Arben Kraja

Arben Kraja (lindur më 20 shtator 1964) është një prokuror shqiptar, i njohur për rolin e tij si drejtues i parë i Strukturës së Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK), e krijuar në kuadër të reformës në Drejtësi në Shqipëri (2019). 

Ai e filloi karrierën në organin e akuzës në vitin 1987 dhe ka një përvojë mbi dy dekadash në Prokurorinë e Përgjithshme të Shqipërisë. Gjatë drejtimit të SPAK, Kraja ka hetuar dhe mbikëqyrur hetime të rëndësishme, që përfshijnë figura të larta politike në Shqipëri.

 Edukimi 
Arben Kraja ka përfunduar studimet në Universitetin e Tiranës, ku është diplomuar për Ekonomi Politike në Fakultetin e Ekonomisë (1987) dhe më pas për Juridik në Fakultetin e Drejtësisë (1992).

 Karriera 
Karriera e Arben Krajës nisi si hetues në Hetuesinë e Rrethit Shkodër në vitin 1987, ku shërbeu deri në mars të vitit 1992. Pas kësaj periudhe, ai ka punuar si hetues në Drejtorinë e Hetimit në Prokurorinë e Përgjithshme nga marsi i vitit 1993 deri në janar të vitit 1995. Nga shtatori 1997 deri në shtator 2000, Arben Kraja ka shërbyer si Zëvendëskryetar i Kontrollit të Lartë të Shtetit (KLSH), i zgjedhur nga Kuvendi i Shqipërisë. Kraja ka qenë prokuror në Prokurorinë e Përgjithshme nga qershori i vitit 2002 deri në shtator të vitit 2007, kur është emëruar Drejtues i Sektorit kundër Krimit Ekonomik dhe Korrupsionit në këtë prokurori, pozicion që ka mbajtur deri në qershor të vitit 2013. Pas kësaj periudhe, Kraja ka shërbyer si Prokuror dhe Drejtues Seksioni në Prokurorinë pranë Gjykatës së Shkallës së Parë për Krime të Rënda, Tiranë, nga shtatori i vitit 2014 deri në janar të vitit 2015. Në dhjetor të vitit 2019, Arben Kraja është emëruar Drejtues i Strukturës së Posaçme Anti-Korrupsion (SPAK), dhe që nga ajo kohë ai ka udhëhequr hetime të rëndësishme. Aktualisht Kraja është prokuror i posaçëm në SPAK dhe Drejtues i Sektorit për Bashkëpunim Ndërkombëtar dhe Hetimet e Përbashkëta.parapamje|Kraja në një konferencë në Kosovë në 2021

 Kontribute ndërkombëtare dhe akademike 
Arben Kraja ka përfaqësuar Shqipërinë në disa forume ndërkombëtare, duke qenë pjesë e Komitetit Moneyval të Këshillit të Europës dhe projekteve të tjera si PACA, PROSECO dhe MCC. Për më shumë se 10 vjet, Kraja ka qenë trajner në Shkollën e Magjistraturës, duke ofruar trajnime vazhduese për prokurorët dhe gjyqtarët në detyrë. Përvoja e tij si pedagog i jashtëm në disa universitete të Tiranës ka pasur gjithashtu një ndikim në formimin e profesionistëve të rinj të fushës së drejtësisë, duke mësuar lëndët “Procedura Penale” dhe “Penale e Posaçme”.

 Vettingu 
Arben Kraja ka kaluar me sukses procesin e Vetting-ut në kuadër të Reformës në Drejtësi në Shqipëri, duke u konfirmuar në detyrë (2018). Gjatë procesit, u vlerësuan pasuria, pastërtia e figurës dhe aftësitë profesionale, duke konkluduar se ai i plotësonte të gjitha kriteret e kërkuara nga Reforma në Drejtësi.

 Çmime dhe nderime 
Arben Kraja është nderuar me titullin “Cavaliere dell'Ordine al Merito della Repubblica Italiana” (Kalorës i Urdhrit të Meritës i Republikës Italiane), një nga dekoratat më të larta të dhëna nga Presidenti Italian (7 Mars 2024). Ky titull i është akorduar nga Presidenti i Italisë, Sergio Mattarella, dhe iu dorëzua nga ambasadori italian në Shqipëri, Fabrizio Bucci. 

Në motivimin për këtë nderim thuhet se Arben Kraja ka kontribuar në mënyrë vendimtare për arritjen e objektivave të përbashkëta mes Italisë dhe Shqipërisë. Kontributi i tij është vlerësuar si kyç në rezultatet e arritura përmes bashkëpunimit mes drejtësisë italiane dhe shqiptare, duke forcuar marrëdhëniet ndërinstitucionale dhe luftën kundër krimit të organizuar.

 Roli në ngritjen dhe në konsolidimin e SPAK 
Arben Kraja ka luajtur një rol të rëndësishëm si drejtuesi i parë i SPAK-ut, një ent gjyqësor i pavarur i krijuar më 25 nëntor 2019 në Shqipëri në kuadër të reformës në drejtësi për të luftuar korrupsionin dhe krimin e organizuar. Kjo reformë erdhi pas një analize të thellë që konstatoi se sistemi i drejtësisë kishte dështuar jo vetëm në luftën kundër korrupsionit, por ishte edhe vetë i prekur nga ky fenomen. Krijimi i SPAK-ut kishte për qëllim forcimin e pavarësisë së institucioneve të drejtësisë dhe krijimin e një strukture efikase dhe të pastruar nga ndikimet politike dhe kriminale. Më 19 dhjetor 2019, tetë prokurorët e parë të SPAK-ut, përfshirë Arben Krajën, u betuan pranë Presidentit të Republikës së Shqipërisë dhe morën një mandat 9-vjeçar, sipas ligjit “Për statusin e gjyqtarëve dhe prokurorëve”. Kraja, duke udhëhequr këtë strukturë, ka kontribuar në vendosjen e standardeve të reja për hetimin dhe ndjekjen penale të korrupsionit dhe krimit të organizuar, duke e bërë SPAK-un një faktor kyç në përpjekjet për të pastruar sistemin e drejtësisë dhe garantuar pavarësinë e saj.

Gjithashtu nën drejtimin e Krajës, është arritur të krijohet një bashkëpunim i fortë me autoritetet ndërkombëtare të shumë shteteve të Bashkimit Evropian (Italia, Belgjika, Holanda, Franca, Gjermania, vendet nordike, si dhe Mbretërinë e Bashkuar dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Ky bashkëpunim ka mundësuar një shkëmbim informacioni dhe përvojash, duke forcuar aftësinë e SPAK-ut për të hetuar dhe ndjekur penalisht krimin e organizuar dhe korrupsionin në nivele të larta, si brenda vendit ashtu edhe ndërkombëtarisht.
parapamje|Arben Kraja dhe prokurorët e SPAK

 Hetime me rëndësi 
Arben Kraja, si Prokuror i Posaçëm dhe udhëheqës i SPAK-ut ka drejtuar dhe mbikëqyrur hetime të mëdha dhe të rëndësishme, duke përfshirë figura të larta politike.

 Ish-kompleksin sportiv Partizani 
Çështja e ish-Kompleksit Partizani është një ndër hetimet e rëndësishme të ndërmarra nga Arben Kraja (së bashku me prokurorë të tjerë të SPAK), ku akuzohen për korrupsion ish-kryeministri i Shqipërisë, Sali Berisha, dhe dhëndri i tij, Jamarbër Malltezi. Malltezi u arrestua me vendim të Gjykatës së Posaçme të Shkallës së Parë për Korrupsionin dhe Krimin e Organizuar (GJKKO) në 21 tetor 2023. Ndërsa për Berishën u mor masa ‘arrest shtëpie’ në 30 dhjetor 2023. GJKKO vendosi për lirimin e ish-kryeministrit Berisha në 27 nëntor të 2024.

 Hetimi penal i Ilir Metës 
Në 2024, ish-Presidenti i Shqipërisë, Ilir Meta, u akuzua për pastrim parash, korrupsion pasiv dhe fshehje pasurie. Më 21 tetor 2024, Meta u arrestua pas urdhrit të Gjykatës së Posaçme. Ilir Meta është lideri i dytë politik i opozitës që arrestohet pas Sali Berishës.

 Afera e inceneratorit të Elbasanit 
Një hetim tjetër i madh që Arben Kraja ka ndjekur (në bashkëpunim me prokurorë të tjerë të SPAK) ka qenë ai i lidhur me aferën e inceneratorit të Elbasanit. Hetimi i SPAK-ut ka zbuluar abuzime me fonde publike dhe ka përfshirë figura të larta, si Lefter Koka (ish-ministër i Mjedisit) dhe deputeti Alqi Bllako, të dy të dënuar me arrest me burg. Të gjithë të akuzuarit janë dënuar me vendim të formës së prerë dhe janë konfiskuar pasuri rreth 4 milionë euro.

 Referime