Rrënojat e Vari-Bateshvarit

Rrënojat e Vari-Bateshvarit (,Uari-Bôṭeshshor) në distriktin e Narsingdit, divizioni i Dhakës, Bangladesh është një nga sitet urbane më të vjetra arkeologjike në Bangladesh. Gërmimet në sit zbuluan një qendër të fortifikuar urbane, rrugë të shtruara dhe banesa periferike. Siti ishte fillimisht i banuar gjatë Epokës së Hekurit, nga viti 400 p.e.s. deri në vitin 100 p.e.s., siç dëshmohet nga monedhat e shumta të tipit aahat dhe artifaktet të Kulturës së Qeramikës Veriore të Zezë të Lëmuar.

Siti tregon shenja të banesave në gropë, një veçori tipike e gjetur në Eneolitit sitet arkeologjike në Nënkontinentin Indian.

Gjeografia
Siti shtrihet përgjatë Varit dhe Bateshvarit, dy fshatra të afërt në upazilën Belabo të distriktit të Narsingdit, rreth  në veri-perëndim të vendbashkimit të lumenjve Brahmaputra i vjetër dhe Meghna në basenin e poshtëm të Sylhetit. Çpimet rregjistrojnë se siti qëndron mbi mbetjet e një tarrace fluviale të Pleistocenit rreth  mbi nivelin e detit dhe 6-8 metra mbi nivelin e tanishëm lumor. Sedimentet përbëhen nga baltë e kafe e kuqërremtë me shtresa të alternuara rëre, të njohur në vend si "balta e Madhupurit".

Rrjedha kryesore e lumit Brahmaputra zhvendosej para mbrapa mes lumit Brahmaputra-Jamuna dhe degëve të Brahmaputrës së vjetër përgjatë historisë. Rreth vitit 2500 p.e.s., avulsioni (ndryshimi i shtratit kryesor lumor) i shtratit lumor të degës Brahmaputra-Jamuna shkaktoi mosvazhdimsinë e torfës së tokave përgjatë basenit të Sylhetit. Dëshmi të banimit të hershëm urban në torfat e Vari-Bateshvarit u gjet në shtresat stratigrafike të datuara rreth vitit ~1100 p.e.s. Banimi njerëzor vijoi për afërsisht një mijëvjeçar deri në vitin ~200 p.e.s., kur rrjedha e kthye në degën e Brahmaputrës së vjetër. Përmbytja pasuese me gjasa çoi në braktisjen e qendrës urbane Vari-Bateshvari rreth vitit 100 p.e.s.. Në vijim tërmeti i vitit 1762 në Arakan bëri që rrjedha kryesore të zhvendosej prapë në degën Brahmaputra-Jamuna.

Zbulimi
Banorët nga Vari-Bateshvari prej kohësh ishin të vetëdijshëm për praninë e artifakteve arkeologjike, veçanërisht të monedhave prej argjendi të tipit "aahat" dhe gurëve gjysmë të çmuar në zonë. Në vitet1930, Hanif Pathani, një musues vendor, filloi ti mblidhte këto artifakte dhe më vonë frymëzoi edhe djalin e tij, Habibulla Pathan, ta vazhdonte eksplorimin. Dyshja baba-djalë krijoi një muze vendor të quajtur Bateshvar Sangrahashala për të depozituar dhe shfaqur koleksionin e tyre. Habibulla Pathani publikoi disa artikuj gazetash dhe libra që përshkruanin artifaktet. Gjithësesi, u desh njëfarë kohe që siti të tërhiqte vëmendjen e akademikëve dhe arkeologëve në Bangladesh.

Gërmimet
Në vitin 2000, një skuadër e drejtuar nga Sufi Mostafizur Rahman, një arkeolog i Universitetit Xhahangir Nagar, nisi gërmimet në sit. Gërmimet nxorën në dritë një rrethim të fortifikuar (ose fortesë) me përmasa  me  të rrethuar nga një hendek  të gjerë, një një ledh shtesë  të gjatë,  të gjerë dhe 2–5 m metra të lartë—të njohur në vend si "Asom Raxhar Garh"—në perëndim dhe jug-perëndim të tij. Një seri gërmimesh u zhvilluan në dy dekadat në vijim, që shënuan 48 site arkeologjike në afërsi të fortesës. Këto struktura periferike paraqesin njësi banimi të ndërtuara me tulla dhe një seksion  të një rruge të shtruar me llaç gëlqeror dhe copa qeramike.

Në vitin 2004, u nxor në dritë një kompleks banimi në gropë me përmasa  me  me  në lindje të qendrës urbane. Kompleksi përmban një gropë, një vatër, një hambar me një perimetër prej  dhe thellësi prej  dhe një pus uji të shkallëzuar. Ai ka një dysheme prej balte të kuqe të lyer me baltë gri, por dyshemeja e hambarit është bërë me gëlqere-surki. Kjo përputhet me banesat në gropë të sitit të Inamgaonit në Indinë Jugore, i datuar në vitit 1500–1000 p.e.s., që paraqet gjithashtu një dysheme me gëlqere-surki.

Artifaktet e gjetura në Vari-Bateshvari përfshijnë varëse me gurë gjysmë të çmuar, rruaza qelqi, një numër i madh monedhash të tipit "aahat", sëpata dhe thika hekuri, byzylykë bakri, një shpatë bakri, enë bronzi me përmbajtje të lartë kallaji dhe enë qeramike me doreza, Qeramikës të Zezë dhe të Kuqe, Kultura e Qeramikës Veriore të Zezë të Lëmuar dhe Qeramikë të Zezë Engobe.

Historia

Në këtë sit nuk është gjetur asnjë mbishkrim ose material i shkruar. Megjithëse dëshmitë stratigrafike sugjerojnë vendbanim më të hershëm urban, datimi radiometrik i artifakteve e vendos kulmin e periudhës aktive të qendrës urbane Vari-Bateshvari në mes të mijëvjeçarit të I p.e.s. Zbulimi i qeramikave të punuara në torno dhe me doreza, si dhe gurë varsesh me natyrë eklektike tregon kontakte Azisë jug-lindore dhe Romane përmes itinerareve lumore. Sufi Mostafizur Rahman, drejtuesi i skuadrës së parë të gërmimit, ka sugjeruar se Vari-Bateshvari është empori ose qendra e tregtimit të lashtë të "Sounagora" e përmendur nga Ptolemeu te libri i tij Gjeografia.

Në sit janë gjetur dy lloje monedhash "aahat"—monedha rajonale të serisë "Xhanapada" para-Maurjane (600-400 p.e.s.) dhe monedha të serisë perandorake Maurjane (500-200 p.e.s.). Monedhat rajonale bartin një set prej katër simbolesh në njërën anë, ndërsa në tjetrën janë të zbrazëta ose me një simbol të vogël. Simbolet përfshijnë varka, karavidhe, peshk në grep ose sfurk, gjethe kryq etj. që janë të pazakonta në monedhat bashkëkohëse të gjetura në rajone të tjera të Indisë. Është sugjeruar se këto monedha përdoreshin si mjet vendor shkëmbimi në Mbretërinë Vanga dhe dallohen nga monedhat e përdorura në Anga, të gjetura në Çandraketugarh të Bengalit Perëndimor, në Indi.

Vari-Bateshvari nxori në dritë një larmi tepër të madhe gurë gjysmë të çmuar varësesh, që është e pa hasur për Arkeologjinë Indiane të periudhës. Materialet e gurëve të varëseve përfshijnë lloje të ndryshme kuarci—kristale shkëmbore, citrine, ametisti, agati, karneliani, kalcedoni, dhe diaspri të gjelbër ose të kuq. analizat stratigrafike tregojnë se shtresat përmbajnë shenja të një kulture vibrante të gurëve të varëseve të ndërprerë në mënyrë të menjëhershme nga shtresat sedimentare që datojnë nga viti 200 p.e.s., që sugjeron zhvendosjen e mundshme të banorëve të Vari-Bateshvarit (dhe humbjen e kulturës së gurëve të varëseve) nga një ndryshim i rrjedhës së lumit të vjetër të Brahmaputrës.

Kultura
Megjithë mungesën e mbishkrimeve ose rregjistrimeve të shkruara, simbolet në artifaktet e gjetura hedhin dritë mbi elementet kulturore të shoqërisë së Vari-Bateshvarit. Monedhat e tipit "aahat" bartin simbole diellore dhe me gjashtë krahë, male me tre harqe të kryesuar nga gjysmë-hëna, nandipada ose simboli taurin dhe motive të ndryshme kafshësh dhe figurash gjeometrike. Nga ana tjetër, simbolet e nandipadës dhe svastikës gjenden në mokra guri. Këto simbole tregojnë praninë e "hinduizmit" në shoqërinë e Vari-Bateshvarit.

Studimi arkeologjik i farave të karbonizuara dhe fragmenteve të farave tregon mbizotërimin e bujqësisë së orizit. Varietetet e kultivuara ishin ato të orizit Japonik në vend të atij Indik, që ishte kultivari mbizotërues në Azinë Jugore të kohës. Drithëra të tjerë përfshijnë elbin, tërshërën, një sasi e vogël meli veror, një larmi e gjerë bishtajoresh verore dhe dimërore, pambuku, susami dhe mustarde. Shumica e fragmenteve të farave të pambukut tregon një rol të rëndësishëm të prodhimit tekstil ekonominë e Vari-Bateshvarit.

 Galeri Pamjesh

Shiko gjithashtu
 Rrënojat e Raxhasanit
 Pallati i Raxha Harishçandrës
 Bikramapuri
 Gangaridai
 Sonargaoni
 Panam Nagari
 Fortesa e Haxhiganxhit
 Fortesa e Idrakpurit
 Fortesa e Sonakandës
 Fortesa e Xhangalbarit
 Bara Sardar Bari
 Ura e Panamit
 Varri i Kolombo Sahibit
 Shankhanidhi House
 Historia e Bangladeshit
 Historia e Bengalit
 Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës
 Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës

Referime

Bibliografia









Lidhje të jashtme


Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin IV p.e.s.
Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në periudhën e hekurit
Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh
Kategoria:Kështjella në Azinë Jugore
Kategoria:Arkeologji