Kryeministri i Gjeorgjisë

Kryeministri i Gjeorgjisë është kreu i qeverisë dhe shefi ekzekutiv i Gjeorgjisë.

Në Gjeorgji,presidenti luan kryesisht një rol ceremonial dhe figurativ si kryetar shteti.Ndërsa pushteti ekzekutiv i është dhënë Qeverisë,e udhëhequr nga Kryeministri.Kryeministri është pika qendrore e pushtetit ekzekutiv në Gjeorgji.Ai organizon,drejton dhe kontrollon funksionimin e Qeverisë,firmosur aktet e saj ligjore. Kryeministri ka gjithashtu kompetencën për të emëruar dhe shkarkuar ministrat në kabinet.Në marrëdhëniet me jashtë,Kryeministri përfaqëson Gjeorgjinë dhe përfundon traktatet ndërkombëtare në emër të shtetit.Ai është përgjegjës për aktivitetet e Qeverisë përpara Parlamentit,duke siguruar llogaridhënien e pushtetit ekzekutiv ndaj legjislativit.Kjo strukturë kushtetuese e pushteteve i jep Kryeministrit një rol kyç në qeverisjen e vendit,duke bashkërenduar dhe drejtuar funksionet e Qeverisë në mënyrë të përgjegjshme ndaj Parlamentit dhe publikut gjeorgjian.

Kryeministri i Gjeorgjisë propozohet nga partia politike që ka arritur rezultatet më të mira në zgjedhjet parlamentare.Kjo siguron që Kryeministri të ketë mbështetjen e shumicës në Parlament.Konkretisht, Irakli Kobakhidze u emërua si Kryeministër më 2 shkurt 2024, pasi partia qeverisëse Ëndrra Gjeorgjiane fitoi zgjedhjet. Qeveria e tij pastaj u miratua nga Parlamenti më 8 shkurt 2024,duke i dhënë Kobakhidze mandatin për të udhëhequr Ekzekutivin.Ky proces i emërimit dhe miratimit të Kryeministrit garanton që udhëheqësi i Qeverisë të ketë mbështetjen e shumicës parlamentare, duke mundësuar një qeverisje të qëndrueshme dhe efektive të vendit. Kjo strukturë e pushteteve e bën Kryeministrin përgjegjës para Parlamentit, duke i dhënë kësaj të fundit rol mbikëqyrës mbi ekzekutivin.



 Historia 
Zyra e Kryeministrit në Gjeorgji ka një histori të gjatë që nga shpallja e pavarësisë së vendit në 1918. Kjo pozitë u prezantua fillimisht në atë kohë, por u shfuqizua me ardhjen e sovjetikëve në 1921.Gjeorgjia e sapopavarësuar e rivendosi pozicionin e Kryeministrit në 1991, por ai u shfuqizua de facto pas grushtit të shtetit në 1992 dhe ligjërisht në Kushtetutën e 1995.Zyra e Kryeministrit u rifut përsëri në amendamentet kushtetuese të vitit 2004 dhe më pas u modifikua disa herë deri në 2018, duke forcuar rolin dhe kompetencat e tij.Kjo histori e gjatë dhe e ndërlikuar tregon se instituti i Kryeministrit është një element qendror i sistemit politik gjeorgjian, edhe pse pozicioni i tij ka pësuar ndryshime gjatë periudhave të tranzicionit dhe ndryshimeve kushtetuese në vend.

Në periudhën e Presidentit Saakashvili, Kryeministri ishte kryesisht një këshilltar i Presidentit, ndërsa Presidenti ushtronte shumicën e kompetencave ekzekutive.Megjithatë, amendamentet kushtetuese të viteve 2012 dhe 2018 transformuan Gjeorgjinë në një republikë parlamentare, duke eliminuar kompetencat ekzekutive të Presidentit dhe duke i transferuar ato tek Kryeministri.Ky ndryshim i rëndësishëm në strukturën e pushteteve, duke vendosur Kryeministrin si udhëheqësin kryesor të ekzekutivit, pasqyron një lëvizje drejt një sistemi më parlamentar të qeverisjes në Gjeorgji. Kjo mund të ketë ndikim të rëndësishëm në dinamikën e marrëdhënieve institucionale dhe proceset e vendimmarrjes në nivel qeveritar.

 Kualifikimet 
Ligji në Gjeorgji nuk lejon që një person që është njëkohësisht shtetas i një vendi tjetër përveç Gjeorgjisë të mbajë postin e Kryeministrit.Kjo dispozitë ligjore siguron që udhëheqësi ekzekutiv i vendit të jetë plotësisht i angazhuar ndaj Gjeorgjisë dhe interesave të saj kombëtare, pa asnjë konflikt potencial lojaliteti.Kjo kriter ekskluziviteti të shtetësisë gjeorgjiane për Kryeministrin është një standard i zakonshëm për pozicionet kyçe qeveritare në shumë vende, për të garantuar pavarësinë dhe integritetin e institucioneve të vendit.

 Emërimi 
Procesi fillon me propozimin e Kryeministrit nga partia politike që ka fituar zgjedhjet parlamentare. Ky kandidat dhe ekipi i tij ministror duhet pastaj të fitojnë votën e besimit të Parlamentit.Pas kësaj, Presidenti ka afat 2 ditësh për ta emëruar zyrtarisht Kryeministrin. Nëse Presidenti nuk e bën këtë brenda afatit, emërimi ndodh automatikisht.Në rast se votëbesimi parlamentar nuk kalon, Presidenti duhet të shpërndajë Kuvendin dhe të shpall zgjedhje të parakohshme brenda 2-3 javëve.Kjo procedurë e qartë dhe e përcaktuar mirë ligjërisht, që përfshin kontrollin e Parlamentit por edhe rolin e Presidentit, ilustron një sistem të balancuar të pushteteve në Gjeorgji.

 Funksione 
Kryeministri është udhëheqësi i Qeverisë dhe është përgjegjës për funksionimin e saj dhe emërimin/shkarkimin e ministrave. Ai luan një rol kyç në udhëheqjen e aktiviteteve qeveritare.Gjithashtu, Kryeministri është i përgjegjshëm para Parlamentit, duke treguar lidhjen e ngushtë mes ekzekutivit dhe legjislativit në sistemin parlamentar të Gjeorgjisë.Një aspekt tjetër i rëndësishëm është se Kryeministri nënshkruan aktet ligjore të Qeverisë dhe kundërfirmos disa akte të Presidentit. Kjo tregon se ka një mekanizëm të balancimit të pushteteve, me Kryeministrin që mund të kontestojë vendimet e Presidentit.Në tërësi, ky pozicion i fuqishëm i Kryeministrit, me autoritet të gjerë ekzekutiv dhe lidhje të forta me Parlamentin, ilustron rolin qendror që luan ky zyrtar në qeverisjen e Gjeorgjisë si republikë parlamentare.

Kryeministri ka të drejtë të përdorë Forcat e Mbrojtjes pa miratimin e Parlamentit gjatë gjendjes së luftës. Kjo i jep atij autoritet të drejtpërdrejtë mbi forcat ushtarake në rrethana të jashtëzakonshme.Gjatë ligjit ushtarak, Kryeministri bëhet anëtar i Këshillit Kombëtar të Mbrojtjes, një organ këshillimor i kryesuar nga Presidenti. Kjo strukturë ofron bashkëpunim midis ekzekutivit dhe kreut të shtetit në çështjet e sigurisë.Përbashkësia është se edhe pse Presidenti është zyrtarisht komandanti suprem, menaxhimi praktik i ushtrisë ndodh nën udhëheqjen e Qeverisë dhe Kryeministrit.Kjo gjë tregon se, pavarësisht pozicionit kushtetues të Presidentit, Kryeministri ka autoritet dhe kontroll të drejtpërdrejtë mbi forcat e armatosura, që i jep atij rol qendror në çështjet e mbrojtjes kombëtare.

Kryeministri është edhe kreu i Këshillit të Sigurisë Kombëtare.

 Lista e zyrtarëve 

 Republika Demokratike e Gjeorgjisë (1918-1921) 

 Kryetar i Qeverisë (1918-1921) 
PortraitNameTerm of officePolitical partyElectedTook officeLeft officeTime in office196x96pxNoe Ramishvili(1881–1930)26 May 191824 June 1918 29 daysSocial Democratic Party of Georgia298x98pxNoe Zhordania(1868–1953)24 June 191818 March 1921 2 years, 267 daysSocial Democratic Party of Georgia1919

 Republika Socialiste Sovjetike e Gjeorgjisë (1921–1991) 

 Kryetarët e Këshillit të Komisarëve Popullorë (1921-1946) 
PortraitNameTerm of officePolitical partyElectedTook officeLeft officeTime in office1112x112pxPolikarp Mdivani(1887–1937)7 March 192219 April 1922 43 daysCommunist Party of Georgia—280x80pxSergey Kavtaradze(1885–1971)19 April 192221 January 1923 277 daysCommunist Party of Georgia—3110x110pxShalva Eliava(1883–1937)21 January 192314 June 1927 4 years, 144 daysCommunist Party of Georgia—4106x106pxLavrenty Kartvelishvili(1890–1938)14 June 19277 June 1929 1 year, 358 daysCommunist Party of Georgia—5106x106pxFilipp Makharadze(1886–1941)1 June 192920 January 1931 1 year, 233 daysCommunist Party of Georgia—680x80pxLevan Sukhishvili20 January 193122 September 1931 245 daysCommunist Party of Georgia—7106x106pxGerman Mgaloblishvili(?–1937)22 September 19319 July 1937 5 years, 290 daysCommunist Party of Georgia—880x80pxValerian Bakradze(1901–1971)9 July 193715 April 1946 8 years, 280 daysCommunist Party of Georgia1938

 Kryetarët e Këshillit të Ministrave (1946–1991) 
PortraitNameTerm of officePolitical partyElectedTook officeLeft officeTime in office880x80pxValerian Bakradze(1901–1971)15 April 194626 March 1947 345 daysCommunist Party of Georgia—980x80px(1903–?)26 March 19476 April 1952 5 years, 11 daysCommunist Party of Georgia19471080x80pxZakhary Ketskhoveli(1902–1970)6 April 195216 April 1953 1 year, 10 daysCommunist Party of Georgia1951(8)80x80pxValerian Bakradze(1901–1971)16 April 195320 September 1953 157 daysCommunist Party of Georgia—1180x80pxGivi Javakhishvili(1912–1985)21 September 195317 December 1975 22 years, 88 daysCommunist Party of Georgia195519591963196719711280x80pxZurab Pataridze(1928–1982)17 December 19755 June 1982 6 years, 170 daysCommunist Party of Georgia197519801380x80px(1927–2009)2 July 198212 April 1986 3 years, 284 daysCommunist Party of Georgia—1580x80px(1933–2004)12 April 198629 March 1989 2 years, 351 daysCommunist Party of Georgia19851680x80px(1930–2007)29 March 198914 April 1989 16 daysCommunist Party of Georgia—1780x80px(born 1935)14 April 198915 November 1990 1 year, 215 daysCommunist Party of Georgia—1880x80pxTengiz Sigua(1934–2020)15 November 199018 August 1991 276 daysIndependent1990

 Gjeorgjia (që nga viti 1991) 

 Kryeministër (1991–1995) 
PortraitNameTerm of officePolitical partyElectedTook officeLeft officeTime in office—80x80pxMurman Omanidze(1938–2020)acting18 August 199123 August 1991 5 daysIndependent—1111x111pxBesarion Gugushvili(born 1945)23 August 19916 January 1992 136 daysRound Table—Free Georgia—280x80pxTengiz Sigua(1934–2020)6 January 19926 August 1993 1 year, 212 daysIndependent1992—118x118pxEduard Shevardnadze(1928–2014)acting6 August 199320 August 1993 14 daysIndependent—380x80pxOtar Patsatsia(1929–2021)20 August 19935 October 1995 2 years, 46 daysIndependent—

 Ministër i Shtetit (1995–2004) 
PortraitNameTerm of officePolitical partyTook officeLeft officeTime in office180x80pxNiko Lekishvili(born 1947)8 December 199526 July 1998 2 years, 230 daysUnion of Citizens of Georgia280x80pxVazha Lortkipanidze(born 1949)31 July 199811 May 2000 1 year, 285 daysUnion of Citizens of Georgia380x80pxGiorgi Arsenishvili(1942–2010)11 May 200021 December 2001 1 year, 224 daysUnion of Citizens of Georgia480x80pxAvtandil Jorbenadze(born 1951)21 December 20017 November 2003 1 year, 321 daysUnion of Citizens of Georgia5112x112pxZurab Zhvania(1963–2005)7 November 200317 February 2004 102 daysUnited National Movement

 Kryeministër (2004–tani) 
PortraitNameTerm of officePolitical partyElectedGovernment(s)Took officeLeft officeTime in office4112x112pxZurab Zhvania(1963–2005)17 February 20043 February 2005 352 daysUnited National Movement2004Zhvania—117x117pxMikheil Saakashvili(born 1967)acting3 February 200517 February 2005 14 daysUnited National Movement—ZhvaniaSaakashvili took responsibilities as Prime minister (in Russian)5112x112pxZurab Noghaideli(born 1964)17 February 200516 November 2007 2 years, 272 daysUnited National Movement—Noghaideli—120x120pxGiorgi Baramidze(born 1968)acting16 November 200722 November 2007 6 daysUnited National Movement—Noghaideli684x84pxLado Gurgenidze(born 1970)22 November 20071 November 2008 345 daysIndependent—Gurgenidze7107x107pxGrigol Mgaloblishvili(born 1973)1 November 20086 February 2009 97 daysIndependent2008Mgaloblishvili8102x102pxNika Gilauri(born 1975)6 February 20094 July 2012 3 years, 149 daysIndependent—Gilauri9104x104pxVano Merabishvili(born 1968)4 July 201225 October 2012 113 daysUnited National Movement—Merabishvili10103x103pxBidzina Ivanishvili(born 1956)25 October 201220 November 2013 1 year, 26 daysGeorgian Dream2012Ivanishvili11103x103pxIrakli Garibashvili(born 1982)20 November 201330 December 2015 2 years, 40 daysGeorgian Dream—Garibashvili I1291x91pxGiorgi Kvirikashvili(born 1967)30 December 201526 November 2016 2 years, 165 daysGeorgian Dream—Kvirikashvili I26 November 201630 June 20182016Kvirikashvili II13107x107pxMamuka Bakhtadze(born 1982)20 June 20182 September 2019 1 year, 74 daysGeorgian Dream—Bakhtadze14 Giorgi Gakharia(born 1975)8 September 201924 December 2020 1 year, 163 daysGeorgian Dream—Gakharia I24 December 202018 February 20212020Gakharia II—114x114pxMaya Tskitishvili(born 1974)18 February 202121 February 2021 4 daysGeorgian Dream— 15114x114pxIrakli Garibashvili(born 1982)22 February 202129 January 2024 2 years, 341 daysGeorgian Dream—Garibashvili II16frameless|103x103pxIrakli Kobakhidze(born 1978)8 February 2024Incumbent 99 daysGeorgian Dream—Kobakhidze

 Afati kohor 

 Referime 
https://www.transparency.ge/sites/default/files/labor-remuneration.pdf [bare URL PDF]

Georgia (country)
Ruling party congress elects outgoing PM as new Chair, nominates replacement
https://agenda.ge/en/news/2024/343
Kategoria:Lista të kryeministrave sipas vendit