Konflikti me ndërmjetës Iran-Izrael

Konflikti me ndërmjetës Iran-Izrael, i njohur gjithashtu si lufta me ndërmjetës Iran-Izrael ose Lufta e Ftohtë Iran-Izrael, është një konflikt i vazhdueshëm ndërmjet Iranit dhe Izraelit. Në konfliktin izraelito-libanez, Irani ka mbështetur milicitë shiite libaneze, më së shumti Hezbollahun. Në konfliktin izraelito-palestinez, Irani ka mbështetur grupet palestineze si Hamasi. Izraeli ka mbështetur rebelët iranianë, si Muxhahedinët e Popullit të Iranit, ka kryer sulme ajrore kundër aleatëve iranianë në Siri dhe ka vrarë shkencëtarë bërthamorë iranianë. 

Në vitin 2018 forcat izraelite sulmuan drejtpërdrejt forcat iraniane në Siri.Të motivuar nga doktrina periferike, 

 Sfondi 
Irani Perandorak dhe Izraeli kishin marrëdhënie të ngushta, duke i parë fuqitë arabe si një kërcënim të përbashkët. Pas revolucionit islamik të vitit 1979, Irani ndërpreu marrëdhëniet, por lidhjet e fshehta vazhduan gjatë Luftës së mëvonshme Iran-Irak. Irani stërviti dhe armatosi Hezbollahun gjatë pushtimit të Libanit nga Izraeli në vitin 1982 dhe vazhdoi të mbështeste milicitë shiite gjatë gjithë pushtimit izraelit të Libanit jugor. Edhe para vitit 1979, islamistët iranianë kishin mbështetur materialisht palestinezët; pas vitit 1979, Irani tentoi marrëdhënie me Organizatën për Çlirimin e Palestinës, dhe më vonë me Xhihadin Islamik Palestinez dhe Hamasin. Izraeli luftoi me Hezbollahun në vitin 2006. 

Izraeli ka zhvilluar disa luftëra me palestinezët në territorin palestinez dhe kryesisht rreth Rripit të Gazës: në 2008-2009, 2012, 2014, 2021 dhe 2023-2024. Lufta e Libanit e vitit 1982 dhe lufta Izrael-Hamas kanë qenë luftërat më vdekjeprurëse të konfliktit arabo-izraelit.

 Arsyet e konfliktit 
Për konfliktin Iran-Izrael janë dhënë arsye të ndryshme. Irani dhe Izraeli kishin pasur më parë lidhje të ngrohta për shkak të kërcënimeve të përbashkëta, por në vitet 1990 BRSS ishte shpërbërë dhe Iraku ishte dobësuar. Islamistët iranianë kanë mbrojtur prej kohësh popullin palestinez, të cilin ata i perceptojnë si të shtypur. Studiuesit besojnë se duke mbështetur palestinezët, Irani kërkon pranim më të madh mes sunitëve dhe arabëve, të cilët të dy dominojnë Lindjen e Mesme. Ideologjikisht, Irani kërkon të zëvendësojë Izraelin me zgjidhjen me një shtet (megjithëse Irani ndonjëherë ka mbështetur gjithashtu zgjidhjen me dy shtete) dhe ka parashikuar vdekjen e Izraelit. Izraeli e sheh Iranin si një kërcënim ekzistencial, dhe akuzon regjimin e tij për qëllime gjenocidale. 

Për rrjedhojë, Izraeli ka kërkuar sanksione dhe veprime ushtarake kundër Iranit për ta ndaluar atë nga marrja e armëve bërthamore.New York Times, 4 Sept. 2019, "The Secret History of the Push to Strike Iran: Hawks in Israel and America Have Spent More than a Decade Agitating for War Against the Islamic Republic's Nuclear Program. Will Trump Finally Deliver?" 

 Përplasjet kryesore gjatë konfliktit 
 Periudha Emri i konfliktit Viktima Rezultati 1985–2000 Konflikti i Libanit Jugor 559 izraelitë
621 ushtarë të Ushtrisë së Libanit Jugor1.276 luftëtarë të Hezbollahut Fitore e HezbollahutTërheqje izraelite nga Libani jugor 2000–2006 Konflikti i Fermave Shebaa (2000–2006) 25 izraelitë
16 luftëtarë të Hezbollahut Pa përfundim të qartë; Izraeli ruan kontrollin mbi Fermat ShebaaFillimi i Luftës së Libanit 2006 2006 Lufta e Libanit 2006 165 izraelitë
1.954 libanezë Barazim; të dyja palët pretendojnë fitore 2008–2009 Lufta e Parë e Gazës 14 izraelitë
1.434 palestinezë Fitore izraelite 2012 Operacioni “Shtylla e Mbrojtjes” 6 izraelitë
158 palestinezë Të dyja palët pretendojnë fitore 2013–vazhdon Konflikti Iran–Izrael gjatë luftës civile siriane 631+ ushtarë sirianë dhe iranianë Në vazhdim 2014 Lufta e Gazës 2014 73 izraelitë
2.251 palestinezë Të dyja palët pretendojnë fitore 2021 Kriza Izrael–Palestinë 2021 13 izraelitë
274 palestinezë Të dyja palët pretendojnë fitore 2023–sot Lufta e Gazës 1.450+ izraelitë
32.000+ palestinezë Në vazhdim 2023–sot Konflikti Izrael–Hezbollah (2023–sot) 21+ izraelitë
300+ libanezë30+ palestinezë50+ sirianë Në vazhdim 2024 Konflikti Iran–Izrael 2024 16 iranianë dhe forca ndërmjetëse Pa përfundim të qartë 2025 Lufta Iran–Izrael Armëpushim

 Shiko edhe 

 Konflikti Arabo-Izraelit
 Konflikti me ndërmjetës Iran-Arabi Saudite

 Referime 

Kategoria:Konflikti me ndërmjetës Iran-Izrael
Kategoria:Luftëra me ndërmjetës
Kategoria:Rivalitet gjeopolitik
Kategoria:Historia e Lindjes së Mesme
Kategoria:Konflikti me ndërmjetës Iran-Arabi Saudite
Kategoria:Luftëra që përfshijnë Iranin
Kategoria:Luftëra që përfshijnë Izraelin

Kategoria:Konflikte të vazhdueshme