Iurisdictio

Në të drejtën romake, me iurisdictio (që vjen nga latinishtja ius dicere që do të thotë "të thuash, të afirmosh të drejtën") nënkuptohej pushteti, me të cilin ishin të pajisur disa magjistratë, të quajtur iusdicendi, për të imponuar në kuadrin juridik një kundërthënie. Në ktë kuptim iurisdictio dallohet nga iudicatio, që nga ana tjetër është pushteti për ta zgjidhur një kundërthënie, dhe i atribuohet gjykatësit që duhet të nxjerë vendimin.

 Historia 
Të pajisur me iurisdictio ishin dy pretorë (praetor urbanus dhe praetor peregrinus), aediles curulis dhe, në provinca, guvernatorët provincialë. 

Sipas asaj që saktësojnë burimet,Varroni. De lingua Latina 6.30 ushtrimi i iurisdictio paraqitej te tria verba praetoris: do, dico, dhe addico, që mund të shqiptoheshin në ditët të caktuara (dies fasti).

Në sistemet proçesuale të legis actiones dhe të agere per formulas ky dallim midis iurisdictio dhe iudicatio gjente zbatim në dy faza në të cilat proçesi ishte dypalësh: faza in iure, që zhvillohej përpara magjistratit iusdicenis, dhe faza apud iudicem, që zhvillohej përpara një gjykatësi privat (i vetëm ose kolegjial). Nga ky këndvështrim nocioni teknik i iurisdictio i të drejtës së vjetër romake nun mund të konsiderohej përkuese as me iurisdictio të drejtën ndërmjetësuese, as, aq më pak, me juridiksionin modern.

Shiko gjithashtu

 Imperator
 De Administrando Imperio
 Juristi
 Gjyqtari
 Dekreti
 Pushteti (shoqëror dhe politik)
 Aktet juridike
 Juridiksioni
 Administrata publike
 Akti administrativ
 Urdhëresa administrative
 Urdhëri administrativ
 De jure
 De facto
 Abusus
 Aedilen
 Aerarium
 Agentes in rebus
 Amfiteatri Romak
 Amicitia
 Anijet Romake
 Arcana imperii
 Arkitektura Romake
 Arkitektura e Teatrove Romake
 Arti Arkaik Romak
 Arti Romak Plebe
 Arti romak
 Auctoritas
 Auguri
 Besimet e lashta mesdhetare
 Bujqësia në Romën e lashtë
 Cannaba
 Censori
 Cirku Romak
 Civitas
 Colonus (person)
 Consilium principis
 Consistorium
 Contio
 Curia Calabra
 Cursus honorum
 Çitadela
 Dashuria Greke
 Dediticii
 Diktatori romak
 Dominati (Roma)
 Drungos
 Dux
 Dymbëdhjetë Tabelat
 E drejta romake
 Ekonomia Romake
 Equites
 Ergastulum
 Feja romake
 Festivalet Romake
 Filozofia e lashtë romake
 Folklori Romak
 Forumet Romake
 Fructus
 Genius loci
 Gens
 Harku i Triumfit
 Historia e Kushtetutës romake
 Honestiores dhe humiliores
 Horreum
 Horreum (Epir)
 Hospitium
 Imperium
 Institucionet politike të Romës së lashtë
 Instrumentum regni
 Jus
 Ius civile
 Jus trium liberorum
 Kalendari Romak
 Këshilli i Plebejve
 Klasa shoqërore në Romën e Lashtë
 Klima e Romës së Lashtë
 Kodeksi i Justinianit
 Kodeksi i Theodosit
 Kolona e Fitores
 Kopshtet romake
 Kufijtë ushtarakë dhe fortifimet romake
 Kultura e Romës së lashtë
 Kuvendi i Centurionëve
 Kuvendi i Kuriatit
 Kuvendet Romake
 Kuvendi Tribal
 Lapis manalis
 Larja në Romën e Lashtë
 Latinët e Lashtë
 Latium
 Lidhja Latine
 Limes Britannicus
 Llaçi romak
 Luftërat Romako-Latine
 Magjistratët ekzekutivë të Republikës Romake
 Magjistratët romakë
 Magjistratët e Perandorisë Romake
 Magister militum Ilirikum
 Mare Nostrum
 Marina Romake
 Miliarium Aureum
 Misteret greko-romake
 Mjekësia Romake
 Mos maiorum
 Mundus Cereris
 Municipium
 Muri i Antoninit
 Nikopoli i Epirit
 Novus homo
 Nobiles
 Optimates dhe populares
 Orcus
 Pagus
 Patricët romakë
 Perandoria Romake
 Periudha e Ngrohtë Romake
 Plaçkitja Vandale e Romës
 Plaçkitja Visigote e Romës
 Plebejtë
 Pomerium
 Possessio
 Potestas
 Pretori
 Primus inter pares
 Principati (Roma)
 Provinca romake e Epirit
 Provocatio ad populum
 Republika Romake
 Rogatio
 Roma quadrata
 Rrugët romake
 Selitë perandorake romake
 Senati Romak
 Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
 Shtatë Kodrat e Romës
 Shtetësia Romake
 Shtëpia Romake
 Skllavëria në Romën e lashtë
 Skulptura Romake
 Spektaklet Romake
 SPQR
 Statusi në sistemin ligjor romak
 Tempulli Romak
 Teknologjia në Romën e lashtë
 Të Drejtat Latine
 Thermae
 Traditat romake të emërtimit
 Triumfi Romak
 Ujësjellësi Romak
 Umbilicus urbis Romae
 Ura e Trajanit
 Urbanistika Romake
 Urbs
 Ushtria Romake
 Usucapio
 Usus
 Veshjet në Romën e lashtë
 Vicus
 Vila Romake
 Zgjedhjet në Republikë Romake

Citime fundore

Kategoria:Autoritet
Kategoria:Koncepte juridike
Kategoria:Qeveria e Romës së lashtë
Kategoria:Terminologji juridike latine