Mamelodi Sundowns

Mamelodi Sundowns Football Club (i njohur thjesht si Sundowns) është një klub futbolli afrikano-jugor me bazë në Mamelodi, Pretoria në provincën Gauteng që luan në Premier Soccer League ligën e parë të futbollit të Afrikës së Jugut, sistemin e parë të ligës së futbollit të Afrikës së Jugut. E themeluar në vitet 1920, skuadra luan ndeshjet e saj në shtëpi në Stadiumi Loftus Versfeld.

Që nga viti 2025, është klubi më i suksesshëm i futbollit në epokën PSL të Afrikës së Jugut. Ata fituan 2016 CAF Champions League, 2017 CAF Super Cup dhe u votuan si Klubi i Vitit CAF 2016. Brenda vendit, ata gjithashtu kanë fituar Nedbank Cup gjashtë herë, MTN 8 katër herë dhe Telkom Knockout katër herë. Ata janë skuadra e parë e Afrikës së Jugut që konkurron në FIFA World Cup, ku përfunduan në vendin e 6-të. Në vitin 2021, Sundowns u bë klubi i parë në Afrikë që fitoi si CAF Liga e Kampionëve dhe CAF Women's Champions League. Në vitin 2023, Sundowns u kurorëzua kampionët e Ligës Afrikane të Futbollit.

Sundowns është në pronësi të manjatit të biznesit të Afrikës së Jugut Patrice Motsepe dhe është një nga klubet më të vlefshme në Afrikë, me një vlerë tregu prej 29 milionë euro që nga sezoni 2023-24. Klubi krenohet me stilin e tij unik të lojës sulmuese, i quajtur lokalisht "Shndritja e këpucëve dhe piano" që përfshin kombinime të pasimeve të shpejta dhe të shkurtra në tokë dhe kjo krahasohet me spanjollën Tiki-taka dhe Total Football. Me kalimin e viteve, ky stil loje është reflektuar në ekipet e saj të të rinjve dhe skuadra e futbollit për femra.

 Historia 

 Fillimet (1964–1970) 
Sundowns Football Club filloi rreth Marabasad, një zonë kozmopolite në veri-perëndim të Pretoria CBD në fillim të viteve gjashtëdhjetë, ku u formua nga një grup të rinjsh që banonin në zonë. Klubi përmend individë të tillë si Frank "ABC" Motsepe, Roy Fischer, Ingle Singh dhe Bernard Hartze dhe si pjesë e yjeve të rinj themelues. Ekipi i sapokrijuar u emërua Marabastad Sundowns sipas një klubi amator të quajtur Sundowns, i cili ekzistonte në vitet 1940, i formuar gjithashtu në Marabastad.

Në vitin 1969, Ingle "Jinx" Sigh, një nga lojtarët themelues të Sundowns dhe më vonë pronar i Marabastad Sundowns dhe Pretoria City (i cili më vonë u bë SuperSport United), vendosi t'ia shesë klubin Dr. Bonny Sebotsane, Dr. Motsiri Itsweng dhe filantropistit Joseph Ntshimane "Fish" Kekana. Klubi u zhvendos në qytetin e afërt të Mamelodi dhe u krijua zyrtarisht dhe u riemërua si Mamelodi Sundowns në 1970.

 Zola Mahobe, Stan Tshabalala dhe vitet "Mr Cool" (1970–1988) 
Klubi ishte i lidhur me Federation Professional Football League në 1973 dhe në të njëjtin vit arriti në finalet e Kupës Coca-Cola, ku ata luajtën kundër Berea United dhe humbën 5–3.

Në vitin 1978, Sundowns iu bashkua Liga Kombëtare e Futbollit Profesionist pas bashkimit të Liga Kombëtare e Futbollit dhe përsëritja e mëparshme e Ligës Kombëtare të Profesioneve. Kjo nënkuptonte se Sundowns luante në divizionin e dytë të ligës së re.

Për pesë vjet 'Downs luftoi për të fituar promovimin dhe arriti të fitonte vendin e tij në NPSL në 1983, por në sezonin e tyre të parë në futbollin e lartë, ata e patën të vështirë të ecnin. Gjatë asaj periudhe, menaxhmenti i Sundowns vendosi të shpërndante klubin, derisa pronari i ri Zola Mahobe erdhi në bord në 1985.

Në të njëjtin vit, 1985, futbolli i Afrikës së Jugut ishte sporti i parë në vend që u bë joracor dhe u formua Liga Kombëtare e Futbollit, duke përfshirë klubet më të mira në vend, duke përfshirë Sundowns. Dave Barber ishte në krye në fillimin e epokës së re Liga Kombëtare e Futbollit, por mandati i tij mori fund të shpejtë pasi klubi u gjend në fund të tabelës dhe Zola Mahobe emëroi Walter da Silver. Da Silver u largua më vonë pas 5 ndeshjesh para fundit të sezonit, duke pretenduar se Mahobe po ndërhynte në përzgjedhjen e ekipit.

Zola Mahobe emëroi Ben Segale si trajner dhe skuadra e përfundoi sezonin 1985 në një lulëzim duke fituar 4 ndeshjet e fundit për të përfunduar vendin e 11-të, që ishte një përmirësim i madh në dy sezonet e tyre të mëparshme të fluturimit. Nën Mahobe, pasuritë e Sundowns ndryshuan për mirë pasi filluan të sfidojnë për nderimet kryesore në ligën vendase. Shefi i Sundowns-it me shpenzime të mëdha rekrutoi shërbimet e futbollistëve elitë të Afrikës së Jugut në një kërkim për supremaci dhe ndryshoi fanellën e tyre për t'u ngjanur me atë të Brazilit, duke i fituar pseudonimin e tyre, "The Brazilians".

Mahobe shkoi në Soweto për të marrë shërbimet e trajnerit shumë të vlerësuar Stanley "Screamer" Tshabalala, i cili asistonte Blackpool në atë kohë, për të udhëhequr ekipin ambicioz Sundowns. Nën tutelën e Screamer Tshabalala, Sundowns luajti një markë argëtuese dhe efektive futbolli, e cila u bë e njohur si "The Shoe Shine and Piano". Nga fundi i vitit 1986, klubi kishte fituar Kupën kryesore në një përleshje 1-0 kundër Jomo Cosmos në Ellis Park. Sezonin e ardhshëm, ata përfunduan të tretët në ligë, vetëm tre pikë prapa kampionit Cosmos.

Sundowns po fluturonte në vitin 1988, me një fitore kundër rivalëve të kryqëzuar Arcadia në finalen e BP Top Eight Cup, dhe më pas i mposhti përsëri për Kupën e Sfidës Ohlsson. Pavarësisht fitimit të dy trofeve atë vit, telashet u krijuan në kamp kur lojtarët, të udhëhequr nga Anderson kërkuan dorëheqjen e trajnerit Tshabalala dhe ndihmësit të tij Trot Moloto. Stan dha dorëheqjen nga posti i tij, me një rekord prej 54 fitoresh, 29 barazime dhe 25 humbje. Kapiteni, Mike Ntombela mori drejtimin e klubit për katër ndeshje, ndërsa menaxhmenti kërkonte një trajner.

Në të njëjtin vit, pronësia e klubit ra në duart e Standard Bank, e cila riposedoi klubin nga Zola Mahobe pas dënimit të tij për mashtrim. Klubi shkoi në likuidim dhe familja e futbollit Angelo dhe Natasha Tsichlas folën me bankën dhe shpëtuan klubin. Më pas ata formuan një kompani me Vëllezërit Krok dhe blenë 100% të klubit.

 Udhëheqja Tsichlas/Krok dhe Kampionati i Parë (1988–1995) 
Trajneri kilian, Mario Tuane dhe ndihmësi i tij Angelo Tsichlas morën drejtimin e një klubi në krye të tabelës dhe e çuan atë në kampionatin e tij të parë të ligës. Pati festime të rrëmbyeshme në HM Pitje Stadium pasi Sundowns fitoi një epërsi të pakontestueshme me pikë ndaj Cosmos. Sidoqoftë, klubi nuk mundi të mbronte sfidën e Ohlsson dhe kurorat e BP Top Teight dhe epoka e Tuane morën fund, me Angelo Tsichlas që mori përgjegjësinë e ekipit si trajner i përkohshëm derisa klubi emëroi Trott Moloto, dhe pak më vonë Stan Lapot. Në sezonin '89, Sundowns shkoi në një seri prej 7 ndeshjesh të pamposhtur në ligë, por mundi të fitonte vetëm një nga 6 ndeshjet e tyre të fundit në ligë, e cila përfundoi sezonin e klubit në pozicionin 5.

Kjo shkaktoi rikthimin e Stan Tshabalala, i cili e çoi skuadrën përsëri në krye të tabelës në vitin 1990. Sundowns humbi vetëm 2 ndeshje në ligë gjatë sezonit dhe fitoi trefishin e parë, duke arritur të fitojë Top Eight Cup.

Ky sukses u pasua nga një sezon humbjesh zemërthyer në 1991, me ekipin që përfundoi vendin e dytë në ligë dhe nuk arriti të hynte në asnjë finale kupe. 1992 ishte i ngjashëm nën Augusto Palacios, kur Sundowns humbi si kupën e Tetë më të mirëve ashtu edhe Castle Challenge ndaj rivalëve Kaizer Chiefs dhe Orlando Pirates respektivisht, duke përfunduar në vendin e 6-të në ligë.

Jeff Butler u emërua si trajner në 1993 pasi u përplas në një mosmarrëveshje me Bafana Bafana. Ai e udhëhoqi klubin drejt një fitoreje të titullit të ligës së tretë në një garë të ngushtë me 3 pikë kundër Moroka Swallows dhe një përfundim të ligës së vendit të 4-të në vitin e ardhshëm. Sundowns u kualifikua për një titull kontinental për herë të parë në 1994 Kupën e Klubeve të Kampionëve Afrikan, por humbi ndaj AS Vita Club në raundin e dytë.

 Premier League Soccer dhe epoka e Ted Dimitru (1995–2004) 
National Soccer League u zëvendësua nga Premiership, i administruar nga Premier Soccer League, për sezonin 1996–97. Pasi një mori trajnerësh dhe lojtarësh erdhën, shkuan dhe një stazh të tretë të Stan Tshabalala në fushatat e pasuksesshme të '96 dhe '97, Sundowns nënshkroi Raphael Chukwu nga klubi nigerian, Shooting Stars S.C. dhe emëroi Ted Dumitru si partneri kryesor. Mbështetur nga një super ekip lojtarësh të shquar si Joel Masilela, Alex Bapela, Isaac Shai, Roger Feutmba dhe portieri John Tlale mes të tjerëve, Sundowns vazhdoi të fitonte tre tituj radhazi të ligës nga viti 1998 deri në vitin 2000, duke qenë gjithashtu fitues i SuperBuls 1998 dhe fitues i Rothmans Cup në 1999.

Në vitin 2001, Sundowns fokusoi përpjekjet e tyre në lavdinë kontinentale dhe u bë vetëm skuadra e dytë e Afrikës së Jugut që arriti në finalen prestigjioze CAF Champions League kur mposhti Petro Atléticon në gjysmëfinale. Klubi luajti 2001 CAF Champions League finalen ku u mundën 4–1 në total nga klubi egjiptian Al Ahly.

Klubi iu nënshtrua një periudhe rindërtimi pas sezonit 1999/2000, duke duruar një periudhë paraqitjesh të këqija në ndeshjet e ligës dhe kupës. Sundowns përfundoi i 3-ti në sezonin 2001/02, i 10-ti në sezonin 2002/03, i 5ti në 2003/04 edhe prap i treti në sezonin 2004/05.

 Pronësia e Patrice Motsepe (2004–tani) 
Në vitin 2004, manjati i minierave Patrice Motsepe bleu 51% të aksioneve në klub dhe më vonë mori kontrollin total të klubit duke blerë aksionet e mbetura, duke u bërë kështu pronari dhe aksionari i vetëm i klubit. Nën pronarin e tyre të ri, Sundowns mori pjesën e tyre të parë të argjendit për gjashtë vjet në maj 2006 kur bashkëtrajnerët Miguel Gamondi dhe Neil Tovey mbikëqyrën triumfin e Sundowns në PSL, titulli i shtatë i ligës në historinë e tyre.

Pas një fillimi të ngadaltë të sezonit 2006–07, Gamondi dhe Tovey u liruan nga pozitat e tyre dhe Gordon Igesund mori detyrën si trajner kryesor. Nën Igesund, Sundowns mbrojtën titullin e tyre në një stil të theksuar, duke ikur me trofeun. Ata nuk arritën të fitojnë 'dofishin', duke humbur ndaj Ajax Cape Town në finalen e 2007 ABSA Cup.

Një fillim belbëzues i sezonit 2009–10 pa një ecuri mbresëlënëse në gjysmën e dytë të sezonit që e çoi klubin në pozicionin e dytë në renditjen përfundimtare të ligës. Klubi megjithatë u nda me trajnerin Hristo Stoichkov.

Në sezonin 2010–11, Antonio Lopez Habas, i cili ishte ndihmës trajneri nën drejtimin e Stoichkov, mori frenat e ekipit të lartë. Sundowns bëri fillimin e tij më të mirë ndonjëherë në një sezon të Ligës dhe kryesoi renditjen e ligës në fund të raundit të parë. Raundi i dytë i ligës u tregua më konkurrues dhe Sundowns ishte në gjueti për titullin e ligës deri në ndeshjen e dytë të fundit. Habas dha dorëheqjen në shkurt, duke përmendur arsye personale dhe u kthye në Spanjë. Ndihmës trajneri Ian Gorowa u emërua si trajner i përkohshëm.

Në vitin 2011, taktikani holandez i vlerësuar shumë Johan Neeskens u emërua si trajner i Sundowns në një përpjekje për të zgjuar gjigantin e fjetur që nuk kishte fituar çmime të argjendta që nga fitimi i kupës Nedbank në 2008. Trajneri me origjinë holandeze u dha mundësi një numri lojtarësh të rinj nga ekipi i zhvillimit për të bërë përshtypje në ekipin e të moshuarve. Edhe pse mentori holandez e bëri skuadrën të luante me rrjedhje të lirë dhe një markë argëtuese futbolli, dështimi i tij për të kapur sendet e argjendta çoi në vdekjen e tij. Më 4 mars 2012, nën drejtimin e Neeskens, skuadra vendosi një rekord të jashtëzakonshëm të Afrikës së Jugut në Nedbank Cup kur mposhti Powerlines me rezultatin 24–0. Klubi vazhdoi të humbasë në 2012 Nedbank Cup finalen 2–1 nga rivalët e Tshwane Supersport United. Periudha e tij e trajnerit në Chloorkop ishte jetëshkurtër pasi mbështetësit e paduruar dhe kërkues të Sundowns ushtronin presion ndaj drejtuesve për ta shkarkuar atë. Kur skuadra dështoi të fitonte finalen e 2012 Telkom Knockout kundër Bloemfontein Celtic, Neeskens u shkarkua si trajner kryesor i skuadrës me bazë në Tshwane me skuadrën që lëngonte në zonën e rënies.

 Epoka Pitso Mosimane (2012–2019) 
Më 2 dhjetor 2012, Pitso Mosimane mori postin e trajnerit kryesor dhe udhëhoqi një sezon të turbullt të Sundowns në vendin e 9-të në ligë. Sezoni 2013/14 filloi me një notë më të mirë, me një seri prej 6 ndeshjesh të pamposhtur duke përfshirë një mposhtje 7-1 të AmaZulu F.C. në shtëpi. Sidoqoftë, në mes të sezonit, performancat e ekipit u bënë të paqëndrueshme dhe Sundowns e gjeti veten 11 pikë prapa liderëve të logave Kaizer Chiefs. Megjithatë, kishte ende pozitivitet në kamp, ​​dhe Mosimane ishte i sigurt për një fund të mirë të sezonit. Më 9 mars 2014, Sundowns filloi një seri prej 11 ndeshjesh të pamposhtur që do të përfundonte në një fitore të theksuar të titullit të ligës pas një thatësire 6-vjeçare trofeu.

Blerja e Khama Billiat në gusht 2013, Keagan Dolly dhe Leonardo Castro në 2014/15 që sezoni u përforcua nga 2014/15 që sezoni u përforcua Kekana, Samuel Mabunda, Themba Zwane, Teko Modise dhe mrekullia e akademisë Percy Tau. Ekipi përfundoi i dyti në ligë në sezonin 2014, por fitoi si Nedbank Cup dhe Telkom Knockout. Kjo do të fillonte një dominim të epokës në ligë dhe Sundowns fitoi titujt e ligës 2015/2016, 2017/2018, 2018/2019 dhe 2019/2020 në trot. 2015/16 ishte një sezon për të thyer rekord, i cili pa Sundowns të bëhej skuadra e parë që thyen tavanin e 70 pikëve në ligë qëkur liga e lartë e Afrikës së Jugut u bë një sistem lige me 16 ekipe.

Në vitin 2017, Mosimane mbikëqyri fitoren e parë të Sundowns në CAF Champions League, që ishte qëllimi i pronarit Patrice Motsepe kur bleu klubin në 2004. Sundowns u eliminuan në raundet paraprake të 2016 CAF Champions League, por u vendosën përsëri në garë pasi ClubVita e Republikës Demokratike të Kongos| skualifikohet nga gara për futjen në fushë të një lojtari të suspenduar.

Në rrugëtimin e tyre për medaljen e artë, Sundowns hapi fushatën e tyre me një fitore të anuluar 2–0 kundër golave ​​të Algjeria ES Setif me mirësjellje të golave ​​të Mabunda dhe Khama Billiat.

 CAF Liga e Kampionëve 2017 
Më 26 qershor 2016, ata u përballën me klubin nigjerian Enyimba F.C. në Stadiumi Lucas Moripe. Ata mundën nigerianët 2–1 me golat e Leonardo Castro dhe Wayne Arendse në minutat e 42-të dhe 78-të, respektivisht. Forma e tyre e mirë vazhdoi në Egjipt, duke mposhtur klubin egjiptian Zamalek SC me një gol nga Mabunda në minutën e 17-të, e ndjekur nga një barazim i Ibrahim në minutën e 36-të, duke mbizotëruar me një gol në minutën e 66-të, i cili në minutën e 66-të e përfundoi gol nga ylli i tyre brazilian 2–1. Ata e përsëritën këtë në ndeshjen e dytë duke mundur klubin egjiptian 1–0 me një autogol nga Ali Gabr në minutën e 79-të. Fitorja i siguroi 'Hulon një vend në gjysmëfinale, por ata duhej të përfundonin fushatën e tyre në fazën e grupeve në një ndeshje të lartë jashtë fushe kundër Enyimba. Duke luajtur me lojtarë të rinj, 'Downs iu nënshtrua humbjes së parë me rezultatin 3–1 në një fushë të rrëshqitshme me shi.

Në gjysmëfinale, ata u ndeshën me ekipin e Zambisë ZESCO United në Stadiumi Levy Mwanawasa, ku humbën me golat e shpejtë të njëpasnjëshme vetëm një minutë diferencë në minutat 54 dhe 56 nga Mwanza. Billiat shënoi një gol në minutën e 86-të për të sjellë rezultatin në 2–1, duke i lënë 'Downs' me shumë për të bërë në ndeshjen e dytë. Në ndeshjen e dytë, 'Downs bëri atë që u duhej duke e fituar ndeshjen 2–0, falë një goli të liberianit Anthony Laffor në minutën e 5-të dhe të riut Percy Tau në minutën e 64-të. Mamelodi Sundowns arritën në finalen e kompeticionit për herë të parë që nga finalja e 2001 CAF Champions League (ku humbën ndaj Al Ahly SC). Ata arritën gjithashtu në finalen e 4-të për klubet e Afrikës së Jugut (1 fitore dhe 2 humbje).

Në finale, ata mundën 3–1 të Egjiptit Zamalek SC në total, duke fituar titullin e tyre të parë kontinental dhe duke u bërë vetëm skuadra e dytë e Afrikës së Jugut që u kurorëzua kampione e Afrikës, pas Orlando Pirates.

Sundowns vazhdoi të fitojë 2017 CAF Super Cup në Loftus Versfeld Stadium duke mundur TP Mazembe nga RDK në të njëjtin sezon. Klubi bëri nënshkrimet e guximshme të Gaston Sirino nga Bolivar dhe një Rivaldo Coetzee të sëmurë në vitin 2018. Pavarësisht se humbi një numër lojtarësh të vlefshëm në sezonin e kaluar, klubi mbajti paraqitje të mira në kupat vendase, duke fituar një trefishtë vendas në sezonin 2018/19.

 Rhulani Mokwena & Manqoba Mngqithi (2020–tani) 
Në vitin 2020, skuadra pësoi ndryshime në personelin e trajnerëve për herë të parë në gati 7 vite dhe një fluks lojtarësh të rinj pas largimit të Pitso Mosimane. Klubi emëroi ish-ndihmës trajnerët, Rhulani Mokwena dhe Manqoba Mngqithi si trajnerë të përbashkët me mendimin e Manqoba Mngithi që mbizotëron kur nuk ka konsensus. Bordi i klubit ishte i prirur për emërimin e trajnerëve të Afrikës së Jugut, dhe më vonë emëroi Steve Komphela si një trajner të lartë për të ndihmuar çiftin e trajnerëve. Treshja nisi një sezon që pa ngritjen e gjuajtësit të ri me golashënues, Peter Shalulile dhe nënshkrimeve të shquara si Neo Maema, Rushine De Reuck mes shumë të tjerëve. Klubi festoi një fitore të suksesshme të 5-të radhazi në ligë dhe një Nedbank Cup që tregoi se klubi po shkonte në një drejtim të mirë.

2021/22 ishte një tjetër sezon i ligës me thyerje rekord i luajtur nën kufizimet e Covid.

 Nderimet 
Burimi:
+Trofetë e Mamelodi SundownsTipiKompeticioniTitujSezoneKombëtarePremier Soccer League181988, 1989–90, 1992–93, 1997–98, 1998–99, 1999–00, 2005–06, 2006–07, 2013–14, 2015–16, 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2020–21, 2021–22, 2022–23, 2023–24, 2024-25Bob Save Superbowl/Nedbank Cup61986, 1998, 2008, 2014–15, 2019–20, 2021–22Telkom Knockout41990, 1999, 2015, 2019MTN 841988, 1990, 2007, 2021NdërkombëtareCAF Liga e Kampionëve12016 CAF Superkupa12017 African Football League12023


  Rekord i ndarë

 Renditja e klubeve 
 Rënditja Skuadra  2019–20  2020–21  2021–22  2022–23  2023–24  Totali1 Al Ahly665662 Espérance de Tunis343453 Wydad446524 Mamelodi Sundowns33344

 Lojtarët 

 Skuadra aktuale 

 Në huazim 

 Referime 

 Lidhje të jashtme 

Premier Soccer League
PSL të dhëna të Mamelodi Sundowns
Federata Afrikano-Jugore e futbollit
CAF
Statistika e Mamelodi Sundowns F.C.

Kategoria:Klube futbolli në Afrikën e Jugut