Horizon Europe

Horizon Europe është një iniciativë kërkimore shkencore shtatëvjeçare e Bashkimit Evropian për të ndihmuar në zhvillimin e një shoqërie të qëndrueshme dhe të jetueshme në Evropë . Është i nënti nga Programet Kornizë për Kërkim dhe Zhvillim Teknologjik (FP9) dhe pasardhësi i programit Horizont 2020 (FP8). Komisioni Evropian hartoi dhe miratoi një plan për programin Horizon Europe për të rritur nivelet e shpenzimeve të BE-së për shkencën me 50% gjatë viteve 2021–2027.

 Objektivat 
Horizon Europe miraton pesë misione:

 Përshtatja ndaj ndryshimeve klimatike: mbështetja e të paktën 150 rajoneve dhe komuniteteve evropiane për t'u bërë rezistente ndaj klimës deri në vitin 2030
 Kanceri: bashkëpunim me Planin e Evropës për Mundjen e Kancerit për të përmirësuar jetën e më shumë se 3 milionë njerëzve deri në vitin 2030 përmes parandalimit të sëmundjeve, kurimit dhe zgjidhjeve për të jetuar më gjatë dhe më mirë.
 Rivendosni oqeanin dhe ujërat tona deri në vitin 2030
 100 Qytete Klimatike Neutrale dhe të Mençura deri në vitin 2030
 Një Marrëveshje për Tokën për Evropën: 100 laboratorë të gjallë dhe fenerë për të udhëhequr tranzicionin drejt tokave të shëndetshme deri në vitin 2030 

 Buxheti 
Në maj të vitit 2018, propozimi për programin Horizon Europe (si pasardhësi i ardhshëm i programit Horizon 2020, 2014–2020) kërkonte 100 miliardë euro shpenzime për kërkim dhe inovacion për vitet 2021–2027. Nga kjo shumë, 2.4 miliardë euro u ndanë për programin e kërkimit bërthamor të Euratomit dhe 3.6 miliardë euro u ndanë për një fond investimi ombrellë, të quajtur InvestEU. Pasi u llogarit inflacioni vjetor prej 2%, në vitin 2018 financimi për Horizon Europe arriti në 86.6 miliardë euro.  

Buxheti prej 95.5 miliardë eurosh për Horizon Europe, i cili u lançua në vitin 2021, është më i lartë se buxheti prej 77 miliardë eurosh për paraardhësin e tij, Horizon 2020.    Krahasuar me programin e mëparshëm kornizë Horizon 2020, janë zbatuar disa ndryshime në aspektin e raportimit të kostos me qëllim thjeshtimin e procesit të menaxhimit të granteve.  Për të paguar shpenzimet prej 100 miliardë eurosh për shkencën, plani i Komisionit parashikonte shkurtime me 5 përqind në financimin e bujqësisë dhe të kohezionit . Për më tepër, plani synon të lidhë financimin me respektimin e sundimit të ligjit në shtetet anëtare, duke përfshirë pavarësinë gjyqësore. 

Vëzhguesit e pavarur kishin parashikuar që financimi përfundimtar i miratuar të ishte shumë më i ulët pas përfundimit të negociatave të gjata me Parlamentin Evropian dhe shtetet anëtare të BE-së .  Ish- komisioneri i BE-së për Kërkimin, Shkencën dhe Inovacionin, Carlos Moedas, së bashku me shumë grupe avokatie, kishte nxitur një buxhet më të gjerë të shkencës të BE-së . Për të ndërtuar mbështetje politike për rritjen e buxhetit, ai përdori idetë amerikane të " shot-eve në hënë " për të përqendruar përpjekjet kërkimore dhe për të rritur interesin publik.  Anëtarët më të pasur të BE-së kanë shprehur kundërshtim ndaj rritjes së fondeve, me ish-kryeministrin holandez Mark Rutte që tha në maj 2018 se projektbuxheti ishte "i papranueshëm". 

 Anëtarët e BE-së në Horizon Europe 





























 Bashkëpunimi përtej BE-së dhe anëtarëve të asociuar 
Horizonti Evropa mbështet partneritetet evropiane në të cilat BE-ja, autoritetet kombëtare dhe/ose sektori privat angazhohen së bashku për të mbështetur zhvillimin dhe zbatimin e një programi aktivitetesh kërkimore dhe inovative. Të konsiderohesh Anëtar i Asociuar i Horizon Europe do të thotë të angazhohesh në "formën më të ngushtë të bashkëpunimit në kërkim dhe inovacion për vendet jo-anëtare të BE-së, duke u ofruar, për aq sa është e mundur, të njëjtat të drejta dhe detyrime subjekteve të kërkimit dhe inovacionit të këtyre vendeve si ato që u jepen subjekteve të Shteteve Anëtare të BE-së".  Vendet e Asociuara janë "vende jo-anëtare të BE-së që paguajnë në buxhetin e Horizon Europe për t'u trajtuar në mënyrë të barabartë me Shtetet Anëtare të BE-së për qëllimet e programit". 

Partneritetet e Horizon Europe kanë ngritur pyetje në lidhje me përdorimin e mundshëm në zhvillimin e teknologjisë ushtarake, përgjegjëse për shkeljet e të drejtave të njeriut. Në vitin 2024, një studim i thelluar i kryer nga Statewatch dhe Informationsstelle Militarisierung (IMI) zbuloi se miliona euro nga fondet e Horizon ishin përdorur për të zhvilluar teknologjinë ushtarake të dronëve të përdorur kundër civilëve në Gaza, pavarësisht ndalimeve të rrepta për përdorimin e fondeve të Horizon për aplikime ushtarake në Traktatet e BE-së. 

Horizon Europe zgjeroi partneritetet e saj përtej 27 shteteve anëtare të BE-së, duke përfshirë sa vijon:
+ Associated non-EU countries State Joined Note Ref   1 July 2022      1 January 2021  Agreement signed on 12 November 2021, retroactive to 1 January 2021.     1 January 2021  Agreement signed on 6 December 2021, retroactive to 1 January 2021.     1 January 2024  Associated to Pillar II only. Association agreement was signed on 3 July 2024, retroactive to 1 January 2024.     10 April 2025      1 June 2022      17 December 2021       6 October 2021      17 December 2021      17 December 2021      22 November 2021      17 December 2021      1 January 2023  Associated to Pillar II only. Association agreement was signed on 9 July 2023, retroactive to 1 January 2023.     17 December 2021      6 October 2021      1 January 2021  Agreement signed on 6 December 2021, retroactive to 1 January 2021.  1 January 2025The first Asian country to participate as an associated country in Horizon Europe.  1 January 2025Rejoined framework programmes after reaching agreement in December 2024.   1 January 2021  Agreement signed on 29 March 2022, retroactive to 1 January 2021.     1 January 2021      1 January 2021  The Agreement entered into force in June 2022, "associated third country" status was applied retroactively from 1 January 2021.     1 January 2024  Associated to the entire programme, with the only exception of the EIC fund.  

 In August 2022, the United Kingdom launched formal dispute resolution proceedings over its access to the programme. In September 2023, the United Kingdom and European Union reached an agreement on the UK rejoining Horizon starting from 1 January 2024.
 Participants from non-associated non-EU countries, can participate in Horizon Europe actions, but not always with funding.

Përveç kësaj, vendet e mëposhtme janë të interesuara të eksplorojnë konceptin e shoqërimit me Horizon Europe:
Shteti Shënim Referencë Palët po përgatiten për nisjen e mundshme të negociatave zyrtare.  Negociatat u ndërprenë.  Shprehu interesin e saj për të nisur diskutime eksploruese. 

 Shih edhe 

 Arsimi në Evropë
 Shkenca dhe teknologjia në Evropë

 Lidhje të jashtme 
 Uebfaqja zyrtare e Horizon Europe

 Referime 

Kategoria:Komisioni Evropian