Antroponimia

Antroponimia (gjithashtu antroponimika ose antroponomastika, nga greqishtja e lashtë ἄνθρωπος anthrōpos / 'njerëzor', dhe ὄνομα onoma / 'emër') është studimi i antroponimeve, emrave të përveçëm të qenieve njerëzore, individuale dhe kolektive.  Antroponimia është një degë e onomastikës .

Studiuesit në fushën e antroponimisë quhen antroponimistë . Meqenëse studimi i antroponimeve është i rëndësishëm për disa disiplina të tjera brenda shkencave shoqërore dhe humane, ekspertët nga ato disiplina angazhohen në studime antroponimike, duke përfshirë studiues nga fushat e antropologjisë,  historisë,  gjeografisë njerëzore,  sociologjisë, prosopografia,  dhe gjenealogjia .

Antroponimistët ndjekin disa parime, rregulla dhe kritere kur hulumtojnë antroponimet. Metodat e përdorura për kërkime ndahen në dy kategori kryesore: mbledhja e informacionit antroponimik dhe analiza dhe interpretimi i antroponimeve. Mbledhja e informacionit antroponimik përfshin: mbishkrime, dokumente, onomastikë - të dhëna tatimore, fjalorë, libra telefoni, monografi dhe faqe interneti, të cilat përdoren më pas për qëllime hartografike. Analiza dhe interpretimi i antroponimeve merr parasysh përpunimin e grumbullimit të informacionit të mbledhur, i cili përbëhet nga analiza gjuhësore, metoda krahasuese-historike, metoda gjeografike dhe metoda statistikore . 

 Antroponimia e emrave individualë dhe familjarë 
Antroponimia e emrave individualë dhe familjarë, dhe lidhjet e tyre të ndërsjella, përfshin studimin e:

 Emrave
 Mbiemrave
 Patronimeve
 Pseudonimeve
 Emrave personal 
 Mbiemrave patronimik
Antroponimet e individëve mund të klasifikohen edhe sipas gjinisë . Emrat e meshkujve njerëz quhen andronime (nga greqishtja e lashtë ἀνήρ / burrë, dhe ὄνομα / emër),  ndërsa emrat e femrave njerëzore quhen gjinonime (nga greqishtja e lashtë γυνή / grua dhe ὄνομα / emër). 

 Antroponimia e emrave të grupeve dhe të popullsisë 
Antroponimia e emrave të grupeve dhe popullsisë përfshin studimin e demonimeve (emrat e popullsive të lokalizuara),  etnonimet (emrat e grupeve etnike),  si dhe emrat e fiseve dhe emrave të klaneve .

 Antroponimia dhe kultura 
Antroponimia është një mjet socio-kulturor që mund të përdoret për të mësuar rreth kulturës së një individi. Përmes emrit të një personi mund të gjurmohet kombësia e tij, si dhe historia e tij. Antroponimet kanë një rëndësi kombëtare dhe kulturore pasi garantojnë ruajtjen e informacionit gjuhësor, kulturor dhe historik.

 Termat dhe proceset e ndërlidhura 
Ka disa terma dhe procese specifike që lidhen me antroponiminë, si:

 antroponimizim, një proces kur një antroponim formohet nga një apelativ, si kur një mbiemër krijohet nga emri i profesionit, duke formuar kështu një mbiemër profesional . Mbiemra të tillë janë të zakonshëm në shumicën e gjuhëve, duke përfshirë anglishten: Smith (nga smith ), Miller (nga miller ), Thatcher (nga thatcher ), Shepherd (nga shepherd ) ose Potter (nga potter ). 
 deantroponimizim, një proces kur një antroponim bëhet apelativ, si kur mbiemri i shpikësit Louis Braille u përdor për të krijuar një emër për sistemin e shkrimit për personat me shikim të dëmtuar ( braille ). 
 transonimizim i antroponimeve në toponime, një proces kur emri i duhur i njeriut përdoret për të formuar një toponim (emri i duhur i një lokaliteti; emri i vendit), duke krijuar kështu një antropotoponim, si kur emri i Aleksandrit të Madh është përdorur për të krijuar disa astionime . emrat e qyteteve), duke përfshirë emrin për qytetin e sapokrijuar të Aleksandrisë në Egjiptin e lashtë helenistik, ose kur mbiemri i Kristofor Kolombit u përdor për të krijuar disa koronime (emra rajonesh), duke përfshirë emrat për shtetin jug-amerikan të Kolumbisë dhe provincën kanadeze të Britanisë. Kolumbia . 
 transonimizim i toponimeve në antroponime, proces kur toponimet (emrat e vendeve) përdoren për të formuar emra njerëzor (antroponime), duke krijuar kështu topoantroponime të ndryshme.  Shumë mbiemra krijohen në atë mënyrë dhe njihen si mbiemra toponimikë . Shumica e demonimeve (emrat për popullsitë e lokalizuara) janë topoantroponime sipas formimit, pasi ato zakonisht krijohen nga toponime, dhe gjithashtu disa etnonime janë topoantroponime gjithashtu (ato që janë formuar nga toponime, dhe kështu quhen topoetnonime ).  Për shembull, emërtimet gjeografike për rajonin e Malit të Zi ( Mali i Zi ) dhe rajonin kufitar të Ukrainës ( Ukrainë ) u përdorën për të krijuar jo vetëm demonime për popullsinë e përgjithshme për ato rajone, por edhe etnonime për malazezët etnikë modernë dhe ukrainasit etnikë . 

 Shih edhe 
 Onomastika
 Antroponimia ilire
 Lista e emrave ilirë

 Referime 

Kategoria:Antropologji
Kategoria:Onomastikë
Kategoria:Artikuj me lidhje të jashtme të vdekura përfundimisht
Kategoria:Artikuj me lidhje të jashtme të vdekura
Kategoria:Antroponimia