Rajonet e Çekisë

Rajonet e Republikës Çeke (çekisht: kraj, shumës: kraje) janë njësi territoriale vetëqeverisëse të nivelit më të lartë të Republikës Çeke.

Historia

Rajonet e para (kraje) u krijuan në Mbretërinë e Bohemisë në shekullin e 14-të. Në fillim të shekullit të 15-të, Bohemia ishte tashmë e ndarë në 12 rajone, por kufijtë e tyre nuk u fiksuan për shkak të ndryshimeve të shpeshta në kufijtë e pronave. Gjatë mbretërimit të George i Poděbrady (1458–1471), Bohemia u nda në 14 rajone, të cilat mbetën të tilla deri në vitin 1714, kur numri i tyre u reduktua përsëri në 12. Nga 1751 deri më 1850, pasi u ndanë katër rajonet më të mëdha, mbretëria përbëhej nga 16 rajone. Midis viteve 1850 dhe 1862, pati disa reforma dhe numri i rajoneve luhatej midis 7 dhe 13. Megjithatë, për shkak të krijimit paralel të distrikteve politike në vitin 1848, rëndësia e tyre ra. Në vitin 1862, rajonet u shfuqizuan, megjithëse autoritetet rajonale kishin disa kompetenca deri në vitin 1868.

Moravia u nda në katër rajone në vitin 1529. Në 1569–1735, numri i tyre ishte pesë, pastaj numri u rrit në gjashtë. Pas prezantimit të distrikteve politike më 1850, Moravia përbëhej nga dy rajone. Në 1855–1860, kishte gjashtë rajone, por në 1860 ato u shfuqizuan.

Silesia çeke nuk u nda në rajone deri në vitin 1783, kur u nda në dy rajone. Nga viti 1850, Silesia çeke formoi një rajon.

Nga vitet 1860 deri në 1948, tokat çeke u ndanë në qarqe dhe distrikte. Rajonet u rifutën në vitin 1949 në Çekosllovaki. Nga viti 1949 deri në vitin 1960, pjesa çeke e Çekosllovakisë u nda në Kryeqytetin e Pragës dhe 13 rajone. Në 1960-1999, pjesa çeke e Çekosllovakisë u nda në Kryeqytetin e Pragës dhe në 7 rajone:

Rajoni Qendror i Bohemisë (Středočeský kraj) me kryeqytet në Pragë
Rajoni Jugor i Bohemisë (Jihočeský kraj) me kryeqytet České Budějovice
Rajoni Perëndimor i Bohemisë (Západočeský kraj) me kryeqytet në Plzeň
Rajoni Verior i Bohemisë (Severočeský kraj) me kryeqytet në Ústí nad Labem
Rajoni Lindor i Bohemisë (Východočeský kraj) me kryeqytet në Hradec Králové
Rajoni Jugor i Moravisë (Jihomoravský kraj) me kryeqytet në Brno
Rajoni Verior i Moravisë (Severomoravský kraj) me kryeqytet në Ostrava

Sipas ligjit nr. 129/2000 Kol. ("Ligji për Rajonet"), i cili zbaton Kapitullin VII të Kushtetutës Çeke, Republika Çeke është e ndarë në trembëdhjetë rajone dhe një kryeqytet me status rajonal që nga 1 janari 2000. Kryeqyteti i Pragës, i cili ka njëkohësisht statusin e një rajoni dhe një bashkie, trajtohet me ligjin nr. 131/2000 Kol. ("Ligji për Kryeqytetin e Pragës").

Qeveria
Çdo rajon qeveriset nga një këshill qarku, i kryesuar nga një guvernator (hejtman). Zgjedhjet për këshillat e qarkut zhvillohen çdo katër vjet. Numri i anëtarëve të këshillit ndryshon sipas popullsisë në rajon dhe përbëhet nga 45 (popullsi nën 600,000), 55 (popullsi 600,000–900,000) ose 65 njerëz (popullsi mbi 900,000).

Lista
TargaRajoniKryeqytetiPopullsia(2024)Sipërfaqja(km2)Dendësia e pop.(/km2)GDP(million CZK, 2022)GDP percapita (2022)A25px Praga1,384,7324962,7921,926,3231,453,579SPrague1,455,94010,929133775,682557,641CČeské Budějovice654,50510,05865309,007480,506PPlzeň613,3747,64980326,669553,512KKarlovy Vary295,0773,31089111,015377,886UÚstí nad Labem811,1695,339152360,731440,737L Liberec450,7283,163143202,639457,749HHradec Králové556,9494,759117299,250543,106EPardubice530,5604,519117268,290513,222JJihlava517,9606,79676241,562474,282BBrno1,226,7497,188171745,193624,757MOlomouc632,8645,272120317,890503,709ZZlín580,7443,963147304,826524,888TOstrava1,189,2045,427219597,665499,813CZ Republika ÇekePraga10,900,55578,8711386,786,742634,993

Shënime

Referime


Kategoria:Njësi administrative në Republikën Çeke
Kategoria:Ndarje administrative në Evropë
Republika Çeke