Hysen Sylë Gecaj

Kolonel Hysen Gecaj Sylë Gecaj (i lindur më 21 shkurt 1963 në Llaushë, Skenderaj) është ish-ushtarak, kolonel i TMK-së dhe FSK-së, veteran i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe themelues e komandant i Akademisë Ushtarake “Hamëz Jashari” të UÇK-së. Ai është konsideruar një nga figurat qendrore të përgatitjes ushtarake gjatë viteve 1990–1999 dhe ndër ushtarakët e parë profesionistë shqiptarë që organizuan trajnime të armatosura në Kosovë para dhe gjatë luftës.

 Biografia e hershme 
Hysen Gecaj lindi në fshatin Llaushë të Skenderajt. Arsimin e lartë ushtarak e kreu në Akademinë Ushtarake të Jugosllavisë, ku u specializua në fushën e komandimit dhe në doktrinën ushtarake. Ky formim e bëri njërin nga kuadrot e rrallë shqiptarë me edukim të strukturuar ushtarak profesional para fillimit të konfliktit në Kosovë.

 Fillimet e aktivitetit ushtarak (1992) 
Sipas dëshmive të bashkëluftëtarëve dhe burimeve të komunitetit të rezistencës, nga viti 1992 Gecaj organizoi stërvitjet e para të armatosura për shqiptarët në Llaushë, fshatin e tij të lindjes. Trajnimet përfshinin:
 përdorimin e armëve të zjarrit,
 gjuajtjen praktike,
 taktikat bazike ushtarake,
 përgatitjen fizike dhe disiplinore,
 formacionet dhe veprimet në terren.

Këto veprimtari përbëjnë fazën më të hershme të organizimit ushtarak shqiptar në Kosovë, shumë përpara shfaqjes publike të UÇK-së, dhe vendosën themelet e para të përgatitjes së strukturave guerile. Ishte i vetmi ushtarak karriere në guerile që nga vitet e 1990 deri në mars të vitit 1998.

Ai gjithashtu:
 organizoi sistemin e alarmimit dhe komunikimit të grupeve të armatosura në Llaushë që nga viti 1990,
 gjatë luftës bashkërendoi goditje të caktuara të NATO-s ndaj caqeve serbe në Zonën Operative të Drenicës, në rajonin mes rrugëve Prishtinë–Pejë (Orllat) dhe Mitrovicë–Pejë (Qubrel, Vitak).

 Pjesëmarrja në Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës 

 Angazhimi i parë dhe strukturimi gueril 
Me formimin e strukturave të organizuara të UÇK-së, Gecaj u përfshi në ngritjen, stërvitjen dhe organizimin e njësive operative, duke qenë një nga figurat me përvojën më të thellë profesionale brenda organizatës.

 Themelimi dhe komandimi i Akademisë Ushtarake “Hamëz Jashari” 
Në vitet 1998–1999, ai themeloi dhe komandoi Akademinë Ushtarake “Hamëz Jashari”, institucionin qendror të përgatitjes ushtarake të UÇK-së, me qendër në Negroc - për nivelet Komandant Toge dhe Komandant Skuadre, dhe me degë trajnimi në:
 Gradicë – për nivelet Komandant Toge dhe Komandant Skuadre;
 Likofc – për nivelin e Komandantëve të Kompanisë.

Nën drejtimin e tij, Akademia:
 krijoi programet e para të trajnimit të oficerëve dhe nënoficerëve të UÇK-së,
 standardizoi përgatitjen operative të njësive,
 zbatonte metoda dhe struktura të ngjashme me akademitë e ushtrive të rregullta.

 Statusi hierarkik gjatë luftës 
Në ushtritë e rregullta, komandantët e akademive ushtarake mbajnë zakonisht gradat Gjeneral Brigade ose Gjeneral Major. Edhe pse UÇK nuk kishte sistem zyrtar gradash, pozita dhe roli i Gecajt si komandant i akademisë së vetme ushtarake të organizatës konsiderohet ekuivalent funksional me nivel gjeneralie sipas hierarkive standarde ushtarake.

 Karriera në TMK 
Pas luftës dhe transformimit të UÇK-së në Trupat Mbrojtëse të Kosovës, Gecaj u integrua me gradën Kolonel, duke shërbyer në pozita kyçe:
 Oficer për Planifikim në Qendrën Operative të Zonës së Parë Mbrojtëse (Drenicë) dhe ndërlidhës me forcat e KFOR-it në Mitrovicë dhe Skenderaj,
 Shef i Departamentit për Marrëdhënie Publike në Akademinë e Mbrojtjes së TMK-së,
 Ligjërues në Katedrën e Arsimit të Akademisë së Mbrojtjes,
 Komandant i Shkollës së Nënoficerëve të TMK-së,
 Hartues programesh trajnimi dhe instruktor për kualifikimin e kuadrove të TMK-së.

 Karriera në FSK 
Me transformimin e TMK-së në Forcën e Sigurisë së Kosovës, Gecaj vazhdoi të shërbejë si kolonel, duke mbuluar pozita me përgjegjësi të lartë:
 Zëvendësdrejtor i Qendrës së Situatave të Ministrisë së FSK-së,
 Hartues i Procedurave Standarde të Operimit për Qendrën e Situatave të MFSK-së,
 Koordinator mes Qendrës së Situatave të FSK-së dhe Qendrës së Situatave të Qeverisë së Kosovës,
 Shef i Sektorit për Trajnime dhe Ushtrime në Ministrinë e FSK-së,
 Ideator, projektues dhe realizues i Poligonit të Qitjes me Municion Real në Babaj të Bokës (poligoni qendror i FSK-së),
 Realizues i projektit të Gjeografisë Ushtarake për FSK-në.

 Veprimtaria pas uniformës 
Pas daljes në pension, Hysen Gecaj është aktiv në:
 analizat e sigurisë kombëtare,
 intervista mediatike,
 debatet mbi sigurinë dhe zhvillimet ushtarake,
 projektet për forcimin e institucioneve të sigurisë në Kosovë.

Ai është një nga themeluesit e Federatës “Arbëria”, një platformë gjithëkombëtare për unitetin shqiptar, si dhe ideator e udhëheqës i Organizatës për Kultivimin e Traditës dhe Kulturës “Shqiptaria”, me shtrirje në të gjitha trojet shqiptare dhe në diasporë.

 Referencat 

 Nacionale, "Ish-ushtaraku Gecaj: Vuciq po synon destabilizim", 2023, https://nacionale.com/.... 
Rrëfimi i kolonelit Hysen Gecaj, themelues i Akademisë Ushtarake "Hamëz Jashari". RTV Dukagjini. https://www.dukagjini.com/rrefimi-i-kolonel-hysen-gecaj-themelues-i-akademise-ushtarake-hamez-jashari-2/ RTV Dukagjini – Intervistë me Hysen Gecaj (video). https://youtu.be/wTSxS-PCMDw KOHA.net – "Situata e sigurisë në Kosovë, i ftuar ish-koloneli i FSK-së Hysen Gecaj" (Emisioni 60 Minuta). https://www.koha.net/60-minuta-ktv/situata-e-sigurise-ne-kosove-sot-ne-60-minuta-i-ftuar-ish-koloneli-i-fsk-se-hysen-gecaj GazetaBlic – "Rritja e largimeve nga FSK-ja, ish-koloneli Gecaj parashikon rreziqe për sigurinë kombëtare". https://gazetablic.com/rritja-e-largimeve-nga-fsk-ja-ish-koloneli-gecaj-parashikon-rreziqe-per-sigurine-kombetare/ Lajmi.net – "FSK do të forcohet brenda 10 vitesh, vlerësimet e ish-ushtarakut Hysen Gecaj". https://lajmi.net/besohet-se-fsk-ja-per-10-vjet-do-te-forcohet-renditja-aktuale-vleresohet-reale/ VushtrriaOnline – "Partisë së Milaim Zekës i bashkohet edhe ish-ushtaraku i FSK-së Hysen Gecaj". https://www.vushtrriaonline.net/2019/06/partise-se-milam-zekes-i-bashkohet-edhe-ish-ushtaraku-i-fsk-se/ Gazeta Papirus – "Themelohet Federata Arbëria…", ku përmendet Hysen Gecaj si themelues. https://gazetapapirus.com/themelohet-federata-arberia-nje-platforme-gjithekombetare-per-identitetin-unitetin-dhe-bashkimin-kombetar/

 Kategoritë