Kisha Armene në Dhaka

Kisha Armene, e njohur edhe si Kisha Apostolike Armene e Ringjalljes së Shenjtë (), është një monument i rëndësishëm i vendosur në zonën Armanitola të Dhakës së vjetër, në Bangladesh. Kisha është dëshmi e ekzistencës së një bashkësie të rëndësishme armene në rajon në shekujt e XVII dhe të XVIII.

Historia
Në vijim të dominimit pers të Armenisë nga Safavidët e asaj kohe, armenët u dërguan nga sunduesit e tyre të rinj në rajonin e Bengalit për arësye ekonomike dhe politike. Megjithëse prania armene në Azinë Jugore tani është e parëndësishme, prania e tyre në Dhaka daton që nga shekulli i XVII. Armenët mbërritën në Dhaka për tregti, duke tregtuar jute dhe lëkurë. Përfitimet në këto sipërmarrje bindën disa prej tyre të vendoseshin në mënyrë permanente në Bengal. Zona ku ata banuan u bë e njohur si Armanitola.

Në vitin 1781 u ndërtua kisha tashmë e famshme armene në Rrugën Armene në Armanitola, atëherë një zonë e lulëzuar biznesi. Para se të ndërtohej kisha, vendi kishte qenë një varrezë armene, ku gurët e varrit që kanë mbijetuar shërbejnë si një kronikë e jetës armene në zonë. Agaminus Katçik, një armen, dhuroi tokën për ndërtimin e kishës. Në ndërtimin e kishës ndihmuan Mikel Cerkes, Okotavata Setur Sevorg, Aga Amnius dhe Merkers Poges.

Në pesëdhjetë vjetët në vazhdim të ndërtimit të kishës, në anën perëndimore të saj u ndërtua një kullë sahati. Sipas dëshmive, sahati mund të dëgjohej katër milje larg dhe njerëzit i sinkronizonin orat e tyre me tingullin e kambanës. Sahati pushoi së punuari në vitin 1880, ndërsa në vitin 1897, një tërmet e shkatërroi kullën. Armenët luajtën një pjesë të rëndësishme një tregtinë e jutes në Dhaka dhe konsideroheshin si pionerët e asaj tregtie në shekullin e XIX. Armeni i fundit që u kujdes për kishën ishte Mikel Housep Martirosian (Mikel Josef Martin). Ai ishte edhe një nga armenët e angazhuar në tregtinë e jutes. Duhet përmendur se në vitet 1980, kur kisha ishte më e brishtë dhe pranë zaptimit, z. Martin ndihmoi në mirëmbajtjen dhe mbijetesën e Kishës Armene në Dhaka. Pa sakrificat personale dhe përkushtimin e tij të plotë ndaj kishës, monumenti dhe historia e armenëve në Dhaka, nuk do të kishin mbijetuar. Z. Martin vdiq në Kanada më 10 prill 2020.

Arkitektura
Kisha është  e gjatë, me dy kate. Ajo ka katër dyer, 27 dritare, të cilat janë të gjitha harkore. Planimetria e ndërtesës ka një seksion kryesor, ku zhvillohen të gjitha ceremonitë e lutjes dhe dy krahë drejtkëndorë në secilën anë. Kati kryesor është i ndarë në tre pjesë: një pulpit i rrethuar me balustrada, një seksion i mesëm me dy dyer dhe një zonë e veçuar nga një gardh druri për tu ulur. Hyrja në kishë bëhet nëpërmjet këtyre dy krahëve drejtkëndorë, që janë edhe hapsira verande. Në katin e dytë të kishës ndodhen një palë shkallë spirale. Për skajin drejtkëndor në seksionin kryesor ndodhen tre dyer në katin përdhes dhe në katin e parë, që shndërrohet në një ballkon me balustrada. Krahët drejtkëndorë të kishës shndërrohen në hapsira tarrace në katin e parë. Përveç këtyre kishte edhe një kullë sahati të ndërtuar nga Johans Paru Pijet Sarkis. Kulla e sahatit u shkatërrua nga tërmeti i vitit 1897. Kisha ka një kullë katrore me një "shonkhonil" (kullë e veçantë e përdorur në Indi për të treguar respekt) në krye të saj. Navata e kishës është  e gjerë. Në kishë ka disa piktura të bukura të artistit Charles Port. Mbrapa pulpitit ndodhet një dhomë e përdorur si pagëzimore, me një vaskë pagëzimi prej mermeri  të thellë.

Përdorimi modern
Në vitin 1996 gjatë vizitës në Dhaka në kompleksin e kishës qëndroi Nënë Tereza.

Në varrezën e vjetër, mes 350 vetave të varrosur aty, në varrin e Katçik Avatik Thomas, qëndron një shtatore që paraqet gruan e tij. Shtatorja u ble nga Kalkuta dhe në varr është gdhendur shkrimi "Më i miri i burrave".

Ka qenë subjek i dokumentarëve të BBC-së dhe AFP-së përpara se të shpallej një monument historik nga Qeveria e Bangladeshit dhe të vendosej nën mbikëqyrjen e Departamentit të Arkeologjisë të Ministrisë së Çështjeve Kulturore të Bangladeshit, që ka marrë masa për restaurimin dhe ruajtjen e saj. Qeveria e Armenisë ka treguar interes për të bashkëpunuar në përpjekjen e Qeverisë së Bangladeshit. Tani, gjatë ditës, kisha është e hapur për vizitorët.

 Mirëmbajtja 
Janë gjashtë anëtarë të stafit që kujdesen për kishën. Armen Arslanian është kujdestari, që drejton një skuadër të vogël. Në Dhaka nuk ka më bashkësi armene, por kisha ofrohet për tu përdorur rregullisht për shërbime Kishës së Bangladeshit. Ndonjëherë zhvillohen rite armene nga priftërinjtë armenë vizitorë. 

Një prift armen rezident u caktua për të shkuar aty nga Armenia në vitin 2023. Prifti do të banoi në kishën në Dhaka për shumicën e muajit, por gjithashtu do të jetë i disponueshëm edhe për nevojat e bashkësive armene në Singapor dhe Mjanmar.

Çdo të enjte, kjo kishë pret qindra vizitorë, që janë kryesisht vendas. Gjatë asaj dite, ajo ofron ushqim për njerëzit në nevojë, që quhet "Programi i Ndihmës Ushqimore të Mikel Martinit". Foshnjet marrin qumësht, ndërsa të tjerët vaktin e plotë. Kisha ka një libër vizitorësh, ku mysafirët mund të nënshkruajnë.

 Galeri Pamjesh

Shiko gjithashtu
 Arkitektura Kishtare Armene
 Kisha armene
 Armenët në Bengal
 Armanitola
 Kisha Katedrale e Shën Thomait në Dhaka
 Krishtërimi në Bangladesh
 Kisha e Rruzares së Shenjtë në Dhaka
 Lista e vendeve të adhurimit në Dhaka
 Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër
 Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës
 Historia e Dhakës
 Arkitektura e Dhakës

Referime

Bibliografia





Lidhje të jashtme

 Uebsajti i Kishës Armene në Bangladesh

Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVIII
Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh
Kategoria:Kisha