Goto-grekët

'Goto-grekët, Gotthograikia, Gothograecia () ose Gotia (, Gotthia) ishte një rajon në Azinë e Vogël veri-perëndimore në krahun jugor të Detit Marmara nga të paktën fundi i shekullit të VII deri në mesin e shekullit të X. Ajo ishte pjesë e provincës së Opsikionit në Perandorinë Bizantine. Banorët e saj, pasardhësit greqisht-folës të një grupi gotësh, ishin të njohur si gotogrekë (, gotthograikoi), origjina e saktë e të cilëve është e debatuar.

Origjina
Ka vetëm një përmendje të vendosjes së gëtëve në Azinë e Vogël. Gotët greuthungi, nën mbretin Odoteus, të mundur nga romakët përgjatë Danubit të Poshtëm në vitin 386, në vijim u vendosën në Frigji, ku ndërmartuan me shpejtësi me frigët. Gotët frigjianë dhe gotët trakë deket se kanë luajtur një pjesë të vogël në luftën sektare midis arianëve dhe eunomianëve në dhe përreth Kostandinopojës në vitet 380. Selenas, peshkop i gotëve përgjatë Danubit, kishte një atë got dhe nënë frigiane. Në të shkuarën gotët frigjianë shpesh ishin lidhur me goto-grekët e mëvonshëm, por kjo teori nuk mbështetet gjerësisht tani.

parapamje|majtas|396px|Harta e Azisë së Vogël në shek. VIII, me themat e Opsikionit dhe Optimationit në veri-perëndim
Njësia elitare e , e dëshmuar fillimisht në fundin e shekullit të VI nën perandor Mauricin, ndonjëherë mendohet se e ka origjinën e saj nga gotët e Radagaisit, të mundur nga Stilikoni në vitin 406. Sipas Olimpiodorit, Stilikoni rekrutoi një numër të madh, të quajtur , për të shërbyer në Ushtrinë Romake. Këa  gotë mendohet se u vendosën në Azinë e Vogël, duke i dhënë emrin e tyre Goto-Greqisë dhe më vonë themës (provincës) së Optimatonit. Kjo ka pak të ngjarë, megjithatë, meqë ajo kërkon ushtarë të rekrutuar në perëndim për të qenë vendosur largë në lindje dhe ka një zbrazëti të rregjistrimeve të  gotë për mbi njëqint vjetë.

Bizantinisti John Haldon argumenton se, ndërsa  origjinalë mauricianë ishin rekrutuar kryesisht midis gotëve dhe në një masë më të vogël nga longobardët në Itali dhe Ballkan, ata dhe familjet e tyre u vendosën në Mizi, vetëm në fillim të [[shekulli VII|shekullit të VII nën perandor Tiberit II dhe nuk kanë lidhje me gotët e Radagaisit dy shekuj më herët. Në këtë mënyrë,  dhe goto-grekët janë fillimisht sinonimë. Ata ishin të krishterë arianë dhe kishin një kishë ariane në Kostandinopojë nën Tiberin II. Kundërshtimi popullor ndaj pranisë së tyre në kryeqytet me gjasa e nxitoi rivendosjen e tyre në Mizi. Ata mundën të rivendosen në mënyrë të përhershme vetëm në gjysmën e dytë të shekullit të VII. Me kalimin e kohës termi gothograeci do të shfqej në burime, elementi etnik got midis popullsisë mund të ketë qenë "tretur në përmasat që vetëm emri kishte ndonjë lidhje" me gotët e vjetër. Kjo tezë konsiderohet si "shumë e pasigurtë" nga historiani Klaus Belke.

parapamje|291px|Shën Kozmas Hagiopolites nga Manastiri i Meteorës, Greqi
Në shekullin e VIII, goto-grekët ishin elementi kryesor i ushtrisë thematike të Opsikionit, megjithëse ata mund ti kenë përkitur akoma Optimatonit, deri në organizimin e Kostandinit të V ( [[741-775). Duke i zhvendosur goto-grekët, akoma të shquar për afëtësitë luftarake, nga Optimatoni në Opsikion, mund të ketë qenë përgjegjëse për zbritjen e të mëparshmit në një njësi logjistike në vend të një të tille luftuese. Me gjasa ishte ndëshkim për edhe për goto-grekët, që e kishin humbur prestigjin kur u përfshinë në themën që tashmë përfshinte njësi të tjera elitare. Kjo ndodhi me gjasa për shkak se ata konsideroheshin si një kërcënim për kryeqytetin, nga afërsia e tyre dhe pjesëmarrja një një rrebelim në vitin 715. Ka gjithashtu të ngjarë që vetëm me reformën e Kostandinit të V, që pranisë së  në Kostandinopojë iu dha fund (dhe kështu asaj të goto-grekëve).

Dëshmitë
Duke shkruar në vitet e fundit të shekullit të VII ose gjysmës së parë të shekullit të VIII, Kozmas Hagiopolites mundëson dëshminë më të hershme të një rajoni të quajtur Gotia në Azinë e Vogël. Në pasazhin që përshkruan bartjen e barkave përgjatë Kersonesit Trak, ai lokalizon territorin e Gotias përballë Trakisë përgjatë bregut jugor të Detit Marmara dhe Dardaneleve, afër qytetit të Lampsakut. Banorët e saj ai i quan gotë:

«Aty është një vend pran Trakisë, tokë e thatë gjashtë milje i gjerë që gjendet midis [dy] deteve. Nga aty, Trakia arrihet lehtësisht nga gotët dhe Gotia nga trakët. Dhe gotët hipin në barkat e tyre—ato janë bërë prej një trungu të vetëm [, monoxyloi]—dhe kalojnë për një Traki, ndërsa trakët shpesh i tërheqin anijet e tyre aty drejtë Gotisë përgjatë tokës.»

parapamje|majtas|432px|Theofan Konfesori përshëndet patriark Niforosin duke u nisur me barkë
Gjuha e këtij pasazhi sugjeron se identiteti etnik got i goto-grekëve ishte akoma i dallueshëm në vitet 670 ose madje edhe në shekullin e VIII. Burimi pasues që i përmend gotët e Azisë së Vogël është Theofanes Konfesori, që shkroi rreth vitit 815. Ai thotë se disa ushtarë të Themës së Opsikionit nisën një rrebelim në Rodos në vitin 715 dhe pastaj, duke kaluar në Adramition, u bashkuan nga pjesa tjetër e ushtrisë së Opsikionit dhe goto-grekët. Rrebelët, duke përfshirë goto-grekët, hynë në Kostandinopojë, ku ata bënë shumë dëme në jetë dhe prona. Ky rrëfim është konsistent me atë të Kozmas duke i vendosur goto-grekët në bregun verior të Opsikionit. Patriarku Nikeforos I, duke përshkruar të njëjtin rrebelim, nuk i përmend goto-grekët. Nëse perandori i zgjedhur nga rrebelët, Teodosi III, ishte i biri i Tiberit të III të rrëzuar, siç ësthë argumentuar, ai fakt mund të shpjegoi pjesëmarrjen e goto-grekëve në revoltë, meqë emri i lindjes së Tiberit ishte Apsimar, me gjasa një emër i mundshëm got (por me më shumë gjasa turkor).

Ka një vulë plumbi të mbijetuar nga fillimi i shekullit të VIII i njëfarë Theodori, i përshkruar si mbajtës i rangut oborrtar të silentiarios ( dhe postin e dioiketes (, mbikëqyrës fiskal) i goto-grekëve. Kjo tregon se goto-grekët përbënin një njësi fiskale ashtu si dhe një njësi ushtarake rreth kohës së rrebelimit.

Në vitin 844 ose 845, Kryepeshkopi Jorgos i Mitilenës thuhet se kaloi dy ditë dhe netë të stuhishme në det duke lundruar nga Lesbosi për në Goto-Greqi. Ky rrëfim gjendet në Jetën e Jorgos dhe vëllait të tij të shenjtë David Murgut dhe Simeon Stilitit, që me gjasa u hartua në shekullin e XI. Vendndodhja e Gotogreqisë nuk është plotësisht e qartë nga teksti. Në një pjesë të caktuar të tekstit, Gotogreqia ndodhet në ose afër Lesbosit. Nga ana tjetër, ajo mund të lexohet sikur thotë se Jorgosi lundroi për në Lesbos për të ndjekur një shok që e kishte përshëndetur nga Gotogreqia. Në ndonjë pjesë, Gotogreqia nuk është larg nga Lesbosi.

Përmendja pasuese e goto-grekëve ka pak vlerë historike, përveç si një dëshmi e ekzistencës së një populli me këtë emër. Në fillim të shekulli të X, Arethasi i Çezaresë shkroi një komantar mbi Librin e Zbulesës, në të cilin ai e identifikon Gogun dhe Magogun me popullin skith, që luftonin vazhdimisht mes njëri-tjetrit dhe largoheshin për tu strehuar në Perandorinë Romake. Ai përpiqet të identifikoi vende dhe popuj të ndryshëm brenda perandorisë si prodhim i refugjatëve skithë, midis tyre Skithopolin në Palestinë, një ndarje e gotëve që u vendosën në Azinë e Vogël dhe formacionin e tyre ushtarak, thaifali dhe gotogrekët. Dy grupet e fundit, thotë ai, quhen gjithashtu hunë. Arethas bën dallim midis gotëve dhe goto-grekëve, por meqë ai po mblidhte referenca nga burimet e literaturës, nuk është e qartë se çfarë domethënieje duhet tu bashkangjitej atyre. Referenca ndaj taifalëve, disa prej të cilëve ishin vendosur në Frigji vonë në shekullin e IV, e bëri Gustav Anrich të sugjeronte se ata ishin goto-grekët origjinal.

Një referencë ndaj goto-grekëve gjendet te De Thematibus i Kostandinit të VII ( 950). Në përshkrimin e tij të themës së Opsikionit, një popull i quajtur graikoi () thuhej se banonin bregdetin afër Kizikut. Emri i tyre thuhet se rridhte nga lumi i Granikos (). Ky korruptim në dukje i emrit të gotogrekëve tregon se nga kjo datë ai nuk mbante një domethënie etnike. Vendi i Kostandinit quhej Dagotthenon () në veri të Prusas me shumë gjasa nuk është i lidhur me gotët, por pasqyron ngatërrimin e emrit të rajonit të Dagutës me atë të Gotogreqisë. Një përmendje e vonë që ruan emrin mund të gjendet te Aleksiada e Ana Komnenas ( 1148), ku ajo lokalizon një vend të quajtur Kotoiraikias () në Lentiana, një distrikt në jug të Kizikut. Ky emër është i rrjedhur qartësisht nga Gotogreqia.

Mbi bazon e të gjitha dëshmive, Constantin Zuckerman sugjeron se me shumë gjasa vendndodhja e Gotogreqisë ishte midis Lampsakut dhe Kizikut, një pikëpamje e ndjekur edhe nga Belke te Tabula Imperii Byzantini volumi mbi Bitininë. John Haldon e identifikon atë thjeshtë si Mizia, Bitinia bregdetare dhe një pjesë të Frigjisë.

Shiko gjithashtu

 Gotët
 Visigotët
 Ostrogotët
 Frigjia
 Brygët dhe Frigjia
 Trakia
 Invazionet barbare
 Vandalët
 Perandoria Bizantine
 Olimpiodori i Tebës
 Tiberi II Konstandini
 Herakleosi
 Teodosi III
 Kostandini VII Purpurogjeniti
 De Administrando Imperio
 Ana Komnena
 Aleksiada
 Shtëpia e fortifikuar
 Kulla fortifikuese
 Kulla kështjellë
 Shtëpia kullë
 Varangianët
 Stratiotët
 Migrimet sllave në Ballkan
 Arbëria nën Perandorinë Bizantine
 Thema e Siçilisë
 Provinca romake e Epirit
 Iliro-romakët
 Identiteti kombëtar
 Asimilimi kulturor
 Galatia
 Helenët
 Emrat e grekëve
 Greqia Bizantine
 Greqia dhe Mesjeta
 Helenizimi
 Helenocentrizmi
 Helenizimi i emrave
 Ideja e Madhe
 Besimet e lashta mesdhetare
 Agentes in rebus
 Frumentarii
 Imperator
 Magister militum Ilirikum
 Civitas
 Colonus (person)
 Cursus honorum
 Çitadela
 Dashuria Greke
 Dediticii
 Drungos
 Dux
 Garda pretoriane
 Garda Varangiane
 Gens
 Honesta missio
 Kleisoura (distrikt bizantin)
 Kohorta (njësi ushtarake)
 Kolonia Romake
 Leoni VI i Dituri
 Letërsia e vjetër greke e romake
 Lista e toponimeve latine në Ballkan
 Lista e kolonive romake
 Municipium
 Nikopoli i Epirit
 Pagus
 Peregrinus
 Plaçkitja Vandale e Romës
 Plaçkitja Visigote e Romës
 Plumbata
 Pronoia
 Romanitas
 Romanizimi (kulturor)
 Scholae Palatinae
 Thema
 Thema e Durrësit
 Thema e Nikopojës
 Thema e Delmacisë
 Tirones
 Turma (njësi ushtarake)
 Ushtria Romake
 Vardariotai
 Vicus
 Proçesionet fallike
 Shtëpia e fortifikuar
 Shtëpia kullë
 Kulla kështjellë
 Kulla fortifikuese

Citime fundore

Bibliografia





















Kategoria:Fise gjermanike
Kategoria:Rajone historike
Kategoria:Njësi dhe formacione ushtarake
Kategoria:Ushtria bizantine
Kategoria:Histori ushtarake
Kategoria:Bizantinë
Kategoria:Identitet kolektiv
Kategoria:Asimilim kulturor
Kategoria:Mesjeta e hershme