Nacionalizmi venecian

Nacionalizmi venecian (gjithashtu venetizmi, nga emri në venecianisht/italisht, venetismo) është një lëvizje politike nacionaliste, por kryesisht rajonaliste, aktive kryesisht në Veneto, Itali, si dhe në pjesë të tjera të ish-Republikës së Venedikut.

Në përgjithësi, venetistët nxisin identitetin e veçantë venecian dhe rizbulimin e trashëgimisë, traditave, kulturës dhe gjuhës së Republikës së Venedikut dhe/ose kërkojnë më shumë autonomi apo edhe pavarësi për Veneton nga Italia. Sipas gazetarit Paolo Posamai, venetizmi është "sforcim i Venetos dhe venecianëve drejt njohjes së identitetit dhe autonomisë së tyre".Francesco Jori, Dalla Łiga alla Lega. Storia, movimenti, protagonisti, Marsilio, Venice 2009, p. 98 Venetizmi është një lëvizje e gjerë, i cili përfundimisht përfshin partitë venetiste, veçanërisht Liga Veneta, por gjithashtu përfshin njerëz nga disa parti politike. Në vitin 1982, Gofredo Parise, një shkrimtar dhe gazetar, shkroi: "Venetoja është atdheu im. [...] Edhe nëse ekziston një Republikë e Italisë, kjo ide abstrakte nuk është Atdheu im [...]. Ne venecianët kemi udhëtuar në të gjithë botën, por Atdheu ynë, ai për të cilin do të luftonim nëse do të ishte e nevojshme të luftonim, është Venetoja [...] Kur shoh "Lumi i shenjtë për Atdheun" të shkruar në urat që përshkojnë Piaven, unë jam i prekur, jo sepse mendoj për Italinë, por më tepër sepse mendoj për Veneton”.Goffredo Parise, Corriere della Sera, 7 February 1982

Shumica e venetistëve e konsiderojnë Veneton një komb të ndryshëm nga Italia dhe disa refuzojnë vlefshmërinë e rezultatit të referendumit përmes të cilit Venetoja (ose, më mirë, Venecia) u bashkua me Italinë në 1866. Disa prej tyre kanë propozuar prej kohësh një ribotim të atij referendumi dhe një fushatë për pavarësinë e Venecisë, një vend që do të përbëhet nga territoret e Republikës historike të Vendeikut, që mbulon Veneton, Friuli-Venecia Xhulian dhe pjesë të mëdha të Lombardisë (provinca e Breshas, provinca e Bergamos, zona rreth Kremas dhe një pjesë e provincës së Mantovës). Propozimi, sa i përket vetëm Venetos, së fundmi ka fituar mbështetjen e Liga Venetas, Qeverisë së Venetos dhe shumicës së Këshillit Rajonal të Venetos, i cili miratoi një projektligj që synon organizimin e referendumit në 2014. Gjykata Kushtetuese vendosi që referendumi të ishte në kundërshtim me Kushtetutën, por autorizoi një referendum autonomie, i cili u zhvillua më 22 tetor 2017: 57.2% e venecianëve morën pjesë në referendum dhe 98.1% votuan "po". Për rrjedhojë, presidenti i Venetos, Luka Zaia, nisi një negociatë me qeverinë italiane.

Edhe pse zakonisht i referohet të gjithë lëvizjes autonomiste veneciane, termi "venetizëm" përdoret ndonjëherë për të identifikuar venetistët e orientuar nga kultura, venetistët e ashpër ose ata venetistë që refuzojnë konceptin e Padanisë, një vend i propozuar nga Lega Nord/Lega, nga e cila Liga Veneta (partia më e suksesshme venetiste deri më tani) ka qenë seksioni "kombëtar/rajonal" në Veneto. Alberto Xhardin, një botues pro pavarësisë dhe i vetëshpallur më vonë Dozhi i 121-të i cili mbështet bojkotin e zgjedhjeve italiane, ofron një interpretim tjetër duke e konsideruar "venetizmin" një "koncept partizan, që është pjesë e sistemit politik italian (venetistët, si socialistët, komunistët, PD-ja, PdL-ja, etj.)”.