Periudha paraluftës në Kosovë

Periudha paraluftës në Kosovë i referohet një faze të historisë së Kosovës gjatë fillimit dhe mesit të viteve 1990, e karakterizuar nga rezistenca politike paqësore, represioni shtetëror dhe organizimi i hershëm i rezistencës së armatosur shqiptare.

Kjo periudhë konsiderohet se fillon më 22 shtator 1991, me shpalljen e Republikës së Kosovës, dhe përfundon me fillimin e kryengritjes së armatosur kundër autoriteteve jugosllave.

 Ngjarjet 
 Shpallja e pavarësisë së Republikës së Kosovës 

Në fund të qershorit 1990, anëtarë shqiptarë etnikë të Kuvendit Krahinor propozuan një votim për formimin e një republike të pavarur. Presidenti etnik serb i kuvendit e mbylli atë, megjithatë ai premtoi se do ta rihapte kuvendin më 2 korrik, por kjo u shty më vonë.

Më 2 korrik, shumica dërrmuese e anëtarëve shqiptarë etnikë të Kuvendit Krahinor u kthyen në Kuvendin që ishte i mbyllur; kështu që në rrugë jashtë tij votuan për ta shpallur Kosovën republikë brenda federatës jugosllave. Si përgjigje, qeveria serbe e shpërndau Kuvendin dhe qeverinë e Kosovës, duke i hequr të gjithë autonominë e mbetur, përpara se të miratonte një ligj mbi marrëdhëniet e punës që largoi nga puna 80,000 shqiptarë.

Anëtarët shqiptarë etnikë të Kuvendit të shpërndarë të Kosovës u mblodhën fshehurazi në Kaçanik më 7 shtator dhe formuan “Republikën e Kosovës”, në të cilën ligjet e Jugosllavisë do të pranoheshin vetëm nëse ishin në përputhje me kushtetutën e Republikës. “Republika e Kosovës” u shpall më pas shtet i pavarur më 22 shtator 1991. Kjo shpallje u miratua nga 99% e votuesve në një referendum jozyrtar të mbajtur disa ditë më vonë. Shteti i parë që njohu Republikën e Kosovës ishte Shqipëria Autoritetet serbe i hodhën poshtë rezultatet e referendumit dhe u përpoqën të arrestonin dhe ndiqnin penalisht votuesit.

 Trajnimi i kosovarëve në Shqipëri 
Gjatë vitit 1991, një grup kosovarësh etnikë u larguan drejt Shqipërisë, ku përfunduan një kurs sekret trajnimi ushtarak me ndihmën e ushtrisë shqiptare dhe qeverisë. Trajnimi u mbështet gjithashtu nga presidenti i atëhershëm shqiptar Ramiz Alia. Ndër këta luftëtarë, 50 kaluan ilegalisht kufirin në Jugoslavia. Ky grup, i udhëhequr nga Adem Jashari, Hamëz Jashari dhe Ilaz Kodra, do të bëhej më vonë anëtarët themelues të UÇK-së.

 Rrethimi i Prekazit 

Më 29 dhjetor, Adem Jashari mori një telefonatë që e paralajmëroi për afrimin e një autokolone të MUP-it me mjete të blinduara dhe helikopterë. Si përgjigje, Adem dhe vëllai i tij Hamëzi mblodhën katër miq dhe të afërm dhe kërkuan strehim në rrugën fqinje të Kodrës. Duke besuar se ishte e sigurt, ata u kthyen në shtëpi në orët e para të 30 dhjetorit, por u përballën me zjarr nga oficerët e policisë serbe. Gjatë përleshjes që pasoi, një turmë prej shqiptarësh të Kosovës, të armatosur dhe të paarmatosur, u mblodh rreth shtëpisë së Jasharajve, duke thyer rrethimin dhe duke detyruar njësinë e MUP-it të tërhiqej dhe ta shpallte Prekazin një “zonë të ndaluar”.

 Sulmet Skenderaj–Drenas 
Midis viteve 1991–1994, Adem Jashari udhëhoqi disa sulme ndaj stacioneve dhe patrullave të policisë jugosllave në qytetet e Skenderajt dhe Drenasit. Gjatë këtyre sulmeve, forcat e tij arritën të vrasin dhjetëra oficerë. 

 Sulmi i Drenasit 

Më 22, 23 ose 25 maj 1993, UÇK-ja kreu një sulm nën udhëheqjen e Hashim Thaçit dhe Adem Jasharit. Persona të armatosur të fshehur i zunë pritë një automjeti policor, duke shkaktuar vdekjen e 5 oficerëve dhe plagosjen e 2 të tjerëve.

 Incident i Ljeshanit 
Më 26 maj 1992, Policia Serbe po planifikonte arrestimin e Tahir Berishës, një mësues arti nga fshati Ljeshan, Peja. Kur u përballën me të, Tahiri qëlloi ndaj oficerëve dhe vrau njërin prej tyre duke plagosur tjetrin, megjithatë ai u qëllua dhe u vra.
 Arrestimi i Adem Jasharit 
Ndërsa ndodhej në Shqipëri, Jashari u arrestua në vitin 1993 nga qeveria e Sali Berishës dhe u dërgua në burg në Tiranë. Para se të lirohej së bashku me militantë të tjerë shqiptarë të Kosovës, me kërkesë të Ushtrisë Shqiptare.

 Arrestimi në vjeshtën e vitit 1994 
Gjatë vjeshtës së vitit 1994, Shërbimi Sekret Serb arrestoi Besim Ramën, një shqiptar nga Prekaz i Epërm që ishte shumë i afërt me Adem Jashari. Gjatë gjykimit të Ramës, Gjykata e Prishtinës ngriti akuza në mungesë ndaj luftëtarëve shqiptarë Adem Jashari, Ilaz Kodra, Hashim Thaçi, Rexhep Selimi, Fadil Kodra, Zenun Kodra, Nuredin Lushtaku, Sami Lushtaku, Sahit Jashari, ldriz AsIlani, Ali Jonuzi dhe Jakup Nura.

 Sulmet në vitin 1995 
Në vitin 1995, sulmet e UÇK-së u intensifikuan. Një polic serb dyshohet se u vra në vitin 1995 nga UÇK-ja. Në vitin 1995, UÇK-ja filloi të zinte pritë dhe të vriste policë dhe ushtarë serbë me shpresën për të destabilizuar rajonin në mënyrë që NATO-ja dhe Shtetet e Bashkuara të ndërhynin. UÇK-ja do të merrte përgjegjësinë për këto sulme vetëm vitin pasues.

 Pasojat 

Kryengritja në Kosovë filloi në vitin 1995, pas Marrëveshjes së Dejtonit që i dha fund Luftës së Bosnjës. Në vitin 1996, UÇK-ja filloi të sulmonte ndërtesat qeveritare serbe dhe stacionet e policisë. Pas përshkallëzimit të mëtejshëm të tensioneve, kjo kryengritje do të çonte në Luftën e Kosovës më intensive në shkurt 1998.

 Literatura 












 Referime 

Kategoria:Historia e Kosovës
Kategoria:Vitet 1990 në Kosovë