Diogjen Laërti

Diogjen Laërti (Diogenes Laërtius, fl. shekulli III i erës sonë) ishte një biograf i filozofëve grekë . Pak dihet përfundimisht për jetën e tij, por libri i tij i mbijetuar Jetët dhe opinionet e filozofëve të shquar është një burim kryesor për historinë e filozofisë së lashtë greke . Reputacioni i tij është i diskutueshëm midis studiuesve, sepse ai shpesh përsërit informacionin nga burimet e tij pa e vlerësuar në mënyrë kritike. Në shumë raste, ai fokusohet në detaje të parëndësishme të jetës së subjekteve të tij, duke injoruar detaje të rëndësishme të mësimeve të tyre filozofike dhe ndonjëherë nuk arrin të bëjë dallimin midis mësimeve të mëparshme dhe të mëvonshme të shkollave të veçanta filozofike. Megjithatë, ndryshe nga shumë burime të tjera të lashta dytësore, Diogenes Laërtius priret të raportojë mësimet filozofike pa u përpjekur t'i riinterpretojë ose zgjerojë ato, dhe kështu rrëfimet e tij janë shpesh më afër burimeve parësore. Për shkak të humbjes së shumë prej burimeve kryesore në të cilat Diogjeni u mbështet, vepra e tij është bërë burimi kryesor i mbijetuar në historinë e filozofisë greke. 

 Biografia 
Laërtius duhet të ketë jetuar pas Sextus Empiricus (rreth 200), të cilin ai e përmend, dhe para Stefanit të Bizantit dhe Sopatrit të Apameas (rreth 500), të cilët e citojnë atë. Vepra e tij nuk përmend neoplatonizmin, edhe pse i drejtohet një gruaje që ishte "një platoniste entuziaste".  Prandaj supozohet se ai lulëzoi në gjysmën e parë të shekullit të 3-të, gjatë mbretërimit të Aleksandër Severus (222–235) dhe pasardhësve të tij. .

Forma e saktë e emrit të tij është e paqartë. Dorëshkrimet e lashta i referohen pa ndryshim një "Laertius Diogenes" dhe kjo formë e emrit përsëritet nga Sopater  dhe Suda .  Forma moderne "Diogenes Laertius" është shumë më e rrallë, e përdorur nga Stephanus i Bizantit,  dhe në një lemë të Antologjisë Greke .  Ai përmendet gjithashtu si "Laertes"  ose thjesht "Diogenes". 

Origjina e emrit "Laertius" është gjithashtu e pasigurt. Stephanus i Bizantit i referohet atij si "Διογένης ὁ Λαερτιεύς" ( Diogenes ho Laertieus ),  duke nënkuptuar se ai ishte vendas i një qyteti, ndoshta Laerte në Caria (ose një Laerte tjetër në Kiliki ). Një sugjerim tjetër është se një nga paraardhësit e tij kishte për patron një anëtar të familjes romake të Laërtiëve .  Teoria moderne mbizotëruese është se "Laertius" është një pseudonim (i rrjedhur nga epiteti homerik Diogenes Laertiade, i përdorur në adresimin e Odiseut ) që përdoret për ta dalluar atë nga shumë njerëz të tjerë të quajtur Diogenes në botën e lashtë. 

Qyteti i tij i lindjes është i panjohur (në rastin më të mirë i pasigurt, edhe sipas një hipoteze që Laertius i referohet origjinës së tij). Një pasazh i diskutueshëm në shkrimet e tij është përdorur për të sugjeruar se ishte Nikea në Bitini . . Specifically, Diogenes refers to "our Apollonides of Nicaea". This has been conjectured to mean either "my fellow-citizen" or "a Sceptic like myself". 

Është sugjeruar se Diogjeni ishte një epikurian ose një pirronist . Ai mbron me pasion Epikurin  në Librin 10, i cili është i cilësisë së lartë dhe përmban tre letra të gjata që i atribuohen Epikurit duke shpjeguar doktrinat epikuriane.  Ai është i paanshëm ndaj të gjitha shkollave, në mënyrën e pirronistëve, dhe e çon vazhdimësinë e pirronizmit më tej se ajo e shkollave të tjera. Në një moment, ai madje duket se i referohet pirronistëve si "shkolla jonë". . Specifically, Diogenes refers to "our Apollonides of Nicaea". This has been conjectured to mean either "my fellow-citizen" or "a Sceptic like myself". Nga ana tjetër, shumica e këtyre pikave mund të shpjegohen nga mënyra se si ai kopjon në mënyrë jokritike nga burimet e tij. Nuk është aspak e sigurt që ai i përmbahej ndonjë shkolle dhe zakonisht është më i vëmendshëm ndaj detajeve biografike. 

Përveç Jetëve, Diogjeni i referohet një vepre tjetër që ai kishte shkruar në vargje për burra të famshëm, në metra të ndryshme, të cilën e quajti Epigrammata ose Pammetros (Πάμμετρος). 

 Jetët dhe opinionet e filozofëve të shquar 
djathtas|parapamje| Faqja e titullit të një botimi në greqisht dhe latinisht, 1594
Vepra me të cilën ai njihet, Jetët dhe opinionet e filozofëve të shquar, u shkrua në greqisht dhe shprehet për të dhënë një llogari të jetës dhe mendimeve të filozofëve grekë.

Edhe pse në rastin më të mirë është një përmbledhje jokritike dhe jofilozofike, vlera e saj, duke na dhënë një pasqyrë të jetës private të të urtëve grekë, e bëri Montaigne të shkruante se do të donte që në vend të një Laërtius të kishte një duzinë. Montaigne, Essays II.10 "Of Books" . Nga ana tjetër, studiuesit modernë kanë këshilluar që t'i trajtojmë me kujdes dëshmitë e Diogenes, veçanërisht kur ai nuk arrin të citojë burimet e tij: "Diogjeni ka fituar një rëndësi jashtë çdo proporcioni me meritat e tij, sepse humbja e shumë burimeve parësore dhe e Përmbledhjet e mëparshme dytësore e kanë lënë aksidentalisht atë burimin kryesor të vazhdueshëm për historinë e filozofisë greke”. 

 Shih edhe 
 Shtatë të urtit

 Referime 

Kategoria:Shkrimtarë të lashtë grekë
Kategoria:Biografë të lashtë grekë