Holanda Spanjolle

Holanda Spanjolle (; ; ; ) (historikisht në spanjisht: , emri "Flandër" përdorej si një ) ishte Holanda Habsburge e sunduar nga dega spanjolle e Habsburgëve nga viti 1556 deri në vitin 1714. Ajo ishte një bashkim i feudeve të Perandorisë Gjermanike të Romës së Shenjtë në Vendet e Ulëta në një bashkim personal nga Kurora Spanjolle. Ky rajon përfshinte shumicën e shteteve moderne të Belgjikës dhe Luksemburgut, ashtu si dhe pjesë veriore të Francës, Holandës jugore dhe Gjermanisë Perëndimore, me kryeqytet Brukselin. Ushtrisë së Flandrës i ishte caktuar detyra e mbrojtjes së territorit.

Feudet perandorake të ish Holandës Burgunde ishin trashëguar nga Dera e Habsburgëve nga shuarja e Derës Valois-Burgundi me vdekjen e Marisë së Burgundisë në vitin 1482. Shtatëmbëdhjetë Provincat formuan bërthamën e Holandës Habsburge, e cila i kaloi Habsburgëve Spanjollë me abdikimin e perandorit Karli V në vitin 1556. Kur pjesa Holandeze u shkëput për të formuar Republikën Holandeze në vitin 1581, zona e mbetur qëndroi nën sundimin spanjoll deri në Luftën e Trashëgimisë Spanjolle.

Historia
Sfondi

Një administratë e përbashkët e feudeve holandeze, e përqëndruar në Dukatin e Brabantit, tashmë ekzistonte nën sundimn e dukës burgund, Filipi i Mirë, me zbatimin e një stadtholderi dhe thirrjen e parë të Shteteve të Përgjithshme të Holandave (një lloj parlamenti i përgjithshëm) në vitin 1464."Shtetet e Përgjithshme". , www.staten-generaal.nl/begrip/the_states_general Mbetsa e tij, Maria, kishte konfirmuar një numër privilegjesh të shteteve me Privilegjet e Mëdha, të nënshkruara në vitin 1477. Pasi qeverisja u mor nga bashkëshorti i saj, arkiduka Maksimiliani I i Austrisë, Shtetet këmbëngulën mbi privilegjet e tyre, duke kulminuar në një Rrebelim të Grepave në Holland dhe Rrebelimin Flamand. Maksimiliani ia doli me mbështetjen e dukës Alberti III i Saksonisë dhe biri i tij, Filipi I i Kastiljes, burri i Joanës së Kastiljes, mundi të merte sundimin e Holandës Habsburge në vitin 1493.

Filipi ashtu dhe biri dhe pasuesi i tij, Karli i V mbajtën titullin e "dukës së Burgundsë", duke iu referuar trashëgimisë së tyre burgunde, në mënyrë të shquar Vendet e Ulëta dhe Kontesë së lirë të Burgundisë në Perandorinë Gjermanike të Romës së Shenjtë. Hapsburgët shpesh e përdorën termin Burgundi për tiu referuar tokave të tyre të trashëguara (d.m.th. në emër të Qarkut Perandorak Burgund, të themeluar në vitin 1512), faktikisht deri në vitin 1795, kur Holanda Austriake u humb ndaj Republikës Franceze. Guvernatori i Përgjithshëm i Holandës ishte përgjegjës për administrimin e trashëgimisë burgunde në Vendet e Ulëta. Karli V lindi dhe u rrit në Vendet e Ulëta dhe qëndroi shpesh në Pallatin e Kudenbergut në Bruksel.

Nëpërmjet Saksionit Pragmatik të vitit 1549, Karli V i shpalli Shtatëmbëdhjetë Provincat në zotërim të bashkuar dhe të pandashëm Habsburg. Midis viteve 1555 dhe 1556, Dera Habsburge u nda në një degë Austro-Gjermane, dhe një degë spanjolle si pasojë e abdikimit të Karlit të V: Holandat iu lanë birit të tij, Filipit II të Spanjës, ndërsa vëllai i tij, mbreti Ferdinandi I e pasoi atë si perandor Gjermanik i Romës së Shenjtë. Shtatëmbëdhjetë Provincat, de jure ishin akoma feude Gjermaniko-Romake, nga ajo kohë e në vazhdim u sunduan de facto nga dega spanjolle e Habsburgëve si pjesë e trashëgimisë burgunde.

Lufta kundër Spanjës

parapamje|majtas|372px|Xheton me portret e arkidukëve Alberti VII i Austrisë dhe Infanta Isabella e Spanjës, të prera në Antverpen, 1612.Përballë: portretet e Albertit dhe Izabelës.mbrapa: shqiponjë duke mbajtur baraspeshën.
Masat këmbëngulëse kundër-reformatore të Filipit nxitën Rrebelimin Holandez në provincat kryesisht kalviniste holandeze, që çoi në shpërthimin e Luftës Tetëdhjetë Vjeçare në vitin 1568. Në janarin e vitit 1579, shtatë provincat veriore formuan Bashkimin protestant të Utrehtit, i cili shpalli pavarësinë nga dega spanjolle e Habsburgëve si Republika e Shtatë Holandave të Bashkuara nëpërmjet aktit të betimit të vitit 1581. dega spanjolle e Habsburgëve mundi ta mbante sundimin vetëm mbi Holandat Jugore pjesërisht katolike, të arritur pas Rënies së Antverpenit në vitin 1585. 

Kur në vitin 1598 Holanda Spanjolle i kaloit vajzës së Filipit, Isabella Clara Eugenia dhe burrit të saj, arkidukës Alberti VII i Austrisë, do të vinin kohë më të mira. Sundimi i çiftit solli një periudhë shumë të nevojshme paqeje dhe qëndrueshmërie për ekonominë, e cila nxiti rritjen e një identiteti të veçantë holandezo-jugor dhe do të konsolidonte autoritetin e Derës Habsburge, duke paqësuar ndjenjat e mëparshme anti-spanjolle. Në fillim të shekullit të XVII, pati një oborr të lulëzuar në Bruksel. Mes artistëve, që do të shfaqeshin nga oborri i "arkidukëve", siç njihej çifti, ishte Peter Paul Rubens. Nën Izabelën dhe Albertin, Holanda Spanjolle faktikisht ishte formalisht e pavarur nga Spanja, por informalisht mbeti brenda rruzullit të ndikimit spanjoll. Me vdekjen e Albertit në vitin 1621, ajo u kthye formalisht nën kontrollin spanjoll, megjithëse Izabela e pa-fëmijë, qëndroi si guvernatore deri në vdekjen e saj në vitin 1633.

Luftërat e dështuara për të rimarë Holandat heretike Veriore nënkuptonte humbje domethënëse për territoret (akoma katolike) në veri, të cilat u konsoliduan në vitin 1648 me Paqen e Vestfalisë dhe duke parë statusin e veçantë të Tokave të Përgjithshmërisë (të sunduara bashkarisht nga Republika e Bashkuar Holandeze, të pa pranuara si provinca anëtare): Flandra Zelandike (në jug të Lumit Scheldt), provincat e tanishme holandeze të Brabantit Verior dhe Maastricht-it (në provincën e tanishme holandeze të Limburgut).

Pushtimet Franceze
Pasi fuqia e degës spanjolle të Habsburgëve do të zbehej në dekadat e fundit të shekullit të XVII, territori i Holandave Habsburge u pushtua në mënyrë të përsëritur nga Franca dhe një pjesë në rritje e territorit u vu nën kontrollin francez gjatë luftërave pasuese. Nëpëmjet Traktatit të Pirenejeve të vitit 1659, Franca do të aneksonte shumicën e Artois dhe Dunkirk iu dhanë Anglisë. Nëprmjet Traktatit të Aix-la-Chapelle (që i dha fund Luftës së Devolucionit në vitin 1668) dhe të Nijmegenit (që përfundoi Luftën Franko-Holandeze në vitin 1678), u çduan territore të mëtejshme deri në kufirin e tanishëm Franko-Belg, duke përfshirë Kambrain, Flandrën Valone, ashtu si dhe gjysmën e Kontesë së Hainautit (duke përfshirë Valenciennes). Më vonë, gjatë Luftës së Reunioneve dhe Luftës Nëntëvjeçare, Franca aneksoi pjesë të tjera të rajonit, që iu rikthyen Spanjës nëpërmjet Traktatit të Rijsvijkut në vitin 1697.

Gjatë Luftës së Trashëgimit Spanjoll, në vitin 1706, Holanda Habsburge u bë një bashkë-zotërim Anglo-Holandez për pjesën e mbetur të konfliktit. Nga traktatet e paqes të Utrehtit dhe Rastatit në vitet 1713/1714, që i dhanë fund luftës, Holandat Jugore iu rikthyen Monarkisë Habsburge Austriake, duke formuar Holandën Austriake.

Provincat
Nga viti 1581 Holanda Habsburge përbëhej nga territoret në vijim, të gjitha pjesë e Belgjikës moderne përveç kur pohohet ndryshe:
 Dukati i Brabantit, përveç Brabantit Verior, pjesë e Tokave të Përgjithshmërisë së Republikës Holandeze në vitin 1648, duke përfshirë Margraviatin e Antverpenit (tani më së shumti në Belgjikë, disa në Holandë)
 Dukati i Limburgut, përveç Limburgut të Tokave të Përgjithshmërisë së Republikës Holandeze që nga viti 1648
 Dukati i Luksemburgut, një shtet sovran që nga viti 1815 (një pjesë e marë nga Belgjika, një pjesë nga Franca dhe një pjesë nga Gjermania)
 Gueldersi i Epërm (Bovenkwartier) i Dukatit të Gueldersit (tani Holanda dhe Gjermania: zona përreth Venlos dhe Roermondit, në provincën e tanishme holandeze të Limburgut dhe qytetit të Geldernit distriktin e tanishëm gjerman të Kleves)
 Kontea e Artois, çeduar Francës nëpërmjet Traktatit të Pirenejve të vitit 1659 (tani pjesë e Francës)
 Kontea e Flandrës, përveç Flandrës Zelandike, pjesë e Tokave të Përgjithshmërisë Holandeze që nga viti 1648, Flandrës Valoone, çeduar Francës nëpërmjet Traktati të Nijmegenit në vitin 1678 (tani pjesë e Belgjikës dhe Francës si Flandra Franceze) 
 Kontea e Namurit
 Kontea e Hainautit, pjesa jugore e bashkuar me Valenciennes, çeduar Francës nga Paqja e Nijmengenit në vitin 1678 (tani pjesë e Belgjikës dhe në Francës) 
 Zotërimi i Mechelen-itNjë zotërim është më i afërt me konceptin e një heerlijkheid; term holandisht që nuk ka një ekuivalent. Në historinë e tij më të hershme, Mechelen-i ishte një heerlijkheid i Peshkopatës (më vonë Princ-Peshkopatë) të Liezhit që ushtronte të drejtat e tij nëpërmjet Kapitullit të Katedrales së Saint Rumboldit, megjithëse në të njëjtën kohë zotërit e Berthout dhe më vonë dukët e Brabantit, ushtruan gjithashtu ose pretenduan të drejta të veçanta feudale.
 Tournaisis
 Princ-Peshkopata e Kambrait (Cambrésis), jo pjesë e Shtatëmbëdhjetë Provincave, i përfshirë nga mbreti Filipi II në vitin 1559, çeduar Francës nëpërmjet Traktatit të Nijmegenit në vitin 1678 (tani pjesë e Francës: paka a shumë pjesa qendrore e departamentit francez të Nordit)

Shiko edhe

 Holanda Burgunde
 Holanda Habsburge
 Perandoria Spanjolle
 Armada Spanjolle
 Shtatëmbëdhjetë Provincat
 Luftërat e Grepit dhe Merlucit
 Holanda gjatë Mesjetës së Hershme
 Holanda gjatë Periudhës Romake
 Parahistoria e Holandës
 Piktura e hershme holandeze
 Piktura holandeze dhe flamande e Rilindjes
 Rilindja në Vendet e Ulta
 Republika e Provincave të Bashkuara Holandeze
 Lufta Tetëdhjetë Vjeçare
 Perandoria Koloniale Holandeze
 Epoka e Artë Holandeze
 Lufta Tridhjetëvjeçare
 Perandoria Gjermanike e Romës së Shenjtë
 Perandoria Koloniale Holandeze
 Kompania Holandeze e Indisë Lindore
 India Hollandeze
 Bengali Hollandez
 Inditë Lindore Holandeze
 Kolonia Holandeze e Kepit
 Kompania Holandeze e Indisë Perëndimore
 Kolonizimi Holandez i Amerikës
 Antilet Holandeze
 Holanda Spanjolle
 Holanda Austriake
 Hapsburgët
 Monarkia Hapsburge
 Perandoria Austriake
 Austro-Hungaria
 Historia e Austrisë
 Republika Batave
 Holanda Napoleonike
 Lufta e Madhe Turke
 Lufta e Moresë
 Lufta e Madhe Veriore
 Mbretëria e Bashkuar e Holandës
 Revolucioni Belg
 Historia e Belgjikës
 Historia e Holandës
 Historia e Holandës (1900-Tani)
 Perandoria Koloniale Belge
 Vendet e Ulëta
 Beneluksi
 Holland
 Flandra
 Luksemburgu

 Referime 
Shpjegime

 Referime 

Bibliografia







Lidhje të jashtme





Kategoria:Shekulli XVI në Evropë
Kategoria:Shekulli XVII në Evropë
Kategoria:Historia e Vendeve të Ulta
Kategoria:Historia e Belgjikës
Kategoria:Historia e Holandës
Kategoria:Historia e Spanjës
Kategoria:Evropa në periudhën e hershme moderne
Kategoria:Perandoria Spanjolle
Kategoria:Vende të mëparshme në Evropë
Kategoria:Monarkia Habsburge
Kategoria:Evropë Veriperëndimore
Kategoria:Rajone historike
Kategoria:Perandoria Gjermaniko-Romake
Kategoria:Luksemburg
Kategoria:Shekulli XVIII në Evropë
Kategoria:Themelime në 1581
Kategoria:Shpërbërje në 1714