Drinopolisi

Drinopolisi  (Greqisht: Δρυϊνόπολις ose Δρυϊνούπολις) është një rajon historik në Shqipërinë jugperëndimore dhe Greqinë veriperëndimore në Epir . Zemra e këtij rajoni është lugina e lumit Drino (greqisht: Drinos) dhe Dropull /Dropolis. Një peshkopatë greko-ortodokse me këtë emër u krijua në vitin 449 të erës sonë, si dhe një temë (distrikt) e Perandorisë Bizantine dhe Despotatit të Epirit (shekulli 10-14). Sot emri i Drinopolisit ruhet në peshkopatën metropolitane lokale të Kishës së Greqisë për pjesën greke të rajonit, ndërsa pjesa shqiptare është nën juridiksionin fetar të mitropolisë së Gjirokastrës të Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë .

 Tema e Drinopolisit 
parapamje| Tema e Drinopolisit si pjesë e Despotatit të Epirit (1210) dhe kufijtë e dioqezës në vitin 1835 (vija e kuqe me pika)
Rajoni i Drinopolisit ndodhet në luginën e lumit Drino.  Në  ajo ra nën kontrollin e ushtrisë bullgare të Samuelit,  por kontrolli bizantin u rivendos në vitin 1018/1019.  Si pjesë e Perandorisë Bizantine, Drinopolis formoi një temë të vogël gjatë mbretërimit të Perandorit Basil II ( r. 976–1025 ).  Basili gjithashtu krijoi një garnizon atje nën komandën e një strategu . 

Sipas historisë së Gjon Skilitzes, krijimi i temës së Drinopolisit, si dhe i Koloneas aty pranë, dhe vendosja atje e robërve bizantinë të ushtrisë bullgare synonte forcimin e pozicioneve bizantine në Epir kundër sulmeve të ardhshme armike nga Maqedonia qendrore dhe perëndimore. Kërcënimi bullgar u zhduk përkohësisht pas aneksimit të Perandorisë së Parë Bullgare . 

 Dioqeza kishtare 
Pas plaçkitjes së Kostandinopojës nga Kryqtarët në vitin 1204, rajoni ra nën kontrollin e Despotatit të Epirit, një shtet grek pasardhës i Perandorisë Bizantine. Drinopolis formoi një nga temat e Despotatit. Gjatë fundit të shekullit të 14-të, Drinopolis u kundërshtua midis Despotatit të Epirit dhe fisit shqiptar Zenebishi .  Në vitin 1399, popullsia greke e Drinopolisit iu bashkua Despotit të Epirit, Esau, në fushatën e tij kundër fiseve të ndryshme shqiptare dhe arumune.  Përpara pushtimit osman të rajonit në vitin 1418, ai kontrollohej nga John Zenebishi (1411-1418).  

 Periudha bizantine 
Peshkopata e Drinopolisit ishte themeluar që në vitin 449 pas Krishtit dhe peshkopi i saj mori pjesë në punimet e Këshillit Ekumenik të Efesit .   Fillimisht ishte nën juridiksionin e Mitropolisë së Nikopolit, ndërsa më vonë ishte sufragane e Mitropolisë së Janinës . 

Selia e saj fillimisht ndodhej në Adrianupolis në luginën e Drinos . Pas shkatërrimit të tij nga ostrogotët e Totilës në shekullin e 6-të, ai u transferua në Episkopin aty pranë (fshati modern i Peshkëpisë).  Në  ishte pjesë e Kryepeshkopatës së Ohrit .  Në vitin 1185, pas shkatërrimit të qytetit të Episkopit nga Normanët, selia u zhvendos në Gardiq në rajonin e Cepos dhe në fillim të shekullit të 15-të u transferua në Argyrokastron ( Gjirokastra e sotme). 

 Periudha osmane 
Menaioni i peshkopatës shënon se një numër ushtarësh spahinj u regjistruan nga osmanët në rajon gjatë dekadave të para të sundimit osman. Në të njëjtën periudhë, sipas një kronike lokale, njësitë osmane kryen përpjekje për islamizim dhe masakra, të cilat u ndalën pas rënies së Kostandinopojës në duart e osmanëve (1453).  Gjatë prelatisë së peshkopit Dositheos (1760–1799) u ngritën dhe u riparuan gjerësisht gjithsej 70 kisha. 

Peshkopata e Drinopolisit ishte pjesë e metropolit të Janinës nën juridiksionin e Patriarkanës Ekumenike të Kostandinopojës .  Në vitin 1832 u bashkua me Dioqezën e afërt të Cheimarra-s dhe në vitin 1835 u ngrit në një peshkopatë metropolitane. 

 Periudha moderne 
Pas disfatës së Perandorisë Osmane në Luftërat Ballkanike (1912-1913), mitropoliti i Drinopolisit, Vasileios, kryesoi konferencën pan-epirote që organizoi mbrojtjen e Epirit të Veriut kundër sulmeve të mundshme nga njësitë shqiptare.  Më vonë, në vitin 1914, Vasili mori pjesë së bashku me pjesën tjetër të peshkopëve metropolitane ortodoksë vendas në formimin e qeverisë së përkohshme të Epirit të Veriut .  Gjatë Luftës së Parë Botërore, rajoni u vu nën kontrollin e ushtrisë italiane (1917), e cila zbatoi politika anti-greke dhe e dëboi Vasileios nga rajoni. 

Peshkopata metropolitane mbeti bosh me inkorporimin e pjesës më të madhe të rajonit në shtetin shqiptar. Në vitin 1937, me njohjen zyrtare të Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë, u themelua Mitropolia e Gjirokastrës . Kjo e fundit përbëhej nga zonat e Drinopolisit që i përkisnin shtetit shqiptar.  Pjesa greke e rajonit ra nën juridiksionin fetar të Kishës së Greqisë dhe Mitropolisë së Drinopolisit, Pogonianit dhe Konicës, e cila ruajti emrin e vjetër. 

 Literatura 

 (PhD Thesis)

 Referime 

Kategoria:Thema të Perandorisë Bizantine
Kategoria:Epiri nën Perandorinë Osmane
Kategoria:Epiri mesjetar
Kategoria:Qarku i Gjirokastrës