Jahvei

Jahvei apo Yahweh (shqip: Perëndia) ishte një hyjni e lashtë levantine dhe perëndia kombëtare e mbretërive izraelite të Izraelit dhe Judës. Megjithëse nuk ekziston konsensus në lidhje me origjinën e hyjnisë, studiuesit në përgjithësi pretendojnë se Jahvei është i lidhur me Seirin, Edomin, Paranin dhe Temanin dhe më vonë me Kanaanin. Origjina e adhurimit të tij arrin të paktën në epokën e hershme të hekurit, dhe ka të ngjarë në epokën e bronzit të vonë, nëse jo disi më herët.

Në literaturën më të vjetër biblike, ai zotëron atribute që zakonisht i atribuohen hyjnive të motit dhe të luftës, duke frytëzuar tokën dhe duke udhëhequr ushtrinë qiellore kundër armiqve të Izraelit. Izraelitët e hershëm ishin politeistë dhe adhuronin Jahvein së bashku me një shumëllojshmëri perëndish dhe perëndeshësh kananite, duke përfshirë El, Asherah dhe Baal. Në shekujt e mëvonshëm, El dhe Jahveh u ngatërruan dhe epitetet e lidhura me El, si El Shaddai, filluan të aplikoheshin vetëm për Zotin, dhe perëndi dhe perëndesha të tjera si Baali dhe Asherah u përvetësuan në fenë Yahwiste.

Nga fundi i robërisë babilonase, ekzistenca e perëndive të tjera u mohua dhe Jahvei u shpall hyjni krijues dhe hyjnia e vetme që duhej adhuruar. Gjatë periudhës së Tempullit të Dytë, të folurit e emrit të Jahve në publik u konsiderua si tabu, dhe hebrenjtë filluan të zëvendësonin fjalë të tjera, kryesisht adonai (אֲדֹנָי‎, "Zotërinjtë e mi"). Në kohën romake, pas rrethimit të Jeruzalemit dhe shkatërrimit të tempullit të tij, në vitin 70 të es, shqiptimi origjinal i emrit të perëndisë u harrua tërësisht.

Jahvei thirret gjithashtu në Papirus Amherst 63, dhe në tekstet magjike greko-egjiptiane të influencuara hebreje ose hebreje nga shekulli I deri në 5 të erës sonë.

 Shiko edhe 

 Perëndia në Judaizëm
 Judaizmi
 Mbretëria e Izraelit (monarkia e bashkuar)

 Referime 

Kategoria:Jahvei
Kategoria:Perëndi semite perëndimore
Kategoria:Konceptime të Perëndisë
Kategoria:Hyjni në Biblën hebreje
Kategoria:Feja në Izraelin dhe Judën e lashtë
Kategoria:Tetragrami