Shivaji

Shivaxhi I ( Shivaji Shahaji Bhonsale ; ; 19 shkurt 1630 – 3 prill 1680 Dates are given according to the Julian calendar, see Mohan Apte, Porag Mahajani, M. N. Vahia.  ) ishte një sundimtar indian dhe anëtar i dinastisë Bhonsle .  Shivaxhi krijoi mbretërinë e tij të pavarur nga Sulltanati Adilshahi i Bixhapurit në rënie që formoi zanafillën e Perandorisë Maratha. Në 1674, ai u kurorëzua zyrtarisht Chhatrapati i mbretërisë së tij në Fort Raigad . 

Gjatë jetës së tij, Shivaxhi u angazhua në aleanca dhe armiqësi me Perandorinë Mogule, Sulltanatin e Golkondës, Sulltanatin e Bixhapurit dhe fuqitë koloniale evropiane . Pas betejës së Purandarit, Shivaji hyri në një vasalazh me perandorinë Mogule, duke marrë rolin e një shefi Mogul dhe duke ndërmarrë ekspedita ushtarake në emër të perandorisë për një kohëzgjatje të shkurtër.  Forcat ushtarake të Shivaxhit zgjeruan sferën e influencës Marata, duke kapur dhe ndërtuar fortesa dhe duke formuar një marinë Marata. Shivaxhi krijoi një administratë civile kompetente dhe përparimtare me institucione administrative të strukturuara mirë. Ai ringjalli traditat e lashta politike hindu, konventat e gjykatës dhe promovoi përdorimin e gjuhëve marati dhe sanskrite, duke zëvendësuar persishten në gjykatë dhe në administratë.   I vlerësuar për trajtimin e tij kalorësiak ndaj grave,  Shivaxhi punësoi njerëz të të gjitha kastave dhe feve, duke përfshirë myslimanët  dhe evropianët, në administratën dhe forcat e tij të armatosura. Scammell, G. (1992). 

Trashëgimia e Shivaxhit do të ndryshonte sipas vëzhguesit dhe kohës, por gati dy shekuj pas vdekjes së tij ai filloi të merrte një rëndësi më të madhe me shfaqjen e lëvizjes për pavarësinë indiane, pasi shumë nacionalistë indianë e ngritën atë si një proto-nacionalist dhe hero të hinduve .   

parapamje| Sambhaji, djali i madh i Shivajit që e pasoi atë

 Trashëgimia 
Trashëgimia më e madhe e Shivaxhit ishte hedhja e themeleve për Perandorinë Marata, e cila luajti një rol të rëndësishëm në minimin e forcës dhe prestigjit ushtarak dhe ekonomik të Perandorisë Mughale.

Menjëherë pas vdekjes së Aurangzebit në 1707, Maratat filluan të pushtonin dominimet Mughale. Deri në 1734, Maratat u vendosën fort në Malwa . Nga 1737 Maratat kishin kryer bastisje deri në Bundelkhand, Rajputana, Doab dhe mundën një ushtri perandorake jashtë mureve të Delhit.  Duke u përballur me humbjen dhe urinë e ushtrisë së tij në 1738, Nizam i Hajderabadit, duke vepruar në autoritetin e perandorit Mughal, njohu Maratat si sundimtarë të Malwës dhe sovranë të të gjitha territoreve midis Narmada dhe Chambal .  Stewart Gordon shkruan në lidhje me marshimin drejt veriut të Maratave: Në vitet 1750, "kufiri" shtrihej në veri deri në Delhi. Në këtë periudhë, qeveria Mughale kontrollonte drejtpërdrejt një territor të vogël më larg se 80 km nga kryeqyteti. Edhe për këtë u luftua ashpër. Xhatët (Jats) dhe Rohillët (Rohillas) të diskutuar për territorin; fraksionet luftuan për fronin dhe mbreti afgan, Ahmad Shah Abdali, zbriste periodikisht në kryeqytet.

 ...

 Për Maratët, ndoshta dy ngjarjet më domethënëse të gjithë periudhës kaotike në Delhi ishin një traktat në 1752, i cili i bëri ata mbrojtës të fronit Mughal (dhe u dha atyre të drejtën për të mbledhur chauth në Punjab) dhe lufta civile e 1753, me të cilin kandidati Maratha përfundoi në fronin Mughal. - (Historia e Indisë sipas Kembrixhit vëll. 2 Pjesa 4 f. 138 - 139)Në kulmin e saj, perandoria Maratha shtrihej nga Maharashtra e sotme, në jug, në lumin Sutlej, në veri dhe në Orissa, në lindje. Në 1761, ushtria Maratha humbi Betejën e Tretë të Panipatit nga Ahmed Shah Durrani i Perandorisë Afgane, e cila konsiderohet një pengesë e madhe për Maratasit. Sidoqoftë, Maratasit u shëruan shpejt. Dhjetë vjet pas Panipat, Maratat rifituan ndikimin në Indinë e Veriut gjatë sundimit të Madhav Raos së II . 

Në gjysmën e parë të shekullit të 19-të, Kompania Britanike e Indisë Lindore po rritte fuqinë e saj në Indi. Charles Metcalfe, një zyrtar britanik dhe më vonë në detyrë guvernator i përgjithshëm, tha në 1806: 

Maratat mbetën fuqia kryesore në Indi deri në humbjen e tyre nga britanikët në luftën e Dytë dhe të Tretë Anglo-Maratha (1805–1818), gjë që e la kompaninë fuqinë dominuese në pjesën më të madhe të Indisë.  

 Vula 
parapamje| Vula mbretërore e Shivajit
Vula ishin një mjet për t'i dhënë autenticitetin dokumenteve zyrtare. Shahaxhi dhe Xhixhabai kishin vula persiane. Por Shivaxhi, që në fillim, përdori sanskritishten për vulën e tij. Pollock, Sheldon (2011).  Vula shpall: "Kjo vulë e Shivës, birit të Shahut, shkëlqen për mirëqenien e njerëzve dhe ka për qëllim të sjellë respekt në rritje nga universi si faza e parë e hënës." 
Kategoria:Vdekje 1680
Kategoria:Lindje 1630
Kategoria:Artikuj me lidhje të jashtme të vdekura përfundimisht
Kategoria:Artikuj me lidhje të jashtme të vdekura