Metamorfozat

Metamorfozat ( Latin:Metamorphoses -  "Transformimet") është një poemë narrative latine e vitit 8 të es nga poeti romak Ovid . Konsiderohet opusi i tij magnum . Poema kronizon historinë e botës nga krijimi i saj deri në hyjnizimin e Jul Cezarit në një kornizë mitiko-historike që përfshin mbi 250 mite, 15 libra dhe 11,995 rreshta.

Megjithëse plotëson disa nga kriteret për një epikë, poema kundërshton klasifikimin e thjeshtë të zhanrit për shkak të temave dhe toneve të ndryshme. Ovidi mori frymëzim nga zhanri i poezisë së metamorfozës. Edhe pse disa prej Metamorfozave rrjedhin nga trajtimi i mëparshëm i të njëjtave mite, Ovidi u ndryshua ndjeshëm nga të gjitha modelet e tij.

Metamorfozat është një nga veprat më me ndikim në kulturën perëndimore . Ai ka frymëzuar autorë të tillë si Dante Alighieri, Giovanni Boccaccio, Geoffrey Chaucer dhe William Shakespeare . Episode të shumta nga poema janë përshkruar në veprat e skulpturës, pikturës dhe muzikës, veçanërisht gjatë Rilindjes . Kishte një ringjallje të vëmendjes ndaj punës së Ovidit afër fundit të shekullit të 20-të. Metamorphoses vazhdon të frymëzojë dhe të ritregohet përmes mediave të ndryshme. Janë bërë përkthime të shumta në anglisht të veprës, i pari nga William Caxton në 1480. 

 Vështrim 
Vendimi i Ovidit për ta bërë mitin temën kryesore të Metamorfozave u ndikua nga poezia Aleksandriane .  Në atë traditë, miti funksiononte si një mjet për reflektim moral ose njohuri, megjithatë Ovidi iu afrua atij si një "objekt loje dhe manipulimi artik".  Modeli për një përmbledhje të miteve të metamorfozës u gjet në poezinë e metamorfozës së traditës helenistike, e cila për herë të parë përfaqësohet nga Ornithogonia e Boios - një poemë tashmë fragmentare e miteve të mbledhura rreth metamorfozimit të njerëzve në zogj. 

Ekzistojnë tre shembuj të Metamorfozave nga shkrimtarët e mëvonshëm helenistikë, por pak dihet për përmbajtjen e tyre.  Heteroioumena nga Nikandri i Kolofonit është më i njohur, dhe qartësisht një ndikim në poemë: 21 nga tregimet nga kjo vepër janë trajtuar në Metamorfozat .  Megjithatë, në një mënyrë që ishte tipike për shkrimtarët e periudhës, Ovidi u ndryshua ndjeshëm nga modelet e tij. Metamorfozat ishin më të gjata se çdo koleksion i mëparshëm i miteve të metamorfozës (vepra e Nicander-it përbëhej ndoshta nga katër ose pesë libra)  dhe u pozicionua brenda një kuadri historik. 

Disa nga Metamorfozat rrjedhin nga trajtimi i mëhershëm letrar dhe poetik i të njëjtave mit. Ky material ishte me cilësi dhe gjithëpërfshirje të ndryshme; ndërsa disa prej tyre ishin "të punuara mirë", në raste të tjera Ovid mund të ketë punuar nga materiali i kufizuar.  Në rastin e një miti të përdorur shpesh si ai i Io-s në Librin I, i cili ishte subjekt i përshtatjes letrare që në shekullin e 5-të pes dhe së fundmi si një brez para të tij, Ovidi riorganizon dhe riorganizon materialin ekzistues. për të nxjerrë në plan të parë temat e tij të preferuara dhe për të mishëruar temat kryesore të Metamorfozave . 

 Përmbajtja 
Studiuesit e kanë pasur të vështirë të vendosin Metamorfozat në një zhanër. Poema është konsideruar si një epikë ose një lloj epike (për shembull, një antiepike ose tallje-epike);  një  që mbledh së bashku një sërë shembujsh në formë miniaturë, si p.sh. epilion ;  një kampionim i një zhanri pas tjetrit;  ose thjesht një tregim që refuzon kategorizimin. 

Poema përgjithësisht konsiderohet se plotëson kriteret për një epikë; është mjaft i gjatë, duke lidhur mbi 250 rrëfime në pesëmbëdhjetë libra;  është i kompozuar në heksametër daktilik, metri i Iliadës dhe Odisesë së lashtë, dhe i Eneidës epike më bashkëkohore; dhe trajton lëndën e lartë letrare të mitit.  Megjithatë, poema "trajton temat dhe përdor tonin e pothuajse çdo lloji të letërsisë",  duke filluar nga epike dhe elegji në tragjedi dhe baritore .  Duke komentuar debatin e zhanrit, Karl Galinsky ka thënë se "... do të ishte e gabuar të fiksohej etiketa e çdo zhanri në Metamorfozat ". 

Metamorfoza është gjithëpërfshirëse në kronologjinë e saj, duke rrëfyer krijimin e botës deri në vdekjen e Jul Cezarit, e cila kishte ndodhur vetëm një vit para lindjes së Ovidit;  është krahasuar me veprat e historisë universale, të cilat u bënë të rëndësishme në shekullin e 1 pes.  Pavarësisht nga kronologjia e saj në dukje e pandërprerë, studiuesi Brooks Otis ka identifikuar katër ndarje në tregim: 

 Libri I – Libri II (fundi, rreshti 875): Komedia Hyjnore
 Libri III – Libri VI, 400: Perënditë Hakmarrëse
 Libri VI, 401 – Libri XI (fundi, rreshti 795): The Pathos of Love
 Libri XII – Libri XV (fundi, rreshti 879): Roma dhe sundimtari i hyjnizuar

Ovidi e përpunon rrugën e tij përmes temës së tij, shpesh në një mënyrë në dukje arbitrare, duke u hedhur nga një përrallë transformimi në tjetrën, ndonjëherë duke ritreguar atë që ishte parë si ngjarje qendrore në botën e mitologjisë greke dhe nganjëherë duke u devijuar në drejtime të çuditshme. Fillon me ritualin "thirrjen e muzës " dhe përdor epitete dhe rrethanorë tradicionalë. Por në vend që të ndjekë dhe të lartësojë veprat e një heroi njerëzor, ai kërcen nga historia në histori me pak lidhje.

Tema e përsëritur, si në pothuajse të gjitha veprat e Ovidit, është dashuria - qoftë ajo dashuri personale apo dashuri e personifikuar në figurën e Amorit ( Kupid ). Në të vërtetë, perënditë e tjera romake hutohen, poshtërohen dhe bëhen qesharake në mënyrë të përsëritur nga Amori, një perëndi përndryshe relativisht i vogël i panteonit, i cili është gjëja më e afërt që kjo epike e supozuar tallëse ka me një hero. Apolloni vjen për tallje të veçantë pasi Ovidi tregon se si dashuria irracionale mund ta ngatërrojë perëndinë nga arsyeja . Vepra në tërësi përmbys rendin e pranuar, duke lartësuar njerëzit dhe pasionet njerëzore, duke i bërë perënditë dhe dëshirat e tyre dhe pushtimet objekte të humorit të ulët.

Metamorfozat përfundon me një epilog (Libri XV.871–879), një nga vetëm dy epikat latine të mbijetuara që e bëjnë këtë (tjetri është Statius ' Thebaid ).  Përfundimi vepron si një deklaratë se gjithçka përveç poezisë së tij - madje edhe Roma - duhet t'i lërë vendin ndryshimit: 


 Librat 

 Book I – The Creation, the Ages of Mankind, the flood, Deucalion and Pyrrha, Apollo and Daphne, Io, Phaëton.
 Book II – Phaëton (cont.), Callisto, the Raven and the Crow, Ocyrhoe, Mercury and Battus, the envy of Aglauros, Jupiter and Europa.
 Book III – Cadmus, Diana and Actaeon, Semele and the birth of Bacchus, Tiresias, Narcissus and Echo, Pentheus and Bacchus.
 Book IV – The daughters of Minyas, Pyramus and Thisbe, Mars and Venus, the Sun in love (Leucothoe and Clytie), Salmacis and Hermaphroditus, the daughters of Minyas transformed, Athamas and Ino, the transformation of Cadmus, Perseus and Andromeda.
 Book V – Perseus' fight in the palace of Cepheus, Minerva meets the Muses on Helicon, the rape of Proserpina, Arethusa, Triptolemus.
 Book VI – Arachne; Niobe; the Lycian peasants; Marsyas; Pelops; Tereus, Procne, and Philomela; Boreas and Orithyia.
 Book VII – Medea and Jason, Medea and Aeson, Medea and Pelias, Theseus, Minos, Aeacus, the plague at Aegina, the Myrmidons, Cephalus and Procris.
 Book VIII – Scylla and Minos, the Minotaur, Daedalus and Icarus, Perdix, Meleager and the Calydonian Boar, Althaea and Meleager, Achelous and the Nymphs, Philemon and Baucis, Erysichthon and his daughter.
 Book IX – Achelous and Hercules; Hercules, Nessus, and Deianira; the death and apotheosis of Hercules; the birth of Hercules; Dryope; Iolaus and the sons of Callirhoe; Byblis; Iphis and Ianthe.
 Book X – Orpheus and Eurydice, Cyparissus, Ganymede, Hyacinth, Pygmalion, Myrrha, Venus and Adonis, Atalanta.
 Book XI – The death of Orpheus, Midas, the foundation and destruction of Troy, Peleus and Thetis, Daedalion, the cattle of Peleus, Ceyx and Alcyone, Aesacus.
 Book XII – The expedition against Troy, Achilles and Cycnus, Caenis, the battle of the Lapiths and Centaurs, Nestor and Hercules, the death of Achilles.
 Book XIII – Ajax, Ulysses, and the arms of Achilles; the fall of Troy; Hecuba, Polyxena, and Polydorus; Memnon; the pilgrimage of Aeneas; Acis and Galatea; Scylla and Glaucus.
 Book XIV – Scylla and Glaucus (cont.), the pilgrimage of Aeneas (cont.), the island of Circe, Picus and Canens, the triumph and apotheosis of Aeneas, Pomona and Vertumnus, Messapian shepherd, legends of early Rome, the apotheosis of Romulus.
 Book XV – Numa and the foundation of Crotone, the doctrines of Pythagoras, the death of Numa, Hippolytus, Cipus, Asclepius, the apotheosis of Julius Caesar, epilogue.

 Shih edhe 
 Gomari i Artë

 Referime 

Kategoria:Gabime mungese shënjestrimi me stampat Harv dhe SFN
Kategoria:Letërsia e Romës së lashtë