Tronditje dhe habi

Tronditje dhe habi (teknikisht i njohur si dominim i shpejtë) është një strategji ushtarake e bazuar në përdorimin e fuqisë dërrmuese dhe shfaqjeve spektakolare të forcës për të paralizuar perceptimin e armikut për fushën e betejës dhe për të shkatërruar vullnetin e tyre për të luftuar. Megjithëse koncepti ka një sërë precedentësh historikë, doktrina u shpjegua nga Harlan K. Ullman dhe James P. Wade në vitin 1996 dhe u zhvillua posaçërisht për t'u zbatuar nga ushtria amerikane nga Universiteti Kombëtar i Mbrojtjes i Shteteve të Bashkuara.

 Doktrina e dominimit të shpejtë 
Dominimi i shpejtë përkufizohet nga autorët e saj, Harlan K. Ullman dhe James P. Wade, si një përpjekje

për të ndikuar në vullnetin, perceptimin dhe kuptimin e kundërshtarit për të luftuar ose për t'iu përgjigjur qëllimeve tona strategjike të politikës përmes imponimit të një regjimi të Shokut dhe Frikës.

Për më tepër, dominimi i shpejtë, sipas Ullman dhe Wade,

do të imponojë këtë nivel dërrmues të Shokut dhe Frikës kundër një kundërshtari në një bazë të menjëhershme ose mjaftueshëm të shpejtë për të paralizuar vullnetin e tij për të vazhduar ... [për të] marrë kontrollin e mjedisit dhe për të paralizuar ose mbingarkuar perceptimet dhe kuptimin e një kundërshtari për ngjarjet që armiku do të ishte i paaftë t'u rezistonte në nivelet taktike dhe strategjike.

Duke prezantuar doktrinën në një raport për Universitetin e Mbrojtjes Kombëtare të Shteteve të Bashkuara në vitin 1996, Ullman dhe Wade e përshkruajnë atë si një përpjekje për të zhvilluar një doktrinë ushtarake pas Luftës së Ftohtë për Shtetet e Bashkuara. Dominimi i shpejtë, shoku dhe frika, shkruajnë ata, mund të bëhen një "ndryshim revolucionar" ndërsa ushtria e Shteteve të Bashkuara zvogëlohet në madhësi dhe teknologjia e informacionit integrohet gjithnjë e më shumë në luftë. Autorët e mëvonshëm ushtarakë amerikanë kanë shkruar se dominimi i shpejtë shfrytëzon "teknologjinë superiore, angazhimin preciz dhe dominimin e informacionit" të Shteteve të Bashkuara.

Ullman dhe Wade identifikojnë katër karakteristika jetësore të dominimit të shpejtë:

 njohuri dhe kuptim pothuajse total ose absolut i vetes, kundërshtarit dhe mjedisit;
 shpejtësi dhe kohë në zbatim;
 shkëlqim operacional në ekzekutim; dhe
 kontroll (pothuajse) total dhe menaxhim i nënshkrimit të të gjithë mjedisit operacional.

Termi "tronditje dhe frikë" përdoret më vazhdimisht nga Ullman dhe Wade si efekti që dominimi i shpejtë kërkon t'i imponojë një kundërshtari. Është gjendja e dëshiruar e pafuqisë dhe mungesës së vullnetit. Mund të shkaktohet, shkruajnë ata, nga forca e drejtpërdrejtë e aplikuar në qendrat e komandës dhe kontrollit, mohimi selektiv i informacionit dhe përhapja e dezinformimit, forca dërrmuese luftarake dhe shpejtësia e veprimit.

Doktrina e dominimit të shpejtë ka evoluar nga koncepti i "forcës vendimtare". Ulman dhe Wade i krahasojnë dy konceptet në aspektin e objektivit, përdorimit të forcës, madhësisë së forcës, fushëveprimit, shpejtësisë, viktimave dhe teknikës.

 Shiko edhe 

 Referime 

Kategoria:Doktrina ushtarake
Kategoria:Terminologji ushtarake
Kategoria:Teknika të luftës psikologjike