Nacionalizmi polak

Nacionalizmi polak () është një nacionalizëm që pohon se populli polak është një komb dhe që pohon bashkësinë kulturore të polakëve. Historiani britanik i Polonisë Norman Dejvis e përkufizon nacionalizmin si "një doktrinë ... për të krijuar një komb duke ngjallur ndërgjegjësimin e njerëzve për kombësinë e tyre dhe për të vënë në lëvizje ndjenjat e tyre në një mjet për veprim politik". 

Nacionalizmi i Komonuelthit Polako-Lituanez - një shtet që ekzistonte de fakto nga 1386, dhe zyrtarisht nga 1569, deri në Ndarjen e Tretë të Komonuelthit në 1795 - duke përfshirë polakët, lituanezët, sllavët lindorë dhe pakicat më të vogla, ishte multietnik dhe multikonfesional, megjithëse klasat shoqërore sunduese të Komonuelthit u polonizuan gjerësisht dhe katolicizmi romak u konsiderua si feja sunduese.

Ideologjia nacionaliste, e cila u ngrit menjëherë pas ndarjeve, fillimisht ishte e lirë nga çdo lloj "nacionalizmi etnik".  Ishte një lëvizje romantike që kërkonte rivendosjen e një shteti sovran polak.  Nacionalizmi romantik polak u përshkrua nga Maurycy Mochnacki si "thelbi i kombit", jo më i përcaktuar nga kufijtë, por nga idetë, ndjenjat dhe mendimet që burojnë nga e kaluara. 

Ardhja e nacionalizmit modern polak nën sundimin e huaj përkoi me Kryengritjen e Nëntorit 1830 dhe Revolucionet Evropiane të 1848 ("Pranvera e Kombeve"). Humbjet e tyre që pasuan thyen frymën revolucionare polake. Shumë intelektualë iu drejtuan Darvinizmit social të Herbert Spenserit dhe fajësuan filozofinë e dikurshme romantike ("mesianiste") të Polonisë për fatkeqësitë kryengritëse. 

Pas dështimit të Kryengritjes së mëvonshme polake të janarit 1863, shkollat e mendimit romantike u zhvendosën në mënyrë të vendosur nga një version posaçërisht polak i filozofisë pozitiviste të Ogyst Kontit, i cili dominoi mendimin polak deri në fund të shekullit të 19-të.

Pasi tre perandoritë ndarëse u shembën në Luftën e Parë Botërore, Polonia u kthye si një shtet territorialisht i reduktuar dhe etnikisht më homogjen – edhe pse ende me pakica të konsiderueshme, veçanërisht ukrainasit e Polonisë juglindore, të cilët vetë filluan të ushqejnë aspiratat e tyre kombëtare.

Kategoria:Nacionalizëm
Kategoria:Poloni