Pafnuty Chebyshev

Pafnuty Lvovich Chebyshev ( Rusisht: Пафну́тий Льво́вич Чебышёв; AFN: [pɐfˈnutʲɪj ˈlʲvovʲɪtɕ tɕɪbɨˈʂof] ; - ) ishte një matematicien rus, i cili konsiderohet si babai i matematikës ruse.

Chebyshev është i njohur për kontributet e tij themelore në fushat e probabilitetit, statistikave, mekanikës dhe teorisë së numrave . Një numër konceptesh të rëndësishme matematikore janë emëruar pas tij, duke përfshirë pabarazinë Chebyshev (e cila mund të përdoret për të vërtetuar ligjin e dobët të numrave të mëdhenj ), teorema Bertrand-Chebyshev, polinomet e Çebishevit, lidhja Chebyshev dhe anësia e Çebishevit .

 Transkriptimi 

Mbiemri Chebyshev është transliteruar në disa mënyra të ndryshme, si Tchebichef, Tchebychev, Tchebycheff, Tschebyschev, Tschebyschef, Tschebyscheff, Čebyčev, Čebyšev, Chebysheff, Chebychov, Chebyshov (sipas përkthimit të afërt rusisht në gjuhën angleze, kjo jep shqiptimi i saktë në rusishten e vjetër), dhe Chebychev, një përzierje midis transliterimeve angleze dhe frënge që konsiderohet e gabuar. Është një nga makthet më të njohura të marrjes së të dhënave në literaturën matematikore. Aktualisht, transliterimi anglez Chebyshev ka fituar një pranim të gjerë, me përjashtim të francezëve, të cilët preferojnë Tchebychev. Transliterimi i saktë sipas ISO 9 është Čebyšëv . Shoqëria Amerikane Matematikore miratoi transkriptimin Chebyshev në Rishikimet e saj Matematikore . Chebyshev, Pafnutiĭ L'vovich, on MathSciNet.

Emri i tij i parë vjen nga greqishtja Paphnutius (Παφνούτιος), e cila nga ana e saj e merr origjinën e saj në Paphnuty koptike (Ⲡⲁⲫⲛⲟⲩϯ), që do të thotë "ai që i përket Zotit" ose thjesht "njeriu i Perëndisë".

 Kontributet matematikore 
djathtas|parapamje| Pafnuty Chebyshev
Çebishevi është i njohur për punën e tij në fushën e probabilitetit, statistikës, mekanikës dhe teorisë së numrave . Mosbarazimi i Çebishevit thotë se nëse  është një ndryshore e rastit me devijim standard σ > 0, atëherë probabiliteti që rezultati i  nuk është më pak se  larg mesatares së saj nuk është më shumë se  :



Pabarazia Chebyshev përdoret për të vërtetuar ligjin e dobët të numrave të mëdhenj . [ citim i nevojshëm ]

Teorema Bertrand-Chebyshev (1845, 1852) thotë se për çdo , ekziston një numër i thjeshtë  i tillë që  . Kjo është pasojë e mosbarazimeve të Çebishevit për numrin  të numrave të thjeshtë më të vegjël se , të cilat deklarojnë se  është i rendit të  . Një formë më e saktë jepet nga teorema e numrit të thjeshtë të njohur: herësi i dy shprehjeve i afrohet 1.0 kur  priret në pafundësi. [ citim i nevojshëm ]

Chebyshev është gjithashtu i njohur për polinomet e Çebishevit dhe anësinë e Çebishevit - ndryshimi midis numrit të numrave të thjeshtë që janë kongruentë me 3 (moduli 4) dhe 1 (moduli 4). [ citim i nevojshëm ]

Chebyshev ishte personi i parë që mendoi sistematikisht në terma të ndryshoreve të rastit dhe momenteve dhe pritjeve të tyre. 
Kategoria:Absolventët e Universitetit Shtetëror të Moskës
Kategoria:Vdekje 1894
Kategoria:Lindje 1821