Rabanus Maurus

Rabanus Maurus Magnentius (  780 – 4 shkurt 856), i njohur gjithashtu si Hrabanus ose Rhabanus, ishte një murg, teolog, poet, enciklopedist dhe shkrimtar ushtarak frank benediktin, i cili u bë kryepeshkop i Mainzit në Francën Lindore .  Ai ishte autor i enciklopedisë De rerum naturis ( "Mbi natyrën e gjërave" ). Ai gjithashtu shkroi traktate mbi arsimin dhe gramatikën dhe komente mbi Biblën. Ai ishte një nga mësuesit dhe shkrimtarët më të shquar të epokës karolingiane  dhe quhej "Praeceptor Germaniae", ose "mësuesi i Gjermanisë". Në botimin më të fundit të Martirologjisë Romake ( Martyrologium Romanum, 2004, f. 133), festa e tij jepet më 4 shkurt dhe ai cilësohet si Shenjt ('sanctus'). 

 Biografia 
Rabanus lindi nga prindër fisnikë në Mainz . Data e lindjes së tij mbetet e paqartë, por në vitin 801 ai u shugurua dhjak në Abacinë Benediktine të Fuldës në Hesse, ku ishte dërguar në shkollë dhe ishte bërë murg. Me insistimin e Ratgar, abatit të tij, ai shkoi së bashku me Haimon (më vonë në Halberstadt ) për të përfunduar studimet e tij në Tours . Atje ai studioi nën Alkuin, i cili në njohje të zellit dhe pastërtisë së tij i dha mbiemrin Maurus, sipas dishepullit të preferuar të Benediktit, Shën Maurus .  "Rabanus Maurus", Hymnary

Pas kthimit në Fulda, në vitin 803 atij iu besua përgjegjësia kryesore e shkollës së abacisë, "Rabanus Maurus", Hymnary e cila nën drejtimin e tij u bë një nga qendrat më të shquara të studimeve dhe prodhimit të librave në Evropë, dhe dërgoi nxënës të tillë si Walafrid Strabo, Servatus. Lupus i Ferrières, dhe Otfrid i Weissenburg . Ishte ndoshta në këtë periudhë që ai përpiloi fragmentin e tij nga gramatika e Priscian,  një libër shkollor i njohur gjatë Mesjetës. Sipas Lives of the Saints të Alban Butler, Rabanus nuk hante mish dhe nuk pinte verë.

Në 814 Rabanus u shugurua prift. Menjëherë pas kësaj, me sa duket për shkak të mosmarrëveshjes me Abbot Ratgar, ai u tërhoq për një kohë nga Fulda. Për një kohë të gjatë mendohej se ky dëbim kishte shkaktuar një pelegrinazh në Palestinë, bazuar në një aludim në komentin e tij për Joshua-n .  Megjithatë, pasazhi në fjalë është marrë nga Predikimi i Origjenit xiv In Librum Jesu Nave . Prandaj, ishte Origeni, jo Rabanus, ai që vizitoi Palestinën. Throop, Hrabanus Maurus: De Universo, vol. 1, p. x Rabanus u kthye në Fulda në 817 në zgjedhjen e një abati të ri, Eigil, dhe në vdekjen e Eigil në 822, Rabanus vetë u bë abati. Ai e trajtoi këtë pozicion me efikasitet dhe sukses, por në 842 ai dha dorëheqjen për të pasur më shumë kohë të lirë për studim dhe lutje, duke u tërhequr në manastirin fqinj të Shën Petersberg .

Në 847 Rabanus u shtrëngua të kthehej në jetën publike kur ai u zgjodh për të pasuar Otgar si Kryepeshkop i Mainz . Ai vdiq në Winkel në Rhine në 856. 

 Himne 
Rabanus kompozoi një numër himnesh, më i famshmi prej të cilëve është Veni Creator Spiritus . Ky është një himn për Shpirtin e Shenjtë që këndohet shpesh në Rrëshajë dhe në shugurime. Ajo është e njohur në anglisht përmes shumë përkthimeve, duke përfshirë Come, Holy Ghost, our souls inspire ; Eja, Frymë e Shenjtë, bekuar Krijues ; dhe Fryma e Krijuesit, me ndihmën e të cilit. The Hymnal 1940 Companion, New York: The Church Pension Fund (1949) Veni Creator Spiritus u përdor nga Gustav Mahler si kora e parë e simfonisë së tij të tetë .

Një tjetër himn i Rabanusit, Krishti, lavdia e ndershme e engjëjve të shenjtë ( Christe, sanctorum decus Angelorum ), kënduar për përkujtimin e Shën Michael dhe të gjithë engjëjve, dhe për të përfshirë kryeengjëjt Gabriel dhe Raphael, gjendet në përkthimin anglisht në The Hymnal 1982 (i Kishës Episkopale ), dhe u harmonizua nga Ralph Vaughan Williams . No. 282 in The Hymnal 1982, Church Publishing Incorporated, New York.

 Shkrimet 
Veprat e Rabanus, shumë prej të cilave  mbeti i pabotuar, përmban komente mbi shkrimet e shenjta ( Zanafilla për Gjyqtarët, Rutha, Mbretërit, Kronikat, Judith, Estera, Kanticlet, Fjalët e urta, Urtësia, Siraku, Jeremia, Vajtimet, Ezekieli, Makabej, Hebrenjtë, Shën Mateu, Mateu ); dhe traktate të ndryshme në lidhje me tema doktrinore dhe praktike, duke përfshirë më shumë se një seri predikimesh . Në Destitute clericorum ai solli në pah pikëpamjet e Agustinit dhe Gregorit të Madh në lidhje me trajnimin që ishte i nevojshëm për kryerjen e drejtë të funksionit klerik.  Newly edited by Detlev Zimpel, see bibliography. Një nga veprat e tij më të njohura dhe më të qëndrueshme është një përmbledhje me poezi me qendër kryqin, e quajtur De laudibus sanctae crucis ose In honorem sanctae crucis, një grup poezish shumë të sofistikuara që paraqesin kryqin (dhe, në poezinë e fundit, vetë Rabanus i gjunjëzuar para saj) në fjalë dhe imazh, qoftë edhe në numër. A new publication, occasioned by the 1150th anniversary of his death and the display in Mainz of the famous Vatican manuscript Reginensis latinus 124, contains many full-color illustrations of some of the poems, as well as textual and visual explanations. Hans-Jürgen Kotzur, Rabanus Maurus: Auf den Spuren eines karolingischen Gelehrten. Mainz: Philipp von Zabern, 2006. Images of these poems (copied from the Vatican manuscript) can also be found at this site.

Ndër të tjerat mund të përmendet De universo libri xxii. , sive etymologiarum opus, një lloj fjalori ose enciklopedie, shumë i varur nga Etimologjitë e Isidorit të Seviljes, i krijuar si ndihmë drejt interpretimit tipologjik, historik dhe mistik të Shkrimit, De sacris ordinibus, De disciplina ecclesiastica dhe Marty . Të gjithë ata karakterizohen nga erudicioni (ai dinte edhe pak greqisht dhe hebraisht ).  Ai botoi gjithashtu një version të shënuar të De re militari për të përmirësuar luftën franke. 

Në analet e filologjisë gjermane një interes i veçantë i kushton Glossaria Latino-Theodisca . Një koment, Super Porphyrium, i shtypur nga Cousin në 1836 midis Ouvrages inédits d'Abélard, dhe i caktuar nga ai redaktor dhe nga Haurau për Hrabantis Maurus, tani përgjithësisht besohet se ka qenë vepër e një dishepulli. 

Në vitin 2006 gjermanët shënuan 1150 vjetorin e vdekjes së tij, veçanërisht në Mainz dhe Fulda. Pikat kryesore të festimeve përfshinin shfaqjen e Codex Vaticanus Reginensis latinus 124, një huazim jashtëzakonisht i rrallë nga Vatikani në Mainz të një dorëshkrimi spektakolar që përmban De laudibus sanctae crucis . Përvjetori u botua gjithashtu jo më pak se tre studime të gjata librash për Maurus dhe veprën e tij. 

 Runat Markomanike 
Një alfabet runik i regjistruar në një traktat të quajtur De Inventione Litterarum i është atribuar Rabanus. Ai përbëhej nga një përzierje e plakut Futhark me runat anglo-saksone dhe ruhet në dorëshkrimet e shekullit të 8-të dhe të 9-të kryesisht nga pjesa jugore e Perandorisë Karolinge ( Alemannia, Bavaria ). Teksti i dorëshkrimit ia atribuon runet Marcomanni, quos nos Nordmannos vocamus (dhe për këtë arsye tradicionalisht, alfabeti quhet "Runa Marcomannic"), por ai nuk ka asnjë lidhje me Marcomanni, dhe përkundrazi është një përpjekje e studiuesve karolingianë për të përfaqësuar të gjitha shkronjat e alfabeti latin me ekuivalentët runikë.

Wilhelm Grimm diskutoi për këto rune në 1821. .

 Bibliografia 
Botimi i parë nominalisht i plotë i veprave të Hrabanus Maurus ishte ai i Georges Colvener (Këln, 6 vëll. fol., 1627). Forma Opera omnia vëll. cvii–cxii të Patrologiae cursus completus të Migne (1852). De universo është subjekt i Compendium der Naturwissenschaften an der Schule zu Fulda im IX. Jahrhundert (Berlin, 1880).

Botimet dhe përkthimet e fundit kritike janë në dispozicion të disa prej veprave të tij:

 De sermonum proprietate sive Opus de universo, ed. dhe tr. nga Priscilla Throop, Hrabanus Maurus: De Universo: vetitë e veçanta të fjalëve dhe rëndësia e tyre mistike, 2 vëll. Charlotte, VT: MesievalMS, 2009.
 Expositio in Matthaeum, redaktuar nga B. Löfstedt, 2 vëll. Corpus Christianorum, continuatio medievalis 174-174A. Turnhout: Brepols, 2000.
 In honorem sanctae crucis, redaktuar nga M. Perrin, 2 vëll. Corpus Christianorum, continuatio medievalis 100-100A. Turnhout: Brepols, 1997.
 De magicis artibus, përkthim i pjesshëm në anglisht në Magjinë dhe Magjinë Evropiane: një lexues, tr. Martha Rampton, 2018, f. 143-145
 Martirologji. Liber de computo , redaktuar nga J. McCulloh dhe W. Stevens, Corpus Christianorum, continuatio mediaevalis 44. Turnhout: Brepols, 1997.
 Hrabanus Maurus: Destitute clericorum; Studien und Edition, Freiburger Beitraege zur mittelalterlichen Geschichte 7. Frankfurt am Main: 1996. Një botim (me përkthim gjermanisht?) i De Institutione Clericorum renditet si "në përgatitje" nga Brepols. Një përkthim në anglisht nga Owen M. Phelan, On the Formation of Clergy, u botua nga Catholic University of America Press, 2023.

Publikimet gjermane me rastin e 1150 vjetorit të vdekjes së tij:

 Hans-Jürgen Kotzur, ed. , Rabanus Maurus: Auf den Spuren eines karolingischen Gelehrten . Mainz: Philipp von Zabern, 2006.  . 120 faqe, 85 ilustrime, duke përfshirë poemat kryq të Maurus-it dhe transkriptimet e tyre dhe përkthimet e pjesshme.
 Stephanie Haarländer, Rabanus Maurus zum Kennenlernen: Ein Lesebuch mit einer Einführung in sein Leben und Werk . Publikimi në Bistum Mainz. Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgeselschaft, 2006. ISBN 978-3-934450-24-0 . 184 faqe, shumë ilustrime. Përmbledhje tekstesh nga Maurus të përkthyera në gjermanisht, me hyrje të gjerë në jetën dhe veprën e Maurus.
 Franz J. Felten, ed. , Hrabanus Maurus: Gelehrter, Abt von Fulda und Erzbischof von Mainz . Mainz: Publikimien Bistum Mainz, 2006. ISBN 978-3-934450-26-4 . 196 faqe, 4 ilustrime. Përmbledhje esesh historike.

 Shih edhe 
 Poezia mesjetare

 Referime 

Kategoria:Linguistë mesjetarë
Kategoria:Lindje - Vitet 780
Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në gjermanisht
Kategoria:Vdekje 856
Kategoria:Peshkopë gjermanë
Kategoria:Shkrimtarë benediktinë