Romak
 Teknologjia në Romën e lashtë
 Të Drejtat Latine
 Themelimi i Romës
 Thermae
 Traditat romake të emërtimit
 Triumfi Romak
 Ujësjellësi Romak
 Ura e Trajanit
 Ushtria Romake
 Veshjet në Romën e lashtë
 Vicus
 Vila Romake
 Zgjedhjet në Republikë Romake
 Zjarrfikja në Romën e Lashtë

 Citime fundore 

Bibliografia







 Lidhje të jashme 
 Urbs

Kategoria:Planifikim urban
Kategoria:Historia e qyteteve
Kategoria:Qytete të lashta
Kategoria:Kultura Romake
Kategoria:Zonat urbane