Avesta

Avesta  është koleksioni kryesor i teksteve fetare të Zoroastrianizmit, i kompozuar në gjuhën avestane.

Tekstet e Avestas ndahen në disa kategori të ndryshme, të renditura ose sipas dialektit, ose sipas përdorimit. Teksti kryesor në grupin liturgjik është Jasna, e cila e ka marrë emrin nga ceremonia Jasna, akti kryesor i adhurimit të zoroastrianizmit dhe në të cilin recitohet teksti Jasna. Pjesa më e rëndësishme e teksteve Jasna janë pesë Gatha-t, të përbërë nga shtatëmbëdhjetë himne që i atribuohen vetë Zoroasterit. Këto himne, së bashku me pesë tekste të tjera të shkurtra në gjuhë e vjetër avestane që janë gjithashtu pjesë e Jasna-s, janë në gjuhën e vjetër (ose 'gatike') avestane. Pjesa e mbetur e teksteve të Jasna -s janë në Avestanishten e Re, e cila nuk është vetëm nga një fazë e mëvonshme e gjuhës, por edhe nga një rajon gjeografik i ndryshëm.

Zgjerimet e ceremonisë së Jasna-s përfshijnë tekstet Vendidad dhe Visperad. Zgjerimet e Visperad-it përbëhen kryesisht nga thirrje shtesë të hyjnive (jazata), ndërsa Vendidadi është një koleksion i përzier tekstesh në prozë që kryesisht kanë të bëjnë me ligjet e pastërtisë. Edhe sot Vendidadi është i vetmi tekst liturgjik që nuk recitohet tërësisht nga kujtesa. Disa nga materialet e Jasna-s së zgjeruar janë nga Jasht-et, të cilat janë himne të jazata-ve individuale. Ndryshe nga Jasna, Visperadi dhe Vendidadi, Jasht-et dhe tekstet e tjera më të vogla të Avestas nuk përdoren më në mënyrë liturgjike në ritualet e larta. Përveç Jasht -ve, këto tekste të tjera më të vogla përfshijnë tekstet Njajesh, tekstet Gah, Siroza dhe fragmente të tjera të ndryshme. Së bashku, këto tekste më të vogla quhen në mënyrë konvencionale Khordeh Avesta ose tekste nga "Avesta e Vogël". Kur botimet e para të Khordeh Avestas u shtypën në shekullin e 19-të, këto tekste (së bashku me disa lutje në gjuhët joavestane) u bënë një libër lutjesh të përbashkët për njerëzit laikë.

Termi Avesta është nga veprat e traditës zoroastriane të shekullit të 9/10, në të cilat fjala shfaqet si abestāg nga persishtja e mesme, Libri Pahlavi ʾp(y)stʾkʼ. Në këtë kontekst, tekstet abestag portretizohen si njohuri të marra dhe dallohen nga komentet ekzetike (zand) të tyre. Kuptimi i fjalëpërfjalshëm i fjalës abestāg është i pasigurt; përgjithësisht pranohet se është një huazim i mësuar nga avestanishtja, por asnjë nga etimologjitë e sugjeruara nuk është pranuar botërisht. Rrjedhja e përsëritur gjerësisht nga *upa-stavaka është nga Christian Bartholomae (Altiranisches Wörterbuch, 1904), i cili e interpretoi abestāg si një pasardhës të një fjale të vjetër iraniane të rindërtuar hipotetike për "këngë-lavdërimi" (Bartholomae: Lobgesang); por kjo fjalë nuk vërtetohet në të vërtetë në asnjë tekst.

Kategoria:Tekste fetare
Kategoria:Zoroastrizëm