Progoni i Ndërfandës

__NOINDEX__

Progoni i Ndërfandës, i njohur edhe si Progoni II, ishte protosevasti i Ndërfandës (Mirdita e sotme) dhe pinjoll i derës së Progonëve. Ai përmendet si sundimtar i Mirditës në shekullin XIII.

 Jeta 
Progoni lindi në fund të shekullit të XII. Babai i tij ishte Gjin Progoni, arhond i Krujës, ati i të cilit ishte Progoni, themeltari i Principatës së Arbërit. Nëna nuk i njihet. Dihet që pati të paktën një motër, e cila u martua me fisnikun Grigor Kamonën.

Detajet e jetës së Progonit janë të pakta. Pas vdekjes së të atit, sundimin e principatës e mori në dorë Dhimitri, vëllai i vogël i Gjinit. Dhimitër Progoni e zgjeroi principatën deri në maksimumin e saj, duke sunduar "të gjithë tokat midis Shkodrës, Prizrenit, Durrësit dhe Ohrit". Ai po ashtu shpalli veten "Princi i Arbërisë" dhe iu dhurua titulli "panhypersevast" nga bizantinët. 
parapamje|Mbishkrimi i Gëziqit.
Përmendja e parë e Progonit II vjen nga mbishkrimi i themelimit të kishës së Gëziqit në Mirditë, i cili po ashtu funksionon si testamenti i Dhimitrit. Në të, Dhimitër Progoni pranon një gjysmë-pavarësi nga Principata serbe e Zentës (Mali i Zi i sotëm) me kusht që Zenta mos të përfshihej në qeverisjen e Arbërisë. Ai po ashtu emëron nipin e vet, Progonin, si trashëgimtar të principatës, me titullin "protosevast", një titull bizantin dhuruar feudalëve të fuqishëm. 

Dhimitër Progoni vdiq në 1216, por në vend që Principata e Arbërit të trashëgohej nga protosevast Progoni, fillon të sundojë e veja e Dhimitrit, princesha serbe Komnena Nemanjiq. Arsyet për këto ngjarje janë të panjohura. Ka mundësi që Progoni të ishte minoren, e kështu Komnena mori pushtet në formën e kujdestares (regjentes). Nëse Progoni s'ka qënë minoren, qëndron mundësia që Dhimitri ndryshoi testamentin dhe shpalli Komnenën si trashëgimtare. Një mundësi tjetër mund të jetë ndërhyrja e qëllimshme e Zentës për të mbështetur Komnenën, duke qënë se Princi i Madh i Zentës Gjergj Nemanjiqi i përkiste të njëjtës dinasti e madje ishte kushëriri i Komnenës. Sidoqoftë, Komnena sundoi për pak kohë pasi u martua me Grigor Kamonën, ish-bashkëshortin e motrës së Progonit, i cili u emërua sundimtari i ri i Principatës së Arbërit, por nën pushtetin e Despotatit të Epirit, të cilët pushtuan principatën. Grigori dhe Komnena patën një bijë, e cila martoi fisnikun Golemin e Krujës, sundimtarin e fundit të principatës përpara shkrirjes së saj në Despotatin e Epirit. Ndërkohë, Progoni sundoi në Mirditë me një farë autonomie të kufizuar. 

 Pasardhësit 
parapamje|227x227px|Emblema e Progonëve. 
Nuk mbijetojnë prova për bashkëshorten/et dhe fëmijët e Progonit. Megjithatë, hulumtohet gjerësisht se, duke marrë parasysh sundimin mbi një zonë të përbashkët (Mirditën e sotme), emblemat familjare të ngjashme, si dhe përdorimin e gjerë e emrit 'Progon' midis pinjollëve të kësaj familjeje, Progoni II mund të jetë paraardhësi i derës së Dukagjinëve, familjes fisnike që sundoi mbi troje të gjera të Shqipërisë së Veriut dhe Kosovës. 

parapamje|184x184px|Emblema e Dukagjinëve.
Paraardhësi më i hershëm i Dukagjinëve, duka Gjin Tanushi, sundimtar i Ndërfandës, përmendet për herë të parë së bashku më të vëllain, Gjonin, në një dokument anzhevin të 1281 ku shënohet si "ducam Ginium Tanuschium Albanensem et Johanes Tanusius". Nëse Gjin Tanushi ishte pasardhës i Progonëve, ai mund të ketë qënë nipi ose stër-nipi i Progonit II. Megjithatë, është e paqartë marrëdhënia e përpiktë midis Progonëve dhe Dukagjinëve, dhe nëse këta të dytët ishin të rrjedhur nga Progonët apo ndoshta ndanin një origjinë të përbashkët fisnore. Një hipotezë alternative supozon që Dukagjinët ishin të prejardhur nga Progonët jo nga Gjin Tanushi, por nga bashkëshortja e birit të tij (i cili ishte i pari të mbarte mbiemrin "Dukagjini"), babai i të cilës, Stefan Progani i Kallmetit, ishte një fisnik dhe aleat i Gjin Tanushit, e kishte një mbiemër shumë të ngjashëm me "Progon". 

 Referime 

Kategoria:Familja Progoni