Ekzoskeleti

Një ekzoskelet (nga greqishtja e vjetër  éxō "i jashtëm"  dhe  skeletós "skelet" ) është një skelet që ndodhet në pjesën e jashtme të një kafshe në formën e integumentit së ngurtësuar, i cili mbështet formën e trupit dhe mbron organet e brendshme, në ndryshim nga një endoskelet i brendshëm (p.sh. i njeriut) i cili është i mbyllur nën inde të tjera të buta. Disa ekzoskelete mbrojtëse të mëdha, të forta dhe jo fleksibël njihen si guaska ose armatura.

Shembuj të ekzoskeleteve te kafshët përfshijnë skeletet e kutikulave të përbashkëta nga artropodët (insektet, cheliceratët, miriapodët dhe krustacet) dhe tardigradët, si dhe kupat e skeletit të formuar nga sekretimi i ngurtësuar i koraleve të gurta dhe guaskat e shquara të guaskës së molusqeve, kitoneve dhe nautilit. Disa kafshë vertebrore, të tilla si breshka, kanë një endoskelet dhe një ekzoskelet mbrojtës.

 Roli 
parapamje|left|Ekzoskeleti i hedhur (exuviae) i nimfës së pilivesës
Ekzoskeletet përmbajnë përbërës të ngurtë dhe të qëndrueshëm që përmbushin një sërë rolesh funksionale përveç mbështetjes strukturore në shumë kafshë, duke përfshirë mbrojtjen, frymëmarrjen, sekretimin, ndjesinë, ushqimin dhe shfaqjen e çiftimit, dhe si një pengesë osmotike kundër tharjes në organizmat tokësorë. Ekzoskeletet kanë role në mbrojtjen nga parazitët dhe grabitqarët dhe në sigurimin e pikave të lidhjes për muskulaturën. 

Ekskeletet e artropodëve përmbajnë kitinë; shtimi i karbonatit të kalciumit i bën ato më të forta dhe më të forta, por çmimi i paguar është rritja e peshës. Rritjet e ekzoskeletit të artropodëve të njohur si apodema shërbejnë si vende ngjitjeje për muskujt. Këto struktura janë të përbëra nga kitina dhe janë afërsisht gjashtë herë më të forta dhe dy herë më të fortë se tendinat e vertebrorëve. Ngjashëm me tendinat, apodemat mund të shtrihen për të ruajtur energjinë elastike për të kërcyer, veçanërisht tek karkalecët. Karbonatet e kalciumit përbëjnë lëvozhgat e molusqeve, brakiopodëve dhe disa krimbave polikaet që ndërtojnë tuba. Dioksidi i silicit formon ekzoskeletin tek diatometë mikroskopike dhe radiolariet. Një specie molusku, gastropodi me luspa, përdor edhe sulfide hekuri greigit dhe pirit.citim i nevojshëm ]

 Referime 

Kategoria:Organe
Kategoria:Anatomi e kafshëve