Vasily Smyslov

Vasily Vasilyevich Smyslov (Rusisht: Васи́лий Васи́льевич Смысло́в, romanizuar: Vasíliy Vasíl'yevich Smyslóv; 24 mars 1921 – 27 mars 2010) ishte një mjeshtër i madh shahu sovjetik dhe rus, i cili ishte kampioni i shtatë botëror i shahut nga 1957 deri në 1958. Ai ishte Kandidat për Kampionatin Botëror të Shahut në tetë raste (1948, 1950, 1953, 1956, 1959, 1965, 1983, dhe 1985). Smyslov u barazua dy herë për vendin e parë në Kampionatin e Shahut të BRSS (1949, 1955), dhe gjithsej 17 medaljet e tij të Olimpiadës së Shahut të fituara është një rekord i të gjitha kohërave. Në pesë kampionate evropiane ekipore, Smyslov fitoi dhjetë medalje të arta.

Smyslov mbeti aktiv dhe i suksesshëm në shah konkurrues edhe pas moshës gjashtëdhjetë vjeçare. Pavarësisht nga pamjaftueshmëria e shikimit, ai qëndroi aktiv në kompozimin e herëpashershëm të problemeve dhe studimeve të shahut deri pak para vdekjes së tij në vitin 2010. Përveç shahut, ai ishte një këngëtar i arrirë baritone.

Vitet e hershme
Smyslov lindi në Moskë. Fillimisht u interesua për shahun në moshën gjashtë vjeçare. Babai i tij, Vasily Osipovich Smyslov, punonte si teknik inxhinierik dhe kishte përfaqësuar Institutin Teknik të Shën Petersburgut në garat ndëruniversitare të shahut. Babai i Smyslov kishte studiuar gjithashtu shah për një kohë nën tutelën e Mikhail Chigorin dhe i moshuari Smyslov u bë mësuesi i parë i djalit. Plaku Smyslov i dha djalit të tij një kopje të librit të Alexander Alekhine, My Best Games of Chess 1908–1923 dhe kampioni i ardhshëm i botës më vonë do të shkruante se ky libër u bë referenca e tij e vazhdueshme. Ai do të shkruante gjithashtu se "...më vonë do të lexoja gjithçka që babai im kishte në bibliotekën e tij: doracakun e Dufresne, numra të veçantë të revistave sovjetike të shahut Chess dhe Chess Sheet, librat shkollorë të Lasker dhe Capablanca dhe koleksione lojërash të turneve sovjetike dhe ndërkombëtare. Më lanë përshtypje të pashlyeshme lojërat e mjeshtrit të madh rus të shahut M. I. Chigorin; Ishte me interes që lexova deklaratat e ndryshme mbi çështjet e strategjisë nga A. I. Nimzovitch; Kam studiuar me vëmendje gjenialitetin e mjeshtrave të shquar sovjetikë".Fine, R. (Ed.). (1976). The World's Greatest Chess Games. New York: Dover Publications, Inc.

Përvojat konkurruese të shahut të Smyslovit filluan në moshën 14-vjeçare, kur ai filloi të merrte pjesë në turnetë e klasifikimit. Në vitin 1938, në moshën 17-vjeçare, Smyslov fitoi kampionatin e të rinjve të BRSS. Në të njëjtin vit, ai u barazua për vendet 1-2 në Kampionatin e Shahut të Moskës, me 12½/17. Megjithatë, përpjekja e parë e Smyslov për konkurrencën e të rriturve jashtë qytetit të tij dështoi; ai zuri vendin e 12-13 në turneun ndërkombëtar Leningrad-Moskë të vitit 1939 me 17/8 në një fushë jashtëzakonisht të fortë. Në kampionatin e Moskës 1939–40 Smyslov u rendit i dyti–3 me 9/13.

Sfiduesi i titullit botëror
Smyslov ishte një nga pesë lojtarët e përzgjedhur për të konkurruar për turneun e Kampionatit Botëror të Shahut 1948 për të përcaktuar se kush duhet të pasojë të ndjerin Alexander Alekhine si kampion. Përzgjedhja e tij u vu në pikëpyetje në disa qarqe, por kjo kritikë u kundërshtua shumë kur ai përfundoi i dyti pas Mikhail Botvinnik, me rezultatin 11/20.

Me përfundimin e tij në vendin e dytë nga Kampionatin Botëror 1948, Smyslov u pranua drejtpërdrejt në turneun e kandidatëve të Budapestit të vitit 1950 pa pasur nevojë të luante në garat kualifikuese. Smyslov shënoi 10/18 për vendin e tretë, pas Bronstein dhe Boleslavsky, të cilët barazuan për vendin e parë. Vendi i tretë i Smyslov automatikisht e kualifikoi atë në turneun e ardhshëm të kandidatëve. Atij iu dha titulli Mjeshtër i Madh Ndërkombëtar në vitin 1950 nga FIDE në listën e saj inauguruese.

Pasi fitoi Turneun e Kandidatëve në Cyrih më 1953, me 18/28, dy pikë përpara Keres, Bronstein dhe Samuel Reshevsky, Smyslov luajti një ndeshje me Botvinnik për titullin vitin e ardhshëm. E vendosur në Moskë, ndeshja përfundoi në barazim, pas 24 ndeshjesh (shtatë fitore secila dhe dhjetë barazime), që do të thotë se Botvinnik ruajti titullin e tij.

Kampion bote
parapamje|upright=1.2|Botvinnik vs. Smyslov (djathtas) në Kampionatin Botëror të Shahut 1957
Smyslov përsëri fitoi Turneun e Kandidatëve në Amsterdam më 1956, këtë herë me 1½ pikë. Kjo e kualifikoi atë për një ndeshje të dytë të Kampionatit Botëror kundër Botvinnik më 1957. I ndihmuar nga trajnerët  Vladimir Makogonov dhe Vladimir Simagin, Smyslov fitoi titullin, duke shënuar 12½–9½. Një vit më pas, Botvinnik ushtroi të drejtën e tij për një rindeshje dhe rifitoi titullin me rezultatin përfundimtar 12½–10½. Smyslov më vonë tha se shëndeti i tij vuajti gjatë ndeshjes së kthimit, pasi ai ra me pneumoni, por ai gjithashtu pranoi se Botvinnik ishte përgatitur shumë mirë. Gjatë tre ndeshjeve të Kampionatit Botëror, Smyslov pati 18 fitore ndaj 17 të Botvinnik (me 34 barazime), por ishte kampion vetëm për një vit. Megjithatë, Smyslov shkroi në koleksionin e tij të lojërave autobiografike Smyslov's Best Games, "Nuk kam asnjë arsye të ankohem për fatin tim. E përmbusha ëndrrën time dhe u bëra kampioni i shtatë i botës në historinë e shahut."

Kampionatet Botërore të mëvonshme
Smyslov nuk u kualifikua për një tjetër Kampionat Botëror, por vazhdoi të luante në ngjarjet kualifikuese të Kampionatit Botëror. Ai ishte kandidat në vitin 1959, por përfundoi i katërti në turneun kualifikues të mbajtur në Jugosllavi, i cili u fitua nga superylli në ngritje Mikhail Tal. Ai humbi në vitin 1962, por u rikthye në vitin 1964, pas një barazimi në vendin e parë në Amsterdam Interzonal, me 17/23. Megjithatë, ai humbi ndeshjen e tij të raundit të parë ndaj Efim Geller. 

Në vitin 1983, në moshën 62 vjeç, ai arriti në Finalen e Kandidatëve (ndeshja për të përcaktuar se kush luan kundër kampionit, në atë rast Anatoly Karpov), duke humbur 8½–4½ në Vilnius 1984 ndaj Garry Kasparov, i cili ishte 21 vjeç në atë kohë, dhe i cili vazhdoi të mposhtte Karpov për t'u bërë kampion bote në vitin 1985. Ai e kishte mposhtur Zoltán Ribli 6½–4½ në gjysmëfinale, por barazoi ndeshjen e tij çerekfinale kundër Robert Hübner 7–7, me lojtarin që do të avanconte (Smyslov) të përcaktohej vetëm nga rrotullimi i rrotës së ruletës. Paraqitja e tij e fundit si Kandidat ishte turneu i Montpellier 1985, ku ai nuk avancoi.

Kampionatet Sovjetike
Smyslov ishte një konkurrent i shpeshtë në Kampionatet Sovjetike dhe pati disa suksese të dukshme. Në vitin 1940, ndërsa ishte ende adoleshent, ai përfundoi i treti pas Bondarevsky dhe Lilienthal. Në Kampionatin e 13-të në vitin 1944, ai u rendit i dyti pas Botvinnik dhe në vitin 1947, ndau vendin e tretë me Bondarevsky, duke përfunduar pas Keres dhe Boleslavsky.

Ai ishte fitues i përbashkët i garës në vitin 1949 dhe përsëri në vitin 1955 (respektivisht me Bronstein dhe Geller). Ndërsa titulli i vitit 1949 u nda, titulli i vitit 1955 iu dha Geller pas një ndeshjeje play-off.

Shumë më vonë në karrierën e tij ai tregoi se ende mund të ngrinte një sfidë të besueshme; ai zuri vendin e tretë në vitin 1969 (pas Petrosian dhe Polugaevsky) dhe në vitin 1971, u rendit i dyti me Tal, pas Savon. Ai u rendit nga FIDE si një nga 15 lojtarët më të mirë në botë nga fundi i viteve 1940 deri në fillim të viteve 1980, një periudhë prej gati 40 vitesh.

Vitet e fundit
Në vitin 1991, Smyslov fitoi Kampionatin Botëror të Shahut për të Moshuar. Me një vlerësim FIDE ende rreth 2400 që nga viti 2000, mjeshtri i madh 80-vjeçar mori pjesë në atë që do të ishte turneu i tij i fundit, Turneun Klompendans Veterans Vs. Ladies në Amsterdam. Pika kulmore e ndeshjes ishte shpartallimi i tij ndaj Zsofia Polgar, duke e lënë rekordin e të gjitha kohërave midis të dyjave si +5–1=3. Disa nga ndeshjet u ndërprenë herët si barazime për shkak të shikimit të tij të dobët, dhe Smyslov zyrtarisht u tërhoq nga loja garuese pas këtij turneu. Vlerësimi i tij Elo pas kësaj ngjareje ishte 2494.

Smyslov vdiq nga dështimi i zemrës kongjestive në një spital të Moskës në mëngjesin e 27 marsit 2010, tre ditë pas ditëlindjes së tij të 89-të. Raportet qarkulluan se vitet e tij të fundit i kaloi në varfëri të plotë dhe se ai nuk mund të përballonte një operacion të domosdoshëm në sy. Gjithashtu u raportua se Smyslov dhe gruaja e tij Nadezhda jetonin kryesisht me të ardhurat nga qiraja e apartamentit të tyre dhe se askush nuk i kontrollonte ose nuk u ofronte kujdes.Vasily Smyslov 1921–2010. The Week in Chess (27 March 2010).

Stili i shahut
Smyslov ishte i njohur për stilin e tij pozicional dhe, veçanërisht, për trajtimin e saktë të ndeshjes së fundit, por shumë nga lojërat e tij shfaqën gjithashtu taktika spektakolare. Repertori i tij i hapjes ishte konvencional për epokën e viteve 1950-1960, duke shfaqur kryesisht Ruy Lopez dhe Hapjen Angleze si Bardhë, dhe Mbrojtjen Siçiliane dhe Mbrojtjen Nimzo-Indian si Zi. Ai dha një kontribut të madh në teorinë e hapjes së shahut, duke përfshirë Hapjen Angleze, Mbrojtjen Grünfeld dhe Mbrojtjen Siçiliane.

Këngëtar opere
Një bariton, Smyslov vendosi për një karrierë shahu vetëm pas një audicioni të dështuar me Teatrin Bolshoi në vitin 1950. Ai herë pas here jepte recitale gjatë turneve të shahut, shpesh i shoqëruar nga mjeshtri i madh dhe pianisti i koncerteve Mark Taimanov. Smyslov dikur shkroi se, ashtu si në muzikë, ai përpiqej të arrinte harmoni në tabelën e shahut, me secilën pjesë që ndihmonte të tjerat.ref>Smyslov, Vassily (1995), Smyslov's Selected Games. London, Everyman Chess.</ref> Ai gjithashtu regjistroi arie operistike.Archived at Ghostarchive and the Wayback Machine: 

Kompania holandeze e sigurimeve Interpolis dikur publikoi një EP të kënduar tërësisht nga Smyslov në shtëpinë e tyre diskografike Interpolis Verzekeringen për të festuar përvjetorin e pestë të turneut të shahut Interpolis. EP, i titulluar Schaakgrootmeester Vassily Smyslov Zingt, përmban interpretime vokale të këngëve tradicionale holandeze të shoqëruara nga orkestra e dirigjuar nga Harry van Hoof.Schaakgrootmeester Vasily Smyslov Zingt. Discogs. 1981.

Jeta personale
parapamje|upright=0.90|Smyslov me gruan e tij në Turneun e Kandidatëve më 1956
Për më shumë se 50 vjet, Smyslov ishte i martuar me Nadezhda Smyslovën, një grua tre vjet më të madhe se ai, burri i parë i së cilës u ekzekutua gjatë një spastrimi stalinist në fillim të viteve 1940. Ata u takuan në vitin 1948. Nadezhda kishte një djalë nga martesa e saj e parë, një lojtar shahu aspirant që garoi në Kampionatin Botëror për të Rinj. Vasily dhe Nadezhda nuk kishin fëmijë të tyre. Ajo shpesh e shoqëronte burrin e saj në turne të mëdha për të ofruar mbështetje morale.24 марта выдающемуся шахматисту исполнилось 87 лет . president.org.ua (26 March 2008) Megjithatë, ajo qëndroi në Moskë gjatë turneut të Kandidatëve të vitit 1959 kur, për habinë e autoriteteve sovjetike, Smyslovi, zakonisht i qetë, pati një lidhje të hapur me një mjeshtre të madhe grua që ndikoi në lojën e tij. Djali i Smyslovit, Vladimir Selimanov, përfaqësoi BRSS në Kampionatin Botëror për të Rinj të vitit 1957 në Toronto, ku përfundoi i 4-ti. Selimanov vdiq nga vetëvrasja në vitin 1960.

Librat nga Smyslov
Vasily Smyslov (2003) Smyslov's Best Games, Volume 1: 1935–1957 (Moravian Chess Publishing House)
Vasily Smyslov (2003) Smyslov's Best Games, Volume 2: 1958–1995 (Moravian Chess Publishing House)
Vasily Smyslov (1997) Endgame Virtuoso (Cadogan)
Vasily Smyslov (1995) Smyslov's 125 Selected Games (modern edition published by Everyman Chess)
Grigory Levenfish dhe Vasily Smyslov (1971) Rook Endings (Batsford Edition)

Referime

Lidhje të jashtme
 “Vassily Smyslov (1921-2010)” by Edward Winter
 Vassily Smyslov profili dhe lojërat në Chessgames.com
 Rekordet e Shahut të Smyslov

Kategoria:Lindje 1921
Kategoria:Vdekje 2010
Kategoria:Kampionë Botërorë të Shahut
Kategoria:Garues të Olimpiadës së Shahut
Kategoria:Mjeshtra të mëdhenj shahu
Kategoria:Shahistë sovjetikë
Kategoria:Shahistë rusë
Kategoria:Shkrimtarë rusë të shahut