Çelpica

Familja Çelpica ( چلپیچا ) nganjëherë shkruhej edhe Celpica, ishte një nga familjet kryesore të fisnikërisë shqiptare në krahinën e Durrësit gjatë epokës osmane, duke filluar nga shekulli i 17-të deri në fillim të shekullit të 20-të.

 Etimologjia 
Emri i tyre rrjedh nga shkurtesa e fjalës turko-osmane "Çelebizade" (djali i Çelebiut), dhe i referohet faktit që familja ishte pronar tokash dhe për rrjedhojë timariot. Një teori tjetër thotë se ajo rrjedh nga Celep i cili është rritës dhe tregtar i deleve, dhive, bagëtive për Pallatin e Sulltanit të Kostandinopojës që i përket Esnaf (esnafit) të Celepkeşanit.

 Histori 
279x279px|Via “dei Çelpica” a Seferaj.

Rruga Çelpiceve në Seferaj.

Pas pushtimit osman të asaj që sot është Shqipëria gjatë shekullit të 15-të, familja Çelpica ishte ndër ato që u ngritën në fisnikëri lokale nga osmanët, të cilët synonin të krijonin një hierarki lokale për të kontrolluar më mirë territoret e pushtuara.

243x243px|Il feudo di Seferaj.

Çifli i Seferajve.

Ata themeluan mëhallën e Seferajt, në vitin 1400, e vendosur në rrafshnaltën Manesato (nga emri i familjes fisnike Maneshi), në gjysmë të rrugës midis Pashallëku i Kavajë dhe qytetit të Durrësit, kryeqyteti i Sanxhaku, me kalimin e kohës familje të tjera u vendosën atje si Çopa (me prejardhje Vllahe, emri vjen nga çoban), Ajazi (Ayaz), Bodlli (?), Xhafer (Jafar), kjo kontribuoi në rritjen demografike të fshatit, etimologjia e fshatit përbëhet nga emri. Turqishtja Sefer, duke iu referuar themeluesit të qytetit dhe "aj" që është deklinsion dialektor që do të thotë "pasardhës/banor i".

Emri i fshatit nuk është i shënuar në defterët osmanë, por shfaqet vetëm në vitin 1870 në disa harta austriake me emrin Teferitschi.

Në një hartë ushtarake të Austro-Hungarisë, Shqipërisë osmane të vitit 1887 shkruhet “Sebferaj”. Filologu gjerman Friedrich Kraner fut një koment të njohur në librin "Commentarii de bello civili", të Caius Julius Caesar mbi frazën "pauloque citra eum locum", afër fshatit aktual kishte një kala romake dhe pati një betejë, midis legjionit të nëntë të Cezarit dhe legjionarëve të Pompeit.

alt=|382x382px|In una mappa del 1887, conservata al Museo della Tecnica a Praga (Narooni technickë muzeum), è scritto Sefferej, ed è indicato a 756 metri sul livello del mare, e con 3 fuochi.

Në një hartë të vitit 1887, që ruhet në Muzeun Teknik në Pragë (Narooni technickë muzeum), shkruhet Sefferej dhe është shënuar në lartësinë 756 metra mbi nivelin e detit dhe me 3 zjarre.

255x255px|Ipotetica raffigurazione di Huseyin Paşa bin Şeyfullah Effendi

Përshkrim hipotetik i Huseyin Paşa bin Shejfullah Effendiut

Xhamia e sapondërtuar është shumë e thjeshtë, regjimi komunist i Hoxhës kërkoi mbylljen e saj në vitin 1967, si të tjerat. Vetëm në mars të vitit 1968 u krye Kurban Bajrami i fundit nga predikuesi dhe myftiu i nderuar Ferik Ajazi. Ndërsa imam dhe hatib ishte hogia Huyseni. Në Bajramin e fundit disa ditë pas të premtes së fundit, ata faleshin të rrethuar nga forcat e sigurimit të shtetit dhe policia që mbyllën xhaminë, edhe kur ajo ishte e mbyllur, njerëzit mblidheshin për të falur Taravīhin.

Konstatohet ekzistenca e një vakëfi të menaxhuar nga Çelpicasit. Edhe nëse nuk ka dokumentacion të shkruar, mund të jetë vetë prania e xhamisë që ndodhet pranë varrezave historike.

Ata u bënë shpejt ndër pronarët kryesorë të zonës dhe mbetën të tillë deri në mesin e shekullit të njëzetë, me zotërimet e tyre. Ata humbën shumicën e pasurive të tyre gjatë rënies së Perandorisë Osmane dhe lindjes së Republikës së Shqipërisë. Pastaj ishte pushtimi italian dhe përmbysja e monarkisë. Si rezultat i ardhjes së komunistëve në pushtet nëpërmjet luftës partizane, ata rifituan prestigjin dhe fuqinë e tyre.

Aktualisht Seferaj që është një pjesë e qytetit të shtypur të Golemit, dhe ka një rrugë me emrin e tyre dhe ajo që e bën unik këtë mbiemër është mungesa në rajone të tjera në Shqipëri.

Familja deri më sot jeton në Itali pas eksodit të famshëm të viteve 1991 dhe 1994, ajo është integruar në mënyrë të përkryer me strukturën shoqërore italiane dhe disa anëtarë drejtojnë aktivitete të ndryshme në ndërtim, çerdhe lulesh apo si punëtorë, por pa harruar kurrë historinë e tyre. 

184x184px|miniatura

Përshkrim hipotetik i Ahmed Beut 

 Anëtarë të shquar 
Anëtarët më të shquar të familjes Çelpica mund të gjenden në varrezat aktuale dhe përfshijnë:

 Sefer Shejfullah Effendit; …- rreth vitit 1400 ishte një ajan shqiptar i konvertuar në Islam dhe themelues i Seferajt;

 Huseyin Paşa bin Shejfullah Effendit; vdiq në vitin 1500 ishte një timariot;

 Ahmed bej Çelpica (…- 1846 ) i biri i Sulejman beut i cili ishte timariot që jetoi rreth viteve 1700, mori pjesë në luftërat kundër Austrisë në Bosnje;

 Jakub Çelpica beu ka jetuar në vitin 1900 si bujk i lirë (sipas ligjit të iltizamit) dhe tregtar frutash;

 Shefik Çelpica i lindur më 3 janar 1930 vdiq më 5 mars 2021, jetim u rrit nga daja i tij Mustafa Çelpica, u bë partizan i Batalionit "Maliq Muço", çeta e Grupit të Pezës, pas luftës u emërua vigjilent i vendi, vrau një armik të popullit dhe u dekorua me Urdhrin e Trim pas rënies së regjimit, familja mundi të blinte disa toka që ishin shpronësuar nga qeveria.

 Note