Mihal Kërteshi

Mihalj Kertes ( Shqip: Mihal Kërteshi ; Hungarisht: Kertész Mihály ; 29 gusht 194729 dhjetor 2022), me nofkën "Bracika", ishte një politikan jugosllav dhe serb. Një hungarez etnik, ai u bë anëtar i Lidhjes së Komunistëve të Jugosllavisë në vitin 1974 dhe bashkëpunëtor i ngushtë i Slobodan Millosheviçit në fund të viteve 1980.

Ai u bë një figurë e shquar gjatë revolucionit anti-burokratik . Kërteshi ishte një kandidat në zgjedhjet e vitit 1989 për presidencën e Serbisë brenda Jugosllavisë, por humbi në një rrëshqitje të madhe ndaj Millosheviçit. Ai iu bashkua Partisë Socialiste të Serbisë në vitin 1990 dhe u bë drejtor i Byrosë Federale të Doganave të Republikës Federale të Jugosllavisë në vitin 1993. Kertes ofroi mbështetje logjistike dhe financiare për operacione të ndryshme të fshehta të qeverisë deri në rrëzimin e Slobodan Millosheviçit, që ndodhi më 5 tetor 2000. Pas përmbysjes, Kertes u dënua, u gjykua dhe veproi si dëshmitar në disa procese.

 Jeta e hershme 
Mihalj Kertes lindi më 29 gusht 1947 në Bačka Palanka, PR Serbi, FPR Jugosllavi, nga një baba hungarez Mihalj, një rrobaqepës dhe një nënë kroate Olga, një shtëpiake.    Shkollën fillore dhe të mesme, si dhe Shkollën e Lartë të Menaxhimit, me drejtimin për punë sociale, i ndoqi në vendlindje. 

 Karriera 

 Periudha e hershme 
Filloi të punojë si nëpunës i punëve sociale në administratat komunale dhe u bë anëtar i Lidhjes së Komunistëve të Jugosllavisë në vitin 1974.   Ai u bë një figurë udhëheqëse në qytetin e Baçka Palankës në vitin 1981,  ndërsa karriera e tij më vonë përparoi në nivelin e sekretarit të komitetit komunal të Lidhjes Komuniste në vitin 1986.    Gjatë transformimit të partisë në Partinë Socialiste të Serbisë (SPS), Kertes u bë një mbështetës i Slobodan Millosheviçit .   Ai mori pjesë në zgjedhjet presidenciale serbe të vitit 1989, por humbi kundër Millosheviçit në një disfatë.  

 Ngritja në rëndësi 
Kertes u bë një figurë e shquar kur, gjatë revolucionit anti-burokratik në mbështetje të politikës së Millosheviçit, ai nisi protestat në Bačka Palanka dhe udhëhoqi protestuesit në Novi Sad, kryeqyteti i KSA Vojvodinës . Ngjarja, e njohur si "Revolucioni i Kosit", çoi në dorëheqjen e udhëheqjes provinciale dhe vendosjen e besnikëve të Millosheviçit.  Deklarata e tij "Si mund të keni ju serbët frikë nga Serbia, kur unë, një hungarez, nuk kam frikë nga Serbia?" e bëri atë veçanërisht të famshëm. [ <span title="Dead link tagged July 2024">lidhje e vdekur</span> ] Këto aktivitete e ndihmuan përparimin e tij në anëtarësimin në presidencën serbe, dhe në vitin 1990 ai u zgjodh në Kuvendin e Serbisë si deputet i Grockës - një periferi e Beogradit - edhe pse nuk jetonte atje.   Në vitin 1991, ai u tërhoq përkohësisht nga sytë e publikut dhe, nën kujdesin e Sigurimit të Shtetit, në prag të Luftës në Kroaci, ai udhëtoi nëpër zonat e banuara nga serbët në Kroaci dhe Hercegovinë, duke shpërndarë armë për serbët vendas. Në korrik 1991, ai bëri një deklaratë tjetër historike në Nikshiq : "Këtu do të ndërtojmë një shtet të madh serb, me kufirin në bregun e majtë të Neretvës dhe Dubrovnikun si kryeqytet".  Më pas, ai u emërua si shef i departamentit të sigurimit shtetëror të Ministrisë Federale të Brendshme, dhe si ndihmës i Ministrit Federal të Brendshëm Petar Graçanin (1992–93).  Kryeministri Milan Paniq e largoi atë nga posti i tij pas një incidenti në Konferencën e Londrës, kur u zbulua se ai e shtyu Vladislav Jovanoviçin të mbante një pajisje sekrete dëgjimi dhe se ai po dëgjonte në anën tjetër.   Ai ishte i lidhur me formimin e njësive paraushtarake serbe në Kroaci (veçanërisht në Sllavoninë Lindore ) dhe Bosnje-Hercegovinë në 1992 dhe 1993. 

Kertes arriti kulmin përfundimtar dhe më fitimprurës të karrierës së tij kur u emërua shef i zyrës doganore jugosllave në vitin 1993, post që e mbajti deri më 6 tetor 2000.  Pozicioni i lejonte atij të vendoste çdo taksë të nevojshme për mallrat dhe taksat doganore funksiononin si buxhet i shtetit në hije.  Ata ishin një burim financiar për një gamë të gjerë operacionesh, duke përfshirë financimin e njësive paraushtarake në luftërat kroate dhe boshnjake, pastrimin e parave në bankat e huaja off-shore dhe mbushjen e xhepave privatë të njerëzve të afërt me Millosheviçin.  Ai kishte besimin e Millosheviçit gjatë gjithë mandatit të tij.  Sanksionet e OKB-së nënkuptonin që i gjithë qarkullimi fitimprurës i mallrave, veçanërisht si duhani dhe nafta, duhej të kontrabandohej efektivisht, një privilegj që iu dha vetëm një pakice të zgjedhur. Djali i Millosheviçit, Marko, kishte një monopol efektiv të shitjes së cigareve Phillip Morris në RF të Jugosllavisë .  Nga pozicioni i tij, Kertes shpërndau një numër të madh dhuratash, kryesisht automjete dhe mallra luksi, dhe përfituesit varionin nga fshatrat e pazhvilluar, përmes zyrtarëve të ndryshëm shtetërorë dhe lokalë, deri te njësi të ndryshme speciale policore, ushtarake dhe paraushtarake.  Gjatë mbretërimit të tij, ai ishte një njeri me pushtet të pakufizuar në vendlindjen e tij Bačka Palanka.  Përveç dashurisë së tij për peshkimin duke përdorur rrjeta dhe dinamit, ai mbahet mend edhe për drejtimin e një limuzinë të blinduar në shtëpinë e nënës së tij nëpër qytet. Ai kishte fuqinë të shkarkonte këdo që nuk i pëlqente dhe u siguronte përfitime besnikëve. Qyteti siguroi rreth 800 doganierë nga 2300 gjithsej në vend gjatë mandatit të tij. 
Kategoria:Vdekje 2022
Kategoria:Lindje 1947