Albaniana (fortesë romake)

Albaniana ishte emri që romakët i dhanë një ngulimi në brigjet jugore të lumit Rin, rreth 40 kilometra nga grykëderdhja e tij në Detin e Veriut, të njohur si Alfen dhe Alphen aan den Rijn modern në Holandë. Ata ndërtuan një fortesë ushtarake () aty, si pjesë e një vargu fushimesh të ndërtuara strategjikisht, për të mbrojtur dhe mbikëqyrur lumin, kufirin (limes) e Perandorisë Romake dhe intinerarin kryesor të mallrave dhe trupave. Harta historike Tabula Peutingeriane e vendos ngulimin midis Matilonit (Leiden) dhe Praetorium Agrippinae (Valkenburg) poshtë rrjedhës dhe Nigrum Pullum (Zwammerdam) si dhe Fectio (Vechten) lartë rrjdhës.Tabula Peutingeriane, segmenti i dytë (Pars II), harta është vizatuar në mënyrë skematike, jo gjeografike. Fshat është përmendur në rregjistrin Antonin të rrugëve Itinerarium Antonin Augusti nga shekulli III. Fortesa duhet të ketë qenë e rrethuar nga një mur dheu dhe hunjë druri, me porta dhe kulla vrojtimi.

Historia

Origjina e Alphen aan den Rijn mund të datoi afërsisht nga viti 40 i e.s..Jona Lendering, Albaniana (Alphen aan den Rijn), te Livius.org Qyteza që tani përbëhet prej rreth 70,000 banorësh, atëherë ishte një ngulim rural me pak më shumë sesa 100 banorë. Emri Albaniana do të thotë "përkrahë ujërave të bardha". Këto ujëra të bardha me shumë gjasa i referohen Rinit të Vjetër, ku fushimi i ushtrisë ishte i vendosur.

Fortesa ushtarake – castellum

parapamje|majtas|396px|Rindërtim i anijes dhe fortesës romake të Albanianës
Një datim dendrokronologjik i drurëve në mundëson të themi se fortesa u ndërtua pas vizitës së Kaligulës në Germania Inferior në vitet 40–41 të e.s.. Ndërtesa prej druri synonte të mbronte 'limes'; kufiri romak i formuar nga Rini. Kaligula e ndërtoi këtë fortesë me idenë e kalimit në Britaninë e Madhe; kjo nuk do të realizohej gjatë sundimit të tij, megjithëse pasuesi i tij, Klaudi ia arriti. Ndërtesa ishte një pararojë e izoluar, me pak koloni të vendosura në afërsi. Kompleksi ishte ndërtuar përjashtimisht prej druri. Ai kishte mure të jashtme prej druri dhe kulla druri. Jashtë mureve ishin gërmuar hendeqe.

Muri ishte afërsisht njëqint e njëzet metra i gjatë dhe tetëdhjetë metra i gjerë. Gjatë Revoltës së Batavëve (midis viteve 69 dhe 70 të e.s.) muri u shkatërrua nga kananefatët; më vonë ai u rindërtua pasi u shua rrebelimi. Rreth vitit 160, muri prej druri ishte zëvendësuar nga një mur prej tullash. Qe rreth kësaj kohe që u ndërtua një portë e re hyrëse, duke bartur një mbishkrim që përmend perandor Septim Severin. Arsyeja për këtë ishte se vetë perandor Septim Severi kishte dhënë urdhërin për riparimin e dëmtimeve të shkaktuar ndaj murit. Gjatë ditëve të tij të lavdishme, fushimi i ushtrisë përbëhej afërsisht nga katërqint ushtarë.

parapamje|281px|Fragment i portës hyrëse, e ndërtuar gjatë sundimit të Septim Severit
Ngulimi vendor – vicus
Ngjashmërisht me fortesat e tjera limes, Albaniana me shumë gjasa u ndërtua pranë një ngulimi civil (vicus). Nga gjetjet arkeologjike mund të konkludohet, se në jug-perëndim të fortesës, në terren më të lartë, vendasit i ofronin mallrat dhe shërbimet e tyre romakëve. Kjo formoi një vend takim të kulturave, ku batavët dhe kananefatët vendorë përziheshin me romakët dhe e ndikonin ndërsjelltas njëri-tjetrin.

Pas shekullit të dytë 
Në mes të shekullit të III, me gjasa rreth vitit 270, castellum ishte braktisur. Përgjatë gjithë kufirit fiset gjermanike e kapërcyen Rinin dhe pushtuan Perandorinë Romake. Ushtarë nga fortesa të ndryshme nuk mundnin ta përballonin më armikun. Fiset gjermanike e plaçkitën ngulimin. Në kohët mesjetare fortesat u përdorën si gurore, pas të cilave mbetjet u zhdukën nën tokë. Këto mbetje do të zbuloheshin vetëm në shekullin e XX. Që atëherë është ndërtuar mbi shumicën e zonës, duke shkaktuar që shumë nga mbetjet të humbasin.P. Geyl, Geschiedenis van de Nederlandse stam, Boek I De Germaanse stammen, fq. 12-16

Gërmimet
parapamje|majtas|Anije romake e zbuluar në Zwammerdam
Në vitin 1920, drejtori i Muzeut Kombëtar të Etnologjisë, profesori i Leidenit, Jan Hendrik Holwerda, vizitoi sitin e ndërimit të një kishte në varrezat e Alphen dhe nga gjetjet konkludoi se duhet të shihej si një fakt se romakët kishin jetuar aty.Nieuwe Leidsche Courant, De kerk te Alphen, 20 shtator 1920, fq. 3 "Dan is het toch een feit dat de Romeinen hier hebben vertoefd". Castellum Albaniana është gërmuar përgjatë një periudhe prej 60 vjetësh, kurdo që kishte një mundësi. Në fillim të viteve 1950 punimet u kryen nën drejtimin e Albert Egges van Giffen; nga viti 1959 deri në vitin 1978, nën drejtimin e Jules Bogaers dhe më sistematikisht nga viti 1978 deri në vitin 1998, nën drejtimin e profesor Jan Kees Haalebos, i cili do të përcaktonte vendndodhjen dhe hartografimin e fortesës.

Në vitin 2001, filloi një studim i gjerë arkeologjik në qendër të Alphen aan den Rijn. Në atë studim u arritën shumë gjetje. Këto gërmime nxorën sasi të mëdha gjetjesh dhe që kur mbetjet e castellum u zbuluan poshtë nivelit të ujit, ato konservohen mirë, duke përfshijnë mbetje organike. Mbetjet e castellum, përfshijnë zbulimin e një canabae (barrakë ushtarësh) e gjendur pranë varrezave. U gjetën pjesë të dy ndërtesave të zgjatura që mund të kenë shërbyer si depo dhe barraka me dysheme druri. Për më tepër, u identifikuan një numër objektesh ushtarake dhe personale që u përkisnin ushtarëve romakë, si mjete shkrimi, një pasqyrë dhe mbi tetë qintë monedha që datojnë nga sundimi i perandorëve Tiber, Kaligula, Klaud dhe Neron (midis viteve 14-68 të e.s.). 

parapamje|379px|Qendra e qytetit modern, Alphen aan den Rijn, ku ndodhej fortesa, ndërsa tani ndodhet Teater Castellum
Gjithashtu, është ruajtur ushqim i mbetur, duke mbërë të mundur të studjohen teknikat bujqësore dhe zakonet e ngrënies së ushtarëve. U nxorën në dritë themelet, duke na mundësuar njohur mbi teknikat e ndërtimit të përdorura nga romakët. Në Albaniana u zbuluan gdhëndie të Classis Germanica, një flotë ushtarake romake. Një numër i këtyre artefakteve të zbuluara mund të shihen në Rijksmuseum van Oudheden në Leiden.

Veçori të tanishme
Qyteti i Alphen aan den Rijn nuk e harruar historinë e tij romake. Në vendin ku gjendej kampi, mund të shihet një teatër dhe kinema të emërtuara Castellum, një gur me mbishkrime romake qëndron pranë ujit në Rijnplein dhe në Alphen aan den Rijn mund të gjendet një muze në qiell të hapur i emërtuar Archeon. Në muze është rikrijuar historia e hershme e fshatit, duke përfshirë përvojën jetësore të kohës romake nëpërmjet rivënies në skenë. Jashtë qytetit, përgjatë rrugës provinciale N11, mund të shihet një shtatore ushtari romak.

Galeri gjetjesh dhe ilustrimesh

Shiko edhe

 Holanda gjatë Periudhës Romake
 Romanitas
 Romanizimi (kulturor)
 Historia e Holandës
 Holanda gjatë Mesjetës së Hershme
 Lista e fiseve të hershme gjermanike
 Alphen aan den Rijn
 Gjermanikët
 Valkenburg
 Woerden
 Nijmegeni
 Velsen
 Voorburg
 Heerlen
 Houten
 Cuijk
 Maastricht
 Venlo
 Iliro-romakët
 Latinët në Itali
 Bovillae
 Labici
 Limes
 Lista e kolonive romake
 Lista e toponimeve latine në Ballkan
 Burgus
 Castellum
 Castra
 Braccae
 O tempora, o mores!
 Mos maiorum
 Turma (njësi ushtarake)
 Agentes in rebus
 Arsimi në Romën e lashtë
 Arti romak
 Bujqësia në Romën e lashtë
 Curia Calabra
 Dominati (Roma)
 E drejta romake
 Ekonomia Romake
 Feja romake
 Filozofia e lashtë romake
 Frumentarii
 Institucionet politike të Romës së lashtë
 Itinerarium Antonin Augusti
 Jus trium liberorum
 Kalendari Romak
 Kalendat
 Kohorta (njësi ushtarake)
 Kolonia Romake
 Kolumbarium
 Kopshtet romake
 Kultura e Romës së lashtë
 Kuzhina antike romake
 Ludi
 Lustrum
 Lustratio
 Legjioni romak
 Magjistratët romakë
 Magister militum Ilirikum
 Mansio
 Martesa në Romën e lashtë
 Moda e flokëve në Romën e lashtë
 Mos maiorum
 Notitia Dignitatum
 Novus homo
 Panem et circenses
 Pax Romana
 Perandoria Romake
 Plumbata
 Principati (Roma)
 Republika Romake
 Rrugët romake
 Senati Romak
 Skllavëria në Romën e lashtë
 Spektaklet Romake
 SPQR
 Tabula Peutingeriane
 Teknologjia në Romën e lashtë
 Të Drejtat Latine
 Tirones
 Ushqimi dhe darka në Perandorinë Romake
 Ushtria Romake
 Veshjet në Romën e lashtë
 Veshjet ushtarake të Romës së lashtë
 Via Appia

 Referime 

 Bibliografia 

 P. Geyl, Geschiedenis van de Nederlandse stam, Boek I De Germaanse stammen, fq. 12-16
 Fleur Kemmers "Caligula on the Lower Rhine: coin finds from the Roman fort of Albaniana (The Netherlands)" Revue Belge de Numismatique et de Sigillographie 150 (2004) fq. 15–49.
 Jona Lendering, Albaniana (Alphen aan den Rijn), te Livius.org
 Nieuwe Leidsche Courant, De kerk te Alphen, 20 shtator 1920.



 Lidhje të jashtme 



 http://www.cultuurwijzer.nl/oud/i000657.html 
 http://www.limeswiki.nl/index.php/Gebiedskaart_ALBANIANA_Alphen_aan_de_Rijn 
 http://www.prosellarcheo.nl/informatie/updates/Vondsten-aan-de-Hoge-Zijde-in-Albaniana
 https://vici.org/vici/61?lang=nl

Kategoria:Historia e Holandës
Kategoria:Lokalitete arkeologjike
Kategoria:Ushtria Romake
Kategoria:Komuna në Holandën e Jugut
Kategoria:Site Romake
Kategoria:Ndërtesa dhe struktura të mëparshme në Evropë
Kategoria:Fortifikime
Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin e I