Shpërthimi në Ibër-Lepenc

Në mbrëmjen e 29 nëntorit 2024, një mjet shpërthyes shpërtheu në kanalin ujor Ibër - Lepenc në Zubin Potok, në veri të Kosovës, duke dëmtuar rëndë infrastrukturën kritike që furnizon me ujë shumë komuna dhe mbështet termocentralin e Obiliqit. Qeveria e Kosovës e përshkroi incidentin si një sulm terrorist dhe ia atribuoi Serbisë, duke e inkuadruar atë si pjesë të një strategjie destabilizimi. Pas kësaj, autoritetet e Kosovës arrestuan 8 individë të lidhur me sulmin, me hetimet që zbuluan përdorimin e eksplozivëve dhe lidhjet me organizatën lokale serbe Civilna Zashtita. Përgjigjjet ndërkombëtare përfshinin dënim të aktit dhe thirrje për një hetim të plotë nga Shqipëria, Bashkimi Evropian, Franca dhe Turqia, të gjitha duke shprehur solidaritet me Kosovën dhe duke kërkuar përgjegjësi nga kryesit. 

 Incidenti 
Në mbrëmjen e 29 nëntorit 2024, një mjet shpërthyes shpërtheu në kanalin e ujit Hidrosistemi Ibër-Lepenc në Komunën e Zubin Potokut në veri të Kosovës, duke shkaktuar dëme të konsiderueshme në infrastrukturën jetike që furnizon me ujë shumë komuna dhe mbështet funksionimin e termocentralit në Obiliq. Shpërthimi ka ndodhur në fshatin Vragë dhe ka krijuar një çarje të madhe në kanal. Ai ndërpreu furnizimin me ujë të dy termocentraleve me qymyr që prodhojnë pjesën më të madhe të energjisë elektrike të vendit. Si pasojë, në disa qytete u ndërprenë përkohësisht energjia elektrike dhe uji. Kanali buron nga liqeni i Gazivodës dhe furnizon me ujë veriun e Kosovës, Mitrovicën, Prishtinën dhe rrethinat e saj. Po atë javë, pati sulme të ndara në një stacion policor dhe një ndërtesë komunale në Zveçan, ku u hodhën granata dore, duke bërë që policia e Kosovës të rrisë sigurinë e saj.

Qeveria e Kosovës akuzoi shpejt Serbinë për orkestrimin e sulmit, duke e inkuadruar atë si pjesë të një strategjie më të gjerë për të destabilizuar rajonin. Kryeministri Albin Kurti pretendoi se shpërthimi është kryer nga bandat e lidhura me Serbinë, ndërsa presidentja Vjosa Osmani e cilësoi aktin si terrorizëm, duke fajësuar rrjetet kriminale serbe. Serbia mohoi çdo përfshirje dhe presidenti serb Aleksandar Vuçiç akuzoi Kosovën për luftë "hibride" kundër vendit të tij. Ministri i jashtëm serb Marko Gjuriç dënoi sulmin dhe bëri thirrje për një hetim të plotë, duke ofruar ndihmën e Serbisë për të riparuar kanalin e dëmtuar.

 Pasojat 
Më 30 nëntor, ministri i Punëve të Brendshme të Kosovës Xhelal Sveçla njoftoi arrestimin e tetë personave në lidhje me shpërthimin. Ai gjithashtu shtoi se dëmi është riparuar. Sulmi u klasifikua si një "akt terrorist" nga autoritetet e Kosovës, të cilat akuzuan Serbinë fqinje për përfshirje akt. Komandanti i policisë Gazmend Hoxha tha se personat e arrestuar dyshohen për nxitje, organizim dhe ekzekutim të sulmit. Një hetim fillestar zbuloi përdorimin e 15 deri në 20kg eksploziv në sulm dhe bastisjet e policisë në 10 lokacione rezultuan në konfiskimin e uniformave ushtarake, raketahedhësve, armëve të zjarrit dhe municioneve. Shumica e personave të arrestuar ishin të lidhur me organizatën lokale serbe Civilna Zashtita, të cilën Kosova e kishte cilësuar si "organizatë terroriste".

Më 4 dhjetor, presidentja Vjosa Osmani u takua me Presidentin e Këshillit Evropian Antonio Costa dhe Presidenten e Parlamentit Evropian Roberta Metsola në Bruksel, ku ajo përsëriti fajin ndaj Serbisë, duke kërkuar përgjegjësi për sulmet e saj të vazhdueshme përmes strukturave ilegale dhe përfshirjen ndërkombëtare në hetimin e shpërthimit. Ajo gjithashtu deklaroi se institucionet e Kosovës mbështeten në prova konkrete, duke përmendur individë të arrestuar me lidhje me Serbinë dhe dënoi atë që ajo e përshkroi si përdorimin e taktikës së Serbisë "hedh gurin dhe fsheh dorën".
 Shih edhe 
 Sulmi në Banjskë
 Kriza në Veri të Kosovës 2022–2023
 Grupet kriminale serbe në veri të Kosovës

 Referime 

Kategoria:Zubin Potok
Kategoria:Kriza në veri të Kosovës
Kategoria:Marrëdhëniet mes Kosovës dhe Serbisë
Kategoria:2024 në Kosovë
Kategoria:Sulme në Evropë
Kategoria:Incidente terroriste në Kosovë