Nateshvar Deula

Nateshvar Deula () është një vend arkeologjik budist i gjendur në fshatin Nateshvar në upazilën Tongibari të distriktit Munshiganxh, divizioni i Dhakës, Bangladesh. Përbëhet nga rrënojat e një qyteti budist të krijuar nga viti 780 deri në vitin 950 dhe nga viti 950 deri në vitin 1223 në rajonin e Bikrampurit. Gërmimet arkeologjike në Nateshvar filluan në 2012–13. Nga viti 2013 deri në vitin 2018, u gërmua një sipërfaqe prej afërsisht . Në Nateshvar deri tani janë zbuluar gjashtëmbëdhjetë stupa, duke përfshirë të vetmen në formë piramidale të Bangladeshit.

 Historia 
Bikramapuri ishte kryeqyteti i mbretërisë Vanga të Bengalit gjatë dinastive Çandra, Verma dhe Sena. Atiśa Dīpankara Śrīxhñāna (982–1054) në shkrimet e tij e përshkruan këtë rajon kështu:
"Në pjesën lindore të Indisë ndodhet një vend, i quajtur Xhia Bang Lao. Në kryeqytet ndodhen mijëra ndërtesa. Pallati i qytetit është i veshur me arë." - Atiśa Dīpankara Śrījñāna

Rrënojat e lashta budiste të gjetura gjatë gërmimeve në Nateshvar dhe Raghurampur të upazilës Munshiganxh Sadar tregojnë se në atë kohë Bikramapuri mund të ketë qenë një qendër pelegrinazhi budiste. Nga shkrimet e Atiśas, vlerësohet se në "qytetin tempullor" ku ai kishte lindur, ndodheshin pothuajse 25,000 tempuj budistë. Struktura në fomrë piramidale e gjetur në Nateshvar ndoshta ishte vendi i adhurimit të Atiśas ose qendra e e tij predikuese.

 Gërmimet arkeologjike 
"Lavdia e Bikramapurit" më parë mendohej se ishte zhdukur në shtratin e lumit Padma, përkatësisht "Kirtinasha" (). Vendndodhja e Bikramapurit (bashkë me Vari-Bateshvarin dhe Nateshvarin) u diskutuan së pari në shkrimet e historianit Nalini Kanta Bhatasali, kuratori i parë i Muzeut Kombëtar të Bangladeshit në Dhaka. Në vitin 2010, filluan gërmimet e para arkeologjike në nëntë vende në tre fshatra përgjatë komunës së Rampalit dhe Baxhrajoginit; ato zbuluan Bikramapur Viharan në Raghurampur, që është datuar me karbon midis viteve 990 deri në 1050. Gërmimet në Nateshvar filluan në vitet 2012–13. Një skuadër kërkimore nga një institut arkeologjik kinez iu bashkua projektit në vitin 2014.

Gjatë gërmimeve në vitet 2012–13, në Nateshvar u zbulua një vendbanim njerëzor. Duke filluar nga viti 2013, në Nateshvar u zbuluan tempuj budistë, stupa tetëkëndore, rrugica dhe kanalizime të bëra me tulla. Për më tepër, pranë stupave tetëkëndore u zbulua një tempull  nga shekulli i VIII–IX. Nga viti 2013 deri në vitin 2019, në Nateshvar u gërmua një sipërfaqe prej afërsisht .

U gjet një samcaẏa ādhāra ose një depozitë me monedha të kuqe dhe të zeza. Mes disa prej zbulimeve arkeologjike ishin enë gatimi prej balte, enë uji, llampa etj. Disa nga stupat e gjetura në Nateshvar janë të ndërlidhura me tre stupa të tjera; secila pre tyre quhet çaturstūpa. Stupat kanë mure  të trashë. Dy çiftet e çaturstūpave janë unike në Bangladesh.

Gjatë gërmimeve të viteve 2019–20, u zbulua një stupë në formë piramidale, më e madhja e zbuluar deri tani në Bangladesh.

 Arkitektura 
Deri në gusht 2020, në Nateshvar janë zbuluar gjashtëmbëdhjetë stupa. Ato ishin ndërtuar në një stil arkitekturor budist. Ato janë kryesisht varre ose dhoma varrimi dhe një pjesë e rëndësishme e arkitekturës budiste. Ato pasqyrojnë këndvështrimin e kulturës budiste dhe ndonjëherë shihen si simbol i Budizmit të themeluar nga Gautama Buddha. Stupat e Nateshvarit mund të krahasohen me mahastupat e Sançit, Bharhutit, Amaravatit, dhe Sarnathit. Stupat budiste janë kryesisht në formë rrumbullake, megjithatë, në Nateshvar është zbuluar një stupë unike në formë piramidale.

Sipas testimit me karbon-14 të 26 mostrave të qymyrit të gjetura në gërmime, laboratori amerikan "Beta Analytic Inc". përcaktoi dy periudha kohore të banimit njerëzor në Nateshvar. Banimi i parë filloi në vitin 780 gjatë sundimit të Dinastisë Deva (rreth viteve 750–800), që zgjati deri në vitin 950, gjatë sundimit të Dinastisë Çandra (900–1050). Faza e dytë vijon nga viti 950 deri në vitin 1223 duke zgjatur gjatë sundimit të dinastive Çandra, Varman (rreth viteve 1080–1150) dhe Sena.

Gjetje të tjera arkeologjike përfshijnë rrënojat e manastireve budiste me shtatë dhoma murgjish, dy stupa pothuajse të padëmtuara katër-faqëshe dhe tetë-faqëshe, me rrugë të shtruara me tulla të përdorura për rituale fetare ose varrime dhe një mur gjarpërues  i trashë në anën jug-lindore sugjeron një qytet të mirë-planifikuar. Stupa tetëkëndore zë një sipërfaqe prej rreth . Secila nga anët e saj është  e gjatë; diagonalisht ajo është . Gjithashtu ndodhet edhe një faltore qëndrore në formë kryqi aṣṭamārga (tetë rrugët) që përdorej nga budistët vaxhrajana. Manastire budiste para-mesjetare, pançastupa, stupa tetëkëndore dhe një sistem kanalizimesh me tulla bashkë me rrugët e shtruara me tulla të sapo zbuluara, një portik hyrës në veri për në kompleksin e stupave dhe rezidenca të shumta tregojnë një qytet të mirë-zhvilluar në Nateshvar. Muret e sipërme të çaturstupave janë më të gjerë sesa muret e poshtëm. Ky stil arkitekturor është i ndryshëm nga sitet e tjera arkeologjike në Bangladesh. Për ndërtimin e atyre godinave, duke përfshirë edhe tempujt është përdorur pumicit. Ky pumicit i lëmuar si hi vullkanik do ti ketë mbrojtur strukturat nga lagështia.

Stupa më e madhe në formë piramidale në Bangladesh e gjetur gjatë gërmimeve të viteve 2019–20 zë një sipërfaqe prej rreth  me një lartësi prej rreth . Në jug është  e gjatë. Platforma është  e lartë dhe  e gjerë. Datimi me karbon në një laborator në ShBA tregon se stupa në formë piramidale u ndërtua gjatë periudhës nga viti 780 deri në vitin 950. Duke konsideruar periudhën kohore, ajo është ndërtuar para lindjes së Atiśas (982–1054).

Ka gjithashtu disa të dhëna se ndërtesat e reja u ndërtuan mbi të vjetrat. Nga një thellësi deri në  mund ë identifikohen të paktën pesë periudha ndërtimore.

 Planet e ardhshme të sitit arkeologjik 
Punimet e gërmimeve në Nateshvar vijojnë. Gjetjet arkeologjike nga siti janë ruajtur në Muzeun e Bikramapurit. Qeveria e Bangladeshit po planifikon të zhvilloi një park arkeologjik në Nateshvar pasi gërmimet të përfundojnë në vitin 2024. Arkeologët presin që UNESCO ta njohë Nateshvarin si një Vend i Trashëgimisë Botërore.

Shiko gjithashtu
 Bikramapuri
 Bikramapur Vihara
 Somapura Mahavihara
 Budizmi në Bangladesh
 Historia e Dhakës
 Historia e Bangladeshit
 Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës

Referime

 Lidhje të jashtme 


Kategoria:Rajone historike
Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh
Kategoria:Manastire budiste
Kategoria:Trashëgimi botërore në Azi