Pronësia shoqërore

Pronësia shoqërore është një lloj pronësie ku një aset njihet se është në zotërim të shoqërisë në tërësi dhe jo të anëtarëve ose grupeve individuale brenda saj.  Pronësia e përbashkët e mjeteve të prodhimit është karakteristika përcaktuese e një ekonomie socialiste,  dhe mund të marrë formën e pronësisë së komunitetit,  pronësisë shtetërore, pronësisë së përbashkët, pronësisë së punonjësve, pronësisë kooperativiste dhe pronësisë qytetare mbi kapitalin . , Në kontekstin e ekonomisë socialiste, ai i referohet veçanërisht përvetësimit të produktit të tepërt, të prodhuar nga mjetet e prodhimit, ose pasurisë që vjen prej tij, shoqërisë në përgjithësi ose vetë punëtorëve .  Tradicionalisht, pronësia shoqërore nënkuptonte se tregjet e kapitalit dhe faktorëve do të pushonin së ekzistuari nën supozimin se shkëmbimet e tregut brenda procesit të prodhimit do të bëheshin të tepërta nëse mallrat kapitale do të zotëroheshin dhe integroheshin nga një njësi ekonomike e vetme ose një rrjet subjektesh që përfaqësojnë shoqërinë.  Megjithatë, artikulimi i modeleve të socializmit të tregut ku tregjet e faktorëve përdoren për shpërndarjen e mallrave kapitale ndërmjet ndërmarrjeve shoqërore e zgjeroi përkufizimin për të përfshirë entitete autonome brenda një ekonomie tregu.

Dy format kryesore të pronësisë shoqërore janë pronësia publike në mbarë shoqërinë dhe pronësia bashkëpunuese . Dallimi midis këtyre dy formave qëndron në shpërndarjen e produktit të tepërt . Me pronësinë publike në mbarë shoqërinë, teprica u shpërndahet të gjithë anëtarëve të publikut përmes një dividendi shoqëror, ndërsa me pronësinë kooperativiste teprica ekonomike e një ndërmarrje kontrollohet nga të gjithë anëtarët punëtorë të asaj ndërmarrje specifike. Toward a Socialism for the Future, in the Wake of the Demise of the Socialism of the Past, by Weisskopf, Thomas E. 1992. Review of Radical Political Economics, Vol. 24, No. 3–4, p. 10: "Here again there are two principal variants of such social claims to income, depending on the nature of the community holding the claim: (1) Public surplus appropriation: the surplus of the enterprise is distributed to an agency of the government (at the national, regional, or local level), representing a corresponding community of citizens. (2) Worker surplus appropriation: the surplus of the enterprise is distributed to enterprise workers."

Qëllimi i pronësisë shoqërore është të eliminojë dallimin midis klasës së pronarëve privatë që janë marrës të të ardhurave pasive të pronës dhe punëtorëve që janë marrës të të ardhurave nga puna (pagat, mëditjet dhe komisionet), në mënyrë që produkti i tepërt (ose fitimet ekonomike në rastin e socializmit të tregut) i përkasin ose shoqërisë në tërësi ose anëtarëve të një ndërmarrjeje të caktuar. Pronësia nga shoqëria do të mundësonte që përfitimet e produktivitetit nga automatizimi i punës të zvogëlojnë në mënyrë progresive gjatësinë mesatare të ditës së punës në vend që të krijojnë pasiguri në punë dhe papunësi. Zvogëlimi i kohës së nevojshme të punës është thelbësor për konceptin marksist të lirisë së njeriut dhe tejkalimit të tjetërsimit, një koncept që ndahet gjerësisht nga socialistët marksistë dhe jomarksistët.  

Socializimi si proces është ristrukturimi i kuadrit ekonomik, strukturës organizative dhe institucioneve të një ekonomie mbi baza socialiste. "the act or process of making socialistic: the socialization of industry." "Socialization" at Dictionary.com Nocioni gjithëpërfshirës i socializimit dhe forma e pronësisë publike të pronësisë shoqërore nënkupton një fund të funksionimit të ligjeve të kapitalizmit, mbledhjes së kapitalit dhe përdorimit të parasë dhe vlerësimit financiar në procesin e prodhimit, së bashku me një ristrukturim të organizimit në nivel të vendit të punës. Otto Neurath's concepts of socialization and economic calculation and his socialist critics. Retrieved July 5, 2010:  What is socialization? A program for practical socialism, by Korsch, Karl. 1975. Duke University Press. New German Critique, No. 6, pp. 60-81: "The socialization demanded by socialism signifies a new regulation of production with the goal of replacing the private capitalist economy with a socialist communal economy."

Kategoria:Pronësi
Kategoria:Sisteme ekonomike
Kategoria:Socializëm