Parahistoria e Holandës

Prehistoria e Holandës është ndikuar fortë nga ndryshimet konstante të rajonit të Vendeve të Ulta. Gjurmët më të vjetra njerëzore në Holandë (Neandertali), E banuar nga njerëzit për të paktën 37,000 vjetë, mjedisi pësoi shndërrime domethënëse, nga klima turndrës në Epokën e Akullnajës deri në shfaqjen e grupeve të para të paleolitit. Gjatë Epokës së fundit të akullnajës, Holanda kishte një klimë tundre me bimësi të rrallë, ku banorët mbijetonin si gjuetarë-mbledhës.

Rajoni dëshmon zhvillimin e Kulturës Swifterbant, që u shfaq rreth vitit 5600 p.e.s. Ajo ishte një kulturë gjuetarësh-mbledhës, fortësisht e lidhur me lumenjtë dhe ujërat e hapura dhe e lidhur me Kulturën Ertebølle Skandinavisë jugore. Lidhja e rajonit me lumenjtë dhe ujërat e hapura dëshmohet edhe nga krijimi gjatë Mezolitit të kanoes më të vjetër në botë të rikuperuar, Kanoeja e Peses.

Bujqësia mbërriti në zonat afër Vendeve të Ulta gjithashtu diku mes viteve 5000 – 4000 p.e.s., me Kulturën e Qereamikës Lineare, që ishin bujqë të Evropës Qendrore me prejardhje mesdhetare. Fermat e tyre ishin të kufizuara në Limburgut jugor dhe vetëm të vendosur vetëm përkohësisht. Megjithatë, ka disa të dhëna se banorët bregdetarë të Kulturës Swifterband u morën me poçeri dhe mbarështimin e kafshëve në pjesën tjetër të vendit. Grupet vendore bënë kalimin në blegtori diku midis viteve 4800 dhe 4500 p.e.s.. Rreth vitit 4000 p.e.s. Kultura e vazove hinkë solli bujqësinë në mënyrë permanente në rajon. Kjo kulturë shtrihej nga Danimarka përmes Gjermanisë veriore në veri të Vendeve të Ulta. Kultura Vlaardingen vijoi traditën e gjueti-mbledhjes në zonat bregdetare.

Rreth vitit 2950 p.e.s., pati një shndërrim nga Kultura bujqësore e vazove hinkë te Kultura e Qeramikës me Litarë, që shtrihej përgjatë një pjese të madhe të Evropës Veriore dhe Qendrore. Zgjerimi i kësaj kulture besohet se ka përfshirë zhvendosjen e popujve nga Ukraina, duke sjellë gjuhët indo-evropiane dhe teknologjinë Epokës së Bakrit. Veglat më të hershme prej bronzi i përkasin Thesarit Wageningen, të gjetur në varrin e një melalurgu të Epokës së Bronzit. Kultura Elp në veriSipas  është datuar nga BRONSMA (MBA e hershme) deri në BRONSL (LBA) dhe kjo është standardizuar nga De Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM) si e përputhur me periudhën që fillon në vitin 1800 p.e.s. dhe përfundon në vitin 800 p.e.s.. dhe Kultura Hilversum në jug, e zhvilluar gjatë Epokës së Bronzit, me këtë të fundit që kishte lidhje kulturore me Britaninë.

Ndryshimet historike të mjedisit

Parahistoria e zonës që tashmë përbën Holandën u formua gjerësisht nga ndryshimet e vazhdueshme të vendndodhjes së saj të ulët.

 Legjenda':

parapamje|358px|Shpërndarja diakronike e keltëve me shtrirjen në Holandën jugore:
 Legjenda:
Epoka e Hekurit

parapamje|majtas|345px|Shpërndarja e grupeve parësore gjermanike rreth v. 1 të e.s.
Epoka e Hekurit solli një masë begatie për popujt që jetonin në zonën e Holandës së tanishme, me xeherorë hekuri të disponueshme përgjatë vendit. metalurgët udhëtonin nga ngulimet e vogla në ngulime me bronz dhe hekur, duke farkëtuar vegla sipas kërkesës, duke përfshirë sëpata, thika, kapse, maja shigjetash dhe shpata. Kodërvarri i madh Vorstengraf përmban mjaft sende, duke përfshirë një shpatë të lakuar hekuri. Duke u afruar me mbërritjen e romakëve, në veri u zhvillua Kultura Harpstedt, me gjasa gjermanike, që ka të ngjarë të kenë ardhur nga Skandinavia për shkak të përkeqësimit klimatik, që ishin ndarë në një grup verior që më vonë do të beheshin frizianët dhe saksonët e hershëm dhe një grup jugor që shtriheshin përgjatë Rinit, që në vijim u zhvilluan në frankët salianë, ndërsa më në jug ishin popujt e ndikuar nga Kultura Hallstatt, që në vijim do të asimilohej në Kulturën kelte La Tène me dis përzierje midis të dyjave. Kjo përputhet me rrëfimin e Çezarit për Rinin që formon kufirin midis tribuve kelte dhe gjermanike. Disa studiues, Rolf Hachmann, Georg Kossack dhe Hans Kuhn, kanë spekulluar se një identitet i vecantë etnik me gjuhën e tij që nuk ishte as gjermanik as keltik, u formua në të ashtuquajturin bllok veri-perëndimor që shtrihej nga lumi Somme deri në lumin Weser dhe mbijetuan deri në Periudhën Romake, para se të përthitheshin nga fqinjët e tyre keltë dhe gjermanikë.

Shiko edhe
 Parahistoria
 Koha e Gurit
 Paleoliti
 Mezoliti
 Neoliti
 Eneoliti (Periudha e bakrit)
 Lindja dhe formimi i bashkësisë primitive
 Koha e Bronzit
 Sumeri
 Egjipti i lashtë
 Mesopotamia
 Qytetërimi i Luginës së Indit
 Koha e Bronzit në Evropë
 Qytetërimi i Egjeut
 Qytetërimi minoan
 Qytetërimi mikenas
 Koha e Hekurit
 Historia e Holandës
 Holanda gjatë Periudhës Romake
 Holanda gjatë Mesjetës së Hershme
 Luftërat e Grepit dhe Merlucit
 Holanda Burgunde
 Holanda Habsburge

 Referime 

Bibliografia














Lidhje të jashtme



Kategoria:Koha e Gurit
Kategoria:Koha e Paleolitit
Kategoria:Koha e Mezolitit
Kategoria:Koha e Neolitit
Kategoria:Koha e Bronzit
Kategoria:Koha e Bakrit
Kategoria:Koha e Hekurit
Kategoria:Historia e Holandës
Kategoria:Parahistoria e Evropës
Kategoria:Popuj të lashtë të Evropës