Madurai

Madurai ( Tamilisht: மதுரை [mɐðuɾɐi̯] ) është një qytet kryesor në shtetin indian të Tamil Nadusë. Është kryeqyteti kulturor i tij dhe selia administrative e qarkut Madurai. Sipas censusit 2011, është metropoli i tretë më i madh në Tamil Nadu pas Çenait dhe Koimbatorit. I ndodhur në brigjet e Lumit Vaigai, Madurai ka qënë një vendbanim i rëndësishëm për 2 mijëvjeçarë dhe ka një histori të dokumentuar prej më shumë se 2500 vitesh. Shpesh i referohen me emrin "Thoonga Nagaram", që do të thotë "qyteti që nuk fle kurrë".

Madurai është i lidhur ngushtë me gjuhën tamile . Thuhet se në qytet është mbajtur kongregacioni i tretë Tamil Sangamit, një kongregacion i madh i studiuesve tamilë. Historia e regjistruar e qytetit shkon prapa në shekullin e III pes, duke u përmendur nga Megasteni, ambasadori grek në Perandorinë Maurjane, dhe Kautilya, një ministër i perandorit Mauryan Çandragupta Maurja . Shenjat e vendbanimeve njerëzore dhe lidhjet tregtare romake që datojnë që nga viti 300 pes janë të dukshme nga gërmimet e Arkeologjike të Indisë në Manalur.    Qyteti besohet të jetë i një antikiteti domethënës dhe është sunduar, në periudha të ndryshme, nga Mbretëria Pandjane, Perandoria Chola, Sulltanati i Madurait, Perandoria Vijayanagar, Madurai Nayaks, mbretëria Karnatike dhe Raxhi Britanik i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore . Qyteti ka një numër monumentesh historike, me tempullin Koodal Azhagar, Tempullin Meenakshi dhe Thirumalai Nayakkar Mahal që janë më të spikaturit.

Madurai është një qendër e rëndësishme industriale dhe arsimore në Tamil Nadunë e Jugut. Qyteti është shtëpia e industrive të ndryshme të prodhimit të automobilave, gomës, kimikateve dhe granitit .  Madurai ka institute të rëndësishme arsimore qeveritare si Kolegji Mjekësor Madurai, Kolegji Mjekësor Homeopatik,  Kolegji Juridik Madurai, Kolegji Bujqësor dhe Instituti i Kërkimeve dhe Instituti i Shkencave Mjekësore të Gjithë Indisë, Madurai . Qyteti zë një sipërfaqe prej 147.97 km2 dhe kishte një popullsi prej 1,470,755 banorësh në 2011.  Qyteti është gjithashtu selia e një banke të Gjykatës së Lartë të Madrasit . 

Është një nga qytetet dhe qytetet e pakta në listën e qyteteve inteligjente AMRUT në Tamil Nadu të zgjedhur për Skemat AMRUT  nga qeveria qendrore dhe për aktivitetet zhvillimore kujdeset qeveria e Tamil Nadusëhtë një nga qytetet dhe qytetet e pakta në listën e qyteteve inteligjente AMRUT në Tamil Nadu të zgjedhur për Skemat AMRUT  nga qeveria qendrore dhe për aktivitetet zhvillimore kujdeset qeveria e Tamil Nadusë. . 

 Arkitekturë 
alt=map of city showing main streets in the centre of a city|djathtas|parapamje| Harta e Madurait që tregon qendrën kryesore të qytetit dhe disa pika referimi të rëndësishme
Madurai është ndërtuar rreth tempullit Koodal Azhagar dhe Tempullit Meenakshi, të cilat vepronin si qendra gjeografike dhe rituale të qytetit antik të Madurait. Qyteti është i ndarë në një numër rrugësh katërkëndëshe bashkëqendrore rreth tempullit. King 2005, p. 72 Viswanatha Nayak (1529–64 e.s.), mbreti i parë i Madurai Nayak, ridizajnoi qytetin në përputhje me parimet e përcaktuara nga Shilpa Shastrat (sanskritisht: , i shqiptuar gjithashtu si silpa sastra që do të thotë rregullat e arkitekturës) në lidhje me planifikimin urban. Këto sheshe ruajnë emrat e tyre tradicionalë të rrugëve Aadi, Chittirai, Avani-moola dhe Masi, që korrespondojnë me emrat tamilë të muajve dhe gjithashtu me festat e lidhura. 

 Gjeografia dhe klima 

Korporata e Madurait ka një sipërfaqe prej 146.97 kilometrash katrorë . 

Madurai ka një lartësi mesatare prej 134 metrash. Qyteti shtrihet në një pllajë të sheshtë dhe pjellorë në brigjet e lumit Vagai, që e ndan qytetin në dy gjysma të barabarta. Siç është tipike për Tamil Nadunë, Madurai ka një klimë savane tropikale ( Köppen Aw/As ), megjithëse kufizohet ngushtë me një klimë të nxehtë gjysmë të thatë ( BSh ). [ citim i nevojshëm ]

Madurai është i nxehtë dhe i thatë për tetë muaj të vitit. Erërat e ftohta përjetohen gjatë shkurtit dhe marsit si në Dindigulin fqinj. Muajt më të nxehtë janë nga marsi deri në korrik. Qyteti përjeton një klimë të moderuar nga gushti deri në tetor, e zbutur nga shira të dendur dhe bubullima, dhe një klimë pak më e freskët nga nëntori deri në shkurt. Mjegulla dhe vesa janë të rralla, ndodhin vetëm gjatë stinës së dimrit. Duke qenë në distancë të barabartë nga malet dhe deti, ajo përjeton model të ngjashëm musonesh me musonin verilindor dhe musonin jugperëndimor, ku i pari siguron më shumë shi gjatë tetorit deri në dhjetor.  Reshjet mesatare vjetore për rrethin Madurai janë rreth 85.76 cm. 



 Demografia 
Sipas regjistrimit të vitit 2011 bazuar në kufijtë e para-zgjerimit, zona e mbuluar nën Korporatën e Madurait kishte një popullsi prej 1,017,865  me një raport gjinor prej 999 femra për çdo 1,000 meshkuj, shumë mbi mesataren kombëtare prej 929.  Gjithsej 100,324 ishin nën moshën gjashtë vjeç, që përbënin 51,485 meshkuj dhe 48,839 femra. Kastat e planifikuara dhe fiset e planifikuara përbënin përkatësisht 6.27% dhe 0.31% të popullsisë. Mesatarja e shkrim-leximit të qytetit ishte 81,95%, krahasuar me mesataren kombëtare prej 72,99%.  Grumbullimi urban i Madurait kishte një popullsi prej 1,465,625  dhe është i treti më i madh në Tamil Nadu dhe i 31-ti në Indi.  

Sipas regjistrimit fetar të vitit 2011, Madurai kishte 85,83% hindu, 8,54% myslimanë, 5,18% të krishterë dhe 0,47% të tjerë.  Gjuha Tamile është gjuha kryesore, dhe dialekti standard është dialekti Madurai Tamil, dhe flitet nga 89.0% e popullsisë.  Saurashtra, është gjuha më e madhe e pakicës e cila flitet nga 5.4% e popullsisë. Gjuhë të tjera të rëndësishme të pakicave përfshijnë Telugu (2.7%) dhe Urdu (1.5%).  Katolikët në Madurai janë të lidhur me Dioqezën Katolike Romake të Madurait,  ndërsa protestantët janë të lidhur me Dioqezën Madurai-Ramnad të Kishës së Indisë Jugore . 

 Vendet fetare 

Tempulli Meenakshi Amman është një tempull historik hindu i vendosur në anën jugore të lumit Vaigai në Madurai, i cili është një nga monumentet më të spikatura të qytetit.  I kushtohet Parvatit të njohur si Meenakshi dhe bashkëshortes së saj, Shiva si Sundareswarar.  Kompleksi strehon 14 gopurame (kulla porta) që variojnë nga 45-50 metra në lartësi, më e larta është kulla jugore, 51.9 m e lartë. Ka gjithashtu dy vimana (faltore) të skulpturuara në artë mbi shenjtëroren e hyjnive kryesore. Tempulli është një simbol i rëndësishëm për tamilët dhe është përmendur që nga lashtësia në literaturën tamile, megjithëse struktura e tanishme është ndërtuar midis 1623 dhe 1655 të es. King 2005, p. 72  Tempulli tërheq 15,000 vizitorë në ditë dhe rreth 25,000 gjatë të Premteve. Ka rreth 33,000 skulptura në tempull. 

Tempulli Koodal Azhagar është një tempull historik hindu i vendosur në anën jugore të lumit Vaigai në Madurai, i cili është një nga monumentet më të spikatura të qytetit. Tempulli i është kushtuar Maha Vishnus . Ajo ka idhuj të Navagrahës (nëntë hyjnitë e planetit), të cilët përndryshe gjenden vetëm në tempujt e Shivës.   tempulli lavdërohet në Naalayira Divya Prabandham, kanoni i hershëm mesjetar Tamil i shenjtorëve Alvarë nga shekujt 6-9 të e.s. Është një nga 108 Divja Desamët kushtuar Vishnus, i cili adhurohet si Viyooga Sundarrajan dhe bashkëshortja e tij Lakshmi si Mathuravalli.  Një mur graniti rrethon tempullin, duke mbyllur të gjitha faltoret e tij. Tempulli ka një raja gopuram me pesë nivele, kullën e portës. Tempulli fillimisht besohet se është ndërtuar nga Pandjat, me shtesa të mëvonshme nga perandoria Vixhajanagara dhe mbretërit Madurai Nanjakë të cilët porositën sallat me shtylla dhe faltoret kryesore të tempullit gjatë shekullit të 16-të.

Tempulli Kallalagar, Alagar Koyil, është një tempull i famshëm kushtuar Vishnus 21 kilometra në verilindje të Madurait i vendosur në rrëzë të Solaimalait.  Hyjnia, Kallazhagar, besohet të jetë vëllai i Meenakshit dhe adhurohet nga Meenakshi, hyjnia kryesuese në tempullin Meenakshi.  Kalendarët e festivaleve të këtyre dy tempujve mbivendosen gjatë festivalit Meenakshi Thirukalyanam. Tempulli lavdërohet në Naalayira Divya Prabandham, kanoni i hershëm mesjetar Tamil i shenjtorëve Alvarë nga shekujt 5-9 të e.s. Është një nga 108 Divja Desamët kushtuar Maha Vishnut, i cili adhurohet si Kallalagar, dhe bashkëshortja e tij Lakshmi si Thirumagal. Ky tempull quhet Thirumaliruncholai në literaturën Sangam dhe Naalayira Divya Prabandham kënduar nga shenjtorët Tamil Alvarë . 

 Pazhamudircholai, një nga gjashtë vendbanimet e tjera të perëndisë hindu Murugan, ndodhet në majë të kodrës Solaimalai.  Thiruparankundram është një kodër 8 km larg Madurai, ku perëndia hindu Murugan besohet të jetë martuar me Deivanai. Tempulli është i pari ndër gjashtë vendbanimet e shenjta të Murugan, Arupadai Veedu, fjalë për fjalë "Gjashtë Kampet e Betejave" dhe një nga pikat turistike më të vizituara në Madurai.  Tempulli ka një gamë të gjerë perëndish hindu të gdhendura në mure. 
Kategoria:Koordinatat në Wikidata