Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Emirateve të Bashkuara Arabe

Shqipëria dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë vendosur marrëdhënie diplomatike më 1 qershor 1992. Marrëdhëniet e Shqipërisë me Emiratet e Bashkuara Arabe mbulohen në ambasadën e Shqipërisë në Abu Dhabi, Emiratet e Bashkuara Arabe, ndërsa marrëdhëniet e Emirateve të Bashkuara Arabe me Shqipërinë mbulohen në ambasadën e Emirateve të Bashkuara Arabe në Athinë, Greqi.

 Marrëdhëniet politike 

Që nga formimi i marrëdhënieve politike, delegatë të ndryshëm shqiptarë dhe të Emirateve të Bashkuara Arabe kanë zhvilluar mbledhje ndër vite për forcimin e mëtejshëm të marrëdhënieve diplomatike, thellim bashkëpunimi me njëri tjetrin dhe bashkëpunim më të madh me njëri tjetrin në fusha e sektorë të ndryshëm politikë, ekonomikë e kulturorë si dhe ndërveprim e bashkëpunim me njëri tjetrin në organizatat ku të dy vendet bëjnë pjesë. Më 21 janar 2010, u anoncua në media se Shqipëria do të hapë një ambasadë në Emiratet e Bashkuara Arabe, e cila u hap disa kohë më vonë në atë vit. Më 17 shkurt 2011, Shqipëria dhe Emiratet e Bashkuara Arabe nënshkruan marrëveshjen për "qiell të hapur" me njëri tjetrin, një marrëveshje e cila lejon linjat ajrore të fluturojnë mes Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Shqipërisë, nëpërmjet dhe përtej çdo vendi të tretë, pa kufizime në kapacitet, frekuencë ose lloj avioni. Më 14 qershor 2021, u anoncua se Shqipëria, Brazili, Emiratet e Bashkuara Arabe, Gaboni dhe Gana do të bëheshin anëtarë të përkohshëm të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, me term 2 vjeçar, duke filluar nga 1 janari 2022 dhe duke mbaruar më 31 dhjetor 2023. Më 28 janar 2022, Presidenti Ilir Meta priti Ambasadorin e Jashtëzakonshëm dhe Fuqiplotë të Emirateve të Bashkuara Arabe në Republikën e Shqipërisë, me rezidencë në Athinë, Sulaiman Hamed Salem Almazroui, me rastin e dorëzimit të Letrave Kredenciale të premten. Lajmi u bë i ditur nga Meta nëpërmjet rrjeteve sociale dhe ai e përgëzoi Ambasadorin për emërimin e tij dhe e siguroi për mbështetjen e tij në përmbushjen me sukses të misionit diplomatik në Shqipëri. Kreu i shtetit vlerësoi përvojën e gjatë diplomatike të ambasadorit dhe shprehu besimin se angazhimi i tij do të kontribuojë në zgjerimin dhe forcimin e mëtejshëm të marrëdhënieve shumë të mira midis Shqipërisë dhe Emirateve të Bashkuara Arabe, veçanërisht në fushën ekonomike dhe tregtare dhe rritjen e investimeve të Emirateve të Bashkuara Arabe në Shqipëri. Më 14 mars 2022, në një intervistë për Agjensinë e Lajmeve të Emirateve, kryeministri i Shqipërisë Edi Rama tha se udhëheqësit e Emirateve të Bashkuara Arabe luajtën një rol kyç në historinë moderne të vendit të tij. Ai u shpreh se Emiratet e Bashkuara Arabe ndihmuan Kosovën në luftën e Kosovës me Serbinë në fund vitet '90, duke dhënë kontribut humanitar dhe financiar për Kosovën në luftë. Ai vizitoi edhe Ekspozitën e Dubait, ku shprehu vlerësim për punën e bërë në ekspozitë nga ekspozitorë emiratas. Kryeministri gjithashtu shprehu se Emiratet, si shtet anëtar i Vendeve Arabe të Gjirit Persik, kanë bashkëpunuar me Shqipërinë dhe vendet e tjera të Ballkanit në sektorë politikë, ekonomikë dhe kulturorë, dhe shprehu se Shqipëria është më pranë për marrëdhënie më të ngushta dhe bashkëpunim më të thellë me Vendet Arabe të Gjirit Persik. Më 14 dhjetor 2022, Kryeministri i Shqipërisë Edi Rama, biznesmeni emiratian Mohamed Alabbar dhe zyrtarë të tjerë qeveritarë inspektuan një model zhvillimi në Marinën e Durrësit, një marrëveshje mes Shqipërisë dhe Emirateve të Bashkuara Arabe për një kompleks luksoz në Portin e Durrësit. Ky projekt u vëzhgua dhe u monitorua nga Bashkimi Evropian. Më 14 shkurt 2023, në një vizitë zyrtare në Emiratet e Bashkuara Arabe, në Abu Dhabi, kryeministri i Shqipërisë Edi Rama zhvilloi një takim me Zëvendëspresidentin, Kryeministrin dhe Sundimtarin e Emirateve të Bashkuara Arabe, Shaikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum, në kuadër të Samitit Botëror të Qeverive 2023. Të dyja palët diskutuan aspekte të bashkëpunimit dhe mënyrat për të rritur partneritetin e përbashkët, veçanërisht në fushën e shkëmbimit të njohurive dhe praktikave të suksesshme qeveritare. Më 6 prill 2023, në një vizitë zyrtare në Emiratet e Bashkuara Arabe, kryeministri i Shqipërisë Edi Rama u takua me Ministrin e Punëve të Jashtme dhe Bashkëpunimit Ndërkombëtar, Sheikh Abdullah bin Zayed Al Nahyan. Al Nahyan dhe Rama theksuan marrëdhëniet e privilegjuara midis dy kombeve. Kjo ndodhi ndërsa diplomati i lartë i Emirateve të Bashkuara Arabe i përcolli përshëndetjet e Presidentit, Lartësisë së Tij, Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, dhe urimet e tij për përparim dhe prosperitet të vazhdueshëm për Republikën e Shqipërisë. Ai gjithashtu vlerësoi arritjet zhvillimore që janë bërë në Shqipëri gjatë periudhës së fundit, duke theksuar marrëdhëniet e privilegjuara midis dy kombeve. Nga ana e tij, Edi Rama i përcolli përshëndetjet e tij Lartësisë së Tij, Sheikh Mohamed bin Zayed, dhe urimet e tij që Emiratet e Bashkuara Arabe të vazhdojnë prosperitetin dhe përparimin. Gjatë takimit, i cili u zhvillua si pjesë e vizitës së punës së Sheikh Abdullahut në Shqipëri, të dy palët diskutuan lidhjet e miqësisë dhe bashkëpunimit midis dy vendeve në të gjitha fushat, veçanërisht në fushat e zhvillimit, ekonomisë dhe tregtisë. Më 25 maj 2023, delegatë nga Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Republika e Shqipërisë kanë diskutuar mënyrat për të zhvilluar bashkëpunim dypalësh në zhvillimin e qeverisë, gjatë një vizite zyrtare të një delegacioni qeveritar të Emirateve të Bashkuara Arabe në Tiranë, si pjesë e Programit të Shkëmbimit të Përvojës Qeveritare të Emirateve të Bashkuara Arabe. Ky takim u zhvillua në kuadër të përpjekjeve të të dyja palëve për të aktivizuar marrëveshjen e bashkëpunimit në zhvillimin e qeverisë, të nënshkruar në prani të Lartësisë së Tij Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum, Zëvendëspresident, Kryeministër dhe Sundimtar i Dubait, dhe Edi Rama, Kryeministër i Republikës së Shqipërisë, në Samitin Botëror të Qeverive 2023. Delegacioni qeveritar i Emirateve të Bashkuara Arabe përfshinte Zëvendës Ministrin e Çështjeve të Kabinetit për Konkurrueshmërinë dhe Shkëmbimin e Përvojës, Abdulla Nasser Lootah, Ambasadorin e Emirateve të Bashkuara Arabe në Republikën Greke, Ambasador jo-rezident i Emirateve të Bashkuara Arabe në Republikën e Shqipërisë, Sulaiman Al Mazrouei dhe Udhëheqësen e Ekipit të Programit të Shkëmbimit të Përvojës Qeveritare, Manal bin Salem. Abdulla Nasser Lootah pohoi se qeveria e Emirateve të Bashkuara Arabe nën udhëheqjen e Lartësisë së Tij Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum, Zëvendëspresident, Kryeministër dhe Sundimtar i Dubait, është e prirur të zgjerojë fushat e shkëmbimit të njohurive dhe të ndajë përvojat e saj të përparuara me qeveritë në mbarë botën për të zhvilluar një modul të ri pune dhe për të rritur gatishmërinë e tyre për të ardhmen mbi themele të qëndrueshme. Ai tha se takimet me zyrtarët shqiptarë ishin pjesë e përpjekjeve të përbashkëta për të aktivizuar marrëveshjen e bashkëpunimit dypalësh në zhvillimin e qeverisë, të nënshkruar në Samitin Botëror të Qeverisë 2023 si pjesë e Programit të Shkëmbimit të Përvojës Qeveritare. Ai theksoi më tej përpjekjet e qeverive për ta transformuar këtë përpjekje të kombinuar në një shembull të suksesshëm të partneriteteve konstruktive dhe të qëllimshme për të përmirësuar punën qeveritare dhe për të nxitur efikasitetin, performancën dhe gatishmërinë për të ardhmen, në dobi të individëve dhe shoqërive. Marrëveshja e partneritetit mes qeverive të Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Republikës së Shqipërisë u nënshkrua nga Ministri i Çështjeve të Kabinetit dhe Kryetar i Samitit Botëror të Qeverive, Mohammad bin Abdullah Al Gergawi dhe Ministrja e Shtetit për Standardet dhe Shërbimet e Shqipërisë, Milva Ekonomi. Ajo përqendrohet në shkëmbimin e njohurive, ekspertizës dhe praktikave më të mira në zhvillimin e qeverisë, si dhe në ndarjen e përvojave të suksesshme në fushat e përsosmërisë, inovacionit, performancës, përshpejtuesve të qeverisë dhe zhvillimit të shërbimeve, si dhe në ndërtimin e kapaciteteve dhe fuqizimin për t'u përballur me sfidat e ardhshme. Më 3 shtator 2023, Zëvendëskryeministrja dhe Ministrja e Infrastrukturës dhe Energjisë, Belinda Balluku, zhvilloi një takim me Ministrin e Punëve të Jashtme, Sheikh Abdullah bin Zayed Al Nahyan gjatë vizitës së saj në Emiratet e Bashkuara Arabe. Balluku dhe Al Nahyan diskutuan marrëdhëniet dhe forcimin e mëtejshëm të bashkëpunimit midis dy vendeve në fusha të ndryshme si ekonomia, turizmi, inovacioni, infrastruktura, si dhe zhvillimi dhe shkëmbimi i praktikave qeveritare. Më 30 shtator 2023, gjatë një vizite zyrtare në Tiranë, Princi i Kurorës së Abu Dhabit, Sheikh Khaled bin Mohamed bin Zayed Al Nahyan, u takua me Kryeministrin e Shqipërisë, Edi Ramën, për të diskutuar mundësitë për të forcuar më tej bashkëpunimin midis Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Shqipërisë në dobi të të dy vendeve dhe popujve të tyre. Sheikh Khaled vlerësoi marrëdhënien e ngushtë dhe partneritetin strategjik mes vendeve në zhvillim, investime dhe tregti, pas nënshkrimit të marrëveshjes së bashkëpunimit ekonomik midis Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Shqipërisë në vitin 2020. Ai gjithashtu theksoi rëndësinë e zgjerimit të fushëveprimit të bashkëpunimit të ndërsjellë dhe eksplorimit të mundësive të investimit në sektorë të ndryshëm jetikë si energjia, infrastruktura dhe turizmi, ndër të tjera. Më 13 shkurt 2024, gjatë një vizite zyrtare në Abu Dhabi, kryeministri i Shqipërisë Edi Rama u takua me Shkëlqesinë e Tij Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, President i Emirateve të Bashkuara Arabe në Pallatin Shati; Gjykatën Presidenciale të Emirateve të Bashkuara Arabe. Ky takim u realizua si rrjedhojë e një marrëveshjeje mes Shqipërisë dhe Emirateve të Bashkuara Arabe për tregtinë e lirë. Kjo u njoftua nga kreu i qeverisë, Edi Rama, në një postim që ai postoi në rrjetet sociale, ndërsa ndau një foto nga takimi me Presidentin e Emirateve të Bashkuara, Muhammed Bin Zayed Al Nayan, të cilin ai tha se e nderoi miqësia dhe mikpritja në shtëpinë e tij. Ndër të tjera, kreu i qeverisë theksoi se ata biseduan me presidentin për ecurinë e projekteve të mëdha strategjike në fushën e energjisë, turizmit, infrastrukturës dhe sigurisë. Më 6 qershor 2024, ambasadorët Amna Mahmoud Mohamed Abdalla Fikri të Emirateve të Bashkuara Arabe, Mimoza Halimi e Shqipërisë dhe Ernesto Pinto Bazurco Rittler i Perusë i dorëzuan letrat kredenciale Presidentit estonez Alar Karis në Kadriorg. Kreu i shtetit estonez foli me ambasadorët rreth forcimit të marrëdhënieve dypalëshe dhe zgjidhjes së konflikteve në mbarë botën. Ai u tha atyre se është shumë e rëndësishme që Estonia të mbështesë Ukrainën, ta ndihmojë atë të fitojë luftën dhe të sigurojë përfaqësimin më të gjerë ndërkombëtar të mundshëm në samitin e ardhshëm të paqes në Zvicër. Ai tha se duhet të bëhen të gjitha përpjekjet për të gjetur një zgjidhje edhe për konfliktin në Gaza. Presidenti Karis u ndal gjithashtu te zhvillimet në OKB dhe shpjegoi pse është jetike të ecet përpara me reformat në Këshillin e Sigurimit të OKB-së. Ai theksoi se duhet të bëhet përparim me planin e paqes të paraqitur nga Ukraina, pasi ai do të garantojë kornizën e nevojshme për paqe të qëndrueshme. Në takimin e tij me ambasadoren Amna Mahmoud Mohamed Abdalla Fikri të Emirateve të Bashkuara Arabe, Presidenti Karis shprehu kënaqësinë e tij që sipërmarrësit nga Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Estonia po kërkojnë të krijojnë lidhje më të ngushta ekonomike, me një këshill biznesi që është krijuar për të nxitur tregtinë dhe për të rritur investimet. Nisja e fluturimeve direkte midis Dubait dhe Talinit në tetor duhet të kontribuojë në këtë, si dhe në rritjen e bashkëpunimit në fushën e turizmit. Kreu i shtetit gjithashtu mbështeti një bashkëpunim më të madh në fushat e shkencës dhe arsimit. Në diskutimet e tij me ambasadoren e Shqipërisë Mimoza Halimi, Presidenti Karis konfirmoi mbështetjen e Estonisë për integrimin e Shqipërisë në BE dhe njohu partneritetin e shkëlqyer midis dy vendeve të tyre si aleatë me të njëjtat qëllime si në NATO ashtu edhe në OKB. "Estonia gjithmonë ka mbështetur zgjerimin e BE-së dhe integrimin e mëtejshëm të vendeve në Ballkanin Perëndimor", tha ai. "Shpresojmë që ju të ruani entuziazmin tuaj për reformat në mënyrë që të përshpejtoni procesin e pranimit. Më lejoni të them përsëri se ne jemi të gatshëm të ndihmojmë në çdo mënyrë që mundemi kur bëhet fjalë për integrimin e Shqipërisë." Në takimin e tij me ambasadorin Ernesto Pinto Bazurco Rittler të Perusë, Presidenti Karis tha se Estonia ishte e gatshme të ndante përvojën e saj të tranzicionit dixhital, qeverisjes elektronike dhe sigurisë kibernetike me kombin e Amerikës së Jugut. Ambasadori i Shqipërisë është i vendosur në Varshavë, ndërsa ambasadorët e Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Perusë janë të vendosur në Helsinki. Më 15 janar 2025, u vendos një marrëveshje mes Shqipërisë, Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Italisë, për ndërlidhje energjitike mes Shqipërisë dhe vendeve të tjera të Ballkanit, Italisë dhe Vendeve Arabe të Gjirit Persik, ku përfshihen edhe Emiratet e Bashkuara Arabe. Giorgia Meloni përfundoi një mision të rëndësishëm njëditor e gjysmë në Abu Dhabi, duke theksuar rolin strategjik të Romës në Gjirin Persik dhe si një qendër energjie midis Evropës dhe Afrikës. Ndërsa axhenda e saj diplomatike zgjerohet, Kryeministrja kërkon të rrisë ndikimin global të Italisë. Energjitë e rinovueshme fuqizojnë lidhjet mesdhetare. Marrëveshja trepalëshe përqendrohet në instalimin e centraleve të energjisë nga era, dielli dhe hibride në Shqipëri, me një pjesë të konsiderueshme të energjisë elektrike që do të transmetohet në Itali. Më 23 shkurt 2025, në një vizitë zyrtare në Shqipëri, Presidenti i Emirateve të Bashkuara Arabe, Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan dhe kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, diskutuan mënyrat për të përmirësuar marrëdhëniet dypalëshe dhe për të zgjeruar bashkëpunimin, veçanërisht në sektorë kyç si ekonomia, tregtia, energjia e rinovueshme, siguria ushqimore dhe teknologjia. Diskutimet u zhvilluan në Tiranë gjatë vizitës së punës së Lartësisë së Tij, Presidentit të Emirateve të Bashkuara Arabe, në Shqipëri. Kryeministri Rama mirëpriti Lartësinë e Tij, Sheikh Mohamed bin Zayed, dhe riafirmoi angazhimin e Shqipërisë për të forcuar lidhjet me Emiratet e Bashkuara Arabe, duke shfrytëzuar mundësitë për të thelluar bashkëpunimin dypalësh. Më 26 shkurt 2025, në një takim dypalësh të delegatëve nga Shqipëria dhe Emiratet e Bashkuara Arabe në Tiranë, u njoftua se Emiratet e Bashkuara Arabe do të zbatojnë një projekt trafiku inteligjent në Shqipëri, si pjesë e një plani më të gjerë për të përhapur infrastrukturën e qytetit inteligjent në të gjithë vendin ballkanik. Në një njoftim nga kompania e analizës së të dhënave Presight, e cila është pjesë e grupit të teknologjisë G42 me seli në Abu Dhabi, ajo zbuloi një marrëveshje të arritur me Shqipërinë për të zbatuar një projekt të gjerë 'qyteti inteligjent' të mundësuar nga inteligjenca artificiale. Iniciativa do të mbulojë 20 qytete në të gjithë vendin, thuhet se me qëllime të veçanta për të zvogëluar trafikun dhe mbingarkesën dhe për të shkurtuar kohën e reagimit ndaj emergjencave. Marrëveshja u nënshkrua të Tiranë, mes Ministrit të Emirateve për Industri dhe Teknologji të Avancuar dhe Kryetarit të Presight, Dr. Sultan Bin Ahmed Al Jaber, dhe Zëvendëskryeministrit të Shqipërisë, Ministrit të Infrastrukturës dhe Energjisë dhe Ministrit të Brendshëm, Ervin Hoxha. Nga datat 16-17 korrik 2025, në një mision diplomatik të rrallë dhe të planifikuar me shumë orar, Presidenti i Emirateve të Bashkuara Arabe, Sheikh Mohammed Bin Zayed Al Nahyan, bëri një vizitë të paparalajmëruar në Shqipëri në mbrëmjen e 16 korrikut, duke shënuar udhëtimin e tij të dytë në vendin ballkanik në më pak se pesë muaj. Vizita, e cila zgjati vetëm disa orë dhe përfundoi deri në mesditën e 17 korrikut, po shihet si një gjest i fuqishëm që nënvizon lidhjet në rritje midis dy kombeve - dhe rëndësinë strategjike që Shqipëria duket se ka në llogaritjet rajonale të Abu Dhabit. Edhe pse pak detaje zyrtare u publikuan paraprakisht, vizita përfshinte diskutime të nivelit të lartë, gjeste simbolike vlerësimi dhe sinjale të një angazhimi më të thellë ekonomik. Kryeministri Edi Rama i dha Sheikh Mohammed nderin më të lartë civil të vendit - "Yllin e Mirënjohjes Publike" - në një ceremoni në Zyrën e Kryeministrit. Rama iu referua udhëheqësit të Emirateve të Bashkuara Arabe si "një vëlla dhe një mik i vërtetë i Shqipërisë", duke theksuar ndihmën e dhënë nga Emiratet e Bashkuara Arabe pas tërmetit shkatërrues të vitit 2019, kur fondet e Emirateve ndihmuan në rindërtimin e shtëpive për mijëra familje të zhvendosura. “Nuk do ta harroj kurrë momentin kur erdha tek ju pas tërmetit, dhe ju më mbajtët dorën dhe thatë: ‘Vëlla, ti dhe populli juaj nuk jeni vetëm’”, tha Rama në fjalën e tij. Përtej simbolikës personale dhe shprehjeve të miqësisë, vizita duket se pasqyron një rikalibrim më të madh të qasjes së politikës së jashtme të Shqipërisë. Sipas burimeve diplomatike të nivelit të lartë, Emiratet e Bashkuara Arabe aktualisht po eksplorojnë investime të mundshme në Shqipëri me vlerë deri në 1.3 miliardë euro, veçanërisht në infrastrukturën e energjisë dhe sigurisë. Marrëveshjet e nënshkruara tashmë përfshijnë një partneritet për energjinë e rinovueshme midis KESH dhe OST të Shqipërisë dhe kompanive emirateane Masdar dhe TAQA, pas një Memorandumi Mirëkuptimi në COP29 në fund të vitit 2024. Një projekt tjetër përfshin një sistem mbikëqyrjeje inteligjente dhe menaxhimi të trafikut të mundësuar nga inteligjenca artificiale në qytetet kryesore të Shqipërisë, të nënshkruar midis Ministrisë së Brendshme dhe firmës së Emirateve të Bashkuara Arabe Presight AI. Më 13 gusht 2025, Qeveria e Emirateve të Bashkuara Arabe dërgoi një skuadër zjarrëfikëse në Shqipëri, në kuadër të zjarreve të mëdha që kishin kapur pjesë të ndryshme të vendit në atë periudhë. Qeveria shqiptare dhe Ministria e Jashtme e Shqipërisë e falenderoi Qeverinë e Emirateve të Bashkuara Arabe për ndihmën që ajo i dha për dërgesën e skuadrës zjarrëfikëse për të zhvilluar luftën ndaj zjarreve dhe vlerësoi kontributin e dhënë nga Qeveria Emiratase për Shqipërinë, që si shkak i ndihmës saj u bë e mundur shuarja e zjarreve të mëdha të përhapura gjatë asaj kohe në Shqipëri.

 Marrëdhëniet ekonomike 

Më 22 janar 2012, në një takim dypalësh në Dubai, Ministri i Ekonomisë i Emirateve të Bashkuara Arabe, Sultan bin Saeed Al Mansouri, nënshkroi me Zëvendëskryeministrin dhe Ministrin e Punëve të Jashtme të Shqipërisë, Edmond Haxhinasto, marrëveshjen për bashkëpunim ekonomik me Republikën e Shqipërisë për të zhvilluar bashkëpunimin ekonomik, tregtar dhe teknik mes dy vendeve. Në këtë marrëveshje përfshihen bashkëpunim në fushat e tregtisë, industrisë, bujqësisë, transportit, telekomunikacionit, turizmit dhe investimeve. Më 15 tetor 2015, u nënshkrua një marrëveshje mes Këshillit të Ministrave të Republikës së Shqipërisë dhe Qeverisë së Emirateve të Bashkuara Arabe për mbrojtjen e investimeve. Nga kjo marrëveshje investitorë të të dy vendeve kur bëjnë investime në secilin vend, i kanë të sigurta dhe të deklaruara ato. Po në këtë datë, më 15 tetor 2015, u zhvillua një marrëveshje mes Shqipërisë dhe Emirateve të Bashkuara Arabe për mbrojtjen e investimeve. Nga kjo marrëveshje investimet e investitorëve, sipërmarrësve dhe biznesmenëve në secilin vend do të deklarohen dhe mbrohen në çdo rast. Më 27 nëntor 2020, në një takim dypalësh në Durrës, Kryeministri i Shqipërisë Edi Rama është takuar me Ministrin e Punëve të Jashtme të Emirateve të Bashkuara Arabe, Sheikh Abdullah Bin Zayed Al Nahyan, për të diskutuar bashkëpunimin në biznes. Bisedimet rezultuan në dy marrëveshje. Njëra mbulon ndërtimin e apartamenteve në portin e Durrësit të Shqipërisë dhe e dyta ka të bëjë me kompanitë e Emirateve të Bashkuara Arabe që investojnë në Shqipëri. Më 12 nëntor 2024, Korporata Elektroenergjitike Shqiptare (KESH) dhe Masdar, gjigandi i Emirateve të Bashkuara Arabe, nënshkruan një marrëveshje për të krijuar një kompani të përbashkët që do të investojë në Shqipëri. Marrëveshja u nënshkrua pasi Kryeministri Edi Rama dhe Zëvendëskryeministrja dhe Ministrja e Infrastrukturës dhe Energjisë, Belinda Balluku, u takuan me Presidentin e Azerbajxhanit, Ilham Aliyev në Baku, Azerbajxhan. Pas nënshkrimit të marrëveshjes me Emiratet e Bashkuara Arabe për të krijuar një kompani të përbashkët publike të energjisë, u zhvillua një takim me Presidentin e Azerbajxhanit, Ilham Aliyev, ku u nënshkrua një memorandum bashkëpunimi midis Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë, Albgaz dhe kompanisë shtetërore të naftës në Azerbajxhan, SOCAR, për zhvillimin e infrastrukturës së gazifikimit të qytetit të Korçës, për të cilën janë kryer studime paraprake dhe do të fillojë puna për projektin e detajuar inxhinierik, u shpreh Rama. Më 22 nëntor 2024, Shqipëria dhe Emiratet e Bashkuara Arabe forcuan partneritetin e tyre ekonomik me lançimin e Komitetit të tyre të Përbashkët Ekonomik (JEC) përurues. Takimi, i mbajtur në Tiranë, shënon një kapitull të ri në marrëdhëniet dypalëshe tregtare dhe investuese midis dy vendeve, duke u përqendruar në sektorët prioritarë, duke përfshirë energjinë e rinovueshme, logjistikën, infrastrukturën, bujqësinë, sigurinë ushqimore dhe teknologjinë. Më 26 nëntor 2024, Shqipëria u bë qendra e bashkëpunimit ekonomik me Lindjen e Mesme në atë ditë të caktuar të javës së konferencës ekonomike mes Shqipërisë dhe Emirateve të Bashkuara Arabe, me një forum të organizuar nga AIDA. Delegacioni i Emirateve të Bashkuara Arabe (EBA), i kryesuar nga Ministri i Tregtisë së Jashtme, Sh.T. Thani Bin Ahmed Al Zeyoudi, përfshinte përfaqësues të kompanive elitare dhe solli mesazhe të qarta për rritjen e investimeve dhe shkëmbimeve tregtare. Delegatë nga fusha e ekonomisë dhe investitorë, sipërmarrës e biznesmenë u shprehën se investimet arabe në Shqipëri kanë arritur në 52 milionë euro deri në mesin e vitit 2024, me një rritje prej 280% vetëm në vitin 2023. Vëllimi tregtar midis dy vendeve ka arritur në 43 milionë euro, me eksportet shqiptare që u rritën me 45.5%. Eventi përfshinte diskutime strategjike dhe bisedime B2B midis kompanive në fusha të tilla si energjia, teknologjia dhe ndërtimi, duke hedhur themelet për projekte të reja. Ndër pjesëmarrësit e delegacionit nga Emiratet e Bashkuara Arabe ishin kompani të tilla si Masdar, JAFZA, ADNOC Global Trading, Kumo Industries dhe Oumolat. Më 16 janar 2025, gjatë një takimi në Abu Dhabi, Presidenti i Emirateve të Bashkuara Arabe, Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, dhe Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama diskutuan aspekte të ndryshme të bashkëpunimit dypalësh të kombeve të tyre dhe eksploruan mënyra për të forcuar dhe avancuar lidhjet, veçanërisht në fushat që mbështesin zhvillimin në të dy vendet. Bisedat trajtuan gjithashtu një sërë çështjesh rajonale dhe ndërkombëtare me interes të ndërsjellë. Gjatë takimit të tyre në Qasr Al Shati në Abu Dhabi, Lartësia e Tij i uroi mirëseardhjen Kryeministrit të Shqipërisë, i cili po merr pjesë në Javën e Qëndrueshmërisë së Abu Dhabit (ADSW) 2025 gjatë vizitës së tij në Emiratet e Bashkuara Arabe. Gjatë viteve të zhvillimeve të marrëdhënieve ekonomike mes Shqipërisë dhe Emirateve të Bashkuara Arabe, në Abu Dhabi është krijuar Këshilli i Biznesit i Abu Dhabit i cili mbulon disa nga marrëdhëniet ekonomike mes Shqipërisë dhe Emirateve të Bashkuara Arabe, lidhjet ekonomike mes dy vendeve si dhe publikime për ekonominë, shkëmbimet tregtare dhe të bërit biznes mes dy vendeve.

 Publikime dhe koleksione të marrëdhënieve diplomatike 

Ndërsa Emiratet e Bashkuara Arabe marrin një rol udhëheqës në reagimin ndërkombëtar ndaj krimit, mbetet për t'u parë nëse është e përkushtuar për të luftuar krimin apo thjesht për të 'larë krimin' imazhin e saj publik.

Më 18 maj 2024, Struktura e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar e Shqipërisë (organi gjyqësor i vendit përgjegjës për hetimin e korrupsionit dhe krimit të organizuar) kreu një operacion të madh kundër shtatë grupeve kriminale aktive në vend dhe në BE. Operacioni, i mbështetur nga Europol, u bazua në informacionin nga aplikacioni i komunikimeve të përgjuara Sky ECC. U lëshuan urdhër-arreste për 50 të dyshuar, por vetëm 20 u ndaluan. Raportet e medias treguan se disa nga objektivat kryesorë të operacionit kishin ikur në Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA) për t'iu shmangur arrestimit.

Emiratet e Bashkuara Arabe, dhe veçanërisht Dubai, kanë qenë prej kohësh një strehë për kriminelët nga Ballkani Perëndimor. Para operacionit të majit, rreth 25 shtetas shqiptarë të kërkuar nga sistemi i drejtësisë i vendit dihej se banonin në Emiratet e Bashkuara Arabe, sipas një oficeri të lartë të policisë shqiptare. Një numër edhe më i madh shqiptarësh që besohet se janë të përfshirë në aktivitete kriminale, por që ende nuk kërkohen nga autoritetet, raportohet gjithashtu se ndodhen në vend për të shmangur ekstradimin nëse lëshohen urdhër-arreste.

Por Emiratet e Bashkuara Arabe nuk janë vetëm një destinacion për kriminelët shqiptarë. Për vite me radhë, ato kanë shërbyer si një strehë për disa nga kriminelët më të kërkuar në botë dhe individët e korruptuar, duke i lejuar ata jo vetëm t'i shmangen drejtësisë, por edhe të pastrojnë të ardhurat e tyre të paligjshme. Sipas Indeksit të Krimit të Organizuar të vitit 2023, Emiratet e Bashkuara Arabe janë shfaqur si një qendër e rëndësishme globale për krimet financiare dhe pastrimin e parave, me një rezultat prej 9.5 nga 10 për krimet financiare - më i larti në botë, i barabartë me Libinë. Me platforma të koduara si Sky ECC dhe EncroChat që tani janë përgjuar nga forcat e rendit evropiane, shumë prej tyre kanë kërkuar mbrojtjen alternative të ofruar nga Emiratet e Bashkuara Arabe.

Pavarësisht personazheve të dyshimta që tërheq, Emiratet e Bashkuara Arabe kanë një politikë tolerance zero ndaj përdorimit të paligjshëm të drogës, me trafikimin e drogës që konsiderohet një krim serioz. Mbajtja e armëve dhe shfaqjet publike të dhunës janë gjithashtu të ndëshkueshme rëndë. Si pasojë, kriminelët ndërkombëtarë dhe shkelësit e ligjit që besohet se janë në Emiratet e Bashkuara Arabe në përgjithësi përmbahen nga angazhimi në këto lloj aktivitetesh ndërsa janë në vendin pritës. "Vetëm në Dubai krerët e dy bandave rivale e gjejnë veten duke ngrënë në të njëjtin restorant, por asnjëra nuk guxon të ngrejë gishtin kundër tjetrës", tha një gazetar shqiptar për Iniciativën Globale Kundër Krimit të Organizuar Transnacional.

Për shkak të numrit të lartë të shtetasve të tyre që ikin në Emiratet e Bashkuara Arabe, shumë vende kanë kërkuar marrëveshje ekstradimi me vendin e Gjirit për të ndjekur penalisht kriminelët e dyshuar në vendet e tyre të origjinës. Për shembull, në fund të prillit, ministri i brendshëm i Shqipërisë bëri një vizitë zyrtare në Dubai për të kërkuar marrëveshje mbi ekstradimin, ndihmën e ndërsjellë ligjore dhe transferimin e personave të dënuar.

Megjithatë, siç tregojnë shembujt më poshtë, nënshkrimi dhe miratimi i traktateve të ekstradimit me Emiratet e Bashkuara Arabe nuk siguron domosdoshmërisht që ekstradimet do të ndodhin. Ka arsye të ndryshme pse vendet kanë vështirësi të arrijnë rezultate, por shumica e ekspertëve besojnë se dinamika e brendshme e pushtetit të Emirateve të Bashkuara Arabe dhe, mbi të gjitha, vullneti politik janë faktorët më të spikatur.

Në korrik 2023, Holanda miratoi dy traktate që lehtësojnë ekstradimin dhe ndihmën e ndërsjellë ligjore me Emiratet e Bashkuara Arabe. Një nga objektivat kryesorë të ekstradimit ishte bosi boshnjako-holandez i drogës Edin Gačanin. Megjithatë, pavarësisht se u arrestua në Dubai në vitin 2022 dhe u dënua në mungesë me shtatë vjet burg nga një gjykatë e Roterdamit, ekstradimi nuk u bë. Në janar 2024, Gačanin u lirua me kusht nga Dubai dhe vendndodhja e tij nuk dihet. I njëjti skenar u zhvillua me djalin e kriminelit të dënuar Ridouan Taghi. Në shtator 2023, Faissal Taghi u arrestua në Dubai me një urdhër arresti ndërkombëtar për trafik droge, por ekstradimi i tij nuk u realizua.

Një shembull tjetër është Afrika e Jugut, e cila ka një traktat ekstradimi me Emiratet e Bashkuara Arabe, të ratifikuar në qershor 2021. Megjithatë, kur Atul dhe Rajesh Gupta - të përfshirë në një skemë kapjeje shtetërore gjatë administratës së Jacob Zuma - u arrestuan në qershor 2022 në Emiratet e Bashkuara Arabe me një urdhër arresti të INTERPOL-it, procesi i tyre i ekstradimit u pengua.

Agjencitë evropiane të zbatimit të ligjit po eksplorojnë mundësinë e bashkimit të forcave për të ushtruar presion mbi Emiratet e Bashkuara Arabe për të mbështetur traktatet e tyre të ekstradimit. Ata besojnë se lobimi i përbashkët mund të jetë më efektiv sesa veprimi nga vendet individuale. Në këtë skenar, përpjekjet e Emirateve të Bashkuara Arabe për t'u projektuar si lider në luftën ndërkombëtare kundër krimit të organizuar dhe korrupsionit paraqesin një mundësi për të hapur një rrugë të re.

Që nga viti 2021, Ahmed Naser Al-Raisi, inspektor i përgjithshëm i ministrisë së brendshme të Emirateve të Bashkuara Arabe, ka qenë president i INTERPOL-it. Përveç kësaj, Emiratet e Bashkuara Arabe do të presin Kongresin e ardhshëm të OKB-së për Krimin në Abu Dhabi në prill 2026. Kongresi do të ofrojë një mundësi kyçe për shtetet të shtyjnë për më shumë veprime mbi angazhimet e dakorduara për t'iu përgjigjur krimit të organizuar ndërkombëtar, përfshirë ekstradimin.

Megjithatë, në konferencën e organizuar nga Emiratet e Bashkuara Arabe mbi këto çështje - Konferenca e Shteteve Palë në Konventën e OKB-së Kundër Korrupsionit, në vitin 2019 - autoritetet e vendit ndaluan dhe i mohuan hyrjen një gazetari serb mbi antikorrupsionin dhe krimin e organizuar.

Pesë vjet më vonë, Kongresi i ardhshëm i Krimit në Abu Dhabi, së bashku me rolin udhëheqës të Emirateve të Bashkuara Arabe në INTERPOL, duket se janë mundësi të arta për vendin që të shihet si një partner i besueshëm dhe i besueshëm në përpjekjet globale për të luftuar krimin e organizuar dhe korrupsionin. Megjithatë, duke pasur parasysh reputacionin e Dubait si një strehë e sigurt për kriminelët ndërkombëtarë, një partner jobashkëpunues për ekstradim dhe një qendër për flukset financiare të paligjshme globale dhe zinxhirët e furnizimit të paligjshëm mjedisor, palët e interesuara më skeptike mund ta shohin këtë si një formë të 'larjes së krimit' - thjesht si një mënyrë që vendi të përmirësojë imazhin e tij publik.

Nëse motivet e tij janë vërtet transparente dhe të vërteta, Emiratet e Bashkuara Arabe mund të transformohen nga një vend i perceptuar si një destinacion ku kriminelët e huaj ndihen rehat në një vend që po e merr seriozisht krimin e organizuar. Mbetet për t’u parë nëse Emiratet e Bashkuara Arabe janë vërtet të përkushtuara për të luftuar krimin, apo nëse po e “pastrojnë krimin” në mënyrë strategjike.

 Shiko edhe 

 Marrëdhëniet e jashtme të Shqipërisë

 Referime 

 Lidhje të jashtme 

Kategoria:Marrëdhëniet e jashtme të Shqipërisë
Kategoria:Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Emirateve të Bashkuara Arabe