Bunaze Jashari

__NOINDEX__

Bunaze Jashari është ish-ushtare dhe aktiviste nga Kosova, e njohur për kontributin e saj gjatë luftës 1998-1999 në Kosovës, për angazhimin e saj në promovimin e të drejtave të grave dhe ruajtjen e kujtesës historike të sakrificës kombëtare. Si pjesëtare e familjes Jashari nga Prekazi, ajo është lidhur ngushtë me një prej kapitujve më të rëndësishëm të rezistencës shqiptare gjatë viteve të 1990-ta, veçanërisht me ngjarjet e 5–7 marsit 1998, kur familja e saj u bë simbol i qëndresës kundër represionit serb. 

 Biografia 
Bunaze Jashari ka lindur në fshatin Prekaz, komunë e Skenderajt, në një familje me histori të gjatë të rezistencës kundër pushtimit serb. Familja Jashari është ndër më të njohurat në historinë moderne të Kosovës për qëndresën e saj heroike, e cila kulmoi gjatë betejës së përgjakshme të marsit 1998. Nga data 5 deri më 7 mars 1998, forcat serbe rrethuan dhe sulmuan shtëpitë e familjes Jashari në Prekaz. Gjatë këtij sulmi të përgjakshëm, u vranë 59 anëtarë të familjes, përfshirë gra, burra dhe fëmijë, ndër ta edhe komandanti legjendar Adem Jashari dhe vëllai i tij Hamza Jashari (Instituti i Historisë së Kosovës [IHK], 2020). Ky masakër konsiderohet si moment kyç në mobilizimin e përgjithshëm të popullsisë shqiptare dhe fillimin e luftës së hapur për çlirimin e Kosovës. Në vendin e ngjarjes është ndërtuar Kompleksi Memorial “Adem Jashari”, një nga vendet më të vizituara dhe të rëndësishme për kujtesën kombëtare të Kosovës.

 Roli i saj në luftë dhe  Angazhimi shoqëror në pas-luftës 
Një aspekt i rëndësishëm i angazhimit të Bunaze Jasharit është përpjekja për të nderuar rolin e grave në Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës (UÇK). Ajo ka theksuar rëndësinë e njohjes së kontributit të grave në luftë, një segment që shpesh është lënë në hije në rrëfimet zyrtare. Nëpërmjet deklaratave të saj publike dhe pjesëmarrjes në organizime përkujtimore, Jashari ka kërkuar që gratë të njihen për rolin e tyre aktiv në luftë – si pjesëtare të armatosura, mbështetëse logjistike, informuese, por edhe si viktima të represionit serb (Fondi për të Drejtat e Grave në Kosovë [FDGK], 2023). Ajo ka ndihmuar në krijimin e një narrative gjithëpërfshirëse, që vendos rolin e grave si të barabartë në përpjekjen për liri dhe pavarësi, duke sfiduar tabutë dhe heshtjen që kanë rrethuar shpesh këtë temë (Krasniqi, 2020).

Pas luftës, Bunaze Jashari ka qenë aktive në jetën publike dhe në ruajtjen e trashëgimisë së familjes Jashari. Ajo ka marrë pjesë në ngjarje shtetërore përkujtimore, veçanërisht në ceremoni që mbahen çdo vit në Kompleksin Memorial të Prekazit më 5, 6 dhe 7 mars. Po ashtu, është përfshirë në diskutime publike për rolin e gruas në histori, dhe në organizime që përfshijnë shkolla e universitete, ku ka folur për rëndësinë e edukimit patriotik dhe ruajtjes së kujtesës kolektive.

 Ndikimi 
Në periudhën pasluftës, Bunaze Jashari ka marrë pjesë në iniciativa që promovojnë edukimin qytetar dhe fuqizimin e grave, sidomos në zonat rurale të Kosovës. Ajo ka bashkëpunuar me organizata si Rrjeti i Grave të Kosovës (RrGK) dhe Fondi për të Drejtat e Grave në Kosovë (FDGK) (i cili është një program i RrGK-së që mbështet gratë aktiviste dhe organizatat që promovojnë barazinë gjinore). Ndër aktivitetet konkrete ku është përfshirë mund të përmenden: trajnime për të drejtat e grave, fushata ndërgjegjësuese për pjesëmarrjen e grave në vendimmarrje, si dhe projekte që lidhen me dokumentimin e kontributit të grave në luftë dhe paqe. Ajo ka përfaqësuar Kosovën në tryeza ndërkombëtare që lidhen me kujtesën historike dhe të drejtat e grave në kontekste të pas-konfliktit.

Bunaze Jashari përfaqëson një zë të rëndësishëm në ruajtjen e kujtesës historike dhe përpjekjet për të ndërtuar një narrativë gjithëpërfshirëse për luftën e Kosovës. Përmes angazhimit të saj, ajo ka kontribuar në rikonceptualizimin e historisë kombëtare, duke përfshirë rolin e grave dhe të familjeve në luftë. Ndikimi i saj ka qenë kyç për dokumentimin dhe përhapjen e një historie që përfshin çdo segment të shoqërisë dhe çdo individ që kontribuoi për lirinë e Kosovës.

 Refererime 

 Fondi për të Drejtat e Grave në Kosovë. (2023). Gratë dhe lufta: Kontributi i heshtur. Prishtinë: FDGK.
 Instituti i Historisë së Kosovës. (2020). Familja Jashari dhe qëndresa në Prekaz. Prishtinë: IHK.
 Krasniqi, V. (2020). Between history and memory: The Jashari family memorial in Prekaz (Kosovo). Në Narrating Conflict in Kosovo (red. S. P. Ramet), 137–152. Springer.
 https://www.cultures-of-history.uni-jena.de/debates/the-jashari-family-memorial-in-prekaz-kosovo/