Poezia mesjetare

Poezia në Evropën mesjetare u zhvillua në disa forma të ndryshme, për shembull, poezia lirike dhe epike. Troubadurët, trouvères dhe minnesänger janë të njohur për kompozimin e poezisë së tyre lirike për dashurinë e oborrit, zakonisht të shoqëruar nga një instrument. 

Ndër më të famshmet e poezisë laike është Carmina Burana, një koleksion dorëshkrimesh prej 254 poezish. Njëzet e katër poezi të Carmina Buranës u muzikuan më vonë nga kompozitori gjerman Carl Orff në 1936.  

 Shembuj të poezisë mesjetare 
Poezia e vjetër fetare angleze përfshin poemën Christ nga Cynewulf dhe poemën The Dream of the Rood, të ruajtura si në formë dorëshkrimi ashtu edhe në Kryqin Ruthwell . Ne kemi disa poezi laike ; në fakt një pjesë e madhe e letërsisë mesjetare u shkrua në vargje, duke përfshirë epikën e vjetër angleze Beowulf . Studiuesit janë mjaft të sigurt, bazuar në disa fragmente dhe në referencat në tekstet historike, se një poezi shumë e humbur laike është vënë në muzikë dhe është përhapur nga minstrelat udhëtues, ose bardët, nëpër Evropë. Kështu, ato pak poezi të shkruara përfundimisht u bënë balada ose laikë dhe nuk arritën kurrë të recitoheshin pa këngë ose muzikë tjetër.

 Letërsia latine mesjetare 
Në latinishten mesjetare, ndërsa vargjet në metrat e vjetra sasiore vazhduan të shkruheshin, u ngrit një formë e re më popullore e quajtur sekuenca, e cila bazohej në metra me theks, në të cilat këmbët metrike bazoheshin në rrokje të theksuara dhe jo në gjatësi zanore . Këta metra ishin të lidhur me himnodinë e krishterë .

Megjithatë, shumë poezi laike u shkruan edhe në latinisht. Disa poezi dhe këngë, si Mesha e Kumarxhiut ( officio lusorum ) nga Carmina Burana, ishin parodi të himneve të krishtera, ndërsa të tjera ishin melodi studentore: këngë popullore, këngë dashurie dhe balada për pije. Kënga e famshme komercium Gaudeamus igitur është një shembull. Ka edhe disa poezi narrative të periudhës, si p.sh. epika e papërfunduar Ruodlieb, e cila na tregon historinë e aventurave të një kalorësi .

 Temat 

 Carmina Burana
 Këngët e Kembrixhit
 Goliard
 Hiberno-latinisht
 Këngët gregoriane
 Dies Irae
 Pange Lingua

 Poetët latinë mesjetarë 

 Adami i Shën Viktorit
 Shën Ambrozi
 Shën Thomas Aquinas
 Kryepoeti
 Shën Bernardi i Klunit
 Shën Bonaventure
 Shën Kolumba
 Dante Alighieri
 Shën Hildegard i Bingenit
 Hrabanus Maurus
 Pali Dhjaku
 Petrarka
 Peter Abelard
 Pjetri i Blois
 Thomai i Celanos
 Walafrid Straboni
 Walter of Châtillon
 Chaucer
 Gottfried von Hagenau

 Letërsia popullore mesjetare 
Një nga veçoritë e Rilindjes që shënoi fundin e periudhës mesjetare është rritja e përdorimit të gjuhës popullore ose të gjuhës së njerëzve të thjeshtë për letërsinë. Kompozimet në këto gjuhë lokale shpesh kishin të bënin me legjendat dhe historinë e zonave në të cilat ishin shkruar, të cilat i dhanë njerëzve një formë të identitetit kombëtar. Poemat epike, sagat, chansons de geste dhe këngët akritike (këngët e veprave heroike) shpesh kishin të bënin me njerëzit e mëdhenj, realë ose të imagjinuar, dhe arritjet e tyre si Arthur, Charlemagne dhe El Cid .

Literatura më e hershme popullore evropiane e regjistruar është ajo e shkruar në gjuhën irlandeze . Duke qenë se Irlanda i kishte shpëtuar përthithjes në Perandorinë Romake, kjo pati kohë të zhvillohej në një letërsi shumë të sofistikuar me rregulla formale të dokumentuara mirë dhe shkolla shumë të organizuara bardike . Rezultati ishte një grup i madh prozash dhe vargjesh që regjistronin mitet dhe sagat e lashta të njerëzve që flisnin gjuhën gale të ishullit, si dhe poema mbi tema fetare, politike dhe gjeografike dhe një grup poezish të natyrës.

Formaliteti që latinishtja kishte fituar gjatë historisë së saj të gjatë të shkruar shpesh nuk ishte i pranishëm në gjuhët popullore që filluan të prodhonin poezi, dhe kështu u shfaqën teknika dhe struktura të reja, shpesh të nxjerra nga letërsia gojore. Kjo është veçanërisht e dukshme në gjuhët gjermanike, të cilat, ndryshe nga gjuhët romane, nuk janë pasardhës të drejtpërdrejtë të latinishtes. Vargu aliterativ, ku shumë nga fjalët e theksuara në çdo rresht fillojnë me të njëjtin tingull, përdorej shpesh në poezinë vendase të asaj kohe. Veçori të tjera të poezisë popullore të kësaj kohe përfshijnë kennings, rimë të brendshme dhe rimë të pjerrët . Në të vërtetë, poezia latine përdorte tradicionalisht metër në vend të rimës dhe filloi të adoptonte rimën vetëm pasi u ndikua nga këto poezi të reja.

 Shih edhe 
 Letërsia latine

 Referime 

Kategoria:Letërsia latine mesjetare