Kosova mes dy luftërave botërore

Kosova mes dy luftërave botërore (1918-1941) ndodhej në një gjendje të vështirë dhe vendimtare për Kosovën dhe shqiptarët që jetonin në Mbretërinë Serbo-Kroato-Sllovene (më vonë Mbretëria e Jugosllavisë). Kjo periudhë u karakterizua nga politika e asimilimit, represioni shtetëror, kolonizimi serb dhe rezistenca e vazhdueshme shqiptare.

 Përmbledhje 
Pas përfundimit të Luftës së Parë Botërore dhe shpërbërjes së Perandorisë Osmane dhe Austro-Hungareze, Kosova u përfshi në Mbretërinë e Sllovenëve, Kroatëve dhe Serbëve (që nga viti 1929 e njohur si Mbretëria e Jugosllavisë). Traktatet e paqes të viteve 1919–1920 e konsoliduan këtë shtet, i cili përfshinte rreth 12 milionë banorë, prej të cilëve rreth 400,000 ishin shqiptarë. Fillimisht, Kosova u nda në katër qarqe – tre pjesë e Serbisë (Zveçani, Kosova dhe Metohia jugore) dhe një pjesë e Malit të Zi (Metohia veriore). Më 26 prill 1922, administrata e re e ndau Kosovën në tri zona: Kosovë, Rashë dhe Zetë. Në vitin 1929, nën udhëheqjen e Mbretit Aleksandër, Mbretëria e Sllovenëve, Kroatëve dhe Serbëve u shndërrua në Mbretërinë e Jugosllavisë. Si pjesë e reformës administrative, territoret e Kosovës u shpërndanë midis Banovinës së Zetës, Banovinës së Moravës dhe Banovinës së Vardarit. . Political parties of Eastern Europe: a guide to politics in the post-Communist era p. 448-449.

Që në vitin 1919, forcat jugosllave kryen masakra ndaj popullsisë shqiptare, përfshirë vrasjen e 600 grave dhe fëmijëve në rrethin e Gucisë. Në vitin 1921, shqiptarët e Kosovës iu drejtuan Lidhjes së Kombeve duke kërkuar bashkimin e Kosovës me Shqipërinë, duke denoncuar se 12,000 shqiptarë ishin vrarë dhe 22,000 ishin burgosur që nga viti 1918. Në këtë kontekst lindi lëvizja e kaçakëve, e udhëhequr nga figura si Azem Galica, e cila synonte bashkimin me Shqipërinë. Kryengritja e Drenicës e vitit 1921 u shtyp me dhunë, por mbeti simbol i qëndresës shqiptare.

Administrata jugosllave zbatoi politika të kolonizimit dhe shpërnguljes së detyruar. Midis viteve 1918–1941, nga 90,000 deri në 150,000 shqiptarë dhe myslimanë të tjerë u detyruan të emigronin, kryesisht drejt Turqisë dhe Shqipërisë. Ndërkohë, rreth 60,000–65,000 kolonë u vendosën në Kosovë, mbi 90% prej tyre serbë dhe malazezë. Politikat e kolonizimit përfshinin dhënien e tokës falas kolonëve, konfiskimin e pronave të shqiptarëve dhe ndalimin e arsimit në gjuhën shqipe. Këto masa synonin ndryshimin e përbërjes demografike të rajonit: popullsia serbe u rrit nga më pak se 24% në fillim të periudhës në rreth 38% në fund të viteve ’30. Në vitin 1938, mbi 6000 shqiptarë në 23 fshatra të Drenicës u privuan nga tokat e tyre. Madje u propozua vendosja e 470,000 serbëve të tjerë dhe dëbimi i 300,000 shqiptarëve, por ky plan u pengua nga shpërthimi i Luftës së Dytë Botërore. 

Politikat shtypëse u intensifikuan në vitet 1930, veçanërisht me “Planin e Çubrilloviqit” të vitit 1937, i cili rekomandonte shpërnguljen masive të shqiptarëve përmes presionit dhe dhunës sistematike. Megjithë represionin, shqiptarët vazhduan të ruanin identitetin e tyre kulturor dhe gjuhësor, si dhe të organizonin forma të ndryshme rezistence, të armatosur apo politike, të cilat shpesh shtypeshin me dhunë. 

Në këtë periudhë, Prishtina u konsolidua si qendër kulturore e Kosovës nën Mbretërinë Serbo-Kroato-Sllovene dhe më vonë Mbretërinë e Jugosllavisë. Qyteti u ndikua nga kolonizimi dhe ndryshimet demografike, me vendosjen e familjeve serbe dhe malazeze në rrethinat e tij. Megjithatë, pavarësisht ndalimit të arsimit shqip dhe kufizimeve kulturore, Prishtina mbeti një qendër e rëndësishme e jetës shoqërore dhe tregtare, ku shqiptarët ruanin identitetin e tyre.

Me shpërthimin e Luftës së Dytë Botërore në vitin 1941, planet e mëtejshme të kolonizimit u ndërprenë dhe Kosova u përfshi në ndryshimet gjeopolitike të Ballkanit, duke u ndarë në tri zona okupuese: italiane, gjermane dhe bullgare. Kjo krijoi një kontekst të ri politik e shoqëror për shqiptarët e Kosovës.  Memorandum submitted by the UK Foreign and Commonwealth Office, FRY/KOSOVO: SERBIAN PLANS FOR ETHNIC CLEANSING, HISTORICAL BACKGROUND AND PRECEDENTS, 7 June 2000,  

 Shih edhe 
 Shqipëria mes dy luftërave botërore
 Arsimi në Kosovë mes dy luftërave botërore

 Literatura 







 Referime 

Kategoria:Historia e Kosovës
Kategoria:Historia moderne e Kosovës