Teatri Popullor i Maqedonisë

Teatri Popullor i Maqedonisë (në maqedonisht : Македонски народен театар) është teatri më i madh në Maqedoninë e Veriut . Ndodhet në Shkup, kryeqyteti i vendit, në brigjet e Vardarit dhe përballë sheshit Maqedonia .

Teatri u ndërtua për herë të parë në vitin 1906, kur Maqedonia ishte ende nën sundimin osman . Ndërtesa origjinale u dogj aksidentalisht në vitin 1914 dhe u rindërtua në vitin 1927, kur vendi ishte pjesë e Mbretërisë së Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve . Ky teatër i dytë u shkatërrua nga ana e tij gjatë tërmetit të vitit 1963 . Një rindërtim identik është planifikuar për vitin 2004 dhe puna fillon në vitin 2007. Teatri i ri u përurua në vitin 2013. Edhe pse është një rindërtim, monumenti shpesh quhet Teatri i Vjetër (Стар театар).

“Teatri Kombëtar i Maqedonisë” i referohet jo vetëm sallës së shfaqjeve, por edhe trupës teatrore të themeluar në vitin 1945. Kjo ndodh kryesisht brenda mureve të Teatrit Kombëtar.

 Historia 

 Teatri i parë 
majtas|parapamje| Mahmud Shefqet Paşha, i cili ndërtoi teatrin e parë.
Në fillim të shekulli XX, Shkupi është ende një qytet shumë osman dhe ndikimi perëndimor është pak i dukshëm atje. Qyteti nuk ka një teatër, dhe trupat vizitore performojnë në kafene dhe restorante. Megjithatë, përpjekjet për modernizim po ndërmerren gradualisht nga autoritetet lokale, si krijimi i një parku dhe zona të reja banimi. Mahmud Şevket Paşa, i cili u emërua kryetar i vilajetit të Shkupit në vitin 1905, vendosi të ndërtojë teatrin e parë, i cili u hap në vitin 1906  .

Ndodhej në të njëjtin vend si ndërtesa aktuale, por kishte një konfigurim mjaft të ndryshëm. Salla e saj nuk kishte vende me nivele dhe dyshemeja e saj e sheshtë bënte të mundur organizimin jo vetëm të shfaqjeve teatrale, por edhe banketeve dhe galave. Megjithatë, teatri përfshinte një galeri kat i ndërmjetëm, si dhe rreth njëzet kuti. Njëra prej tyre, e mbyllur me vel, ishte e rezervuar për gratë, të cilat mund të ndiqnin kështu shfaqjet pa u parë  .

Teatri priste kryesisht trupa teatrore dhe operash, por edhe koncerte, shfaqje filmash dhe madje ndonjëherë shfaqje cirku . .

Në vitin 1913, në fund të luftërave ballkanike, osmanët u dëbuan nga Ballkani dhe Shkupi u pushtua nga serbët. Ata themeluan një “ Teatri Kombëtar », i cili ulet në dhomën e ndërtuar nga turqit. Teatri është nën drejtimin e Branislav Nushiq, dramaturg serb. Trupa përfshinte gjithashtu 30 artistë dhe tre administratorë. Shfaqja e parë u dha më 27 décembre 1913 . Trupa kishte zgjedhur një shfaqje që evokonte kurorëzimin e mbretit serb Stefan Uroš IV Dušan, e cila u zhvillua në Shkup në XIVe 14-të . shekulli  .

Më 3 février 1914, teatri u bë hi nga një zjarr aksidental. Një sallë e përkohshme u instalua shpejt mbi rrënojat dhe Branislav Nushiq i dërgoi një letër Ministrit të Arsimit dhe Çështjeve Fetare për të rindërtuar teatrin  .

 Teatri i dytë 
parapamje| Teatri në vitet 1920, me kalanë e Shkupit në sfond.
Punimet për ndërtimin e teatrit të ri filluan në vitin 1915, por u ndërprenë nga Lufta e Parë Botërore . Shkupi atëherë ishte nën pushtimin bullgar, dhe teatri në ndërtim shërbente si stalla, ndërsa ngjarjet kulturore të organizuara nga pushtuesi zhvilloheshin në kazino dhe më pas në kafenenë Zrinski . Pas luftës, Branislav Nushiq vazhdoi punën e ndërtimit dhe për këtë qëllim mori tre milionë dinarë . Gjatë periudhës së ndërtimit, trupa performoi në kafenenë Zrinski, më pas në një dhomë që ndodhej në atë që sot është rruga Maxim Gorki  .

Teatri i ri u përurua më 27 octobre 1927 . Më pas ishte nën drejtimin e Radivoje Karaxhiqit dhe mori emrin e mbretit Aleksandër I të Jugosllavisë . Nga jashtë, ndërtesa është shumë më masive se teatri i ndërtuar nga turqit dhe është frymëzuar nga teatrot XIXshekullit të 19-të . shekulli . Silueta e saj të kujton veçanërisht teatrot e mëdha të Beogradit, Zagrebit ose Sofjes, me një fasadë me kolonë të përshtatur nga dy pavionë katrorë të mbushur me kube. Arredimi i brendshëm është shumë akademik, por edhe teatri përdor teknika moderne, me konstruksion çeliku, instalime elektrike dhe sistem ngrohjeje. Ai përfshin gjithashtu dhomat e zhveshjes, dhomat e provave, zyrat, një magazinë dhe një sallë pritjeje publike. Salla e saj e madhe ka 650 vende, 23 kuti dhe dy ballkone . .
majtas|parapamje| Salla e Operës dhe Baletit Maqedonas, e ndërtuar në vitin 1979, u përdor nga trupa e Teatrit Kombëtar deri në vitin 2013.
Në vitin 1941, gjatë Luftës së Dytë Botërore, Maqedonia u pushtua përsëri nga Bullgaria . Teatri më pas u pushtua nga trupat bullgare dhe serbët që e menaxhuan u detyruan të kthehen në vendin e tyre  . Në fund të luftës u shpall Republika Socialiste e Maqedonisë dhe populli maqedonas u njoh ndërkombëtarisht. Gjuha maqedonase është e standardizuar dhe janë themeluar një numër i madh i institucioneve kulturore, përfshirë Teatrin Kombëtar Maqedonas . Ky i fundit është themeluar më 31 janvier 1945 dhe paraqet dokumente vetëm në gjuhën maqedonase . Kjo është hera e parë që kjo gjuhë përdoret në teatrin e Shkupit . .

Teatri u shkatërrua plotësisht nga tërmeti i 26 korrikut 1963, i cili shkatërroi shumë monumente në kryeqytetin maqedonas. Disa pjesë, të tilla si statuja nga fasada dhe kolltukët, janë gjetur nga individë. Rrënojat u pastruan shpejt dhe vendi u la në gjendjen e tij natyrore, si gjithë rrethina e Vardarit . Trupa e Teatrit Kombëtar më pas ishte planifikuar të performonte në Teatrin Tsentar, para inaugurimit në vitin 1979 të kompleksit ku aktualisht ndodhet Opera dhe Baleti i Maqedonisë.

 Teatri i tretë 
parapamje| Teatri në ndërtim e sipër në vitin 2010.
Tërmeti i vitit 1963 e bëri Shkupin një qytet të varfër në monumente antike dhe emblematike. Gjatë viteve 2000, u konsiderua gradualisht rindërtimi identik i disa monumenteve të shkatërruara në vitin 1963. Rikonstruksioni i teatrit u shpall zyrtarisht në vitin 2004 dhe një kontraktor u gjet në vitin 2006. Ministria e Kulturës ka vendosur edhe një reklamë në Financial Times . .
majtas|parapamje| Teatri natën, me Vardarin në plan të parë.
Projekti i shpallur në vitin 2006 nuk parashikon një rindërtim të vërtetë identik. Në të vërtetë, kërkesat për kapacitet teknik nuk janë më të njëjta dhe teatri i ri duhet të jetë më i madh se ai i vjetër. Për më tepër, pas tërmetit u ndërtua një urë mbi Vardarin dhe rruga e vogël në të cilën u hap teatri u bë një arterie e rëndësishme. Për të rikrijuar një shesh të vërtetë përballë fasadës kryesore, teatri u kthye në drejtim të kundërt. Fasada e saj kryesore tani është e kthyer nga jugu. Planet për teatrin e ri janë hartuar nga Jovan Stefanovski-Zan  .

Rindërtimi ishte menduar të përfundonte në vitin 2008, por ndërtimi nuk filloi deri në fund të vitit 2007. Për më tepër, një zjarr aksidental shkatërroi pjesërisht çatinë në vitin 2011, dhe teatri i ri u inaugurua vetëm më 31 mai 2013 . Rindërtimi i saj u pasua edhe nga shumë projekte të tjera që synonin zbukurimin e qendrës së Shkupit, si statuja, muzeume dhe ministri, të ndërtuara përgjithësisht në stile historiciste. Këto projekte janë grupuar së bashku në planin urbanistik të Shkupit 2014, i cili është kritikuar rregullisht për koston e tij dhe zgjedhjet artistike. Teatri Kombëtar është gjithashtu elementi që kushton më shumë. Fillimisht e vlerësuar në rreth 6 milionë euro, duke përfshirë 2 për strukturën dhe 4 për dizajnin e brendshëm, ndërtimi i tij kërkoi përfundimisht 37 milionë euro, ose 40 000 euros për vend . .

Për shkak të kësaj figure, rindërtimi i teatrit u kritikua shumë nga figura të ndryshme politike. Asociacioni i Arkitektëve Maqedonas gjithashtu e kundërshtoi projektin në vitin 2004. Anëtarët e saj dënuan veçanërisht aspektin historik të monumentit dhe do të kishin preferuar një ndërtim bashkëkohor . .

 Eksterieri 
parapamje| Fasada kryesore.
Teatri i inauguruar në vitin 2013 nuk është një kopje e saktë e teatrit të vitit 1927. Arkitekti, Jovan Stefanovski-Zan, nuk ka dashur të bëjë një kopje, por përkundrazi të rikthejë frymën e vendit, të rishfaqet një monument që ishte zhdukur nga peizazhi për rreth dyzet vjet, por që ekzistonte ende në kolektivin e kujtesës. Teatri i ri duhej të integronte edhe teknika moderne, për të qenë në të njëjtin nivel me sallat aktuale. Jovan Stefanovski-Zan përdori gjithashtu materiale ndërtimi bashkëkohore për të lehtësuar ndërtimin dhe për ta sjellë teatrin në botën moderne. Për të, ndërtesa është një lidhje midis së shkuarës dhe së tashmes . .

Nga ana e jashtme, teatri është mjaft besnik ndaj ndërtesës së vitit 1927, përveç ndryshimit të orientimit dhe disa shtesave, si dritaret e konviktit në çati. Kornizat e çatisë janë zbukuruar me 46 statuja, secila e lartë 2,20 mètres . Ata përfaqësojnë burra dhe gra me kostume të lashta dhe ilustrojnë komedinë, tragjedinë, muzikën dhe madje edhe letërsinë. Fillimisht, ishte planifikuar të vendoseshin midis tyre tre statuja të ngjashme nga teatri i vitit 1927. Megjithatë, për shkak të gjendjes së tyre të keqe, autoritetet vendosën t'i instalojnë ato në ambiente të mbyllura. Ndryshe nga statujat e vitit 1927, ato të teatrit të ri nuk janë prej mermeri por prej betoni . .

Sheshi i teatrit është zbukuruar me disa statuja, të bëra në një stil bashkëkohor. Dy prej tyre përfaqësojnë aktorët maqedonas, Todor Nikolovski dhe Petre Prliçko. Ato janë prodhuar nga Žarko Bašeski . .

 Brendësia 
parapamje| Dhoma e madhe.
Përmirësimet e teatrit në vitin 1927 përfshinin rritjen e numrit të vendeve dhe përmirësimin e dukshmërisë dhe akustikës. Hapësira e skenës është ridizajnuar tërësisht, në mënyrë që të jetë e pajisur me teknologjitë më të mira. Arkitekti krijoi gjithashtu më shumë hapësirë për artistët dhe administratën e teatrit, si dhe apartamente për mysafirë të shquar, një kafene-restorant me një tarracë dhe dhoma për prova. Më në fund imagjinoi një auditor të dytë, më të vogël, por edhe të pajisur me teknologjitë më të mira  .

Dekorimi i brendshëm është krejtësisht i ndryshëm nga ai që ishte i dukshëm në teatër në vitin 1927. Megjithatë, ai u prodhua në një stil historicist dhe synon të tregojë trashëgiminë kulturore maqedonase si dhe historinë e teatrit  .

Salla përmban një muze të vogël i cili gjurmon historinë e teatrit. Ai përmban veçanërisht pjesë nga teatri i vitit 1927. Disa statuja zbukurojnë hollin, ato përfaqësojnë figura të mëdha të teatrit maqedonas : Risto Krle, Yordan Haxhi Konstantinov-Dinot, Vojdan Chernodrinski, Vasil Iljoski dhe Anton Panov  .

Dhoma e madhe përmban 724 ndenjëse, të shpërndara ndërmjet dyshemesë dhe dy ballkoneve. Dhoma e vogël, e vendosur më poshtë, përmban 213 vende. E gjithë ndërtesa është 7 200   . .

 Trupa 
Trupa e Teatrit Kombëtar është më e madhja në vend. Ai mbledh rreth pesëdhjetë aktorë dhe repertori i tij është shumë i larmishëm. Që nga krijimi i saj në 1945, trupa ka paraqitur më shumë se 300 premiera dhe më shumë se 8 000 shfaqje në total  . Aktorët e Teatrit Kombëtar shpesh interpretojnë pjesë maqedonase, por një vend të rëndësishëm kanë edhe autorë nga ish-Jugosllavia dhe pjesa tjetër e botës, si Branislav Nušić, Ödön von Horváth, Raymond Queneau, Gabriel García Márquez, Peter Weiss, Sarah Kane, William Shakespeare, Mikhail Bulgakov, Samuel Beckett, Albert Camus, Georg Büchner, Sławomir Mrożek, Georges Feydeau, etj. .

Teatri Kombëtar Maqedonas fillimisht iu përkushtua tërësisht dramës, por pas dy sezonesh priti edhe një trupë baleti dhe opere. Opera e parë u prezantua në vitin 1947, dhe baleti i parë u shfaq në 1949. Të tre aktivitetet mbetën të grupuara deri në vitin 2004, kur trupat e baletit dhe të operës miratuan operacione të pavarura  . Para vitit 2013 dhe hapjes së teatrit të ri, të tre trupat zinin të njëjtën sallë, e cila tani është e rezervuar për Operën dhe Baletin Maqedonas (shkurtuar si MOB, МОБ).

 Shih edhe 
 Kultura e Maqedonisë së Veriut

 Referime 

 Lidhje të jashtme 
 .
Kategoria:Teatri Popullor i Maqedonisë së Veriut