Mette Frederiksen

Mete Frederiksen  (; lindur më nëntor 1977) është një politikane daneze dhe kryeministrja aktuale e Danimarkës.  E zgjedhur kryeminjstre në vitin 2019 nga rradhët e Social Demokratëve, ajo mban njëkohësisht rolin e kryetares së partisë që nga viti 2015. Është e dyta grua e cila mban këto dy poste dhe është njëkohësisht kryeministrja më e re në historinë e Danimarkës. 

Frederiksen nisi angazhimin e saj politik në vitet 2000-2001 si sindikaliste përpara se të niste një karrierë të mirëfilltë politike. Ajo u zgjodh për herë të parë në Parlamentin Danez në zgjedhjet e përgjithshme të vitit 2001, duke përfaqësuar Qarkun e Kopenhagenit. Pas fitores së Socialdemokratëve në vitin 2011, ajo u emërua si Ministre e Punësimit nga kryeministrja e kohës Helle Thorning-Schmidt . Më pas në vitin 2014 ndërroi portofol duke marrë detyrën e  Ministres së Drejtësisë. Pas humbjes së ngushtë të Social Demokratëve në zgjedhjet e vitit 2015, Thorning-Schmidt dha dorëheqjen nga posti i kryetares së partisë dhe Frederiksen fitoi zgjedhjet brenda partisë për ta zëvendësuar atë, duke u bërë zyrtarisht Kryetare e Opozitës së kohës.   Frederiksen e udhëhoqi partinë e saj drejt fitores në zgjedhjet e përgjithshme të vitit 2019, në të cilat arriti shumicën në koalicion me Social Liberalët Danez, Partinë Popullore Socialiste, Aleancën e Kuqe-Jeshile, Partinë Socialdemokrate të Ishujve Faroe dhe partitë Siumut dhe Inuit Ataqatigiit e Groenlandës ). Në dhjetor 2021, ajo u bë kryeministrja femër me shërbimin më jetëgjatë në Bashkimin Evropian.

Kabineti i saj i parë e udhëhoqi Danimarkën gjatë pandemisë së COVID-19.  Nën trysninë e Social Liberalëve, ajo thirri zgjedhje të parakohshme në vitin 2022, në të cilat Social Demokratët fituan sërish, duke shënuar rezultatin e tyre më të mirë në njëzet vjet, ndërsa Frederiksen siguroi votën më të lartë si kandidate në këto zgjedhje. Në vijim ajo formoi një qeveri koalicioni me Venstre dhe të Moderuarit, duke mbajtur sërish rolin e kryeministres.     

Në çështjet e brendshme, Frederiksen ka ndjekur një politikë jashtëzakonisht të ashpër për refugjatët dhe imigracionin, e cila i ka fituar asaj si kritika të ashpra ashtu edhe lëvdata.  Ajo i ka zhvendosur Social Demokratët danez drejt qendrës politike, duke kombinuar politikat e rrepta të migracionit dhe rendit me mbështetjen për shtetin e mirëqenies dhe mbrojtjen më të fortë, një qasje që vlerësohet si përmbysëse e së djathtës ekstreme dhe përmendet si një sukses i rrallë brenda Partisë së Socialistëve Evropianë. Kjo qasje në të njëjtën kohë shihet si diçka e huaj për votuesit e rinj progresivë urbanë, veçanërisht në Kopenhagen .    Në vitin 2020, qeveria e saj miratoi Aktin e Klimës që detyron një ulje prej 70% të emetimeve të gazrave serrë deri në vitin 2030, por njëkohësisht është kritikuar për zbatim të ngadaltë të kësaj marrëveshjeje. Pjesë e angazhimit së qeverisë ndaj klimës ishte dhe taksa mbi emetimet bujqësore e vitit 2024 e cila targetonte edhe gazrat e bagëtive, e para e këtij lloji në nivel global.    Në politikën sociale, ajo u ka lehtësuar pensionin e parakohshëm për disa grupe të punëtorëve të krahut, ka forcuar arsimin profesional dhe duke shkurtuar programet e masterit .   

Në politikën e jashtme, Frederiksen fillimisht shprehu skepticizëm ndaj BE-së, veçanërisht në lidhje me migracionin dhe ekonominë, dhe madje u konsiderua si një nga kryeministrat më skeptikë ndaj BE-së në historinë daneze .  Megjithatë, kjo qasje ka ndryshuar në mënyrë dramatike si rezultat i pushtimit të Ukrainës nga Rusia .  Në saj të këtyre ngjarjeve, ajo ka braktisur konservatorizmin fiskal dhe politikat e saj mbështesin tanimë borxhin e përbashkët evropian, duke tërhequr zyrtarisht Danimarkën nga Katërshja Kursimtare .   Në politikën e mbrojtjes dhe sigurisë, Frederiksen ka ndjekur një linjë agresive, duke theksuar rëndësinë e NATO-s, dhe veçanërisht të Shteteve të Bashkuara .  Mirëpo në vitin 2026 Kriza e Grenlandës e ktheu atë në qendër të kritikave dhe kërcënimeve të Presidentit Amerikan Trump. Ajo konsiderohet si një nga mbështetëset më të vendosura të Ukrainës dhe, nën mandatin e saj, Danimarka u bë kontribuesi më i madh ekonomik dhe ushtarak në raport me PBB-në .   Në vitin 2022, ajo fitoi një referendum për heqjen e përjashtimit të Danimarkës nga mbrojtja në BE, dhe gjithashtu zgjati rekrutimin ushtarak dhe e zgjeroi atë për të përfshirë gratë .   Ajo u emërua individi i dytë më i fuqishëm në Evropë në vitin 2025 nga Politico, e cila e përshkroi atë si një nga "operatorët më pragmatikë" të Evropës dhe vuri në dukje ndikimin e saj në drejtimin e politikës së BE-së mbi migracionin, mbrojtjen dhe autonominë strategjike.  

 Referime