Abacia Princërore e Stavelot-Malmedisë

Abacia Princërore e Stavelot-Malmedisë, gjithashtu Principata e Stavelot-Malmedisë, ndonjëherë e njohur me emrin e saj gjerman Stablo, ishte një principatë kishtare e Perandorisë Gjermaniko-Romake. Pushteti princëror ushtrohej nga abati benediktin i manastirit të dyfishtë perandorak të Stavelotit dhe Malmedisë, i themeluar në vitin 651. Bashkë me Dukatin e Builjonit dhe Princ-Peshkopatën e Liezhit, ishte një nga vetëm tre principataqt e Holandave Jugore, që nuk qe kurrë pjesë e Holandës Spanjolle, më vonë Holandës Austriake, e cila pas vitit 1500, u caktua në Qarkun Burgund, ndërsa prinicipatat iu caktuan me Qarkun perandorak të Renit të Poshtëm.

Si një princ-abat, abati i Stavelot-Malmedisë qëndronte në katedrën kishtare të Kolegjit të Princave Sundues të Dietës Perandorake përkrahë princ-peshkopëve. Bashkë me pak princ-abatë të tjerë, ai kishte një votë të plotë (),Numri 67 i kolegjit princëror. në dallim me shumicën e abatëve perandorakë, që ishin vetëm përfqësues të votimit kolektiv të katedrave të tyre kuriale përkatëse.

Në vitin 1795, principata u shfuqizua dhe territori i saj u përfshi në departamentin francez . Kongresi i Vjenës, në vitin 1815 ia caktoi Stavelotin Mbretërisë së Bashkuar të Holandës, ndërsa Malmedia u bë pjesë e the distriktit prusian . Të dy, tashmë janë pjesë e Belgjikës—që nga viti 1830 Revolucioni Belg dhe në vitin 1919 Traktati i Versajës, përkatësisht (Malmedia u përfshi me Belgjikën në vitin 1925). Në vitin 1921, kisha-abaci e Malmedisë u bë katedrale jetë-shkurtër e Dioqezës së Eupen-Malmedisë.

 Historia 

 Themelimi 
parapamje|majtas|165px|alt=Një statujë e ngjyrosur e një burri pak a shumë në të të 30-at e tj, që mban një mitrë të artë dhe veshje priftërore të kuqe, blu dhe të arta. Ai mban një bibël në dorën e tij të majtë dhe një kafshë, me gjasa një ujk, që qëndron në këmbët e tij.|Shën Remakli

Rreth vitit 650, Shën Remakli themeloi Abacinë e Stavelotit pranë lumit , në tokat përgjatë kufirit midis peshkopatave të Këlnit dhe Tongerenit,, gjithashtu  territor që në atë kohë i përkiste Grimoaldit, majorit austrasian të pallatit dhe anëtarit të familjes Arnulfinger-Pepinide. Një kartë e Sigebertit të III, mbretit të Austrasisë dhënë Remaklit me manastiret e Stavelotit dhe Malmedisë, e cila gjendej pak kilometra në lindje të pyllit të Ardeneve, "një vend izolimi të tmerrshëm dhe vetmitar, i cili ka bisha me shumicë". Sigeberti i dha tokat pyjore; e ngarkoi mojorin e tij të pallatit, Grimoaldin të Vjetrin, me furnizimin me para për të ndërtuar dy manastiret; dhe vazhdoi të kujdesej për këto bashkësi me dhurata personale.

Siti i Malmedisë me gjasa ishte tashmë i banuar para themelimit të abacisë, megjithëse etimologjia duket se tregon papërshtatshmërinë e Malmedisë.  ishte "një vend i rrethuar me ujëra", ose, me më shumë gjasa, , një "vendbashkim i keq rrjedhash". Lumi Varken pjesërisht u kanalizua dhe argjinaturat e tij u përforcuan, për të penguar përmbytjet që përjetonte shpesh Malmedia. Kisha-abaci në Malmedi iu kushtua Shën Benediktit.

Manastiri i Malmedisë konsiderohet nga historianët dhe hagiografët si pak më i vjetër sesa manastiri i Stavelotit, me qytetin që pretendon se themelimi i tij daton nga viti 648. Malmedia është listuar në harta më të hershme sesa Staveloti dhe komisioni i caktuar në vitin 670, nga Kilderiku II, në mënyrë që të kufizonte territorin e abacisë, nisi nga Malmedia (). Në vijim, territori i abacisë u zgjerua drejtë perëndimit, në këtë mënyrë, Staveloti u bë qendra gjeografike dhe kryeqyteti i principatës.

Kisha e parë në Stavelot u ndërtua nga abati Godvin dhe, më 25 qershor 685, iu kushtua shënjtëve Martin, Pjetër dhe Pal. Reliktet e Shën Remaklit u strehuan në këtë kishë të re. Burimet bashkëkohore me Triumfin e Shën Remaklit janë listuar në futnotën 233 te faqe 742; proçesioni i vitit 1509 është cituar në futnotën 169 në fq. 729, gjithashtu e referuar te 

parapamje|372px|Territori i Stavelot-Malmedisë
 Zhvillimi dhe Mesjeta e Hershme 

Në vitin 747, Karlomani, dukë i frankëve dhe major i pallatit të Austrazisë, i zgjeroi territoret e abacisë me dhurata të vetat, pas abdikimit të tij. Përgjatë shekullit të IX, abatët luajtën një rol të rëndësishëm kulturor në Lotharingi, veçanërisht falë abatit Kristian. Rreth vitit 875, reliktet e Shën Quirinit u bartën nga  në Abacinë e Malmedisë, pas ndërhyrjes së perandorit Karli Tullaci, pjesërisht për të siguruar relikte të krahasueshme me ato të Shën Remaklit në Stavelot. dhe, cituar te libri 

Përgjatë shekullit të VII dhe të VIII, dy abacitë vijuan misionin e tyre të ungjillizimit, bashkë me pastrimin e pyllit. Me rënien e Perandorisë Karolinge, megjithatë, abatët pësuan të njëjtën rënie si gjetiu, duke e lënë principatën në kujdesin e abatëve laikë—guardian të përkohshëm—nga viti 844, deri në vitin 938, duke përfshirë Ebon, arkipeshkvin e Reimsit, Adalardin Seneshal dhe Reginarin dhe Giselbertin, dukë të Lorenës. cituar te Voyer & Bedard Family History and Ancestry 

parapamje|majtas|379px|alt=Nëpërmjet harkadave të një porte është e dukshme një pjesë e gjerë e façadës me tulla të kuqe të ndërtesës dy-katshe, me korniza të mëdha dritaresh me harqe me gurë të bardhë. Çatia gri me dritaret e katit të tretë fusin dritën e qiellit. Hyrja paraprihet nga një palë shkallësh të vogla, e rrethuar nga zbukurime që tregojnë dy figura që mbajnë një stemë.|Abacia e Stavelotit
Mirëpritja e pelegrinëve dhe të sëmurëve ishte një pjesë e misionit të murgjëve.  përmend , bujtinën e manastirit, ku bujteshin pelegrinët e varfër, duke përfshirë ushqim për pothuajse tetë ditë, ndërsa ata kryenin devocionet e tyre; kjo bujtinë ndryshon nga spitali i abacisë: . Më 13 prill 862, Lothairi II i Lotharingisë, ndërsa merrej me shpërndarjen e pronave , urdhëroi që të dhjetat vendore ti paguheshin spitalit , një urdhër i konfirmuar më 10 qershor 873.

Në dhjetor 881, normanët, duke përfshirë Godfridin, dukë i Frizisë, e pushtuan zonën, dogjën të dy abacitë dhe shkaktuan largimin e murgjëve me thesaret dhe reliktet e tyre. Mjaft burime historike japin dëshmi të sulmit në vitin 881, i cili ishte i mirë-përgatitur dhe organizuar. Murgjit nxituan të groposnin reliktet e Remaklit dhe të largoheshin për në Porcien, në  të tanishëm, në  franceze; rajoni përreth ishte gjerësisht i pa prekur nga pushtimi. Staveloti dhe Malmedia u dogjën të dyja, me murgjit që nuk u kthyen deri pak para krishtlindjeve të vitit 882, me një qëndrim në , për ti lejuar atë të riparonin çatitë e ndërtesave monastike. Reliktet nga Akeni, të cilat i ishin besuar murgjëve në Stavelot, për shkak të kërcënimit norman, u kthyen të paprekura. Në mirënjohje, më 13 nëntor 882, Karli i Shendoshi—perandori karoling dhe mbreti i Frankisë Lindore, Alemanisë dhe Italisë—u dha abacive tokat e , një varësi e , dhe u restauroi atyre kishëzën në  (tani pjesë e  në ).

Në vitin 885, normanët zhvatën pengje nga  dhe kaluan përmes luginës së Mozës, duke marshuar gjatë , duke bërë që mugjit e Stavelotit të largoheshin prapë, duke gjetur strehë në Kontenë e  dhe ;  jep hollësi të largimit nga pushtuesit dhe ndjek endjet e murgjëve. Pas pushtimeve, abati Odilon filloi të rindërtonte abacinë e rrënuar të Stavelotit, me mbështetje nga peshkopët e —duke përfshirë Notkerin, princ-peshkopin e parë. Abatët Odilon dhe Verinfrid, rindërtuan abacitë, me ndërtesë të re; duke e rithemeluar bashkësinë monastike; riorganizuan principatën. Nga koha e Dinastisë Otoniane në fillim të shekullit të X, abacitë ishin prapë të përshtatshme për staturën perandorake. Një kishë e re abaci u ndërtua në Malmedi në vitin 992, kushtuar Shën Kuirinit; në vitin 1007, një kishë famulli iu konsakrua Shën Gereonit.

parapamje|372px|alt=Një oborr i rrethuar nga një ndërtesë guri, me bimë kacavjerrëse të rritura përreth dritareve me korniza druri.|Abacia e Malmedisë
Një tjetër rrezik e kërcënonte abacinë—dhe Perandorinë Perëndimore—në shekullin e X: pushtimet hungareze. Duke qenë rrëzuar si dukë i Lotharingisë, Konradi i Kuqi i ftoi hungarezët të shkatërronin kundërshtarët e tij, Brunon e Madh, arkipeshkvin e Këlnit dhe Reginarin e III, kontin e Hainautit.  raportojnë se:  ["Në vitin 954, hungarezët shkretuan rajonet e Galisë ... Në vitin 955, fitorja mbi hungarezët"]. Më 1 korrik 960, Erakli, peshkopi i Liezhit, i shtytur nga frikërat e kohës, u dha murgjëve një vend për të ndërtuar një strehë në , megjithëse pesë vjetë më herët, fitorja e perandorit Otonit të I mbi hungarezët në Lekfeld, e kishte larguar rrezikun e plaçkitjes hungareze.

Periudha kyç e ndërtimit në abacinë e Stavelotit përkon me sundimin e princ-abatit Popo i Dajncit, themeluesi i dytë i abacisë, i cili ishte abat nga perandori gjermaniko-romak Henri II, në vitin 1020. Ai ndërtoi një kishë mbresëlënëse mbi  të gjatë, e cila u konsakrua në prani të perandorit Henri III, më 5 qershor 1040. Thietmari ishte patroni laik, i cili mblodhi thadërtarët dhe muratorët për të ndërtuar kishën abaci. Gjithashtu, duke konfirmuar autenticitetin e relikteve të Shën Kuirinit në Malmedi në vitin 1042, Popo e ripërtëriu kultin e Shën Remaklit. Popo vdiq në vitin 1048; kulti i tij, i cili filloi pothuajse menjëherë,, e cila jep hollësi të mrekullive që ndodhën në emrin e tij, pohon veçanërisht se Staveloti mund të gëzoi në pasjen e një shenjti, si Tursi gëzon në Shën Martinin e tij. përqëndruar në vendpushimin e tij në kriptë. Malmedia u zhvillua përreth manastirit; deri në fund të shekullit të X, fshatarët e përdornin kishëzën e Shën Lorencit, një apsidiolë e kishës abaci, si vendin e tyre të adhurimit.

parapamje|majtas|291px|Henri III, perandor gjermaniko-romak, i pranishëm në konsakrimin e kishës së ndërtuar në Stavelot nën princ-abatin Popo i Dajncit, 1040
Në vitin 1065, u krijua kundërshti, kur Ano II, arkipeshkëvi i Këlnit, emëroi Tegernonin e , abat të Malmedisë, me autoritet të dyshimtë—ndërsa Malmedia ishte në arkidioqezën e Këlnit, dy abacitë ishin të lidhura dhe, në këtë mënyrë, nën mbikëqyrjen e dioqezës së , ku gjendet Staveloti. Kjo ndodhi megjithë mjaft vula të mëparshme perandorake që përforconin pozicionin, që dy abacitë duhet të ishin subjekte të një abati të vetëm. Për shembull:  ["Pa datë (950, Villers;  Bertholet) — Vula nga Otoni I, mbreti i romanëve, i dha abatit Odilon, nën të cilin bashkësia fetare e manastireve të Stavelotit dhe Malmedisë aftësinë e lirë të zgjedhjes së një abati, të ngarkuar vetëm me të drejtat e administrimit të dy manastireve."] faqe 8. Më afër në kohë, perandori Henri IV e kishte konfirmuar këtë në Trir në vitin 1065:  ["... duke deklaruar se dy manastiret duhet ti nënshtrohen autoritetit të një abati të vetëm."] faqe 10

Murgjit nga Staveloti kryen një proçesion për në Malmedi me skeptrin dhe reliktet e Shën Remaklit për të përkujtuar murgjit rrebelë të urdhërit tradicional të abacive, që shenjti kishte themeluar. Reliktet dhe skeptri u bartën në një Dietë Perandorake të Henrit të IV, në Goslar. Në vitin 1066, ata kryen prapë proçesion, këtë herë për në Aken dhe Fritzlar; ata kryen proçesion për në Bitburg dhe Bamberg, vitin pasues. Fakti që lutjet e tyre nuk u plotësuan në dukje, i çuan murgjit në dëshpërim, që reliktet po bëheshin të pafuqishme ose që murgjit po ndëshkoheshin nga patroni i tyre; në vitin 1067 dhe 1068, abat Theodoriku madje shkoi në Romë për t’iu lutur papa Aleksandrit të II.

Ky qorrsokak zgjati për tre vjetë të tjerë, deri sa Henri zhvilloi një gjyq në Liezh gjatë Pashkëve, në vitin 1071; me ceremoni të madhe, murgjit proçesuan me reliktet e Shën Remaklit për të takuar bashkë-peshkopin e tij legjendar, Shën Lambertit, u bashkuan gjatë rrugës nga reliktet e Shën Simetrit. Mrekulli të shumta e bindën perandorin për të njohur bashkimin e dy abacive dhe për të ripohuar superioritetin e Stavelotit, duke e Anon të kapitullonte në vijim. Një proçesion i gëzueshëm kthimi për në Stavelot, pushoi gjatë rrugës për të kremtuar meshën në brigjet e Mozesë; më në fund, murgjit proçesuan me reliktet e Remaklit për në abacinë në Malmedi, duke simbolizuar restaurimin e autoritetit të tij dhe të tyre. Kjo seri episodesh rrëfehet në një narrativë heroike te Triumfi i Shën Remaklit dhe konfirmohet nga mjaft burime bashkëkohore.

Në vitin 1098, Vibaldi lindi në një fshat të , afër Stavelotit. Ai u zgjodh princ-abat në vitin 1130, duke luajtur një rol kyç në jetën fetare të rajonit dhe abacive. Në vitin 1138, ai i dha leje për ndërtimin e një kështjelle në , e përmendur për herë të parë në një kartë të vitit 862 të abatit. kjo pjesë përmban një citim nga  Midis shekujve të XII dhe të XV, megjithatë, abacia përjetoi një rënie të ngadaltë. Në shekujt e XIV dhe të XV, mjaft edikte perandorake, fillimisht të lëshuara nga perandori Karli IV, e vendosën abacinë nën mbrojtjen e kontëve të Luksemburgut.<ref name="Laws:p14-5"> Për shembull:  [25 gusht 1349, në  — Vula e Karlit të IV, mbretit të romanëve, që gëzon në cilësinë e tij si zyrtar i trashëguar i abacisë së Stavelotit, të gjithë zyrtarët e Kontesë së Luksemburgut të marrin nën mbrojtjen e tyre abatin, kishën e tij dhe të gjitha sendet që ata zotërojnë dhe të sigurojnë zotërimet e tyre."] faqe 14. Kjo mbrojtje u ripohua në vitin 1384 nga Vençeslau, mbreti i romanëve dhe në vitin 1417, nga Sigismundi, perandor gjermaniko-romak, vetë dukë të Luksemburgut (faqe 15). Perandori Habsburg Leopoldi I, gjithashtu dukë i Luksemburgut, e ripohoi prapë këtë mbrojtje, nëpërmjet një edikti të vitit 1674 (faqe 46).</ref>

parapamje|354px|Qyteti dhe abacia e Stavelotit, 
 Periudha e Hershme Moderne 
Në vitin 1509, Uilliami i  organizoi një proçesion për të urtësuar kontenë e pabindur të , një feud i abacisë, për t’iu nënshtruar juridiksionit të tij. Kortezhi ishte më shumë i përkushtuar, sesa i ngarkuar me tension; murgjit e Stavelotit që bartnin relikuaret e Remaklit dhe  me relikuare të tjera; dhe murgjit e Malmedisë me relikuaret e Shën Kuirinit, Justit, Pjetrit, dhe Filipit; të bashkuar me famullitarë nga  me reliktet e Simetrit. Në vitin 1521, pasi kështjella në  ishte çmontuar, Uilliami u shtoi "kont i " titujve të abatëve, me kontenë që përfaqësonte shumicën e pjesës perëndimore të territorit të principatës.

Kisha abaci shërbeu si një kishë manastir dhe si kishë pelegrinazhi deri në Revolucionin Francez. Kulla e saj mbresëlënëse e portikut u rindërua në vitin 1534; (kati i saj përdhes dhe disa themele të tjera qëndrojnë akoma). Malmedia filloi të lulëzonte, veçanërisht në shekullin e XVI, me zhvillimin e tabakëve; në vitin 1544 kishte vetëm 216 shtëpi me një mijë banorë, por që në vitin 1635, do të ishin më shumë sesa trefishi i asaj.

parapamje|majtas|312px|Princ-abat Alexandre Delmotte (1753–1766)
Pas vdekjes së abat Kristoforit të Mandershajdit, pati një seri abatësh në mungesë, duke përfshirë Maksimilian Henrin e Bavarisë (gjithashtu peshkop i Liezhit dhe Hildeshajmit), i cili e reformoi abacinë në vitin 1656. Në shekullin e XVII, Staveloti dhe Malmedia ishin qendra të rëndësishme të tabërisë në Europë. Prodhimi i letrës ishte veçanërisht e rëndësishme për Malmedinë, ashtu siç ishte prodhimi i barutit. Industri të tjera përfshinin manifakturën e pambukut, manifakturën e kompleteve të shahut dhe dominove, si dhe furrat e bukëve prej xhënxhefili. Në vitin 1659, në Stavelot u ndërtua një kuvend kapuçin.

Megjithë asnjanësinë e abacisë dhe mbrojtjen e princ-abatit, territori u pushtua të paktën 50 herë nga trupat që kalonin përmes saj, plaçkitjet e të cilave patën pasoja shkatërrimtare për popullsinë, duke përfshirë rrënimin e 4 tetorit 1689, si të Stavelotit, ashtu dhe të Malmedisë me urdhërat e Nicolas Catinat, gjeneral i Luigjit të XIV të Francës, gjatë Luftës Nëntë Vjeçare. Në Stavelot, i gjithë qyteti, duke përfshirë 360 shtëpi, u shkatërrua, duke lënë vetëm abacinë dhe fermën e saj. Në Malmedi, rreth 600 nga 660 shtëpi të qytetit u shkatërruan, dhe u desh më shumë se një shekull për tu përfunduar rindërtimit. Muret e qytetit të Malmedisë të vitit 1601, u shkatërruar më parë nga trupat franceze në vitin 1658, gjatë Luftë Franko-Spanjolle të viteve 1635–1659|59]]. Luftërat dhe kalimi i trupave të Brandenburg-Prusisë, Republikës Holandeze, Francës dhe Liezhit—i kushtuan principatës shumën e 2.75 miljonë . Abacia u desh të huazonte 134 000 talerë nga [[Provinca Liège|Liezhit dhe Vervierso; një tjetër këst, i ndarë mes bashkësisë, arriti në një tërësi prej 109 000 talerë, me interesa vjetore prej 14 161 talerë dhe  prej 26 000 talerë.

Nga fillimi i shekullit të XVIII, principata kishte humbur një të tretën e territorit të saj, si pasojë e luftërave, zjarreve, plaçkitjeve dhe sulmeve. Përfaqësuesit në Dietën Perandorake u ankuan për këtë, në shekullin e XVI, Holanda Spanjolle kishte zaptuar mjaft territore dhe që Peshkopata e Liezhit kishte grabitur mbi gjysmë duzine  në një tërësi prej mbi 2000 familjesh; duke i shtuar faktin që vetë principata mbante vetëm 1693 familje, duke pasur 3780 familje para trazirave dhe se vuajtjet e principatës bënë që disa nga familjet më të pasura dhe më të fuqishme të mërgonin. Dieta Perandorake ia përgjysmoi  për abacitë (duke i pakësuar shumat dhe trupat që abacitë duhet të furnizonin ushtrinë perandorake) dhe duke përjashtuar çdo nevojë që abacitë të dërgonin trupa në ushtrinë perandorake për tre vjetë, një përjashtim i zgjatur për katër vjetë të tjerë, më 24 mars 1715.

parapamje|, princ-abati i fundit i Abacisë së Stavelot-Malmedisë
 Shfuqizimi
Gjatë Luftërave Revolucionare, nga viti 1793 deri në vitin 1804, abacia u braktis nga murgjit dhe principata u shua. Staveloti u përfshi në Republikën Franceze me një dekret të 2 marsit 1793, bashkë me  dhe . Megjithë kundërshtimin nga figurat vendore, Malmedia u përfshi në mënyrë të ngjashme me një dekret të  të vitit të IV (1 tetor 1795). Vetë Abacia e Stavelotit u plaçkit dhe kisha u shit dhe shkatërrua; nga kisha vetëm portat perëndimore mbeten, si një kullë e veçuar. Dy manastire—një shekullar, një për murgjit—mbijetojnë si oborre të prej guri e tullash të shekullit të XVII. Themelet e kishës abaci paraqiten si gjurmë, me muret dhe bazat e kolonave, që u mundësojnë vizitorëve të përfytyrojnë shkallën e abacisë romanike.

 Gjeografia dhe administrimi 
Bazuar kryesisht në luginat e lumenjve Ambleve dhe Urthe, principata zinte një pjesë thelbësore të asaj që tashmë është  në provincën e Liezhit. Nga koha e Revolucionit Francez, principata kufizohej në veri me Dukatin e Limburgut, në jug dhe lindje me Dukatin e Luksemburgut dhe në veri-perëndim me Markezatin e Franshimontit dhe Kondrozit.

parapamje|majtas|345px|alt=Një kishë e vogël guri qëndron në një fushë. Apsida paraqet dy dritare të vogla me xhama të ngjyrosur, me kamare të zbrazëta me harqe sipër. Transepti i majtë është gjithashtu i dukshëm, me një kapelë në gjysmë-lartësi në afërsi.|Kisha e shek. XI të Shën Medardit në 
Principata u nda në tre distrikte administrative:  të Stavelotit dhe Malmedisë, dhe Kontea e , në një tërësi prej rreth 28,000 banorësh.  të Stavelotit përmbanin 14 bashkësi, ndërsa ajo e Malmedisë përmbante vetë qytetin dhe  të  dhe Frankoshampsin. Kontea e Lonjesë u nda në katër :  (7 bashkësi),  (6),  (5) dhe  (2), me asamble publike me bazë në .

Gjithashtu, gjashtë bashkësi të tjera ishin eksklava, dhe kishte  të Anthisnes dhe , në . Në vitin 1768, këto dy  u shkëmbyen me  për , , dhe .

Mjaft burime vërejnë se kishte debate midis dy abacive, me Stavelotit që pretendonte primatin mbi Malmedinë, me pakënaqësinë e të fundit; megjithëse abatët e rinj kurorëzoheshin në Stavelot në emër të të dyja abacive. Ndërsa një principatë absolute, në disa çështje princ-abati duhet të konsultohej me një asamble të përgjithshme ose  të klerit, dinjitarëve, zyrtarëve të princit, kryebashkiakëve, dhe këshilltarët bashkiakë, roli kryesor i të cilëve ishte të votonin për taksat.

parapamje|372px| i përkiste Stavelotit, si një numër fshatrash të tjerë në 
Secili prej tre distrikteve kishte asamblenë dhe gjykatën e tij provinciale, me një këshill princëror për rastet tepër të kontestuara. Si një gjykatë e fundit, qytetarët mund ti drejtoheshin  (Dhoma Gjyqësore Perandorake), e krijuar nga perandori Maksimiliani I (sundoi në vitet 1508–19) sipas modelit të parliamenteve në Paris dhe Mekelen dhe me qendër në Frankfurt (1495–1527),  (1527–1693) dhe Vetclar (1693–1806).

Pak para shuarjes së principatës, ajo kontribuoi pak mbi 81  për sesion për mbajtjen e Dhomës Gjyqësore Perandorake, nga të ardhurat vjetore prej rreth 25 000 gulden renezë.

 Arti 
Abacitë në Stavelot dhe Malmedi porositën disa nga veprat më të rafinuara të mbijetuara të Artit Mozan, një nga shkollat kryesore të Artit Romanik, veçanërisht në punimet e argjendarisë, e cila atëherë ishte forma më prestigjoze e artit. Koleksionet e tyre u shpërndanë nga luftërat dhe, në fund, nga Revolucioni Francez. Vepra nga abacitë tani ndodhen në muze përgjatë botës. Dorëshkrimi i iluminuar i Biblës së Stavelotit (tani në British Library) me gjasa ishte bibla kryesore e abacisë, që u krijua aty nga mjaft duar përgjatë një periudhe katër-vjeçare, duke përfunduar në vitin 1097 (vepra të tjera janë identifikuar si të prejardhura nga i njëjti ). Bibla është përshkruar si "një mikrokozmos i përsosur i ndikimeve dhe interesave që krijuan pikturën e parë Romanike". Një grup dorëshkrimesh nga  më pak prodhimtarë në Malmedi iu dhuruan Bibliotekës së Vatikanit në vitin 1816, nga papa Piu VII, duke përfshirë Biblën e Malmedisë dhe dy  rreth vitit 1300. Ilustrimet e Malmedisë tregojnë një afërsi të veçantë me stilet e punimeve artistike të metaleve.

Abati Vibald (sundoi në vitet 1130–58) ishte një ministër dhe diplomat i rëndësishëm perandorak, që konsiderhej si një nga patronët më të mëdhenj të Artit Mozan, në periudhën e tij më të mirë, megjithëëse shumë dëshmi për këtë janë rrethanore. Disa nga letrat e tij të mbijetuara diskutojnë vepra të cilat mund të identifikohen me vepra ekzistuese, ndërsa një "aurifaber G", të cilin disa e identifikojnë me Godefroid de Claire, një figurë në hije, të cilit i atribuohen shumë kryevepra. Mjaft porosi të rëndësishme ishin me siguri të vendosura nga Vibaldi me punishtet mozane të argjendarëve dhe metalpunusve, ndërsa vepra të tjera më vonë të lidhura me Stavelotin mendohet gjithashtu se janë porositur po nga ai. Veprat, më së shumti smaltet  me cilësi shumë të lartë, përfshijnë Triptikun e Stavelotit, një altar i bartshëm relikuari për dy fragmente të Kryqit të Vërtetë, , (tani në Morgan Library & Museum në Nju Jork), Altari i Bartshëm i Stavelotit prej vitit 1146 dje relikuari në formë koke i papa Aleksandrit të II, rreth vitit 1150, me gjasa nga Godefroid de Claire (të dyja tashmë në Cinquantenaire Museum, në Bruksel). Një reliev  i Rrëshajave (1160–70) është në  në Paris. Një  i rëndësishëm dhe më i përpunuar i Shën Remaklit, rreth vitit 1150, me sipërfaqe prej rreth nëntë metrash katrorë, u thye gjatë Revolucionit Francez; dhe vetë dy pllakata të rrumbullakta të smaltuara mbijetojnë, në Berlin dhe Frankfurt, megjithëse një vizatim i shekullit të XVII mbijeton në Liezh.

 Stema 
parapamje|327px|Stema e abacisë, me mitrën peshkopale, skeptrin dhe ujkun e ngarkuar me gurë, sipas legjendës si ndëshkim për ngrënien e gomarit të Remaklit, duke e zëvendësuar atë në bartjen e gurëve për ndërtimin e abacisë 
Stema dhënë qytetit të Stavelotit, në vitin 1819, është gjithashtu ajo e abacisë—e ndarë në fasha midis një imazhi të Shën Remaklit dhe ujkut, i cili në legjendën e themelimit të Stavelotit bartëte tulla për ndërtimin e abacisë pasi kishte ngrënë gomarin e Remaklit. i cituar te 

Lista e abatëve dhe princ-abatëve

Më poshtë jepet një listë e abatëve dhe princ-abatëve të abacisë dyjare të Stavelot-Malmedisë dhe më vonë të abacisë princërore të Stavelot-Malmedisë:

 Remakli:  637–652
 Papolini I: 652–660
 Sigolini:  660– 666
 Godvini:  666– 675
 Papolini II:  675–?
 Rabangari I:  710
 Abolini
 Krodmari
 Amalgeri
 Amingeri (ose Floriberti)
 Anglini: 727–746
 Agilulfi: 746–750
 Alberiku: 750–779
 Sighardi: 779–791
 Vitandi: 791-815
 Stavelot Absalomi: 815–816
 Ando: 816–836
 Ratoldi: 836–840
 Harondi: 840–844
 Ebo I: 844–845
 Ebo II: 845–867
 Hartgari: 867–880
 Adelhardi I: 880–890
 Linfridi: 890–898
 Riçari: 898–905
 Ragineri: 905–913
 Eberhardi: 913–?
 Giselberti: ?–939
 Konradi I: 939–952
 Odilo: 952–954
 Verinfridi: 954–986
 Rabangari II: 986–1008
 Bertrami: 1008–1020
 Popo I: 1020–1048
 Teodoriku: 1048–1080
 Rudolfi i Stavelotit: 1080–1097
 Volmari: 1097–1105
 Popo II: 1105–1119
 Konradi II: 1119–1128
 Johani I de Reulant: 1128–1130
 Vibald de Pré: 1130–1158
 Eribaldi: 1158–1193
 Gerardi I: 1193–1209
 Adelhardi II: 1209–1222
 Frederik von dem Shtajn: 1222–1244
 Nikolasi I: 1244–1248
 Henri I: 1248–1274
 Johani II, dukë i Enghienit: 1274–1281
 Egidiusi i Falkenshtajnit: 1281–1307
 Henri II i Bolandenit: 1307–1334
 Vinrik de Pomerio: 1334–1343
 Hugo i Overnjes: 1343–1373
 Verner de Okiers: 1373–1393
 Valrami i Shlajdenit: 1393–1410
 Henri III de Vize: 1410–1417
 Johani III de Guezaine: 1417–1438
 Henri IV i Merodes: 1438–1460
 Kaspar Poncini: 1460–1499
 Uilliami I, dukë i Mandershajd-Kajlit: 1499–1546
 Kristofeli i Mandershajd-Kajlit: 1546–1576

Bashkimi personal me Princ-Peshkopatën e Liezhit 1576–1650

 Gerardi i Groesbekut: 1576–1580
 Ernesti i Bavarisë: 1581–1612
 Ferdinandi i Bavarisë: 1612–1650
 Uilliami II, dukë i Bavarisë: 1650–1657
 Maksimilian Henri, dukë i Bavarisë: 1657
 Franci I Egon i Fyrshtenbergut: 1657–1682
 Uilliami III Egon i Fyrshtenbergut: 1682–1704
 Franci II, dukë i Lorenës: 1704–1715
 Johani IV Ernesti, dukë i Lovenshtajn-Roshefortit: 1715–1731
 Nikolasi II Mazin: 1731–1737
 Deodat Drioni: 1737–1741
 Jozef de Nollet-Burdon: 1741–1753
 Aleksandër Delmonte: 1753–1766
 Jakob de Hubin: 1766–1786
 Çelestin Thisi: 1786–1794

Shiko edhe

 Feja në Belgjikë
 Abacia
 Abati
 Manastiri (ndërtesë)
 Lista e peshkopëve dhe princ-peshkopëve të Liezhit
 Lista e peshkopëve dhe kryepeshkopëve të Utrehtit
 Lista e peshkopëve dhe kryepeshkopëve të Kambrait
 Kontët dhe dukët e Gueldersit
 Holanda gjatë Mesjetës së Hershme
 Luftërat e Grepit dhe Merlucit
 Holanda Burgunde
 Duka i Burgundisë
 Holanda Habsburge
 Shtatëmbëdhjetë Provincat
 Holanda Spanjolle
 Holanda Austriake
 Mbretëria e Bashkuar e Holandës
 Historia e Holandës
 Lista e fiseve të hershme gjermanike
 Lista e mbretërve frankë
 Lista e udhëheqësve të Frizisë
 Lista e sunduesve të Saksonisë
 Lista e kontëve dhe margravëve të Namurit
 Lista e monarkëve të Luksemburgut
 Lista e kontëve dhe dukëve të Limburgut
 Lista e mbretërve dhe dukëve të Lorenës
 Lista e monarkëve të Holandës
 Lista e piktorëve të hershëm holandikë
 Lista e stadtholderve në Vendet e Ulta
 Lista e pensionarëve të mëdhenj
 Lista e monarkëve në Vendet e Ulta
 Lista e zotërve dhe kontëve të Egmontit
 Konti i Artois
 Konti i Flandrës
 Lista e monarkëve të Belgjikës
 Monarkia e Belgjikës
 Zotërit dhe margravët e Bergen op Zoom
 Lista e kontëve të Berghut
 Dukati i Klevesit
 Dukati i Builjonit
 Lista e zotërve të Builjonit
 Duka i Brabantit
 Konti i Hollandës
 Kontët, dukët dhe dukët e mëdhenj të Oldenburgut
 Konti i Hainautit
 Lista e kryeministrave të Holandës
 Konti i Zutfenit
 Historia e Belgjikës
 Duka i Parmës
 Lista e bashkëshorteve dukale të Parmës
 Lista e kontëve të Burgundisë
 Lista e kontëve të Frizisë Lindore
 Kontët e Luvainit
 Dukati i Jyliçit
 Kontea e Loonit
 Hapsburgët
 Monarkia Hapsburge
 Perandoria Gjermaniko-Romake

 Referime 

Bibliografia





































 Lidhje të jashtme 




Kategoria:Principata të shuara
Kategoria:Themelime në 651
Kategoria:Themelime shekulli VII në Evropë
Kategoria:Shpërbërje në 1793
Kategoria:Shpërbërje shekulli XVIII në Evropë
Kategoria:Manastire katolike
Kategoria:Historia e Belgjikës
Kategoria:Teokraci
Kategoria:Tituj fetarë
Kategoria:Murgj
Kategoria:Feja dhe qeveria
Kategoria:Perandoria Gjermaniko-Romake
Kategoria:Krishtërimi dhe shoqëria
Kategoria:Historia e Vendeve të Ulta