Ishulli i Manit

Ishulli i Manit (Manksisht: Mannin [ˈmanɪnʲ], gjithashtu Ellan Vannin [ˈɛlʲan ˈvanɪnʲ] ose Mann) është një varësi vetëqeverisëse e Kurorës Britanike në Detin Irlandez midis Britanisë së Madhe dhe Irlandës . Si kreu i shtetit, Charles III mban titullin Lord i Manit dhe përfaqësohet nga një guvernator nëntoger . Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar është përgjegjëse për mbrojtjen ushtarake të ishullit dhe e përfaqëson atë jashtë vendit.

Njerëzit kanë jetuar në ishull që para vitit 6500 para Krishtit. Ndikimi kulturor gal filloi në shekullin e 5-të pas Krishtit, kur misionarët irlandezë që ndiqnin mësimet e Shën Patrikut filluan të vendoseshin në ishull, dhe u shfaq gjuha mankse, një degë e gjuhëve goidelike. Në 627, Mbreti Edwin i Northumbrias pushtoi Ishullin e Manit së bashku me pjesën më të madhe të mbretërisë së Mercias . Në shekullin e 9-të, skandinavët themeluan Mbretërinë thalasokratike të Ishujve, e cila përfshinte Ishullin e Manit. Magnus III, Mbreti i Norvegjisë nga viti 1093 deri në 1103, mbretëroi si Mbreti i Manit dhe Ishujve midis viteve 1099 dhe 1103. 

Në 1266, Mbreti Magnus VI i Norvegjisë ia shiti sundimin e tij mbi Man Mbretit Aleksandër III të Skocisë sipas Traktatit të Perthit .  Pas një periudhe sundimi të alternuar nga Mbretërit e Skocisë dhe Anglisë, ishulli ra nën sundimin feudal të Kurorës Angleze në 1399. Sundimi iu rikthye Kurorës Britanike në 1765, por ishulli nuk u bë pjesë e Mbretërisë së Britanisë së Madhe të shekullit të 18-të, as e pasardhësve të saj, Mbretërisë së Bashkuar të Britanisë së Madhe dhe Irlandës dhe versionit të sotëm të Mbretërisë së Bashkuar të Britanisë së Madhe dhe Irlandës së Veriut. Ishulli ka ruajtur gjithmonë vetëqeverisjen e tij të brendshme. Në 1881, Parlamenti i Ishullit të Manit, Tynwald, u bë organi i parë legjislativ kombëtar në botë që u dha grave të drejtën për të votuar në zgjedhjet e përgjithshme, megjithëse kjo përjashtonte gratë e martuara. 

Ekonomia e Manit forcohet nga statusi i saj si një parajsë fiskale dhe destinacion bankar tejbrigjeve. Sigurimet dhe lojërat e fatit në internet gjenerojnë secila 17% të GNP-së, të ndjekura nga teknologjia e informacionit dhe komunikimit dhe bankat me 9% secila.  Ky status ka sjellë edhe problemet e pastrimit të parave, krimit financiar dhe financimit të terrorizmit.

Ndërkombëtarisht, Ishulli i Manit është i njohur për Garat e Motoçikletave TT,  dhe macen Manx, një racë macesh me bisht të shkurtër ose pa bisht.  Në vitin 2016, UNESCO i dha Ishullit të Manit statusin e rezervës së biosferës.

 Shënime 

 Referime 

Kategoria:Ishull i Manit
Kategoria:Ishujt Britanikë
Kategoria:Varësitë e Kurorës
Kategoria:Territore të varura në Evropë
Kategoria:Vende dhe territore anglishtfolëse
Kategoria:Koloni të mëparshme norvegjeze
Kategoria:Vende ishullore