Petronius Arbitri

Gaius Petronius Arbiter  (27 – 66 p.e.s; ndonjëherë Titus Petronius Niger) ishte një oborrtar romak gjatë mbretërimit të Neronit . Ai përgjithësisht besohet të jetë autori i Satyricon, një roman satirik që besohet të jetë shkruar gjatë epokës Neroniane (54–68 pas Krishtit). Ai është një nga personazhet më të rëndësishëm në romanin historik të Henryk Sienkiewicz Quo Vadis (1895). Leo Genn e portretizon atë në filmin e vitit 1951 me të njëjtin emër . 

 Biografia 
Një referencë për Petronius nga Sidonius Apollinaris e vendos atë dhe/ose Satyricon e tij në Massalia ( Marseja e lashtë).   Ai mund të ketë lindur   dhe të arsimuar atje.  Taciti, Plutarku dhe Plini Plaku e përshkruajnë Petroniun si arbitrin elegantiae (i frazuar gjithashtu arbiter elegantiarum ), "gjyqtar i elegancës", në oborrin e perandorit Neron . Ai shërbeu si konsull sufekt në vitin 62.  Më vonë, ai u bë anëtar i klasës senatoriale që iu përkushtua një jete plot kënaqësi. Marrëdhënia e tij me Neron ishte me sa duket e ngjashme me atë të një këshilltari mode.

Taciti jep këtë rrëfim për Petronius në veprën e tij historike Annals (XVI.18):

Asnjë nga burimet e lashta nuk jep ndonjë detaj të mëtejshëm për jetën e tij, ose nuk përmend se ai ishte një shkrimtar. Megjithatë, një dorëshkrim mesjetar i shkruar rreth vitit 1450 i Satyricon vlerësoi një "Titus Petronius" si autorin e veprës origjinale. Tradicionalisht, kjo referencë lidhet me Petronius Arbiter, pasi romani duket se është shkruar ose të paktën është vendosur gjatë jetës së tij. Lidhja, megjithatë, mbetet spekulative dhe e diskutueshme.

Pozicioni i lartë i Petronius shpejt e bëri atë objekt zilie për ata që e rrethonin. Pasi tërhoqi xhelozinë e Tigellinus, komandantit të rojes së perandorit, ai u akuzua për tradhti.  Ai u arrestua në Cumae në vitin 65 pas Krishtit, por nuk priti një dënim. Në vend të kësaj, ai zgjodhi të merrte jetën e tij. Tacitus përsëri regjistron vetëvrasjen e tij elegante në librin e gjashtëmbëdhjetë të Annals :

Sipas Plini Plakut : "T. Petronius, një konsullor, kur do të vdiste nga xhelozia dhe zilia e Neronit, theu verën e tij me fluospar që të mos e trashëgonte tavolina e perandorit. Kishte kushtuar 300.000 sesterces ". T. Petronius dhe G. Petronius thuhet se kanë qenë i njëjti njeri. 

 Shkrimtar 
Zhvillimi i Petronius i personazheve të tij në Satyricon, përkatësisht Trimalchio, e kapërcen stilin tradicional të shkrimit të letërsisë antike. Në literaturën e shkruar gjatë jetës së Petronius, theksi ishte gjithmonë në konsideratat tipike të komplotit, të cilat ishin përcaktuar nga rregullat klasike. Personazhi, i cili vështirë se njihej në letërsinë antike, ishte dytësor. Petronius shkon përtej këtyre kufizimeve letrare në portretizimin e tij të saktë të fjalës, sjelljes, rrethinës dhe pamjes së personazheve të detajuara.

Një mjet tjetër letrar që Petronius përdor në romanin e tij është një përmbledhje e aludimeve specifike. Aludimet për njerëz dhe ngjarje të caktuara janë dëshmi se Satyricon është shkruar gjatë kohës së Neronit. Këto sugjerojnë gjithashtu se ai synonte një audiencë bashkëkohore që përbëhej nga oborrtarët e Neronit dhe madje edhe vetë Neroni.

Një aludim i tillë, i gjetur në kapitullin 9, i referohet historisë së gruas së mirë Lucretia e cila ishte e njohur në atë kohë:

Mesazhi që Petronius përpiqet të përcjellë në veprën e tij është larg moralit dhe nuk synon të prodhojë reforma, por është shkruar mbi të gjitha për të argëtuar dhe duhet konsideruar artistikisht. Megjithatë, shkrimet e tij mund të jenë një mjet i vlefshëm për të kuptuar më mirë zakonet dhe mënyrat e jetesës së shoqërisë romake në atë kohë të caktuar, pasi autori përpiqet të ruajë besueshmërinë e përfaqësimit të tij, siç mund të vërehet nga përdorimi i shpeshtë i aludimeve dhe i detajuar përshkrimet e personazheve dhe sjelljeve. Siç nënkupton edhe titulli, Satyricon është një satirë, veçanërisht një satirë menipeane, në të cilën Petronius satirizon pothuajse çdo gjë, duke përdorur shijen e tij si standardin e vetëm. Spekulohet se përshkrimi i Trimalchios nga Petronius pasqyron atë të Neronit. Ndonëse nuk aludohet asnjëherë për mendimin e vetë autorit, mendimet e personazheve të përfshirë në histori janë evidente, siç është edhe mënyra se si Encolpius kritikon Trimalchion.

Në kohët moderne, një citim popullor për riorganizimin shpesh, por në mënyrë të rreme, i atribuohet një romak të quajtur Petronius; në fakt mund të jetë nga Charlton Ogburn, 1957.  

 Shih edhe 
 Satyricon
 Shtatë artet e lira

 Referime 

Kategoria:Lindje - Vitet 20
Kategoria:Poetë romakë
Kategoria:Vdekje 66
Kategoria:Satiristë