Konfederata e Varshavës

Konfederata e Varshavës, e nënshkruar më 28 janar 1573 nga asambleja kombëtare polake ( sejm konwokacyjny ) në Varshavë, ishte një nga aktet e para evropiane që jepte liritë fetare .

Ajo ishte një zhvillim i rëndësishëm në historinë e Polonisë dhe Lituanisë që zgjeroi tolerancën fetare ndaj fisnikërisë dhe personave të lirë brenda Komonuelthit Polako-Lituanez Stone, Daniel, The Polish-Lithuanian State, 1386–1795, Seattle and London: University of Washington Press, 2001. dhe konsiderohet fillimi zyrtar i lirisë fetare në Komonuelthin Polako-Lituanez .

Megjithëse nuk parandaloi të gjitha konfliktet e bazuara në fe, ai e bëri Komonuelthin një vend shumë më të sigurt dhe më tolerant se pjesa më e madhe e Evropës bashkëkohore, veçanërisht gjatë Luftës Tridhjetëvjeçare pasuese. Adam Zamojski, "The Polish Way", New York, Hippocrene Books, 1987.

 Historia 
Toleranca fetare në Poloni kishte një traditë të gjatë (p.sh. Statuti i Kalisz-it ) dhe kishte qenë politikë de facto në mbretërimin e mbretit Sigismund II . Megjithatë, nenet e nënshkruara nga Konfederata i dhanë sanksion zyrtar doganave të mëparshme. Në këtë kuptim, ato mund të konsiderohen ose fillimi ose kulmi i tolerancës polake. 

Pas vdekjes pa fëmijë të mbretit të fundit të dinastisë Jagielloniane, fisnikët polakë dhe lituanianë ( szlachta ) u mblodhën në Varshavë për të parandaluar çdo separatist që të vepronte dhe për të ruajtur rendin ligjor ekzistues. Për këtë qytetarët duhet t'u binden pa kushte vendimeve të marra nga organi; dhe konfederata ishte një deklaratë e fuqishme se dy ish-shtetet janë ende të lidhura ngushtë.

Në janar, fisnikët nënshkruan një dokument në të cilin përfaqësuesit e të gjitha feve kryesore i premtonin njëri-tjetrit mbështetje dhe tolerancë reciproke. Një sistem i ri politik po lindte, i ndihmuar nga konfederata, e cila kontribuoi në stabilitetin e saj. Toleranca fetare ishte një faktor i rëndësishëm në një shtet multietnik dhe multi-fetar, pasi territoret e Komonuelthit ishin të banuara nga shumë breza njerëzish me prejardhje të ndryshme etnike (polakë, lituanianë, rutenianë, gjermanë dhe hebrenj) dhe të besimeve të ndryshme (katolike, protestantë, ortodoksë, hebrenj dhe madje edhe myslimanë). "Ky vend u bë ajo që kardinali Hozjusz e quajti "një vend strehimi për heretikët". Ishte një vend ku kërkuan strehim sektet më radikale fetare, duke u përpjekur t'i shpëtonin persekutimit në vendet e tjera të botës së krishterë. 

Ky akt nuk u imponua nga një qeveri apo nga pasojat e luftës, por përkundrazi rezultoi nga veprimet e anëtarëve të shoqërisë polako-lituaneze. Ajo u ndikua gjithashtu nga Masakra Franceze e Shën Bartolomeut 1572, e cila bëri që fisnikëria polako-lituaneze të kuptonte se asnjë monark nuk do të ishte në gjendje të kryente një akt të tillë në Poloni. 

Personat më të përfshirë në përgatitjen e artikujve ishin Mikołaj Sienicki (udhëheqës i " lëvizjes së ekzekutimit "), Jan Firlej dhe Jan Zborowski . Përpjekjet e tyre u kundërshtuan nga shumë personalitete të Kishës Katolike Romake, Franciszek Krasiński ishte i vetmi peshkop që i nënshkroi ato ( Szymon Starowolski pretendoi se e bëri këtë nën "kërcënimin e shpatës"), dhe aktet e ardhshme ligjore që përmbajnë nenet e Konfederatës u nënshkruan nga peshkopët me përcaktimin: " excesso articulo confoederationis. " Një peshkop tjetër, Wawrzyniec Goślicki, u shkishërua për nënshkrimin e akteve të Sejmit të vitit 1587.

Nenet e Konfederatës së Varshavës u inkorporuan më vonë në Nenet Henrician, dhe kështu u bënë dispozita kushtetuese së bashku me Pacta conventa të krijuar gjithashtu në 1573.

 Rëndësia 
Polonia e fundit të shekullit të 16-të qëndronte midis Moskovës Ortodokse në Lindje, Perandorisë Osmane Muslimane në Jug dhe Evropës Perëndimore, e ndarë midis Reformimit dhe Kundër-Reformimit, në Veri dhe Perëndim. Toleranca e saj fetare e bëri atë një strehë të mirëpritur për ata që ikin nga persekutimi fetar diku tjetër; sipas fjalëve të kardinalit Stanislaus Hosius, ai u bë "një vend strehimi për heretikët". Konfederata legalizoi zakonet e pashkruara më parë të tolerancës fetare.

Ka debate nëse liria fetare ishte e destinuar vetëm për fisnikërinë apo edhe për fshatarët dhe të tjerët; shumica  historianët favorizojnë interpretimin e fundit.

Në vitin 2003, teksti i Konfederatës së Varshavës iu shtua Programit të Kujtesës Botërore të UNESCO -s. 

 Citat 

 Shih edhe 
 Polonia
 Edikti i Nantës

 Referime 

Kategoria:Liri e fesë