Kassia

Kassia, Cassia ose Kassiani (greqisht, ;  - para 865) ishte një kompozitore, himnografe dhe poete bizantine. Ajo zë një vend unik në muzikën bizantine si e vetmja grua e njohur muzika e së cilës shfaqet në liturgjinë bizantine. Rreth pesëdhjetë nga himnet e saj janë ruajtur, shumica e të cilave janë stichera, megjithëse të paktën 26 kanë atribut të pasigurt. Çështjet e autenticitetit janë për shkak të faktit se shumë himne janë anonime dhe të tjera që u janë atribuar autorëve të ndryshëm në dorëshkrime të ndryshme. Ajo ishte një abace e një manastiri në perëndim të Kostandinopojës.

Përveç kësaj, shumë epigrame dhe vargje gnomike i atribuohen asaj, të paktën 261. Kasia shquhet si një nga të paktën dy gratë në periudhën e mesme bizantine që dihet se kanë shkruar në emrat e tyre, tjetra është Anna Comnena. Ashtu si paraardhësit e saj Romanos Melodisti dhe Andrea i Kretës, dorëshkrimet më të hershme të mbijetuara të veprave të saj datohen shekuj pas jetës së saj.

 Emri 
Emri i saj është një formë greke femërore e emrit latin Cassius. Shkruhet ndryshe Κασσιανή (shqiptimi bashkëkohor  ), Κασ(σ)ία ( Kas[s]ia ), Εικασία (Eikasia ), Ικασία (Ikasia), Kassiani, Cas[s]ia, Cassiane, Kassiana. Referencat moderne në gjuhën angleze për të si kompozitore në përgjithësi përdorin emrin "Kassia", ndërsa referencat për jetën e saj fetare priren të përdorin Kassia ose Kassiani.

 Jeta 
parapamje| Reprezentim i shekullit të 19-të nga Valentine Cameron Prinsep i përzgjedhjës nga Theophilos
Kassia lindi midis viteve 805 dhe 810 në Konstandinopojë në një familje të pasur dhe u bë jashtëzakonisht e bukur dhe inteligjente. Tre kronikanë bizantinë, Pseudo-Symeon Logoteti, Gjergj Murgu (i njohur ndryshe si Gjergji Mëkatar) dhe Leo Gramatikani, pohojnë se ajo ishte pjesëmarrëse në "shfaqjen e nuses" (mjetet me të cilat princat/perandorët bizantinë ndonjëherë zgjidhnin një nuse, duke i dhënë një mollë të artë zgjedhjes së tij) organizuar për beqarin e ri Theophilos nga njerka e tij, Perandoresha Dowager Eufrosina. I goditur nga bukuria e Kasias, perandori i ri iu afrua asaj dhe i tha: "Nëpërmjet një gruaje [dolën] gjërat më të ulëta", duke iu referuar mëkatit dhe vuajtjes që vinin si pasojë e shkeljes së Evës. Kasia u përgjigj menjëherë: "Dhe nëpërmjet një gruaje [dolën] gjërat më të mira", duke iu referuar shpresës së shpëtimit që rezulton nga Mishërimi i Krishtit nëpërmjet Virgjëreshës Mari. Sipas traditës, dialogu fjalë për fjalë ishte:"-  ." "-  ."I pakënaqur me përgjigjen e saj, Theophilos e refuzoi dhe zgjodhi Teodorën për gruan e tij.

Deri në vitin 843, Kasia kishte themeluar një manastir në perëndim të Kostandinopojës, pranë mureve të Konstandinisë, dhe u bë ambasada e saj e parë."Other Women's Voices"  Edhe pse shumë studiues  ia atribuojnë këtë hidhërimit që nuk arriti të martohej me Teofilin dhe të bëhej perandoreshë, një letër nga Theodore Studite tregon se ajo kishte motive të tjera për të dëshiruar një jetë monastike. Ajo kishte një marrëdhënie të ngushtë me manastirin e afërt të Stoudios, i cili do të luante një rol qendror në riredaktimin e librave liturgjikë bizantinë në shekujt 9 dhe 10, duke siguruar kështu mbijetesën e veprës së saj (Kurt Sherry, f. 56). Megjithatë, duke qenë se jeta monastike ishte një profesion i zakonshëm në kohën e saj, zelli fetar është një motiv po aq i mundshëm sa edhe depresioni ose aspirata për famë artistike. 

Perandori Theophilos ishte një ikonoklast i ashpër dhe çdo ndjenjë e mbetur që ai mund të kishte për Kassian nuk e ruajti atë nga politika perandorake e persekutimit për mbrojtjen e saj ndaj nderimit të ikonave. Ndër të tjera, ajo u fshikullua me kamxhik. Përkundër kësaj, ajo qëndroi e hapur në mbrojtje të besimit ortodoks, duke thënë në një moment: “E urrej heshtjen kur është koha për të folur”. 

Pas vdekjes së Theophilos në 842, djali i tij i vogël Michael III u bë Perandor Romak Lindor, me Perandoreshën Theodora që vepronte si Regjent. Së bashku përfunduan periudhën e dytë ikonoklastike (814-842); paqja u rivendos në perandori.[citim i nevojshëm ]

Kassia udhëtoi për në Itali për një kohë të shkurtër, por përfundimisht u vendos në ishullin e Kasos, ku vdiq diku midis 867 dhe 890. Në qytetin e Panaghia, ekziston një kishë ku mund të gjendet varri/relikari i Kassia-s.

 Punimet 

 Vështrim i përgjithshëm 
Kassiani shkroi shumë himne të cilat përdoren edhe sot e kësaj dite në liturgjinë bizantine. Ajo u bë e njohur për të madhin Teodor Studit, kur ishte ende e re, dhe atij i bëri përshtypje të mësuarit dhe stili i saj letrar.  Ajo jo vetëm shkroi poezi shpirtërore, por kompozoi muzikë për ta shoqëruar atë. Ajo konsiderohet si një "dukuri e jashtëzakonshme dhe e rrallë" midis kompozitorëve të kohës së saj. Të paktën njëzet e tre himne të mirëfillta i atribuohen asaj. Vepra e saj në tërësi tregon ndikim nga letërsia klasike greke, të cilën ajo e studioi herët në jetë.

 Muzika e shenjtë 

 Himni i Kasias 
Më i famshmi nga kompozimet e saj është Himni i Kassias (i njohur gjithashtu si Tropari i Kassianit), i cili këndohet çdo vit për të Mërkurën e Madhe dhe të Shentjë.

Tradita thotë se në vitet e tij të mëvonshme, perandori Theophilus, ende i dashuruar me të, dëshironte ta shihte edhe një herë para se të vdiste, kështu që ai kalëroi te manastiri ku ajo jetonte. Kasia ishte e vetme në qelinë e saj, duke shkruar Himnin e saj kur kuptoi se rrëmuja që dëgjoi ishte për shkak të ardhjes së brezit perandorak. Ajo ishte ende e dashuruar me të, por tani ishte e përkushtuar ndaj Zotit dhe u fsheh sepse nuk donte të linte pasionin e saj të vjetër ta mposhtte zotimin e saj monastik. Ajo e la himnin e papërfunduar në tavolinë. Teofili e gjeti qelinë e saj dhe hyri vetëm në të. Ai e kërkoi atë, por ajo nuk ishte aty; ajo ishte fshehur në një dollap, duke e parë atë. Teofili, i pushtuar nga trishtimi, qau dhe u pendua për atë moment krenarie kur hodhi poshtë një grua kaq të bukur dhe intelektuale; pastaj vuri re letrat në tavolinë dhe i lexoi. Pasi mbaroi së lexuari, u ul dhe i shtoi himnit një rresht; pastaj u largua. Linja që i atribuohet Perandorit është linja "ato këmbë, tingujt e të cilëve Eva dëgjoi në muzg në Parajsë dhe u fsheh nga frika". Legjenda thotë se teksa po largohej, vuri re Kasianë në dollap, por nuk foli me të, për respekt për privatësinë e dëshiruar të saj. Kasia doli kur perandori ishte larguar, lexoi atë që kishte shkruar dhe mbaroi himnin.

Muzika për himnin është e ngadaltë, pikëlluese dhe ankuese, që zgjat rreth dhjetë deri në njëzet minuta, në varësi të ritmit dhe stilit të ekzekutimit. Kërkon një gamë shumë të gjerë vokale dhe konsiderohet si një nga pjesët më kërkuese – nëse jo më kërkueset – të këngës solo bizantine, dhe këngëtarët ndihen shumë krenarë që e japin atë mirë. Këndohet gjithashtu nga koret në unison, shpesh të mbështetur nga droni i basit vokal bizantin.

 Himne të tjera 
Ndër himnet e tjera që ajo kompozoi janë këto:

 Doxastichon kënduar në Liturgjinë Hyjnore Vesperale në prag të Krishtlindjes
 Himne të shumta për nder të shenjtorëve që gjenden në Menaion (cikli fiks i kalendarit liturgjik lindor ortodoks), si Festa e Lindjes së Pararendësit, 24 qershor.[citim i nevojshëm ]
 Ndër himnet e saj në Triodion (libër liturgjik i përdorur gjatë Kreshmës së Madhe) janë irmoi për Kanunet e Mëngjesit të së Enjtes së Madhe dhe të Shentjë dhe e Shtuna e Madhe dhe e Shenjtë.
 Kompozimi i saj më i gjatë është një Kanun për të Shkuarit, i përbërë nga 32 strofa, për t'u kënduar në një Parastas (shërbim përkujtimor).[ citim i nevojshëm ]

 Shkrimet laike 
Kjo poemë nga Kassia pasqyron tensionet dhe paragjykimet mbizotëruese brenda Perandorisë Romake Bizantine kundër qytetarëve me origjinë joromake, veçanërisht ndaj armenëve, të cilët shpesh shiheshin në mënyrë të pafavorshme nga segmente të shoqërisë romake bizantine."Raca e tmerrshme e armenëve është mashtruese dhe jashtëzakonisht e poshtër, fanatike, e çmendur dhe keqdashëse, arrogante dhe plot dredhi. Një njeri i mençur tha saktë për ta se armenët janë të poshtër kur jetojnë në errësirë, madje edhe më të poshtër kur bëhen të famshëm, dhe më të poshtër në të gjitha mënyrat kur bëhen të pasur. Kur bëhen shumë të pasur dhe të nderuar, atëherë të gjithëve u duken si poshtërsia e grumbulluar mbi poshtërsi."Kasias i atribuohen 261 vepra të letërsisë laike, të përbëra nga epigrame dhe vargje gnomike. Nuk u vunë kurrë në muzikë, ato u shkruan gjatë mbretërimit të Theophilos dhe Michael III. Ashtu si pjesa tjetër e veprës së saj, shkrimet e saj tregojnë ndikim nga letërsia klasike greke, të cilën ajo e studioi herët në jetë. Këto gjini letrare dominoheshin kryesisht nga burrat, kështu që kontributet e saj do të ishin të pazakonta; Bizantinisti Andrew Mellas vuri në dukje se "ndoshta ky ishte një avantazh për Kassian dhe shpjegon origjinalitetin e saj".

Zhanri i epigrameve kishte ekzistuar që nga antikiteti klasik dhe në Perandorinë Bizantine, duke u përcaktuar si diku në mes të fushës së poezisë lirike dhe epike. Organizimi i saktë i tyre ishte i paformalizuar, duke filluar nga përdorimi i çifteve deri te pentametri jambik, ndër të tjera. Veprat janë përgjithësisht të rrënjosura në traditën e gjatë, edhe pse ato përfshijnë risitë e saj unike. Në këtë zhanër, asaj i vlerësohet sintetizimi i parë i vlerave laike dhe të shenjta. Ndërsa veprat kanë karakter laik, ato promovuan mësime etike për jetën e të krishterëve. Bizantinisti  e përshkroi këtë qasje si "Një osmozë e urtësisë së lashtë dhe të së vërtetës monastike". Kasia braktisi temat tipike që gjenden në prozodën greke, duke preferuar të diskutojë më shumë çështje individuale dhe personale. Përveç idealeve etnike, temat që mbulon Kassia përfshijnë idealet dhe dobësitë etnike (shembuj të saj përfshijnë 'marrëzinë' dhe 'miqësinë'); strukturat sociale;  feminiteti (veçanërisht 'bukuria'); dhe mbrojtjen e të drejtave të grave. Kjo qasje do ta kishte bërë zhanrin më të përshtatshëm dhe të aksesueshëm për popullin bizantin, edhe pse shtrirja e qarkullimit të epigrameve të saj mbetet e paqartë.  Epigramet e saj të kujtojnë veçanërisht vepra të ngjashme të kolegut të saj Theodore Studite, dhe karakterizohen nga një paraqitje koncize dhe e drejtpërdrejtë,  duke përfshirë shpesh elementë të mprehtë ose humoristik.  Sipas Mellasit, ka të ngjarë që ato të ishin "një formë katekizmi për murgeshat e saj dhe ndoshta për ndonjë mik të manastirit".

Vargjet gnomike të Kasias ishin shumë më të shkurtra, zakonisht mësime me një varg. Ato shpesh përfshijnë fjalë të urta morale dhe, si epigramet, ishin të përmbledhura.

 Portretizimet 
Shumë histori fiktive u krijuan rreth marrëdhënies së saj me perandorin Theophilos. Historianët bashkëkohorë si Glykas, Ptochoprodromos, Kodinos, Zonaras dhe Georgios Amartolos përshkruan mërgimin e saj në Itali gjatë luftërave të Ikonoklasit dhe më vonë u vendos dhe vdiq në Kasos diku midis viteve 867 dhe 890.

Ajo portretizohet nga Karima McAdams në sezonin e 5-të të serialit televiziv Vikings.

Në gusht 2019, kantautori anglez Frank Turner përfshiu një këngë të treguar nga këndvështrimi i saj në albumin e ti No Man's Land.

 Përkujtimi fetar 
Dita e Shën Kasianit kremtohet nga Kisha Ortodokse më 7 Shtator.

Ajo shpesh tregohen në ikonën e të Dielës së Ortodoksisë (e Diela e Parë e Kreshmës së Madhe), për shkak të mbrojtjes së saj të fortë ndaj nderimit të ikonave.

Në vitin 2022, Kassia u shtua zyrtarisht në kalendarin liturgjik të Kishës Episkopale me ditë feste më 7 shtator.

 Referime 

 Lidhje të jashtme 

 Vepra nga Kassia në LibriVox (audiolibra në domen publik)
 Vepra nga Kassia në Bibliotekën e Universitetit të Pricetonit

Kategoria:Shenjtorë anglikanë
Kategoria:Vdekje – Shekulli IX
Kategoria:Lindje – Shekulli IX