Formalizmi (art)

Formalizmi në art është një qasje teorike dhe kritike që e vlerëson një vepër artistike mbi bazën e formës së saj — duke u përqendruar tek elementet vizuale si linja, ngjyrat, kompozicioni, tekstura dhe teknika — dhe jo tek përmbajtja tematike, mesazhi politik apo konteksti historik i krijimit të saj. Kjo teori e sheh veprën si një objekt estetik autonom, ku kuptimi dhe vlera buron nga struktura e saj e brendshme.

 Karakteristikat kryesore 
 Fokus te forma dhe elementet vizuale.
 Analiza e kompozicionit dhe strukturës.
 Vlerësimi i harmonisë, ekuilibrit dhe proporcionit.
 Shmangia e interpretimit të veprës bazuar në biografinë e autorit apo rrethanat historike.

 Zhvillimi historik 
Formalizmi mori hov në fillim të shekullit XX, veçanërisht në kontekstin e artit modernist. Kritikë si Clive Bell dhe Roger Fry në Mbretërinë e Bashkuar argumentuan se forma e rëndësishme ishte thelbi i përvojës estetike. Në Shtetet e Bashkuara, Clement Greenberg u bë një nga mbrojtësit kryesorë të formalizmit, duke e lidhur atë me pikturën abstrakte dhe pastërtinë e mediumit.

 Ndikimi në art 
Formalizmi ndikoi fuqishëm në vlerësimin dhe promovimin e abstraksionit dhe ekspresionizmi abstrakt, duke ndihmuar në formësimin e kanoneve të artit të shekullit XX. Ai gjithashtu u përball me kritika nga teoricienë dhe historianë arti që theksonin rëndësinë e kontekstit kulturor, social dhe politik.

 Kritikat 
Kundërshtarët e formalizmit argumentojnë se:
 Injoron dimensionin social dhe politik të artit.
 Nuk merr parasysh përvojën personale dhe qëllimin e autorit.
 E redukton kuptimin e veprës vetëm në aspektin vizual.

 Shih edhe 
 Modernizmi
 Abstraksionizmi
 Kritika e artit

 Referenca 
 Bell, Clive. Art. London: Chatto & Windus, 1914.
 Greenberg, Clement. Art and Culture: Critical Essays. Boston: Beacon Press, 1961.
 Fry, Roger. Vision and Design. London: Chatto & Windus, 1920.

Kategoria:Teori të artit
Kategoria:Kritika e artit