Prijësit mesjetarë të Frizisë Lindore

Prijësit feudalë të Frizisë Lindore (gjermanisht: , frizisht  ose ) morën pozicione pushteti në Frizinë Lindore përgjatë shekullit të XIV, pas kushtetutës së vjetër barazitare nga koha e Lirisë Friziane ishte dukshëm e degraduar.

Historia e hershme
Frizia Lindore, ndryshe nga zakonisht në kohën e sistemit feudal, nuk qe subjekt i ndonjë autoriteti qendror në mesjetë. Faktikisht, që nga shekujt e XII dhe të XIII, "frizianët e lirë", siç e quanin ata veten, e kishin organizuar veten në bashkësi rajonale gati si kooperativa famullitare, në të cilat secili anëtar kishte të drejta të barabarta, të paktën në parim. Kjo barazi themelore zbatohej mbi të gjithë zotëruesit e fermave dhe pronat e tyre të lidhura në fshatrat dhe famullitë përkatëse. Fuksionet publike të gjykatësve ose redjeven (latinisht: ) caktoheshin nëpërmjet zgjedhjeve vjetore. De facto, disa fisnikë qëndruan jashtë këtij : në veçanti, anëtarët e familjeve të mëdha dhe të pasura mbanin poste publike. Nga shekulli XIII e në vazhdim, simbolet e statusit të këtyre fisnikëve ishin shtëpitë prej guri (stins, si pararendëse të kështjellave të prijësve të mëvonshëm) dhe ushtritë e vogla mercenare.

Zhvillimi në familje fisnike
parapamje|majtas|Prijës në veshjen oborrtare, nga libri i Unico Manning, 1561
Deri në vitin 1300, ky rend barazitar qe i aftë të ruhej, megjithë rivalitetet midis familjeve të fuqishme. Afër fundit të shekullit të XIV, megjithatë, filloi një ndryshim demografik: një numër i madh krizash (uri, mungesë e mallrave në treg, epidemitë etj.) çuan në humbjen e rendit publik, duke kulminuar në shpërthimin e epidemisë në vitin 1349/50. Përveç kësaj, nën përfshirjen nga stuhitë (për shembull Përmbytja e dytë e Marcellusit në vitin 1362), digat e ndërtuar gjatë Mesjetës Klasike u çanë, duke përmbytur zonat më parë të banuara: U krijuan Gjiret e Lejit dhe Harles, ashtu si dhe Jades. Këto pasoja katastrofike në një riorganizim të hapsirës publike: "distriktet" më të vegjël si Stadlandi dhe Butjadingeni u shfaqën në lindje, Banti në jug-perëndimtë Gjirit të sapokrijuar të Jades.

Këto çarje lanë gjithashtu shenjën e tyre në rendin politik të Frizisë Lindore. Në fundin e shekullit të XIII deri në mesin e shekullit të të XIV, fuqia e fisnikëve u bë gjithmonë e më e madhe dhe filluan të marin formë feudalët friziano-lindorë: prijësit mësuan shpejtë për mos ta bazuar autoritetin e tyre nga vullneti i bashkësive, por nga kuptimi dhe mbrojtja e tij si si zotërime dinastike. Për shumë "frizianë të lirë" në këtë kohë, ishte një çështje themelore mbijetese, pjesëmarrje e tyre në punët e bashkësisë u zbeh. Idealët bashkëpunuese të Lirisë Friziane nën këto rrethana nuk mund të mbaheshin. Familjet individuale, më para të privilegjuara si fisnike, filluan ta distancojnë veten e tyre gjithmonë e më shumë nga zotëruesit e fermave fshatare, duke formuar klasën sunduese. Nga mesi i shekullit të XIV, titulli "prijës" u bë i zakonshëm dhe bartësit e tij, tani e kuptonin atë si një përcaktim klasor.

Pushteti i prijësve bazohej mbi zotërimet e tyre dinastike. Shtëpitë prej guri të redjeven tani u zhvilluan në kulla dhe kështjella. Kishat e gurit gjithashtu u instrumentalizuan si qendra të pushtetit. Gjithashtu për sa i përket përdorimit të tyre ushtarak, ndërtimi (zgjerimi) i kështjellave dëshmonte gjithashtu për ndjesinë në rritje të rangut: prijësit u vendosën më afër fisnikërisë që ekzistonte në pjesën tjetër të Perandorisë Gjermaniko-Romake, duke e zgjeruar më shumë diferencimin me fshatarët, të cilët tani konsideroheshin si subjeke.

I parë nga jashtë Frizisë, një prijës ishte një fisnik gjithësesi; kjo është mënyra se si Sibo Herringa i Atamansburgut përmendet në një dokument të nxjerë në Bremen në vitin 1404. Prijësit mund të garonin lehtësisht me fisnikërinë e ulët jashtë Frizisë për sa i përket pasurisë, lirisë dhe pavarësisë. Gjithashtu, duhet marrë parasysh se në shtatëmbëdhjetë të zgjedhurit nga fundi i shekullit të XI, është pohuar shprehimisht në zgjedhjet e 7-ta, që mbreti Karl u dha të gjithë frizianëve , d.m.th. fisnikëri dhe liri. Kështu që çdo frizian i lindur i lirë ishte fisnik dhe i lirë.

Në dallim nga fisnikët e Frizisë, fisnikëria e ulët në pjesën tjetër të Perandorisë Gjermaniko-Romake ishte më së shumti me prejardhje jo të lirë (). Gjithësesi, taksat mbetën të panjohura nën sundimin e prijësve, të cilët fituan një pjesë të madhe të jetesës së tyre nëpërmjet piraterisë. Gjithashtu, shpejtë filluan të zhvilloheshin luftërat hakmarrëse midis familjeve drejtuese, të cilat do të rriteshin në konflikte të armatosura. Për të financuar këto konflike, shërbyen edhe plaçkitja e anijeve ashtu si dhe shënjestrimi i tregtarëve nëpërmjet sinjaleve të gënjeshtërta.  i garantonte prijësve lejen për të zotëruar mbetjet e bregut. Burime të tjera të të ardhurave për prijësit ishin fshatarët vetë-kultivues ashtu si dhe dhënia me qira e fermave dhe tokave, pjesëmarrja në tregtinë e largësive të mëdha dhe, gjithmonë e më shumë, shitja e fuqisë së tyre mbrojtëse te shtresat e ulta.

Familjet prijëse
+Familjet më të rëndësishme prijëse të Frizisë Lindore rreth vitit 1400 Qendra kryesore  Familja Broke / Marienhafe  Tom Brok Emden  Abdena Faldern  Aildesna Dornum dhe Nese  Atena Gretsiel / Norden  Sirksena Inhausen / Ostringen  Tjarksena Langvarden / Inhausen / Kniphausen  Oneken, më vonë e emërtuar e Inhausenit dhe Kniphausenit Lytetsburg / Pevsum  Maninga Nermor / Ler  Ukena North  Idzinga Osterhusen  Alena Rystringen / Bant  Viemken (Papinga) Vitmund / Dornum  Kankena Virdum  Beninga Rodenkirshen / Stadland  Dide Lyben

Tom Brok
Një nga familjet më të mëdha feudale në gjysmën e parë të shekullit të XIV ishte Familja Tom Brok , e cila vinte nga Norderlandi dhe tashmë ishte një nga familjet kryesore në Frizinë Lindore, në kohën e Lirisë Friziane. Pushteti i tyre politik tejkalonte gjithëçka ishte njohur më parë në Frizinë Lindore: Nëpërmjet martesave, Familja Tom Brok fitoi mbizotërimin mbi Emsigerlandin dhe në fund mori prijësin e parë në Brokmerland, Keno I. Fuqia komanduese e Familjes Tom Brok në fund depërtoi edhe në pjesë të mëdha të Frieslandit Lindor.

Viemken, të quajtur edhe Papinga, Beninga
Rivali kryesor i Kenos ishte prijësi i frizianëve të Rystringerit ashtu dhe të Bantit dhe Vangerlandit, Edo Viemkeni i Vjetri. Në viitn 1383, ai ndërtoi Edenborkun në Bant, i cili më vonë do të bëhej Sibetsburgu. Ai ishte modeli për ndërtesat prej guri të Grimersumit të prijësve Beninga në Krumhorn dhe nga viti 1395 e në vijim fortifikimi shërbeu si një strehë dhe bazë operacionesh për lidhjen pirate të , për të cilën ekspedita e parë ndëshkimore e Lidhjes Hanseatike u drejtua veçanërisht kundër tyre: më 4 korrik 1398 ai u desh të siguronte Lybekun, Bremenin dhe Hamburgut që ata të tërhiqnin mbrojtjen e tyre ndaj  dhe ti dëbonin ata nga territori i tyre.

Tjarksena / Tiardesna
Kështjella e Inhausenit u ndërtua rreth vitit 1350 nga Ino Tjarksena, gjykatësi i Ostringenit. Biri i tij qe Popko Inen Tjarksena († 1387), prijësi i Inhausenit. Popko fillimisht qe një aleat besnik i Edo Viemkenit († 1415) dhe vjerrit të djalit të tij, Dodo. Përgjatë diskutimeve pas vdekjes së Dodos, Popko Ineni ndryshoi krahë dhe u lidh në aleancë me Oko të Vjetrin Tom Brok, i cili në atë kohë po përpiqet të bashkonte Frizinë Lindore nën sundimin e tij. Edo Viemkeni vrau Popko Inenin në një diskutim mbi të në vitin 1387 dhe zaptoi Kështjellën e Inhausenit. 

Oneken, më vonë Inhausen dhe Kniphausen
Në vitin 1387, Edo Viemkeni ia dha Kështjellën e Inhausenit Iko Onekenit të Vjetrit († 1454), prijësi i Sengvardenit fqinj, i cili gjithashtu u martua me Hilleda Tjarksenën, vajzën e pronarit të mëparshëm, Popko Inen Tjarksena. Në të njëjtën kohë, Iko Onekeni pasoi vjerrin e tij, Popko Inenin si prijës i Inhausenit. Iko Onekeni ishte nipi i Onekos (Unico, i dokumentuar rreth vitit 1350) në Kështjellën e Godensit, prijësi i Langvardenit, Godensit dhe Silhuesit, i cili ishte një i afërm i Edo Viemkenit.

Djali i Onekos ishte Oneko i Madh Onekeni († 1405), i cili etiketohej si  (i madhi) për shkak të shtatit të tij. Ai ishte prijësi i Sengvardenit, Langvardenit, Rodekerkenit, Godensit dhe Silhuesit. Djali i tij nga martesa me Tiaderën e Oldeborgut, vajza e Sibethit, ishte Iko Onekeni i Vjetri, babai i Alkosit të Evilit († 1474), prijësi i Inhausenit.

Djali i tij, Folef Alksen Onekeni († 1531), prijësi i Inhausenit, trashëgoi zotërimin fqinj të Kniphausenit nga kushëriri i tij, Iko Onekeni i Riu, prijësi i Kniphausenit, në vitin 1496 dhe kështu i bashkoi të dy zotërimet, pas të cilës Familja Oneken e quajti veten Familja e Inhausenit dhe Kniphausenit.Bran/Archenholz, Minerva, fq. 223, dhe Genealogisches Handbuch des Adels, vëllimi 28 i Gesamtreihe (= Gräfliche Häuser A, vëllimi 4). C. A. Starke Verlag, Limburg (Lahn) 1962, fq. 216.

Alena
Djali i Kenosit të I Tom Brok , Oko i Vjetri, bashkoi pothuajse të gjithë Frizinë Lindore nën pushtetin e tij. Në vitin 1381, ai u betua për besnikëri ndaj dukës Albrehti i Bavarisë, kont i Hollandës. Pas një negocimi jo konkluziv me prijësin Folkmar Alena, i cili e rrethoi atë në Kështjellën e Aurikut, ai do të vritej (1391). Në vitet në vazhdim, gruaja e tij, Foelke, e ashtuquajtur Kuade Foelke (= "Foelke e Ligë"), mori regjencën për dy bijtë e saj nën moshë, Vidzeltin dhe Kenon e II.

Abdena
Në veçanti, hakmarrjet midis Familjes Tom Brok nga një anë, dhe Folkmar Alenës së Grothusenit dhe Familjes Abdena nga Emdeni, në anën tjetër, përcaktuan historinë e Frizisë Lindore drejtë fundit të shekullit të XIV dhe fillimit të shekullit të XV. Në krye të Familjes Abdena ishte Hisko, provosti i Emdenit.

Lyben
Emri i Familjes Lyben rrjedh nga Lube Onekeni, biri i "fisnikut Duden" dhe paraardhësi më i vjetër i njohur me këtë emër, sipas vullës së vitit 1384 me luanin heraldik të ngritur në të djathtë në shqytë dhe mbishkrimin: + LVBBE ... KEN IN ◌ RODENKERKEN +. Luani i ngritur nënkupton një familje të vjetër friziane dhe është një shenjë e familjeve të tijera që rrjedhin nga Familja Oneken, duke përfshirë Lube Onekenin e Langvardenit (më vonë prijësi i Kniphausenit). Lube Onekeni dhe i biri, Dide Lubeni (gjithashtu Dide Lubensone) përmenden nga viti 1384 deri në vitin 1414. Djali dhe pasardhësi i Dide Lubenit qe Dude Didensone. Atij iu pre koka në vitin 1419 bashkë me vëllain e tij, Gerold në Bremen – me shpatë, pasi Edelingeni u titullua sipas zakonit të tyre. Sipas legjendës, Geroldi më i ri puthi kokën tashmë të prerë të vëllait të tij, Dudes. Ata u përpoqën më kot me frizianë dhe mercenarë të pushtonin Vredeborgun afër Atensit. Ata u kapën dhe u shpunë në Bremen.

Në hyrjen e Kronikës së tij të Lytetsburgut, Udo von Alvensleben përmend baronë, kontë dhe princa të Inhausenit dhe Kniphausenit si familjen feudale të vetme të mbijetuar. Megjithatë, ishin dy degë të mbijetuara. Luani i shoqëroi akoma familjet e afërta në lulëzim Lyben dhe Tantzen si stemë heraldike. Të dyja familjet mund ta gjurmojnë prejardhjen e tyre nga Lube Onekeni, i biri i "fisnikut Duden".

Përgjatë shekujve, kujtesa e ekzekutimit të Dudes dhe Geroldit do të zbehej. Në shekullin e XIX, historiani vendor Hermann Allmers do ta rizbulonte historinë e Geroldit dhe Dudes. Nga atëherë e në vijim, legjenda e fatit të vëllezërve frizianë i përket standardit të shkollave në Vesermarsh. Allmers gjithashtu rekomandoi të krijohej edhe një afresk që pikturonte "Puthjen e Vëllait" në fermën e Umo Lybenit, i cili vdiq në vitin 1890. Në periudhën në vijim, ferma u bë një lloj vendi pelegrinazhi. Sot, pipktura e Hugo Zieger-it i është dhënë Muzeut të Nordenhamit nga Familja Lyben.

Bashkëpunimi me Viktualenbryderët
Viktualenbryderët,,  ose ,  ishte emri i një grupi detarësh që ndikonin tregtinë në Detin e Veriut dhe Detin Balltik. Nga viti 1389 deri në vitin 1394, fillimisht ata donin të siguronin furnizimin me ushqime të Stokholmit gjatë rrethimit të trupave daneze, si thyerës të bllokadës. Në vijim ata vepruan si korsarë në emër të qyteteve Hanseatike. Por më vonë ata do të angazhoheshin në veprimtari të pastra piraterie. Emri i tyre rrjedh nga fjala gjermane  që do të thotë furnizim me ushqime, dhe  që do të thotë vëllazëri. Ata ishin të organizuar në një gildë ose vëllazëri. të cilët ishin dëbuar nga ishulli baltik i Gotlandit nga Urdhri Teutonik në vitin 1398, i nxitën konfliket e tyre: ata u përdorën nga të gjithë krahët si trupa në betejë.

Të gjitha krahët përfituan nga bashkëpunimi: Viktualenbryderët sollën përvojë lufte dhe fleksibilitet me vete, por mbi të gjitha, vendosja e tyre ishte me çmim më të lirë se mercenarët e zakonshëm, pasi ata bënin plaçkë për llogari të tyre dhe nuk kërkonin të paguheshin ose furnizoheshin. Prijësit, nga ana tjetër, u jepnin një strehim të sigurt nga përndjekja dhe një treg për sendet e plaçkitura—të dyja këto nevoja themelore për ndërtimin e një baze të re operacionesh.

Pirateria në rritje në pjesën jugore të Detin e Veriut dëmtoi gjithashtu edhe transportin detar të Lidhjes Hanseatike, veçanërisht qytetet e Hamburgut dhe Bremenit. Konfliktet u intesifikuan: pasi secila familje feudale huazonte bukanirë për të forcuar pozicionin e tyre, askush nuk mund të bënte pa punuar me ta.

Ekspeditat e Lidhjes Hanseatike kundër prijësve friziano-lindorë
Edo Viemkeni, prijësi i frizianëve të Rystringut ashtu si dhe Bantit dhe Vangerlandit, e vuri në dukje veten veçanërisht si strehues i . Rrjedhimisht, ekspedita e parë ndëshkimore e Lidhjes Hanseatike u drejtua veçanërisht kundër tij: më 4 korrik 1398, ai u desh të siguronte Lybekun, Bremenin dhe Hamburgun që ai të tërhiqte mbrojtjen e tij nga Viktualenbryderët, duke i dëbuar ata nga territori i tij:

"Të gjithë ata që e lexojnë këtë letër ose vihen në dijeni të saj duhet të informohen se unë, Edo Viemkeni, prijës në Distriktin e Rystringerit, rrëfej dhe dëshmojë në këtë letër [...] të distancohem nga Viktualenbryderët, të vjetër dhe të rinj, të cilët kam me vete në këtë kohë dhe të cilët i kam lënë me mua në këtë kohë dhe të cilët i kam lënë në kështjellën time dhe territorin tim [...]."

Më 2 shkurt 1400, në një mbledhje të vogël në Hanseatike në Lybek, u vendso të dërgoheshin njëmbëdhjetë koga të armatosura me 950 veta drejtë Detit të Veriut. Keno II Tom Broku reagoi menjëherë, duke kërkuar falje në një letër ndaj qyteteve Hanseatike të datuar më 25 shkurt për strehimin e Viktualenbryderëve dhe duke premtuar përzënien e tyre të menjëhershme.

Kundërshtarët e Kenos, Hisko i Emdenit dhe Edo Viemkeni, gjithashtu si kont i Oldenburgut, u dhanë mënjëherë detyra të reja Viktualenbryderve të papunë, pikërisht prijësit që, më pak se dy vjetë më parë, ishin betuar solemnisht të mos bashkoheshin kurrë me piratët.

Në vijim, Keno Tom Broku dhe aleatët e tij, veçanërisht Folkmar Alena, Eno Hajtatisna dhe Haro Aldesna, i morën prapë në shërbim piratët. Në këtë mënyrë u formua një spirale armatimi, pasi ishte e vështirë për prijësit individualë të bënin pa ndihmën e Viktualenbryderve, pasi nuk mund të përballonte potencialin ushtarak të piratëve në dispozicion të kundërshtarëve të tij me fuqinë e vetë.

Qyteti Hanseatik i Lybekut kërkoi veprim: Më 22 prill, flota e dakordësuar Hanseatike u nis nga Hamburgu drejtë Frizisë Lindore. Më 5 maj, ajo u përballë me Viktualenbryderët në Osterems duke i mundur ata. 80 piratë u vranë, 34 u zunë robër dhe më vonë u ekzekutuan.

Lidhja Hanseatike e theksoi kërkesën e saj duke e transferuar qytetin dhe kështjellën e Emdenit në të nëpërmjet provostit Hisko më 6 maj. Kjo vendosi themelet për operacionet e ardhshme, nga ku kështjellat dhe pallatet e tjera do të pushtoheshin.9 maj: Kështjella Larrelt; 12 maj: Kështjella Loquard (rrënuar më 14 qershor); midis 16 dhe 23 majit: Kulla e Marienfeldit (nisi të rrënohej në qershor), Kështjella e Vitmundit, Kështjella e Grothusenit (rrënuar më 14 qershor). Kjo intransigjencë e bëri ndërmarrjen një sukses të plotë për Lidhjen Hanseatike dhe më 23 mëja të gjithë prijësit dhe bashkësitë e Frizisë Lindore konfirmuan se ata nuk do ti pranonin kurrë prapë Viktualenbryderët.

parapamje|312px|Pas Betejës së Fushave të Egra, Oko Tom Brok i robëruar para Foko Ukenës. Pikturë romantizuese e historisë nga Tjarko Meyer Cramer, 1803.
Rënia e prijësve
Prania e armatosur e Lidhjes Hanseatike nuk mund ti shuante konfliktet e prijësve feudalë të Frizisë Lindore, madje ajo i ndërlikoi ato. Në vitin 1408, Lidhja Hanseatike drejtoi një tjetër ekspeditë të armatosur kundër prijësve frizianë. Keno II Tom Broku kërkoi një aleancë me qytetet Hanseatike, gjithashtu në mënyrë që të forconte pozicionin e tij në luftërat e vazhdueshme me prijësit e tjerë. Megjithatë, feudalët nuk mund të zhdukeshin nëpërmjet mjeteve ushtarake: Keno II Tom Broku e dëboi Hisko Abdenën nga Emdeni, por do të vdiste në mënyrë të parakohshme. Nën sundimin e të birit, Okos së II, Familja do ta humbiste rëndësinë.

Në fillim të shekullit të XV, gjithësesi, feudet hasën në rezistencë në rritje nga klasa fshatare. Kriza ekonomike përfundoi dhe me ekonominë e ztabilizuar, vetë-besimi i fermerëve rifitoi forcë. Foko Ukena nga Leri kuptoi se si ta përdorte vetë-besimin në rritje të klasës fshatare, duke i nxitur ata kundër Familjes Tom Brok: ai e mundi Okon dhe aleatët e tij në Betejën e Deternit (1426) dhe në Betejën e Fushave të Egra (afër Oldeborgut në vitin 1427) dhe kështu i dha fund sundimit të Familjes Tom Brok.

Feudet u vunë gjithmonë e më shumë nën trysni: Hamburgu krijoi një ekspeditë të tretë të rëndësishme ndëshkimore kundër Sibet Lubensonit, nipit të Edo Viemkenit. Simoni i Utrehtit u nis për në Emden në vitin 1433 me 21 anije, duke e pushtuar qytetin. Sibetsburgu u rrënua në vitin 1435. Kundër Foko Ukenës, ndërkohë prijësi më i fuqishëm në Frizinë Lindore, u krijua një grup prijësisht dhe bashkësishë fshatare nën udhëheqjen e gretsielerit Edzard Sirksenës. Bashkësive fshatare në dukje u mungonte forca e brendshme për të luftuar feudalin tashmë të urryer. Gjithësesi, prirja drejtë lirisë e nxitur në bashkësi, Foko kishte ditur se si ta përdorte atë në luftën kundër Oko Tom Brokut, tani ishte kthyer kundër tij.  Foko u mund dhe u dëbua. Ai do të vdiste në vitin 1436 në Groningen.

Me ngjitjen e Familjes Sirksena, prijësit feudalë në Frizinë Lindore morën fund, pasi perandori Frederiku III e ngriti Ulrik Sirksenën në rangun e kontit perandorak duke i dhënë atij Frizinë Lindore si feud konte perandorake. Nën sundimin e tij, fshatarët dhe feudalët mund të konsideroheshin të paqësuar: koha e luftërave të brendshme feudale nën ndikimin e tij morën fund. Disa familje feudale arritën të pranoheshin në shërbimin e fisnikërisë. Për shembull, Albert von Rhaude ose von Jemgum (1500–1545), një pasardhës i Evo Tamenës nga Jemgumi, u bë drost i kontit të Frizisë Lindore në Fridburg, në Aurik dhe në Berum. Një nga pasardhësit e tij u martua në fisnikërinë vestfaliane.

Kontea dhe Principata e Frizisë Lindore

Kontët dhe princat e Frizisë Lindore

 Sunduesi  Lindja  Sundimi Pjesa e sunduar/kontea  Bashkëshortja  Vdekja Shënime Ulriku I 113px1408NordenI biri i Eno Edzardisnës dhe Gelës së Manslagtit1464 – 26 shtator 1466Kontea e Frizisë LindoreNjë grua e parëpa fëmijëTheda Ukena1455gjashtë fëmijë26 shtator 1466Emdenmosha 57–58Konti i parë i Frizisë Lindore. Perandori Frederiku III e ngriti Ulrikun në rangun e kontit perandorak në vitin 1464. Regjenca e Theda Ukenës (1466-1480) Nuk pati pasardhës. Kontea i shkoi vëllait të tij. Eno I 113px1 qershor 1460Djali i parë i Ulrikut të I dhe Theda Ukenës26 shtator 1466 – 19 shkurt 1491Kontea e Frizisë LindoreI pamartuar19 shkurt 1491Fridburgmosha 30 Edzardi I i Madhi 113px15 janar 1462GretsielDjali i dytë i Ulrikut të I dhe Theda Ukenës19 shkurt 1491 – 14 shkurt 1528Kontea e Frizisë LindoreElisabeta e Rietbergut1498tre fëmijë14 shkurt 1528Emdenmosha 62 Sunduesi, nën të cilin Frizia Lindore pati shtrirjen më të madhe Eno II 113px1505I biri  i Edzardit të I dhe Elisabetës së Rietbergut14 shkurt 1528 – 24 shtator 1540Kontea e Frizisë LindoreAna e Oldenburgut1530gjashtë fëmijë24 shtator 1540Emdenmosha 34-35Djali i madh i Edzardit të I. Kishte një vëlla:
Johanin e I të Frizisë Lindore: babai i tyre, Edzardi I kishte futur  në kontenë e Frizisë Lindore, kështu që Eno II e trashëgoi kontenë i vetëm. Megjithë ambiciet e tij, Johani e njohu gjithmonë të drejtën e vëllait të tij dhe nuk e diskutoi trashëgiminë. Megjithë këtë, Johani llogaritet si i I. Regjenca e Anës së Oldenburgut (1540–1561) Bijtë e Enos së II, sunduan së bashku, deri në vitin 1561 nën regjencën e nënës së tyre. Kjo bashkë-regjencë nënkupton se ligji i  i nxjerë nga babai i tyre, Edzardi i Madh, mund të ketë qenë shfuqizuar. Edzardi II 113px24 qershor 1532GretsielDjali i madh i Enos së II dhe Anës së Oldenburgut24 shtator 1540 – 1 mars 1599Kontea e Frizisë Lindore Katerina e Suedisë1 tetor 1559Stokholmdhjetë fëmijë1 mars 1599Aurikmosha 66 Johani III llogaritur si i II-ti pas ungjit të tij, Johanit të I, i cili nuk sundoi. 29 shtator 1538AurikDjali i dytë i Enos së II dhe Anës së Oldenburgut24 shtator 1540 – 29 shtator 1591I pamartuar29 shtator 1591Kështjella Stikhausenmosha 53 Katerina e Suedisë 113px6 qershor 1539StokholmE bija e Gustavit të I të Suedisë dhe Margareta Leijonhufvudit1 mars 1599 – 21 dhjetor 1610Kontea e Frizisë Lindore(në Berum dhe Norden) Edzardi II1 tetor 1559Stokholmdhjetë fëmijë21 dhjetor 1610Berummosha 71 Trashëgoi nga i shoqi disa qytete në Frizinë Lindore, të cilat ajo i sundoi në mënyrë autonome. Pas vdekjes së saj, zotërimet e saj u ribashkuan me kontenë. Eno III 113px30 shtator 1563AurikDjali i madh i Edzardit të II dhe Katerinës së Suedisë26 maj 1586 – 28 janar 1600 Kontea e Rietbergut Valburgis, kontesha e Rietbergut28 janar 1581tre fëmijë Ana e Holshtajn-Gotorpit28 janar 1598tre fëmijë19 gusht 1625Lerortmosha 61 Me gjasa e trashëgoi Rietbergun nga gruaja e tij e parë, ose e sundoi atë në emër të bijës së tij. Traktati i Berumit (1600) formalisht e ndau trashëgiminë e Valburgës midis bijave të saj dhe Sabina Katarina mori Kontenë e Rietbergut.1 mars 1599 – 19 gusht 1625Kontea e Frizisë Lindore Sabina Katarina 11 gusht 1582EsensBija e Enos së III dhe Valburgis, konteshës së Rietbergut28 janar 1600 – 31 maj 1618Nominalisht sunduese që nga vdekja e së ëmës në vitin 1586.Kontea e Rietbergut 3 mars 1601njëmbëdhjetë fëmijë31 May 1618aged 35 E trashëgoi Rietbergun nga e ëma dhe e sundoi atë në dukje vetëm nominalisht (ajo ishte minore në kohën e vdekjes së nënës së saj) deri në vitin 1600. Kontea iu dha asaj vetëm nga Traktati i Berumit (1600). Johani III 1566AurikDjali i dytë i Edzardit të II dhe Katerinës së Suedisë31 maj 1618 – 23 janar 1625Kontea e Rietbergut23 janar 1625Rietbergmosha 58-59 Vëllai i Enos së III, e sundoi Rietbergun pas vdekjes së gruas dhe mbesës së tij, Sabina Katarinës. Ernest Kristofori 1 prill 1606Djali i madh i Johanit të III dhe Sabina Katarinës23 janar 1625 – 31 dhjetor 1640Kontea e Rietbergut Albertina Maria e Shën Martinit10 nëntor 1626pa fëmijë31 dhjetor 1640Këlnmosha 34 Nuk la pasardhës. Kontea i kaloi vëllait të tij. Rudolf Kristiani 113px2 qershor 1602HageDjali i madh i Enos së III dhe Anës së Holshtajn-Gotorpit19 gusht 1625 – 17 prill 1628Kontea e Frizisë Lindore I pamartuar17 prill 1628Hagemosha 25 Gjysmë-vëllai i Sabina Katarinës, trashëgoi kontenë kryesore të Frizisë Lindore. Nuk la pasardhës. Kontea i kaloi të vëllait. Ulriku II 113px6 korrik 1605AurikDjali i dytë i Enos së III dhe Anës së Holshtajn-Gotorpit17 prill 1628 – 1 nëntor 1648Kontea e Frizisë Lindore Juliana e Hese-Darmshtadtit5 mars 1631tre fëmijë1 nëntor 1648Aurikmosha 43  Johani IV 31 maj 1618RietbergDjali i dytë i Johanit të III  dhe Sabina Katarinës31 dhjetor 1640 – 7 gusht 1660Kontea e Rietbergut Ana Katarina Ernestina e Salm-Rajfershajdit3 mars 1647pesë fëmijë7 gusht 1660Rietbergmosha 42  Regjenca e Julianës së Hese-Darmshtadtit (1648–1651) Në vitin 1654, kontea u ngrit në rangun e një principate. Johani IV nuk pati pasardhës meshkuj, kështu që principata i kaloi të vëllait. Eno Ludvigu 113px29 tetor 1632AurikDjali i madh i Ulrikut të II dhe Julianës së Hese-Darmshtadtit1 nëntor 1648 – 4 prill 1660Kontea e Frizisë Lindore(deri në vitin 1654)Principata e Frizisë Lindore(nga viti 1654)Justina Sofia e Barbi-Myhlingenit7 nëntor 1656dy fëmijë4 prill 1660Aurikmosha 27 Xhorxh Kristiani 113px6 shkurt 1634AurikDjali i dytë i Ulrikut të II dhe Julianës së Hese-Darmshtadtit4 prill 1660 – 6 qershor 1665 Principata e Frizisë LindoreKristina Sharlota e Vyrtembergut14 maj 1662tre fëmijë6 qershor 1665Aurikmosha 31 Vëllai i Eno Ludvigut. Regjenca e Ana Katarina Ernestinës së Salm-Rajfershajdit (1660-1666) Nuk la pasardhës. Kontea i kaloi të vëllait. Fridrish Vilhelmi 16 shtator 1650RietbergDjali i madh i Johanit të IV dhe Ana Katarina Ernestinës së Salm-Rajfershajdit7 gusht 1660 – 7 tetor 1677Kontea e Rietbergut I pamartuar7 tetor 1677afër Strasburgutmosha 27 Regjenca e Kristina Sharlotës së Vyrtembergut (1665–1690)  Kristian Eberhardi Paqëtuesi 113px1 tetor 1665EsensI biri i Xhorxh Kristianit dhe Kristina Sharlotës së Vyrtembergut6 qershor 1665 – 30 qershor 1708 Principata e Frizisë LindoreEberhadina Sofia e Oetingen-Oetingenit7 nëntor 1656dhjetë fëmijëAna Juliana e Kleinaut1701(morganatike)një fëmijë30 qershor 1708Aurikmosha 42 Franc Adolf Vilhelmi 13 nëntor 1651RietbergDjali i dytë i Johanit të IV dhe Ana Katarina Ernestinës së Salm-Rajfershajdit7 tetor 1677 – 15 mars 1680Kontea e Rietbergut I pamartuar15 mars 1690Strasburgmosha 38 Vëllai i Fridrish Vilhelmit, abdikoi për bërë prift, por mbeti regjent për vëllain e tij të vogël (megjithëse tashmë një i rritur), si dhe do të rikthehej për regjencën e mbesës së tij. Regjenca e Franc Adolf Vilhelmit, konti i Rietbergut (1680–1685)  Ferdinand Maksimiliani 8 maj 1653RietbergDjali i tretë i Johanit të IV dhe Ana Katarina Ernestinës së Salm-Rajfershajdit15 mars 1680 – 10 qershor 1687Kontea e Rietbergut Johaneta Elizabeta Franciska e Mandershajd-Blankenhajmit(26 shtator 1663–29 prill 1704)4 tetor 1685Blankenhajmnjë fëmijë10 qershor 1687mosha 34 Regjenca e Franc Adolf Vilhelmit, kontit të Rietbergut (1687–1690)Regjenca e Fridrish Kristianit të Pletenbergut dhe Herman Vernerit të Volf-Meternikut (1690-1702, caktim perandorak) U ngjit si e mitur. Pas vdekjes së saj kontea u trashëgua nga Familja Kaunitz. Maria Ernestina Franciska 113px1 gusht 1686RietbergE bija e Ferdinand Maksimilianit dhe Johaneta Elizabeta Franziskës së Mandershajd-Blankenhajmit10 qershor 1687 – 1 janar 1758Kontea e Rietbergut Maksimilian Ulriku i Kaunitzit6 gusht 1699gjashtëmbëdhjetë fëmijë1 janar 1758Vjenëmosha 71Rietbergu u trashëgua nga Familja Kaunitz Xhorxh Alberti 113px13 qershor 1690AurikDjali i Kristian Eberhardit dhe Eberhardina Sofies së Oetingen-Oetingenit30 qershor 1708 – 12 qershor 1734 Principata e Frizisë LindoreKristina Luiza e Nasau-Idshtajnit24 shtator 1709Idshtajnpesë fëmijëSofia Karolina e Brandenburg-Kulmbahut8 dhjetor 1723Berumpa fëmijë12 qershor 1734Kështjella Sandhorstmosha 43 Karl Edzardi 113px18 qershor 1716AurikI biri i Xhorxh Albertit dhe Kristina Luizës së Nasau-Idshtajnit12 qershor 1734 – 25 maj 1744 Principata e Frizisë LindoreSofia Vilhelmina e Brandenburg-Kulmbah-Bajrotit25 qershor 1734një fëmijë25 maj 1744Aurikmosha 27Princi i fundit i Frizisë Lindore nga Dera Sirksena. Ai do të vdiste pa fëmijë. Pas vdekjes së tij, shteti u pushtua nga mbreti Frederiku II i Prusisë. Frizia Lindore u aneksua nga Prusia

Familjet vasale të Principatës së Frizisë Lindore
Para themelimit të kontesë perandorake në vitin 1464, Frizia Lindore përbëhej nga një grupim zonash nën pushtetin e familjeve të fuqishme dhe të dobëta. Këto familje e kishin fuqinë e tyre nga pronësia e tokave, ushtrimi i posteve publike dhe ndërtimi i kështjellave, fortesave dhe pallateve të shumta. Disa prijës fituan pushtet vetëm brenda fshatrave të tyre, ndërsa disa prijës të tjerë morën kontrollin e mjaft fshatrave ose madje edhe distrikteve të tëra.

Kur Ulriku I u përurua si kont perandorak në vitin 1464, mjaft prijës u bënë vasalë të tij. Statusi i këtyre prijësve ishte shumë i paqartë për një kohë të gjatë. Disa prijës zotëronin vetëm një fortesë me tokat përreth. Prijës të tjerë, megjithatë, arritën të fitonin të drejta sovrane dhe autoritet mbi drejtësinë në zonën e tyre. Kjo i dha udhë dukurisë së ashtuquajtur të zotërimeve. 

Në vitin 1728, kishte dhjetë nga këto zotërime. Ato ishin nën kontrollin e një zoti, që nga ana e tij kishte një marrëdhënie varësie me sovranin e Frizisë Lindore. Numri i zotërimeve ndryshoi përgjatë kohës. Për shembull, zoti i fundit i Pevsumit dhe Vokuardit, Hojko Maninga, ra në vështirësi financiare dhe i shiti zotërimet e tij te konti Edzardi II, në vitin 1565. Gjithashtu, zotërimet e Lokuardit dhe Kampenit u shitën te Edzardi II, në vitin 1568. Ndonjëherë krijoheshin edhe zotërime të reja. Në vitin 1642, Ulriku II i dha zotërimin e Logës, gjithashtu të quajtur Evenburg, si feud Erhardit të Ehrentroterit. Konti kishte borxhe ndaj kolonelit që ai nuk mund ta paguante. Erhardi i Ehrentroterit ndërtoi një kështjellë, Evenburgun, të emërtuar sipas gruas së tij, Evës së Ungnadit. Zotërimi përfshinte gjithashtu fshatin e Logabirumit.Braukmüller, Heide and Neumann, Detlev (1996). Zur Geschichte der Evenburg. Leer: Reinhard, 

Në vitin 1728 Kontea e Frizisë Lindore përfshinte këto zotërime vasale:
 Stema  Vendndodhja  Zotërimi  Zot në vitin 1728   Zotërimi i Lytetsburgut Karl Filipi i Inhausenit dhe Kniphausenit   Zotërimi i Godensit  Burçard Filipi i Fridagut   Zotërimi i Dornumit  Haro Joakimi i Klosterit (Norderburgut)Beatriks Dorothea Beninga (Beningaburgut)   Zotwrimi i Jeneltit  Friedrish Ernsti i Inhausenit dhe Kniphausenit   Zotërimi i Petkumit  Pieter Hieronimus Riperda   Zotërimi i Risumit  Benjamin von Honstede   Zotërimi i Uphausenit dhe Volthusenit  Qyteti i Lirë i Emdenit   Zotërimi i Borsumit  Qyteti i Lirë i Emdenit   Zotërimi i Oldersumit  Qyteti i Lirë i Emdenit   Zotërimi i Logës Erhard Friedrish i Vedel-Jarlsbergut

Shiko edhe

 Lista e kontëve dhe princave të Frizisë Lindore
 Lista e udhëheqësve të Frizisë
 Lista e sunduesve të Saksonisë
 Kompania e Emdenit
 Saksonia e Ulët
 Lista e fiseve të hershme gjermanike
 Lista e mbretërve frankë
 Perandoria Gjermaniko-Romake
 Lista e peshkopëve dhe princ-peshkopëve të Liezhit
 Lista e peshkopëve dhe kryepeshkopëve të Utrehtit
 Lista e peshkopëve dhe kryepeshkopëve të Kambrait
 Lista e kontëve të Burgundisë
 Kontët e Lovenit
 Landgraviati i Brabantit
 Kontea e Loonit
 Kontët dhe dukët e Gueldersit
 Holanda gjatë Mesjetës së Hershme
 Luftërat e Grepit dhe Merlucit
 Holanda Burgunde
 Duka i Burgundisë
 Holanda Habsburge
 Holanda Spanjolle
 Historia e Holandës
 Lista e kontëve dhe margravëve të Namurit
 Lista e monarkëve të Luksemburgut
 Lista e kontëve dhe dukëve të Limburgut
 Lista e mbretërve dhe dukëve të Lorenës
 Lista e monarkëve të Holandës
 Lista e piktorëve të hershëm holandikë
 Lista e stadtholderve në Vendet e Ulta
 Lista e pensionarëve të mëdhenj
 Lista e monarkëve në Vendet e Ulta
 Lista e zotërve dhe kontëve të Egmontit
 Konti i Artois
 Konti i Flandrës
 Zotërit dhe margravët e Bergen op Zoom
 Lista e kontëve të Berghut
 Dukati i Klevesit
 Dukati i Builjonit
 Lista e zotërve të Builjonit
 Duka i Brabantit
 Konti i Hollandës
 Kontët, dukët dhe dukët e mëdhenj të Oldenburgut
 Konti i Hainautit
 Lista e kryeministrave të Holandës
 Konti i Zutfenit
 Abacia Princërore e Stavelot-Malmedisë

Shpjegime

 Referime 

Bibliografia
Burime parësore


 Ostfriesisches Urkundenbuch. red. Ernst Friedländer, vwllimet 1 dhe 2, Emden, 1878 dhe 1881.

Burime dytësore









Kategoria:Historia e Saksonisë
Kategoria:Fisnikë gjermanë
Kategoria:Shpërbërje në 1464
Kategoria:Shpërbërje shekulli XV në Evropë
Kategoria:Evropa gjatë mesjetës së vonë
Kategoria:Piratë mesjetarë
Kategoria:Historia e gjermanëve
Kategoria:Historia e Vendeve të Ulta
Kategoria:Tituj fisnikë
Kategoria:Fisnikëria në Evropë