Enciklopedia e Hapjeve të Shahut

Enciklopedia e Hapjeve të Shahut, i njohur edhe me akronimin e tij në anglisht ECO: (Encyclopaedia of Chess Openings), është një vepër referimi që përshkruan gjendjen e teorisë së hapjes në shah, botuar fillimisht në pesë vëllime nga viti 1974 deri në vitin 1979 nga kompania jugosllave Šahovski Informator (Informatori i Shahut). Aktualisht është duke u botuar për herë të pestë. ECO mund t'i referohet edhe sistemit të klasifikimit të hapjes së përdorur nga enciklopedia.

Pasqyrë
Si ECO ashtu edhe Informatori i Shahut botohen nga kompania me seli në Beograd, Šahovski Informator. Lëvizjet janë marrë nga mijëra lojëra mjeshtërore dhe nga analiza të botuara në Informant dhe janë përpiluar nga redaktorët, shumica e të cilëve janë mjeshtra të mëdhenj, të cilët zgjedhin linjat që i konsiderojnë më të rëndësishme ose kritike. Kryeredaktori që nga botimi i parë ka qenë Aleksandar Matanović (1930-2023). Hapjet janë dhënë në një tabelë ECO që paraqet në mënyrë koncize linjat e hapjes të konsideruara më kritike nga redaktorët. ECO mbulon hapjet në më shumë detaje sesa botimet rivale me një vëllim të vetëm, siç janë Modern Chess Openings dhe Nunn's Chess Openings, por në më pak detaje sesa librat e specializuar të hapjes.

Librat janë të destinuar për një audiencë ndërkombëtare dhe përmbajnë vetëm një sasi të vogël teksti, i cili është në disa gjuhë. Pjesa më e madhe e përmbajtjes përbëhet nga diagrame pozicionesh dhe lëvizjesh shahu, të shënuara me simbole, shumë prej të cilave të zhvilluara nga Informatori i Shahut. Informatori i Shahut ishte pionier në përdorimin e Notacionit Algjebrik të Figurinës për të shmangur përdorimin e inicialeve për emrat e figurave, të cilat ndryshojnë midis gjuhëve.

Në vend të emrave tradicionalë për hapjet, ECO ka zhvilluar një sistem kodimi që është adoptuar edhe nga botime të tjera të shahut. Ekzistojnë pesë kategori kryesore, nga "A" deri në "E", që korrespondojnë me pesë vëllimet e botimeve të mëparshme, secila prej të cilave ndahet më tej në 100 nënkategori, për një total prej 500 kodesh. Termi ECO përdoret shpesh si shkurtim për këtë sistem kodimi. Kodi ECO është një markë e regjistruar e Informatorit të Shahut.

Hapjet

Vëllimi A: Flank opening
 Hapja Angleze
 Mbrojtja Benoni
 Mbrojtja Holandeze
 Hapja Réti
 Gambiti i Benkos
 Mbrojtja e Vjetër Indiane
 Hapja e Bird
 Sistemet anti-Indiane (Sulmi Trompowsky, Sulmi Torre Attack, Sulmi Richter–Veresov)
 Hapje të parregullta, etj.

Vëllimi B: Lojëra Gjysmë të Hapura përveç Mbrojtjes Franceze
 Mbrojtja Siçiliane
 Mbrojtja Caro-Kann
 Mbrojtja Pirc
 Mbrojtja e Alekhine
 Mbrojtja Moderne
 Mbrojtja Skandinave, etj.

Vëllimi C: Lojërat e Hapura dhe Mbrojtja Franceze
 Ruy Lopez
 Mbrojtja Franceze
 Mbrojtja e Petrovit
 Loja e Vjenës
 Loja e Qendrës
 Gambiti i Mbretit
 Mbrojtja e Philidor
 Italiane (Giuoco Piano, Gambiti i Evansit, Mbrojtja Hungareze, dhe Dy Kuajtë)
 Loja Skoceze
 Loja e Katër Kuajve, etj.
 Hapja e Ushtarit të Mbretit, etj. (mbulon hapje të pazakonta/të rralla 1. e4 si Gambiti i Elefantit dhe Hapja e Ponzianit).

Vëllimi D: Lojëra të Mbyllura dhe Lojëra Gjysmë të Mbyllura
(duke përfshirë Mbrojtjen Grünfeld, por jo Mbrojtje të tjera Indiane)
 Gambiti i Mbretëreshës
 Pranuar
 I Refuzuar (Sllave, Ortodokse, Tarrasch, Tartakower, Kundërgambiti i Albinit, etj.)
 Mbrojtja Grünfeld
 Loja e Ushtarit të Mbretëreshës, etj.

Vëllimi E: [[Mbrojtja Indiane|Mbrojtjet Indiane
(përveç Mbrojtjes Grünfeld dhe Mbrojtjes së Vjetër Indiane)
 Mbrojtja Nimzo-Indiane
 Mbrojtja Indiane e Mbretëreshës
 Mbrojtja Indiane e Mbretit
 Hapja Katalane
 Mbrojtja Bogo-Indiane, etj.

Botimi i parë
Botimi i parë u botua në vitet në vijim:
 Vëllimi A: 1979
 Vëllimi B: 1975
 Vëllimi C: 1974
 Vëllimi D: 1976
 Vëllimi E: 1978

+ Vëllimi D (1976) Kodi  Autori 00–01  Bagirov, Vladimir 94–95  Bagirov, Vladimir 60–65  Barcza, Gedeon 60–65  Florian, Tibor 70–79  Botvinnik, Mikhail 98–99  Botvinnik, Mikhail 70–79  Abramov, Lev 98–99  Abramov, Lev 56–57  Bukić, Enver 02–05  Cvetković, Srđan 02–05  Sokolov, Vladimir 31–32  Euwe, Max 50–55  Filip, Miroslav 45–46  Gheorghiu, Florin 45–46  Samarian, Sergiu 38–39  Gipslis, Aivars 80  Gipslis, Aivars 90–91  Gipslis, Aivars 58–59  Hort, Vlastimil 66–69  Judovič, Mihail 85–89  Karpov, Anatoly 43–44  Korchnoi, Viktor 47–49  Korchnoi, Viktor 15–19  Kotov, Alexander 33–34  Larsen, Bent 30  Matanović, Aleksandar 35–36  Matanović, Aleksandar 30  Ugrinović, Dragan 35–36  Ugrinović, Dragan 25  Matulović, Milan 25  Krnić, Zdenko 06–09  Minev, Nikolay 37–38  Minev, Nikolay 40–42  Parma, Bruno 26–29  Polugaevsky, Lev 96–97  Smyslov, Vasily 10–14  Suetin, Alexey 20–24  Taimanov, Mark 81–84  Uhlmann, Wolfgang 92–93  Uhlmann, Wolfgang + Volume E (1978) Code  Author 00–05  Averbakh, Yuri 00–05  Neishtadt, Yakov 32–37  Bagirov, Vladimir 67–69  Boleslavsky, Isaac 67–69  Lepeshkin, Vladimir 27–29  Botvinnik, Mikhail 47–49  Botvinnik, Mikhail 27–29  Abramov, Lev 47–49  Abramov, Lev 97–99  Byrne, Robert 97–99  Mednis, Edmar 90–92  Euwe, Max 46  Filip, Miroslav 56–59  Filip, Miroslav 10–11  Gipslis, Aivars 20–23  Gipslis, Aivars 95–96  Vlastimil Hort 54–55  Ivkov, Borislav 52  Judovič, Mihail 83–84  Karpov, Anatoly 83–84  Razuvayev, Yuri 43  Kotov, Alexander 50–51  Kotov, Alexander 06–07  Krnić, Zdenko 93–94  Krnić, Zdenko 06–07  Cvetković, Srđan 93–94  Cvetković, Srđan 85–86  Larsen, Bent 87–89  Lilienthal, Andor 87–89  Florian, Tibor 08–09  Matanović, Aleksandar 15–19  Matanović, Aleksandar 08–09  Ugrinović, Dragan 15–19  Ugrinović, Dragan 70–72  Minev, Nikolay 76–79  Minev, Nikolay 24–26  Parma, Bruno 53  Parma, Bruno 14  Polugaevsky, Lev 73–75  Polugaevsky, Lev 80–82  Razuvayev, Yuri 12–13  Suetin, Alexey 30–31  Taimanov, Mark 40–45  Taimanov, Mark 60–63  Uhlmann, Wolfgang 38–39  Unzicker, Wolfgang 64–66  Wade, Robert  

Botimi i dytë
Botimi i dytë u botua në vitet në vijim:
 Vëllimi A: 1996
 Vëllimi B: 1984
 Vëllimi C: 1981
 Vëllimi D: 1987
 Vëllimi E: 1991

+ Vëllimi B (1984) Kodi  Autori 04–05  Bagirov, Vladimir 18–19  Bagirov, Vladimir 13–14  Botvinnik, Mikhail 13–14  Abramov, Lev 10  Filip, Miroslav 12  Filip, Miroslav 15  Filip, Miroslav 17  Filip, Miroslav 36–39  Filip, Miroslav 70–79  Geller, Efim 95–99  Gipslis, Aivars 20–21  Gufeld, Eduard 23–26  Gufeld, Eduard 02–03  Hort, Vlastimil 80–85  Kasparov, Garry 30–31  Korchnoi, Viktor 34–35  Korchnoi, Viktor 28–29  Krnić, Zdenko 87  Krnić, Zdenko 28–29  Cvetković, Srđan 00–01  Larsen, Bent 16  Larsen, Bent 60–69  Matanović, Aleksandar 60–69  Ugrinović, Dragan 06  Minev, Nikolay 11  Minev, Nikolay 57  Nunn, John 88–89  Nunn, John 07–09  Parma, Bruno 44  Polugaevsky, Lev 50–53  Polugaevsky, Lev 86  Polugaevsky, Lev 90–94  Polugaevsky, Lev 96  Polugaevsky, Lev 27  Suetin, Alexey 54–56  Suetin, Alexey 58–59  Suetin, Alexey 22  Sveshnikov, Evgeny 33  Sveshnikov, Evgeny 40–43  Taimanov, Mark 45–49  Taimanov, Mark 32  Uhlmann, Wolfgang

Botimi i tretë
Botimi i tretë u botua në vitet në vijim:
 Vëllimi A: 1999
 Vëllimi B: 1997
 Vëllimi C: 1997
 Vëllimi D: 1998
 Vëllimi E: 1998

Botimi i katërt
Botimi i katërt u botua në vitet në vijim:
 Vëllimi A: 2001
 Vëllimi B: 2002
 Vëllimi C: 2000
 Vëllimi D: 2004
 Vëllimi E: 2008

Botimi i pestë
Botimi i pestë u botua në vitet në vijim:
 Vëllimi C: 2006
 Vëllimi B pjesa 1 [kodet ECO: B00–B49]: 2020
 Vëllimi B pjesa 2 [kodet ECO: B50-B99]: 2021

Referime

Bibliografia




Lidhje të jashtme
 Chess Informant. Faqja e botimit
 Openings. Chess Archaeology. ECO codes with names

*
Kategoria:Libra shahu
Kategoria:Shahu në Jugosllavi
Kategoria:Shahu në Serbi
Kategoria:Enciklopedi të shekullit të 20-të