Gjuha malajalame

Gjuha malajalame, Malajalam ose Malajalamisht ( Laurie Bauer, 2007, The Linguistics Student's Handbook, Edinburgh, p. 300. Malajalam: മലയാളം ,  Malayāḷam) është një gjuhë dravidiane e folur në shtetin indian të Keralës dhe territoret e bashkimit të Lakshadweepit dhe Puducherriy-it ( distrikti Mahé ) nga populli malajali . Është një nga 22 gjuhët e planifikuara të Indisë. Malajalam u caktua një " Gjuhë Klasike e Indisë " në 2013.   Ajo ka statusin e gjuhës zyrtare në Kerala dhe Puducherry-i ( Mahé ),    dhe është gjithashtu gjuha kryesore e folur në Lakshadweep dhe flitet nga 34 milionë njerëz në Indi.  Malajalam flitet gjithashtu nga pakicat gjuhësore në shtetet fqinje; me një numër të konsiderueshëm folësish në distriktet Kodagu dhe Dakshina Kannada të Karnataka, dhe Kanyakumari dhe Nilgiris distrikti i Tamil Nadu. Flitet gjithashtu nga diaspora malajali në mbarë botën, veçanërisht në vendet e Gjirit Persik, për shkak të popullsive të mëdha të emigrantëve malajali atje. Ata janë një popullsi e konsiderueshme në çdo qytet në Indi duke përfshirë : Mumbai, Bengaluru, Delhi, Kolkata, Pune etj. Gjuha malajalame është e lidhur ngushtë me gjuhën tamile .

Origjina e malajalamishtes mbetet një çështje e diskutueshme midis studiuesve. Pikëpamja kryesore thotë se malajalamishtja vjen nga Tamilja e Mesme e hershme dhe u nda prej saj diku pas rr shek IX pas Krishtit.  Një këndvështrim i dytë argumenton për zhvillimin e dy gjuhëve nga "proto-dravidiania" ose "proto-tamil-malajalam" në epokën parahistorike,  edhe pse kjo përgjithësisht refuzohet nga gjuhëtarët historikë. S.V. Shanmugam (1976).  Në përgjithësi pranohet se pllakat e bakrit sirian Quilon të viteve 849/850 të es është mbishkrimi më i vjetër i gjetur i shkruar në malajalamishten e vjetër . Vepra më e vjetër letrare ekzistuese në malajalamisht e dallueshme nga tradita tamile është Ramacharitam (fundi i shekullit të 12-të ose fillimi i shekullit të 13-të). 

Robert Caldwell përshkruan shtrirjen e malajalames në shekullin e 19-të duke u shtrirë nga afërsia e Kumbla në veri, ku zëvendësohet me Tulun në Kanyakumari në jug, ku fillon të zëvendësohet nga Tamilët,  përveç ishujve të banuar Lakshadweep në detin Arabik .

 Zanoret 
parapamje| Rrokja e parë në Malajalam
 E shkurtër E gjatë Përpara Qendrore Mbrapa Përpara Qendrore Mbrapa E mbyllur    i  ് ŭ    u    ī    ū E mesme    e    o    ç    ō E hapur    a    à
Malajalamishtja ka huazuar edhe diftonget sanskrite të   (e përfaqësuar në malajalamisht si   , au) dhe   (e përfaqësuar në malajalamisht si   , ai), edhe pse këto ndodhin kryesisht vetëm në fjalët të huazuara sanskrite. Tradicionalisht (si në sanskritisht), katër bashkëtingëllore vokalike (zakonisht shqiptohen në malajalamisht si bashkëtingëllore të ndjekura nga saṁvr̥tōkāram, e cila nuk është zyrtarisht një zanore dhe jo si bashkëtingëllore vokale e tanishme) janë klasifikuar si zanore:  r vokale (   ,   , r̥), r vokale e gjatë (   ,   , r̥̄), l vokale (   ,   , l̥) dhe l vokale e gjatë (   ,   , l̥̄). Përveç të parës, tre të tjerat janë hequr nga shkrimi aktual i përdorur në Kerala pasi nuk ka fjalë në malajalamishten aktuale që i përdorin ato.

 Bashkëtingëlloret 
BuzoreDhëmboreAlveolareRetrofleksPostalveolare/QiellzoreVelareGlotale Hundore            Shpërthyese/Jofërkuesevoiceless        ~    aspirated      ~    voiced    ()   ~    breathy          Fërkuese      ~    Përafruese          Tap  Trill  

 Shqip 
Të gjithë njerëzit lindin të lirë dhe të barabartë në dinjitet dhe të drejta. Ata janë të pajisur me arsye dhe ndërgjegje dhe duhet të sillen ndaj njëri-tjetrit në frymë vëllazërimi.

 Malajalamisht 

 Romanizimi (ISO 15919) 
manuṣyarellāvaruṁ tulyāvakāśaṅṅaḷōṭuṁ antassōṭuṁ svātantryattōṭuṅkūṭi janicciṭṭuḷḷa. anyōnyaṁ bhrātr̥bhāvattōṭe perumāṟuvānāṇ‌ŭ manuṣyanŭ vivēkabuddhiyuṁ manasākṣiyuṁ siddhamāyirikkunnat‌ŭ.

 AFN 
/manuʂjaɾellaːʋaɾum t̪uljaːʋaɡaːʃaŋŋaɭoːɖum an̪d̪assoːɖum sʋaːd̪an̪d̪rjat̪t̪oːɖuŋd͡iʈʈꞌ ɭɭaʋaɾaːɳɨ̆ ǁ anjoːnjam bʱraːt̪rɨ̆bʱaːʋat̪t̪oːɖe peɾumaːruʋaːnaːɳɨ̆ manuʂjanɨ̋udeumʪ ijum sid̪d̪ʱamaːjiɾikkun̪ːad̪ɨ̆ ǁ/
Kategoria:Gjuhë të lashta
Kategoria:Faqe me adresa nga Wayback Machine që përdorin stampën e arkivës së rrjetit