Satirikoni

Satirikoni (Satyricon liber -The Book of Satyrlike Adventures ), ose Satyrica,  është një vepër fiksioni latine që besohet se është shkruar nga Gaius Petronius në fund të shekullit të parë pas Krishtit, megjithëse tradita e dorëshkrimit e identifikon autorin si Titus Petronius. . Satyricon është një shembull i satirës Menippean, e cila është e ndryshme nga satira formale e vargjeve të Juvenal ose Horace . 

 Vështrim 
Vepra përmban një përzierje të prozës dhe vargjeve (të njohura zakonisht si ); elemente serioze dhe komike; dhe pasazhe erotike dhe dekadente. Ashtu si Gomari i artë nga Apuleius (i quajtur edhe Metamorfozat ),  studiuesit klasikë shpesh e përshkruajnë atë si një roman romak, pa nënkuptuar domosdoshmërisht vazhdimësinë me formën moderne letrare . 

Pjesët e mbijetuara të tekstit origjinal (shumë më të gjatë) detajojnë bëmat e çuditshme të rrëfyesit, Encolpius, dhe skllavit dhe katamitit të tij (të mundshëm), Giton, një djalë i pashëm gjashtëmbëdhjetë vjeçar. Është romani i dytë romak më plotësisht i ruajtur, pas veprës Gomari i Artë nga Apuleius, i cili ka dallime të rëndësishme në stil dhe komplot. Satyricon konsiderohet gjithashtu si dëshmi e dobishme për rindërtimin e mënyrës sesi jetonin klasat e ulëta gjatë Perandorisë së hershme Romake .
parapamje| Encolpius, ilustrim nga Norman Lindsay 

 Personazhet kryesore 
 Encolpius: Narratori dhe personazhi kryesor, mesatarisht i arsimuar dhe me sa duket nga një sfond relativisht elitar
 Giton: Një djalë i pashëm gjashtëmbëdhjetë vjeçar, një skllav (i mundshëm) dhe një partner seksual i Encolpius
 Ascyltos: Një mik i Encolpius, rival për pronësinë e Giton
 Trimalchio : Një i liruar jashtëzakonisht vulgar dhe i pasur
 Eumolpus: Thuhet se një poet i moshuar, i varfër dhe i çuditshëm i llojit të pasanikëve urren
 Lichas: Një armik i Encolpius
 Tryphaena: Një grua e apasionuar pas Giton
 Corax: Një berber, shërbëtori me qira i Eumolpus
 Circe: Një grua e tërhequr nga Encolpius
 Chrysis: Shërbëtori i Circes, gjithashtu i dashuruar me Enkolpin

 Shih edhe 
 Letërsia latine
 Shtatë artet e lira

 Literatura 
 Branham, R Bracht and Kinney, Daniel (1997) Introduction to Petronius' Satyrica pp.xiii-xxvi.

Moore, Steven. The Novel, an Alternative History: Beginnings to 1600. Continuum, 2010.
Bodel, John. 1999. “The Cena Trimalchionis.” Latin Fiction: The Latin Novel in Context. Edited by Heinz Hofmann. London; New York: Routledge.
 Boyce, B. 1991. The Language of the Freedmen in Petronius' Cena Trimalchionis. Leiden: Brill.
 Connors, C. 1998. Petronius the Poet: Verse and Literary Tradition in the Satyricon. New York: Cambridge University Press.
 George, P. 1974. "Petronius and Lucan De Bello Civili." The Classical Quarterly 24.1: 119–133.
 Goddard, Justin. 1994. "The Tyrant at the Table." Reflections of Nero: Culture, History, and Representation. Edited by Jaś Elsner & Jamie Masters. Chapel Hill: University of North Carolina Press.
 Habermehl, Peter, Petronius, Satyrica 79–141. Ein philologisch–literarischer Kommentar. Band I: Satyrica 79–110. Berlin: de Gruyter. 2006.
 Habermehl, Peter, Petronius, Satyrica 79–141. Ein philologisch–literarischer Kommentar. Band II: Satyrica 111–118. Berlin: de Gruyter. 2020.
 Habermehl, Peter, Petronius, Satyrica 79–141. Ein philologisch–literarischer Kommentar. Band III: Bellum civile (Sat. 119–124). Berlin: de Gruyter. 2021.
 Highet, G. 1941. "Petronius the Moralist." Transactions and Proceedings of the American Philological Association 72: 176–194.
 Holmes, Daniel. 2008. "Practicing Death in Petronius' Cena Trimalchionis and Plato's Phaedo." The Classical Journal 104.1: 43–57.
 Jensson, Gottskalk. 2004. The Recollections of Encolpius: The Satyrica of Petronius as Milesian Fiction. Groningen: Barkhuis Publishing and Groningen University Library (Ancient narrative Suppl. 2). Available online.
 Panayotakis, C.1995.  Theatrum Arbitri. Theatrical Elements in Satyrica of Petronius. Leiden: Brill.
 Plaza, M. 2000. Laughter and Derision in Petronius’ Satyrica. Stockholm: Almqvist & Wiksell International.
 Ferreira, P., Leão, D. and C. Teixeira. 2008. The Satyricon of Petronius: Genre, Wandering and Style. Coimbra: Centro de Estudos Clássicos e Humanísticos da Universidade de Coimbra.
 Ragno, T. 2009. Il teatro nel racconto. Studi sulla fabula scenica della matrona di Efeso. Bari: Palomar.
 Rimell, V. 2002. Petronius and the Anatomy of Fiction. Cambridge: Cambridge University Press.
 Sandy, Gerald. 1970. "Petronius and the Tradition of the Interpolated Narrative." Transactions and Proceedings of the American Philological Association 101: 463–476. 
 Schmeling, G. 2011. A Commentary on the Satyrica of Petronius. Oxford: Oxford University Press.
 Schmeling, G. and J. H. Stuckey. 1977. A Bibliography of Petronius. Lugduni Batavorum: Brill.
 Setaioli. A. 2011. Arbitri Nugae: Petronius' Short Poems in the Satyrica. Studien zur klassischen Philologie 165.   Frankfurt am Main: Peter Lang.
 Slater, N. 1990.  Reading Petronius. Baltimore and London: Johns Hopkins University Press.
 Zeitlin, F. 1971. "Petronius as Paradox: Anarchy and Artistic Integrity." Transactions and Proceedings of the American Philological Association 102: 631–684.

 Referime 
Kategoria:Romane në gjuhën latine
Kategoria:Romane erotike
Kategoria:Letërsia e Romës së lashtë