Horreum

Një horreum (shumës: horrea) ishte një lloj depoje publike e përdorur gjatë Periudhës së Lashtë Romake. Megjithëse termi latin shpesh përdoret për tiu referuar hambarëve. Nga fundi i Periudhës Perandorake, qyteti i Romës kishte afërsisht 300 horrea për të furnizuar kërkesat e tij. Më të mëdhatë ishin kolosale, edhe me standardet moderne; Horrea Galbae përmbante 140 dhoma vetëm në katin përdhes, duke u shtrirë në një sipërfaqe prej 21,000 metra2 (225,000 këmbë2). Ato mundësonin depozitim jo vetëm për annona publica (furnizimi publik me grurë), por edhe një larmi të madhe burimesh si vaji i ullirit dhe ushqime të tjera. Sipërfaqja e hapsirës depozituese të disponueshme në horrea publike mund të gjykohet nga fakti se kur perandor Septim Severi do të vdiste në vitin 211 të e.s., ai thuhet se i la horrea të qytetit të mbushura me mjaft ushqim për të furnizuar popullsinë një milionëshe të Romës për shtatë vjetë. Horrea më të vogla (megjithëse të ngjashme) ishin veçori standarde të qytezave, qyteteve dhe fortesave romake, përgjatë gjithë perandorisë; shembuj të mirë ruajtur të horrea ushtarake janë gërmuar në Murin e Adrianit në Angli, në mënyrë të shquar te fortesat e Haustids, Korbrixhit dhe Sauth Shilds.

Historia
parapamje|majtas|396px|Horrea Epagathiana et Epaphroditiana, e ndërtuar në Ostia rreth vitit 150 të e.s.
Horrea e para u ndërtuan në Romë rreth fundit të shekullit të II p.e.s., me horreum-in e parë të njohur publik të ndërtuar nga tribuni fatkeq Gaius Graku në vitin 123 p.e.s. Fjala do të përdorej për çdo vend të paracaktuar për ruajtjen e mallrave; kështu ajo përdorej shpesh për t’iu referuar qilarëve (horrea subterranea), por ai mund të përdoret edhe për një vend, kur depozitoheshin vepra arti,  ose madje edhe një bibliotekë. Disa horrea publike funksiononin disi si banka, ku mund të depozitoheshin sende me vlerë, por klasa më e rëndësishme e horrea ishin atë ku depozitoheshin ushqime si gruri dhe vaji i ullirit dhe shpërndaheshin nga shteti. Kërkesa e pashtershme e Romës për ushqime nënkuptonte se sasia e mallrave që kalonin përmes disa prej horrea-ve të qytetit ishte e jashtëzakonshme, edhe për standardet moderne. Kodra artificiale e Monte Testaccio në Romë, e cila qëndron mbrapa sitit të Horrea Galbae, vlerësohet se përmban mbetjet e të paktën 53 milionë afrorash vaji ulliri, me të cilat ishte importuar rreth 6 miliardë litra (1.58 miljardë galonë) vaji ulliri.

parapamje|381px|Horreum-i romak i Butrintit, shekulli II i e.s.
Dizajni dhe emërtimi
Horrea të Romës dhe portit të saj, Ostias, qëndronin dy ose më shumë kate të larta. Ato ishin ndërtuar me shkallë rampa, në vend të shkallëve të zakonshme, për të mundësuar hyrjen për në katet e sipërme. Horreat e grurit e kishin katin e tyre përdhes ngrihehsin mbi shtylla për të reduktuar marrjen e lagështisë dhe prishjen e mallrave. Shumë horrea duket se kanë shërbyer si zona të mëdha tregtare me rreshta dyqanesh të vegjël (tabernae) jashtë një oborri qendror; disa mund të kenë qenë mjaftë të refinuara, ndoshta duke shërbyer si të barazvlefshmet e moderne të harkadave tregtare. Të tjerat, si ato në Ostia, të pajisura me oborre dhe kishin rreshta me tabernae që qëndronin shpinë më shpinë. Në Lindjen e Mesme, horrea mori një dizajnë shumë të ndryshëm me një rresht të vetëm tabernae shumë të thella, të gjitha të hapura në të njëjtin krahë; kjo pasqyronte një stil arkitekturor që ndiqej gjerësisht në komplekset pallatore dhe tempullore të rajonit, mjaft përpara mbërritjes së romakëve.

parapamje|majtas|389px|Galeria qendrore nëntokësore e horreumit të Narbonës, Francë
Në mënyrë të kuptueshme, siguria dhe mbrojtja nga zjarri ishin shqetësimet kryesore. Horrea ndërtoheshin shpesh me mure shumë të trasha (deri në  të trasha) për të reduktuar rrezikun e zjarrit dhe dritaret ishin gjithmonë të ngushta dhe të vendosura lartë në mur për të penguar vjedhjen. Dyertë mbroheshin me sisteme të rafinuara drynësh dhe shulash. Madje horreat e mëdha kishin vetëm dy ose tre dyer të jashtme, që ishin mjaft të ngushta dhe nuk do të kishin lejuar hyrjen e karrove. Detyra e vështirë e futjes dhe nxjerrjes së mallrave nga horrea me shumë gjasa zhvillohej vetëm nëpërmjet punës manuale; horreat më të mëdha në këtë mënyrë duhet të kenë pasur një staf të stërmadh punëtorësh.

Horreat romake emërtoheshin idividualisht, disa kishin emërtime që tregonin mallrat që ato depozitonin (dhe me gjasa i shisnin), si dyllë (candelaria), letër (chartaria) dhe piper (piperataria). Të tjerat emërtoheshin sipas perandorëve ose individëve të tjerë të lidhur me familjen perandorake, si Horrea Galbae e përmendur më parë, të cilët ishte dukshëm e emërtuar në shekullit të I të e.s. sipas perandorit Galba. Një horreum veçanërisht e mirë-ruajtur në Ostia, Horrea Epagathiana et Epaphroditiana, është njohur nga një mbishkrim se ishte emërtuar sipas dy skllevërve të liruar (me gjasa pronarët e saj), Epagathi dhe Epaphroditi.Regio I - Insula VIII - Horrea Epagathiana et Epaphroditiana

Shiko gjithashtu

 Hambari
 Qendra tregtare
 Çarshia
 Depoja
 MAPO
 Aerarium
 Ager publicus
 Amfiteatri Romak
 Anijet Romake
 Arcana imperii
 Arkitektura Romake
 Arkitektura e Teatrove Romake
 Arti Arkaik Romak
 Arti Romak Plebe
 Besimet e lashta mesdhetare
 Bujqësia në Romën e lashtë
 Cirku Romak
 Civitas
 Cliens
 Colonus (person)
 Curia Calabra
 Cursus honorum
 Çitadela
 Dashuria Greke
 Domus
 Dux
 E drejta romake
 Ekonomia Romake
 Equites
 Ergastulum
 Festivalet Romake
 Forumet Romake
 Fructus
 Frumentarii
 Genius loci
 Gens
 Gotthograikia
 Harku i Triumfit
 Horreum (Epir)
 Hospitium
 Imperator
 Imperium
 Institucionet politike të Romës së lashtë
 Instrumentum regni
 Insula (ndërtesë)
 Insula (hapsirë urbane)
 Jus
 Jus trium liberorum
 Kalendari Romak
 Klima e Romës së Lashtë
 Kolona e Fitores
 Kolonia Romake
 Koloseumi
 Kolumbarium
 Kopshtet romake
 Kultura e Romës së lashtë
 Kuzhina antike romake
 Lapis manalis
 Larja në Romën e Lashtë
 Latifundium
 Latinët e Lashtë
 Latium
 Lidhja Latine
 Limes Britannicus
 Llaçi romak
 Luftërat Romako-Latine
 Lupanari
 Lustrum
 Lustratio
 Magjistratët romakë
 Magjistratët e Perandorisë Romake
 Mare Nostrum
 Marina Romake
 Miliarium
 Misteret greko-romake
 Mjekësia Romake
 Mundus Cereris
 Municipium
 Muret mbrojtëse romake
 Muri i Antoninit
 Nikopoli i Epirit
 Njësitë matëse romake
 Optimates dhe populares
 Pallatet perandorake të Romës
 Panem et circenses
 Patricët romakë
 Patronazhi në Romën e Lashtë
 Patronus
 Periudha e Ngrohtë Romake
 Plaçkitja Vandale e Romës
 Plaçkitja Visigote e Romës
 Plebejtë
 Pomerium
 Possessio
 Pronoia
 Provinca romake e Epirit
 Provocatio ad populum
 Roma quadrata
 Romanitas
 Romanizimi (kulturor)
 Rrugët romake
 Selitë perandorake romake
 Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
 Shtatë Kodrat e Romës
 Shtetësia Romake
 Shtëpia Romake
 Skllavëria në Romën e lashtë
 Skulptura Romake
 Spektaklet Romake
 Statio
 Statusi në sistemin ligjor romak
 Tempulli Romak
 Teknologjia në Romën e lashtë
 Thermae
 Traditat romake të emërtimit
 Triumfi Romak
 Ujësjellësi Romak
 Umbilicus urbis Romae
 Ura e Trajanit
 Ura romake
 Urbanistika Romake
 Urbs
 Ushqimi dhe darka në Perandorinë Romake
 Ushtria Romake
 Vardariotai
 Varronis De re rustica
 Vicesima hereditatium
 Vicus
 Vigiles
 Vila Romake
 Villa rustica
 Vivarium
 Zgjedhjet në Republikë Romake
 Zjarrfikja në Romën e Lashtë

Citime fundore

Bibliografia
Burime të lashta

  Versioni anglisht këtu .
 Kasius Dion Koceiani, Historia Romana; (Versioni anglisht)
 Dionisi i Halikarnasit, Antiquitates Romana.
 Eutropi, Breviarium historiae romanae (teksti latin), I-X.


 Straboni, Geografia, V.

Burime moderne




 Andrea Carandini, La nascita di Roma: dei, lari, eroi e uomini all'alba di una civiltà, Torino, 1998.








 SALIDO DOMINGUEZ, J., (2011): Horrea Militaria. El aprovisionamiento de grano al ejército en el occidente del Imperio romano, Anejos de Gladius 14, Madrid. 
 SALIDO DOMINGUEZ, J., (2009): “Los graneros militares romanos de Hispania”. En MORILLO, A., HANEL, N. & MARTÍN, E., (eds.): Limes XX. Estudios sobre la Frontera Romana. Anejos de Gladius 13. Volumen 2. Madrid, 679-692. I.S.B.N. 978-84-00-08856-9.
 SALIDO DOMINGUEZ, J., (2008): “La investigación sobre los horrea de época romana: balance historiográfico y perspectivas de futuro”. CUPAUAM 34, 105-124. I.S.B.N. 978-84-00-08856-9 https://www.uam.es/otros/cupauam/pdf/Cupauam34/3405.pdf 
 SALIDO DOMINGUEZ, J., (2008b): “Los sistemas de almacenamiento y conservación de grano en las villae hispanorromanas”. En FERNÁNDEZ OCHOA, C., GARCÍA-ENTERO, V. & GIL SENDINO, F., (eds.): Las villae tardorromanas en el Occidente del Imperio. Arquitectura y función. IV Coloquio Internacional de Arqueología de Gijón. 26, 27 y 28 de Octubre de 2006, Gijón, 693-706. I.S.B.N.: 978-84-9704-363-2.








  (titulli origjinal i veprës 










 Renato Peroni, Comunità e insediamento in Italia fra età del bronzo e prima età del ferro, in Storia dei Greci e dei Romani, vol. 13, Einaudi 2008.


 M. Quercioli, Le mura e le porte di Roma, Newton Compton, Roma, 1982.


 RICKMAN, G., (1971): Roman Granaries and store buildings. Cambridge.








Lidhje të jashtme

 Regio I - Insula VIII - Horrea Epagathiana et Epaphroditiana - plans and images of an excavated horreum at Ostia Antica


Category:Ndërtesa komerciale
Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në periudhën antike
Kategoria:Logjistikë
Kategoria:Histori e transportit
Kategoria:Histori ekonomike