Konventa për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale

Konventa për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale është një traktat i UNESCO-s i miratuar nga Konferenca e Përgjithshme e UNESCO-s më 17 tetor 2003. Konventa hyri në fuqi në vitin 2006, pas tridhjetë instrumenteve të ratifikimit nga Shtetet Anëtare të UNESCO-s.  Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage Rumania ishte shteti i 30-të, që ratifikoi marrëveshjen më 20 janar 2006.  Që nga tetori 2022, 180 shtete e kanë ratifikuar, miratuar ose pranuar konventën. States Parties to the Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage.

 Përmbajtja 

 Paraqitja 
Konventa përmban dispozitat e mëposhtme:

 Dispozitat e përgjithshme
 Organet e Konventës
 Ruajtja e trashëgimisë kulturore jomateriale në nivel kombëtar
 Ruajtja e trashëgimisë kulturore jomateriale në nivel ndërkombëtar
 Bashkëpunimi dhe ndihma ndërkombëtare
 Fondi i Trashëgimisë Kulturore Jomateriale
 Raportet
 Klauzola kalimtare
 Klauzolat përfundimtare

 Qëllimet 
Ndryshe nga konventat e tjera të UNESCO-s, kjo konventë fillon me deklarimin e qëllimeve të saj, të cilat janë;

 për të mbrojtur trashëgiminë kulturore jomateriale;
 për të siguruar respektimin e trashëgimisë kulturore jomateriale të komuniteteve, grupeve dhe individëve në fjalë;
 për të rritur ndërgjegjësimin në nivel lokal, kombëtar dhe ndërkombëtar për rëndësinë e trashëgimisë kulturore jomateriale dhe për të garantuar vlerësimin reciprok të saj;
 për të ofruar bashkëpunim dhe ndihmë ndërkombëtare.

 Përkufizimi 
Trashëgimia kulturore jomateriale i referohet "traditave ose shprehjeve të gjalla të trashëguara nga paraardhësit tanë dhe të transmetuara tek pasardhësit tanë, të tilla si traditat gojore, artet e shfaqjes, praktikat shoqërore, ritualet, ngjarjet festive, njohuritë dhe praktikat në lidhje me natyrën dhe universin ose njohuritë dhe aftësitë". për të prodhuar zanate tradicionale”. What is Intangible Cultural Heritage p.3 Konventa e përcakton si më poshtë:{{ordered list|to safeguard the intangible cultural heritage;|to ensure respect for the intangible cultural heritage of the communities, groups and individuals concerned;|to raise awareness at the local, national and international levels of the importance of the intangible cultural heritage, and of ensuring mutual appreciation thereof;|to provide for international cooperation and assistance.Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage Article 1

 Funksioni 
Konventa punon në nivel kombëtar dhe ndërkombëtar. Në nivel kombëtar, shtetet palë duhet të 'marrin masat e nevojshme për të siguruar ruajtjen e trashëgimisë kulturore jomateriale të pranishme në territorin e tyre. " Këto masa përfshijnë identifikimin e trashëgimisë kulturore jomateriale që ekziston në territorin e saj, miratimin e politikave të përshtatshme, promovimin e arsimit etj. Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage Article 11 Përveç kësaj, në marrjen e këtyre masave, çdo shtet palë duhet "të përpiqet të sigurojë pjesëmarrjen më të gjerë të mundshme. të komuniteteve, grupeve dhe, sipas rastit, individëve që krijojnë, mirëmbajnë dhe transmetojnë një trashëgimi të tillë, dhe për t'i përfshirë ata Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage Article 15 mënyrë aktive në menaxhimin e saj".

Në nivel ndërkombëtar, kjo konventë promovon bashkëpunimin, i cili përfshin "shkëmbimin e informacionit dhe përvojës, nismat e përbashkëta dhe ngritjen e një mekanizmi ndihme" për shtetet e tjera palë. Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage Article 19

Listat

Komiteti i Konventës publikon dhe mban të përditësuara dy lista të trashëgimisë kulturore jomateriale: Listën Përfaqësuese të Trashëgimisë Kulturore Jomateriale të Njerëzimit dhe Listën e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale që kanë nevojë për mbrojtje urgjente . Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage Article 16,17

Fondi i Trashëgimisë Kulturore Jomateriale

Konventa krijon Fondin e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale, përdorimi i të cilit vendoset nga komiteti. Fondi përbëhet kryesisht nga kontributet e shteteve palë dhe fondet e Konferencës së Përgjithshme të UNESCO-s. Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage Article 25

 Historia 

 Pararendësit 
Një nga rastet e para ndërkombëtare që përmendi ruajtjen e 'trashëgimisë jomateriale' ishte Konferenca Botërore mbi Politikat Kulturore në Mexico City në 1982. Working towards the 2003 Convention p.6 Kjo Konferencë e përkufizoi trashëgiminë kulturore si "vepra të prekshme dhe jomateriale përmes të cilave shprehet krijimtaria e njerëzve" dhe kërkoi nga UNESCO dhe shtetet anëtare të marrin masa për mbrojtjen e kësaj lloj trashëgimie. 

Në vitin 1989, UNESCO miratoi Rekomandimin për Mbrojtjen e Kulturës Tradicionale dhe Folklorit si instrumentin e parë ligjor në drejtim të mbrojtjes së trashëgimisë kulturore jomateriale. Working towards the 2003 Convention p.7 Ky rekomandim pasqyronte idetë e konferencës së mëparshme në Mexico City. UNESCO ka realizuar disa programe promovuese për sensibilizimin e këtij rekomandimi, por jo shumë të suksesshme.  Megjithatë, në fund të viteve 1990, u mbajt një konferencë për vlerësimin e këtij rekomandimi, e cila vuri në dukje disa probleme që duheshin marrë parasysh në hartimin e konventës. Working towards the 2003 Convention p.10

Në vitin 1997, UNESCO nisi programin e Shpalljes së Kryeveprave të Trashëgimisë Orale dhe Jomateriale të Njerëzimit, me synimin për të rritur ndërgjegjësimin për rëndësinë e trashëgimisë jomateriale. Ky program shpalli gjithsej 90 kryevepra midis viteve 2001 dhe 2005 dhe shkaktoi lëvizjen drejt konventës. Proclamation of the Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity (2001–2005)

 Themelimi 
Sipas kërkesës së shteteve anëtare, një studim paraprak, i ndërmarrë nga Drejtori i Përgjithshëm, se si mund të kryhej mbrojtja e trashëgimisë kulturore jomateriale, rekomandoi krijimin e një dokumenti të ri që vendos një standard ndërkombëtar. 

Në vitin 2001, Konferenca e Përgjithshme miratoi një instrument tjetër, Deklaratën Universale mbi Diversitetin Kulturor , e cila përfshin gjithashtu nene që kanë të bëjnë me ruajtjen e "trashëgimisë në të gjitha format".  Kjo deklaratë dhe plani i saj i veprimit paraqisnin idenë bazë të konventës së ardhshme dhe që ndihmuan në zhvillimin e saj. 

Si rezultat i shumë takimeve për dy vjet, projekt-konventa u soll në Konferencën e Përgjithshme dhe u miratua në vitin 2003.

 Pritja 
Përkufizimi i trashëgimisë kulturore jomateriale është kritikuar si potencialisht jo i plotë dhe/ose duke krijuar një "kuti të vështirësive të Pandorës".  Për shembull, në një artikull të vitit 2004 në Muzeun Ndërkombëtar , Richard Kurin thotë se për shkak se konventa nuk njeh aktivitete kulturore që nuk janë në përputhje me instrumentet ndërkombëtare të të drejtave të njeriut, disa aktivitete, të tilla si gjymtimi gjenital femëror , që grupet mund t'i konsiderojnë si kritike për kultura e tyre, nuk janë të pranueshme. Në mënyrë të ngjashme, Kurin vëren se meqenëse kultura e shumë grupeve përkufizohet në kundërshtim me kulturat e tjera, kërkesa për "respekt të ndërsjellë" mund të lërë jashtë këngët dhe tregimet tradicionale që lavdërojnë "perandorinë, mbretërit fitimtarë, konvertimin fetar ose rezistencën ndaj padrejtësisë së perceptuar, martirizimit. dhe disfatë”.  Megjithatë, Kurin vë në dukje gjithashtu se përkufizimi mund të jetë më i gjerë se sa ishte menduar nga projektuesit e tij, të cilët fillimisht kishin planifikuar vetëm për të mbrojtur "aktivitetet kulturore tradicionale". Ai thotë se është mjaftueshëm i fortë për të përfshirë forma më moderne të kulturës, duke përfshirë gjëra të tilla si " muzika rap , kriket australian , kërcimi modern, njohuritë arkitekturore post-moderniste dhe baret karaoke ". 

Richard Kurin ka argumentuar se ndarja e kulturës në njësi individuale nuk është në përputhje me pikëpamjet moderne akademike të kulturave.  Përveç kësaj, Michael Brown ka argumentuar se fokusi i konventës në katalogimin bazohet në një besim të vjetëruar se renditja e detajeve të një kulture ka njëfarë lidhje me ruajtjen e asaj kulture.  Shtetet inkurajohen gjithashtu të miratojnë programe për të mbrojtur trashëgiminë kulturore jomateriale, megjithëse çdo punë e tillë duhet të bëhet në bashkëpunim me praktikuesit vendas. Ky aspekt është kritikuar gjithashtu, pasi është e paqartë se si një shtet mund të mbrojë një praktikë kulturore me forcë, veçanërisht nëse ka interes të pamjaftueshëm nga praktikuesit vendas.

 Shih edhe 
 Trashëgimia kulturore jomateriale

 Referime 

Kategoria:Traktate të Shqipërisë
Kategoria:Traktate të UNESCO-s
Kategoria:Dokumente ndërkombëtare të trashëgimisë kulturore