Imaret (Kavalla)

Imareti i Kavallës është një külliye (një lloj fondacioni bamirës osman) i themeluar nga Muhamed Ali Pasha në fillim të shekullit të 19-të, në atë që ishte atëherë Perandoria Osmane. Kompleksi ndodhet në qytetin e vjetër të Kavallës, në rajonin e Maqedonisë Lindore dhe Trakisë, Greqi. Që nga viti 2004, monumenti funksionon si hotel. Konsiderohet si një nga monumentet më të mëdha të Kavallës dhe ndër më të rëndësishmet osmane në Greqi.

Xhamia u ndërtua në qytetin e vjetër të Kavallës, në majë të mureve para-ekzistuese bizantine në gadishullin Panagia të portit. Themeluesi i saj ishte Muhamed Aliu, një vendas nga Kavalla, i cili më vonë u bë sundimtari de fakto i Egjiptit. Është një kompleks i madh, i cili përbëhej nga medrese, një mekteb (shkollë fillore kuranore), imaret (kuzhinë supë), një mesxhid (zona mësimore), një rezervuar uji dhe çezma për larje dhe disa objekte të tjera për popullsinë myslimane të qytetit.

 Historia 
majtas|parapamje|280x280px| Kupola në tavanë

 Epoka osmane 
Themeluesi i imaretit ishte Muhamed Ali Pasha i lindur në Kavalla, i cili urdhëroi ndërtimin e fondacionit si një "dhuratë" për vendlindjen e tij në 1813. I ndërtuar pak poshtë fortifikimeve në zemër të qytetit të vjetër të Kavallës, imareti mbështeti nevojat arsimore, sociale dhe fetare të popullsisë myslimane të Kavallës.  Udhëtari anglez Xhorxh Frederik Abot, i cili vizitoi Kavallën në vitin 1901, e përshkroi atë si një "hibrid të shkollës dhe kuzhinës".

Edhe pse të përkushtuara ndaj kurrikulës dhe shkencave tradicionale islame, kuzhinat pranonin të gjithë studentët dhe udhëtarët, pavarësisht nga feja. Është një nga shembujt më të hershëm të shkollave të stilit perëndimor që ofron arsim laik në Perandorinë Osmane, në përputhje me përpjekjet e Muhamed Aliut për modernizim. 

Aty strehoheshin botime të rralla të dorëshkrimeve osmane, turke dhe persiane, që datojnë nga shekulli i 12-të; sugjerohet se ato ose ishin vjedhur ose shkatërruar, megjithëse pretendohet gjithashtu se ndoshta, pas trazirave greko-turke në vitet 1820, komuniteti egjiptian i transferoi ato në Egjipt. Me kalimin e kohës, qëllimet arsimore dhe bamirëse të imaretit ranë. Dihet se shkolla vazhdoi të funksionojë deri në vitin 1902, kurse kuzhina deri në vitin 1923.

 Greqia 
Imareti, së bashku me pjesën tjetër të qytetit të Kavallës, u bënë pjesë e Greqisë moderne më 26 qershor 1913, pas fitores së Lidhjes Ballkanike kundër Perandorisë Osmane në luftërat ballkanike.

Pas humbjes së Greqisë në luftën greko-turke të viteve 1919-1922 dhe shkëmbimit të popullsive midis Greqisë dhe republikës së sapothemeluar të Turqisë, disa refugjatë grekë nga Azia e Vogël që mbërritën në Greqi u strehuan në imaret deri në fund të viteve 1960. Në vitin 1954, imareti së bashku me shtëpinë e Muhamed Aliut u shpallën monumente historike të mbrojtura dhe u njohën si vakëfë egjiptianë nga shteti grek.

Pas largimit të refugjatëve të fundit grekë, ndërtesa ra në rrëmujë. Një nga oborret u shndërrua në një tavernë, disa qeli u kthyen në depo, pjesë të çative të bëra prej plumbi u zhveshën, ashtu si dhe gjysmëhënat osmane që zbukuronin kupolat. Ndërtesa ngadalë përjetoi rënie, megjithëse themelet e saj të forta nuk do ta linin të shembej. 

Megjithatë, vendimi më i rëndësishëm për ruajtjen dhe restaurimin e imaretit u mor nga banuesja e Kavallës Ana Misirian në mesin e viteve 1990, pavarësisht shpenzimeve dhe vështirësive të mëdha që ajo hasi në procedurë. Misirian e ka marrë me qira imaretin nga qeveria egjiptiane, pasi është ende pjesë e pronës së vakëfit egjiptian në Greqi. Pas 22 muajsh punë intensive, restaurimi përfundoi. Që nga viti 2004, imareti funksionon si hotel i hapur për të gjithë vizitorët.

Kategoria:Maqedonia nën Perandorinë Osmane
Kategoria:Koordinatat në Wikidata