Shaqir Smaka

Shaqir Smaka (rreth 1887 – 1916) ishte një komandant gueril shqiptar nga rajoni i Drenicës në Kosovë. Ai ishte një nga figurat e rëndësishme të rezistencës së armatosur shqiptare kundër Perandorisë Osmane, si dhe kundër pushtimit serb, bullgar dhe austro-hungarez në fillim të shekullit XX. Smaka u dallua si një nga prijësit kryesorë të Lëvizjes Kaçake në Drenicë.

 Jeta e hershme 
Shaqir Smaka lindi në fshatin Kastriot në Drenicë. Ai u rrit në një periudhë trazirash politike dhe ushtarake, gjatë rënies së sundimit osman në Ballkan. Që në moshë të re u përfshi në lëvizjen kombëtare shqiptare dhe në rezistencën e armatosur kundër forcave pushtuese.https://telegrafi.com/en/history-page-for-the-former-kosterci-alias-today%27s-castriot-of-Drenica/

 Veprimtaria 

 Kryengritja Shqiptare e vitit 1910 
Gjatë kryengritjes shqiptare të vitit 1910 kundër Perandorisë Osmane, Shaqir Smaka iu bashkua forcave kryengritëse të udhëhequra nga figura si Idriz Seferi dhe Isa Boletini. Ai mori pjesë në Betejën e Grykës së Kaçanikut, ku forcat shqiptare përballuan ushtrinë osmane për disa ditë, deri në tërheqjen e tyre pas bombardimeve të rënda me artileri.

 Beteja e Carralevës 
Pas luftimeve në Kaçanik, Smaka u rigrupua me kryengritësit në Carralevë, ku komandoi luftëtarë nga Kostërrci, Runiku dhe Vitaku. Beteja u udhëhoq nga Isa Boletini dhe Hasan Budakova dhe përfundoi me humbje të mëdha për forcat shqiptare, përfshirë të vrarë dhe të zënë rob.

 Kryengritja Shqiptare e vitit 1912 
Në kryengritjen e vitit 1912, Smaka mori pjesë në çlirimin e Shkupit. Ai udhëhoqi aksionin për thyerjen e burgut osman në qytet, duke liruar mbi 960 të burgosur shqiptarë.

 Roli në Lëvizjen Kaçake 
Pas pushtimit të Kosovës nga Serbia dhe Mali i Zi në vitet 1912–1913, Shaqir Smaka u shndërrua në një nga komandantët kryesorë të Lëvizjes Kaçake në Drenicën Veriore. Me mbështetje fillestare nga Hasan Prishtina, ai organizoi prita dhe sulme kundër forcave pushtuese.

 Rrethimi i Kastriotit (1913) 
Në fund të vitit 1913, forcat serbe rrethuan fshatin e tij, Kostërrcin, duke kërkuar dorëzimin e Smakës. Ai refuzoi dhe u përball me trupat sulmuese, duke arritur të thyejë rrethimin, megjithëse shtëpia e tij u dogj si ndëshkim.

 Rrethimi i Qubrelit (1914) 
Në vitin 1914, Smaka, së bashku me Azem Bejtën dhe Fazli Beranin, u rrethua nga forcat serbe në fshatin Qubrel. Pas rezistencës së armatosur, ata arritën të dalin nga rrethimi pa u dorëzuar.

 Beteja e Rakinicës (1915) 
Gjatë pushtimit austro-hungarez dhe bullgar në vitin 1915, Smaka dhe luftëtarët e tij u përballën me një forcë të madhe armike në Rakinicë. Pavarësisht epërsisë numerike të kundërshtarit, ata shkaktuan humbje të ndjeshme dhe arritën të shpëtojnë nga rrethimi.

 Kuvendi i Padalishtës (1915) 
Në fund të vitit 1915, Smaka udhëhoqi delegacionin kaçak në bisedime me autoritetet austro-hungareze. Ai refuzoi kërkesat për çarmatim dhe dorëzim, çka solli vazhdimin e operacioneve ushtarake kundër kryengritësve.

 Beteja e Gjurgjevikut (1915) 
Përballë pushtimit bullgar, Smaka udhëhoqi mbrojtjen e fshatit Gjurgjevik. Luftimet ishin të ashpra dhe rezultuan me humbje në të dyja palët, ndërsa forcat shqiptare shkaktuan humbje të konsiderueshme armikut.

 Beteja e Klladërnicës (1916) 
Në fillim të vitit 1916, Smaka dhe bashkëluftëtarët e tij mbrojtën Klladërnicën nga një sulm austro-hungarez, duke vrarë njëmbëdhjetë ushtarë armikë. Pas betejës, autoritetet pushtuese arrestuan dhe deportuan civilë vendas. Vëllai i tij, Mehmeti, vdiq në burg pas torturave.

 Vdekja 
Shaqir Smaka u vra në luftime pranë fshatit Bajë në vitin 1916. Sipas traditës popullore, ai ra gjatë një përleshjeje të drejtpërdrejtë me një komandant austro-hungarez të quajtur Hirtman. Pas vdekjes së tij, trupat austro-hungareze thuhet se e dogjën trupin e Smakës si hakmarrje.

 Trashëgimia 
Emri i Shaqir Smakës mban një rrugë në qytetin e Skenderajt, si shenjë nderimi për rolin e tij në rezistencën kombëtare shqiptare.https://www.cartogiraffe.com/kosova+++kosovo/rajoni+i+mitrovic%C3%ABs+++kosovskomitrova%C4%8Dki+okrug/komuna+e+sk%C3%ABnderajt+++op%C5%A1tina+srbica/shaqir+smaka/
Ka edhe një këngë me emrin "Shaqir Smaka" nga Durmish Kadishani.https://teksteshqip.com/durmish-kadishani/teksti/1905009

 Shih edhe 
 Azem Galica
 Lëvizja Kaçake
 Drenica
 Historia e Kosovës
 Referime