Vasil Andoni

__NOINDEX__
parapamje|386x386px|Vasil Andoni (1901-1994)
Vasil Andoni (Elbasan, 1901 – Romë, 1994). Personalitet politik e shoqëror shqiptar. Lindi në Elbasan në një familje atdhetare. Ka kryer veprimtari të ngjeshur shoqërore, kulturale e pedagogjike. Është krijues i shoqatës studentore me moton D. V. D. (Detyra – Vullnet – Dashuri) në Normalen e Elbasanit. Bashkë me mësuesin Teki Tela nxorri revistën “Normalisti”. Ka kontribuar vullnetarisht si mësues i pedagogjisë dhe psikologjisë në Shkollën Normale të Prishtinës. Vasil Andoni është një nga themeluesit e Partisë së Ballit Kombëtar dhe të organit të saj “Flamuri” i cili është botuar për 32 vjet në Itali. Ka përfaqësuar emigracionin shqiptar në kuvende ndërkombëtare duke ngritur zërin për çështjen e Çamërisë dhe Kosovës.

Vdiq në Romë në korrik të vitit 1994. 

 Vitet e edukimit 
Shkollën fillore e kreu në Elbasan në Shkollën e Kishës së Shën Mërisë, ndërkohë që shkollën amerikane të Telford Ericksonit e ndoqi vetëm në vitin 1910. Në vitet 1916 – 1918, Vasil Andoni ndoqi kurset pedagogjike në Elbasan që u hapën nga Administrata Shqiptare e Shkodrës. Në vitin 1918 përfitoi një bursë nga Fondacioni Charles Crane për të ndjekur studimet në shkollën amerikane Robert Kolegj të Stambollit. Kolegjin e mbaroi në qershor të vitit 1924. Me bursën e shtetit shqiptar, në shtator të vitit 1926 e deri në verën e vitit 1928, Vasili dërgohet në Francë për të përfunduar studimet për pedagogji dhe psikologji pranë Universitetit të Strasburgut. 

 Aktiviteti profesional 
Në periudhën 1924-1926, ndërkohë që ndiqte leksionet suplementare në psikologji dhe pedagogji pranë kolegjit amerikan në Stamboll, Vasil Andoni u punësua po në atë kolegj si mësues i gjeometrisë dhe algjebrës për klasat e ulëta. Ndërkohë, bëshkë me shqiptarë e diplomatë të tjerë atje, dha mësimet e gjuhës dhe letërsisë shqipe në shkollat e natës të hapura nga kolonia shqiptare e Stambollit. Pasi kthehet nga Franca në vitin 1928, emërohet mësues dhe më pas nëndrejtor i konviktit të Normales në Elbasan. Në vitet 1928-1935 drejton Internatin e Normales. Në vitin shkollor 1935-1936 transferohet pranë Liceut Kombëtar të Korçës. Në vitin 1936 dha mësim si mësues i pedagogjisë dhe psikologjisë në Institutin teknik, dega Mësuesi dhe në Gjimnazin e Shtetit. Pasi burgoset në 1939 dhe internohet në Itali, lirohet pas dy vjetësh dhe në gusht të vitit 1941 Vasil Andoni shkoi vullnetarisht dhe dha mësim si mësues i pedagogjisë dhe psikologjisë në Shkollën Normale të sapo hapur në Prishtinë. 

 Veprimtaria politike, shoqëroro-patriotike 
Në vitet që studioi dhe punoi në Stamboll, Vasil Andoni kreu veprimtari të ngjeshur shoqërore, kulturore e pedagogjike si brenda mureve të Robert Kolegjit, po ashtu edhe në gjirin e Kolonisë Shqiptare të Stambollit. Aty u zgjodh kryetar i Shoqërisë Sportive “Ylli i Shpresës Shqiptare” të Stambollit. Në shkurt të vitit 1925 zgjidhet sekretar i përgjithshëm i Kolonisë Shqiptare të Stambollit. Pas studimeve në Stamboll, vijon studimet e thelluara dy vjeçare në Francë, në periudhën 1926-1928. Pasi kthehet dhe emërohet nëndrejtor në Normalen e Elbasanit, ai zhvilloi një veprimtari të ngjeshur pedagogjike, shoqërore e kulturale. Krijoi shoqatën studentore D.V. D. (Detyra-Vullnet-Dashuri) si dhe botoi revistën “Normalisti”. 

Si një antifasist i vendosur, Vasilin e arrestojnë si pjesëmarrës në demostratën e 28 nëntorit 1939 dhe e internojnë në Itali, në ishullin e Ventotenes. Pasi lirohet, vendoset në Kosovë dhe jep mësim vullnetarisht si mësues i pedagogjisë dhe psikologjisë dhe emërohet drejtor konvikti në Shkollën Normale të sapo hapur në Prishtinë. Aty, ai bashkëveproi vazhdimisht me figura të njohura të lëvizjes kombëtare shqiptare të atyre trevave, si: Rexhep Krasniqi, Bedri Pejani, Kolë Margjini, Selman Riza, Shefqet Shkupi, Sid Kryeziu e të tjerë.

Vasil Andoni ishte një nga themeluesit e Partisë së Ballit Kombëtar. Ka marrë pjesë në të gjithë veprimtaritë që ka zhvilluar Balli Kombëtar në vitet 1942-1944. Ai ka organizuar dhe ka marrë pjesë në mbledhjet e Tapizës, Pezës, Beratit dhe Tiranës. Në Berat, në janar të vitit 1944, Vasili i zgjodh sekretar i përgjithshëm i Ballit Kombëtar, detyrë që e mbajti deri në fund të jetës së tij.  Bashkë me Nexhat Peshkëpinë, Halil Maçin, Halim Begën dhe Halil Menikun themeluan dhe botuan në Itali gazetën “Flamuri” (1950-1982), organ i Ballit Kombëtar.

Në pranverën e vitit 1939, në Paris, kur u themelua Komiteti ndërpartiak “Shqipëria e Lirë”, Vasil Andoni ishte nga figurat më të rëndësishme dhe anëtar i shumë forumeve. Motoja e tij ishte: “Dashuria e madhe për një atdhe të lirë dhe i të gjithëve”.

 Vlerësime (pas vdekjes) 
Më 13 korrik 1995, Dega e Partisë Balli Kombëtar Elbasan, organizoi një Sesion Shkencor kushtuar Prof. Vasil Andonit (1901-1994), me rastin e 1-vjetorit të vdekjes së tij. 

Këshilli Komunal i Prishtinës vendosi që një rrugë në kryeqytetin e Kosovës të mbajë emrin "Vasil Andoni", ndërsa Ministria e Arsimit e Kosovës i dhuroi titullin ”Meritë”, me motivacionin: "Për punë të veçantë  në ngritjen e shkollës shqipe në Kosovë".

 Referime