Besueshmëria e Wikipedias

Besueshmëria e Wikipedias dhe e modelit të saj të redaktimit të krijuar nga përdoruesit, veçanërisht botimi i saj në gjuhën angleze, është vënë në dyshim dhe është testuar. Wikipedia është shkruar dhe është redaktuar nga redaktorë vullnetarë që prodhojnë përmbajtje në internet me mbikëqyrjen redaktoriale të redaktorëve të tjerë vullnetarë nëpërmjet politikave dhe udhëzimeve të krijuara nga komuniteti. Besueshmëria e projektit është testuar statistikisht përmes rishikimit krahasues, analizës së modeleve historike dhe pikave të forta dhe të dobëta të qenësishme në procesin e redaktimit të tij. Enciklopedia në rrjet është kritikuar për mosbesueshmërinë faktike të saj, kryesisht në lidhje me përmbajtjen, prezantimin dhe proceset redaktoriale. Studimet dhe sondazhet që përpiqen të vlerësojnë besueshmërinë e Wikipedias kanë rezultate të përziera. Besueshmëria e Wikipedias u kritikua shpesh në vitet 2000, por është përmirësuar; përgjithësisht është vlerësuar në fund të viteve 2010 dhe në fillim të viteve 2020.

Vlerësime të zgjedhura të besueshmërisë së saj kanë shqyrtuar se sa shpejt hiqet vandalizmi —përmbajtja e menduar nga redaktorët se përbën informacion të rremë ose mashtrues. Dy vjet pas fillimit të projektit, në 2004, një studim i IBM-së zbuloi se "vandalizmi zakonisht rregullohet jashtëzakonisht shpejt - aq shpejt sa shumica e përdoruesve nuk do t'i shohin kurrë pasojat e tij". Përfshirja e përmbajtjeve të rreme ose të prodhuara, ndonjëherë, ka zgjatur me vite në Wikipedia për shkak të redaktimit të saj vullnetar. Modeli i saj i redaktimit lehtëson paragjykimet e shumta sistemike, përkatësisht: paragjykimet e përzgjedhjes, paragjykimet e përfshirjes, paragjykimet e pjesëmarrjes dhe paragjykimet e të menduarit në grup. Pjesa më e madhe e enciklopedisë është shkruar nga redaktorë meshkuj, duke çuar në një paragjykim gjinor në përfaqësim dhe përbërja e komunitetit të redaktimit ka shkaktuar shqetësime për paragjykimet racore, paragjykimet e korporatave dhe paragjykimet kombëtare, ndër të tjera. Një paragjykim ideologjik në Wikipedia është dalluar gjithashtu si në nivel të ndërgjegjshëm ashtu edhe në nivel të nënndërgjegjshëm. Një seri studimesh nga Shkolla e Biznesit e Harvardit në 2012 dhe 2014 e gjetën Wikipedian "dukshëm më të njëanshme" sesa Encyclopædia Britannica, por ia atribuan gjetjen më shumë gjatësisë së enciklopedisë në internet në krahasim me redaktimin e shtrembër.

Rastet e redaktimit jo asnjanës ose të konfliktit të interesit dhe përdorimi i Wikipedias për "redaktim hakmarrës" ka tërhequr vëmendjen ndaj përmbajtjeve të rreme, të njëanshme ose shpifëse në artikuj, veçanërisht biografitë e njerëzve të gjallë. Artikujt mbi tema më pak teknike, të tilla si shkencat sociale, shkencat humane dhe kultura, dihet se kanë të bëjnë me ciklet e dezinformimit, paragjykimet njohëse, mospërputhjet e mbulimit dhe mosmarrëveshjet e redaktorëve. Enciklopedia në rrjet nuk garanton vlefshmërinë e informacionit të saj. Ajo shihet si një "piknisje" e vlefshme për studiuesit kur kalojnë përmbajtjen për të shqyrtuar referencat, citimet dhe burimet e listuara. Akademikët sugjerojnë rishikimin e burimeve të besueshme gjatë vlerësimit të cilësisë së artikujve.

Mbulimi i saj i artikujve mjekësorë dhe shkencorë si patologjia, toksikologjia, onkologjia,farmaceutika, dhe psikiatria u krahasuan me burime profesionale dhe të rishikuara nga kolegët në një studim të Natyrës në 2005. Një vit më vonë Encyclopædia Britannica kundërshtoi studimin e Natyrës, autorët e të cilit, nga ana tjetër, u përgjigjën me një kundërshtim të mëtejshëm. Shqetësimet në lidhje me lexueshmërinë dhe përdorimin e tepërt të gjuhës teknike u ngritën në studimet e publikuara nga Shoqata Amerikane e Onkologjisë Klinike (2011), nga Mjekësia Psikologjike (2012), dhe nga Gazeta Evropiane e Gastroenterologjisë dhe e Hepatologjisë (2014); megjithatë, Wikipedia anglisht e thjeshtë shërben si një version i thjeshtuar i artikujve për t'i bërë artikujt e ndërlikuar më të aksesueshëm për personin e thjeshtë në një temë të caktuar në anglishten bazë. Popullariteti, lexuesi masiv dhe aksesueshmëria e Wikipedias ka bërë që enciklopedia të komandojë një autoritet të konsiderueshëm njohës të dorës së dytë në të gjithë botën.

 Shiko edhe 

 Lajmet e rreme

 Referime 
Kategoria:Wikipedia
Kategoria:Besueshmëria e Wikipedias