Patronazhet e Shën Gjergjit

Si një shenjtor shumë i nderuar si në kishat e krishtera perëndimore ashtu edhe në ato lindore, Shën Gjergji është shenjtor mbrojtës i shumë vendeve, qyteve, dhe rajoneve të ndryshme në të gjithë botën, dhe ikonografia e tij mund të gjendet në disa flamuj dhe stema. Graham Seal, 2001n Encyclopedia of folk heroes  page 85 Robin Cormack, Icons, Harvard University Press, 2007  page 69

 Shenjtor kombëtar 
 Gjeorgjia 
majtas|parapamje|Katedralja e Shën Gjergjit, pjesë e Manastirit të Alaverdit në Gjeorgjinë lindore.

Shën Gjergji është shenjtori mbrojtës i Gjeorgjisë  dhe thuhet se ai është shenjti më i nderuar në atje. Një gjeograf dhe historian gjeorgjian i shekullit të 18-të, Vakhushti Bagrationi, shkroi se në Gjeorgji ka 365 kisha ortodokse që e kanë marrë emrin në nder të Shën Gjergjit, sipas numrit të ditëve në një vit.  F. J. Foakes-Jackson, A History of the Christian Church, Published by Cosimo, Inc., 2005, , page 556 Antony Eastmond, Royal Imagery in Medieval Georgia, Penn State Press, 1998, , page 119 Nga shumë kisha në Gjeorgji që mbajnë emrin e Shenjtorit, Katedralja e Shën Gjergjit në Manastirin e Alaverdit është një nga më të mëdhatë.

Lutjet ndaj shenjtit në Gjeorgji datojnë që nga shekulli i 4-të. Megjithëse teknikisht Gjeorgjia nuk e ka marrë emrin nga Shën Gjergji (Sakartvelo është emri gjeorgjian për vendin), emri i tij në anglisht është një derivat i hershëm dhe i dëshmuar mirë i emrit të tij. Termat Gjeorgji dhe Gjeorgjianë u shfaqën në Evropën Perëndimore në shumë shkrime të hershme mesjetare, duke zëvendësuar gradualisht ekzonimet e lashta të Iberisë dhe Iberianëve. Kronikani francez Jacques de Vitry dhe udhëtari anglez Sir John Mandeville shkruan se gjeorgjianët quhen gjeorgjianë sepse e nderojnë veçanërisht Shën Gjergjin.

Kisha Ortodokse Gjeorgjiane e përkujton ditën e Shën Gjergjit dy herë në vit, më 6 maj (23 prill në kalendarin Julian) dhe 23 nëntor.  Dita e festës në nëntor u vendos nga Shën Nina e Kapadokisë, e cila solli krishterimin në tokën e Gjeorgjisë në shekullin IV. Ajo ishte nga Kapadokia, ashtu si Shën Gjergji, dhe thuhej se ishte e afërme e tij. Kjo ditë feste është unike për Gjeorgjinë dhe është dita e martirizimit të Shën Gjergjit.

parapamje|Shën Gjergji i paraqitur me të bardhë (Gjergji i Bardhë) në stemën e Gjeorgjisë

Gjithashtu, në Gjeorgji ekzistojnë dhe shumë tradita popullore që ndryshojnë nga rregullat e Kishës Ortodokse Gjeorgjiane, sepse ato e portretizojnë Shenjtin ndryshe nga Kisha dhe tregojnë nderimin e Shën Gjergjit nga njerëzit e thjeshtë të Gjeorgjisë. Rajone të ndryshme të vendit kanë tradita të ndryshme dhe në shumicën e përrallave popullore Shën Gjergji nderohet shumë. Në provincën e Kakhetit, gjendet një ikonë e Shën Gjergjit e njohur si Gjergji i Bardhë. Ky imazh shihet edhe në stemën aktuale të Gjeorgjisë. Rajoni i Pshavit ka ikona të njohura si Shën Gjergji i Kupolës dhe Shën Gjergji i Lasharit, ndërsa rajoni i Khevsuretit ka ikonat Kakhmati, Gudani dhe Sanebi të dedikuara shenjtorit. Pshavët dhe Khevsurët gjatë Mesjetës i luteshin Shën Gjergjit pothuajse aq sa i luteshin Zotit dhe Virgjëreshës së Bekuar Mari. Një tjetër ikonë e shquar njihet si Shën Gjergji i Lomisit, e cila mund të gjendet në provincat Mtiuleti dhe Khevi të Gjeorgjisë. 

Një shembull i një përralle popullore për Shën Gjergjin është dhënë nga autori Enriko Gabidzashvili:

Një herë, Zoti Jezu Krisht, Profeti Ilia dhe Shën Gjergji po udhëtonin nëpër Gjeorgji. Kur u lodhën dhe i mori uria, ata ndaluan për të ngrënë. Panë një bari gjeorgjian dhe vendosën t'i kërkonin ushqim.

გიორგი ( giorgi ), varianti gjeorgjian i emrit Gjergj, është historikisht emri më popullor për burrat në Gjeorgji.

 Anglia 
parapamje|Poster britanik rekrutimi nga Lufta e Parë Botërore, që paraqet Shën Gjergjin dhe Dragoin.
Gjurmët e kultit të Shën Gjergjit datojnë që para pushtimit norman, në liturgjinë e shekullit të 9-të të përdorur në Katedralen e Durhamit, në një martirologji anglo-saksone të shekullit të 10-të dhe në dedikimet për Shën Gjergjin në Fordington, Dorset, në Thetford, Norfolk dhe Donkaster. Kjo mori një shtysë të mëtejshme kur kryqtarët u kthyen nga Toka e Shenjtë në shekullin e 12-të. Në Betejën e Antiokisë në vitin 1098, thuhet se Shën Gjergji, Shën Dhimitri dhe Shën Maurici janë parë duke kalëruar përkrah kryqtarëve, dhe përshkrime të kësaj ngjarjeje mund të shihen në një numër kishash.  Mbreti Eduard III, i cili mbretëroi nga viti 1327 gjer në 1377-n, ishte i njohur për promovimin e kodeve të kalorësisë dhe në vitin 1348 themeloi Urdhrin e Garterit. Gjatë mbretërimit të Eduardit, Xhorxhi u njoh si shenjti mbrojtës i monarkisë angleze; përpara kësaj, Shën Edmundi ishte konsideruar shenjtori mbrojtës i Anglisë, megjithëse nderimi i tij ishte zbehur që nga koha e pushtimit Norman, dhe kulti i tij u eklipsua pjesërisht nga ai i Eduardit Rrëfyesit. Eduardi ia dedikoi kishëzën në Kështjellën e Uindsorit shenjtit ushtarak i cili përfaqësonte vlerat kalorësiake, të cilat i admironte aq shumë, dhe ceremonia e Garterit zhvillohej atje çdo vit.  Kjo traditë ende vijon ditët e sotme. Në shekullin XVI, Edmund Spenser e përfshiu Shën Gjergjin (Kalorësin e Kryqit të Kuq) si një figurë qendrore në poemën e tij epike Mbretëresha e Zanave. William Shakespeare e vendosi atë brenda ndërgjegjjes kombëtare në dramën e tij Henry V, në të cilën trupat angleze mblidhen me thirrjen "Zoti për Harrin, Anglinë dhe Shën Gjergjin", dhe në dy drama të tjera: Richard III dhe Mbreti Lir.

Një baladë e fundit të shekullit të 17-të, "Shën Gjergji dhe Dragoi", gjithashtu e pohon Shën Gjergjin si një mbrojtës i Anglisë. Balada krahason heronj të tjerë mitikë dhe historikë me meritën e Shën Gjergjit dhe arrin në përfundimin se të gjithë janë më pak të rëndësishëm se Shën Gjergji.

majtas|parapamje|Shën Gjergji dhe Dragoi, alabastër i lyer (Galeria Kombëtare e Artit, Uashington)

Me ringjalljen e nacionalizmit skocez dhe uells, brenda Anglisë është rigjallëruar interesi për Shën Gjergjin. Kjo është më e dukshme në flamujt e Shën Gjergjit, të cilët tani kanë zëvendësuar flamujt e Britanisë së Madhe në stadiumet ku konkurrojnë ekipet sportive angleze. Mbi Pallatin Uestminister, ka gjashtë mburoja mbi secilën prej katër faqeve të orës së Big Benit, njëzet e katër në total, të gjitha paraqesin stemën e Shën Gjergjit, duke përfaqësuar Flamurin e Anglisë, Londrën si kryeqytetin e Anglisë dhe Shën Gjergjin si shenjtorin mbrojtës të Anglisë. Ky simbolizëm përsëritet edhe në hollin qendror të Parlamentit, në një mozaik gjigant të krijuar nga Sir Edward John Poynter në vitin 1869, që paraqet Shën Gjergjin dhe Dragoin me këto stema, të titulluar "Shën Gjergji për Anglinë". 

Dita e Shën Gjergjit festohet gjithashtu çdo vit në Londër me një celebrim të drejtuar nga Autoriteti i Londrës së Madhe dhe Kryetari i Bashkisë së Londrës. Dhomat e Parlamentit të Mbretërisë së Bashkuar gjithashtu festojnë çdo vit ditën e Shën Gjergjit me shumë aktivitete, të organizuara nga Grupi Parlamentar Gjithëpartiak i Ditës së Shën Gjergjit , duke përfshirë edhe ofrimin e një trëndafili të kuq për çdo deputet për ta mbajtur në jakë.Shoqëria Mbretërore e Shën Gjergjit dhe Dega e Qytetit të Londrës e Shoqërisë Mbretërore të Shën Gjergjit organizojnë një banket këtë ditë ose në Sallën Guildhall ose në Sallën Livery në Londër, ata mbajnë një banket edhe për Krishtlindje në Mansion House.

Qyteti i Salisbury-t zhvillon një konkurs të përvitshëm bukurie posaçërisht për Ditën e Shën Gjergjit, origjina e të cilës besohet se daton që nga shekulli i 13-të.     

Urdhri i Shën Mikelit dhe Shën Gjergjit, një urdhër britanik kalorësiak u themelua në vitin 1818 dhe mori pjesërisht emrin e shenjtorit.

 Etiopia 
Shën Gjergji  nderohet si shenjt mbrojtës i Etiopisë dhe Kishës Etiopiane .  Figura e tij luan një rol të rëndësishëm në jetën fetare etiopiane, identitetin kombëtar dhe traditat artistike. Shpesh i portretizuar i hipur mbi një kalë të bardhë duke vrarë një dragua, ai mbetet një nga figurat më të përdorura në ikonografinë etiopiane dhe vazhdon të shfaqet në kisha, monedha dhe emblema kombëtare në të gjithë vendin. 

Nderimi i tij është thellësisht i rrënjosur në historinë dhe kulturën etiopiane, duke simbolizuar mbrojtjen hyjnore dhe identitetin kombëtar. Gjatë Betejës së Adwas në vitin 1896, thuhet se Perandori Menelik II kërkoi ndihmën e Shën Gjergjit përpara se të udhëhiqte forcat etiopiane drejt një fitoreje historike ndaj trupave koloniale italiane. Kjo fitore, e cila mbrojti pavarësinë e Etiopisë, shpesh i atribuohet ndërhyrjes hyjnore, ku Shën Gjergjit i jepet merita për shfaqjen mbi kalë në fushën e betejës për të udhëhequr trupat.   Më pas, perandori Menelik II porositi ndërtimin e Katedrales së Shën Gjergjit në Addis Abeba për ta përkujtuar fitoren. E përfunduar në vitin 1911, tani qëndron si një simbol kombëtar i qëndrueshmërisë dhe besimit. 

Një nga nderimet më të qëndrueshme për Shën Gjergjin është Kisha e Shën Gjergjit (Bete Giyorgis) në Lalibela, një kishë monolitike e gdhendur në shkëmb që daton në fund të shekullit të 12-të ose fillim të shekullit të 13-të.  E porositur nga Mbreti Gebre Mesqel Lalibela, kisha është gdhendur në formën e një kryqi nga një bllok i vetëm shkëmbi vullkanik dhe konsiderohet një kryevepër e arkitekturës mesjetare etiopiane. Është pjesë e kompleksit Lalibela, i njohur si Vend i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s . 

Ndikimi i tij përshkoi gjithashtu traditën gojore, këngët dhe proverbat etiopiane si një simbol i guximit, drejtësisë dhe drejtësisë hyjnore.  Në të gjithë vendin, komunitete të shumta tregojnë mrekulli që i atribuohen Shën Gjergjit, duke përfshirë mbrojtjen nga rreziku, shërimet dhe shfaqjet. Procesionet vjetore, veçanërisht në zonat ku kishat i janë kushtuar atij, përforcojnë rëndësinë e tij si shenjt mbrojtës. Gjithashtu, emri i tij është pjesë e jetës moderne kulturore dhe publike të Etiopisë, Klubi Sportiv  Shën Gjergji, me qendër në Addis Ababa, është klubi më i suksesshëm i futbollit në vend dhe mban emrin dhe simbolin e tij.  Në sferën komerciale, Birra Shën Gjergji, e prodhuar nga BGI Ethiopia, është një nga markat më të vjetra dhe më të njohura të birrës në vend, shpesh e lidhur me krenarinë kombëtare.  Këto shprehje kulturore demonstrojnë praninë e tij të gjatë e të vazhdueshme në imagjinatën morale dhe shpirtërore të etiopianëve.

Kisha Ortodokse Etiopiane përkujton martirizimin e Shën Gjergjit më 23 Miyazya (1 maj) dhe feston ditë të tjera festash, duke përfshirë shenjtërimin e kishës së parë kushtuar atij më 7 Hidar (16 nëntor). Këto festa shpesh përfshijnë pelegrinazhe, lutje dhe agjërim, dhe nxjerrin në pah rolin shpirtëror të shenjtorit si ndërmjetësues dhe mbrojtës. 

 Iberia 

 Aragona, Katalonja dhe Valencia 

Në Spanjë, Shën Gjergji konsiderohej gjithashtu shenjtori mbrojtës i Kurorës mesjetare dhe të hershme moderne të Aragonës, territorit të katër bashkësive autonome aktuale të Spanjës: Aragona, Katalonja, Valencia dhe Ishujt Baleare. Ditët e sotme, Shën Gjergji është shenjtori mbrojtës i Aragonës dhe Katalonjës, si dhe shenjti mbrojtës i Barcelonës (shih Flamuri i Barcelonës) dhe qyteteve të tjera historikisht të rëndësishme spanjolle si Cáceres dhe Alcoi (Emri i tij spanjisht: San Jorge, katalonisht: Sant Jordi dhe në gjuhën aragoneze: San Chorche). Christian Roy, 2005, Traditional Festivals  page 408

Dita e Shën Gjergjit, 23 prilli, është një nga festat më të rëndësishme kombëtare të Katalonjës, ku është traditë t’i japësh një dhuratë të dashurit/ës; trëndafila të kuq vajzave dhe libra djemve. Në Aragonë është festë publike, që festuar si 'Dita Kombëtare e Aragonit'. Është gjithashtu festë zyrtare në Castile dhe Leon, ku dita përkon me përkujtimin e disfatës në Revoltën e Komunerëve.

 Portugalia dhe Brazili 
djathtas|parapamje|Kështjella e Shën Gjergjit në Lisbonë, Portugali
Me sa duket, kryqtarët anglezë që ndihmuan mbretin Afonso Henriques (1109–85) në pushtimin e Lisbonës në vitin 1147 i prezantuan Portugalisë adhurimin e  Shën Gjergjit.  Megjithatë, në kohën e Mbretit Afonso IV (1291–1357) u shfaq përdorimi i São Jorge!!(Shën Gjergji) si klithmë beteje, që zëvendësoi Sant'Iago!!(Apostull Jakovi). Nuno Álvares Pereira (1360–1431), Shën Konstabli i Portugalisë, e konsideroi Shën Gjergjin udhëheqësin e fitores portugeze në betejën e Aljubarrotës. Mbreti Gjon I (1357–1433) ishte gjithashtu një adhurues i shenjtorit dhe gjatë mbretërimit të tij Shën Gjergji u bë shenjtori mbrojtës kryesor i Portugalisë, duke zëvendësuar Shën Jakovin. Në vitin 1387, urdhëroi që imazhi i tij mbi kalë të mbartej në procesionin  Corpus Christi . Daily Life in Portugal in the Late Middle Ages, By A. H. de Oliveira Marques, Vitor Andre, S. S. Wyatt Published by Univ of Wisconsin Press, 1971  page 216

Si pjesë e Perandorisë Portugeze, Brazili trashëgoi përkushtimin ndaj Shën Gjergjit si shenjtor mbrojtës i Portugalisë . Në traditat fetare afro-braziliane Candomblé, Umbanda Ogum (siç njihet kjo hyjni joruba në gjuhën portugeze) shpesh identifikohet me Shën Gjergjin në shumë rajone të vendit, duke u festuar gjerësisht nga ithtarët e të dyja feve. Adhurimi ndaj Shën Gjergjit është shumë i madh në Rio de Janeiro, ku shenjtori konkurron në popullaritet me mbrojtësin zyrtar të qytetit, Shën Sebastianin, pasi të dy ditët e festave të shenjtorëve janë festa lokale.

Shën Gjergji është gjithashtu mbrojtësi i klubit të futbollit Korinthianët i São Paulo. Stadiumi i klubit është Parque São Jorge (Parku i Shën Gjergjit). 

 Rusia dhe Bullgaria 
parapamje|Murale në hyrjen e një kishe në Sozopol, Bullgari
Shën Gjergji lavdërohet nga bullgarët si "çlirimtar i robërve dhe mbrojtës i të varfërve, mjek i të sëmurëve". Për shekuj me radhë është konsideruar nga bullgarët si mbrojtësi i tyre. Ndoshta dita e emrit më e festuar në vend, Dita e Shën Gjergjit (Гергьовден, Gergyovden) është një festë publike e përvitshme që zhvillohet më 6 maj.  Një ritual i zakonshëm është përgatitja dhe ngrënia e një qengji të tërë. Shën Gjergji është shenjti mbrojtës i fermerëve dhe barinjve. 

Dita e Shën Gjergjit është gjithashtu Dita e Ushtrisë Bullgare (e bërë zyrtare me një dekret të Princit Aleksandër të Bullgarisë më 9 janar 1880) dhe paradat organizohen në kryeqytet për të treguar armët dhe fuqinë e ushtrisë.

Në Rusi, kulti i Shën Gjergjit mbërriti në shekullin e 11-të gjatë mbretërimit të Jarosllavit të Urtë (1010–19). Ikona më e hershme e Shën Gjergjit është në Staraya Ladoga, në një kishë kushtuar tij, që daton që nga shekulli i 12-të. Kulti, si në Lituani, zëvendësoi atë të një hyjnie pagane, perëndisë së diellit Dazhbog, që përfshinte barinj që sillnin kopetë e tyre në kullota.  Shën Gjergji ishte shenjtori mbrojtës i Jarosllavit, si dhe i pasardhësit të tij Yuri Dolgorukiy (mbretëroi 1149–51 dhe 1155–57), i cili themeloi qytetin që më vonë do të shpallej kryeqyteti rus, Moska, në vitin 1156 (Juri është gjegjësi rus për emrin Gjergj). 
majtas|parapamje|Kryqi i Shën Gjergjit, dekoratë perandorake ruse për heroizëm ushtarak.
Stema e qytetit fillimisht paraqiste një ushtar të hipur mbi kalë që po tentonte të vriste një dragua. Megjithatë, pas shumë vitesh, në vitin 1730 Shën Gjergji u miratua zyrtarisht si shenjtori mbrojtës i Moskës dhe ushtari i hipur në kalë do të interpretohej si Shën Gjergji. Në Moskë ka disa statuja të Shën Gjergjit dhe të dragoit, të gjitha të kohëve të fundit, pasi Kisha Ortodokse Ruse ndalonte përfaqësimet skulpturale të shenjtorëve dhe sovjetikët dekurajonin emblemat fetare.Stema e Moskës shfaqet gjithashtu në stemën e Rusisë, si një mburojë e vogël në gjoksin e shqiponjës me dy koka. Dy nga dekoratat më të larta të Rusisë quhen Kryqi i Shën Gjergjit dhe Urdhri i Shën Gjergjit .

 Bosnja, Kosova, Mali i Zi dhe Serbia 
parapamje|200x200px|Ðurđevi stupovi, një kishë Ortodokse kushtuar Shën Gjergjit, në qytetin e lashtë të Rasit në Serbi. U ndërtua gjatë shekullit të 12-të nga mbreti serb Stefan Nemanja.

"Đurđevdan" – Dita e Shën Gjergjit është një festë fetare serbe, që festohet më 23 prill sipas kalendarit Julian (6 maj në kalendarin Gregorian) dhe është një Slavë shumë e rëndësishme. Gjurdjevdani festohet në të gjithë diasporën serbe, por kryesisht në Serbi, Mal të Zi, Kosovë dhe Bosnjë Hercegovinë.

Në gjuhën serbe Shën Gjergji quhet Sveti Đorđe (në alfabetin cirilik: Свети Ђорђе). Historical dictionary of Kosova By Robert Elsie Published by Scarecrow Press, 2004 , page 162

Referime

Kategoria:Lutje katolike