Shqiptarizimi i emrave

Shqiptarizimi i emrave është shqiptarizimi i emrave dhe toponimeve joshqiptare në Shqipëri, Kosovë, Maqedoninë e Veriut perëndimore dhe Mal të Zi. Menjëherë pas Luftës së Dytë Botërore, autoritetet komuniste shqiptare kërkuan që joshqiptarët të shqipëronin emrat e tyre. Në vitin 1966 Partia Komuniste Shqiptare nxori një dekret që synonte të zhdukte "gjurmët e popullsisë joshqiptare" në vendet ku jetonin ende pakica sllave. Në vitin 1968 një nga kërkesat e demonstratës nacionaliste shqiptare në Kosovë ishte heqja e emrit ortodoks serb Metohija nga emri i krahinës. Më 23 shtator 1975 Partia Komuniste Shqiptare nxori "Dekretin nr. 5339" për shqiptarizimin e të gjithë emrave të vendeve dhe emrave vetjakë, i cili urdhëronte qytetarët t'u vendosnin fëmijëve të tyre "emra modernë revolucionarë (ilirë)", ndërsa toponimet joshqiptare ose ato që kishin nënkuptime fetare në të gjithë vendin u shqiptarizuan për t'iu përshtatur më mirë "ideologjisë shtetërore".Sabrina P. Ramet, Nihil Obstat: Religion, Politics, and Social Change in East-Central Europe and Russia (Duke University Press, 1998) p. 218

Pas Luftës së Kosovës dhe hyrjes së forcave të NATO-s në Kosovë në qershor 1999 u bë një shqiptarizim gjithëpërfshirës i emrave të vendeve, organizatave, emrave të rrugëve dhe bizneseve. Politikanët në Shqipërinë bashkëkohore vazhduan të mbështesin politikën e shqiptarizimit, veçanërisht shqiptarizimin e toponimeve sllave.

 Në Shqipëri 
Menjëherë pas Luftës së Dytë Botërore, njerëzve të përkatësisë etnike joshqiptare iu kërkuan që të shqipëronin emrat e tyre. Komiteti Qendror i Partisë Komuniste Shqiptare nxori dy dekrete me të cilat u shqiptarizuan emrat e vendeve dhe emrat vetjakë. Dekreti i parë u dha në vitin 1966 që synonte të fshinte "gjurmët e popullsisë joshqiptare" në vendet ku jetonin ende pakica sllave. Shqiptarizimi i emrave të vitit 1966 përfshinte emrat vetjakë të maqedonasve etnikë dhe emrat e fshatrave ku ata jetonin në bashkësi të vogla. Në Kongresin e 7-të të Partisë Komuniste të mbajtur në periudhën 26-29 maj 1975, u dha edhe një Dekret për shqiptarizimin e të gjithë emrave të vendeve dhe emrave vetjakë. Dekreti i referohej të gjithë emrave që nuk përputhen me udhëzimin ideologjik dhe politik të Partisë Komuniste. Ky dekret urdhëronte qytetarët që t'u vendosnin fëmijëve të tyre "emra modernë revolucionarë (ilirë)".

Cakristoja argumenton se emrat e krishterë u prekën në masë të madhe, ndërsa nga ana tjetër, përdorimi i disa emrave myslimanë lejohej, pavarësisht nga nënkuptimet e tyre fetare. Megjithatë, antropologu francez Zhil dë Rape pohon se sipas disa vëzhgimeve emrat fetarë mbijetuan më mirë te të krishterët sesa te myslimanët.. Page 42: "Finally, other observations seem to support the idea of the relatively privileged position of Christians during communism: for instance, and as far as I could determine, the destruction of places of cult in 1967 and afterwards seems to have been more systematic in the case of Muslim places, while Christian places (although closed as cult places and dedicated to secular usage) have more often been spared as ‘cultural monuments’ [41] (monument kulture). Also, as far as I could determine, religious first names, formally forbidden in 1976, seem to have survived better among Christians than among Muslims. They seem to have reappeared more easily after 1990, for newborn children as well as for children and adults who got baptised when religious practices were authorised again. Muslim names, on the contrary, do not seem to have regained favour. " Sipas të njëjtit dekret, ndryshimet e emrave gjeografikë ndodhën në të gjithë vendin në rastet e toponimeve joshqiptare ose me nënkuptim fetar. Rreth 90 qytete dhe toponime në zonat jugore ku ndodhen komunitetet etnike greke u riemëruan dhe morën emra laikë. 13 vendbanime në Korçë dhe 6 në Sarandë u ndryshuan për të qenë në përputhje me “ideologjinë shtetërore”. Për më tepër, emrat e vendeve arkeologjike greke dhe romake u ndryshuan në "ilirë".

Politikanët në Shqipërinë bashkëkohore vazhduan të mbështesin politikën e shqiptarizimit, veçanërisht shqiptarizimin e toponimeve sllave. Në vitin 2009 presidenti shqiptar Bamir Topi dhe kryeministri Sali Berisha propozuan ngritjen e komisionit për shqiptarizimin e toponomisë sllave. Berisha në fakt mbështet shqiptarizimin jo vetëm të toponimeve sllave por të të gjithë emrave të vendeve në Shqipëri. Përkundër propozimit të tij, për momentin nuk ka përpjekje të ngjashme të forta për shqipërimin e emrave të vendeve latine, turke apo greke.
 Në Kosovë 
Gjatë demonstratave të përhapura në Prishtinë dhe në disa qytete të tjera në Kosovë në vitin 1968, nacionalistët shqiptarë kërkuan ndryshimin e emrit të provincës së Serbisë Kosova dhe Metohija në Kosovë. Ata e konsideruan një emër ortodoks të Metohisë si provokues. Kërkesat e tyre u plotësuan dhe më pak se një muaj pas demonstratave Parlamenti Federal Jugosllav hoqi emrin serb Metohija nga emri zyrtar i krahinës.

Pas Luftës së Kosovës dhe hyrjes së forcave të NATO-s në Kosovë në qershor të vitit 1999, u bë një shqiptarizim gjithëpërfshirës i emrave të vendeve, organizatave, emrave të rrugëve dhe bizneseve.

Kuvendi i Kosovës miratoi Ligjin për Përdorimin e Gjuhëve, i cili përcaktonte se joshqiptarët kanë të drejtë të marrin të gjitha informatat, dokumentet dhe shërbimet tjera në cilëndo nga gjuhët zyrtare të Kosovës. Është raportuar nga UNHCR-ja se kompanitë publike të Kosovës nuk e respektojnë këtë ligj kur bëhet fjalë për klientët e tyre joshqiptarë, veçanërisht serbët, emrat e të cilëve janë ndryshuar në versione të albanizuara me "ç".

 Në Maqedoninë e Veriut 
Gjatë Luftës së Dytë Botërore pjesa perëndimore e Maqedonisë së Veriut u pushtua në Shqipërinë fashiste. Të gjitha shkollat maqedonase u zëvendësuan me shkolla shqip, ndërsa emrat dhe mbiemrat e joshqiptarëve duhej të merrnin formë shqipe.

 Shih edhe 

 Doktrina e shenjtë serbe
 Serbizimi i emrave
 Serbifikimi

 Referime 

Kategoria:Gjuha shqipe
Kategoria:Asimilim kulturor
Kategoria:Nacionalizëm shqiptar