Limes Dacicus

Limes Dacicus është termi përgjithësues modern dhënë një grupimi pengesash dhe muresh të lidhur në një seri fortesash romake përgjatë kufijve (shiko Limes) të provincës romake të Dakisë, që daton nga fillimi i shekullit të II. Ata shtriheshin për rreth 1,000 kilometra dhe përfshinin:

 Limes Alutanus në krahun lindor të Lumit Olt;
 Limes Porolissensis
 Limes Transalutanus në Vllahi;
 I ashtuquajturi Muri i Trajanit midis Konstancës dhe Danubit, duke përfshirë:
 Murin e Poshtë të Trajanit ose Murin e Athanarikut, pak në veri të Grykëderdhjes së Danubit, në Moldavi;
 Muri i Sipërm i Trajanit ose Muri Greuthungi në Moldavinë Qendrore, nga Lumi Prut deri te Lumi Dniester, megjithëse ata mund të mos kenë qenë romakë’
 Muri i Kostandinit, ose Brazda lui Novac de Nord në Vllahi rreth vitit 330 dhe 300 kilometra i gjatë.

Shumë nga këta "mure" përbëheshin nga pengesa apo ledhe dheu, 3 metra të lartë dhe 2 metra të gjerë, të ngjashëm me Murin e Antoninit.

Karakteristikat
parapamje|majtas|432px|Muret Romake/Bizantine/Gote, Ultësira Rumune
Pozicionet e kufirit në Daki nuk janë saktësisht të njohura, por shpesh mendohet të jenë të lidhur me sitet arkeologjike, veçanërisht fortesat.Ioana A.OLTEAN / William S. HANSON, Defining the Roman Limes in Romania: The Contribution of Aerial and Satellite Remote Sensing, Proceedings of the 22nd International Congress of Roman Frontier Studies, Ruse, Bulgaria, September 2012 Limes Dacicus përbëhet nga një sistem kullash vrojtimi, mure torfe, kështjellëza të vogla, fortesa që gjenden rreth 5 kilometra mbrapa limesit dhe fortesëza, ashtu si dhe pak fortesa legjionare mbrapa vijës kufitare, që janë ndërtuar në mjaft faza. Limes ishte një sistem monitorimi për kontrollin e trafikut, jo për mbrojtje reale dhe shikueshmëria nga kullat e vrojtimit për jashtë provincës ishte i kufizuar.

Shumica e kufirit gjendej përgjatë Karpateve dhe vargmaleve të tjera me pak kalime të përshtatshme për ushtritë dhe pjesa tjetër e rrjedhave të poshtme të lumenjve Mureş, Tisza dhe Olt (Alutus). Përveç fortifikimeve gjatë kufirit veri-perëndimor të Dakisë për rreth 6 kilometra nevojitej të mbyllej rruga hyrëse për në Porolissum. Përgjithësisht fortesat kryesore të limesit ishin ndërtuar ndërsa terreni i afërt i lartë kontrollohej nga kullat e vrojtimit, për shembull gjatë një vije prej 42 kilometrash në jug-perëndim të Porolissum.GUDEA, N. 1997. Der Meseş-Limes. Die vorgeschrobene Kleinfestungen auf dem westlichen Abschnitt des Limes der Provinz Dacia Porolissensis. Zalău: County Museum Sălaj Kufiri i vetëm tjetër në Daki me fortifikime të gjera ishte Limes Transalutanus në jug-lindje.NAPOLI, J. 1997. Recherches sur les fortifications linéares romaines (Collection EFRA 229). Rome: École française de Rome fq. 322–335

Mbrojtja e Dakisë ishte e përqëndruar në dy pika: në gjysmën lindore te fortesa në Angustia (Breţcu), e cila kontrollonte Kalimin e brishtë Oituz, dhe në perëndim në Porolissum.

 Historia 

parapamje|Harta e Dakisë në vitin 124 të e.s.
Dakia u bë një provincë romake pas Luftërave Daciane të Trajanit pas vitit 106 të e.s., por pushtimi ushtarak i Vllahisë, ultësirës midis kodrave të poshte të Karpateve dhe Danubit, mund të ketë ndodhur që nga fundi i Luftës së Parë Daciane të Trajanit (101–102). Shumica e fortesave në Dacia, sidoqoftë, u ngritën pas pushtimit përfundimtar të dakëve në vitin 106. Megjithatë, romakët nuk i hoqën garnizonet e Danubit për të ruajtur kontrollin dhe tregtinë përgjatë DanubitGudea N., Die nordgrenze der römischen provinz obermoesien. Materialien zu ihrer Geschichte (86–275 n. Chr.), “Jahrbuch des Römisch-Germanischen zentralmuseums Mainz” 48, 1–118. dhe sepse trupat aty ishin një lloj rezerve strategjike për frontet e tjera nëse nevojitej.

Organizimi i provincës eci shpejtë nën guvernatorin e saj të parë, Decim Terentius Skaurianin, siç tregohet nga monedhat e prera në vitin 112, që bartin mbishkrimin DACIA AUGUSTI PROVINCIA. Provincat evropiane të perandorisë kishin kufij të fortifikuar (limes) gjatë të cilit ishin vendosur njësi ushtarake përgjatë lumenjve (Rini dhe Danubi) ose me ledhe mbrojtëse. Malet dhe lumenjtë e Dakisë nuk ishin të përshtatshëm për asnjë skemë dhe u deshën dhjetë vjetë para se një linjë e përshtatshme mbrojtëse të ndërtohej përgjatë maleve, kalimeve dhe lumenjve në kufijtë e perandorisë. Mbrojtja e Dakisë ishte shumë më e kushtueshme sesa ajo e provincave të tjera; provinca kishte kufij të gjatë të brishtë përgjatë shumë pjesëve të cilat komunikonin me vështirësi midis posteve të fortifikuara.Endre Tóth, THE ROMAN PROVINCE OF DACIA

Braktisja e Moldavisë dhe krijimi i Limes Transalutanus të dyja mund të datohen rreth mbretërimit të Adrianit.

Tërheqja në Danub
Adriani i dha pjesën jug-lindore të Dakisë roksolanëve sarmatë në vitin 119 për të qetësuar mbretin e tyre, Rasparaganin, i cili mori shtetësinë romake, statusin e mbretit klient dhe me gjasa një rritje të financimeve.Julian Bennett, Trajan-Optimus Priceps. Bloomington: Indiana University Press, 2001, , fq. 165

Braktisja romake e të gjithë Dakisë, me gjasa ndodhi gjatë sundimit të Galienit (260–268), para datës tradicionale rreth vitit 275, kur Aureliani krijoi provincën e re të Dacisë në jug të Danubit.I.B. Cătăniciu, Evolution of the system of defence works in Roman Dacia, BAR International series 116, Oksford, 1981 fq. 53-55

Në Periudhën e Vonë Romake, shtrirja e kontrollit dhe pushtimit ushtarak mbi territorin në veri të Danubit mbetet kundërthënës. Një fortesë romake (Pietroasa de Jos), mjaft përtej Limes Danubii dhe afër Moldavisë, duket se ka qenë pushtuar në shekullin e IV, si fortesa mbi ura (Sucidava, Barboşi dhe Constantiniana Daphne e palokalizuar) përgjatë bregut të majtë të lumit. Archeological research about Romans in Romania during the 3rd and 4th centuries (rumanisht)

"Brazda lui Novac de Nord" (ose "Muri i Kostandinit") i shfaqur nga gërmimet e fundit tregon një datim nga perandori Kostandin rreth vitit 330,Wacher. The Roman World ISBN 978-041526314-6, fq. 189 në të njëjtën kohë si "Limes Sarmatiae" (ose "Diga e Dreqit"), një seri ledhesh dheu dhe pengesash mbrojtëse dhe hendeqe të ndërtuara nga romakët midis Ultësirave të Rumanisë dhe Panonisë.Map showing the Roman fortifications in the 4th century

Limes përdorej nga mbretëritë jo romak pas shekujve të V dhe të VI dhe pjesërisht i rindërtuar dhe rritur.

Shiko gjithashtu

 Rumania parahistorike
 Dakia
 Dakët
 Burebista
 Dioqeza e Dakisë
 Agger
 Amfiteatri Romak
 Anijet Romake
 Arkitektura Romake
 Arkitektura e Teatrove Romake
 Arsimi në Romën e lashtë
 Arti romak
 Arx
 Bujqësia në Romën e lashtë
 Burgus
 Castellum
 Castra
 Cirku Romak
 Claustra Alpium Iuliarum
 Contio
 Cursus honorum
 Çitadela
 Dominati (Roma)
 Domus
 Dux
 E drejta romake
 Ekonomia Romake
 Feja romake
 Festivalet Romake
 Fëmijëria në Romën e lashtë
 Filozofia e lashtë romake
 Forumet Romake
 Harku i Triumfit
 Honesta missio
 Honestiores dhe humiliores
 Iliro-romakët
 Institucionet politike të Romës së lashtë
 Kalendari Romak
 Kleisoura (distrikt bizantin)
 Klima e Romës së Lashtë
 Kohorta (njësi ushtarake)
 Kolona e Fitores
 Kolonia Romake
 Kopshtet romake
 Kufijtë ushtarakë dhe fortifimet romake
 Kultura e Romës së lashtë
 Kuzhina antike romake
 Larja në Romën e Lashtë
 Legjioni romak
 Limes
 Limes Alutanus
 Limes Britannicus
 Limes Danubii
 Limes Moesicus
 Limes Pannonicus
 Limes Porolissensis
 Limes Sarmatiae
 Limes Transalutanus
 Lista e toponimeve latine në Ballkan
 Lista e kolonive romake
 Llaçi romak
 Lupanari
 Magjistratët romakë
 Magister militum Ilirikum
 Mansio
 Mare Nostrum
 Marina Romake
 Martesa në Romën e lashtë
 Mitologjia romake
 Mjeksia Romake
 Moda e flokëve në Romën e lashtë
 Mos maiorum
 Muret e lashta të Durrësit
 Muret mbrojtëse romake
 Muri i Antoninit
 Muri i Hadrianit
 Muri i Trajanit
 Notitia Dignitatum
 Novus homo
 Optimates dhe populares
 Pallatet perandorake të Romës
 Pax Romana
 Perandoria Romake
 Peregrinus
 Periudha e Ngrohtë Romake
 Principati (Roma)
 Republika Romake
 Romanitas
 Romanizimi (kulturor)
 Rrugët romake
 Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
 Shtatë Kodrat e Romës
 Shtetësia Romake
 Skllavëria në Romën e lashtë
 Soli (hyjni)
 Spektaklet Romake
 SPQR
 Tempulli Romak
 Teknologjia në Romën e lashtë
 Thermae
 Tirones
 Traditat romake të emërtimit
 Triumfi Romak
 Ujësjellësi Romak
 Ura romake
 Ushqimi dhe darka në Perandorinë Romake
 Ushtria Romake
 Valetudinarium
 Vallum
 Veshjet në Romën e lashtë
 Veshjet ushtarake të Romës së lashtë
 Vigiles
 Vila Romake
 Zjarrfikja në Romën e Lashtë

 Referime 

Bibliografia


 Julian Bennett, Trajan-Optimus Priceps. Bloomington: Indiana University Press, 2001, 
 I. B. Cătăniciu, Evolution of the system of defence w[orks in Roman Dacia, BAR International series 116, Oksford, 1981 fq. 53-55
 N. GUDEA, 1997. Der Meseş-Limes. Die vorgeschrobene Kleinfestungen auf dem w[estlichen Abschnitt des Limes der Provinz Dacia Porolissensis. Zalău: County Museum Sălaj
 N. Gudea, Die nordgrenze der römischen provinz obermoesien. Materialien zu ihrer Geschichte (86–275 n. Chr.), “Jahrbuch des Römisch-Germanischen zentralmuseums Mainz” 48, 1–118.
 NAPOLI, J. 1997. Recherches sur les fortifications linéares romaines (Collection EFRA 229). Rome: École française de Rome fq. 322–335.
 Ioana A. OLTEAN / William S. HANSON, Defining the Roman Limes in Romania: The Contribution of Aerial and Satellite Remote Sensing, Proceedings of the 22nd International Congress of Roman Frontier Studies, Ruse, Bulgaria, September 2012
 Endre Tóth, THE ROMAN PROVINCE OF DACIA


Kategoria:Site Romake
Kategoria:Kufij
Kategoria:Historia antike e Ballkanit
Kategoria:Ndërtesa dhe struktura të mëparshme në Evropë
Kategoria:Historia e Rumanisë