Julius Nyerere

Julius Kambarage Nyerere (  ; 13 prill 1922 – 14 tetor 1999) ishte një aktivist antikolonial, politikan dhe teoricien politik nga Tanzania. Ai qeverisi Tanganikën si kryeministër nga 1961 në 1962 dhe më pas si president nga 1962 në 1964, pas së cilës ai drejtoi shtetin pasardhës të saj, Tanzaninë, si president nga 1964 deri në 1985. Ai ishte një anëtar themelues dhe kryetar i partisë së Bashkimit Kombëtar Afrikan të Tanganikës (TANU) dhe i pasuesit të saj, Chama Cha Mapinduzi, nga 1954 deri në 1990. Ideologjikisht një nacionalist afrikan dhe socialist afrikan, ai promovoi një filozofi politike të njohur si Ujamaa.

I lindur në Butiama, Mara, atëherë në koloninë britanike të Tanganikës, Njerere ishte djali i një shefi Zanaki . Pas përfundimit të shkollimit, ai studioi në Kolegjin Makerere në Ugandë dhe më pas në Universitetin e Edinburgut në Skoci. Në vitin 1952 u kthye në Tanganyika, u martua dhe punoi si mësues shkolle. Në vitin 1954, ai ndihmoi në formimin e TANU-së, përmes së cilës ai bëri fushatë për pavarësinë e Tanganikan nga Perandoria Britanike . I ndikuar nga lideri indian i pavarësisë Mahatma Gandi, Nyerere predikoi protesta jo të dhunshme për të arritur këtë qëllim. I zgjedhur në Këshillin Legjislativ në zgjedhjet 1958-1959, Nyerere më pas udhëhoqi TANU-në drejt fitores në zgjedhjet e përgjithshme të vitit 1960, duke u bërë kryeministër. Negociatat me autoritetet britanike rezultuan në pavarësinë e Tanganikës në 1961. Në vitin 1962, Tanganika u bë republikë, me Njereren si presidentin e saj të parë. Administrata e tij ndoqi dekolonizimin dhe "afrikanizimin" e shërbimit civil duke promovuar bashkimin midis afrikanëve indigjenë dhe pakicave aziatike dhe evropiane të vendit. Ai inkurajoi formimin e një shteti njëpartiak dhe ndoqi pa sukses formimin pan-afrikanist të një Federate të Afrikës Lindore me Ugandën dhe Kenian. Një rebelim i vitit 1963 brenda ushtrisë u shtyp me ndihmë britanike.

Pas Revolucionit të Zanzibarit të vitit 1964, ishulli i Zanzibarit u bashkua me Tanganikën për të formuar Tanzaninë. Pas kësaj, Njerere vendosi një theks në rritje te vetëbesimi kombëtar dhe socializmi. Megjithëse socializmi i tij ndryshonte nga ai i promovuar nga marksizëm-leninizmi, Tanzania zhvilloi lidhje të ngushta me Kinën e Mao Ce Dunit . Në vitin 1967, Nyerere nxori Deklaratën e Arushës, e cila përshkruante vizionin e tij për ujamaa. Bankat dhe industritë dhe kompanitë e tjera të mëdha u shtetëzuan; arsimi dhe shëndetësia u zgjeruan ndjeshëm. Theksi i ri u vu në zhvillimin e bujqësisë nëpërmjet formimit të fermave komunale, megjithëse këto reforma penguan prodhimin e ushqimit dhe lanë zonat e varura nga ndihma ushqimore. Qeveria e tij ofroi trajnime dhe ndihmë për grupet anti-kolonialiste që luftonin sundimin e pakicës së bardhë në të gjithë Afrikën jugore dhe mbikëqyri luftën e Tanzanisë kundër Ugandës në vitet 1978–1979, e cila rezultoi në përmbysjen e Presidentit të Ugandës Idi Amin. Në 1985, Njerere u largua dhe u pasua nga Ali Hassan Mwinyi, i cili përmbysi shumë nga politikat e Njereres. Ai qëndroi kryetar i Chama Cha Mapinduzi deri në vitin 1990, duke mbështetur një tranzicion në një sistem shumëpartiak dhe më vonë shërbeu si ndërmjetës në përpjekjet për t'i dhënë fund Luftës Civile Burundase.

Njerere ishte një figurë e diskutueshme. Në të gjithë Afrikën ai fitoi respekt të gjerë si një antikolonialist dhe në pushtet mori lavdërime për sigurimin që, ndryshe nga shumë nga fqinjët e saj, Tanzania të mbetej e qëndrueshme dhe e bashkuar në dekadat pas pavarësisë. Ndërtimi i shtetit njëpartiak nga ana e tij dhe përdorimi i paraburgimit pa gjyq çuan në akuza për qeverisje diktatorike, ndërsa ai është fajësuar edhe për keqmenaxhim ekonomik. Ai nderohet me respekt të thellë brenda Tanzanisë, ku shpesh përmendet nga nderuesi suahili  ("mësues") dhe cilësohet si "Babai i Kombit".

Kategoria:Vdekje 1999
Kategoria:Lindje 1922