Republika Demokratike e Gjeorgjisë

Republika Demokratike e Gjeorgjisë (DRG) ishte themelimi i parë modern i një republike në Gjeorgji, që ekzistoi nga maji 1918 deri në shkurt 1921. Ajo u krijua në kohën pas Revolucionit Rus të vitit 1917, kur rënia e Perandorisë Ruse çoi në shpalljen e pavarësisë nga territoret e dikurshme të sunduara nga Rusia. Për dallim nga regjimi bolshevik në Rusi, DRG qeveriset nga një sistem politik moderat, shumëpartiak, i drejtuar nga Partia Social Demokrate Gjeorgjiane (menshevikët). E njohur nga fuqitë kryesore evropiane të kohës, DRG u bë një entitet i pavarur, duke filluar procesin e modernizimit dhe zhvillimit të shtetit të Gjeorgjisë.

Në fillim, Republika Demokratike e Gjeorgjisë ishte një protektorat i Perandorisë Gjermane. Megjithatë, pas disfatës gjermane në Luftën e Parë Botërore, trupat britanike u futën pjesërisht në vend për të ndaluar një pushtim të mundshëm bolshevik. Në vitin 1920, ata u detyruan të tërhiqeshin nga Gjeorgia për shkak të Traktatit të Moskës, ku Rusia njohu pavarësinë e vendit në këmbim të mbajtjes së Gjeorgjisë larg forcave armiqësore ndaj interesave ruse.Pas largimit të fuqive të Evropës Perëndimore, Ushtria e Kuqe Bolshevike vazhdoi pushtimin e Gjeorgjisë në shkurt të vitit 1921. Kjo çoi në rrëzimin dhe shpërbërjen e Republikës Demokratike të Gjeorgjisë deri në mars të atij viti, kur Gjeorgia u bë një republikë sovjetike. Qeveria e Gjeorgjisë, e drejtuar nga kryeministri Noe Zhordania, u largua në mërgim në Francë, ku vazhdoi të funksionojë.Qeveria në mërgim u njoh nga disa shtete perëndimore si qeveria legjitime e Gjeorgjisë deri në vitet 1930. Megjithatë, rritja e fuqisë sovjetike dhe zhvillimet politike në Evropë bënë që kjo njohje të jetë e vështirë për të mbajtur, duke e bërë qeverinë në mërgim të humbte kredibilitetin si përfaqësuesja e vetme legjitime e Gjeorgjisë në sytë e disa vendeve.

Edhe pse Republika Demokratike e Gjeorgjisë pati një ekzistencë të shkurtër, trashëgimia e saj demokratike dhe pluraliste vazhdon të jetë një frymëzim për Gjeorgjinë moderne. DRG u shqu për shkak të pionerizmit në garantimin e të drejtave të grave, duke u bërë një ndër vendet e para në Evropë që u dha grave të drejtën e votës, siç parashikohet në kushtetutën e saj, e cila ishte e pazakontë në atë kohë në krahasim me kushtetutat e tjera evropiane. Kjo kushtetutë e hapur lejoi përfaqësimin e diversitetit etnik dhe gjinor në parlamentin gjeorgjian, duke përfshirë gra nga shumë prejardhje të ndryshme, si dhe përfaqësues të të gjitha etnive të vendit, duke përfshirë gjermanët, rusët, armenët, azerbajxhanasit dhe hebrenjtë.Republika Demokratike e Gjeorgjisë gjithashtu themeloi universitetin e parë të plotë të vendit, duke realizuar një qëllim të dashur nga brezat e intelektualëve gjeorgjianë. Kjo ishte një fitore e rëndësishme për intelektualët gjeorgjianë, të cilët deri në atë moment ishin penguar nga autoritetet perandorake ruse. Kjo ndryshim pozitiv në fushën e arsimit dha impulsin për zhvillimin dhe modernizimin e Gjeorgjisë, duke mbajtur një trashëgimi të rëndësishme për shtetin e sotëm gjeorgjian.

 Sfondi 
majtas|parapamje| Nikolay Chkheidze, president i Asamblesë së Përkohshme të Gjeorgjisë, më vonë Asamblesë Kushtetuese
Pas Revolucionit të Shkurtit të vitit 1917 dhe rrëzimit të administratës cariste në Kaukaz, pushtetet u mbajtën nga Komiteti Special Transkaukazian (Ozakom), një organ i përkohshëm i qeverisë ruse. Partia Social Demokrate Gjeorgjiane kontrollonte shumicën e sovjetëve në Gjeorgji dhe ndoqte udhëheqjen e Sovjetikëve të Petrogradit, duke mbështetur Qeverinë e Përkohshme. Megjithatë, Revolucioni Bolshevist i Tetorit shënoi një ndryshim të rëndësishëm. Sovjetikët në Kaukaz refuzuan të njihnin qeverinë e Vladimir Leninit. Kërcënimet nga ushtarët bolshevistë të dezertuar nga ushtria e mëparshme kaukaziane, përleshjet etnike dhe anarkia në rajon detyruan politikanët gjeorgjianë, armenë dhe azerbajxhanas të krijojnë një autoritet rajonal të unifikuar, njohur si Komisariati Transkaukazian, më 14 nëntor te vitit  1917. Më vonë, më 22 prill  te vitit 1918, Sejm-i Transkaukazian, me president Nikolay Chkheidze, shpalli Transkaukazin një federatë të pavarur demokratike, me një qeveri ekzekutive Transkaukaziane në krye, fillimisht nga Evgeni Gegechkori dhe më pas nga Akaki Chkhenkeli.

Shumë gjeorgjianë u frymëzuan nga idetë e Ilia Chavchavadze dhe intelektualë të tjerë që promovonin pavarësinë kombëtare. Kjo frymë patriotike u thellua me rivendosjen e autoqefalisë së Kishës Ortodokse Gjeorgjiane më 12 mars 1917 dhe themelimin e një universiteti kombëtar në Tbilisi në vitin 1918.Ndërkaq, menshevikët gjeorgjianë e shihnin pavarësinë nga Rusia si një hap të përkohshëm për të përballuar revolucionin bolshevik dhe e konsideronin thirrjen për pavarësinë si një akt shovinist dhe separatist. Megjithatë, bashkimi i Transkaukazit ishte i shkurtër. Presioni i brendshëm dhe ai i perandorive gjermane dhe osmane dëmtuan federatën, e cila u shpërbë më 26 maj 1918, kur Gjeorgjia shpalli pavarësinë e saj. Dy ditë më pas, edhe Armenia dhe Azerbajxhani shpallën pavarësinë e tyre.

 Historia 

 Njohja 
majtas|parapamje| Mbledhja e Këshillit Kombëtar, 26 maj 1918
Gjeorgjia u njoh menjëherë nga Gjermania dhe Perandoria Osmane. Shteti i ri duhej të vihej nën mbrojtjen gjermane në Traktatin e Potit dhe t'i dorëzonte rajonet e tij të banuara kryesisht nga myslimanët, duke përfshirë qytetet Batumi, Ardahan, Artvin, Akhaltsikhe dhe Akhalkalaki, qeverisë osmane në Traktatin e 4 qershorit të Batumit. Megjithatë, mbështetja gjermane lejoi gjeorgjianët të përballonin kërcënimin bolshevik nga Abkhazia. Forcat gjermane, nën komandën e Friedrich Freiherr Kress von Kressenstein, ishin pjesërisht të përfshira në këtë operacion.Pas humbjes gjermane në Luftën e Parë Botërore, forcat pushtuese britanike arritën në vend me lejen e qeverisë gjeorgjiane. Marrëdhëniet midis britanikëve dhe popullsisë vendase ishin më tensionuese se sa me gjermanët. Batumi, që ishte nën kontrollin e Britanisë, mbeti jashtë kontrollit të Gjeorgjisë deri në vitin 1920. Në dhjetor të vitit 1918, një forcë britanike u vendos edhe në Tbilisi.
parapamje| Trupat britanike që marshojnë në Batumi, 1920
Marrëdhëniet e Gjeorgjisë me fqinjët e saj ishin të ngarkuara me tensione. Mosmarrëveshjet territoriale me Armeninë, qeverinë ruse të bardhë të Denikin dhe Azerbajxhanin çuan në konflikte të armatosura. Në përputhje me këto mosmarrëveshje, një mision ushtarak britanik u angazhua për të ndërmjetësuar dhe për të konsoliduar forcat antibolshevike në rajon. Për të parandaluar kalimin e forcave të ushtrisë ruse të bardhë në shtetet e sapokrijuara, komandanti britanik në rajon vendosi një vijë përgjatë Kaukazit që Denikin nuk do të lejohej të kalonte, duke ofruar ndihmë të përkohshme për Gjeorgjinë dhe Azerbajxhanin.vNdërkohë, kërcënimi i pushtimit nga forcat e Denikinit, pavarësisht pozicionit britanik, shtyu Gjeorgjinë dhe Azerbajxhanin të bashkoheshin në një aleancë mbrojtëse të ndërsjellë më 16 qershor  te vitit 1919. Kjo bashkëpunim i forcoi ato në përballjen me sfidat e përbashkëta në këtë periudhë të turbullt në historinë e rajonit.

Më 14 shkurt  te vitit 1919, Gjeorgjia mbajti zgjedhjet parlamentare, ku Partia Social Demokratike e Gjeorgjisë fitoi me 81.5% të votave. Më 21 mars të të njëjtën vit, Noe Zhordania formoi qeverinë e tretë, e cila u përball me revoltat e armatosura të fshatarëve të ndjekur nga aktivistët bolshevikë lokalë, të mbështetur kryesisht nga Rusia. Këto revolta u përkeqësuan sidomos kur u drejtuan nga pakicat etnike si Abkazët dhe Osetët. Kjo periudhë shënoi një kohë të vështirë për Gjeorgjinë, siç u përball me sfida të brendshme dhe presione nga faktorët e jashtëm, duke e bërë të vështirë qeverisjen dhe stabilitetin politik të vendit.

Megjithatë, qeveria e Partisë Social Demokrate Gjeorgjiane përmirësoi reformën e tokës dhe vendi krijoi një sistem shumëpartiak. Në vitin 1919, u bënë reforma në sistemin gjyqësor dhe në vetëqeverisjen lokale. Abkhazisë iu dha autonomia. Megjithatë, çështjet etnike vazhduan të shqetësonin vendin, veçanërisht nga ana e Osetëve, siç u dëshmua në maj 1920.Në këtë kontekst, Nikolay Chkheidze propozoi një mandat të bardhë për Gjeorgjinë për të mbrojtur vendin nga një pushtim i mundshëm nga Ushtria e Kuqe. Megjithatë, kjo propozitë u kundërshtua nga shumë. Nuk dihet nëse Mbretëria e Italisë donte apo jo të vendoste Gjeorgjinë nën mbrojtjen e saj si një mandat i bardhë, por kjo mundësi po trajtohej. Sidoqoftë, Gjeorgjia nuk u dha mandat, duke rezultuar në pushtimin e Gjeorgjisë nga Ushtria e Kuqe.

 Rënia 
parapamje| Noe Ramishvili u bë kryetar i qeverisë së parë të Republikës. Në vitin 1930, ai u vra nga një spiun bolshevik në Paris .
Në vitin 1920, tensionet në Gjeorgji u rritën për shkak të kërcënimeve të shtuara nga RSFSR Ruse. Pas humbjes së lëvizjes së Bardhë dhe avancimit të Ushtrive të Kuqe në kufijtë e Kaukazit, situata e republikës u bë jashtëzakonisht e ndërlikuar. Në janar, liderët sovjetikë i ofruan Gjeorgjisë, Armenisë dhe Azerbajxhanit një aleancë kundër ushtrive të Bardha në Rusinë Jugore dhe Kaukaz. Megjithatë, qeveria e Republikës Demokratike të Gjeorgjisë refuzoi të hynte në ndonjë aleancë ushtarake, duke mbështetur politikën e neutralitetit dhe mosndërhyrjes. Ajo sugjeroi negociata drejt një zgjidhjeje politike të marrëdhënieve me Rusinë, shpresuar që kjo mund të çonte në njohjen e pavarësisë së Gjeorgjisë nga Moska. Refuzimi i qeverisë gjeorgjiane u përshkallëzua me kritika të ashpra nga udhëheqësit rusë dhe u shoqërua me përpjekje të komunistëve vendas për të organizuar protesta antiqeveritare, të cilat, megjithatë, nuk arritën sukses.
djathtas|parapamje| Drejtuesit e Internacionales së Dytë që vizitojnë Tbilisin, 1918
Në prill të vitit 1920, Ushtria e 11-të e Kuqe vendosi një regjim sovjetik në Azerbajxhan dhe bolshevikët gjeorgjianë, në krye me Sergo Orjonikidze, kërkojnë leje nga Moska për të pushtuar Gjeorgjinë. Megjithatë, leja zyrtare nuk u dhënë nga Lenini dhe Sovnarkom. Megjithë këtë, bolshevikët lokalë tentuan të kapnin Shkollën Ushtarake të Tbilisit si një hap paraprak për një grusht shteti më 3 maj 1920, por u përballën me rezistencë të suksesshme nga gjenerali Kvinitadze. Qeveria gjeorgjiane filloi mobilizimin dhe emëroi Giorgi Kvinitadze komandant të përgjithshëm. Ndërkohë, në reagim ndaj pretendimeve për ndihmë nga Gjeorgjia për rebelimin nacionalist azerbajxhanas në Ganja, forcat sovjetike u përpoqën të depërtonin në territorin gjeorgjian, por u përballën me kundërshtim nga Kvinitadze në përleshjet e shkurtra kufitare në Urën e Kuqe. Bisedimet e paqes rifilluan në Moskë brenda disa ditësh. Sipas kushteve të diskutueshëm të Traktatit të Paqes të Moskës të 7 majit, pavarësia e Gjeorgjisë u njoh në këmbim të legalizimit të organizatave bolshevike dhe një angazhimi për të mos lejuar trupat e huaja të hyjnë në territorin gjeorgjian.

Një votim në Lidhjen e Kombeve për pranimin e Gjeorgjisë u mbajt më 16 dhjetor 1920, por rezoluta për anëtarësim dështoi: 10 votuan pro, 13 kundër dhe 19 mbetën të pavendosur. Megjigjthë, Gjeorgjia mori njohjen de jure nga aleatët më 27 janar 1921. Megjithatë, kjo nuk e pengoi vendin nga aneksioni nga Ushtria e Kuqe në Rusinë Sovjetike.

Pasi Azerbajxhani dhe Armenia u bënë pjesë e sovjetizuar nga Ushtria e Kuqe, Gjeorgjia u gjend e rrethuar nga republikat armiqësore sovjetike. Situata u përkeqësua edhe më shumë kur forcat britanike e kishin lënë Kaukazin, duke e lënë Gjeorgjinë pa asnjë mbështetje të huaj.

Sipas burimeve sovjetike, marrëdhëniet me Gjeorgjinë u përkeqësuan për shkak të shkeljeve të pretenduara të traktatit të paqes, ri-arrestimeve të bolshevikëve gjeorgjianë, ndalimit të autokolonave që kryenin tranzit nëpër Gjeorgji në drejtim të Armenisë, dhe një dyshimi të fortë se Gjeorgjia po ndihmonte rebelët e armatosur në Kaukazin e Veriut. Nga ana e saj, Gjeorgjia akuzoi Moskën për nxitjen e trazirave anti-qeveritare në rajone të ndryshme të vendit dhe për provokimin e incidenteve kufitare në rajonin e Zaqatalas, i diskutueshëm me Republikën Demokratike të Azerbajxhanit. "Zona neutrale" e Lori ishte një sfidë tjetër, pasi Armenia Sovjetike kërkonte me vendosmëri tërheqjen e trupave gjeorgjiane që ishin vendosur në rajon që nga rënia e Republikës së Armenisë.

 Qeveria dhe ligji 
parapamje| Fragmente të Kushtetutës së Gjeorgjisë të miratuara nga Asambleja Kushtetuese e Gjeorgjisë më 21 shkurt 1921
Në ditën e 26 majit të vitit 1918, Gjeorgia shpalli Aktin e Pavarësisë, që u bë themelimi i parimeve demokratike për të ardhmen e kombit. Sipas këtij akti, "Republika Demokratike e Gjeorgjisë garantonte të drejtat politike në mënyrë të barabartë për të gjithë qytetarët brenda kufijve të saj, pavarësisht nga kombësia, besimi, rangu shoqëror apo gjinia." Qeveria e parë u formua në të njëjtën ditë, me Noe Ramishvili si udhëheqës. Në tetor të vitit 1918, Këshilli Kombëtar i Gjeorgjisë rikonfirmoi Parlamentin dhe shpalli zgjedhjet e reja që do të zhvilloheshin më 14 shkurt të vitit 1919.
parapamje| Noe Zhordania, kryetari i qeverisë së dytë dhe të tretë të Republikës
Gjatë dy viteve të saj (1919-1921), Asambleja Kushtetuese e sapozgjedhur e Gjeorgjisë, me Nikolay Chkheidze si president, miratoi 126 ligje të rëndësishme. Këto ligje përfshinin çështje të ndryshme si shtetësia, zgjedhjet lokale, mbrojtja, gjuha zyrtare, bujqësia, sistemi ligjor, politika dhe administrata për pakicat etnike dhe sistemi arsimor kombëtar. Më 21 shkurt  te vitit 1921, para se të përballej me agresionin sovjetik, Asambleja miratoi kushtetutën e Republikës Demokratike të Gjeorgjisë, e cila ishte ligji themelor modern i kombit, i cili theksoi të drejtat e njeriut.
parapamje| Ministrat e Republikës Demokratike të Gjeorgjisë
Gjeorgjia ishte një republikë parlamentare unitare e decentralizuar, me një ekzekutiv të zgjedhur nga parlamenti për një mandat njëvjeçar. Shteti i përket të gjithë njerëzve dhe parlamenti ushtron sovranitetin e kombit në kuadrin e kushtetutës. Tre rajonet e decentralizuar, përfshirë Autonominë Abkhaz, Autonominë e Gjeorgjisë Muslimane dhe Rajonin Zaqatala, kishin autonomi në çështjet lokale.Kryetari i Qeverisë ishte shefi i ekzekutivit, i cili emëronte ministrat dhe ishte përgjegjës për qeverisjen e vendit dhe përfaqësimin e Gjeorgjisë në marrëdhëniet me jashtë. Megjithatë, ai nuk kishte disa privilegje të përbashkëta për krerët e dyfishtë të shteteve dhe krerët e qeverive, siç ishin aftësia për të shpërndarë parlamentin ose për të vënë veton ndaj legjislacionit.Gjykimet e jurisë për çështje të rënda penale, politike dhe të shtypura ishin të drejta për juria, e cila ishte përfshirë në Kushtetutën e vitit 1921. Gjykata më e lartë ishte Senati, i cili zgjidhej në mënyrë indirekte nga parlamenti. Çdo ndryshim në kushtetutë duhet të miratohet fillimisht nga 2/3 e legjislaturës dhe pastaj nga shumica e publikut votues në një referendum.
parapamje| Projekti për ndarjen e territorit të Gjeorgjisë në njësi të reja administrative (rajone), 1920.

 Struktura territoriale 
Në periudhën e Republikës Demokratike të Gjeorgjisë, u ndryshua struktura administrative e vendit nëpërmjet një projekt zgjerimi të ndarjes së territorit në rajone të reja administrative. Kjo u bë në bazë të një plani të hartuar nga Komisioni Vetëqeverisës i Asamblesë Kushtetuese të vitit 1920. Ndërsa sistemat e guvernatorëve dhe oblasteve u eliminuan, u rikonfiguruan uezdet dhe okrugët, të cilat u shndërruan në rajone të ri-emëruara. Emrat e këtyre rajoneve u përzgjodhën kryesisht nga qendrat e tyre administrative. U bënë disa ndryshime të vogla në kufijtë e tyre dhe disa prej tyre u bashkuan, siç ishin okrugët e Batumit dhe Artvinit, që u përfshinë në rajonin e Batumit, ose uezdet Akhaltsikhe dhe Akhalkalaki, të cilat u bënë pjesë e rajonit të ri të Akhaltsikhes. Së bashku me këto ndryshime, u krijuan edhe tre entitete autonome: Autonomia Abkaziane (për rajonin e Sukhumit), Autonomia e Gjeorgjisë Muslimane (për rajonin e Batumit) dhe rajoni i Zagatalas. U prezantua një sistem i ri i vetëqeverisjes lokale, duke përfshirë 18 rajone kryesore dhe ekuivalentin e tyre në rajone, me Tbilisin si kryeqytet rajonal, dhe 356 qytete dhe komunitete në nivel lokal. Pjesa jugore e rrethit Ardahan dhe rrethi Olta do të bëheshin pjesë e rajonit të ri të quajtur Artaani, nëse Republika Demokratike e Gjeorgjisë do të kontrollonte ato.

Njësitë e reja administrativo-territoriale, të quajtura rajone ose "olki" sipas projektit të hartuar nga Republika Demokratike e Gjeorgjisë, u krijuan duke u bazuar në strukturën ekzistuese të uezdeve dhe okrugëve të Perandorisë Ruse. Emrat alternativë të këtyre zonave janë dhënë në kllapa për të bërë dallimin e qartë midis tyre:

1 - Rajoni i Tiflisit (Samokalako), me qytet kryesor në Tiflis.

2 - Rajoni i Borchalyt (Kvemo Kartli), me qytet kryesor në Ratevani ose Ekaterinenfeld (ose Kveshi).

3 - Rajoni i Akhaltsikhes (Samtskhe-Javakheti), me qytet kryesor në Akhaltsikhe.

4 – Rajoni i Gorit (Shida Kartli), kryeqyteti – Gori

5 – Rajoni i Ananurit (Mtiuleti), kryeqyteti – Ananuri

6 – Rajoni i Telavit (Shida Kakheti), kryeqyteti - Telavi

7 – Rajoni i Sighnaghit (Kiziki), kryeqyteti – Sighnaghi

8 – Rajoni Zaqatala (Saingilo), kryeqyteti – Zaqatala

9 – Rajoni Kutaisi (Kvemo Imereti), kryeqyteti – Kutaisi

10 – Rajoni i Zestaponit (Zemo Imereti), kryeqyteti - Zestaponi / Kvirily

11 – Rajoni i Onit (Raça), kryeqyteti – Oni

12 – Rajoni Tsageri (Lechkhum-Svaneti), kryeqyteti - Tsageri

13 – Rajoni Sukhumi (Abkhazi-Samurzakano), kryeqyteti - Sukhumi

14 - Rajoni i Zugdidit (Samegrelo), me qytet kryesor në Zugdidi.

15 - Rajoni i Senakit (ose Kvemo Odishi), me qytet kryesor në Ahal-Senaki (ose Novo-Senaki).

16 - Rajoni Ozurgeti (ose Guria), me qytet kryesor në Ozurgeti.

17 - Rajoni Batumi (ose Adjara-Klarjeti), me qytet kryesor në Batumi.

18 - Rajoni Artaani (ose Tao-Artaani), me qytet kryesor në Artaani ose Ardagan.

19 - Tiflis (ose Tbilisi) - qyteti kryesor i Republikës Demokratike të Gjeorgjisë.

 Njohje ndërkombëtare 
parapamje| Harta e kufijve të territorit që u propozua nga delegacioni gjeorgjian në Konferencën e Paqes të Parisit të vitit 1919 për përfshirje në Republikën Demokratike të Gjeorgjisë, si dhe të territoreve që pas vitit 1921 ishin pjesë e shteteve fqinje.
Sipas Traktatit të Paqes të Moskës të 7 majit, pavarësia e Gjeorgjisë u njoh nga Rusia Sovjetike në kushtet që organizatat bolshevike të legalizohej dhe që të zbatohen masa për të mbrojtur territorin nga prania e trupave të huaja. Kjo njohje shënoi një hap të rëndësishëm për njohjen ndërkombëtare të pavarësisë së Gjeorgjisë, ndërsa gjithashtu tregoi një kompromis të gjetur mes interesave politike dhe strategjive të përfaqësuara nga kushtet e traktatit.

Republika Demokratike e Gjeorgjisë u njoh zyrtarisht nga një numër shtetesh të rëndësishme, duke përfshirë Rumaninë, Argjentinën, Gjermaninë, Turqinë, Belqikën, Mbretërinë e Bashkuar, Francën, Japoninë, Italinë, Poloninë, Çekoslovakinë, Siamin dhe Estoninë. Këto njohje zyrtare të pavarësisë së Gjeorgjisë shënuan një hap të rëndësishëm për të afirmuar statusin e saj si një subjekt i pavarur në skenën ndërkombëtare.

Pas vitit 1921, qeveria në mërgim e Republikës Demokratike të Gjeorgjisë u njih nga shumë shtete evropiane si qeveria legjitime e vendit. Ajo vazhdoi aktivitetin e saj deri në vitin 1954, duke vazhduar rezistencën kundër sundimit sovjetik në Gjeorgji. Kjo periudhë e qeverisjes në mërgim përfaqëson një kapitull të rëndësishëm në historinë e Gjeorgjisë, shënuar nga përkushtimi ndaj pavarësisë kombëtare dhe lufta për të ruajtur identitetin dhe demokracinë kundër forcave të huaja të pushtueshme.

 Gjeografia politike 
Territori i Gjeorgjisë ndër vite 1918-1921 u formua nëpërmjet një serije konfliktesh kufitare me fqinjët e saj, si dhe përmes negociatave dhe traktateve ndërkombëtare. Konfliktet territoriale, si ajo e Soçit dhe ndryshimet pas Luftës së Parë Botërore, solli rishpërndarjen e kufijve.
parapamje| Harta e ndryshimeve në territorin e Republikës Demokratike të Gjeorgjisë në 1918-1921.
Gjeorgjia pësoi ndryshime territoriale të rëndësishme gjatë periudhës së Luftës Civile Ruse dhe pas saj. Pushtimi i Kaukazit të Veriut nga pushteti bolshevik në vitin 1920 shënoi një kthesë vendimtare në kufijtë e saj. Traktati i Moskës në vitin 1920 përcaktoi kufirin ndërkombëtar midis Rusisë Sovjetike dhe Gjeorgjisë. Gjatë konfliktit të Soçit me lëvizjen ruse të Bardhë, Gjeorgjia shpërbleu për një kohë të shkurtër me kontrollin e rrethit të Soçit në vitin 1918.Në jugperëndim, ndryshimet territoriale u shënuan për shkak të Luftës së Parë Botërore dhe pas disfatës osmane. Gjeorgjia rifitoi kontrollin mbi disa rajone të caktuara si Artvin, Ardahan, një pjesë të provincës së Batumit, si dhe qytetet Akhaltsikhe dhe Akhalkalaki. Batumi u përfshi në territorin e republikës pasi britanikët e evakuuan zonën në vitin 1920. Traktati i Sevres në vitin 1920 i caktoi Gjeorgjisë kontrollin mbi zona të reja, duke përfshirë Lazistanin lindor, duke përfshirë Rizen dhe Hopën. Megjithatë, për shkak të dëshirës për të evituar konflikte të reja me revolucionarët turq, qeveria gjeorgjiane nuk ndërmori hapa për të konsoliduar kontrollin në këto zona.

Mosmarrëveshjet kufitare me Republikën e Parë të Armenisë për një pjesë të rrethit të Borchalos shkaktuan një konflikt të shkurtër midis dy vendeve në dhjetor 1918. Për të zbutur tensionet, u vendos një "zonë neutrale" në Lori me ndërhyrjen e Britanisë, por kjo zonë u pushtua më vonë nga Gjeorgjia pas rënies së Republikës Armene në fund të vitit 1920.

Në juglindje, Gjeorgjia kufizohej me Azerbajxhanin, i cili pretendonte kontrollin e rrethit Zaqatala dhe pjesë të tjera të territorit. Megjithatë, mosmarrëveshja midis tyre nuk çoi kurrë në konflikte, dhe marrëdhëniet midis dy vendeve ishin përgjithësisht paqësore deri në periudhën e sovjetizimit të Azerbajxhanit.

Projektet e vitit 1919 dhe kushtetuta e vitit 1921 i dhënën Abkhazisë, Ajarisë dhe Zaqatalës një shkallë autonomie. Neni 107 i kushtetutës i jepte këtë autonomi Abkhazisë dhe Zaqatalës. Megjithatë, për shkak të pushtimit të Ushtrisë së Kuqe, nuk u bë e qartë se si do të implementohej kjo autonomi. Megjithatë, kjo shënoi herën e parë që në epokën moderne, Abkhazia u njoh si një entitet gjeografik të pavarur.

Territori i Republikës Demokratike të Gjeorgjisë përfshinte disa zona që sot janë pjesë e vendeve të tjera. Me një siperfaqe prej rreth 107,600 km2, krahasuar me 69,700 km2 të territorit të Gjeorgjisë së sotme, DRG kishte një territor të gjerë. Pushtimi sovjetik i DRG-së solli ndryshime të mëdha territoriale, duke e bërë Gjeorgjinë të humbte pothuajse një të tretën e territorit të saj. Artvini, Ardahani dhe një pjesë e provincave të Batumit u dorëzuan Turqisë, ndërsa Armenia fitoi kontrollin e rrethit Lori dhe Azerbajxhani mori Zaqatalën. Për më tepër, një pjesë e zonave malore gjeorgjiane u pushtua nga Rusia.

 Demografia 
Republika Demokratike e Gjeorgjisë u formua kryesisht në territoret e guvernatave të Tiflisit dhe Kutaisit, si dhe në rajonin e Batumit dhe Okrug. Pas nënshkrimit të Traktatit të Batumit, ajo përfshinte një popullsi prej 1,607,000 gjeorgjianë, 535,000 armenë, dhe një numër të vogël të minoriteteve të tjera, duke përfshirë një sasi të konsiderueshme tokë bujqësore.

Deri në vitin 1921, pas rënies së republikave armene dhe azerbajxhanase dhe riintegrimi nga Gjeorgjia i rretheve Lori dhe Zakatal, popullsia e Gjeorgjisë arriti në 2,677,000, sipas një burimi sovjetik, me një popullsi urbane prej 475,000 (17.7%). Kjo është konfirmuar nga regjistrimi sovjetik i vitit 1926 në Gjeorgji, rreth 5 vjet më vonë, i cili tregoi një popullsi prej 2,667,000, duke treguar humbjen e rretheve të lartpërmendura Lori dhe Zakatal në Armeninë dhe Azerbajxhanin fqinjë, përkatësisht.

 Forcat e Armatosura 
parapamje| Ushtarët e Gardës Popullore të Gjeorgjisë
Garda Popullore ishte një forcë ushtarake e rëndësishme dhe e privilegjuar në Gjeorgji. Ajo u themelua më 5 shtator te vitit  1917 me emrin Garda e Punëtorëve, më pas u quajt Garda e Kuqe dhe në fund u njoh si Garda Popullore. Kjo forcat ishte e politizuar thellësisht, dhe ishte nën drejtimin e drejtpërdrejtë të parlamentit dhe jo të Ministrisë së Luftës. Në periudhën e saj ekzistence (1917-1921), Garda Popullore u drejtua nga Valiko Jugheli, një figura e shquar menshevik.

Republika Demokratike e Gjeorgjisë gjithashtu kishte formuar një ushtri të rregullt. Pjesa e saj e vetme ishte e armatosur gjatë periudhës së paqes, me shumicën e pjesës së saj që ishin në pushim dhe në pritje të thirrjeve të tyre. Në rast të rrezikut për Republikën, ata do të thirreshin nga Shtabi i Përgjithshëm, do të merrnin armë dhe do të ndaheshin në pozicionet e tyre. Gjenerali Giorgi Kvinitadze ishte komandanti i përgjithshëm i kësaj ushtrie, duke shërbyer në këtë pozicion dy herë.
parapamje| Një tren i blinduar gjeorgjian
Në periudhën nga marsi  i vitiit 1919 deri në tetor  te vitit 1920, ushtria gjeorgjiane u riorganizua për të përmbushur nevojat e saj të mbrojtjes. Ajo përfshinte 3 brigada këmbësorie (të cilat më vonë u bashkuan në një divizion), 1 brigadë kalorësie, 2 regjimente kalaje, 3 brigada artilerie, një batalion inxhinierësh, një togë telegrafike, një skuadron motorik me një detashment autoblindash, një regjiment kalorësie, dhe një shkollë ushtarake.Garda Popullore përbëhej nga 4 batalione të rregullta dhe mund të mobilizonte edhe 18 batalione të tjera, duke u kthyer në një divizion të plotë. Në vitin 1920, forcat ushtarake dhe Garda Popullore së bashku përfshinin 16 batalione këmbësorie, një batalion inxhinierësh, 5 divizione artilerie fushore, 2 legjione kalorësie, 2 skuadrone motorike me detashmente makinash të blinduara, një detashment ajror dhe 4 trena të blinduar. Përtej personelit të stafit dhe regjimenteve të fortesës, forcat ushtarake ishin rreth 27,000 ushtarë, ndërsa mobilizimi mund të rritej në 87,000.Në lidhje me marinën, Gjeorgjia kishte një destrojer, 4 avionë luftarakë, 4 silurues, 4 mina detare dhe 10 varka me avull.

Edhe pse Republika kishte një rezervë të shkëlqyer njerëzish, përfshirë afërsisht 200,000 veteranë të Luftës së Parë Botërore, duke përfshirë gjeneralë dhe oficerë të aftë, qeveria nuk mundi të organizonte një sistem mbrojtjeje efektiv. Kjo pafuqia në zhvillimin e një sistemi të fuqishëm mbrojtës kontribuoi ndjeshëm në rënien e Republikës.

 Ekonomia 
Kur u shpall Republika Demokratike e Gjeorgjisë (DRG), ekonomia e vendit ishte në një gjendje të brishtë. Lufta e Parë Botërore kishte lënë pas një gjendje të vështirë ekonomike në mbarë Evropën, dhe Gjeorgjia nuk ishte përjashtim. Si një shtet i ri, u përball me sfida të mëdha.Dy problemet kryesore me të cilat u përball Gjeorgjia menjëherë ishin varësia ekonomike nga Rusia dhe nevoja për të modernizuar një shoqëri kryesisht agrare. Probleme të tjera përfshinin mungesën e drejtimit nga qeveria gjeorgjiane dhe përpjekjet për të zbatuar një politikë socialiste në ekonomi, edhe pse mungonte mbështetja financiare për ta bërë këtë të qëndrueshme.

Gjeorgjia, si pjesë e Perandorisë Ruse, përjetoi një industrializim pjesërisht, me eksportin e burimeve natyrore që u bë një aspekt kryesor i ekonomisë së saj. Megjithatë, siç ka vënë në dukje historiani Stephen F. Jones, politikat e Perandorisë Ruse ishin orientuar kryesisht drejt nevojave të metropolit dhe integrimit imperial, dhe mungonte një "strategji rajonale e zhvillimit ekonomik përtej prodhimit shtetëror të burimeve të para, transportit, furnizimeve ushtarake dhe kulturave të specializuara si çaji, duhani dhe pambuku". Kjo situatë u reflektua edhe në nivel etnik, me shumicën e tregtarëve dhe pronarëve të biznesit në Gjeorgji që ishin armenë etnikë, ndërsa administrata kryesisht përbëhej nga rusë etnikë. Gjeorgjianët etnikë mbetën kryesisht në bujqësi ose marrën pozita të pakualifikuara në qytetet. Kjo ndarje e punës midis grupeve etnike u tregua e vështirë për t'u pajtuar pas krijimit të Republikës Demokratike të Gjeorgjisë dhe ndjenjave anti-armene të shfaqura pas Luftës Gjeorgjio-Armene në dhjetor të vitit 1918. Kjo situatë e bëri të vështirë klasën e biznesit, e cila ishte dominuar nga armenët, për të marrë pjesë në zbatimin e ndryshimeve të nevojshme për të përmirësuar ekonominë.

Bujqësia mbeti një segment dominues i ekonomisë së Gjeorgjisë gjatë periudhës së Republikës Demokratike. Rreth 79% e popullsisë punonte në bujqësi, megjithëse metodat ishin prapambetur dhe jo të efikasëm. Kjo çoi në mungesë ushqimore në qytetet gjeorgjiane. Edhe pse rreth 81% e tokës së punueshme u përdorte për kultivimin e drithërave, ende kërkohej import i ushqimeve, dhe eksporti i produkteve ushqimore si drithërat, frutat dhe perimet ishte ndaluar.

Industria e manganit në Chiaturë kishte një rëndësi të jashtëzakonshme për metalurgjinë evropiane, duke furnizuar rreth 70% të manganit të nevojshëm në fillim të shekullit të 20-të. Gjeorgjia gjithashtu shërbente si një korridor ndërkombëtar i transportit, veçanërisht përmes portit të rëndësishëm të Detit të Zi në Batumi dhe Poti.Megjithatë, Lufta e Parë Botërore pati një ndikim shkatërrues në këtë industri. Deti i Zi u bllokua gjatë gjithë konfliktit, ndikimi i cili kufizoi fuqishëm eksportet. Kjo situatë solli një reduktim të drastikët të aktivitetit ekonomik në Gjeorgji: numri i punëtorëve në Chiatura u zvogëlua prej 3,500 në vitin 1913 në vetëm 250 në vitin 1919, dhe rritja fillimisht nuk u evidentua deri në vitin 1920.Për më tepër, tregjet e reja në zhvillim në Brazil dhe Indi shkaktuan që minierat e manganit në Chiaturë të humbnin rëndësinë e tyre globale, duke çuar në dobësimin e prodhimit të tyre. Këto sfida e bënë më të vështirë për industrinë e manganit të Chiaturës të rikthehej në nivelin e mëparshëm të prodhimit dhe kontributit në ekonominë gjeorgjiane.

Mungesa e njohjes ndërkombëtare dhe politika e qeverisë së Republikës Demokratike të Gjeorgjisë (DRG) në këtë drejtim pësoi një periudhë vështirësie ekonomike. Kjo situatë krijoi pengesa serioze për zhvillimin ekonomik të vendit, ndikoi në të ardhurat dhe investimet e huaja. Megjithatë, në vitet 1920-1921, u shënjuan disa shenja të përmirësimit në situatën ekonomike, ndoshta si rezultat i përpjekjeve për të rritur bashkëpunimin ndërkombëtar dhe për të ndryshuar politikën e qeverisë në këtë drejtim.

 Arsimi, shkenca dhe kultura 
djathtas|parapamje| Elizabeth Orbeliani, lektorja e parë grua dhe bashkëthemeluese e universitetit të parë të Gjeorgjisë.
Një nga ngjarjet më të rëndësishme në jetën kulturore të Gjeorgjisë gjatë periudhës së trazirave ishte themelimi i Universitetit Kombëtar të Tbilisit në vitin 1918, tani i njohur si Universiteti Shtetëror i Tbilisit. Kjo ishte një ndër ëndrrat më të shpresuara të popullit gjeorgjian, që ishte ndalur për dekada të tëra nga autoritetet perandorake ruse. Ky universitet shënon fillimin e një epoke të re në arsimin e lartë në vend, duke shërbyer si një qendër e përparimit dhe kulturës për të gjithë vendin. Përveç Universitetit të Tbilisit, qendra të tjera arsimore përfshinin gjimnazet në qytete të rëndësishme si Tbilisi, Batumi, Kutaisi, Ozurgeti, Poti dhe Gori, si dhe institucione si Shkolla Ushtarake Tbilisi, Seminari Pedagogjik i Gori, dhe Seminari Pedagogjik për Gratë. Gjeorgjia gjithashtu ofronte një gamë të gjerë shkollash për pakicat etnike, duke reflektuar ndërthurjen e kulturave dhe vlerave të diversitetit gjeografik dhe etnik në vend.

Muzeu Kombëtar i Gjeorgjisë, teatrot në Tbilisi dhe Kutaisi, Teatri Kombëtar i Operas në Tbilisi dhe Akademia Kombëtare e Artit ishin pikat kryesore të jetës kulturore në Gjeorgji. Këto qendra të kulturës dhe arteve shërbenin si një zëvendës i pasur për artistët, krijuesit dhe të interesuarit për kulturën në vend. Ata ndikonin në zhvillimin dhe promovimin e artit, muzikës, teatrit dhe trashëgimisë kulturore gjeorgjiane në nivel vendas dhe ndërkombëtar.

Gazetat Sakartvelos Respublika ("Republika e Gjeorgjisë"), Sakartvelo ("Gjeorgji"), Ertoba ("Uniteti"), Samshoblo ("Amëdheu"), Sakhalkho Sakme ("Çështja Publike"), si dhe Lajmëtari Gjeorgjian dhe Posta Gjeorgjiane (të dyja të botuara në anglisht) ishin gazetat kryesore që udhëhoqën shtypin kombëtar në Gjeorgji. Këto publikime shërbyen si zëdhënësit kryesorë të opinionit publik dhe mbajtën informuar qytetarët në lidhje me ngjarjet aktuale, politikën, kulturën dhe zhvillimet shoqërore. Ata luajtën një rol kyç në formimin e ndërgjegjësimit publik dhe debatet e shoqërisë gjeorgjiane.

 Trashëgimia 
Pavarësia e Gjeorgjisë nga viti 1918 deri në vitin 1921, edhe pse e shkurtër në kohë, pati një rëndësi të veçantë për ndërtimin e ndjenjës kombëtare midis popullsisë së gjeorgjianëve. Ky periudhë shënoi një fazë ku Gjeorgjia u shfaq si një fuqi e pavarur dhe e angazhuar brenda Bashkimit Sovjetik.Udhëheqësit e lëvizjes kombëtare në vitet 1980 shpesh i referoheshin Republikës Demokratike të Gjeorgjisë si një fitore historike në luftën kundër Perandorisë Ruse. Ata e trajtonin këtë periudhë si një pikë kulmore në historinë e pavarësisë së Gjeorgjisë dhe i dhanë një status idealizuar. Kjo fazë u përdor si një burim frymëzimi për situatën politike bashkëkohore, duke shpallur një imazh të lartësuar të Republikës së Parë Gjeorgjiane.Ky periudhë e pavarësisë, megjithëse e shkurtër, ka lënë një gjurmë të thellë në identitetin kombëtar të Gjeorgjisë dhe ka ndikuar në perceptimin e saj në rrugën drejt pavarësisë së vërtetë.

Më 9 prill 1991, Gjeorgjia rivendosi pavarësinë e saj pas miratimit të Aktit të Rivendosjes së Pavarësisë së Shtetit të Gjeorgjisë nga Këshilli i Lartë i Republikës së Gjeorgjisë. Këtë periudhë, simbolet kombëtare të përdorura nga Republika Demokratike e Gjeorgjisë u rikthyen si ato të kombit të ri të pavarur dhe qëndruan në përdorim deri në vitin 2004. Dita e 26 majit, e cila shënon themelimin e Republikës Demokratike të Gjeorgjisë, vazhdon të festohet si Dita e Pavarësisë së Gjeorgjisë, një ditë që shënon një moment historik të rëndësishëm për popullin gjeorgjian.

 1920 Tërmeti i Gorit
 Pasojat e Luftës së Parë Botërore
 Kryengritja e gushtit
 Republika Demokratike e Azerbajxhanit
 Rajoni i Karsit
 Lista e njerëzve të lidhur me Republikën Demokratike të Gjeorgjisë
 Lista e shteteve historike të Gjeorgjisë

 Shënime 

 Bibliografi 

 Leximi më tej 

 Lidhje  te jashtme 


Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara më 1918
Kategoria:Shtete dhe territore të shpërbëra më 1921
Kategoria:Shekulli i 20-të në Gjeorgji
Kategoria:Republika të shuara socialiste