Përpunimi i mineralit

Përpunimi i mineraleve është procesi i ndarjes së mineraleve me vlerë komerciale nga xeherorët e tyre në fushën e metalurgjisë nxjerrëse. Në varësi të proceseve të përdorura në secilin rast, shpesh quhet përpunim xeherori ose bluarje xeherori.

Përmirësimi është çdo proces që përmirëson (përfiton) vlerën ekonomike të xeherorit duke hequr mineralet e gangue-s, gjë që rezulton në një produkt me cilësi më të lartë (koncentrat xeherori) dhe një rrjedhë mbeturinash (mbetje). Ekzistojnë shumë lloje të ndryshme të përmirësimit, me çdo hap që çon më tej përqendrimin e xeherorit origjinal. Çelësi është koncepti i rikuperimit, pjesa masive (ose ekuivalente molare) e mineralit (ose metalit) të vlefshëm të nxjerrë nga xeherori dhe e bartur në koncentrat.

Përpunimi i mineraleve të rralla të tokës, që shpesh gjenden në rërat minerale, shpesh bëhet nga një impiant ndarjeje minerale.

 Historia 
Para ardhjes së makinerive të rënda, xeherori i papërpunuar thyhej duke përdorur çekiçë të përdorur me dorë, një proces i quajtur "copëtim". Përfundimisht, u gjetën mjete mekanike për ta arritur këtë. Për shembull, mullinjtë e vulave përdoreshin në Azinë qendrore në afërsi të Samarkandës që në vitin 973. Ka prova që ky proces përdorej në Persi në periudhën e hershme mesjetare. Deri në shekullin e 11-të, mullinjtë e vulave ishin në përdorim të gjerë në të gjithë botën mesjetare islame, nga Spanja Islamike dhe Afrika e Veriut në perëndim deri në Azinë Qendrore në lindje. Një shembull i mëvonshëm ishin vulat e Kornuollit, të përbëra nga një seri çekiçësh hekuri të montuar në një kornizë vertikale, të ngritura nga kama në boshtin e një rrote uji dhe që binin mbi xeherorin nën ndikimin e gravitetit.

Përmirësimi i hekurit ka qenë i dukshëm që në vitin 800 para Krishtit në Kinë me përdorimin e bloomery-t. Një bloomery është forma origjinale e shkrirjes dhe u lejonte njerëzve të bënin zjarre mjaftueshëm të nxehta për të shkrirë oksidet në një lëng që ndahet nga hekuri. Megjithëse bloomery u hoq menjëherë nga shpikja e furrës së shkrirjes, ajo ende mbështetej shumë në Afrikë dhe Evropë deri në fillim të mijëvjeçarit të dytë. Furra e shkrirjes ishte hapi tjetër në shkrirjen e hekurit që prodhonte hekur të derdhur. Furrat e para të shkrirjes në Evropë u shfaqën në fillim të viteve 1200 rreth Suedisë dhe Belgjikës, dhe jo deri në fund të viteve 1400 në Angli. Hekuri i derdhur nga një furrë shkrirjeje ka përmbajtje të lartë karboni, duke e bërë atë të fortë dhe të brishtë, duke e bërë të vështirë për t'u përpunuar. Në vitin 1856 u shpik procesi Bessemer që e kthen hekurin e derdhur të brishtë në çelik, një metal më i lakueshëm. Që atëherë, janë shpikur shumë teknologji të ndryshme për të zëvendësuar procesin Bessemer, siç është furra me hark elektrik, prodhimi i çelikut me oksigjen bazë dhe hekuri i reduktuar direkt (DRI).

Për xehet e sulfurit, një proces i ndryshëm përdoret për pasurim. Xehes duhet t'i hiqet squfuri para se të fillojë shkrirja. Pjekja është metoda kryesore e ndarjes, ku druri vendosej mbi grumbuj xehe dhe vihej në zjarr për të ndihmuar në oksidim.

 2 Cu2S + 3 O2 → 2 Cu2O + 2 SO2

Praktikat më të hershme të pjekjes kryheshin jashtë, duke lejuar që re të mëdha dioksidi të squfurit të frynin mbi tokë duke shkaktuar dëme serioze në ekosistemet përreth, si ujore ashtu edhe tokësore. Retë e dioksidit të squfurit të kombinuara me shpyllëzimin lokal për dru të nevojshëm për pjekje, dëmtuan mjedisin, siç shihet në Sudbury, Ontario dhe Inco Superstack.

Metoda më e thjeshtë e ndarjes së xehes nga ganga konsiston në zgjedhjen e kristaleve individuale të secilit. Ky është një proces shumë i lodhshëm, veçanërisht kur grimcat individuale janë të vogla. Një metodë tjetër relativisht e thjeshtë mbështetet në mineralet e ndryshme që kanë dendësi të ndryshme, duke bërë që ato të mblidhen në vende të ndryshme: mineralet metalike (duke qenë më të rënda) do të bien nga pezullimi më shpejt sesa ato më të lehta, të cilat do të transportohen më tej nga një rrjedhë uji. Procesi i panimit dhe sitës për ar përdor të dyja këto metoda. Pajisje të ndryshme të njohura si 'tufa' u përdorën për të përfituar nga kjo veti. Më vonë, u përdorën makina më të përparuara siç është Frue vanner, e shpikur në 1874.

Pajisje të tjera të përdorura historikisht përfshijnë kafazin, një lug të përdorur me disa makina për përpunimin e xehes dhe keeve ose kieve, një vaskë e madhe e përdorur për sedimentim diferencial.

 Shiko edhe 

 Minerali
 Metalurgjia

 Referime 

Kategoria:Përpunim i mineraleve
Kategoria:Procese metalurgjike