Xheladin Deda

Xheladin Deda (1908–1971) ishte mjek shqiptar nga Mitrovica, klinicist, oftalmolog dhe ligjërues, i njohur si themelues i shërbimit të oftalmologjisë në Kosovë dhe një figurë e nderuar e mjekësisë shqiptare në Kosovë. Ai kujtohet për ngritjen e departamentit të parë të oftalmologjisë në Kosovë dhe për hedhjen e themeleve të Klinikës së Syve në Fakultetin e Mjekësisë të Prishtinës.

 Biografia 
Xheladin Deda lindi më 9 gusht 1908 (sipas disa burimeve 1909) në Mitrovicë, ku kreu shkollën fillore. Gjimnazin e vijoi në Shkodër, ndërsa studimet e larta i ndoqi në Fakultetin e Mjekësisë në Universitetin e Romës (1931–1937), ku u diplomua më 21 nëntor 1936. Fillimisht punoi si mjek i përgjithshëm në Tropojë (1936–1939). Në vitin 1939 nisi specializimin në okulistikë pranë Spitalit Universitar të Romës, të cilin e përfundoi në vitin 1942.

Pas specializimit, shërbeu si oftalmolog në Prizren (1942–1946), duke u bërë mjeku i parë shqiptar i syve në këtë qytet. Më pas punoi për një periudhë të shkurtër në Tiranë (1946–1948). Pas mbylljes së kufirit Shqipëri–Jugosllavi, u kthye përfundimisht në Kosovë, ku mori drejtimin e repartit të syve në Spitalin e Prishtinës, që më vonë u bë Spitali i Përgjithshëm i qytetit. Deri në fund të jetës, Deda shërbeu si shef i repartit të oftalmologjisë dhe u afirmua si specialist i njohur në mbarë rajonin.

Xheladin Deda ndërroi jetë në nëntor 1971 në Beograd, tre ditë pas një operacioni nga kolecista. U varros më 27 nëntor 1971 në Prishtinë, me nderime të mëdha dhe me pjesëmarrjen e jashtëzakonshme të qytetarëve nga e gjithë Kosova dhe viset shqiptare.

 Kontributi dhe trashëgimia 
Xheladin Deda njihet si themelues i oftalmologjisë moderne në Kosovë. Ai krijoi shërbimet e para të kujdesit për sytë dhe formoi një ekip specialistësh të rinj, mbi bazën e të cilit u ngrit më vonë Klinika e Oftalmologjisë në Fakultetin e Mjekësisë të Prishtinës. Përmes punës klinike dhe ligjërimeve të tij, ai u bë një figurë e rëndësishme edukative dhe kombëtare, duke ndihmuar në formimin e brezave të rinj të mjekëve.

Pacientët e tij vinin jo vetëm nga Kosova, por edhe nga Sanxhaku, Nishi, Zagrebi, Beogradi dhe madje edhe nga Italia. Ai ishte pjesëmarrës aktiv në konferenca shkencore brenda dhe jashtë vendit dhe u nderua me dekorata e mirënjohje të shumta për veprimtarinë e tij profesionale.

Trashëgimia e tij lidhet edhe me arsimin special. Në nder të tij mban emrin Qendra Burimore për Mësim dhe Këshillim “Dr. Xheladin Deda” në Pejë, e cila është shkolla e vetme në Kosovë për të verbër dhe me shikim të dobësuar. Po ashtu, një institucion arsimor në Mitrovicë, Shkolla e Mesme e Mjekësisë "Xheladin Deda" mbanë emrin e tij, duke dëshmuar respektin e gjerë që gëzonte.

Ai la gjurmë të pashlyeshme si mjek, humanist dhe mësimdhënës, duke u kujtuar si një ndër personalitetet kryesore të mjekësisë shqiptare dhe kosovare në shekullin XX.

 Shih edhe 
 Shëndetësia në Kosovë

 Referime 

Kategoria:Lindje 1908
Kategoria:Njerëz nga Mitrovica
Kategoria:Mjekë kosovarë
Kategoria:Oftalmologë
Kategoria:Absolventët e Universitetit të Romës La Sapienza
Kategoria:Vdekje 1971