Fructus

Fructus (latinisht për "fruta", fryti) është një term ligjor i përdorur në të drejtën romake për të përshkruar të mirat e krijuara në mënyrë natyrore nga prona të tjera. Në shumicën e kuptimeve tradicionale, kjo përfshin frytin tekstual të bimëve të ndryshme, por edhe të mirat e mara nga kafshët, si qumështi ose leshi. Ka disa diskutime nëse përfitimet që dalin nga veprime të tjera ligjore, siç është interesi i huamarrjes, mund të konsiderohen fructus – juristët e lashtë zakonisht i shmangnin interpretime të tilla, por argumentonin ti trajtonin përfitimet në mënyrë analogjike.

 E drejta e fructus 
Në Romën e Lashtë, e drejta për të mbledhur fructus konsiderohej një e drejtë integrale e pronarit. Juristët e lashtë shpesh komentonin shpesh mbi të drejtën e fructus në situata të ndryshme. Përgjithësisht bihej dakord mbi atë deri në ndarjen e objektit të saj bërthamë, fructus mbetej një pjesë e atij objekti; kur shkëputej, ata bëheshin pronësi e zotëruesi nën kushte normale. Këtu ekzistonin përjashtime të ndryshme ndaj këtij rregulli të përgjithshëm:
 Një person që zotëron objektin në mirëbesim, mund të titullohet për të gjitha fructus e mbledhura gjatë kësaj kohe që zotërohej prona, si një forme e shpërblimit për "kultivimin dhe kujdesin" (pro cultura et cura).
 Si pjesë e ususfructus.
 Si pjesë e një marrëveshjeje emfiteuze.
 Një mbajtës mund të titullohet ndaj fructus nëse kontrakta e lidhur e përcakton atë.

Çasti i saktë në kohë në të cilin zotërimi i fructus sigurohet dallon në disa rrethana të caktuara. Zotëruesi i objektit bërthamor, zotëruesi në mirëbesim ose emfiteuti, të gjithë marin zotërimin e fructus në çastin që ata shkëputen nga objekti bërthamor (separatio), ndërsa mbajtësit dhe personat që përfitojnë nga ususfructus marin pronësinë në çastin që ata mbledhin fructus (perceptio). Kjo bëhet e rëndësishme, konsiderohet, për shembull, çështja e trashëgimisë.

 fryte natyrore, janë fryte natyrore ato që rrjedhin drejtpërdrejtë nga sendi, në vijim me bashkëpunimin e punës së njeriut (prodhime bujqësore, ato të minierave, kafshët, torfierat etj.). Pronarët e sendit bërthamor apo nënë, apo subjektet e ndryshme që lëshon fryte, i bënë frytet të vetat për efekt të ardhjes natyrore në jetë të tyre, pa nevojën e bashkëpunimit të të tjerëve.
 fryte civile, janë fryte civile atë që meren nga sendi si përkues të gëzimit që të tjerët kanë, do me thënë paratë që pronari nxerë nga dhënia të tjerëve në gëzimin e sendit.

 Ususfructus 
Ususfructus është një lloj i robërie romak, ku një personi i jepet e drejta për të përdorur pronën e një tjetri dhe për vjelë fructus nga prona e një tjetri. Kjo ishte një robëri shumë e fuqishme, si në shumicën e rasteve ajo e linte zotëruesi vetëm me zotërimin e thjeshtë (nuda proprietas) të pronës së përmendur, në këtë mënyrë ususfructus ishte e paaftë për tu trashëguar ose përndryshe transferohej te një tjetër person – ajo skadonte me vdekjen e përdoruesit ose në kohën e caktuar në kontratë. Në mënyrë të rëndësishme, përdorues të tillë nuk ndikonin ose e shkatërronin substancën e pronës përgjatë përdorimit të tyre dhe vjeljes – një kontratë cautio usufructuaria, u krijua për qëllimin e parandalimit të shpërdorimeve të tilla. 

Shiko gjithashtu

 Pasuria (ligj)
 Prona
 Pronësia
 Pasuria e paluajtshme
 Sekuestrimi (ligj)
 Konfiskimi
 Abusus
 Genius loci
 Folklori Romak
 Folklori i lashtë grek
 Plaçkitja Vandale e Romës
 Plaçkitja Visigote e Romës
 Aerarium
 Ager publicus
 Amfiteatri Romak
 Amicitia
 Anijet Romake
 Arkitektura Romake
 Arkitektura e Teatrove Romake
 Auctoritas
 Besimet e lashta mesdhetare
 Bujqësia në Romën e lashtë
 Cannaba
 Cirku Romak
 Colonus (person)
 Cursus honorum
 Çitadela
 Dashuria Greke
 Drungos
 Dux
 Dymbëdhjetë Tabelat
 E drejta romake
 Ekonomia Romake
 Equites
 Ergastulum
 Feja romake
 Festivalet Romake
 Forumet Romake
 Fructus
 Frumentarii
 Gens
 Harku i Triumfit
 Historia e Kushtetutës romake
 Horreum
 Horreum (Epir)
 Hospitium
 Imperium
 Institucionet politike të Romës së lashtë
 Jus
 Justitia
 Kalendari Romak
 Klima e Romës së Lashtë
 Kodeksi i Justinianit
 Kodeksi i Theodosit
 Kolona e Fitores
 Kolonia Romake
 Kopshtet romake
 Kultura e Romës së lashtë
 Lapis manalis
 Larja në Romën e Lashtë
 Latifundium
 Latinët e Lashtë
 Latium
 Lidhja Latine
 Limes Britannicus
 Llaçi romak
 Luftërat Romako-Latine
 Magjistratët romakë
 Magjistratët e Perandorisë Romake
 Mare Nostrum
 Marina Romake
 Miliarium Aureum
 Misteret greko-romake
 Mjekësia Romake
 Mos maiorum
 Mundus Cereris
 Municipium
 Muri i Antoninit
 Nikopoli i Epirit
 Optimates dhe populares
 Orcus
 Pagus
 Patricët romakë
 Perandoria Romake
 Periudha e Ngrohtë Romake
 Plebejtë
 Pomerium
 Possessio
 Potestas
 Primus inter pares
 Pronoia
 Provinca romake e Epirit
 Roma quadrata
 Rrugët romake
 Selitë perandorake romake
 Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
 Shtatë Kodrat e Romës
 Shtetësia Romake
 Shtëpia Romake
 Skllavëria në Romën e lashtë
 Skulptura Romake
 Spektaklet Romake
 Tempulli Romak
 Teknologjia në Romën e lashtë
 Të Drejtat Latine
 Thermae
 Traditat romake të emërtimit
 Triumfi Romak
 Ujësjellësi Romak
 Umbilicus urbis Romae
 Ura e Trajanit
 Urbanistika Romake
 Urbs
 Usucapio
 Vicus
 Vila Romake
 Zgjedhjet në Republikë Romake

Citime fundore

Bibliografia






Kategoria:Ligji romak
Kategoria:Terminologji juridike latine
Kategoria:Pronësi
Kategoria:E drejta civile