Medreseja e Vushtrrisë

Medreseja e Vushtrrisë ose e njohur edhe me emrin Medreseja e Gazi Ali Beut ka qënë një medrese që ka funksionuar në qytetin e Vushtrrisë prej gjysmës së dytë të shekullit XV deri në vitin 1950. 

 Historiku 
Medreseja më e vjetër e ngritur në trojet shqiptare konsiderohet se është Medreseja Medah, e ndërtuar nga udhëheqësi i Shkupit, Jigit Pasha, rreth vitit 1398.Nexhat Ibrahimi (2017) Fjalori Enciklopedik Islam. Logos – A, Shkup, fq. 534 - 535 Kjo medrese ka nxjerrë shumë personalitete të shquara, midis të cilëve më i njohuri është filozofi Lutfullah Efendiu. Sot pranë medresesë gjendet edhe tyrbja dhe varri i Jigit Pashës. Medreseja e dytë është Medreseja e Is’hak Beut, po ashtu në Shkup, e hapur para vitit 1411.  Këto institucione edukative dhe arsimore u bënë qendra të rëndësishme për zhvillimin e arsimit dhe kulturës islame në rajon.

Medreseja më e vjetër në Kosovë konsiderohet se është themeluar në Vushtrri mes viteve 1444 – 1455,  ose më së largu deri kah fundi i shekullit XV. Themeluesi i saj ka qenë Gazi Aliu Beu, sanxhakbej i kohës.  Pas kësaj, u themeluan edhe medrese të tjera, si Medreseja e Mehmet beut në Pejë (1516) dhe Medreseja e Gazi Mehmet pashës në Prizren (1537). Me kalimin e kohës, u hapën medrese edhe në qytete të tjera. Kështu p.sh. në shekullin XVIII numri i tyre u shtua aq shumë sa kishte edhe qytete me më shumë se një medrese. Edhe në Vushtrri në gjysmën e dytë të shekulli XIX dhe në fillim të shekullit XX do të funksionojnë dy medrese. 

Medreseja e Gazi Ali Beut në Vushtrri,  së bashku me hamamin e qytetit dhe një xhami, janë ndërtuar nën përkujdesjen financiare të Gazi Ali Mihalollit.https://www.researchgate.net/profile/Genti-Kruja/publication/343554980_NJE_VESHTRIM_ANALITIK_MBI_ARSIMIN_ISLAM_NE_SHQIPERI/links/5f31513b92851cd302ed4301/NJE-VESHTRIM-ANALITIK-MBI-ARSIMIN-ISLAM-NE-SHQIPERI.pdf  Edhe pse të dhënat direkte për vitet e para të themelimit dhe funksionimit të saj janë të pakta, në defterin e regjistrimit të popullsisë nga viti 1569/70 krahas myezinëve, imamëve, kadilerëve, hatibëve, mytevelinjëve, shehlerëve, dervishëve, mualimëve, talebeve, etj. përmendën edhe dy studentë të medresesë (Memi i biri i Ibrahimit dhe Sylejmani i biri i Ibrahimit).Grup autorësh (2003) Vushtrria – Viciana me rrethinë, Kuvendi i Komunës së Vushtrisë, fq. 96 - 97  Ekzistimin e kësaj medreseje në Vushtrri e përmend edhe  Evlija Çelebiu në udhëpërshkrimet e tij të vitit 1662.Jusuf Osmani (2005) Vendbanimet e Kosovës – Vushtrria, fq. 234  Ekzistenca e saj dëshmohet edhe në dokumente të tjera të viteve 1822, 1874, 1889, 1893, 1896, 1900, 1910, 1935, 1943, etj.Grup autorësh (2003) Vushtrria – Viciana me rrethinë, Kuvendi i Komunës së Vushtrisë, fq. 312-314 

Në Arkivin e Kosovës ruhet edhe një diplomë e vitit 1885, e cila dëshmon për punën e kësaj medreseje dhe mësimdhënësit e saj. Diploma është e Haxhi Mustafës, të cilën e kishte lëshuar myderrizi Haxhi Ahmet efendiu nga Vushtrria. Në fund të shekullit XIX dhe në fillim të shekullit XX në këtë medrese dhanë mësim edhe dijetarë të tjerë si: Abdylkadër Efendiu, Hasan Myderrizi, Nasi Ahmeti,Ferit B. Dibrani (2010) Arsimi shqip në Vushtrri përballë pushtuesit serbë. fq. 15 Tahir Popova, Selim Sami Drejta, Sabit Murat Zajmi, Emin Ismajl Hoti, etj.Mehmet Kraja (red.) Fjalori Enciklopedik i Kosovës 2. Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës, Prishtinë, 2018, fq. 1079 Nga një dëftesë e lëshuar më datën 25 shkurt 1935 vërehet se në këtë institucion arsimor mësoheshin këto lëndë mësimore: 1. Kur’ani, 2. Alfabeti arab, 3. Gjuha arabe, 4. Gjuha osmane, 5. Historia osmane, 6. Itikadet, 7. Ibnadat.Grup autorësh (2003) Vushtrria – Viciana me rrethinë, Kuvendi i Komunës së Vushtrisë, fq. 312-314  Gjuha shqipe nuk mësohej si lëndë e veçantë mësimore prandaj edhe nuk figuron fare në plan programin e saj por ajo ishte gjuhë e komunikimit mes personelit arsimor dhe nxënësve të saj. Krahas kësaj gjuha shqipe mësohej edhe fshehurazi nga nxënësit dhe mësimdhënësit e këtij institucioni arsimor fetar. Medreseja kishte mësonjëtoren dhe gjashtë dhoma mësimi të ndërtuara enkas për këtë qëllim.Mehmet Kraja (red.) Fjalori Enciklopedik i Kosovës 2. Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës, Prishtinë, 2018, fq. 1079 Pas vitit 1945 medreseja ka funksionuar me pengesa si dhe është përballur me vështirësi të ndryshme, ndërsa në vitin 1950, është mbyllur përfundimisht.

 Shih edhe 
 Lista e monumenteve në Vushtrri

 Referime 

Kategoria:Shkolla në Vushtrri
Kategoria:Medrese në Kosovë
Kategoria:Historia e arsimit në Kosovë