Fortesa e Haxhiganxhit

Fortesa e Haxhiganxhit, e njohur edhe si Fortesa e Khizirpurit, është një fortesë lumore e vendosur në Haxhiganxh të distriktit të Narajanganxhit, divizioni i Dhakës, në Bangladesh, në bregun perëndimor të lumit Shitalakshja. Ajo është ndërtuar gjatë Periudhës Mogule. Fortesa është një nga tre fortesat lumore të ndërtuara në shekullin e XVI për të mbrojtur Xhahangir Nagarin (tani Dhaka). Fortesa me gjasa u ndërtua menjëherë pas zhvendosjes së kryeqytetit të Bengalit mogul në Dhaka nga subahdari Islam Khan ose Mir Xhumla për të zmbrapsur sulmet e piratëve maghë dhe portugezë përgjatë rrugës lumore. Fortesa ndodhet  largë nga Dhaka.

Historia
Data e saktë e ndërtimit të Fortesës së Haxhiganxhit është e panjohur, por mund të jetë ndërtuar nga Mir Xhumla I ose menjëherë pasi subahdari Islam Khan e vendosi kryeqytetin e provincës mogule të Bengalit në Dhaka.

Fortesa e Haxhiganxhit është një nga tre fortesat e trekëndëshit lumor që u ndërtuan për të mbrojtur Dhakën përpara shekullit të XVII. Ajo u zhvilluan në bregun perëndimor të lumit Shitalakhja. Dy fortesat e tjera janë Fortesa e Sonakandës, që ndodhet në vendtakimin e lumenjve Brahmaputra dhe Shitalakshja në zonën portuale dhe pranë Fortesës së Idrakpurit, që gjendet në distriktin e Munshiganxhit.

Në kohët e vjetra, në këtë vend takoheshin lumenjtë Buriganga dhe Lakshja. Vendi ishte shumë i rëndësishëm në Periudhën e hershme Mogule. Në mungesë të ndonjë dëshmie të shkruar, mendohet se është ndërtuar në vitin 1650. Ka një mendim të ndryshëm mbi autorin e ndërtimit. Shkrimtari Munshi Rahman Ali në një nga librat e tij thotë se fortesën e ndërtoi Mir Xhumla mes viteve 1660-1663. Sipas autorëve të tjerë, si Hasan (1904), Talis (1985) dhe Ahmed (1991), ndërtuesi i fortesës është Mir Xhumla. Nga ana tjetër, shkrimtarë të tjerë si Dani (1961) dhe Taifur (1956), kanë një këndvështrim shumë të ndryshëm. Ahmad Hasan Dani në librin e tij "Muslim Architecture in Bengal" shkroi se Islam Khani e ndërtoi atë në vitin 1610, pasi e vendosi kreyqytetin në Dhaka.

Komandanti mogul Mirza Nathan në librin e tij "Baharistan-i-Ghaibi" përmend se ai e vendosi bazën e tij kryesore në Khizirpur (Haxhiganxhi i tanishëm) me ushtrinë e tij të madhe. Ai krijoi një fushim ushtarak në brigjet e lumit. Ai e përmend këtë zonë si strategjikisht të rëndësishme për të luftuar kundër Bhujanëve edhe para se kryeqyteti mogul i Bengalit të zhvendosej nga Raxhmahali në Dhaka në vitin 1610.

Në këtë mënyrë vlerësohet se Khizirpuri i Baharistan-i-Ghaibi-t është Haxhiganxhi i tanishëm, dhe struktura ishte përfshirë në Khizirpur, që mund të jetë rindërtuar më vonë. Një tjetër fortesë mendohet se ka ekzistuar në zonë para Periudhës Mogule. Ajo është e njohur si Fortesa e Khizirpurit. Shumë studiues kanë shprehur mendimin se Fortesa e Haxhiganxhit u ndërtua mbi Fortesën e Khizirpurit. Megjithatë, nga pikëpamja arkeologjike dhe nga këndvështrimi gjeostrategjik, kjo mendim nuk mund të pranohet arbitrarisht. Gjatë periudhës së ndërtimit, Fortesa e Haxhiganxhit ishte afër kalimit të Shitalakhjas. Tani lumi është zhvendosur më në lindje.

Arkitektura
Fortesa, me formë katërkëndore, përbëhet nga një mur mbrojtës pesëkëndor me frëngji për musketa me bastione të rrumbullakta këndore. Në anën e brendshme të murit mbrojtës ndodhet një ledh  i lartë ecjeje nga baza e murit mborjtës, që vetë ka vrima të hapura për musketat. Vrimat janë bërë më të gjera me gjasa për të shtënë me top ndaj piratëve që kalonin përgjatë lumit. Në këndin e rrethimit të fortesës ndodhet kolona e veçuar e lartë katrore prej tullash, që duhet të ketë qenë përdorur për vrojtim dhe vendosjen e armëve në stinën e shirave.

Statusi i tanishëm
Fortesa e Haxhiganxhit është rinovuar shumë herë. Sipas librit 'List of Ancient Monuments in Bengal' i publikuar në vitin 1896, ajo pothuaj ishte shkatërruar në këtë kohë. Libri përmend praninë e një muri rrethues dhe një bastion në atë kohë. Pasi fortesa u vu nën Departamentin e Arkeologjisë dhe Muzeut në vitin 1950, ajo u rinovua në faza të ndryshme dhe u vu në gjendjen e saj të tanishme.

 Galeri Pamjesh

Shiko gjithashtu
 Fortesa e Idrakpurit
 Fortesa e Sonakandës
 Fortesa e Xhangalbarit
 Fortesa e Lalbagut
 Sonargaoni
 Panam Nagari
 Bikramapuri
 Bara Sardar Bari
 Ura e Panamit
 Varri i Kolombo Sahibit
 Rrënojat e Vari-Bateshvarit
 Rrënojat e Raxhasanit
 Pallati i Raxha Harishçandrës
 Shankhanidhi House
 Historia e Dhakës
 Historia e Bangladeshit
 Arkitektura e Bengalit
 Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës
 Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës

Referime

Bibliografia




Lidhje të jashtme



Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVII
Kategoria:Kështjella Mogule
Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh