Popujt bantu

Popujt Bantu janë një grupim etno-gjuhësor i rreth 400 grupeve të veçanta etnike vendase afrikane që flasin gjuhët bantu . Gjuhët janë vendase në 24 vende të përhapura në një zonë të gjerë nga Afrika Qendrore në Afrikën Juglindore dhe në Afrikën Jugore .   

Ka disa qindra gjuhë Bantu. Në varësi të përkufizimit të "gjuhës" ose "dialektit", vlerësohet se ekzistojnë midis 440 dhe 680 gjuhë të ndryshme.  Numri i përgjithshëm i folësve është në qindra miliona, duke filluar nga afërsisht 350 milion në mesin e viteve 2010 (afërsisht 30% e popullsisë së Afrikës, ose afërsisht 5% e popullsisë së përgjithshme botërore ).  Rreth 60 milionë folës (2015), të ndarë në rreth 200 grupe etnike ose fisnore, gjenden vetëm në Republikën Demokratike të Kongos .

Më të mëdhatë nga grupet individuale Bantu kanë popullsi prej disa milionësh, p.sh., njerëzit e Ruandës, Tanzanisë, Ugandës, Kenias, Burundit (25 milionë), populli Baganda  i Ugandës (5.5 milionë që nga viti 2014), Shona të Zimbabvesë (17.6 milionë që nga viti 2020), zulutë e Afrikës së Jugut (14.2 milionë më 2016  ), Luba e Republikës Demokratike të Kongos (28.8 milion më 2010 ), Sukuma e Tanzanisë (10.2 milionë më 2016), Kikuyu i Kenias (8.1 milion më 2019), populli Xhosa i Afrikës Jugore (9.6 milionë më 2011) dhe Pedi i Afrikës së Jugut (7 milionë më 2018).
 Etimologjia 
djathtas|parapamje|500x500px| Harta e gjuhëve kryesore Bantu e paraqitur brenda familjes së gjuhëve Niger-Kongo, me gjuhët jo-bantu në shkallë gri.
Abantu është fjala Xhosa dhe Zulu për njerëzit. Është shumësi i fjalës 'umuntu', që do të thotë 'person' dhe bazohet në rrjedhën '--ntu', plus parashtesën e shumësit 'aba'. 

Në gjuhësi, fjala Bantu, për familjet gjuhësore dhe folësit e saj, është një term artificial i bazuar në termin e rindërtuar Proto-Bantu për "njerëz" . Ai u paraqit për herë të parë në akademinë moderne (si Bâ-ntu ) nga Wilhelm Bleek në 1857 ose 1858 dhe u popullarizua në Gramatika Krahasuese të 1862.  Thuhej se emri u krijua për të përfaqësuar fjalën për "njerëz" në Proto-Bantu të rindërtuar lirshëm, nga prefiksi i shumësit të klasës *ba- që kategorizon "njerëzit" dhe rrënja *ntʊ̀ - "disa (entitet), çdo" (p.sh. Xhosa umntu "person" abantu "njerëz", zulu umuntu "person", abantu "njerëz").

 Historia 

 Origjina dhe zgjerimi 
Gjuhët bantu rrjedhin nga gjuha e rindërtuar Proto-Bantu, që vlerësohet të jetë folur rreth 4000 deri në 3000 vjet më parë në Afrikën Qendrore (zona e Kongos së sotme). Ata supozohet se u përhapën në të gjithë Afrikën Qendrore, Lindore dhe Jugore në të ashtuquajturin zgjerim Bantu, një përhapje relativisht e shpejtë duke marrë afërsisht dy mijëvjeçarë dhe dhjetëra breza njerëzor gjatë mijëvjeçarit të parë para Krishtit dhe mijëvjeçarit të parë pas Krishtit. Philip J. Adler, Randall L. Pouwels, World Civilizations: To 1700 Volume 1 of World Civilizations, (Cengage Learning: 2007), p.169.
parapamje| Rindërtimi i shpërndarjes së popullsive që flasin bantu.