Nobiles

Nobiles (njëjës nobilis, 'fisnik', 'i shquar'}}) ishin anëtarë e një rangu shoqëror në Republikën Romake që tregonte se dikush ishte "i mirë-njohur". Kjo mund të ketë ndryshuar përgjatë kohës: në kohën e Ciceronit, dikush ishte i shquar nëse rridhte nga një person që kishte qenë zgjedhur konsull. Në periudhat më të hershme dhe më gjerësisht, kjo mund të ketë përfshirë një grup më të madh të përbërë nga ata që ishin patricë, rridhnin nga patricë që ishin bërë plebejë nëpërmjet transitio ad plebem, ose rridhnin nga plebejë, që kishin mbajtur poste kurule..

Historia
Nobiles u shfaq pasi Konflikti i Rendeve krijoi barazi ligjore midis patricëve dhe plebejve, duke i lejuar plebejtë të mbanin magjistratura; gjendja e të qenit "i njohur" ishte e lidhur me të drejtat e nobiles për maska mortore () dhe aktorët në proçesionet mortore aristokratike. Sidoqoftë, termi është gjerësisht i padëshmuar deri në mesin e Periudhës Republikane, duke qenë i futur në Periudhën e Vonë Republikane si një përshkrim më shumë se një status. Duke fituar një maskë të tillë, kërkesë që të mbaje një të tillë për tu cilësuar i kualifikuar në magjistraturat kurule.

Këto zgjedhje nënkuptonin se fisnikëria republikane nuk ishte tërësisht e mbyllur. As përgjatë Republikës nobiles nuk gëzonin privilegje të veçanta. Në Periudhën e Vonë Republikane, dikush që bëhej nobiles etiketohej si një novus homo (), një arritje e pazakontë. Dy nga shembujt më të shquar të këtyre njerëzve të rinj të vetë-arrirë ishin Gaius Marius, i cili e mori konsullatën shtatë herë, dhe Ciceroni. Ndërsa njerëzit tërësisht të rinj ishin të rrallë, elita politike si e tërë u përmbys, pasi disa familje ishin të paafta për të fituar zgjedhjet përgjatë brezave të shumta, ndërsa familje të tjera u bënë më të shquara, duke krijuar ndryshime të ngadalta dhe osmotike.

Prestigji i nobiles ishte i lidhur drejtpërdrejtë me zgjedhjen e tyre në poste të larta nga populli. Gjatë Republikës Romake, nobiles nuk zotëronin më pak se rreth 70 përqint të konsullatave në periudha të gjata; nga koha e Ciceronit, nobiles si në tërësi mbanin më shumë se 90 përqint të të konsullatave, një përpjesëtim "në mënyrë të shënuar i paprekur nga krizat më të dhunshme politike". Ngushtimi i asaj që e bënte dikë pjesë të nobiles ndodhi rreth kohës së Reformave Kushtetuese të Sulës, me "senatin e tij më të madh me një rreth përpjesëtimor më të vogël elitar senatorësh... shumë italianë të rinj në senatin sulan dhe numrin e rritur të pretorëve", që bëri që elita ti mbyllte rangjet për të ruajtur prestigjin e saj.

Përgjatë kohës së Augustit, një nobilis gëzonte akses më të lehtë te konsullata, me një kërkesë moshore të ulur ndoshta në 32 vjeç. Gratë që rridhnin nga konsujt Augustan konsideroheshin gjithashtu si pjesë e fisnikërisë romake. Termi i referohet akoma pasardhësve të konsujve republikanë dhe triumviralë, por nga Periudha Antonine, shumica e familjeve fisnike ishin shuar; një nga të fundit ishin Acilii Glabriones, që mbijetuan deri në shekullin e IV.

Shiko gjithashtu

 Klasa shoqërore
 Fisnikëria
 Aristokracia (klasë)
 Klasa e lartë
 Klasa e mesme
 Klasa punëtore
 Lufta e klasave
 Elitizmi
 Inteligjencia
 Klasa sunduese
 Turma
 Pabarazia shoqërore
 Struktura shoqërore
 Hospitium
 Amicitia
 Orcus
 Vivarium
 Aedilen
 Ager publicus
 Albanët (latinë)
 Amfiteatri Romak
 Anijet Romake
 Arcana imperii
 Arkitektura Romake
 Arkitektura e Teatrove Romake
 Arsimi në Romën e lashtë
 Arti romak
 Auguri
 Besimet e lashta mesdhetare
 Bujqësia në Romën e lashtë
 Censori
 Ciceroni
 Cirku Romak
 Civitas
 Civitas libera
 Civitas foederata
 Civitas sine suffragio
 Civitas stipendaria
 Colonus (person)
 Consilium principis
 Consistorium
 Cursus honorum
 Çitadela
 Dashuria Greke
 Dediticii
 Diktatori romak
 Drungos
 Dux
 Dymbëdhjetë Tabelat
 E drejta romake
 Ekonomia Romake
 Equites
 Ergastulum
 Feja romake
 Festivalet Romake
 Filozofia e lashtë romake
 Fiset Italike
 Forumet Romake
 Gaius Marius
 Gens
 Harku i Triumfit
 Honestiores dhe humiliores
 Horreum
 Horreum (Epir)
 Iliro-romakët
 Institucionet politike të Romës së lashtë
 Instrumentum regni
 Kalendari Romak
 Këshilli i Plebejve
 Klasa shoqërore në Romën e Lashtë
 Klima e Romës së Lashtë
 Kolona e Fitores
 Kolonia Romake
 Kufijtë ushtarakë dhe fortifimet romake
 Kultura e Romës së lashtë
 Kuvendi i Kuriatit
 Kuvendet Romake
 Kuvendi Tribal
 Lapis manalis
 Larja në Romën e Lashtë
 Latifundium
 Latinët
 Latium
 Lidhja Latine
 Limes Britannicus
 Llaçi romak
 Lustrum
 Lustratio
 Magjistratët romakë
 Magjistratët e Perandorisë Romake
 Mare Nostrum
 Marina Romake
 Martesa në Romën e lashtë
 Miliarium Aureum
 Misteret greko-romake
 Mjekësia Romake
 Mos maiorum
 Mundus Cereris
 Municipium
 Muri i Antoninit
 Nikopoli i Epirit
 Notitia Dignitatum
 Novus homo
 Optimates dhe populares
 Ordines
 O tempora, o mores!
 Pagus
 Pallatet perandorake të Romës
 Patricët romakë
 Perandoria Romake
 Peregrinus
 Periudha e Ngrohtë Romake
 Personalitete romake
 Plebejtë
 Pomerium
 Portretizimi Romak
 Pretori
 Primus inter pares
 Principati (Roma)
 Provinca romake e Epirit
 Republika Romake
 Rogatio
 Roma quadrata
 Romanitas
 Romanizimi (kulturor)
 Rrugët romake
 Selitë perandorake romake
 Senati Romak
 Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
 Shtatë Kodrat e Romës
 Shtetësia Romake
 Shtëpia Romake
 Skllavëria në Romën e lashtë
 Spektaklet Romake
 SPQR
 Statusi në sistemin ligjor romak
 Tempulli Romak
 Teknologjia në Romën e lashtë
 Të Drejtat Latine
 Thermae
 Traditat romake të emërtimit
 Triumfi Romak
 Ujësjellësi Romak
 Umbilicus urbis Romae
 Ura e Trajanit
 Urbs
 Ushqimi dhe darka në Perandorinë Romake
 Ushtria Romake
 Veshjet në Romën e lashtë
 Vicus
 Vila Romake
 Zgjedhjet në Republikë Romake
 Zjarrfikja në Romën e Lashtë

 Referime 
 Citatimet fundore 

 Bibliografia 



 Hans Beck: Karriere und Hierarchie. Die römische Aristokratie und die Anfänge des "cursus honorum" in der mittleren Republik, Akademie-Verlag, Berlin 2005.
 Hans Beck: Die Rolle des Adligen. Prominenz und aristokratische Herrschaft in der römischen Republik. In: Hans Beck, Peter Scholz, Uwe Walter (red.): Die Macht der Wenigen. Aristokratische Herrschaftspraxis, Kommunikation und "edler" Lebensstil in Antike und Früher Neuzeit, Oldenbourg, Munich 2008, fq. 101–123.
 Jochen Bleicken: Die Nobilität der römischen Republik. In: Gymnasium 88, 1981, fq. 236–253.
 Klaus Bringmann: Geschichte der Römischen Republik. Von den Anfängen bis Augustus. Beck, Munich 2002.



 Matthias Gelzer: Die Nobilität der römischen Republik. Teubner, Leipzig 1912.
 Karl-Joachim Hölkeskamp: Die Entstehung der Nobilität. Studien zur sozialen und politischen Geschichte der Römischen Republik im 4. Jahrhundert v. Chr. Steiner, Stuttgart 1987, .
 Fergus Millar: The Political Character of the Classical Roman Republic, 200–151 B.C. Journal of Roman Studies, 74, 1984, fq. 1–19.

 R. T. Ridley: The Genesis of a Turning-Point: Gelzer's "Nobilität". Historia, 35, 1986, fq. 474-502.


Kategoria:Klasa shoqërore
Kategoria:Kultura Romake
Kategoria:Fisnikë
Kategoria:Ndryshim shoqëror