Revolucioni Belg

Revolucioni Belg (, ) ishte një konflikt që çoi në shkëputjen e provincave jugore (kryesisht ish Holandat Jugore) nga Mbretëria e Bashkuar e Holandës dhe themelimin e Mbretërisë së pavarur të Belgjikës.

parapamje|majtas|347px|Charles Rogier dhe vullnetarët nga Liezhi nisen për në Bruksel, pik. e Charles Soubre
Populli i jugut ishte kryesisht flamandë dhe valonë. Të dy popujt ishin tradicionalisht katolikë romanë në dallim me popullin e mbizotëruar nga protestantizmi i veriut (Kisha e Reformuar Holandeze). Shumë liberalë të hapur e konsideronin sundimin e mbretit William-i I si despotik. Kishte nivele të larta papunësie dhe paqëndrueshmërie industriale midis klasave punëtore.

Më 25 gusht 1830, në Bruksel shpërthyen revoltat dhe u plaçkitën dyqanet. Kalimtarët që thjeshtë po shikonin operën nacionaliste La muette de Portici iu bashkuan turmës së rrebeluar. Kryengritja vijoi në zonat e tjera të vendit. U zaptuan fabrikat dhe u shkatërruan makineritë. Rendi u rikthye shkurtimisht pasi William-i dërgoi trupa në provincat jugore, por rrebelimi vazhdoi dhe udhëheqja u mor nga radikalët, që filluan të flisnin për shkëputje.

Historia
parapamje|448px|Tërheqja e kalorsisë holandeze në Vlaamsesteenweg, shtator 1830
William-i ishte i vendosur të krijonte një popull të bashkuar, megjithëse në tre shekujt e shkuar veriu dhe jugu ishin diferencuar. Protestantët ishin besimi më i madh në veri (me një popullsi prej 2 miljonë banorësh), por përbënin çerekun e popullsisë në jugun e mbizotëruar nga katolikët (me një popullsi prej 3.5 miljonë banorësh). Gjithësesi, protestantët mbizotëronin në qeverinë dhe ushtrinë e William-it. Katolikët nuk e konsideronin veten pjesë integrale të Holandës së Bashkuar, duke parapëqyer të identifikoheshin me kulturën mesjetare holandeze. Faktorë të tjerë që kontribuan në këtë ndjenjë ishin ekonomikë (Jugu po industrializohej, Veriu kishte qenë gjithmonë një popull tregtar) dhe gjuhësorë (frëngjishtja flitej në Valoni dhe një pjesë e madhe e borgjezisë në qytetet flamande).

parapamje|majtas|Holanda, Belgjika, Luksemburgu dhe Limburgu në v. 18391, 2 dhe 3 Mbretëria e Bashkuar e Holandës (deri në v. 1830)1 dhe 2 Mbretëria e Holandës (pas v. 1839)2 Limburgu (në Konfederatën Gjermane pas v. 1839 si kompensim për Waals-Luxemburg)3 dhe 4 Mbretëria e Belgjikës (pas v. 1839)4 dhe 5 Dukati i Madh i Luksemburgut (kufijtë deri në v. 1839)4 Provinca e Luksemburgut (Waals-Luxemburg, te Belgjika në v. 1839)5 Dukati i Madh i Luksemburgut (Luksemburgu Gjerman; kufijtë pas v. 1839)Me blu, kufijtë e Konfederatës Gjermane.
Pasi kishte qenë mbizotëruese prej shekujsh, elita frëngjisht-folëse në Vendet e Ulëta Jugore, tashmë ndiheshin si qytetarë të dorës së dytë. Në jugun katolik, Politikat e William-it ishin jo popullore. Valonët frëngjisht-folës i refuzonin me këmbëngulje përpjekjet e tij për ta bërë holandishten gjuhën e përgjithshme të qeverisë, ndërsa popullsia e Flandrës ishte e ndarë. Flamandët në jug flisnin një dialekt holandez ("flamandisht") dhe e mirëprisnin inkurajimin e holandishtes me një ripërtëritje të literaturës dhe kulturës popullore. Flamandë të tjerë, në mënyrë të shquar borgjezia e arsimuar, parapëlqenin të flisnin frëngjisht. Megjithëse katolikët zotëronin barazi ligjore, ata përjetonin nënshtrimin ndaj një qeverie që ishte thelbësisht protestante në frymë dhe anëtarësi pasi kishin qenë kisha shtetërore për shekuj në veri. Pak katolikë mbanin poste të larta në shtet dhe ushtri. Për më tepër, liberalët politikë në jug ankoheshin rreth metodave autoritariste të mbretit. Të gjithë jugorët ankoheshin për nën përfaqësimin në legjislaturën kombëtare. Megjithëse jugu po industrializohej dhe ishte më i begatë sesa veriu, mëritë e grumbulluara lejuan forca të shumta kundërshtuese të bashkoheshin.

Shpërthimi i Revolucionit të Dytë Francez në vitin 1830 ishte një sinjal për veprim, në fillim në anën e autonomisë për Bëlgjikën, siç quheshin tashmë provincat jugore dhe më vonë, në emër të pavarësisë së plotë. William-i ishte i lëkundur dhe përpjekjet e tij me gjysmë zemre për të ripushtuar Belgjikën, duke u smbrapsur si nga përpjekjet e vetë belgëve ashtu dhe nga kundërshtimi diplomatik i fuqive të mëdha.

parapamje|354px|Ceremonia e Betimit të Leopoldit I, si mbreti i Belgjikës, 1831
Në konferencën e Londrës së vitit 1830, fuqitë kryesore të Europës organizuan (në nëntor 1830) një armëpushim midis holandezëve dhe belgëve. Projekti i parë i traktatit të ndarjes së Belgjikës dhe Holandës u refuzua nga belgët. Një draft i dytë (qershor 1831) u refuzua nga William-i I, i cili rinisi armiqësitë. Ndërhyrja Franko-Britanike e detyroi William-in ti tërhiqte forcat holandeze nga Belgjika në fundin e vitit 1831 dhe në vitin 1833 u arrit një armëpushim me afat të pacaktuar. Belgjika ishte faktikisht e pavarur, por përpjekjet e William-it për të rikuperuar Luksemburgun dhe Limburgut çuan në ripërtëritjen e tensioneve. Konferenca e Londrës në vitet 1838–1839 përgatiti traktatin përfundimtar të ndarjes Holandezo-Belge në vitin 1839. ajo e ndau Luksemburgun dhe Limburgun midis kurorave të Holandës dhe Belgjikës. Mbretëria e Holandës në vijim do të përbëhej nga 11 provincat veriore.

Shiko edhe

 Mbretëria e Bashkuar e Holandës
 Republika Batave
 Holanda Napoleonike
 Holanda Austriake
 Revolucioni Francez
 Republika e Parë Franceze
 Luftërat Revolucionare Franceze
 Parahistoria e Holandës
 Perandoria e Parë Franceze
 Luftërat Napoleonike
 Holanda Spanjolle
 Shtatëmbëdhjetë Provincat
 Holanda Burgunde
 Holanda Habsburge
 Hapsburgët
 Monarkia Hapsburge
 Revolucioni Belg
 Holanda gjatë Periudhës Romake
 Holanda gjatë Mesjetës së Hershme
 Luftërat e Grepit dhe Merlucit
 Republika e Provincave të Bashkuara Holandeze
 Perandoria Koloniale Holandeze
 Epoka e Artë Holandeze
 Lufta Tetëdhjetë Vjeçare
 Piktura holandeze dhe flamande e Rilindjes
 Rilindja në Vendet e Ulta
 Piktura e Epokës së Artë Holandeze
 Piktura Baroke Flamande
 Arkitektura Baroke Holandeze
 Piktura Flamande
 Piktura e hershme holandeze
 Lufta Tridhjetëvjeçare
 Arkitektura Koloniale Holandeze
 Kompania Holandeze e Indisë Lindore
 India Hollandeze
 Inditë Lindore Holandeze
 Kompania Holandeze e Indisë Perëndimore
 Kolonizimi Holandez i Amerikës
 Historia e Belgjikës
 Historia e Holandës
 Historia e Holandës (1900-Tani)
 Perandoria Koloniale Belge
 Vendet e Ulëta
 Beneluksi
 Provincat e Holandës
 Provincat e Belgjikës
 Flandra
 Limburg (Belgjikë)
 Limburgu (Holandë)
 Luksemburg (Belgjikë)
 Luksemburgu
 Holland
 Brabanta Veriore
 Brabanti Flamand
 Brabanti Valonas
 Konfederata Gjermane

 Referime 
Shpjegime

 Referime 

Bibliografia






Lidhje të jashtme

 "The Ten Days' Campaign"

Kategoria:Historia e Belgjikës
Kategoria:Revolucione
Kategoria:Historia e Vendeve të Ulta
Kategoria:Separatizëm
Kategoria:Historia e Holandës
Kategoria:Luftëra që përfshijnë Holandën
Kategoria:Luftëra që përfshijnë Belgjikën
Kategoria:1830 në Evropë
Kategoria:1831 në Evropë
Kategoria:Themelime në 1830
Kategoria:Luftëra në vitet 1830
Kategoria:Luftëra civile
Kategoria:Evropa gjatë periudhës së vonë moderne
Kategoria:Revolucione
Kategoria:Separatizmi në Evropë
Kategoria:Rebelime në Evropë
Kategoria:Nacionalizmi në Evropë
Kategoria:Luftëra të shekullit XIX në Evropë
Kategoria:Themelime shekulli XIX në Evropë
Kategoria:Historia e Vendeve të Ulta
Kategoria:Luftëra për pavarësi
Kategoria:Luftëra në periudhën e vonë moderne