Jeta detare

Jeta detare ose jeta oqeanike janë bimët, kafshët dhe organizmat e tjerë që jetojnë në ujin e kripur të deteve ose oqeaneve, ose në ujin e njelmët të grykëderdhjeve bregdetare. Në një nivel themelor, jeta detare ndikon në natyrën e planetit. Organizmat detarë, kryesisht mikroorganizmat, prodhojnë oksigjen dhe sekuestrojnë karbonin. Jeta detare, pjesërisht, formëson dhe mbron brigjet, dhe disa organizma detarë madje ndihmojnë në krijimin e tokës së re (p.sh. shkëmbinj nënujorë të ndërtimit koral).

Shumica e formave të jetës evoluan fillimisht në habitatet detare. Për nga vëllimi, oqeanet sigurojnë rreth 90% të hapësirës së jetesës në planet. Kurrizorët më të hershëm u shfaqën në formën e peshqve, të cilët jetojnë vetëm në ujë. Disa prej tyre evoluan në amfibë, të cilët kalojnë një pjesë të jetës së tyre në ujë dhe një pjesë në tokë. Një grup amfibësh evoluoi në zvarranikë dhe gjitarë dhe disa nëngrupe të secilit u kthyen në oqean si gjarpërinj deti, breshka deti, foka, lopa e detit dhe balena. Format e bimëve si leshterikët dhe algat e tjera rriten në ujë dhe janë baza për disa ekosisteme nënujore. Planktoni formon themelin e përgjithshëm të zinxhirit ushqimor të oqeanit, veçanërisht fitoplanktonet që janë prodhuesit kryesorë fillestarë.

Jokurrizorët detarë shfaqin një gamë të gjerë modifikimesh për të mbijetuar në ujërat me oksigjen të dobët, duke përfshirë tubat e frymëmarrjes si në sifonët e molusqeve. Peshqit kanë gushë në vend të mushkërive, megjithëse disa lloje peshqish, si peshku i mushkërive, i kanë të dyja. Gjitarët detarë (p.sh. delfinët, balenat, lundërzat dhe fokat) duhet të dalin në sipërfaqe periodikisht për të thithur ajrin.

, më shumë se 242 000 specie detare janë dokumentuar, dhe ndoshta 2 milionë specie detare nuk janë dokumentuar ende. Rreth 2 332 specie të reja përshkruhen çdo vit.

Llojet detare variojnë në madhësi nga ato mikroskopike si fitoplanktoni, i cili mund të jetë deri në 0,02 mikrometra, deri te cetacetë e mëdhaja si balena e kaltër – kafsha më e madhe e njohur, duke arritur 33 m në gjatësi. Mikroorganizmat detarë, duke përfshirë protistët dhe bakteret dhe viruset e tyre të lidhura, janë vlerësuar në mënyra të ndryshme se përbëjnë rreth 70% ose rreth 90% të biomasës detare gjithshej. Jeta detare studiohet shkencërisht si në biologjinë detare ashtu edhe në oqeanografinë biologjike.

 Shiko edhe 

 Deti
 Oqeani

 Referime 
Kategoria:Organizma detarë
Kategoria:Biologji detare
Kategoria:Oqeanografi biologjike
Kategoria:Shkenca e peshkatarisë