Abdul Ghaffar Khan

Abdul Ghaffār Khan ( Pashto: عبدالغفار خان l; 6 shkurt 1890 - 20 janar 1988), i njohur gjithashtu si Bacha Khan ( باچا خان  'Mbreti i Shefave' ) ose Badshah Khan (  ) ishte një aktivist afgan Pashtun për pavarësi dhe themelues i lëvizjes së rezistencës Khudai Khidmatgar kundër sundimit kolonial britanik në Indi . 

Ai ishte një udhëheqës politik dhe shpirtëror i njohur për kundërshtimin e tij të padhunshëm dhe pacifizmin e përjetshëm; ai ishte një mysliman i devotshëm dhe një përkrahës i unitetit hindu-musliman në nënkontinent .  Për shkak të ideologjive të tij të ngjashme dhe miqësisë së ngushtë me Mahatma Gandin, Khan u mbiquajt Sarhadi Gandhi (   'Gandhi i Kufirit' ).   Në vitin 1929, Khan themeloi Khudai Khidmatgar, një lëvizje e rezistencës jo të dhunshme antikoloniale.  Suksesi dhe popullariteti i Khudai Khidmatgar përfundimisht e shtyu qeverinë koloniale të niste goditje të shumta kundër Khanit dhe mbështetësve të tij; Khudai Khidmatgar përjetoi disa nga shtypjet më të rënda të të gjithë lëvizjes për pavarësinë indiane . 

Khan kundërshtoi fuqimisht propozimin për ndarjen e Indisë në dominimin me shumicë myslimane të Pakistanit dhe dominimin me shumicë hindu të Indisë, dhe si rrjedhim mbajti anën pro-bashkimit të kryesuar nga Kongresi Kombëtar Indian dhe Konferencës Muslimane Azad të Gjithë Indisë kundër partisë pro-ndarëse,Lidhja Muslimane Gjithë-Indiane .    Kur Kongresi Kombëtar Indian deklaroi me ngurrim pranimin e planit të ndarjes pa u konsultuar me udhëheqësit e Khudai Khidmatgarit, ai u ndje thellësisht i tradhtuar, duke u thënë udhëheqësve të Kongresit "ju na hodhët te ujqërit".  Në qershor 1947, Khani dhe udhëheqës të tjerë të Khudai Khidmatgarit lëshuan zyrtarisht Rezolutën Bannu për autoritetet britanike, duke kërkuar që pashtunëve etnikë t'u jepej një zgjedhje për të pasur një shtet të pavarur të Pashtunistanit, i cili do të përfshinte të gjitha territoret pashtunë të India Britanike dhe të mos përfshihej (siç ishin pothuajse të gjitha provincat e tjera me shumicë myslimane) brenda shtetit të Pakistanit — krijimi i të cilit ishte ende në proces e sipër në atë kohë. Megjithatë, qeveria britanike refuzoi kërkesat e kësaj rezolute.   Si përgjigje, Khani dhe vëllai i tij më i madh, Abdul Jabbar Khan, bojkotuan referendumin e Provincës Kufitare Veri-Perëndimore të vitit 1947 nëse provinca duhet të shkrihej me Indinë apo Pakistanin, duke kundërshtuar se nuk ofronte opsione që provinca me shumicë pashtune të bëhej e pavarur ose të bashkohej me Afganistanin fqinj.  

Pas ndarjes së Indisë nga qeveria britanike, Khani u zotua për besnikëri ndaj kombit të sapokrijuar të Pakistanit dhe qëndroi në Provincën Kufitare Veri-Perëndimore të Pakistanit; ai u arrestua shpesh nga qeveria pakistaneze midis 1948 dhe 1954.   Në vitin 1956, ai u arrestua për kundërshtimin e tij ndaj programit Një Njësi, sipas të cilit qeveria njoftoi planin e saj për të bashkuar të gjitha provincat e Pakistanit Perëndimor në një njësi të vetme që të përputhej me strukturën politike të Pakistanit Lindor të dikurshëm ( Bangladeshi i sotëm). Khan u burgos ose në mërgim gjatë disa viteve të viteve 1960 dhe 1970. Atij iu dha Bharat Ratna, çmimi më i lartë civil i Indisë, nga qeveria indiane në 1987. [ citim i nevojshëm ]

Pas testamentit të tij pas vdekjes në Peshawar në vitin 1988, ai u varros në shtëpinë e tij në Jalalabad, Afganistan . Dhjetëra mijëra vajtues morën pjesë në funeralin e tij, përfshirë presidentin afgan, Mohammad Najibullah, duke marshuar përmes Kalimit të Khyberit nga Peshawar në drejtim të Jalalabadit. Ai u dëmtua nga dy shpërthime bombash që vranë 15 njerëz; megjithë luftimet e ashpra në atë kohë për shkak të Luftës Sovjeto-Afgane, të dyja palët, përkatësisht koalicioni i qeverisë sovjetike - afgane dhe muxhahidët afganë, shpallën një armëpushim të menjëhershëm për të lejuar varrimin e Khanit.  Atij iu dhanë nderime ushtarake nga qeveria afgane.

parapamje| Khan në një tubim pro-pavarësisë në Peshawar me Mahatma Gandin në 1938
parapamje| Khan fotografuar me Mahatma Gandhin (  )

 Trashëgimia 
Trashëgimia politike e Bacha Khanit është e njohur në mesin e pashtunëve  dhe atyre në Republikën moderne të Indisë si udhëheqës i një lëvizjeje jo të dhunshme. Megjithatë, brenda Pakistanit, shumica dërrmuese e shoqërisë e ka vënë në pikëpyetje qëndrimin e tij me Kongresin e Gjithë Indisë mbi Ligën Myslimane, si dhe kundërshtimin e tij ndaj ndarjes së Indisë dhe Xhinahut. Në veçanti, njerëzit kanë vënë në dyshim se ku qëndron patriotizmi i Bacha Khanit.
parapamje| Khan me Mahatma Gandhin (  )
Djali i tij i madh Ghani Khan ishte poet. Gruaja e Ghani Khanit, Roshan, ishte nga një familje Parsi dhe ishte e bija e Nawab Rustam Jang, një princ i Hajderabadit .  Djali i tij i dytë Abdul Wali Khan ishte themeluesi dhe udhëheqësi i Partisë Kombëtare Awami nga viti 1986 deri në 2006 dhe ishte lider i opozitës në Asamblenë Kombëtare të Pakistanit nga 1988 deri në 1990.

Djali i tij i tretë Abdul Ali Khan ishte jopolitik dhe një arsimtar i dalluar, dhe shërbeu si Zëvendës-Kancelar i Universitetit të Peshawarit . Ali Khan ishte gjithashtu kreu i Aitchison College, Lahore dhe Fazle Haq, Mardan .

Mohammed Yahya Ministri i Arsimit i Khyber Pukhtunkhwa, ishte dhëndri i vetëm i Bacha Khanit.

Asfandyar Wali Khan është nipi i Abdul Ghaffar Khan dhe udhëheqës i Partisë Kombëtare Awami. Partia ishte në pushtet nga viti 2008 deri në vitin 2013.

Kategoria:Vdekje 1988
Kategoria:Lindje 1890