India Koloniale

India Koloniale ishte pjesa e Nënkontinentit Indian që u pushua nga fuqitë koloniale evropiane gjatë Periudhës së Zbulimeve. Pushteti europian ushtrohej si nëpërmjet pushtimit ashtu dhe nëpërmjet tregtisë, veçanërisht të erëzave.

Kërkimi për pasuritë e Indisë çoi në kolonizimin e Amerikave pasi Kristofor Kolombi mbërriti aty në vitin 1492. Vetëm pak vjet më vonë, afër fundit të shekullit të XV, lundërtari portugez Vasco da Gama u bë europiani i parë që rivendosi lidhjet e drejtpërdrejta tregtare me Indinë duke qenë europiani i parë që arriti duke cirkumnaviguar Afrikën (rreth viteve 1497–1499). Pasi mbërriti në Kalikut, që atëherë ishte një nga portet kryesore tregtare të Botës Lindore, ai mori lejen për të tregtuar në qytet nga Samuthiri Raxhah. Pas portugezëve, të dytët që do të mbërrinin në Indi ishin Hollandezët, me bazën e tyre kryesore në Cejlon. Ekspansioni i tyre në Indi u ndal pas mundjes së tyre në Betejën e Kolaçelit nga Mbretëria e Travankores, gjatë Luftës Travankore–Hollandeze.

Rivaliteti tregtar mes fuqive detare europiane solli fuqi të tjera detare nga perandoritë europiane në Indi. Republika Hollandeze (Republika e Shtatë Provincave të Bashkuara të Nederlandës), Anglia, Franca dhe Danimarka-Norvegjia të gjitha vendosën qendra tregtimi në Indi në fillim të shekullit të XVII. Pasi Perandoria Mogule u shpërbë në fillim të shekullit të XVIII dhe pastaj Perandoria Maratha u dobësua pas Betejës së Tretë të Panipatit, shumë shtete relativisht të dobëta dhe të paqëndrueshme indiane, që dolën ishin gjithmonë e më shumë të hapur ndaj manipulimit nga europianët, nëpërmjet sunduesve vasal indian.

Në fundin e shekullit të XVIII, Britania e Madhe dhe Franca u përpoqën për mbizotërim, pjesërisht nëpërmjet sunduesve indianë, por gjithashtu edhe nëpërmjet ndërhyrjeve të drejtpërdrejta ushtarake. Mundja e sunduesit të fuqishëm indian, Tipu Sulltan në vitin 1799 e margjinalizoi ndikimin francez. Kjo u ndoq nga një ekspansion i shpejt i fuqisë britanike në pjesën më të madhe të Nënkontinentit në fillim të shekullit të XIX. Nga mesi i shekullit, britanikët tashmë kishin marrë kontrollin e drejtpërdrejtë ose të tërthortë mbi të gjitha pjesët e Indisë. India Britanike, që sundoheshin drejtpërdrejtë nga Britania, përmbanin pjesët më të pupulluara dhe të pasura të Perandorisë Britanike dhe kështu u bë e njohur si "xhevahiri në Kurorën Britanike".

India, gjatë periudhës koloniale, u bë një anëtar themelues i Lidhjes së Kombeve, një anëtar pjesëmarrës në Lojërat Olimpike në 1900, 1920, 1928, 1932 dhe 1936, si dhe një anëtar themelues i Kombeve të Bashkuara në San Francisko në 1945. Në vitin 1947, India mori pavarësinë dhe u nda në Zotërimet e Indisë dhe Zotërimet e Pakistanit, ku ky i fundit u krijua si një atdhe për myslimanët e Indisë Koloniale.


 India Portugeze 

+ India Portugeze (, Shteti i Indisë) 120px  260px Stema e Indisë Portugeze (1951–1961)  Flamuri i Portugalisë (1910–1961) 396px Hartë e ngulimeve portugeze në Indi, ngjyrë rozë territoret nën sundimin ose ndikimin portugez Statusi  Shteti i Portugalisë (1505–1946), Provincë përtej detit e Portugalisë (1946–1961) Kryeqyteti  Koçini (1505–1530), Goa (1530–1843), Pangimi (1843–1961) Pjesë e:  Perandorisë Portugeze Gjuhët  Portugalishtja (zyrtare), gjuha kreole indo-portugeze, hindustani, konkani, kanada, guxharati, marathi, malajalame, tamile, bengalisht Monedha  rupia portugezo-indiane, skudi portugezo-indian Besimet fetare  Katolicizmi Roman (zyrtare), Hinduizmi,Islami, Zoroastrianizmi, Judaizmi Sot pjesë e:  , , 25px Maldivet,  Sipërfaqja  4305 kilometra2 Data  Ngjarja Maj 1498  Zbulimi portugez i rrugës detare të Indisë 15 gusht 1505  Themelimi i Estado da Índia 19 dhjetor 1961  Aneksimi i Goas nga India Entitetet pasuese  Entitetet paraprirëse 20px Koromandeli, Malabari dhe Cejloni Hollandez 20px, 20px 20px India Britanike 20px 20px; 20px Dadra dhe Nagar Haveli i lirë, ,  20px Perandoria Mogule 20px; 20px Bengal Subah 20px, Sulltanati i Bixhapurit 20px, Sulltanati i Guxharatit 20px; Mbretëria e Kotes 20px, Mbretëria e Xhafnas 20px, Mbretëria Sitavaka 20px, Sulltanati i Ahmednagarit 20px, Sulltanati i Malakas 20px, Mbretëria e Hormuzit 20px; Principata e Sundemit, 20px Perandoria Maratha 20px, Mbretëria Thanxhavur Najak Vitet në detyrë  Monarku/kreu i shtetit 1505–1521  Manueli I i Portugalisë 1958–1961  Américo Tomás Vitet në detyrë  Guvernatori 1505–1509 (i pari)  Francisco de Almeida 1958–1961 (i fundit)  Manuel António Vassalo e Silva

Portugezët, të mbërritur për herë të parë me anije, në maj 1498, filluan të vendosnin qendra tregtare në Indi. Udhëtimi i parë i sukseshëm në Indi u krye nga Vasco da Gama në 1498, kur pas lundrimit përreth Kepit të Shpresës së Mirë mbërriti në Kalikut (tani Kozhikode në Kerala). Pasi kishte mbërritur aty, ai mori lejen nga Samothiri Raxhah për të tregtuar në qytet. Lundërtari u prit me mikpritjen tradicionale, por një bisedë me Samothirin (zamorinin) nuk dha ndonjë rezultat përfundimtar. Vasco da Gama kërkoi lejen për të lënë një agjent mbrapa, në ngarkim të mallrave që ai nuk mund ti shiste; kërkesa e tij u refuzua dhe mbreti këmbënguli që Gama duhet të paguante detyrimet doganore si çdo tregtar tjetër, gjë që i tensionoi marrëdhëniet. Sunduesi i Mbretërisë së Tanurit, që ishte një vasal i Zamorinit të Kalikutit, mori anën e portugezëve, kundër mbizotëruesit të tij në Kalikut. Si pasojë, Mbretëria e Tanurit (Vetathunadu) u bë një nga aleatët e hershëm portugezë në Indi. Sunduesi i Tanurit gjithashtu mori anën e Koçinit. Shumë nga anëtarët e familjes mbretërore të Koçinit në anëtarët e 16-të dhe 17-të u zgjodhën nga Vetom Grama Pançajathi. Megjithatë, forcat e Tanurit nën mbretin luftuan për Zamorinin e Kalikutit në Betejën e Koçinit (1504). Gjithësesi, tregtarët e Mapilës në rajonin e Tanurit qëndruan akoma nën Zamorinin e Kalikutit.

Francisco de Almeida u caktua Nënmbreti i Indisë në vitin 1505. Gjatë sundimit të tij, portugezët mbizotëruan Koçin dhe vendosën disa fortesa në bregun e Malabarit. Portugezët pësuan smbrapsje nga sulmet e focave të zamorinit në Malabarin Jugor; veçanërisht nga sulmet navale nën udhëheqjen e admiralëve të Kalikutit të njohur si “Kunxhali Marakarët”, që i detyruan ata të kërkonin një marrëveshje. "Kunxhali Marakarët" besohet se organizuan mbrojtjen e parë navale të bregut indian. Tuhfat Ul Muxhahidin shkruar nga Zainudin Makhdumi II (lindur rreth vitit 1532) i Ponanit në shekullin e XVI është libri i parë i njohur i bazuar plotësisht në historinë e Keralës, shkruar nga një keralit.  Ai është shkruar në arabisht dhe përmban pjesë informuese rreth rezistencës së bërë nga marina e “Kunxhali Marakarëve" bashkë me zamorinin e Kalikutit nga viti 1498 deri në vitin 1583 kundër përpjekjeve portugeze për të kolonizuar bregun e Malabarit. Në vitin 1571, portugezët u mundën nga forcat e zamorinit në Betejën e Fortesës Çalijamit.

Megjithëse prania e Portugalisë në Indi kishte nisur që nga viti 1498, sundimi i tyre kolonial zgjati nga viti 1505 deri në vitin 1961. Perandoria Portugeze krijoi qendrën e parë tregtare europiane në Kuilon (Kollam) në vitin 1502. Besohet se periudha koloniale në Indi fillon me vendosjen e kësaj qendre tregtare portugeze në Kuilon. Në vitin 1505, mbreti Manueli I i Portugalisë caktoi Dom Francisco de Almeidan si nënmbretin e parë portugez në Indi, të ndjekur në vitin 1509 nga Afonso de Albuquerque. Në vitin 1510, Albuquerque pushtoi qytetin e Goas, që kontrollohej nga myslimanët. Ai përuroi politikën e martesave të portugezëve me vendase që ishin konvertuar në katolicizëm, rrjedhoja e të cilës ishte një përzierje e madhe rracore në Goa dhe territoret e tjera portugeze në Azi. Revolta e parë kundër portugezëve ishte "Konspiracioni i Pintos" në vitin 1787. 

+ India Hollandeze () 110px  220px Stema e Kompanisë Hollandeze të Indisë Lindore  Flamuri i Kompanisë Hollandeze të Indisë Lindore 345px Hartë e Indisë Hollandeze Pjesë e:  Perandorisë Koloniale Hollandeze Gjuhët  gjuha hollandeze (zyrtare), hindustani, bengalishtja, sinhaleze, tamile, guxharati, malajalame Vitet në detyrë  Monarku/kreu i shtetit 20 shkurt 1618 – 23 prill 1625  Maurits van Oranje (i pari, si statdholder) 20 nëntor 1813 – 1 mars 1825  Uilliami I i Vendeve të Ulta (i fundit, mbret) Entitetet pasuese  Entitetet paraprirëse India Britanike 20px, Cejloni Britanik 20px, Mbretëria e Kandit 20px; Mbretëria e Travankores 20px 20px Perandoria Mogule 20px; 20px Bengali 20px, 20px India Portugeze, Sulltanati i Guxharatit; Sulltanati i Malakas; 20px Mbretëria e Majsores 20px, 20px Perandoria Maratha 20px, Mbretëria e Sitavakas 20px Data  Ngjarja 1605 (fillimi)  Kompania Hollandeze e Indisë Lindore krijon emporin e parë në Masulipatnam 1610–1825  Pulikati bëhet zotërim hollandez 1638  Ndërtohet një empor në Vengurla, në bregun e Konkanit 1658–1795  Tutikorini bëhet zotërim hollandez 1658–1781  Nagapatinami bëhet zotërim hollandez 1780–1784  Bregu i Koromandelit pushtohet nga Perandoria Britanike 1795–1818  Pushtimi britanik i gjithë ngulimeve hollandeze në Indi 1818  Ngulimet hollandeze të Koromandelit i rikthehen Holandës, ndërsa Malabari aneksohet nga India Britanike 1 mars 1825 (përfundimi)  Transferimi i zotërimeve të Kompanisë Hollandeze në Indi te Kompania Britanike sipas Traktatit Anglo-Hollandez të 1824-ës Monedha  Florini hollandez Sot pjesë e:  , , , 20px Maldivet Besimet  Krishtërimi, Hinduizmi,Islami, Budizmi
Për dekada më vonë, Konspiracioni u përdor si një shkop për të fajësuar dhe denigruar misionarët dhe priftërinjtë goanë në Indinë Britanike nga kundërshtarët e tyre, partia e vikarëve apostolikë të propagandës, ndërsa goanët ishin pjesë e Partisë Padroado. Incidenti u përdor për ti paraqitur goanët te Qeveria Britanike dhe te të krishterët në Indinë Britanike si të pabesë, rrebelë dhe jo të prirur nga mirëkuptimi me armiqtë e tyre (Tipu Sulltani). KJo u bë "legjenda e zezë" e Goas.

Abbé Faria i bashkuar me revolucionarët e Revolucionit Francez dhe që mori pjesë bashkë me klerikët e "përbetuar" në përndjekjen brutale të revolucionarëve të Kishës Katolike në Francë dhe gjetiu. Dy vëllezërit Pinto, lejtnant kolonel Francisco dhe Jose Antonio ju bashkuan ushtrisë së Perandorisë Maratha nën Baxhi Raon II dhe luftuan kundër britanikëve në Luftën e Dytë dhe të Tretë Anglo-Maratha.

Ndërsa revolta dështoi, goanët nuk fituan forma më të mira qeverisjeje dhe kur Kushtetuta Portugeze e vitit 1822 u adoptua, dy goanë vendas, Bernardo Peres da Silva dhe Constâncio Roque da Costa u zgjodhën në parlamentin e parë në Portugali, një praktikë që vazhdoi deri në Aneksimin e Goas nga India në vitin 1961.

Një tregim i kësaj u bë nga shërbyesi civil portugez Joaquim Heliodoro da Cunha Rivara, që është një nga tregimet kryesore të Revoltës Pinto dhe në vazhdim e përkthyer në anglisht nga Dr. Charles Borges. Goa u aneksua nga India më 19 dhjetor 1961. Një tjetër veçori e pranisë portugeze në Indi ishte promovimi i tyre i Katolicizmit duke sponsorizuar misionarë nga urdhëra të ndryshëm, si misionari jezuit Saint Francis Xavier, që është i nderuar mes katolikëve të Indisë.

 India Hollandeze 

Kompania Holandeze e Indisë Lindore krijoi qendra tregtimi përgjatë pjesëve të ndryshme të bregdetit indian. Për disa kohë, ata kontrolluan bregun jug-perëndimor të Malabarit (Pallipuramin, Koçinin, Koçinin e Baiksos/Santa Kruzin, Kuilonin, Kananoren, Kundapurën, Kajamkulamin, Ponanin) dhe bregun jug-lindor të Koromandelit (Golkonda, Bhimunipatnami, Pulikati, Parangipetai, Negapatnami) dhe Suratin (1616–1795). Ata pushtuan Cejlonin nga portugezët. Ata krijuan gjithashtu stacione tregtare në Travankore dhe Tamil Nadunë bregdetare ashtu si dhe në Raxhshahi në Bangladeshin e tanishëm, Hugli-Çuçura dhe Murshidabad në Bengalin Perëndimor të tanishëm, Balasore (Baleshvar apo Bellasur) në Odisha dhe Ava, Arakan dhe Siriam në Mjanmarin e tanishëm (Burma). Megjithatë, ekspansioni i tyre në Indi u ndërpre, pas mundjes së tyre në Betejën e Kolaçelit nga Mbretëria e Travankores, gjatë Luftës Travankore-Holandeze. Holandezët nuk u rikuperuan asnjëherë nga mundja dhe nuk përbënë më një kërcënim të madh kolonial për Indinë.

Cejloni u humb në Kongresin e Vienës në përfundim të Luftërave Napoleonike, ku holandezët e pushtuar nga Franca, i panë kolonitë e tyre të pushtuara nga Britania. Më vonë ata u përfshinë më pak në Indi, pasi kishin zotërimet e Indive Lindore Holandeze (tanimë Indonezia).

Prania holandeze në Nënkontinentin Indian zgjati nga viti 1605 deri në vitin 1825. Surati dhe Bengali u bënë holandeze përkatësisht në vitin 1616 dhe në vitin 1627. Pasi holandezët pushtuan Cejlonin nga portugezët në 1656, pushtuan fortesat e tyre në bregdetin e Malabarit pesë vjet më vonë, edhe për të garantuar Cejlonin nga një pushtim portugez.

Në gjysmën e dytë të shekullit të XVIII, holandezët e humbën ndikimin e tyre gjithmonë e më shumë. Me "Letrat nga Kju" të gjitha kolonitë holandeze iu dorëzuan anglezëve, për të parandaluar që të pushtoheshin nga Franca Revolucionare. Në Betejën e famshme të Kolaçelit në 1741 (tanimë Kolaçali), ushtria e mbretit të Travankores, Marthanda Varma, e mundi ushtrinë holandeze të Kompanisë së Indisë Lindore, duke shkaktuar fundin e pranisë holandeze në Malabar.

+ India Angleze 1600–1793 120px  180px  Stema e Kompanisë së Indisë Lindore 1600–1709  Stema e Kompanisë së Indisë Lindore 1709–1858 120px  180px Flamuri i Kompanisë Angleze të Indisë Lindore 1600-1707  Flamuri i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore 1707-1801 309px Hartë e Indisë 1700–1792  Statusi  Strukturë politike perandorako-koloniale e Perandorisë Britanike Periudha  Mbreti/Mbretëresha 1600–1603  Elizabeta I (e para) 1760–1793  Xhorxhi III (i fundit) Gjuhë zyrtare  Anglishtja dhe Persishtja (1773–1836) Monedha  Rupia britanike indiane Besimet  Hinduizmi, Islami, besime tribale, Krishtërimi, Sikizmi, Xhainizmi etj. Data  Ngjarja 31 dhjetor 1600  Dekretimi i Kartës Mbretërore për krijimin e  dhe monopolin e tregtisë nga Elizabeta I 22 prill 1601–1603  Udhëtimi i parë i Kompanisë së Indisë Lindore 1611  Krijimi i emporit të parë në Masuliputnam 29–30 nëntor 1612  Beteja e Suvalit, fituar nga anglezët Janar 1613  Ratifikimi nga perandori mogul i traktatit tregtar me Anglinë 1640  Perandoria Vixhajanagara i njeh kompanisë të drejta si ato mogule 21 maj 1662  Katerina e Bragancës martohet me Çarlsin II të Anglisë dhe si prikë nga Kurora Portugeze jepet Bombei Janar 1686 – shkurt 1690  Lufta Anglo-Mogule, humbur nga anglezët 3 mars 1707  Vdes Aurangzebi, perandori i fundit i rëndësishëm i Perandorisë Mogule, vendi zhytet në anarki, anglezët përfitojnë 23 Qershor 1757  Beteja e Plasejit, fituar nga anglezët 16 gusht 1765  Nënshkruhet "Traktati i Allahabadit" që i jepte Kompanisë Angleze të drejtën e mbledhjes së të ardhurave në territore të gjera të Bengalit dhe Indisë Veriore 1767–1799  Nisin Luftërat Anglo-Majsore 1772–1818  Nisin Luftërat Anglo-Maratha 1793  Kompania shfuqizon çdo sundim vendas në zotërimet e saj, duke krijuar Sundimin e drejtpërdrejtë të Kompanisë Entitetet pasuese  Entitetet paraprirëse 20px Raxhi i Kompanisë 20px 20px Perandoria Mogule 20px, 20px Bombei Portugez 1662 20px, 20px Bengal Subah 20px, 20px Mbretëria e Majsores 20px, 20px Perandoria Maratha 20px, 20px Bengali Hollandez 20px, 20px India Franceze 20px

Megjithëse Koromandeli dhe Bengali Hollandez u rikthyen nën sovranitetin holandez sipas Traktatit Anglo-Holandez të 1814-ës, u kthyen për të bërë pjesë në Indinë Britanike si rrjedhojë e dispozitave të Traktatit Anglo-Holandez të 1824-ës. Sipas dispozitave të këtij traktati, të gjitha kalimet e pronësisë dhe të institucioneve vendore duhet të ndodhnin më 1 mars 1825. Në gjysmën e parë të 1825-ës holandezët kishin humbur zotërimet e tyre të fundit tregtare në Indi.

Në vitin 1608 Holanda themeloi koloninë e saj të parë në Indi. Në 1625 Kompania Holandeze e Indisë Lindore, përgjithësisht e njohur si Companie Jan ose VOC, themeloi një ngulim në Çinsurah pak kilometra në jug të Bandelit për tregtimin e opiumit, kripës, muslinës dhe erëzave. Ata ndërtuan një fortesë të quajtur Fortesa Gustavius, një kishë dhe ndërtesa të tjera.

Ngulimi holandez në Çinsurah mbijetoi deri në vitin 1825, kur në procesin e konsolidimit të interesave të tyre në Inditë Lindore Holandeze (Indonezia e tanishme), ia çeduan Çinsurën anglezëve në shkëmbim të ishullit të Sumatrës, si pjesë e Traktatit Anglo-Holandez të 1824-ës.

Fortesa Gustavius nga atëherë është zhdukur nga Çinsurah, ndërsa kisha është rrënuar së fundmi për shkak të braktisjes, por pjesa më e madhe e trashëgimisë holandeze mbetet akoma. Kjo përfshin kazermën e vjetër, rezidencën e guvernatorit, shtëpinë e gjeneral Perronit, shkolla e Çinsurës, stabilimenti i emporit të vjetër dhe zyra e Komisionerit të Lartë të Divizionit.

 India Angleze dhe Britanike 

Rivaliteti me holandezët
Në fund të shekullit të XVI, Anglia dhe Republika Holandeze filluan ta sfidonin monopolin portugez të tregtisë me Azinë, duke formuar kompani aksionere për të financuar udhëtimet: Kompania "Angleze (më onë Britanike) e Indisë Lindore" dhe "Kompania Holandeze e Indisë Lindore", morë kartat shtetërore përkatësisht në vitin 1600 dhe 1602. Këto kompani synonin të zhvillonin tregtinë fitimprurëse të erëzave dhe i përqëndruan përpjekjet në zonat e prodhimit, veçanërisht në Arkipelagun Indonezian "Ishujt Maluku" (të mbiquajtur "ishujt e erëzave") dhe në Indi si një treg i rëndësishëm. Afërsia e Londrës me Amsterdamin përgjatë Detit të Veriut dhe rivaliteti i fortë mes Anglisë dhe Holandës, do të çonte në mënyrë të paevitueshme në konflikt midis dy kompanive, me holandezët që mbizotëruan në Ishujt Moluka (më parë një qendër portugeze) pas tërheqjes së anglezëve në vitin 1622, por me anglezët që gëzonin më shumë sukses në Indi, në Surat, pas krijimit të një empori në vitin 1613.

Sistemi më i përparuar financiar holandez dhe Luftërat Anglo-Holandeze të shekullit të XVII e lanë Holandën si fuqinë mbizotëruese navale dhe tregtare në Azi. Armiqësitë pushuan pas Revolucionit të Lavdishëm të 1688-ës, kur princi holandez Uilliam Oranzhi u ngjit në fronin anglez, duke sjellë paqen mes Holandës dhe Anglisë. Një marrëveshje midis dy kombeve e la tregun e çmuar të erëzave të Arkipelagut Indonezian në dorën e holandezëve dhe industrinë tekstile të Indisë anglezëve, por tekstilet i tejkaluan erëzat në aspektin e fitimeve, kështu që në vitin 1720, Kompania Angleze e kishte tejkaluar atë Holandeze në nivelin e shitjeve. Kompania Angleze e Indisë Lindore e zhvendosi përqëndrimin e saj nga Surati—një qendër rrjetit të tregtisë së erëzav—te Fortesa Sankt Xhorxh.

Kompania Britanike e Indisë Lindore 

+ Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore () 124px  176px Flamuri i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore 1707-1801  Flamuri i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore 1801-1858 Stema e Kompanisë  170px 358px Zotërimet britanike 1765–1805 358px zotërimet britanike 1837–1858 Lloji i qeverisjes  Administruar nga Kompania Britanike e Indisë Lindore në emër të Kurorës Britanike dhe e rregulluar nga Parlamenti Britanik bashkë me principatat vasale indiane Kryeqyteti  Kalkuta Gjuhë zyrtare  Anglishtja; persishtja: 1773–1836; 1837–1858: kryesisht hindustani/Urduja; por edhe gjuhë të tjera popullore të Azisë Jugore. Monedha  Rupia britanike indiane Mandati  Guvernatori 1774–1785  Warren Hastings (i pari i Fortesës William)  1834–1835  Lord William Bentinck (i pari i gjithë Indisë) 1857–1858 Charles Canning (i fundit) Viti  Sipërfaqja 1858   Koha  Ngjarja 1793  Shfuqizimi i qeverisjes vendore nga Kompania 1767–1799  Luftërat Anglo-Majsore 1772–1818  Luftërat Anglo-Maratha 1845–1846, 1848–1849  Luftërat Anglo-Sikhe 2 gusht 1858   që i jepte qeverisjen e Indisë Qeverisë Britanike 1 janar 1874  Likuidimi i Kompanisë Entitetet pasuese  Entitetet paraprirëse 20px Raxhi Britanik 20px 20px Perandoria Mogule 20px, 20px Bengal Subah 20px, 20px Mbretëria e Majsores 20px, 20px Perandoria Maratha 20px, 20px Dinastia Konbaung 20px, 20px Malaka Holandeze dhe Bengali Hollandez 20px, 20px Pjesë të Indisë Franceze 20px, 20px Mbretëria Ahom 20px, 20px Sindi i dinastisë Talpur 20px, 20px Perandoria Sikhe 20px, 20px Sulltanati Karnatik 20px, 20px Shteti i Avadhit 20px dhe shumë 20px principata vasale indiane të aneksuara nën dokrinën degradimit 20px
Në vitin 1757, Mir Xhafari, kryekomandanti i ushtrisë së Navabit të Bengalit, bashkë me Xhagat Sethin dhe disa të tjerë që punonin në mënyrë të fshehtë me britanikët, kërkuan mbështetjen e tyre për të përmbysur navabin në shkëmbim të konçesioneve tregtare. Forcat Britanike, detyra e vetme e atëherëshme e të cilave ishte të ruanin zotërimet e kompanisë, ishin numerikisht më të pakta se Forcat e Armatosura të Bengalit. Në Betejën e Plasejit më 23 qershor 1757, të luftuar mes britanikëve të drejtuar nga Robert Clive, dhe Navabit të Bengalit, Forcat e Mir Xhafarit e tradhëtuan navabin duke ndihmuar në mundjen e tij. Xhafari u vendos në fron si një kukull britanike. Beteja e shndërroi perspektivën britanike pasi kuptuan forcën dhe potencialin e tyre për të pushtuar mbretëritë e vogla indiane duke shënuar fillimin e periudhës perandorake apo koloniale në Azinë Jugore.

Politika britanike në Azi gjatë shekullit të XIX ishte kryesisht e shqetësuar me zgjerimin dhe mbrojtjen e zotërimeve të saj në Indi, e parë si kolonia më e rëndësishme dhe çelësi i pjesës tjetër të Azisë. Kompania e Indisë Lindore nxiti zgjerimin e Perandorisë Britanike në Azi. Ushtria e kompanisë në fillim i kishte bashkuar forcat me Marinën Mbretërore gjatë Luftës Shtatë Vjeçare dhe të dyja vazhduan të bashkëpunojnë edhe në zona jashtë Indisë: kundër Fushatës Franceze në Egjipt dhe Siri, pushtimi i Xhavas nga holandezët në vitin 1811, zotërimin e Singaporit në 1819 dhe Malakas në 1824, si dhe Luftës së Parë Anglo-Burmeze në 1826.

+ Sundimi i drejtpërdrejtë i Kurorës Britanike në Indi () 100px  187px Stema e Raxhit Britanik  Flamuri i Raxhit Britanik 321px Nënndarjet politike të Raxhit Britanik në 1909. India Britanike është paraqitur në dy nuanca të rozës; Sikkimi, Nepali, Butani dhe principatat indiane janë paraqitur në të verdhë. Hymni kombëtar  God Save the Queen (1858–1901),  (1901–1947) Statusi  Strukturë politike perandorake (përfshinte Indinë Britanike dhe principatat vasale Kryeqyteti  Kalkuta: (1858–1911), Nju Delhi: (1911/1931–1947) Gjuhë zyrtare  Anglishtja, Hindustani (urduja) dhe gjuhë të tjera indiane Periudha  Monarku/ja 1858–1876 (Mbretëreshë); 1876–1901 (Mbretëreshë-Perandore)  Viktoria (e para) 1936–1947  Xhorxhi VI (i fundit) Mandati  Nën-mbreti 1858–1862  Charles Canning (i pari) 1947  Louis Mountbatten (i fundit) Mandati  Sekretari i Shtetit 1858–1859  Edward Stanley (i pari) 1947  William Hare (i fundit) Data  Ngjarja 10 maj 1857  Kryengritja Indiane 2 gusht 1858   18 korrik 1947   Mes 14–15 gushtit 1947  Ndarja e Nënkontinentit Indian Monedha  Rupia britanike indiane Viti  Popullsia 1872  190,563,048 1881  253,891,821 1891  287,223,4311891 1901  294,361,0561901 1911  313,547,840 1921  316,128,721 1931  350,529,5571931 1941  386,666,623 Viti  Sipërfaqja 1858  1897  4993650 kilometra2 Besimet  Hinduizmi 66.02%, Islami 23.81%, besimet tribale 6.58%, Krishtërimi 1.63%, Sikizmi 1.47%, Xhainizmi 0.37%, etj. në vitin 1941 Tani pjesë e:  , , , , , , , , , , ,  Entitetet parprirëse  Entitetet pasuese 20px Perandoria Mogule 20px, 20px Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore 20px , , 20px Rezidenca e Gjirit Persik, 20px Kolonia e Birmanisë, Kolonia e Adenit, 20px Protektorati i Somalisë, 20px Vendbanimet e Ngushticave
Nga baza e saj në Indi, Kompania u angazhua edhe në një tregti gjithmonë e më fitimprurëse të opiumit në Kinë, që kishte filluar në vitet 1730. Kjo tregti ndihmoi në rregullimin e çbalancimit të importeve britanike të çajit, që rezultonte një rrjedhjen e madhe të argjendit nga Britania në Kinë. Autoritetet kineze e ndaluan importimin e opiumit dhe në vitin 1839, 20,000 arka opiumi u konfiskuan dhe shkatërruan në Kanton nga Lin Zexu. Kjo çoi në Luftën e Parë të Opiumit, që u mbyll në Traktatin e Nankingut, duke ri-legalizuar importimin e opiumit në Kinë.

Britanikët kishin kontroll të drejtpërdrejtë ose të tërthortë mbi të gjitha pjesët e Indisë së tanishme para mesit të shekullit të XIX. Në vitin 1857, një rrebelim vendor nga një grup sepojësh u përshkallëzua në Rrebelimin Indian të 1857-ës, që kërkoi gjashtë muaj për tu shtypur me humbje të rënda nga të dyja krahët; me humbjet britanike që numëroheshin me mijëra, ndërsa ato indiane në qindra mijëra. Shkaku për rrebelimin ka qenë objekt debati mes historianëve. Rrebelimi, megjithëse jetë-shkurtër, u shkaktua nga përpjekjet nga Kompania e Indisë Lindore për të zgjeruar kontrollin e saj në Indi. Sipas Olson, rrebelimin mund ta kenë shkaktuar mjaft arësye. Për shembull, Olson argumenton se përpjekja e Kompanisë së Indisë Lindore për të aneksuar dhe zgjeruar kontrollin e saj të drejtpërdrejtë të Indisë, nëpërmjet ligjeve arbitrare si "Doktrina e Dekadencës, kombinuar me diskriminimin në punësim kundrejt indianëve, kontribuoi në Rrebelimin e 1857-ës. Zyrtarët e Kompanisë bënin jetë luksoze, financat e kompanisë ishin në rrëmujë dhe efektiviteti i kompanisë në Indi u shqyrtua nga Kurora Britanike pas vitit 1858. Si pasojë, Kompania e Indisë Lindore e humbi pushtetin e saj qeverisës dhe India Britanike u vu formalisht nën kontrollin e e drejtpërdrejtë të Kurorës, duke caktuar një guvernator të përgjithshëm të Indisë. Kompania e Indisë Lindore u shkri vitin pasues në 1858. Pak vite më vonë, Mbretëresha Viktoria mori titullin "Perandore e Indisë".

Raxhi Britanik

India vuajti një seri dështimesh të të korrave në fundin e shekullit të XIX, duke çuar në uri të gjera që shkaktuan dhjetëra miliona vdekje në Indi. Duke iu përgjigjur zive të mëparshme të bukës si kërcënime ndaj stabilitetit të kontrollit të tyre, Kompania e Indisë Lindore tashmë kishte filluar të shqetësohej për parandalimin e krizave të urisë gjatë periudhës së hershme koloniale. Kjo u zgjerua shumë gjatë raxhit, në të cilin u krijuan komisione pas secilës krizë urie për të shqyrtuar shkaqet dhe për të zbatuar politika, që do të kërkonin deri në fillim të viteve 1900 për tu zbatuar.

Lëvizja reformuese, në mënyrë të ngadaltë, por gradualisht u zhvillua në Lëvizjen Indiane të Pavarësisë. Gjatë Luftës së Parë Botërore, lëvizja e deriatërhershme  u shndërrua në një lëvizje e masës popullore nga Mahatma Gandi, një avokat pacifist. Revolucionarët si Bagha Xhatin, Khudiram Bose, Bhagat Singh, Çandrashekar Azad, Surja Sen, Subhas Çandra Bose ndryshonin nga Gandi në përdorimin e dhunës nga ata gjatë fushatave të tyre kundër Sundimit Britanik. Lëvizja e Pavarësisë arriti objektivin e saj me Pavarësinë e Pakistanit dhe Indisë përkatësisht më 14 dhe 15 gusht 1947.

 India Franceze 
+ Zotërimet e Kompanisë Franceze të Indisë Lindore () 124px  164px Stema e Kompanisë me moton  që do të thotë "Dëshirojë të lulëzojë kudo që të shkojë"  Flamuri i Kompanisë Franceze të Indisë Lindore 321px India Franceze në kulmin e saj, 1741–1754 Themeluesi  Jean-Baptiste Colbert Selia  Lorient Periudha/koha  Ngjarja 1 shtator 1664  Themelimi i Kompanisë 1769  Shkrirë dhe përvetësuar nga Kurora Franceze 1785  Riformuar 1794  Falimentuar

+ India Franceze () 115px  185px Flamuri i Mbretërisë së Francës 1638–1790  Flamuri i Republikës së Francës 327px India Franceze pas vitit 1815 (me të bardhë) Statusi  Koloni e Francës (1664–1946), Territor Përtejdeti i Francës (1946–1954) Pjesë e:  Perandorisë Koloniale Franceze Kryeqyteti  Pondichéry Gjuhët  Frëngjishtja (zyrtare), bengalishtja, gjuha malajalame, tamile, telugu Kohëzgjatja  Monarku/Presidenti 1643–1715  Luigji XIV (i pari, si monark absolut) 16 janar 1954–8 janar 1959  Gustave Jules René Coty (i fundit, si president) Kohëzgjatja  Qeveritarë të Indisë Franceze 1668–1673  François Caron (i pari, si komisioner) 1954  Georges Escaragueil, (i fundit, si komisioner i lartë) Monedha  Rupia franceze e Indisë Viti  Sipërfaqja 1936   Viti  Popullsia 1936  298,861 Koha  Ngjarja 1664  Komisioneri i parë i Kompanisë franceze të Indisë Lindore në Surat 1 nëntor 1954  Shpërbërja e Indisë Franceze Entitetet paraprirëse  Entitetet pasuese 20px Kompania Franceze e Indisë Lindore 20px 20pxPuducherry (territori i bashkimit), Bengali Perëndimor (20px)

Duke ndjekur portugezët, anglezët dhe holandezët, francezët krijuan gjithashtu baza tregtare në Indi. Vendosja e tyre e parë qe në Pondiçerri në Bregdetin e Koromandelit në Indinë Jugore në vitin 1674. Vendosjet pasuese franceze ishin Çandernagore në Bengal, India veri-lindore në vitin 1688, Yanam të Andra Pradeshit në vitin 1723, Mahe në vitin 1725 dhe Karaikal në vitin 1739. Francezët ishin vazhdimisht në konflikt me holandezët dhe më vonë me britanikët në Indi. Në kulmin e fuqisë franceze në mesin e shekullit të XVIII, francezët krijuan mjaft baza në Indinë Jugore dhe zonën e Andra Pradeshit të sotëm verior dhe Odisha. Mes viteve 1744 dhe 1761, britanikët dhe francezët sulmuan dhe pushtuan në mënyrë të përsëritur fortesat dhe qytetet e njëri-tjetrit në Indinë jug-lindore dhe në Bengal në veri-lindje. Pas disa sukseseve fillestare franceze, britanikët fituan përfundimisht ndaj francezëve në Bengal në Betejën e Plasejit në vitin 1757 dhe në jug-lindje në vitin 1761 në Betejën e Uandivashit, pas të cilës Kompania Britanike e Indisë Lindore u bë fuqia mbizotëruese ushtarake dhe politike në Indinë Jugore ashtu dhe në Bengal. Në dekadat pasuese, ajo e rriti gradualisht madhësinë e territoreve nën kontrollin e saj. Në vitin 1816 enklavat e Pondiçerrit, Karaikalit, Janamit, Mahésë dhe Çandernagores iu rikthyen Francës dhe më vonë në vitin 1954 u aneksuan nga Republika e Indisë.

 India Daneze 

+ India Daneze () Flamuri  174px  334px Ngulimet daneze në Indi Gjuhët  Danisht, telugu, tamile, hindi, bengalisht Kryeqyteti  Fortesa Dansborg Monedha  Rupia daneze indiane Statusi  Kompania Daneze e Indisë Lindore (1620–1777), Koloni Dano-Norvegjeze (1777–1814), Koloni përtejdeti daneze (1814–1869) Data  Ngjarja 17 mars 1616  Karta e themelimit të Kompanisë Daneze të Indisë Lindore 1618–1620  Ekspedita e parë daneze 20 nëntor 1620  Nënshkrimi i traktatit që lejonte ndërtimin e Fortesës Dansborg 16 tetor 1868   Zotërimet e fundit daneze në Indi i shiten Britanisë Kohëzgjatja  Mbreti i Danimarkës (dhe Norvegjisë deri në vitin 1814) 1620–1648  Kristiani IV 1863–1869  Kristiani IX Kohëzgjatja  Guvernatori 1620–1621  Ove Gjedde 1673–1682  Sivert Cortsen Adeler 1759–1760  Christian Frederik Høyer 1788–1806  Peter Anker 1825–1829  Hans de Brinck-Seidelin 1841–1845  Peder Hansen
Suksesi i tregtarëve holandezë dhe anglezë në tregtinë e erëzave në shekullin e XVII qe një burim zilie mes tregtarëve danezë dhe norvegjezë. Më 17 mars 1616, Kristiani IV, mbreti i Danimarkë-Norvegjisë, nxori një kartë duke krijuar një Kompani Daneze të Indisë Lindore me monopolin e tregtisë midis Danmarkë-Norvegjisë dhe Azisë për 12 vjet. Kjo do të kërkonte edhe dy vjet të tjerë para se të mblidhej një kapital i mjaftueshëm për të financuar ekspeditën, ndoshta për shkak të mungesës së besimit nga ana e investitorëve dano-norvegjezë. U desh mbërritja e tregtarit dhe administratorit kolonial holandez Marchelis de Boshouwer, në vitin 1618 për të mundësuar një shtytje të fortë për udhëtimin e parë. Marcelis mbërriti si një i dërguar (ose të paktën kështu pretendonte ai) i mbretit të Kandit, Cenerat Adasin, duke kërkuar ndihmë kundër portugezëve me premtimin e monopolit në të gjithë tregtinë e ishullit. Apeli i tij ishte refuzuar nga atdhetarët e tij, por arriti të bindëte mbretin danez.

Ekspedita e parë u nis në vitin 1618 nën admiral Ove Gjedde, duke lundruar dy vjet për të arritur në Cejlon, duke humbur më shumë se gjysmën e ekuipazhit gjatë rrugës. Kur mbërritën në maj 1620, ata e gjetën mbretin që nuk dëshironte më ndihmë të huaj — duke pasë bërë një marrëveshje paqeje me portugezët tre vjet më parë. Mbreti i Kandit, për habinë e admiralit, nuk ishte i vetmi, madje as "mbreti më i dalluar në këtë vend".

Crappe kishte lundruar në kërkim të transportueses Øresund një muaj para flotës kryesore. Øresund-i kishte sulmuar anijet portugeze pranë bregut të Karaikalit dhe ishte fundosur, me shumicën e ekuipazhit të vrarë ose të zënë robë. Kokat e dy anëtarëve të ekuipazhit ishin vendosur mbi hunjë në breg si paralajmërim për dano-norvegjezët. Crappe dhe 13 anëtarë të tjerë të ekuipazhit kishin shpëtuar nga fundosja, duke zbarkuar në bregun ku ishin kapur nga indianët dhe çuar te najaku Raghunatha, najaku i Tanxhores (tani Thanxhavuri në Tamil Nadu). Najaku doli se ishte i interesuar në mundësi tregtimi dhe Crappe negocioi një traktat duke i dhuruar atyre fshatin e Trankuebarit (ose Tharangamabadi), të drejtën për të ndërtuar një "shtëpi guri" (Fortesa Dansborg) dhe lejen për të marr taksa. Traktati u firmos më 20 nëntor 1620.

Duke dështuar për të arritur kontratën tregtare Dano-Norvegjezo-Cejloneze, dano-norvegjezët pushtuan shpejt Tempullin e Konesvaramit para se të merrnin fjalë nga drejtori i tyre i tregtisë, Robert Crappe.

Traktati midis Kristianit IV të Danimarkës dhe Boshouverit (në emër të Senaratit të Kandit (Adahasin) u nënshkrua në 1618. Sipas Adahasinit, Boshouveri nuk ishte i autorizuar për të nënshkruar një traktat në emrin e tij, kështu që ai u konsideruar i pavlefshëm. Në vazhdim, danezët kërkuan që mbreti të respektonte kontratën. Megjithëse mbreti nuk e pranoi këtë, ai pranoi të nënshkruante një traktat të ri, duke u dhënë danezëve Trinkomalin. Senarati i Kandit dërgoi në Trinkomali 60 sinhalezë në mënyrë që ti ndihmonte danezët në ndërtimin e fortesës së tyre. Gjatë qëndrimit të tyre në Trinkomali, danezët nxorën edhe disa "larinë", mbi të cilët qenë rregjistruar fjalët , nga këto monedha, tashmë nuk kanë mbetur gjurmë, përveçse në ditarin e Ove Gieddes.

Sipërmarrjet dano-norvegjeze në Indi, si gjetiu, ishin në mënyrë tipike të nënkapitalizura dhe kurr nuk qenë të afta për të mbizotëruar ose monopolizuar linjat tregtare në të njëjtën mënyrë si britanikët, francezët dhe portugezët.

Megjithë vështirësitë, sipërmarrjet dano-norvegjeze arritën ti menaxhonin zotërimet e tyre koloniale dhe ndonjëherë, të vilnin një pjesë të rëndësishme të tregtisë ndërkombëtare duke shfrytëzuar luftërat midis vendeve më të mëdhenj dhe duke ofruar tregti ndërkombëtare nën një flamur asnjanës. Për këtë arësye, prania e tyre u tolerua për shumë vite deri në ngjitjen e Fuqisë Perandorake Britanike që çoi në shitjen e zotërimeve daneze në Indi te Britania në 16 tetor 1868.

Danimarkë–Norvegjia krijoi stacione tregtare në Trankuebar të Tamil Nadusë (1620); Serampore të Bengalit të sotëm Perëndimor (1755); Kalikut të Keralas (1752) dhe Ishujt Nikobar (rreth viteve 1750). Në kulmin e tyre, kompanitë kryesore daneze dhe suedeze të Indisë Lindore së bashku importuan më shumë çaj në Europë sesa britanikët. 

Danimarka-Norvegjia mbajtën mjaft empore në Indi, për më shumë se 200 vjet, por prania daneze në Indi pati domethënie të vogël për fuqitë kryesore europiane, pasi ajo nuk përbënte një kërcënim të madh ushtarak dhe tregtar. 

 Fuqi të tjera të huaja 
Suedia
Kompania Suedeze e Indisë Lindore (1731-1813) zotëroi shkurtimisht një empor në Parangipetai për rreth një muaj në 1733.

 Austria 
Kolonizimi Austriak i ishujve Nikobar (, të riemërtuara Ishujt Theresia (Theresia-Inseln) përfshiu një seri prej tre përpjekjesh të ndara për të kolonizuar dhe vendosur në Ishujt Nikobar nga Monarkia Hapsburge dhe më vonë nga Perandoria Austriake, midis viteve 1778 dhe 1886. Gjatë periudhës së kolonizimit austriak, Ishujt Nikobar ishin kolonizuar më parë nga danezët në vitin 1756, por u braktisën për shkak të shpërthimit të malarjes.

 Pushtimi Japonez 
Ishujt Andaman dhe Nikobar u pushtuan shkurtimisht nga Perandoria e Japonisë gjatë Luftës së Dytë Botërore.

 Luftrat 
Luftrat që u zhvilluan duke përfshirë Kompaninë Britanike të Indisë Lindore ose Raxhin Britanik gjatë periudhës koloniale:
 Luftrat Anglo-Afgane
 Luftrat Anglo-Burmeze
 Lufta Anglo-Manipur
 Luftrat Anglo-Maratha
 Luftrat Anglo-Marri
 Luftrat Anglo-Majsore
 Lufta Anglo-Nepaleze (Lufta Gorkha)
 Lufta Anglo-Sikhe
 Pushtimi Britanik i Sindit
 Rrebelimi Indian i 1857-ës (Lufta e Parë e Pavarësisë, e quajtur edhe Kryengritja Sepoje)
 Luftrat e Poligarit
 Lufta e Parë Botërore 
 Lufta e Dytë Botërore

Shiko gjithashtu
 Historia e Indisë
 Qytetërimi i Luginës së Indit
 Periudha Vedike
 Perandoria Vixhajanagara
 Perandoria Maurjane
 Perandoria Gupta
 Perandoria Çola
 Perandoria Mogule
 Perandoria Maratha
 Perandoria Sikhe
 Mbretëria e Majsores

Shpjegime

Referime

 Bibliografia 














































































 Lidhje të jashtme 
 List of archaeological remains of Dutch, Danish and Portuguese India settlements
 British history gateway.for.india:

Kategoria: Kolonializmi Evropian në Azinë Jugore
Kategoria:Indi
Kategoria:Pakistan
Kategoria:Bangladesh
Kategoria:Historia e Indisë
Kategoria:Historia e Azisë Jugore