Plehu

Plehu apo fertilizuesi është çdo material me origjinë natyrore ose sintetike që aplikohet në tokë ose në indet e bimëve për të furnizuar me lëndë ushqyese të bimëve. Plehrat mund të jenë të ndryshëm nga materialet gëlqerore ose ndryshime të tjera joushqyese të tokës. Ekzistojnë shumë burime të plehrave, si natyrore ashtu edhe të prodhuara në mënyrë industriale. Për shumicën e praktikave moderne bujqësore, plehërimi përqendrohet në tre makro lëndë ushqyese kryesore: azoti (N), fosfori (P) dhe kaliumi (K) me shtim të rastësishëm të suplementeve si mielli i gurit për mikronutrientët. Fermerët i aplikojnë këto plehra në mënyra të ndryshme: përmes proceseve të aplikimit të thatë ose të peletizuar ose të lëngshëm, duke përdorur pajisje të mëdha bujqësore ose metoda të mjeteve dore.

Historikisht, plehërimi erdhi nga burime natyrore ose organike: kompost, plehu i kafshëve, pleh organik njerëzor, minerale të korrura, rrotullime të bimëve dhe nënprodukte të industrive të natyrës njerëzore (d.m.th. mbeturinat e përpunimit të peshkut, ose mielli i gjakut nga therja e kafshëve). Megjithatë, duke filluar nga shekulli i 19-të, pas inovacioneve në ushqimin e bimëve, një industri bujqësore u zhvillua rreth plehrave të krijuara në mënyrë sintetike. Ky tranzicion ishte i rëndësishëm në transformimin e sistemit global të ushqimit, duke lejuar bujqësi industriale në shkallë më të gjerë me rendimente të mëdha të kulturave.

Proceset kimike të fiksimit të azotit, si procesi Haber i shpikur në fillim të shekullit të 20-të, dhe i përforcuar nga kapaciteti prodhues i krijuar gjatë Luftës së Dytë Botërore, çuan në një bum në përdorimin e plehrave azotike. Në gjysmën e dytë të shekullit të 20-të, përdorimi i shtuar i plehrave azotike (rritje 800% midis 1961 dhe 2019) ka qenë një komponent thelbësor i rritjes së produktivitetit të sistemeve ushqimore konvencionale (më shumë se 30% për frymë) si pjesë e i quajtur "Revolucioni i Gjelbër".

Përdorimi i plehrave artificiale dhe të aplikuara në mënyrë industriale ka shkaktuar pasoja mjedisore si ndotja e ujit dhe eutrofikimi për shkak të rrjedhjeve ushqyese; emetimet e karbonit dhe të tjera nga prodhimi dhe nxjerrja e plehrave; dhe kontaminimit dhe ndotjes së tokës. Mund të zbatohen praktika të ndryshme bujqësore të qëndrueshme për të reduktuar efektet e pafavorshme mjedisore të përdorimit të plehrave dhe pesticideve, si dhe dëme të tjera mjedisore të shkaktuara nga bujqësia industriale.

 Shiko edhe 

 Bujqësia

 Referime 

Kategoria:Plehra
Kategoria:Hortikulturë
Kategoria:Ndryshimet klimatike dhe bujqësia