Neutraliteti

Në filozofi, neutraliteti është tendenca për të mos marrë një anë në një konflikt (fizik ose ideologjik), gjë që mund të mos sugjerojë se palët neutrale nuk kanë një anë ose nuk janë vetë palë. Në përdorimin kolokial, neutral mund të jetë sinonim i paanshëm. Megjithatë, paragjykimi është një favorizim për njërën palë, i dallueshëm nga tendenca për të vepruar mbi atë favorizim. Neutraliteti është i dallueshëm (megjithëse jo ekskluziv) nga apatia, injoranca, indiferenca, mendimi i dyfishtë, barazia, pajtimi dhe objektiviteti. Apatia dhe indiferenca nënkuptojnë secila një nivel të pakujdesisë për një temë, megjithëse një person që shfaq neutralitet mund të ndiejë paragjykim për një temë, por zgjedh të mos veprojë në lidhje me të. Një person neutral gjithashtu mund të jetë i mirëinformuar për një temë dhe për këtë arsye nuk duhet të jetë injorant. Meqenëse ata mund të jenë të njëanshëm, një person neutral nuk duhet të shfaqë mendim të dyfishtë (d.m.th. të pranojë të dyja palët si të sakta), barazi (d.m.th. t'i shohë të dyja palët si të barabarta), ose marrëveshje (një formë e vendimmarrjes në grup; këtu do të kërkonte negocimin e një zgjidhjeje sipas mendimit të gjithsecilit, duke përfshirë edhe atë që mund të mos jetë i paanshëm). Objektiviteti sugjeron anashkalimin e pozicionit më të arsyeshëm (përveç objektivitetit gazetaresk), ku arsyeshmëria gjykohet nga ndonjë bazë e përbashkët mes palëve, siç është logjika (duke evituar kështu problemin e pakrahasueshmërisë). Neutraliteti nënkupton tolerancë pavarësisht se sa e pakëndshme, e mjerueshme ose e pazakontë mund të jetë një perspektivë.

Në moderim dhe ndërmjetësim, neutraliteti shpesh pritet të bëjë gjykime ose të lehtësojë dialogun të pavarur nga çdo paragjykim, duke vënë theksin te procesi dhe jo te rezultati. Për shembull, një palë neutrale shihet si një palë pa (ose plotësisht të zbuluar) konflikt interesi në një konflikt dhe pritet të veprojë sikur të mos ketë paragjykime. Palët neutrale shpesh perceptohen si më të besueshme, më të besueshme dhe të sigurta. Alternativë për të vepruar pa paragjykime, vetë paragjykimi i neutralitetit është pritshmëria nga qeveria zvicerane (në neutralitetin e armatosur) dhe Federata Ndërkombëtare e Shoqatave të Kryqit të Kuq dhe Gjysmëhënës së Kuqe (në mosndërhyrje). Fjalori anglez i Oksfordit dokumenton që, të paktën në vitin 1897, "neutral" nënkuptonte zbatimin e rregullave ndaj fakteve, si në futboll "Linjat e linjës neutrale do të gjykojnë në të gjitha ndeshjet". Në vendimin e Gjykatës së Lartë, Bordi i Regentëve të Sistemit të Universitetit të Wisconsin kundër Southworth bazuar në Amendamentin e Parë të Kushtetutës së Shteteve të Bashkuara, gjykata vendosi që disa vendime financimi të merren përmes një këndvështrimi neutral.

 Kritika dhe pikëpamje 
Neutraliteti është kritikuar si një opsion joetik, me argumentin se opsioni neutral mund, në mënyrë të drejtpërdrejtë ose të tërthortë, të përfundojë duke favorizuar ata që dëmtojnë të tjerët ose mbajnë një gjendje padrejtësie, si "Ju jeni ose me ne, ose kundër nesh". Shkrimtari italian Dante Alighieri, në Komedinë e tij Hyjnore, thotë në Canto 3 se njerëzit dhe engjëjt që nuk ishin rebelë, as besnikë ndaj Zotit të tyre, por qëndronin të ndarë, u dënuan të thumboheshin përjetësisht nga grerëzat dhe miza. Theodore Roosevelt, duke cituar veprën e Dantes në "Amerika dhe Lufta Botërore" (1915), tha "Dante rezervoi një vend të veçantë turpi në ferr për ata engjëj të poshtër që nuk guxuan të anonin as të keqen as me të mirën". Prifti i Afrikës së Jugut Desmond Tutu tha: "Nëse jeni neutral në situata të padrejtësisë, ju keni zgjedhur anën e shtypësit". Woodrow Wilson tha: "Neutraliteti është një fjalë negative. Ajo nuk shpreh atë që Amerika duhet të ndjejë. Ne nuk po përpiqemi të qëndrojmë larg telasheve; ne po përpiqemi të ruajmë themelet mbi të cilat mund të rindërtohet paqja."

 Shiko edhe 

 Hierarkia
 Anshmëria
 Paanshmëria

 Referime 

Kategoria:Filozofi e historisë
Kategoria:Logjikë
Kategoria:Koncepte politike
Kategoria:Censurim