Patronus

Patronus (në latinisht padron, mbrojtës, nga pater, atë, baba) në Romën e Lashtë ishte një qytetar që vihej në një marrëdhënie mbrojtjeje (patronatus ose patrocinium) përkundrejtë një personi apo një institucioni. Përkuesi femëror i patronus ishte patrona.

Marrëdhënia e patronatit merte formë dhe emra të ndryshme.

Patronus dhe libertus
Termi patronus ishte mbi të gjitha në kuadrin e raportit midis një qytetari dhe një skllavit të tij: nëse ai ishte liruar (nëpërmjet manumissio), quhej libertus dhe ish pronari bëhej patronus-i i tij. Liberti mund të thirrte në gjyq patronus-in e tij vetëm me lejen e pretorit. Patronus mund gëzonte të drejta mbi trashëgiminë e libertit të vdekur dhe mund të merrte anullimin e dispozicioneve nga ana e këtij të fundit që kishin si synim privimin nga këto të drejta. Bashkësia e të drejtave të gëzuara nga patronus-i mbi libertin merte emërtimin ius patronatus. Me adsignatio liberti, patronus-i mund tia caktonte një libert të vetin njërit prej trashëgimtarëve të tij. Liberti, në fund, nuk mund të martohej as patrona të vetën, as bijën e saj.

Patronus clientis
Termi patronus mund ti referohej edhe raportit të mbrojtjes në fuqi midis një patrici dhe clientes të tij (dhe flitej, në atë rast, për patronus clientis). Raporti i klientelës vendoste detyrime reciproke midis të dyve: clientes punonin për patronus-in dhe ky, në shkëmbim, i ofronte mbrojtje, në veçanti në çështje gjyqësore.

Dionisi i Halikarnasit ia atribuon krijimin marrëdhënieve midis cliens dhe patronus Romulit, që pasi e ndau popullin romak në patricë dhe plebejë, përcaktoi një raport hierarkik, duke u atribuar patricëve patronatin e plebejve.Dionisi i Halikarnasit, Antiquitatum Romanarum, II, 9, 3. Patronus-it duhet të udhëzonin clientes mbi ligjet e qytetit, duke i përfaqësuar në gjykim, qoftë kur thirreshin si të akuzuar, ashtu dhe si të dëmtuar.Dionisi i Halikarnasit, Antiquitatum Romanarum, II, 10, 1.

Patronus municipii
Edhe municipia mund të vendoseshin nën mbrojtjen e një personazhi me ndikim, shpesh një ish magjistrat apo një senator, i zgjedhur (me formulën e adoptio patroni, më vonë të quajtur cooptatio patroni) nga këshilli municipal. Kjo formë mbrojtjeje quhej patronatus municipii apo patronatus civitatis. Emërimi përkujtohej nga një tabelë bronxi (tabula patronatus), e prodhuar në dy kopje, një për municipium, dhe tjetra për patronus-in. Ky lloj patronati ishte i trashëgueshëm. I ngjashëm me patronatus municipii ishte patronati i një colonia (patronatus coloniae).

Patronus provinciae
Edhe për provincat ishte e mundur të adoptohej një mbrojtës që të ndërhynte kundër abuzimeve të funksionarëve. Zakonisht, patronus provinciae i përkiste fisnikërisë dhe shpesh rridhte nga vetë pushtuesi i provincës.

Shiko gjithashtu

 Emancipimi
 Skllavëria
 Puna e detyruar
 Vasali
 Liritë civile
 Përfaqësuesi ligjor
 Prokura
 Statusi shoqëror
 Nënshtrimi
 Patriarkati
 Drakoni
 Hamurabi
 Kushtetuta Romake
 Historia e Kushtetutës romake
 Kushtetuta e Mbretërisë Romake
 Kushtetuta e Republikës Romake
 Kushtetuta e Perandorisë Romake
 Kushtetuta e Perandorisë së Vonë Romake
 Islami dhe skllavëria
 Skllavëria në Perandorinë Osmane
 Abusus
 Aerarium
 Ager publicus
 Albanët (latinë)
 Amfiteatri Romak
 Amicitia
 Anijet Romake
 Arcana imperii
 Arkitektura Romake
 Arkitektura e Teatrove Romake
 Arti Arkaik Romak
 Arti Romak Plebe
 Auctoritas
 Besimet e lashta mesdhetare
 Bujqësia në Romën e lashtë
 Cirku Romak
 Civitas
 Civitas libera
 Civitas foederata
 Civitas sine suffragio
 Civitas stipendaria
 Cliens
 Colonus (person)
 Consilium principis
 Consistorium
 Contio
 Curia Calabra
 Cursus honorum
 Çitadela
 Dashuria Greke
 Dediticii
 Domus
 Dux
 Dymbëdhjetë Tabelat
 E drejta romake
 Ekonomia Romake
 Equites
 Ergastulum
 Fasti Ostienses
 Festivalet Romake
 Forumet Romake
 Fructus
 Gens
 Gotthograikia
 Harku i Triumfit
 Honesta missio
 Honestiores dhe humiliores
 Hospitium
 Imperator
 Imperium
 Institucionet politike të Romës së lashtë
 Instrumentum regni
 Iurisdictio
 Jus
 Ius civile
 Jus trium liberorum
 Justitia
 Kalendari Romak
 Kalendat
 Këshilli i Plebejve
 Klasa shoqërore në Romën e Lashtë
 Klima e Romës së Lashtë
 Kodeksi i Justinianit
 Kodeksi i Theodosit
 Kolona e Fitores
 Kolonia Romake
 Kultura e Romës së lashtë
 Kuvendi i Centurionëve
 Kuvendi i Kuriatit
 Kuvendet Romake
 Kuvendi Tribal
 Larja në Romën e Lashtë
 Latifundium
 Latinët e Lashtë
 Latium
 Lidhja Latine
 Limes Britannicus
 Llaçi romak
 Luftërat Romako-Latine
 Magjistratët romakë
 Magjistratët e Perandorisë Romake
 Mare Nostrum
 Marina Romake
 Misteret greko-romake
 Mjekësia Romake
 Mos maiorum
 Municipium
 Muri i Antoninit
 Nikopoli i Epirit
 Njësitë matëse romake
 Notitia Dignitatum
 Novus homo
 Nobiles
 Optimates dhe populares
 Ordines
 Pagus
 Pallatet perandorake të Romës
 Panem et circenses
 Patricët romakë
 Patronazhi në Romën e Lashtë
 Perandoria Romake
 Peregrinus
 Periudha e Ngrohtë Romake
 Plaçkitja Vandale e Romës
 Plaçkitja Visigote e Romës
 Plebejtë
 Pomerium
 Possessio
 Potestas
 Primus inter pares
 Provinca romake e Epirit
 Provocatio ad populum
 Republika Romake
 Rogatio
 Romanitas
 Romanizimi (kulturor)
 Sabinët
 Samnitët
 Selitë perandorake romake
 Senati Romak
 Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
 Shtatë Kodrat e Romës
 Shtetësia Romake
 Shtëpia Romake
 Skllavëria në Romën e lashtë
 Skulptura Romake
 Spektaklet Romake
 SPQR
 Statusi në sistemin ligjor romak
 Tempulli Romak
 Teknologjia në Romën e lashtë
 Të Drejtat Latine
 Thermae
 Tirones
 Traditat romake të emërtimit
 Triumfi Romak
 Ujësjellësi Romak
 Ura e Trajanit
 Ushtria Romake
 Usucapio
 Usus
 Vardariotai
 Vicus
 Vigiles
 Vila Romake
 Zgjedhjet në Republikë Romake
 Zjarrfikja në Romën e Lashtë

Citime fundore

Bibliografia



 Dionisi i Halikarnasit, Antiquitates Romana.






 Lidhje të jashtme




Kategoria:Koncepte juridike
Kategoria:Emancipim
Kategoria:Ligji romak
Kategoria:Histori shoqërore
Kategoria:Nepotizëm
Kategoria:Status shoqëror
Kategoria:Terminologji juridike latine
Kategoria:Privilegj shoqëror
Kategoria:Mbrojtje