Kronikat e Gjeorgjisë

parapamje|270x270px| Kronikat e Gjeorgjisë, versioni i Mbretëreshës Ana.

 Kronikat e Gjeorgjisë janë një koleksion i rëndësishëm i teksteve historike mesjetare gjeorgjiane, i njohur edhe si Kartlis Tskhovreba në gjuhën gjeorgjiane. Ky koleksion përmban shumë informacione të rëndësishme rreth historisë së Gjeorgjisë antike dhe mesjetare, duke përfshirë rajonin e Kartlisë, i cili është një nga zonat themelore të historisë së Gjeorgjisë. Autorët klasikë dhe bizantinë e kanë njohur këtë rajon si Iberia.

Kronikat njihen gjithashtu si Analet Mbretërore Gjeorgjiane, sepse ato ishin në thelb korpusi zyrtar i historisë së Mbretërisë së Gjeorgjisë.

 Kronikat 

 Kronikat janë një koleksion i teksteve të ndryshme që datojnë nga shekulli i 9-të deri në shekullin e 14-të. Datimi dhe autorësia e tyre, si Leonti Mroveli dhe Juansheriani, kanë qenë temë debatike në botën shkencore. Edhe pse disa studiues në Gjeorgji vazhdojnë të propozojnë një datim të shekullit të 11-të për redaktimin fillestar të këtij korpusi, ekspertët modernë kanë pranuar hipotezën e profesor Cyril Toumanoff se tekstet më të hershme u përpiluan në shekullin e 9-të. Tekstet e fundit u shtuan në shekullin e 14-të. Një version "kanonik" u redaktua nga një komision i veçantë nën udhëheqjen e Mbretit Vakhtang VI i Kartli në fillim të shekullit të 18-të.

 Në shekullin e 11-të, u krijua një korpus i parë i veprave historike në Gjeorgji, duke përfshirë "Historinë e Mbretërve dhe Patriarkëve të Gjeorgjianëve", "Historinë e Mbretit Vakhtang Gorgasali" dhe "Martirizimin e Shën Arkilit". Në shekullin e 12-të, u shtuan dy tekste të tjera: "Kronika e Kartlit", që shkon deri në mbretërimin e Bagrat III, dhe "Historia e Mbretit të Mbretërve David", që fokusohet në mbretërimin e Davidit IV. Këto vepra historike janë thelbësore për të kuptuar historinë e Gjeorgjisë nga kohët më të hershme deri në periudhën e mesjetës.

 Dorëshkrime 
Dorëshkrimet e vjetra gjeorgjiane të Kartlis Tskhovreba janë relativisht të rralla, me të vjetrën e tyre, të njohur si kodiku Anaseuli ose "Mbretëresha Anna", e cila daton nga periudha 1479-1495. Një variant tjetër i rëndësishëm është kodiku Mariamiseuli ose "Mbretëresha Mariam", i kopjuar në vitet 1633-1645/1646. Megjithatë, dorëshkrimet e mbijetuara gjeorgjiane janë paraprirë nga një version i shkurtuar në armenisht i njohur si "Historia e Gjeorgjianëve" (Patmut'iwn Vrats'), i cili me të gjitha gjasat u krijua në shekullin e 12-të. Dorëshkrimi më i hershëm i kësaj historie të njohur është kopjuar në periudhën e 1279-1311.

Tekstit e Kartlis Tskhovreba i janë bërë përkthime në gjuhë të ndryshme si frëngjisht, rusisht, anglisht dhe gjermanisht. Megjithatë, përkthimet në çdo gjuhë përfshijnë vetëm një pjesë të zgjedhur të këtyre teksteve.

 Autenticiteti 
Studiuesit modernë, si Ivane Javakhishvili, kanë rritur dyshimet në lidhje me autenticitetin e pjesëve të hershme të "Kronikave Gjeorgjiane" dhe kanë inspektuar me kujdes përmbajtjen e tyre. Për shkak të faktit se faktet historike shpesh përplasen me elementë mitologjikë, është e vështirë të dallosh midis historisë së vërtetë dhe mitologjisë. Megjithatë, analizat kritike të burimeve të ndryshme, përfshirë autorë klasikë dhe studime arkeologjike të fundit, kanë përmirësuar besueshmërinë e shumë pjesëve të "Kronikave". Këto tekste japin dëshmi të rëndësishme për historinë e Gjeorgjisë, Armenisë, Kaukazit, Iranit, Sirisë, Anadollit, Perandorisë Romake, Khazarëve dhe turqve.

 Komponentët 
English nameGeorgian nameTransliterationDateAuthorPeriod coveredHistory of the Kings and Patriarchs of the Georgiansცხოვრება ქართუელთა მეფეთა და პირველთაგანთა მამათა და ნათესავთაtskhovreba kartuelta mepeta da pirveltaganta mamata da natesavta9th or 11th centuryLeonti Mroveli (?)4th century BC – 5th century ADHistory and life of King Vakhtang Gorgasaliცხოვრება და მოქალაქეობა ვახტანგ გორგასლისაtskhovreba da mokalakeoba vakhtang gorgaslisac. 800 or 11th centuryJuansher Juansheriani5th–8th centuriesMartyrdom of Holy and Magnificent Archilწამება წმიდისა და დიდებულისა არჩილისიtsameba tsmidisa da didebulisa archilisi9th or 11th centuryJuansheriani or Mroveli736–786Chronicle of Kartliმატიანე ქართლისაmatiane kartlisa11th centuryAnonymous786–1072History of the King of Kings Davidცხოვრება მეფეთ მეფისა დავითისიtskhovreba mepet mepisa davitisi12th centuryAnonymous1072–1125History of the Bagratidsცხოვრება და უწყება ბაგრატონიანთაtskhovreba da utsqeba bagratonianta11th centurySumbat Davitis-Dze6th century–1031Histories and Eulogies of the Sovereignsისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანიistoriani da azmani sharavandedtani13th centuryArchbishop-Chancellor Theodore of Chqondidi1156-1212History of the Five Reigns (also called The Chronicle of Giorgi Lasha)ლაშა-გიორგის დროინდელი მატიანეlasha-giorgis droindeli matiane1223Historian of George IV1125-1223History of the King of Kings Tamarცხოვრება მეფეთ მეფისა თამარისიtskhovreba mepet mepisa tamarisi1210-1213Basili, Master of the Court1184–1210/1213Chronicle of a Hundred Yearsასწლოვანი მატიანეastslovani matiane14th centuryAnonymous1212-1318

 Shiko gjithashtu 

 Konvertimi i Kartli (kronikë)
 Divani i Mbretërve Abkhazianë

 Referencat 

Kategoria:Gjeorgji