Diga

Një digë është një pengesë që ndalon ose kufizon rrjedhën e ujërave sipërfaqësore ose rrjedhave nëntokësore. Rezervuarët e krijuar nga digat jo vetëm që shmangin përmbytjet, por gjithashtu ofrojnë ujë për aktivitete të tilla si ujitja, konsumi njerëzor, përdorimi industrial, akuakultura dhe lundrueshmëria . Hidrocentrali shpesh përdoret së bashku me digat për të prodhuar energji elektrike. Një digë mund të përdoret gjithashtu për të mbledhur ose ruajtur ujë i cili mund të shpërndahet në mënyrë të barabartë midis vendeve. Digat në përgjithësi i shërbejnë qëllimit parësor të mbajtjes së ujit, ndërsa struktura të tjera si portat e përmbytjes ose drynet (të njohura edhe si diga ) përdoren për të menaxhuar ose parandaluar rrjedhjen e ujit në rajone të veçanta tokësore.

Digat e lashta u ndërtuan në Mesopotami dhe Lindjen e Mesme për kontrollin e ujit. Diga më e hershme e njohur deri mësot është diga Jawa në Jordani, që daton në 3000 para Krishtit. Egjiptianët ndërtuan gjithashtu diga, si diga Sadd-el-Kafara për kontrollin e përmbytjeve. Në territorin e Indisë së sotme, Dholavira kishte një sistem të ndërlikuar të menaxhimit të ujit me 16 rezervuarë dhe diga. Diga e Madhe e Maribit në Jemen, e ndërtuar midis viteve 1750 dhe 1700 para Krishtit, ishte një mrekulli inxhinierike dhe Eflatun Pinar, një digë dhe tempull burimi i Hititëve në Turqi, daton në shekujt 15 dhe 13 para Krishtit. Diga Kallanai në Indinë Jugore, e ndërtuar në shekullin e II pas Krishtit, është një nga strukturat më të vjetra rregulluese të ujit ende në përdorim.

Inxhinierët romakë ndërtuan diga me teknika dhe materiale të avancuara, si llaç hidraulik dhe beton romak, gjë që lejonte të ngriheshin struktura më të mëdha. Ata prezantuan diga rezervuarësh, diga me hark graviteti, diga harkore, diga mbështetëse dhe diga të shumëfishta me hark mbështetës. Në Iran, digat e urave u përdorën për hidrocentrale dhe mekanizma të ngritjes së ujit..

Gjatë mesjetës, në Holandë u ndërtuan diga për të rregulluar nivelet e ujit dhe për të parandaluar depërtimin e detit. Në shekullin e 19-të, diga me hark në shkallë të gjerë u ndërtuan rreth e përqark Perandorisë Britanike, duke shënuar përparime në teknikat e inxhinierisë së digave. Epoka e digave të mëdha filloi me ndërtimin e Digës së Ulët të Aswanit në Egjipt në 1902. Diga Hoover, një digë masive prej betoni me hark graviteti, u ndërtua midis viteve 1931 dhe 1936 në lumin Kolorado. Në vitin 1997, u llogarit se kishte rreth 800,000 diga në mbarë botën, me rreth 40,000 prej tyre mbi 15 metra të larta.

Kategoria:Hidrologji
Kategoria:Lumenj
Kategoria:Uji dhe mjedisi
Kategoria:Ndotje e ujit
Kategoria:Ujitje
Kategoria:Aktivitete njerëzore