Arkitektura e kishës armene

Arkitektura e kishës armene është lloj stili arkitekturor i kishës armene të krijuara që nga koha apostolike e krishterimit në malësinë armene gjatë shekullit të 1-të. Ajo u zhvillua gjatë viteve të fundit të 1900-ës. Sipas profesorit Dikran Koujmjian me gradë doktorature në Studimet Armene nga Universiteti i Kolumbisë,  stili i veçantë i arkitekturës së kishës armene u krijua nga fundi i shekullit të 6-të ose fillimi i shekullit të 7-të dhe u bë stili kryesor në arkitekturën e krishterë., shumë kohë përpara se të formohej arkitektura e stilit bizantin, romak dhe gotik apo më pak të njohura etiopiane, skandinave dhe sllave. 

 Karakteristikat 
Me krishterimin si fe zyrtare në Armeni në vitin 300, arkitektura armene u zhvillua shumë. Kishat e para armene u ndërtuan me urdhër të Shën Gregorit Iluminator të cilat ndërtoheshin në majë të tempujve paganë, duke imituar disa aspekte të arkitekturës armene parakristiane. Kishat armene kanë disa tipare dalluese me karakteristika të përbashkëta:
parapamje|293x293px| Kisha e Shën Hripsimes, 618 pas Krishtit, me ndryshime të mëvonshme, një kishë e rëndësishme e hershme.

 Kupola me majë, që të kujtojnë konin vullkanik të Araratit të Madh. Kupola konike ose gjysmëkonike me segmente është e montuar mbi tavanet e harkuar në një kupole cilindrike (zakonisht poligonale nga jashtë, më shpesh tetëkëndore). 
 Theksimi vertikal i gjithë strukturës, me lartësi që shpesh tejkalon gjatësinë e një kishe. 
 Përforcimi i vertikalitetit me dritare të larta e të ngushta. 
 Tavanet me hark prej guri.
 E përbërë pothuajse tërësisht prej guri, zakonisht tufë vullkanike ose bazalt. 
 Afresket dhe gdhendjet, nëse janë të pranishme, zakonisht janë të zbukuruara dhe përfshijnë hardhi dhe gjethe rrushi të ndërthurura të rrotulluara.
 Përdorimi i rëndë i harqeve të larta strukturore, si për mbështetjen e kupolës si pjesë e tamburit, tavanit të harkuar dhe mureve vertikale.
 Kupolat që kryqëzohen për të mbështetur kupolën, si në bazilikat ashtu edhe në kishat e planifikuara nga qendra.
 Dekorimi skulpturor i mureve të jashtme, duke përfshirë figura.

 Klasifikimi i kishave tradicionale armene 
Brenda kufijve të karakteristikave të përbashkëta të lartpërmendura, kisha ndryshojnë nga njëra-tjera duke pasqyruar kohën, vendin dhe krijimtarinë e projektuesit të saj. Toros Toramanian dalloi stilet e mëposhtme klasike gjatë studimit të këtyre variacioneve në fillim të shekullit të 20-të: 
+Stilet klasike të arkitekturës armene sipas Toros Toramanian  Stili Nomenklatura armene Shembull Bazilika Bazilik (Bazilik) Jererouk Bazilika me kube Gmbetakir bazilik (Gmbetակիր bazilik) Bazilika e Tekorit Kryqiforme Etchmiadznatip (Էջմիածնատիպ; fjalë për fjalë "lloj Etchmiadzin") Katedralja Etchmiadzin Drejtkëndëshe me theks vertikal Oughghagitz karankiun (Ughghagitz katror) Kisha e Shën Gajanes Radiale Sharavighayin (Shառavighayin) Kisha e Shen Hripsimes Rrethore Zvartnotsatip (Zvartnotsatip; fjalë për fjalë "lloj Zvartnots") Katedralja Zvartnots

 Shih edhe 

 Arkitektura armene

 Referime 

Kategoria:Artikuj nga CEE Spring 2024