Samajwadi (parti)

Partia Samajwadi  (shqiptohet: Samaxh(a)vadi) ( shkurtesa: PS ; përkthim : Partia Socialiste, e themeluar më 4 tetor 1992) është një parti politike socialiste në Indi . Ajo u themelua nga politikani i mëparshëm i Janata Dalit Mulayam Singh Yadav dhe e ka selinë në Nju Delhi . Partia Samaxhavadi aktualisht drejtohet nga ish- kryeministri i Uttar Pradeshit, Akhilesh Yadav-i . Ai u zgjodh President për herë të parë në një mbledhje urgjente në vitin 2017. Ai u zgjodh për herë të dytë në vitin 2017 në Konventën e Agrës të Partisë Samajawadi. Ai u zgjodh për herë të tretë në konventën kombëtare të partisë të mbajtur në shtator 2022 në Laknau.   

Megjithëse partia është kryesisht e bazuar në Uttar Pradesh,  ajo ka një prani edhe në shumë shtete të tjera indiane. Ajo ka qenë partia në pushtet në shtetin e Uttar Pradeshit për katër mandate - tre herë nën kryeministrin Mulayam Singh Yadav, e katërta dhe më e fundit është qeveria e shumicës së plotë të Kryeministrit Akhilesh Yadav në Asamblenë Legjislative të Uttar Pradeshit 2012-2017. Koalicioni i partisë dhe partnerëve të saj të aleancës PS+ ka një nga bazat më të mëdha të votave në shtetin e Uttar Pradeshit për sa i përket modelit të votimit kolektiv në sistemin zgjedhor të bazuar në shtet, me më shumë se 37% të votave në zgjedhjet e 2022.  

 Historia 
Partia Samajwadi ishte një nga disa parti që u shfaqën kur Janata Dal u fragmentua në disa parti rajonale.  Partia u themelua nga Mulayam Singh Yadav në vitin 1992.   E krijuar vetëm disa muaj përpara shembjes së xhamisë Babri, partia u ngrit në pushtet duke ndjekur politikën laike. Mbështetja e votuesve të saj kryesorë, klasave të tjera të prapambetura dhe myslimanëve e ndihmoi partinë të bëhej një forcë kryesore politike në Uttar Pradesh. 

Në Bengalin Perëndimor, Partia Socialiste e Bengalit Perëndimor e Kiranmoy Nanda u bashkua me PS në 2010. Partia Samajwadi tani drejtohet nga ish- kryeministri i Uttar Pradeshit, Akhilesh Yadav .

Ai u zgjodh President për herë të parë në një mbledhje urgjente në vitin 2017. Ai u zgjodh për herë të dytë në vitin 2017 në Konventën Agra të Partisë Samajwadi. Ai u zgjodh për herë të tretë në konventën kombëtare të partisë të mbajtur në shtator 2022 në Lucknow,    pasi u zgjodh si President në konventën kombëtare të partisë të mbajtur më 1 janar 2017.

Partia ka konkurruar në zgjedhjet e Lok Sabhës dhe Asamblenë e Shtetit në mbarë vendin, por deri tani pjesa më e madhe e fitoreve të saj kanë qenë në Uttar Pradesh. Në zgjedhjet e asamblesë legjislative të vitit 2012 në Uttar Pradesh, PS regjistroi një fitore dërrmuese me një shumicë të qartë në dhomë, duke i mundësuar kështu të formonte një qeveri në shtet. Ky pritej të ishte mandati i pestë i Mulayam Singh Yadavit si Kryeministër i Shtetit, por në vend të tij ai zgjodhi djalin e tij, Akhilesh Yadav. Kjo u bë zyrtare më 15 mars. Ishte gjithashtu hera e parë që PS ishte në krye të qeverisë së UP-së për një mandat të plotë pesëvjeçar.   Sidoqoftë, partia pësoi një disfatë dërrmuese në Zgjedhjet e Asamblesë Legjislative të Uttar Pradesh 2017, duke rënë në vetëm 47 vende ndërsa fitoi Partia Bharatiya Janata.

 Konventa Kombëtare e janarit 2017 
Në një Konventë Kombëtare të mbajtur më 1 janar 2017, të thirrur nga Ram Gopal Yadav, Akhilesh Yadav u emërua president i Partisë për 5 vjet. 

 Pozicioni në politikën shtetërore dhe kombëtare 

 Aleancë 
Partia Samajwadi ofroi mbështetje të jashtme për qeverinë e Aleancës së Bashkuar Progresive deri në zgjedhjet e përgjithshme të katërmbëdhjetë. Pas zgjedhjeve të përgjithshme të katërmbëdhjetë, mbështetja e saj u bë e panevojshme kur UPA u bë aleanca më e madhe. Ajo kontestoi zgjedhjet e përgjithshme të vitit 2009 në aleancë me Rashtriya Janata Dal dhe Partinë Lok Janshakti të Biharit . 

Në prill 2014, Fondacioni Save Indian Family inkurajoi votuesit të mbështesnin Partinë Samajwadi ose të votonin Asnjë nga sa më sipër, sepse ata kishin thënë se kundërshtonin keqpërdorimin e supozuar të ligjeve të anësisë gjinor. Në zgjedhjet e fundit të përgjithshme, Partia Samajwadi u mposht nga BJP në Uttar Pradesh edhe pse ishte aleate me Partinë Bahujan Samaj .  Aktualisht është partia e trembëdhjetë më e madhe në parlament.  Në zgjedhjet e përgjithshme të vitit 2019, ajo fitoi vetëm pesë vende, ndërsa Kongresi Kombëtar Indian fitoi 52 vende dhe Partia Bharatiya Janata mori një mandat të qartë me 303 vende.

Kohët e fundit, Partia Samajwadi iu bashkua Aleancës së sapoformuar Kombëtare Zhvillimore Gjithëpërfshirëse Indiane të formuar si një aleancë ombrellë e partive opozitare në Indi.   

 Prania në kuvendet shtetërore 
PS ka dy deputetë në shtetet Madhya Pradesh, Maharashtra dhe një MLA të sapozgjedhur në zgjedhjet e asamblesë së Guxharatit 2022.

 Performanca zgjedhore 
Lok Sabha TermLok SabhaSeats contestedSeats won % of votesState (seats)Ref11th Lok Sabha1996111163.3%Uttar Pradesh (16) Bihar (1)12th Lok Sabha1998166194.9%Uttar Pradesh (19)13th Lok Sabha1999151263.8%Uttar Pradesh (26)14th Lok Sabha2004600364.3%Uttar Pradesh (35)  Uttarakhand (1)15th Lok Sabha2009193233.4%Uttar Pradesh (23)16th Lok Sabha201419753.4%Uttar Pradesh (5)17th Lok Sabha20194952.6%Uttar Pradesh (5)18th Lok Sabha202462374.58%Uttar Pradesh (37)

 zgjedhjet parlamentare 
Vidhan Sabha TermUP electionsSeats contestedSeats won % of votesParty VotesRefAsambleja Ligjvënëse e Uttar Pradeshit12th Vidhan Sabha199325610917.948,963,69713th Vidhan Sabha199628111021.8012,085,22614th Vidhan Sabha200239014325.3713,612,50915th Vidhan Sabha20073939725.4313,267,67416th Vidhan Sabha201240122429.1522,107,24117th Vidhan Sabha20173114721.8218,923,68918th Vidhan Sabha202234711132.0629,543,934Asambleja Ligjvënëse e Madhja Pradeshit11th Vidhan Sabha199822841.584,19,62612th Vidhan Sabha200316173.719,46,89113th Vidhan Sabha200818711.905,01,32414th Vidhan Sabha201316101.24,04,85315th Vidhan Sabha20185211.34,96,025Asambleja Ligjvënëse e Maharashtrës9th Vidhan Sabha19952230.933,56,73110th Vidhan Sabha19991520.72,27,64011th Vidhan Sabha20049501.134,71,42512th Vidhan Sabha20093141.113,37,37813th Vidhan Sabha20142210.1792,30414th Vidhan Sabha2019720.221,23,267

 Lista e kryeministrave 
Nr. Emri  Mandati i detyrës   Kohëzgjatja e mandatit Festa  Kuvendi   Ref 1 Mulayam Singh Yadav  4 dhjetor 1993 3 qershor 1995 1 viti, 181 ditë Partia Samajwadi Asambleja e Dymbëdhjetë (1993–95)  "Statistical Report on General Election, 2002, to the Legislative Assembly of Uttar Pradesh" [pdf].  (1) Mulayam Singh Yadav  29 gusht 2003 13 maj 2007 3 vjet, 257 ditë Partia Samajwadi Asambleja e katërmbëdhjetë (2002–07)   2 Akhilesh Yadav  15 mars 2012 19 mars 2017 5 vjet, 4 ditë Partia Samajwadi Asambleja e gjashtëmbëdhjetë (2012–17)  "Statistical Report on General Election, 2012, to the Legislative Assembly of Uttar Pradesh" [pdf]. 
Kategoria:Parti indiane