Pjata fluturuese

Pjata fluturuese, ose disku fluturues, është një lloj i supozuar i objektit fluturues të paidentifikuar në formë disku (UFO). Termi u krijua në 1947 nga mediat e lajmeve të Shteteve të Bashkuara (SHBA) për objektet që piloti Kenneth Arnold pretendonte se fluturonin së bashku me aeroplanin e tij mbi shtetin e Uashingtonit . Gazetat raportuan historinë e Arnoldit me vlerësime të shpejtësisë të pabesueshme për avionët e asaj periudhe. Historia i parapriu një valë qindra pamjesh në të gjithë Shtetet e Bashkuara, duke përfshirë incidentin e Roswell dhe shikimin e UFO-ve të Fluturimit 105 . Një pilot i Gardës Kombëtare vdiq në ndjekje të një disku fluturues në vitin 1948,  dhe grupet kërkimore civile dhe teoritë e konspiracionit u zhvilluan rreth temës. Koncepti u përhap shpejt në vende të tjera. Raportet e hershme spekuluan për teknologjinë e fshehtë ushtarake, por disqet fluturuese u bënë sinonim i alienëve në vitin 1950. Termat më të përgjithshme ushtarake objekt fluturues i paidentifikuar (UFO) dhe fenomene anormale të paidentifikuara (UAP) kanë zëvendësuar gradualisht termin me kalimin e kohës.

 Vështrim 
alt=black and white photograph with reflective circular shape|parapamje| Foto ajrore e bërë mbi liqenin Cote, Kosta Rika, nga Sergio Loaiza (1971) 
Në fantashkencë, pamjet e UFO-ve, teoritë e konspiracionit të UFO-ve dhe kulturën më të gjerë popullore, disqet zakonisht pilotohen nga qenie jo njerëzore.  Shumica e pamjeve të raportuara përshkruajnë disqe në distancë dhe nuk përmendin një ekuipazh. Përshkrimet e zanatit ndryshojnë në mënyrë të konsiderueshme. Raportet e hershme theksuan shpejtësinë, por përshkrimet u zhvendosën me kalimin e dekadave tek objektet që rrinin më së shumti pezull. Në përgjithësi thuhet se janë të rrumbullakëta, ndonjëherë me një zgjatje sipër, por detajet e formës ndryshojnë midis raporteve. Dëshmitarët i përshkruajnë disqet fluturuese si të heshtura ose shurdhuese, me drita të çdo ngjyre dhe që fluturojnë vetëm ose në formacion. Përllogaritjet e madhësisë variojnë nga mjaftueshëm e vogël për t'u përshtatur në një dhomë të gjallë deri në mbi  në diametër. Shikimet janë më të shpeshta gjatë natës. Astronomi Donald Howard Menzel arriti në përfundimin se raportet ishin shumë të ndryshme për të përshkruar të njëjtin lloj objektesh. Ekspertët kanë identifikuar disqet më të raportuara si fenomene të njohura, duke përfshirë objekte astronomike si Venusi, objekte ajrore si balonat dhe fenomene optike si qentë e diellit.

Raportet e avionëve fantastikë i paraprijnë pajatave të para fluturuese.  Në antikitet, dritat misterioze në qiell u interpretuan si dukuri shpirtërore.  Në vitet 1800, shumë gazeta raportuan anije ajrore masive me drita të ndezura dhe motorë që gumëzhinin. Këto shihen shpesh si pararendës të disqeve fluturuese dhe shikimeve të UFO-ve.  Më 25 janar 1878, Denison Daily News shtypi një artikull në të cilin Xhon Martin, një fermer vendas, raportonte një objekt që i ngjante një baloni që fluturonte "me shpejtësi të mrekullueshme". Gazeta tha se nga këndvështrimi i tij, dukej se ishte rreth madhësisë së një pjate, një nga përdorimet e para të fjalës "pjatë" në lidhje me një UFO.  Një shpërthim i një numri shikimesh të aeroplanëve misterioz ndodhi në Amerikë në 1896 dhe 1897. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, pilotët aleatë raportuan se topa drite ndiqnin avionët e tyre. Ata i quajtën dritat luftarakë dhe besuan se ishin avionë të avancuar të Boshtit.  

Shumë aspekte të disqeve tipike fluturuese u shfaqën për herë të parë në fantashkencë .   : 206–8 Sociologu francez Bertrand Méheust vuri në dukje, për shembull, romanin e Jean de La Hire të vitit 1908 La Roue fulgurante ( Rrota e Rrufesë ).  Në roman, një makinë fluturuese në formë disku rrëmben protagonistët nëpërmjet një rreze drite.  : 206–8 Revista fantastiko-shkencore Amazing Stories filloi botimin e "The Shaver Mystery" në vitin 1945. Shkruar nga Richard Sharpe Shaver dhe redaktuar nga Raymond A. Palmer, ato ishin përralla fantastiko-shkencore për "robotët e dëmshëm" të avancuar teknologjikisht që rrëmbyen njerëzit, por historitë u paraqitën si një tregim i vërtetë i jetës së Shaver.   : 1–3 Derisa revista pushoi së botuari The Shaver Mystery, rubrika e letrave të Amazing Stories ishte rregullisht plot me lexues që ndanin pamjet e tyre të supozuara të vërteta të robotëve.  

Përpara se pjata fluturuese të krijohej si term, veprat e artit të fantazisë në revistat e pulpës përshkruanin disqe fluturues.  Fizikani skeptik Milton Rothman vuri në dukje shfaqjen e të ashtuquajturave disqe fluturuese në veprat e artit fantazi të revistave fantastiko-shkencore të viteve 1930, nga artistë të tillë si Frank R. Paul .   Një nga përshkrimet më të hershme të Paulit të një disku fluturues u shfaq në kopertinën e numrit të nëntorit 1929 të revistës fantastiko-shkencore të Hugo Gernsback , Science Wonder Stories .  

Koncepti modern i disqeve fluturuese, duke përfshirë lidhjen me alienët, mund të gjurmohet në shikimin e UFO-ve të Kenneth Arnold të vitit 1947.   Më 24 qershor 1947, biznesmeni dhe piloti amator Kenneth Arnold u ul në pistën ajrore të Yakima, Uashington. Ai i tha stafit dhe miqve se kishte parë nëntë objekte të pazakonta në ajër.  Arnold vlerësoi shpejtësinë e tyre në 1700 milje në orë, përtej aftësive të avionëve të njohur.  Gazetat shpejt kontaktuan Arnoldin për intervista. Oregoniani Lindor raportoi avionin e tij të supozuar si "sipastër".  Në një intervistë radiofonike të 26 qershorit, Arnold i përshkroi ato si "diçka si një pjatë byreku që ishte prerë në gjysmë me një lloj trekëndëshi konveks në pjesën e pasme".   Shkrimtarët e titullit shpikën termat "pjatë fluturuese" dhe "disk fluturues" për tregimin.   Arnold më vonë tha për CBS News se mbulimi i hershëm "nuk më citoi siç duhet [...] kur përshkrova se si ata fluturuan, thashë se ata fluturuan sikur të merrnin një disk dhe ta hidhnin nëpër ujë. Shumica e gazetave e keqkuptuan dhe e cituan gabimisht këtë gjithashtu. Ata thanë që unë thashë se ishin si një disk; Unë thashë se ata fluturuan në një mënyrë si një disk."  Forma rrethore e disqeve tipike fluturuese mund të jetë për shkak të gazetarëve që gabojnë përshkrimin e lëvizjes së Arnold-it "si tenxhere". 

Kultura pop e viteve 1950 përqafoi disqet fluturuese. Disqet u shfaqën në film, televizion, letërsi, muzikë, lodra dhe reklama. Raportet e tyre ndikuan në lëvizjet fetare dhe ishin objekt i hetimeve ushtarake. Forma u bë stenografi vizuale për pushtuesit e huaj. Gjatë viteve 1960, disqet u zbehën në popullaritet pasi UFO-t u raportuan dhe u përshkruan në forma të tjera. Disqet pushuan së shikuari si forma standarde për anijet kozmike aliene, por ende shpesh përshkruhen, ndonjëherë për vlerën e tyre retro që të ngjallte epokën e hershme të Luftës së Ftohtë.

 Shih edhe 
 Ufologjia
 Feja ufologjike
 Objekti fluturues i paidentifikuar

 Referime 

Kategoria:Pjata fluturuese
Kategoria:Objekte fluturuese të paidentifikuara
Kategoria:Ufologji