Gjeografia njerëzore

Gjeografia njerëzore ose antropogjeografia është degë e gjeografisë e cila studion marrëdhëniet hapësinore midis komuniteteve njerëzore, kulturave, ekonomive dhe ndërveprimet e tyre me mjedisin, shembuj të të cilave përfshijnë shtrirjen urbane dhe rizhvillimin urban .  Ai analizon ndërvarësinë hapësinore ndërmjet ndërveprimeve sociale dhe mjedisit nëpërmjet metodave cilësore dhe sasiore .   Kjo qasje shumëdisiplinore bazohet në sociologji, antropologji, ekonomi dhe shkenca mjedisore, duke kontribuar në një kuptim gjithëpërfshirës të lidhjeve të ndërlikuara që formojnë hapësirat e banuara.  

 Historia 
Shoqëria Mbretërore Gjeografike u themelua në Angli në 1830.  Profesori i parë i gjeografisë në Mbretërinë e Bashkuar u emërua në 1883,  dhe intelekti i parë gjeografik i madh që u shfaq në MB ishte Halford John Mackinder, i emëruar profesor i gjeografisë në Shkollën Ekonomike të Londrës në 1922.  

Shoqëria National Geographic u themelua në Shtetet e Bashkuara në 1888 dhe filloi botimin e revistës National Geographic e cila u bë dhe vazhdon të jetë një popullarizues i madh i informacionit gjeografik. Shoqëria ka mbështetur prej kohësh kërkimin dhe edukimin gjeografik mbi temat gjeografike.

Shoqata e Gjeografëve Amerikanë u themelua në vitin 1904 dhe u riemërua Shoqata Amerikane e Gjeografëve në 2016 për të pasqyruar më mirë karakterin gjithnjë e më ndërkombëtar të anëtarësimit të saj.

Një nga shembujt e parë të metodave gjeografike që përdoren për qëllime të tjera përveç përshkrimit dhe teorisë së vetive fizike të tokës është harta e John Snow e shpërthimit të kolerës në Broad Street në 1854 . Megjithëse Snow ishte kryesisht një mjek dhe një pionier i epidemiologjisë dhe jo një gjeograf, harta e tij është ndoshta një nga shembujt më të hershëm të gjeografisë shëndetësore .

Dallimet tashmë mjaft të dallueshme midis nënfushave të gjeografisë fizike dhe asaj njerëzore u zhvilluan në një datë të mëvonshme. Lidhja midis vetive fizike dhe njerëzore të gjeografisë është më e dukshme në teorinë e determinizmit mjedisor, e bërë e njohur në shekullin e 19-të nga Carl Ritter dhe të tjerë, dhe ka lidhje të ngushta me fushën e biologjisë evolucionare të asaj kohe. Determinizmi mjedisor është teoria se zakonet fizike, mendore dhe morale të njerëzve janë drejtpërdrejt për shkak të ndikimit të mjedisit të tyre natyror. Megjithatë, nga mesi i shekullit të 19-të, determinizmi mjedisor u sulmua për mungesën e ashpërsisë metodologjike të lidhur me shkencën moderne, dhe më vonë si një mjet për të justifikuar racizmin dhe imperializmin .

Një shqetësim i ngjashëm me aspektet njerëzore dhe fizike është i dukshëm gjatë fundit të 19-të dhe gjysmës së parë të shekullit të 20-të, i fokusuar në gjeografinë rajonale . Qëllimi i gjeografisë rajonale, përmes diçkaje të njohur si rajonalizimi, ishte të përvijonte hapësirën në rajone dhe më pas të kuptonte dhe përshkruante karakteristikat unike të secilit rajon si nga aspekti njerëzor ashtu edhe ai fizik. Me lidhje me potencializmin dhe ekologjinë kulturore, disa nga të njëjtat nocione të efektit shkakësor të mjedisit në shoqëri dhe kulturë mbeten me determinizmin mjedisor.

Megjithatë, në vitet 1960, revolucioni sasior çoi në kritika të forta ndaj gjeografisë rajonale. Për shkak të mungesës së perceptuar të ashpërsisë shkencore në një natyrë tepër përshkruese të disiplinës dhe një ndarje të vazhdueshme të gjeografisë nga dy nënfushat e saj të gjeografisë fizike dhe njerëzore dhe nga gjeologjia, gjeografët në mesin e shekullit të 20-të filluan të aplikojnë modele statistikore dhe matematikore. me qëllim të zgjidhjes së problemeve hapësinore.  Pjesa më e madhe e zhvillimit gjatë revolucionit sasior është tashmë e dukshme në përdorimin e sistemeve të informacionit gjeografik ; përdorimi i statistikave, modelimi hapësinor dhe qasjet pozitiviste janë ende të rëndësishme për shumë degë të gjeografisë njerëzore. Gjeografë të njohur nga kjo periudhë janë Fred K. Schaefer, Waldo Tobler, William Garrison, Peter Haggett, Richard J. Chorley, William Bunge dhe Torsten Hägerstrand .

Nga vitet 1970, u shfaqën një sërë kritikash ndaj pozitivizmit të lidhur tani me gjeografinë. Të njohura me termin ' gjeografi kritike ', këto kritika sinjalizuan një tjetër pikë kthese në disiplinë. Gjeografia e sjelljes u shfaq për ca kohë si një mjet për të kuptuar se si njerëzit bënin hapësira dhe vende të perceptuara dhe merrnin vendime për vendndodhjen. 'gjeografia radikale' më me ndikim u shfaq në vitet 1970 dhe 1980. Ai mbështetet shumë në teorinë dhe teknikat marksiste dhe është i lidhur me gjeografë si David Harvey dhe Richard Peet . Gjeografët radikalë kërkojnë të thonë gjëra kuptimplota për problemet e njohura përmes metodave sasiore,  japin shpjegime në vend të përshkrimeve, parashtrojnë alternativa dhe zgjidhje dhe janë të angazhuar politikisht,  në vend që të përdorin shkëputjen e lidhur me pozitivistët. (Shkëputja dhe objektiviteti i revolucionit sasior u kritikua në vetvete nga gjeografët radikalë si një mjet i kapitalit). Gjeografia radikale dhe lidhjet me marksizmin dhe teoritë e lidhura me të mbeten një pjesë e rëndësishme e gjeografisë bashkëkohore njerëzore (Shih: Antipode ). Gjeografia kritike pa gjithashtu prezantimin e 'gjeografisë humaniste', e lidhur me punën e Yi-Fu Tuan, e cila shtyu për një qasje shumë më cilësore në metodologji.

Ndryshimet në gjeografinë kritike kanë çuar në qasje bashkëkohore në disiplinë si gjeografia feministe, gjeografia e re kulturore, gjeografia e vendbanimeve, gjeografitë "demonike" dhe përfshirja me teoritë dhe filozofitë postmoderne dhe post-strukturore .

 Shih edhe 
 Gjeografia
 Gjeografia fizike

 Referime 

Kategoria:Antropologji
Kategoria:Gjeografi njerëzore