Denatyrimi (biokimi)

Në biokimi, denatyrimi ose çnatyrimi është një proces në të cilin proteinat ose acidet nukleike humbasin strukturën e palosur të pranishme në gjendjen e tyre amtare për shkak të faktorëve të ndryshëm, duke përfshirë zbatimin e tendosjes së jashtme ose përbërjes së jashtme, të tilla si një acid ose bazë e fortë, një kripë inorganike e përqendruar, një tretës organik (p.sh., alkool ose kloroform ), agjitacion dhe rrezatim ose nxehtësi .  Nëse proteinat në një qelizë të gjallë denatyrohen, kjo rezulton në ndërprerje të aktivitetit qelizor dhe ndoshta vdekjen e qelizave . Denatyrimi i proteinave është gjithashtu pasojë e vdekjes së qelizave.   Proteinat e denatyruara mund të shfaqin një gamë të gjerë karakteristikash, nga ndryshimi konformues dhe humbja e tretshmërisë ose shpërbërja e kofaktorëve deri te grumbullimi për shkak të ekspozimit të grupeve hidrofobike . Humbja e tretshmërisë si rezultat i denatyrimit quhet <i id="mwMw">koagulim</i> .  Proteinat e denatyruara humbasin strukturën e tyre 3D, dhe për këtë arsye, nuk mund të funksionojnë.

Palosja e duhur e proteinave është çelësi që një proteinë globulare ose membranore ta bëjë punën e saj në mënyrë korrekte; duhet të paloset në formën amtare për të funksionuar. Megjithatë, lidhjet e hidrogjenit dhe lidhja e kofaktor-proteinës, të cilat luajnë një rol vendimtar në palosje, janë mjaft të dobëta, dhe kështu, ndikohen lehtësisht nga nxehtësia, aciditeti, përqendrimet e ndryshme të kripës, agjentët kelues dhe faktorë të tjerë stresues që mund të denatyrojnë proteinën. Kjo është një arsye pse homeostaza qelizore është fiziologjikisht e nevojshme në shumicën e formave të jetës .

 Shembuj të zakonshëm 
parapamje| (Sipër) Proteina albuminë në të bardhën e vezës pëson denatyrim dhe humbje të tretshmërisë kur veza gatuhet. (Poshtë) Kapëset e letrës ofrojnë një analogji pamore për të ndihmuar në konceptimin e procesit të denatyrimit.
Kur ushqimi gatuhet, disa nga proteinat e tij çnatyrohen. Kjo është arsyeja pse vezët e ziera bëhen të forta dhe mishi i zier bëhet i fortë.

Një shembull klasik i çnatyrimit tek proteinat vjen nga të bardhat e vezëve, të cilat zakonisht janë kryesisht albumina të vezëve në ujë. Të freskëta nga vezët, të bardhat e vezëve janë transparente dhe të lëngshme. Gatimi i të bardhave termikisht të paqëndrueshme i kthen ato të errëta, duke formuar një masë të ngurtë të ndërlidhur.  I njëjti transformim mund të kryhet me një kimikat denatyrues. Hedhja e të bardhave të vezëve në një gotë me aceton do t'i kthejë të bardhat e vezëve të tejdukshme dhe të ngurta. Ajka që formohet në qumështin e gjizës është një shembull tjetër i zakonshëm i proteinave të çnatyruara.