Feja në Azi

Azia është kontinenti më i madh dhe më i populluar dhe vendlindja e shumë feve duke përfshirë Budizmin, Krishterimin, Konfucianizmin, Hinduizmin, Islamin, Xhainizmin, Judaizmin, Shintoizmin, Sikizmin, Taoizmin dhe Zoroastrianizmin . Të gjitha traditat kryesore fetare praktikohen në rajon dhe forma të reja po shfaqen vazhdimisht. Azia shquhet për diversitetin e saj të kulturës. Hinduizmi dhe Islami janë fetë më të mëdha në Azi.

 Historia 

Azia është vendlindja e 11 feve kryesore, të dhënat e shkruara të të cilave përfshijnë Judaizmin, Hinduizmin, Taoizmin, Shintoizmin, Zoroastrianizmin, Budizmin, Jainizmin, Krishterimin, Islamin, Sikizmin dhe Besimin Bahá'í .

 Fetë Indiane 

Fetë Dharmike janë fetë më të vjetra të Azisë. Të gjitha fetë indiane e kanë origjinën në nënkontinentin Indian . Të gjitha këto fe kanë koncepte të ngjashme si dharma, karma dhe rimishërimi, por interpretimi i këtyre koncepteve ndryshon me secilën fe.

 Hinduizmi 
parapamje|Tempulli në Bhaktapur, Nepal
Hinduizmi është feja e dytë më e madhe në Azi me rreth 1.2 miliardë ndjekës, kryesisht në Azinë Jugore dhe Juglindore .  Hinduizmi, si të gjitha fetë Dharmike, e ka origjinën në Indi . Më shumë se 94% e popullsisë globale hindu jeton në Indi. Demografikisht, është feja më e madhe në Indi (80%), Nepal (85%) dhe ishullin Bali (87%),  me pakica të forta në kombet aziatike të Butanit, Fixhit, Indonezisë, Malajzisë, Bangladeshit., Pakistani, Singapori, Sri Lanka, Emiratet e Bashkuara Arabe, Omani, Jemeni, Rusia, Arabia Saudite, Bahreini, Kuvajti, Katari, Mianmari, Filipinet dhe Afganistani . 

 Budizmi 
djathtas|parapamje|337x337px|Gautama Buda
Budizmi u themelua nga Siddartha Gautama, i cili njihet si Buda . Budizmi është feja e katërt më e madhe botërore dhe feja e tretë më e madhe në Azi, e cila aderohet nga 12% e popullsisë së Azisë.  Është feja mbizotëruese dhe mban shumicën e popullsisë në Tajlandë (95%), Myanmar (89%), Kamboxhia (98%),   Sri Lanka (70%), Laos (67%), Mongoli ( 54%), Japonia (20%.  - 36%  ose 67%  ), Butani (75%), Tibeti (79%)  dhe Makau (80%).  Popullata të mëdha budiste banojnë në Tajvan (35%), Singapor (33%), Korenë e Jugut (22.9%), Malajzi (19.8%), Kinë (18.2%), Hong Kong (15%), Korenë e Veriut (13.8%), Nepal (10.7%), Vietnam (10%),  Ladakh (39.65%) dhe Sikkim (27.39%).  Ka edhe pakica të forta budiste në Indi, Indonezi, Brunei, Filipine, Bangladesh dhe Rusi .

Para ardhjes së Islamit, Budizmi ishte një nga fetë më të praktikuara në Azinë Qendrore, Afganistan, Malajzi, Filipine dhe Indonezi .   

 Xhainizmi 
Xhainizmi është një fe indiane . Jainët gjenden kryesisht në Indi, por gjithnjë e më shumë gjenden në të gjithë botën.  Jainët kanë ndikuar dhe kontribuar ndjeshëm në sferat etike, politike dhe ekonomike në Indi. Jainët kanë një traditë të lashtë të bursave dhe kanë shkallën më të lartë të shkrim-leximit për një komunitet fetar në Indi.   

 Sikizmi 
Sikhizmi është feja e pestë më e madhe e organizuar në botë,  me rreth 30 milionë ndjekës.  Është një fe monoteiste e themeluar nga Guru Nanak Dev në vitet 1500. Feja i shpall rrënjët e saj në zonën e rajonit të Punjabit, në pjesën veriore të nënkontinentit Indian .

Ky sistem i filozofisë dhe shprehjes fetare ka qenë i njohur tradicionalisht si Gurmat (fjalë për fjalë këshilla e guruve) ose Sikh Dharm. Sikhizmi e ka origjinën nga fjala Sikh, e cila nga ana tjetër vjen nga rrënja sanskrite śhiṣhya që do të thotë "dishepull" ose "nxënës", ose śhikṣha që do të thotë "udhëzim".

Sikhizmi është feja e 4-të më e madhe në Indi me 2% të popullsisë totale që janë Sikh. Ekziston gjithashtu një përqendrim i madh i Sikhëve në Malajzi, Tajlandë, Myanmar, Filipine, Pakistan, Afganistan, Hong Kong, Singapor, Indonezi, Kuvajt dhe Emiratet e Bashkuara Arabe .

 Fetë Ibrahimike 

 Judaizmi 
Judaizmi është feja mbizotëruese në Izrael (75.6%), e cila ka një popullsi nominale hebreje prej rreth 6.1 milion. 

Jashtë Izraelit ka komunitete të vogla diaspore të popullit hebre që jetojnë në Turqi (17,400),  Azerbajxhan (9,100),  Iran (8,756),  Indi (5,000) dhe Uzbekistan (4,000). 

 Krishterimi 
djathtas|parapamje|180x180px|CSI - Kisha e parë Anglikane në Indi 
Krishterimi është një fe monoteiste abrahamike e bazuar në jetën dhe mësimet e Jezusit të Nazaretit . Pasuesit e tij, të njohur si të krishterë, besojnë se Jezusi është Krishti, ardhja e të cilit si Mesia u profetizua në Biblën Hebraike, e quajtur Dhiata e Vjetër në Krishterim dhe e kronizuar në Dhiatën e Re, të cilat janë sjellë së bashku në Biblën e Krishterë si shkrim kanonik. .  Është feja më e madhe në botë me rreth 2.4 miliardë ndjekës dhe është e larmishme kulturalisht dhe tradicionalisht.  Krishterimi është një fe e përhapur e pakicave në Azi me më shumë se 286 milionë ndjekës sipas Qendrës Kërkimore Pew në 2010,  dhe gati 364 milionë sipas Librit të Vitit të Britannica 2014.  që përbën rreth 12.6% të popullsisë së përgjithshme të Azisë .

Vetëm gjashtë vende janë kryesisht të krishtera : Rusia aziatike e cila kryesisht aderon në Kishën Ortodokse Ruse ; Qiproja, e cila është kryesisht ortodokse ; Filipinet, i cili është kombi i tretë më i madh katolik romak në botë;  Timori Leste, i cili është kombi më dërrmues i krishterë (99.6%) dhe kombi katolik romak në Azi (97.6%);  Armenia, i cili ishte shteti i parë që adoptoi një emërtim të krishterë si fe shtetërore; dhe Gjeorgjia (88.1).  

 Islami 
djathtas|parapamje|180x180px|Xhamia në Afganistan
Islami është një fe monoteiste dhe ibrahimike e artikuluar nga Kur'ani, një libër i konsideruar nga ithtarët e tij si fjala fjalë për fjalë e Zotit dhe nga mësimet dhe shembulli normativ (i quajtur Sunet dhe i përbërë nga hadithi) i Muhamedit, i konsideruar prej tyre të jetë profeti i fundit i Zotit. Islami është feja e vetme më e madhe në Azi me rreth 1.3 miliardë ndjekës.   Azia përbën në terma absolutë popullsinë myslimane të botës .  Azia Jugore dhe Juglindore janë shtëpia e vendeve myslimane më të populluara, me Indonezinë, Pakistanin, Indinë dhe Bangladeshin që kanë më shumë se 100 milionë adhurues. Sipas të dhënave të qeverisë amerikane, në vitin 2006 kishte 20 milionë myslimanë në Kinë . Në Azinë Perëndimore, vendet joarabe të Iranit dhe Turqisë janë vendet më të mëdha me shumicë myslimane. Në Azinë Jugore, Pakistani dhe Bangladeshi janë vendet me shumicën më të madhe myslimane. Në Azinë Qendrore, Afganistani dhe Uzbekistani janë vendet me shumicën më të madhe myslimane.

Indonezia është 86% myslimane dhe është vendi me popullsinë më të madhe myslimane në botë, Pakistani është 97% mysliman, Bangladeshi është 89%.Popullsia muslimane e Indisë është 14% e totalit, afërsisht 200 milionë njerëz, e cila u rrit për shkak të mentalitetit pluralist të feve vendase indiane.  Rreth 6-11 për qind, rreth 6 - 12 milionë njerëz në Filipine janë myslimanë.      Myslimanët e Tajlandës përbëjnë 4.6 për qind të popullsisë, ose afërsisht 3 milionë njerëz.  Gjithashtu myslimanët e Sri Lankës përbëjnë 10 për qind të popullsisë, ose afërsisht 2.5 milionë njerëz

 Besimi Bahá'í 
djathtas|parapamje|180x180px|Tempulli Bahá'í ( Battambang, Kamboxhia )
Besimi Bahá'í është një fe abrahamike edhe pse është krejt e ndryshme nga Krishterimi, Islami dhe Judaizmi . Kështu u themelua nga Bahá'u'lláh-u në atë që atëherë ishte Persia (e njohur edhe si Iran). Sot  popullsia më e madhe kombëtare e Bahá'í-ve është në Indi me nga 1.7 milion  deri në mbi 2 milion,  ku ka edhe Tempullin e Lotusit . Popullsi të konsiderueshme gjenden në shumë vende, duke përfshirë Vietnamin dhe Malajzinë, ku "rreth 1%", rreth 260,000, të popullsisë janë Bahá'í.  Në vende të tjera, si Kazakistani, ka 25 Asamble Shpirtërore Lokale. 

 Druzët 
djathtas|parapamje|180x180px|Dinjitarët druze që festojnë festivalin Nabi Shu'ajb në varrin e profetit në Hitin, Izrael .
Druzët janë një grup etnorefetar ezoterik arabishtfolës  me origjinë nga Azia Perëndimore, të cilët vetë-identifikohen si Populli i Monoteizmit ( Al-Muwaḥḥidūn ).  Jethro i Midianit konsiderohet një paraardhës i Druzëve, të cilët e nderojnë atë si themeluesin e tyre shpirtëror dhe kryeprofetin.      

Numri i njerëzve Druze në mbarë botën është midis 800,000 dhe një milion, me shumicën dërrmuese që banojnë në Levant.
Feja në Azi sipas shteteve
Azia Lindore
 Shteti Popullësia Krishterimi Islami Të pafe Hinduizmi Budizmi Fe tradicionale Të tjerë Hebrenjtë Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Kina                 {{formatnum:<0.01}}Hong Kongu                 Makau                 Tajvani                  Japonia                 Koreja e Veriut                  Koreja e Jugut                 Mongolia                  Totali                 {{formatnum:<0.01}}
Azia Juglindore
 Shteti Popullësia Krishterimi Islami Të pafe Hinduizmi Budizmi Fe tradicionale Të tjerë Hebrenjtë Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. %Brunei                 Kamboxhia                 Indonezia                 Laosi                 Malajzia                 Mianmari                 Filipinet                  Singapori                 Tajlanda                 Timori Lindor                 Vietnami                  Totali                 
Azia Jugore
 Shteti Popullësia Krishterimi Islami Të pafe Hinduizmi Budizmi Fe tradicionale Të tjerë Sikizmi Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. %Afganistani                 Bangladeshi                 Butani                 India                 Maldivet                  Nepali                 Pakistani                 Sri Lanka                  Totali                  
Azia Qëndrore
 Shteti Popullësia Krishterimi Islami Të pafe Hinduizmi Budizmi Fe tradicionale Të tjerë Hebrenjtë Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Kazakistani                  Kirgistani                  Taxhikistani                 Turkmenistani                 Uzbekistani           {{formatnum:< 0.01}}  {{formatnum:< 0.01}}    {{formatnum:< 0.01}}Totali60,720,0005,646,8209.3053,850,16088.691,042,5001.72550000.0133,060< 0.0554,4200.1016,030< 0.051,000< 0.01
Feja në Azinë Perëndimore
 Shteti Popullësia Krishterimi Islami Të pafe Hinduizmi Budizmi Fe tradicionale Të tjerë Hebrenjtë Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Armenia    {{formatnum:<1000}}              Azerbajxhani]]
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 

|- style="text-align:right"
| style="text-align:left" | Bahreini
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 

|- style="text-align:right"
| style="text-align:left" | Qipro
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 

|- style="text-align:right"
| style="text-align:left" |Irani
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 

|- style="text-align:right"
| style="text-align:left" | Iraku
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|- style="text-align:right"

|- style="text-align:right"
| style="text-align:left" | Jordania
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|- style="text-align:right"

| style="text-align:left" | Kuvajti
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 

|- style="text-align:right"
| style="text-align:left" |Libani
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 

|- style="text-align:right"
| style="text-align:left" | Omani
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 

|- style="text-align:right"
| style="text-align:left" |Palestina
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 

|- style="text-align:right"
| style="text-align:left" | Katari
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 

|- style="text-align:right"
| style="text-align:left" |Arabia Saudite
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 

|- style="text-align:right"
| style="text-align:left" |Siria
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 

|- style="text-align:right"
| style="text-align:left" |Turqia
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 

|- style="text-align:right"
| style="text-align:left" | [[Feja në Emiratet e Bashkuara Arabe|Emiratet e Bashkuara Arabe                 Jemeni                 Totali

 Të tjera 

 Feja në Evropë
 Feja në Amerikën e Veriut
 Feja në Amerikën e Jugut
 Feja në Afrikë

Kategoria:Feja sipas kontinentit
Kategoria:Azi