Kleisoura (distrikt bizantin)

Në Perandorinë Bizantine, një kleisoura (, "grykë, ose kalim", e rrjedhur nëpërmjet latinishtes ) ishte një term tradicionalisht i përdorur për një grykë malore të fortifikuar dhe distrikti ushtarak që e mbronte atë pikë strategjike.  Duke nisur ga fundi i shekullit të VII, ai do të përdorej në mënyrë më të zgjeruar për distriktet kufitare, në dallim me thematat më të mëdha, kryesisht përgjatë kufirit lindor të perandorisë me Khalifatin, përgjatë vijës së maleve Taurus–Anti-Taurus.

Kështu, në Azinë e Vogël, kleisoura e Karsianonit përfshinte kalimin e Melitenes, kleisoura e Kapadodias, të Adanës dhe Adatës, dhe në fund kleisoura e Seleukisë kontrollonte luginën e Lamos dhe Tarsusit. Mund të shtohet edhe kleisoura e Koloneas, e cila mbulonte Kaldenë dhe hyrjen në Eufrat.

Në perëndim përdorimi i këtij termi është më pak i shpesht; haset në lidhje me zonën ushtarake midis lumenjve Strimon dhe Nesto (Strimoni në kohët e tij të hershme konsiderohej një kleisoura) e shtrirë në brendësi deri në skajin jugor të Ballkanit. Kjo zonë do të kolonizoheshin nga Justiniani i II Rinotmeti (669–711) me popullsi me origjinë skithe (me gjasa bullgarë, kazarë ose magjarë). Në vijim kleisoura e lumit Strimon do të bëhej bërthama qendrore e Themës së Strimonit.

Një kleisoura ose kleisourarkia ishte një komandë autonome, nën një kleisourarkes (greqisht: ). Në vijim, shumica e kleisourai u ngritën në themata të plota me evolimin e situatës gjeopolitike të shënaur nga përparimi bizantin në lindje dhe Ballkan dhe termi do të dilte nga përdorimi pas shekullit të X. Në varësi të kleisourarkes ishin trupat, edhe ato operative në zonat kufitare të quajtura akritai. Në periudhën e vonë bizantine (nga shekulli XIII), drungos (në greqisht ) pati një kuptim të ngjashëm, duke u përdorur për distriktet ushtarake të vendosura në mbrojtje të kalimeve kufitare. Termi përkues islamik midis Kilikisë dhe Mesopotamisë (Al Xhazira), ishte al-thughūr ose al-ʿAëāṣim. Ndërsa në Perandorinë Osmane këto vende quheshin derven ose derbend që rrjedh nga persishtja dar-band që do të thotë kalim, portë ose afër derës. Këto grykëkalime komandoheshin nga një dervenxhi.

 Shiko gjithashtu 

 Dervenxhiu
 Derebeu
 Qafat malore
 De Administrando Imperio
 Perandoria Bizantine
 Drungos
 Lapis manalis
 Pomerium
 Portretizimi Romak
 Dinastia Abaside
 Ekspansioni islamik
 Arbëria nën Perandorinë Bizantine
 Arktitektura bizantine në Shqipëri
 Lista e Perandorëve Romakë
 Perandoria Romake Perëndimore
 Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore
 Lista e Perandorëve Bizantinë
 Perandoria Romake
 Perandoria Bizantine
 Agentes in rebus
 Agger
 Ager publicus
 Albaniana (fortesë romake)
 Amfiteatri Romak
 Anijet Romake
 Arcana imperii
 Arkitektura Romake
 Arkitektura e Teatrove Romake
 Arx
 Besimet e lashta mesdhetare
 Burgus
 Castellum
 Roma quadrata
 Mundus Cereris
 Miliarium Aureum
 Umbilicus urbis Romae
 Castra
 Cirku Romak
 Civitas
 Civitas libera
 Civitas foederata
 Civitas stipendaria
 Clivus Palatinus
 Colonus (person)
 Consilium principis
 Consistorium
 Cursus honorum
 Çitadela
 Dashuria Greke
 Dediticii
 Domus
 Drungos
 Dux
 E drejta romake
 Equites
 Ergastulum
 Festivalet Romake
 Forumet Romake
 Frumentarii
 Garda pretoriane
 Garda Varangiane
 Gens
 Harku i Triumfit
 Honestiores dhe humiliores
 Horreum
 Horreum (Epir)
 Institucionet politike të Romës së lashtë
 Instrumentum regni
 Itinerari
 Klasa shoqërore në Romën e Lashtë
 Klima e Romës së Lashtë
 Kohorta (njësi ushtarake)
 Kolona e Fitores
 Kolonia Romake
 Kufijtë ushtarakë dhe fortifimet romake
 Kuvendet Romake
 Larja në Romën e Lashtë
 Latifundium
 Latinët
 Latium
 Leoni VI i Dituri
 Letërsia e vjetër greke e romake
 Lidhja Latine
 Limes Britannicus
 Lista e toponimeve latine në Ballkan
 Llaçi romak
 Magjistratët romakë
 Magister militum Ilirikum
 Mare Nostrum
 Marina Romake
 Misteret greko-romake
 Mos maiorum
 Municipium
 Muret mbrojtëse romake
 Muri i Antoninit
 Nikopoli i Epirit
 Nobiles
 Optimates dhe populares
 Ordines
 Pagus
 Pallatet perandorake të Romës
 Patricët romakë
 Pax Romana
 Peregrinus
 Peripli
 Periudha e Ngrohtë Romake
 Plebejtë
 Primus inter pares
 Pronoia
 Provinca romake e Epirit
 Rogatio
 Romanitas
 Romanizimi (kulturor)
 Rrugët romake
 Scholae Palatinae
 Selitë perandorake romake
 Senati Romak
 Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
 Shtatë Kodrat e Romës
 Shtetësia Romake
 Shtëpia Romake
 Spektaklet Romake
 SPQR
 Statusi në sistemin ligjor romak
 Tabula Peutingeriane
 Tempulli Romak
 Teodoriku i Madh
 Thema
 Thema e Durrësit
 Thema e Nikopojës
 Thema e Delmacisë
 Thermae
 Tirones
 Traditat romake të emërtimit
 Triumfi Romak
 Turma (njësi ushtarake)
 Ujësjellësi Romak
 Ura e Trajanit
 Ura romake
 Urbs

References

Bibliografia












Kategoria:Lloje të ndarjes administrative
Kategoria:Ushtria bizantine
Kategoria:Kufij
Kategoria:Njësi dhe formacione ushtarake
Kategoria:Thema të Perandorisë Bizantine