Zgjidhja me dy shtete

Zgjidhja e dy shteteve është një qasje e propozuar për zgjidhjen e konflikti Izrael-Palestinë, duke krijuar dy shtete në territorin e ish Palestinës Mandatore. Ajo shpesh krahasohet me zgjidhjen një-shtet, që është krijimi i një shteti të vetëm në ish Palestinën Mandatore me të drejta të barabarta për të gjithë banorët e tij. Zgjidhja e dy shteteve mbështetet nga shumë shtete dhe nga Autoriteti Palestinez. Izraeli aktualisht nuk mbështet idenë, megjithëse e ka mbështetur në të kaluarën.

Propozimi i parë për shtete të ndara hebreje dhe arabe në territorin e Palestinës u bë nga raporti i Komisionit Peel në vitin 1937. Në vitin 1947, Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara miratoi një plan për ndarjen e Palestinës, që çoi në luftën e Palestinës e 1948.The Question of Palestine and the UN, "The Jewish Agency accepted the resolution despite its dissatisfaction over such matters as Jewish emigration from Europe and the territorial limits set on the proposed Jewish State." Si pasojë, Izraeli u krijua në zonën që Kombet e Bashkuara e kishin propozuar për shtetin hebre, si dhe pothuajse 60% të zonës të propozuar për shtetin arab. Izraeli mori kontrollin e Jerusalem Perëndimor, që ishte parashikuar të ishte pjesë e një zone ndërkombëtare. Jordania mori kontrollin e Jerusalem Lindor dhe të asaj që u bë e njohur si Bregu Perëndimor, duke e aneksuar vitin pasues. Territori që u bë Rripi i Gazës ishte pushtuar nga Egjipti por nuk u aneksua. Që nga Lufta e Gjashtë Ditëve në vitin 1967, të dyja Bregu Perëndimor (përfshirë Jerusalem Lindor) dhe Stria e Gazës janë pushtuar ushtarakisht nga Izraeli, duke u bërë të njohura si territoret palestineze.

Organizata Çlirimtare e Palestinës ka pranuar konceptin e zgjidhjes dy-shtetërore që nga Samiti Arab i vitit 1982. Në vitin 2017, Hamas shpalli statutin e tij të rivarur, i cili pretendohet se pranon idenë e një shteti palestinez brenda kufijve të vitit 1967, por pa e njohur shtetësinë e Izraelit. Përpjekjet diplomatike janë përqendruar në realizimin e zgjidhjes dy-shtetërore, duke filluar nga Samiti i Dajvës i vitit 2000 dhe Parametrat e Klintonit, të pasuar nga Samiti i Taba në vitin 2001. Dështimi i samitit të Dajvës për të arritur një zgjidhje të pranuar dy-shtetërore formoi pasqyrën e fillimit të Intifadës së Dytë, pasojat e dhunshme të së cilës shënuan një pikë kthese në qëndrimet e të dy popujve. Zgjidhja e dy shteteve gjithashtu formoi bazën e Iniciativa e Paqes Arabe, ofertës për paqe të vitit 2006–2008, dhe bisedimeve për paqe të vitit 2013–14.

Aktualisht nuk ka një propozim për zgjidhjen dy-shtetërore që po negociohet mes Izraelit dhe Palestinezëve. Autoriteti Palestinez mbështet idenë e një zgjidhjeje dy-shtetërore; Izraeli herë pas here ka mbështetur idenë, por tani refuzon krijimin e një shteti palestinez. Kryeministri i Izraelit të gjatë Netanyahu në vitin 2015 e refuzoi një shtet palestinez. Ai e refuzoi përsëri një shtet palestinez në qershor të vitit 2023. Ish-kryeministrat e Izraelit Ehud Barak dhe Ehud Olmert në fund të vitit 2023 shprehën mbështetje për një zgjidhje dy-shtetërore. Mbështetja publike mes izraelitëve dhe palestinezëve (të matur veçmas) për “konceptin e zgjidhjes dy-shtetërore” etj. ka variuar nga shumë më e lartë dhe shumë më e ulët se 50%, duke varet pjesërisht nga mënyra se si është formuluar pyetja. 

Pikat kryesore të kontestimit përfshijnë kufijtë e saktë të dy shteteve (ndonëse shumica e propozimeve bazohen në kufijtë e vitit 1967), statusin e Jerusalemit, kolonitë izraelite dhe të drejtën e kthimit të refugjatëve palestinezë. Observatorët kanë përshkruar situatën aktuale në të gjithë territorin, me pushtimin izraelit të Bregut Perëndimor dhe bllokadën e Strisë së Gazës, si një de facto sovranitet izraelit. Zgjidhja e dy shteteve është një alternativë për zgjidhjen një-shtet dhe për atë që vëzhguesit e konsiderojnë një realitet de facto një-shtet.

Pas sulmi i Hamasit më 7 tetor mbi Izraelin dhe luftës së mëpasshme Lufta Izrael-Hamas, disa shtete rifilluan diskutimet për një zgjidhje dy-shtetore. Kjo mori kundërshtime nga qeveria e Izraelit, veçanërisht nga kryeministri Benjamin Netanyahu. Më 26 shtator 2024, ministri i Jashtëm i Arabisë Saudite, princi Faisal bin Farhan Al Saud dhe ministri i Jashtëm i Norvegjisë Espen Barth Eide bashkëdrejtuan një takim të përfaqësuesve të rreth 90 shteteve, të mbajtur në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, për të nisur një aleancë globale për të luftuar për një zgjidhje dy-shtetore.

 Shih edhe 
 Zgjidhja me një shtet

 Referime 

Kategoria:Zgjidhje me dy shtete
Kategoria:Procesi i paqes izraelito-palestineze