Kryengritja tibetiane e vitit 1959

Kryengritja tibetiane e vitit 1959 ose kryengritja e Lhasës filloi më 10 mars 1959 si një seri protestash në kryeqytetin tibetian të Lhasës, të nxitura nga frika se qeveria kineze planifikonte të arrestonte Dalai Lamën. Gjatë dhjetë ditëve të ardhshme, demonstratat evoluan nga shprehje mbështetjeje për Dalai Lamën e 14-të në kërkesa për pavarësi dhe përmbysjen e aneksimit kinez të Tibetit në vitin 1951. Pasi protestuesit morën armë, Ushtria Çlirimtare Popullore Kineze (PLA) bombardoi protestuesit në pallatin veror të Dalai Lamës dhe vendosi tanke për të shtypur demonstratat. Luftimet e përgjakshme vazhduan për tre ditët e ardhshme, ndërsa Dalai Lama iku në Indi. Mijëra tibetianë u vranë gjatë kryengritjes së vitit 1959, por numri i saktë është i diskutueshëm.

CIA ofroi mbështetje të gjerë për kryengritjen, duke përfshirë trajnimin për luftëtarët tibetianë, ndihmë logjistike përmes kampeve të bazuara në Nepal dhe organizimin e disa misioneve ajrore të furnizimit. Më herët në vitin 1956, konflikti i armatosur midis guerilëve tibetianë dhe PLA-së filloi në rajonet Kham dhe Amdo, të cilat i ishin nënshtruar reformës socialiste. Lufta guerile u përhap më vonë në zona të tjera të Tibetit dhe zgjati deri në vitin 1962. Disa e konsiderojnë Incidentin Xunhua në vitin 1958 si një pararendës të kryengritjes tibetiane.

Përvjetori i 10 marsit i kryengritjes festohet nga tibetianët në mërgim si Dita e Kryengritjes Tibetiane dhe Dita e Kryengritjes së Grave. Më 19 janar 2009, legjislatura e kontrolluar nga Kina e Kinës në Rajonin Autonom të Tibetit zgjodhi 28 marsin si përvjetorin kombëtar të Ditës së Çlirimit të Serfëve. Tibetologu amerikan Warren W. Smith Jr. e përshkruan këtë veprim si një festë "kundërpropagandë" pas trazirave të 10 marsit 2008 në Tibet.

 Shiko edhe 

 Aneksimi i Tibetit nga Kina

 Referime 

Kategoria:Kryengritja tibetiane e vitit 1959
Kategoria:Rebelime të shekullit të 20-të
Kategoria:Luftëra me ndërmjetës
Kategoria:Politicide
Kategoria:Luftëra civile në Kinë