Festa e Shën Blaisit, shenjt mbrojtës i Dubrovnikut

Festa e Shën Blaise, mbrojtësi i Dubrovnikut (Kroacisht) është një festë kombëtare që organizohet për çdo vit vazhdimisht që nga 2 shkurti i vitit 972 pas Krishtit në qytetin e Dubrovnikut, Kroaci, me rastin e kremtimit të ditës së Shën Blaisit . Festa bazohet në legjendën e shfaqjes së Shën Blaisit, i cili ndihmoi banorët e Dubrovnikut në mbrojtjen e qytetit të tyre kundër Republikës së Venedikut . Në të marrin pjesë shumë njerëz, përfshirë banorë të qytetit, zonave përreth, pjesëve të tjera të Kroacisë dhe vendeve fqinje, turistë dhe përfaqësues të autoriteteve shtetërore dhe lokale të Kishës Katolike Romake .  U njoh dhe u përfshi si Trashëgimi Kulturore Jomateriale e UNESCO-s në vitin 2009.   Festa është gjithashtu Dita e qytetit të Dubrovnikut .  

Ministria Kroate e Kulturës e përshkruan festën me këto fjalë: "Përveç rëndësisë shpirtërore, festa në veçanti formon marrëdhënie dhe rregulla shoqërore, si dhe ngrit cilësinë e qeverisjes. Festa, si shprehje e adhurimit të një shenjtori, mishëron të gjithë aspektet kulturore dhe ngërthen pjesërisht zonën natyrore të qytetit dhe zonës përreth me përmbajtjet specifike të tyre, dhe nëpërmjet pjesëmarrjes së individëve dhe grupeve nga pjesë të tjera të vendit, si dhe nga vendet fqinje, inkurajon dialogun ndërkulturor." 

Prej vitit 2014, dega e 'Matica hrvatska' në Bruksel organizon këtë festivitet në Bruksel. 

 Legjenda 
Pasi kolonia e lashtë greke Epidaurum u shkatërrua nga avarët dhe pushtuesit sllavë në shekullin e 7-të,  refugjatët nga Epidaurus ikën në ishullin aty pranë, Laas ose Laus, (që do të thotë "gur" në greqisht),  nga i cili Ragusa evoluoi në Dubrovnik .  Menjëherë pasi filloi të zhvillohej vendbanimi i ri, fqinjët lakmitarë u bënë ziliqarë për të dhe filluan të kërkonin mundësi për ta shkatërruar atë. Sipas legjendës, ndërsa ishin në rrugën e tyre për në Levant në vitin 972, venedikasit u ankoruan pranë Gruzhit dhe Lokrumit me pretekstin e furnizimit me ushqim, ndërsa qëllimi i tyre i vërtetë ishte të pushtonin Dubrovnikun. Shën Blaisi iu shfaq priftit Stojko ndërsa ky po lutej në Kishën e Shën Stefanit dhe e urdhëroi që t’i tregonte Senatit të Dubrovnikut për qëllimet e vërteta të venedikasve, në mënyrë që Senati të mund të përgatiste një mbrojtje. Banorët e Dubrovnikut arritën të përgatitnin mbrojtjen e tyre, duke i detyruar kështu venedikasit të tërhiqeshin. Për të falënderuar Shën Blasin, banorët e Dubrovnikut vendosën ta shpallnin atë shenjtorin mbrojtës kryesor të Dubrovnikut në vend të Sergjit dhe Bakut të mëparshëm. 

 Përshkrimi 
parapamje|200x200px| Flamuri i Republikës së Dubrovnikut me Shën Blaisin që mban modelin e qytetit
parapamje|200x200px| Procesioni u mbajt më 3 shkurt 2014

Festa e Shën Blaisit u organizua për herë të parë në vitin 972 dhe ishte një festë për të gjithë banorët e Republikës së Dubrovnikut . Për t’u mundësuar të gjithëve pjesëmarrjen, u prezantua e ashtuquajtura “Sloboština e Shën Blaise-it”. Gjatë kësaj periudhe kohore çdo shkelës i ligjit, i dënuar dhe i dëbuar mund të hynte lirisht në qytet dy ditë para dhe dy ditë pas festës, ndërkohë që askush nuk mund ta mbante përgjegjës. Sloboština u zgjerua më vonë në shtatë ditë para dhe shtatë ditë pas Festës. E gjithë Republika e Dubrovnikut po mblidhej në qytet për festën. Ata që nuk mund të shkonin, festonin në shtëpi me flamujt e kishës dhe kostumet kombëtare. Ata do ta falënderonin Shën Blaisin për mbrojtjen e tij në të kaluarën dhe do ta rekomandonin veten dhe familjet e tyre për mbrojtjen e tij në të ardhmen.

Festa fillon në ditën e Zojës së Kandelorës, e cila festohet më 2 shkurt, me lëshimin e pëllumbave të bardhë, të cilët simbolizojnë lirinë dhe paqen, përpara Katedrales së Dubrovnikut dhe me ngritjen e flamurit të Shën Blaise në kolonën e Orlandos . Në ditën e Zojës së Kandelorës, njerëzit përsërisin thënien e vjetër: "Kandelora, lamtumirë dimërore, Shën Blaise e ndjek dhe thotë se është gënjeshtër." Në ditën e Festës, më 3 shkurt, shumë besimtarë dhe personalitete të kishës vijnë në qytet nga zonat përreth duke mbajtur reliktet e shenjtores nëpër rrugët e Stradunit dhe të qytetit në një procesion. Nën një baldahin është një relikë e qefinit të Jezusit . Gjatë procesionit, Peshkopi i Dubrovnikut dhe priftërinjtë mbajnë relikët e Shën Blaise-ut, ndërsa njerëzit puthin me respekt dorën e peshkopit, prekin reliket dhe luten për veten dhe qytetin. Përpara Katedrales së Dubrovnikut, e njohur edhe si Kisha e Shën Blaise, pankartat përshëndesin Shën Blaisin, ndërsa priftërinjtë bekojnë njerëzit duke përdorur dy qirinj të kryqëzuar, pasi besohet se Shën Blaise mbron fytin. Një nga atraksionet e Festës është një grup trombunjerësh që mbajnë mbi supe pushkë të shkurtra dhe të gjera, të cilat ishin përdorur në të kaluarën për të krijuar zhurmë dhe për të trembur armiqtë e qytetit. Ata qëllojnë me armët e tyre para se të hyjnë në qytet, në rrugën e sotme Brsalje, ku gjatë kohës së Republikës praktikohej të qëllohej me pushkë dhe topa. Pas përfundimit të festës, pankartat e procesionit shkojnë në fshatrat e tyre me flamujt e tyre për të përcjellë bekimet e Shën Blaise-it tek të gjithë ata që nuk mundën të vinin në qytet. Festa ka ndryshuar gjatë shekujve, ku me çdo brez të ri vërehen përshtatjet adekuate sipas ideve të veta duke e bërë më moderne. 

 Referime 

 Lidhje të jashtme 

 Uebfaqja zyrtare (në kroatisht)
Kategoria:Historia e Dalmacisë
Kategoria:Kryevepra të trashëgimisë jomateriale të njerëzimit
Kategoria:Kultura e Kroacisë
Kategoria:Artikuj nga CEE Spring 2025