Etnolinguistika

Etnolinguistika (nganjëherë e quajtur linguistikë kulturore ) është një fushë e gjuhësisë antropologjike që studion marrëdhëniet midis një gjuhe ose grupi gjuhësh dhe sjelljen kulturore të njerëzve që flasin ato gjuhë. 

Ai shqyrton se si kulturat e ndryshme konceptojnë dhe kategorizojnë përvojat e tyre, të tilla si orientimi hapësinor dhe fenomenet mjedisore. Etnolinguistika përfshin metoda si etnosemantika, e cila analizon mënyrën se si njerëzit klasifikojnë dhe etiketojnë botën e tyre, dhe analiza përbërëse, e cila zbërthen veçoritë semantike të termave për të kuptuar kuptimet kulturore. Fusha kryqëzohet me linguistikën kulturore për të hetuar se si gjuha kodon skemat dhe metaforat kulturore, duke ndikuar në fusha të tilla si komunikimi ndërkulturor dhe mësimi i gjuhës.

 Shembuj 
Etnolinguistët studiojnë mënyrën se si perceptimi dhe konceptualizimi ndikon në gjuhën dhe tregojnë se si kjo është e lidhur me kultura dhe shoqëri të ndryshme. Një shembull është se si shprehet orientimi hapësinor në kultura të ndryshme.   

Për shembull, në shumë shoqëri, fjalët për drejtimet kryesore lindje dhe perëndim rrjedhin nga termat për lindjen/perëndimin e diellit. Nomenklatura për drejtimet kryesore të folësve inuit të Grenlandës, megjithatë, bazohet në pika referimi gjeografike si sistemi i lumenjve dhe pozicioni i dikujt në bregdet. Në mënyrë të ngjashme, Yurok-it i mungon ideja e drejtimeve kardinal; ata orientohen në lidhje me tiparin e tyre kryesor gjeografik, lumin Klamath.

 Gjuhësia kulturore 
Gjuhësia kulturore është një degë e lidhur e gjuhësisë që eksploron marrëdhëniet midis gjuhës dhe konceptualizimeve kulturore.  Gjuhësia kulturore mbështetet dhe zgjeron përparimet teorike dhe analitike në shkencën njohëse (përfshirë shkencën e kompleksitetit dhe njohjen e shpërndarë ) dhe antropologjinë. Linguistika kulturore shqyrton se si tipare të ndryshme të gjuhëve njerëzore kodojnë konceptualizimet kulturore, duke përfshirë skemat kulturore, kategoritë kulturore dhe metaforat kulturore.  Në Cultural Linguistics, gjuha shihet si e rrënjosur thellë në njohjen kulturore në nivel grupi të komuniteteve të folësve. Deri më tani, qasja e Gjuhësisë Kulturore është adoptuar në disa fusha të kërkimit gjuhësor të aplikuar, duke përfshirë komunikimin ndërkulturor, mësimin e gjuhës së dytë, mësimdhënien e anglishtes si gjuhë ndërkombëtare dhe anglezët botërorë . 

 Etnosemantika 
Etnosemantika, e quajtur edhe etnoshkencë dhe antropologji konjitive, është një metodë e kërkimit etnografik dhe etnolinguistikës që fokusohet në semantikë  duke ekzaminuar sesi njerëzit i kategorizojnë fjalët në gjuhën e tyre. Etnosemantika studion mënyrën se si njerëzit etiketojnë dhe klasifikojnë fenomenet kulturore, sociale dhe mjedisore në botën e tyre dhe analizojnë kategoritë semantike që krijojnë këto klasifikime për të kuptuar kuptimet kulturore pas mënyrës se si njerëzit i përshkruajnë gjërat në botën e tyre.   

Etnosemantika si metodë mbështetet në teorinë e relativitetit kulturor të Franz Boas, si dhe në teorinë e relativitetit gjuhësor . Përdorimi i relativitetit kulturor në analizën etnosemantike shërben për të fokusuar analizat në kulturat individuale dhe termat e tyre gjuhësore, në vend që të përdorë etnosemantikën për të krijuar teori gjithëpërfshirëse të kulturës dhe se si gjuha ndikon në kulturë. 

 Metodat dhe shembujt 
Për të kryer analizën etnosemantike, të gjitha fjalët në një gjuhë që përdoren për një temë të caktuar mblidhen nga studiuesi dhe përdoren për të krijuar një model se si ato fjalë lidhen me njëra-tjetrën. Antropologët që përdorin etnosemantikën për të krijuar këto modele besojnë se ato janë një përfaqësim i mënyrës se si folësit e një gjuhe të caktuar mendojnë për temën që përshkruhet.

Për shembull, në librin e saj Antropologjia e gjuhës: një hyrje në antropologjinë gjuhësore, Harriet Ottenheimer përdor konceptin e bimëve dhe mënyrën se si kategorizohen luleradhiqe për të shpjeguar se si etnosemantika mund të përdoret për të shqyrtuar ndryshimet në mënyrën se si kulturat mendojnë për tema të caktuara. Në shembullin e saj, Ottenheimer përshkruan se si tema "bimët" mund të ndahet në dy kategoritë "marule" dhe "barërat e këqija". Etnosemantika mund t'i ndihmojë antropologët të zbulojnë nëse një kulturë e veçantë i kategorizon "luleradhiqet" si "marule" ose "barërat e këqija", dhe duke përdorur këtë informacion mund të zbuloni diçka se si mendon ajo kulturë për bimët. 

Në një pjesë të La Vida të Oscar Lewis, ai përfshin transkriptin e një interviste me një grua portorikane, në të cilën ajo diskuton botën sociale të një prostitute. Duke përdorur etnosemantikën, mund të analizohen deklaratat e folësit për njerëzit në atë rreth shoqëror dhe sjelljen e tyre për të kuptuar se si ajo e percepton dhe koncepton botën e saj shoqërore. Hapi i parë në këtë analizë është identifikimi dhe hartimi i të gjitha kategorive sociale ose identiteteve sociale që folësi identifikoi. Pasi të jenë hartuar kategoritë sociale, hapat e ardhshëm janë të përpiqemi të përcaktojmë kuptimin e saktë të secilës kategori, të shqyrtojmë se si folësi përshkruan marrëdhënien e kategorive dhe të analizojë se si ajo vlerëson karakteristikat e njerëzve që janë grupuar në ato kategori sociale. . 

Folësi në këtë shembull identifikoi tre kategori sociale themelore (të pasurit, ligjin dhe të varfërit) dhe i karakterizoi ata njerëz në kategoritë më të larta të "të pasurit" dhe "ligjit" si njerëz të këqij. Të varfrit ndahen më tej në ata me pozita të pavlera dhe ata me pozita me reputacion. Folësja i karakterizon të varfërit me reputacion në përgjithësi si të pandershëm dhe të korruptuar, por e paraqet veten si një nga përjashtimet e pakta. Kjo analizë e përshkrimit të folësit për rrethin e saj shoqëror mundëson të kuptuarit se si ajo e percepton botën përreth saj dhe njerëzit në të. 

 Analiza përbërëse 
Metoda e analizës përbërëse në analizën etnosemantike përdoret për të përshkruar kriteret që njerëzit përdorin për të klasifikuar konceptet  duke analizuar veçoritë e tyre semantike. Për shembull, fjala "burrë" mund të analizohet në tiparet semantike "mashkull", "i pjekur" dhe "njeri"; "gruaja" mund të analizohet në "femër", "e pjekur" dhe "njeri"; "vajza" mund të analizohet në "femër", "të papjekur" dhe "njeri"; dhe "demi" mund të analizohet në "mashkull", "i pjekur" dhe "gjedh".  Duke përdorur këtë metodë, veçoritë e fjalëve në një kategori mund të shqyrtohen për të formuar hipoteza rreth kuptimit domethënës dhe veçorive identifikuese të fjalëve në atë kategori. 

 Shih edhe 
 Gjuhësia
 Sociolinguistika
 Wilhelm von Humboldt
 Gjuhësia antropologjike

 Lidhje t[ jashtme 
 Gjuhësia kulturore
 Gjuhësia e aplikuar kulturore Archived  
 Ligjëratat e Jurgen Trabant Wilhelm von Humboldt (7 orë)
 Farzad Sharifian, botime
 Gjuhësia kulturore: Një fushë e re multidisiplinare e kërkimit  Archived  

 Referime 

Kategoria:Sociolinguistikë
Kategoria:Antropologji
Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në frëngjisht
Kategoria:Etnolinguistikë