Panam Nagari

Panam Nagari () ishte një vendbanim i lashtë në Bangladesh, një pjesë e mbetjeve arkeologjike të të cilit janë të vendosura në upazilën Sonargaon të distriktit të Narajanganxhit. 

Panam Nagari e ka fillesën në shekullin e XIII. Dikur një qendër e lulëzuar tregtare, ai ra në shekullin e XVII në vijim të zhvendosjes së kryeqytetit nga Sonargaoni. Zona përjetoi një rilindje në shekullin e XIX, kur tregtarë të pasur hindu e rizhvilluan atë gjatë Periudhës koloniale Britanike, duke e rivitalizuar rëndësinë tregtare si një qendër për tregtinë e pambukut. Megjithatë, ndërja e Indisë dhe revoltat e vitit 1964 çuan në braktisjen e tij. Megjithë ribanimin në vijim, Panam Nagari në vijim u c]lirua dhe u shpall një sit arkeologjik në vitet 2000. Sot, ai qëndron si një grumbull i rrënuar ndërtesash në një rrugë të vetme, me përpjekje në vijim për restaurimin për ruajtjen e trashëgimisë së tij të pasur historike.

 Përshkrimi 
 Planimetria 
Qyteza historike, e vendosur pranë kryeqytetit të tanishëm të Dhakës dhe që përmban vetëm relike të mbijetuara të zonës së Panamit, shtrihet përgjatë një rruge të ngushtë, dredhuese, afërsisht  të gjatë dhe  të gjerë. Panam Nagari ka anash kanale në të dy krahët. Rrjedha veriore është e njohur si Kanali Pankhiraxh.

 Arkitektura 
Në Panam Nagar janë të dukshëm tre stile të dallueshme arkitekturore, që shtrihen në dy periudha historike: Arkitektura Mogule, Arkitektura Britanike dhe stili i hibrid Indo-Saraçen. Ndërkohë mbetjet e lashta para-myslimane mungojnë dhe mbetjet e periudhës myslimane janë të pakta, elementet arkitekturore mogule janë akoma të dallueshme. Këto përfshijnë modelime kuspore sipër hapjeve të dyerve dhe dritareve, dritare në formë S-je, panele façade drejtkëndorë, zbukurime sipërfaqësore florale dhe kamare të vogla me harqe me majë.

Strukturat mbizotëruese janë rezidenca të zamindarëve (pronarë feudalë tokash) hindu, të ndërtuara në stilin kolonial. Kjo qasje përzien parimet teknologjike dhe strukturore perëndimore me elementet e dizajnit klasik mogul. Megjithë estetikën dekoruese perëndimore, planimetria hapsinore mbetet në thelb me natyrë vendore.

Faza e hershme koloniale pa daljen e stilit hibrid, të quajtur Indo-Saraçen që shërbeu si një lidhjet kalimtare mes traditave mogule dhe koloniale. Ndërtesat e ndërtuara gjatë kësaj periudhe të ndërmjetme përgjithësisht ruajtën stilin mbizotërues mogul, ndërsa gradualisht përfshin veçori arkitekturore bashkëkohëse europiane.

 Ndërtesat 
Siti përfshin 52 ndërtesa, që përbëhen nga struktura me dy dhe tre kate të drejtuara nga njëra-tjetra. Nga këto, 31 janë të vendosura në anën veriore të rrugës, ndërsa 21 ndodhen në anën jugore.

Ato përfshijnë elemente arkitekturore nga Sulltanati i Bengalit, Arkitektura Mogule, Arkitektura Britanike dhe Arkitektura Koloniale. Ndërtesat e Panam Nagarit mund të kategorizohen në katër tipe:

 Holle Qëndrore: Ndërtesat e ndërtuara me salla kryesore me lartëse të dyfishtë si përqëndrimi kryesor në planimetri. Për shembull, ndërtesa numër 26.
 Oborre Qëndrore: Ndërtesat që paraqesin një oborr të brendshëm të hapur qëndror. Ndërtesa numër 840 është një shembull i këtij tipi.

 Të konsoliduara: Ndërtesat që skanë ndonjë sallë ose oborr të brendshëm. Për shembull, ndërtesa numër 22. Shumica e ndërtesave të në sit i përkasin këtij tipi, kryesisht me një kat.

 Kompartamente: Këto janë struktura më të vogla pa artikulime të brendshme hapsinore. Në vendbanim ndodhen pesë ndërtesa të tilla të vogla.

 Historia 

 Historia e hershme 
Termi "Panam" besohet se rrjedh nga persishtja, me kuptim "strehë". Rrëfimet historike sugjerojnë se zona e Panamit ishte pjesë e kryeqytetit të Sonargaonit Periudhës Hindu në fund të shekullit të XIII. Në shekullin e XV, Isa Khani, që drejtonte Baro-Bhujanët, në këtë zonë krijoi rajonin e Bhatit. Ai e caktoi Panamin si kryeqytet, pas të cilës Sonargaoni administrohej nga Panam Nagari. Nga tre qytetet duke përfshirë Sonargaonin—Bara Nagarin, Khash Nagarin dhe Panam Nagarin—Panam Nagari konsiderohej si më tërheqësi. Gjatë Periudhës Mogule, u ndërtuan mjaft elemente kyçe infrastrukturore, duke përfshirë Ura e Panamit, Pellgun Dalalpur, Urën e Panamnagarit dhe një autostrade, duke krijuar një lidhje të drejtpërdrejtë mes Panam Nagarit dhe kryeqytetit. Pasi rëndësia tregtare e Sonargaonit u zbeh në vijim të zhvendosjes së kryeqytetit në Dhaka në shekullin e XVII, popullsia myslimane mërgoi në selinë e re të pushtetit.

 Rigjallërimi 
Në shekullin e XIX, qyteti i Panam Nagarit filloi të zhvillohej brenda një seksioni të vogël të rajonit të madh të braktisur. Kjo u përputh me ngritjen e Sonargaonit si një qendër e shquar e tregtisë së rrobave të pambukut, veçanërisht muslina, nën Kompaninë Britanike të Indisë Lindore dhe Periudha e Raxhit Britanik. Gjatë kësaj periudhe, tregtarët e pasur hindu (talukdarët) u vendosën në këtë zonë, duke rikonstruktuar ndërtesat e braktisura që bartnin shenjat e Arkitekturës Koloniale. Në vitin 1900, "the Sonargaon G. R. Institution" u themelua për të mundësuar arësimimin në Panam. Panam Nagari mbeti një bashkësi e begatë deri në ndarjen e Indisë në vitin 1947. Të moshuarit vendas rrëfejnë se në mbrëmje, qyteti do të gjallërohej me tingujt e enëve prej tunxhi dhe shkëlqimi i kandilëve me vaj.

 Rënia 
Nga viti 1947, banorët e klasës së lartë të Panamit në shumicë u zhvendosën në Kalkuta (tani e quajtur Kolkata). Duke pasuar Revoltat e Pakistanit Lindor ttë vitit 1964—gjatë të cilave keqbërësit plaçkitën ndërtesat dhe shkatërruan muslina të çmuara—dhe Luftës Indo-Pakistaneze të vitit 1965, banorët hindu mërguan në Indi. Për rrjedhojë, Panam Nagari u reduktua në një qytezë të pabanuar. Në vitin 1965, pronat e braktisura në Panam Nagar u shpallën si Prona armiqësh. Kjo shpallje teorikish e transferoi pronësinë e qytezës te qeveria. Megjithatë, ndërtesat gradualisht u zaptuan nga banorë vendorë.

 Restaurimi 
Në vitin 2001, Departamenti i Arkeologjisë nisi përpjekjet për ta rinovuar zonën, duke e shpallur atë një sit arkeologjik të mbrojtur në vitin 2003. Megjithatë, punimet e rinovimit u kritikuan për shkatërrimin e bukurisë arkeologjike të ndërtesave dhe në vijim ndaluan duke pasuar kundërshtimin nga shoqëria civile dhe ekspertët vendorë. Zaptuesit e paligjshëm u larguan tërësisht në vitin 2009 dhe vizitorëve u kërkohet të blejnë biletë që nga data 6 tetor 2015. "World Monuments Fund", me bazë në New York në vitin 2006 e përfshiu Panam Nagarin në Listën e tij të Vëzhgimit të 100 Monumenteve më të Rrezikuara Botërore.

Më 13 gusht 2020, u formua një komitet me gjashtë veta, duke përfshirë lektorë universiteti dhe arkitektë, për të ofruar këndvështrimin e tyre dhe të drejtonin kërkimet mbi një projekt restaurimi. Për pasojë më 21 dhjetor 2020 filluan punimet restauruese.

 Në kulturën popullore 
Në vitin 2010 u realizua doku-drama Subarnagram, mbi historinë dhe trashëgiminë e Panam Nagarit. Filmi i vitit 2011 Guerilla, me regjisor Nasiruddin Yousuff, e përdori atë si një vend filmimi.

 Galeri Pamjesh

Shiko gjithashtu
 Sonargaoni
 Bara Sardar Bari
 Isa Khani
 Bikramapuri
 Rrënojat e Vari-Bateshvarit
 Bikramapur Vihara
 Nateshvar Deula
 Shankhanidhi House
 Hinduizmi në Bangladesh
 Historia e Bengalit
 Arkitektura e Bengalit
 Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës
 Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës

Referime

Bibliografia








Kategoria:Qytete në Bangladesh
Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh
Kategoria:Përndjekje nga myslimanët