Sindromi i Einsteinit

Sindromi i Einsteinit (anglisht: Einstein Syndrome, Late Talker) është një term jozyrtar që i referohet fëmijëve me inteligjencë të jashtëzakonshme që shfaqin vonesë të theksuar në përvetësimin e gjuhës pa patologji neurologjike evidente.1

 Karakteristikat 
Sipas ekonomistit Thomas Sowell (libri "The Einstein Syndrome", 2001), profili tipik përfshinë:1
 Djem nga familje me prindër shumë të arsimuar
 Tendencë gjenetike për talent muzikor
 Aftësi të spikatura në zgjidhjen e enigmave
 Vonesë në zhvillim social dhe verbal
 Inteligjencë të lartë joverbale

KUJDES: Ky term nuk njihet zyrtarisht në DSM-5 as në ICD-11.2

 Etimologjia 

Emërtimi i referohet Albert Einsteinit, i cili sipas rrëfimeve familjare foli vonë (rreth moshës 3-4 vjeç), megjithëse kjo pretendim kontestohet nga historianët e shkencës.3

 Shembuj të njohur 

Sowell identifikon këta individë me profil të ngjashëm:1

 Matematicientë 
 Srinivasa Ramanujan – Matematicient indian autodidakt1
 Julia Robinson – Matematiciente amerikane4

 Fizikantë 
 Edward Teller – Fizikant hungaro-amerikan1
 Richard Feynman – Laureat i Çmimit Nobel14

 Muzikantë 
 Clara Schumann – Pianiste dhe kompozitore gjermane1
 Arthur Rubinstein – Pianist polak1

 Diagnostifikimi diferencial 

Fëmijët që flasin vonë diagnostikohen shpesh gabimisht me forma të rënda autike.5 Specialistët theksojnë se nevojitet vlerësim profesional i kujdesshëm.67

 Tabela krahasuese 
 Karakteristika  Sindromi i Einsteinit  Autizmi me funksionim të ulët Zhvillimi joverbal  Superior  I dëmtuar Talentet specifike  Prezent (matematikë, muzikë)  Zakonisht mungon Përmirësimi  Spontan deri në normalizim  Konsistent i dëmtuar Trajtimi  Asnje i nevojshëm  Intensiv, i vazhdueshëm

 Etologji alternative 

Vonesa e të folurit mund të jetë shenjë e:
 Autizëmi (ÇSA) – 25-30% e rasteve5
 ÇDVA – 15-20%
 Disfazi – çrregullim specifik gjuhësor2
 Paaftësi mendore – në forma të lehta

 Trajtimi 

Intervenim i drejtpërdrejtë nuk rekomandohet përveç nëse shfaqen simptoma shtesë.8 Rekomandohet:
 Monitorim i rregullt çdo 6 muaj
 Stimulim i pasur gjuhësor dhe social

 Kritikat shkencore 

Argumentet kundër konceptit:
 Mungesë e kriterve operacionalë9
 Risk i diagnostikimit të vonuar për autizëm të vërtetë7
 Mungesa e studimeve longitudinale8
 Të dhënat janë kryesisht anekdotike10

ASHA e klasifikon si "Late Language Emergence" dhe këshillon vlerësim të plotë përjashtues.2

 Bibliografia 

Sowell, Thomas. The Einstein Syndrome: Bright Children Who Talk Late. Basic Books, 2001. ISBN 0-465-08140-1
American Speech–Language–Hearing Association. "Late Language Emergence: Overview". ASHA.org, 2023.
"The Legend of the Dull-Witted Child Who Grew Up to Be a Genius". The Albert Einstein Archives, Hebrew University of Jerusalem.
Sowell, Thomas. Late-Talking Children. Basic Books, 2008. ISBN 978-0-7867-2365-2
Sanchack KE, Thomas CA. "Autism Spectrum Disorder: Primary Care Principles". American Family Physician. 2016;94(12):972-79. PMID: 28075089
Treffert, Darold. "Outgrowing Autism? A Closer Look at Children Who Read Early or Speak Late". Scientific American, 2016.
Treffert, Darold. "Oops! When 'Autism' Isn't Autistic Disorder: Hyperlexia and Einstein Syndrome". Scientific American, 2016.
Camarata, Stephen M. Late-talking children: a symptom or a stage?. MIT Press, 2014. ISBN 978-0-262-02779-3
Rapin, Isabelle. "Book Review: Diagnostic Dilemmas in Developmental Disabilities". Journal of Autism and Developmental Disorders. 2002;32(1):49–57. DOI: 10.1023/A:1017956224167
MIT Press. "Five Minutes with Stephen Camarata". MIT Press Blog, 2016.

 Shih edhe 
 Sindromi i savant
 Autizmi
 Të nxënit e gjuhës

 Burime 

Kategoria:Çrregullime të zhvillimit
Kategoria:Psikologji zhvillimore
Kategoria:Gjuhësi

en:Einstein syndrome
fr:Syndrome d'Einstein