Anglikanizmi

Anglikanizmi është një traditë e krishterë perëndimore, e cila u zhvillua nga praktikat, liturgjia dhe identiteti i Kishës së Anglisë pas Reformimit Anglez, në kontekstin e Reformimit Protestant në Evropë. Është një nga degët më të mëdha të krishtërimit, me rreth 110 milionë adhurues në mbarë botën sipas statistikave të vitit 2001.

Adhuruesit e anglikanizmit quhen anglikanë; në disa vende quhen edhe episkopalë. Shumica e anglikanëve janë anëtarë të provincave kishtare kombëtare ose rajonale të Kungimit Ndërkombëtar Anglikan, i cili formon bashkësinë e tretë më të madhe të krishterë në botë, pas Kishës Katolike dhe Kishës Ortodokse, dhe bashkësia më e madhe protestante. Këto provinca janë në kungim të plotë me Selinë e Kanterbërit dhe kështu me Kryepeshkopin e Kanterbërit, të cilin kungimi i referohet si  (latinisht, i pari mes të barabartëve). Kryepeshkopi thërret Konferencën dhjetëvjeçare të Lambethit, kryeson mbledhjen e primatëve dhe është presidenti i Këshillit Konsultativ Anglikan. Disa kisha që nuk janë pjesë e Kungimit Anglikan ose të njohura prej tij gjithashtu e quajnë veten anglikane, duke përfshirë ato që janë brenda lëvizjes së vazhdueshme anglikane dhe riorganizimit anglikan.

Anglikanët e bazojnë besimin e tyre të krishterë në Bibël, traditat e kishës apostolike, pasardhjen apostolike ("episkopati historik") dhe shkrimet e Etërve të Kishës, si dhe historikisht, Tridhjetë e nëntë Nenet e Fesë dhe Librat e Predikimeve.<ref name="cofe2"> Anglikanizmi formon një degë të krishterimit perëndimor, pasi ka shpallur përfundimisht pavarësinë e tij nga Selia e Shenjtë në kohën e Ngulimit Fetar Elizabetian. Shumë nga formularët anglikanë të mesit të shekullit të XVI-të korrespondojnë ngushtësisht me ato të protestantizmit historik. Këto reforma u kuptuan nga një prej atyre që ishin më përgjegjës për to, Thomas Cranmer, Kryepeshkopi i Kantërbërit dhe të tjerë si lundrimi i një rruge të mesme midis dy prej traditave protestante në zhvillim, luteranizmit dhe kalvinizmit.

Në gjysmën e parë të shekullit të XVII-të, Kisha e Anglisë dhe Kisha simotër e Irlandës u prezantuan nga disa hyjnorë anglikane si një traditë e veçantë e krishterë, me teologji, struktura dhe forma adhurimi që përfaqësonin një lloj tjetër rruge të mesme, ose via media, fillimisht midis luteranizmit dhe kalvinizmit, dhe më vonë midis protestantizmit dhe katolicizmit – një perspektivë që u bë shumë me ndikim në teoritë e mëvonshme të identitetit anglikan dhe u shpreh në përshkrimin e anglikanizmit si "katolik dhe i reformuar". Shkalla e dallimit midis tendencave protestante dhe katolike brenda anglikanizmit është vazhdimisht një çështje debati si brenda kishave specifike anglikane ashtu edhe në Kungimin Anglikan. Unik për Anglikanizmin është Libri i Lutjes së Përbashkët, koleksioni i shërbimeve në një libër lutjesh të përdorur për shekuj. Libri njihet si një lidhje kryesore që lidh Kungimin Anglikan si një traditë liturgjike.<ref name="Samuel2020a">

Pas Revolucionit Amerikan, kongregacionet anglikane në Shtetet e Bashkuara dhe në Amerikën e Veriut Britanike (që më vonë do të përbënin bazën për vendin modern të Kanadasë) u rikonstruktuan secila në kisha autonome me peshkopët dhe strukturat e tyre vetëqeverisëse; këto njiheshin si Kisha Episkopale Amerikane dhe Kisha e Anglisë në Dominionin e Kanadasë. Nëpërmjet zgjerimit të Perandorisë Britanike dhe veprimtarisë së misioneve të krishtera, ky model u adoptua si model për shumë kisha të sapoformuara, veçanërisht në Afrikë, Australazi dhe Azi-Paqësor. Në shekullin e XIX-të, termi Anglikanizëm u krijua për të përshkruar traditën e përbashkët fetare të këtyre kishave dhe gjithashtu atë të Kishës Episkopale Skoceze, e cila, megjithëse e kishte origjinën më herët brenda Kishës së Skocisë, ishte njohur se kishte këtë identitet të përbashkët.

Shiko edhe
 Kisha Anglikane
 Reformimi protestant
 Protestantizmi
 Martin Luther
 Luteranizmi
 Johan Kalvini
 Kalvinizmi
 Metodizmi
 Kuakerët
 Puritanët
 Kundër-Reformimi
 Kisha Katolike

 Referime 

Kategoria:Besimi dhe doktrina e Krishterë
Kategoria:Feja në Evropë
Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në frëngjisht
Kategoria:Anglezë
Kategoria:Sekte të krishtera
Kategoria:Protestantizëm