Separatizmi i Jurës

parapamje| Stema e kantonit Jura është një dizajn irredentist që daton në vitin 1943; ai tregon në të vërtetë stemën historike të peshkopëve të Bazelit dhe shtatë vija për shtatë rrethet e rajonit të Jurës, duke përfshirë katër rrethet që mbeten ende pjesë e Jurës Berneze .
parapamje|The Prince-Bishopric of Basel in the 18th century
Separatizmi jurasian ( ) është një lëvizje autonomiste rajonaliste në Jurën Berneze të Zvicrës .
parapamje| Fokusi në Moutier gjatë periudhës 2010-2021
" Pyetja Jura " ( ; ) është çështja e shkëputjes së rajonit Jura nga Berna, zbatuar pjesërisht pasi tre nga shtatë rrethet formuan Kantonin e Jurës në 1979, ndërsa katër të tjerët zgjodhën të qëndronin me Bernën. 

 Historia 
majtas|parapamje| Harta e votimit të parë, 23 qershor 1974
majtas|parapamje| Harta e votimit të dytë, 16 mars 1975
majtas|parapamje| Harta e votimit të tretë, vjeshtë 1975
Historikisht, konflikti e ka origjinën me Kongresin e Vjenës (1815), ku territoret jurasike të Princit-peshkopatës së Bazelit iu dhanë Bernës. "Çështja Jurasike" ishte një temë në politikën zvicerane midis 1947 dhe 1974. Në vitin 1947, një   shkëputës u formua. Në vitin 1949, lëvizja shkëputëse u konstituua zyrtarisht si  . Në vitin 1952, pala kundërshtare antishkëputëse u krijua si (UPJ). Një grup i separatistëve të rinj militantë të njohur si ("deshët") u formua në vitin 1963, i cili me ardhjen e 1973 mori homologun e tij antiseparatist në grupin ("derrat e egër"). Qeveria kantonale e Bernës formoi një komision zyrtar të ngarkuar me zgjidhjen e konfliktit në vitin 1967.

Më 23 qershor 1974, u mbajt një votim kantonal që rezultoi në vendimin për të formuar një kantonin e ri të Jurës. Tre rrethet Delémont, Porrentruy dhe Franches-Montagnes zgjodhën të shkëputeshin me një shumicë të konsiderueshme. Po fitoi gjithsej mbi 7 rrethet, por Jo ishte përpara në Courtelary, La Neuveville, Moutier ( Rrethët Jugore ) dhe Laufen .
Në një sondazh të dytë të 16 marsit 1975, katër distriktet e Courtelary, La Neuveville, Moutier dhe Laufen votuan në favor të qëndrimit me Bernën.

Në vjeshtën e vitit 1975, një votim i tretë u krye në 14 komunat që do të kalonte kufiri i ri: secila mund të zgjidhte të bashkohej me Kantonin e ri të Jurës ose të qëndronte me Kantonin e Bernës. Gjashtë zgjodhën të qëndronin me Bernën, ndërsa shtatë zgjodhën të bashkoheshin me kantonin e ri të Jurës.
Në vitin 1977, popullsia e atij që do të ishte kantoni i ri ratifikoi kushtetutën kantonale. Më në fund, popullsia e Zvicrës në një referendum kombëtar pranoi anëtarësimin e kantonit të ri në Konfederatën Zvicerane me një shumicë prej 82.3% dhe kantoni i ri u krijua zyrtarisht më 1 janar 1979. Laufeni ishte tani një enklavë e Bernës, e lidhur midis kantonit të ri, Zoloturnit dhe Bazel-Fshatit .

Me krijimin e kantonit Jura, aktivizmi militant u zvogëlua, por mbeti një lëvizje irredentiste politikisht aktive në Jurën Berneze .

Megjithatë Belierët vazhduan të përfshiheshin në akte vandalizmi për të shprehur zemërimin e tyre për ato që ata pretenduan se ishin parregullsi në plebishitet e 1974 dhe 1975, ndër të tjera vjedhja e Gurit të Unspunnen-it në 1984 dhe shkatërrimi i statujës historike " Shatërvani i Drejtësisë " në Bernë në vitin 1986.

Më 25 mars 1994, Asambleja Ndër-Jura u krijua nga Konfederata Zvicerane për të lejuar dialogun midis Veriut dhe Jugut. Marrëveshja e 25 marsit lejoi përfundimisht komunën e Velleratit, e cila u gjend në kantonin e Bernës, por ajo mund të arrihej vetëm nëpërmjet rrugëve nga kantoni Jura për t'u organizuar për të votuar për përkatësinë e saj kantonale. Vellerat e shpalli veten një "komunë të lirë" dhe bëri fushatë për t'u bashkuar me kantonin e ri, gjë që e bëri përfundimisht në 1996 pasi votuesit zviceranë miratuan me 91,6% transferimin e Vellerat në Kantonin e Jura më 10 mars 1996. {fr}Votation populaire du 10.03.1996, admin.ch,
Tre distriktet Bernese të Courtelary, La Neuveville dhe Moutier u bashkuan si distrikti i vetëm  në vitin 2001.

Për shkak të fraksionit të mbetur shkëputës në Moutier, një tjetër votim u mbajt në 1998, por distrikti përsëri vendosi të mbetet berneze. Por në vitin 2006, partitë autonomiste fituan shumicën në zgjedhjet rajonale. Në të njëjtin vit, një  u formua, shembulli i vetëm i një parlamenti rajonal në Zvicër.

Në vitin 2013, u organizua një votim i ri për të nisur një proces për krijimin e një kantoni të ri me Kantonin e Jurës dhe Jurën berneze. Projekti pranohet në Kantonin e Jurës me 76,6%  por refuzohet në Jug me 71,8%  me përjashtim të dukshëm të Mutjerit (55% Po), Belprahonit dhe Sorvilierit.

Kjo çoi në organizimin e një votimi të ri komunal në Moutier. Kantoni i Bernës lejoi komunën të mbajë një referendum të ri të organizuar më 18 qershor 2017. Shumica mbështetin transferimin e qytetit të Moutier me 2067 vota (51,72%) kundrejt 1930 votave (48,28%). Më 17 shtator 2017, Belprahon dhe Sorvilier më në fund refuzuan transferimet e tyre në Kantonin e Jurës. 

Me përfundimin e këtyre tre votave,  u shpërbë më 17 nëntor 2017.

Një vit më vonë, më 5 nëntor 2018, Vota Po e Moutier u anulua nga prefektura administrative e Jurës berneze duke vënë në dukje një propagandë jo neutrale nga autoritetet e Moutierit para votimit dhe duke iu referuar problemeve me regjistrin zgjedhor.

Më 23 mars 2021, u organizua një votim i ri në Moutier. Me 2,114 vota (54,9%) pro dhe 1,740 (45,1%) kundër, zgjedhësit e qytetit Moutier miratuan për herë të dytë kalimin e qytetit të tyre në Kantonin Jura. 

 Shiko gjithashtu 

 Republika Rauraciane
 Separatizmi aleman
 Historia moderne e Zvicrës
 Historia e kantonit të Bernës
 Zvicra si shtet federal
Kategoria:Lëvizje për Pavarësi