Albani i Majncit

Albani i Majncit (latinisht: Albanus; supozohet se vdiq në ose afër Mainzit  ) ishte një prift katolik, misionar dhe martir në Perandorinë Romake të Vonë . Ai nderohet si Shën Albani i Majncit në Kishën Katolike, për të mos u ngatërruar me Shën Albanin e Verulamit .

 Biografia 
Asgjë nuk dihet me siguri për Albanin, për të cilin nuk ka burime bashkëkohore.  

 Ngatërrim me Albanin e Verulamit 
Ka dëshmi se, në periudha të ndryshme të Mesjetës, ai ishte ngatërruar me britanikun Saint Alban, i cili vdiq në Verulamium (tani St Albans, Hertfordshire, Angli) rreth vitit 300; Burimet e mëvonshme pohojnë se të dy Albanët ishin vrarë me prerje koke, dhe të dy janë paraqitur gjithmonë me kokën në duar,  dhe ditët e festës së tyre janë përkatësisht 21 qershor dhe 22 qershor.  Hagiografi katolik anglez , Alban Butler, vuri re në 1759 se studiuesit e hershëm modernë Thomas More ( Ngatërrimi i përgjigjes së Tyndale, 1532) dhe Thierry Ruinart ( Historia persecutionis vandalicae, 1694) ende i barazonin ose i ngatërronin të dy Albanët, duke vënë në dukje se Rabanus (c.845) i dalloi ata.  Është gjithashtu e mundur që disa elementë të jetës së Albanit të Mainzit të ngatërrohen me ato të Albanit/Albinit të Romës/Këlnit (i prenë kokën; festë: 22 qershor), Albanit të Silenenit (i prenë kokën), Albinusit të Angers (rreth 470–550); festa: 1 mars) dhe Albin i Vercellit (festa: 1 mars). 

 Martirologjia e Rabanusit 
Burimi më i vjetër i mbijetuar thelbësor për Albanin e Mainzit është Martyrologium (rreth 845) i Rabanus Maurus, i cili kishte dy hyrje të veçanta për Mainzer Alban dhe anglisht Alban.  Në lidhje me Albanin e Mainz-it, ai shkroi:

 Passio sancti Albani i Gozwin 
Burimi i dytë thelbësor është Passio sancti Albani, një agjiografi jo e plotë e shkruar në vitet 1060 ose 1070 nga mësuesi i shkollës Gozwin, i cili ankohej që shumë pak prova për Albanin kishin mbijetuar deri në ditët e tij.   Rrëfimi i Gozvinit është shumë më i gjatë dhe shton shumë elementë që nuk gjenden në Martirologiumin e Rabanusit, duke përfshirë një prolog për Këshillin e Parë të Nikesë (325) i cili dënoi Arianizmin, i cili megjithatë vazhdoi derisa Honorius dhe Arkadius pasuan Theodosin (395). Në atë kohë, Albani përmendet si një nga katër dishepujt e Theonestit, të tjerët ishin Ursus, Tabraha dhe Tabratha. Këta pesë klerikë katolikë detyrohen të ikin nga Afrika e Veriut në Itali pasi u persekutuan nga Huneric, mbreti i egër arian i vandalëve (i cili historikisht sundoi 80 vjet më vonë në 477-484), duke udhëtuar për në Ambrose, peshkop i Milanos (r. 374–397; vdiq 80 vjet para se Huneriku të bëhej mbret). Ambrozi më i mençur i mëson Theonestiut dhe dishepujve të tij teologjinë e rafinuar dhe i dërgon ata të konvertojnë 'bishat ariane' në Gali dhe Gjermani. Ata kalojnë një qytet të quajtur Augusta primae Retiae, ku Ursus vritet nga arianët, dhe Albanit përfundimisht i pritet koka në Mainz nga arianët vendas, të cilëve u predikonte doktrinën katolike të Trinitetit . Legjenda përfundon duke treguar se Albani mbante kokën në duar deri në vendin ku donte të varrosej. 

Heinz Thomas (1970) demonstroi se si u shkrua Passio me një qëllim politik: në shërbim të zotit të tij Siegfried I, kryepeshkop i Mainz-it, Gozwin e prezantoi kryepeshkopin e Mainz-it si primatin e të gjithë të krishterëve në Gjermani dhe Gali, dhe i përshtati jetët. të Albanit, Theonastusit, Bonifacit dhe klerikëve të tjerë të Mainzerit në mënyra për të vërtetuar këtë pikë.  Passio sancti Albani u shkrua për të kundërshtuar pretendimin e kryepeshkopit të Trierit për primatin, dhe ishte i mbushur me legjenda dhe trillime për historinë e qytetit dhe dioqezës së Mainz - një pjesë e së cilës rrjedh nga ajo e Trierit - për të përmbushin këtë qëllim. 

 Përpjekjet për rindërtim 
Rrëfimet e jetës së Albanit kundërshtojnë gjerësisht njëra-tjetrën në takime, gjeografi, personazhe dhe akte, ndërsa elementë të tjerë mbeten të paqartë; kjo ka bërë që studiuesit të krijojnë rikonstruksione dukshëm divergjente të Albanit.

 Datimi 
Nganjëherë supozohet se ai vdiq në ose afër Mainz rreth vitit 400 (Watkins 2015),  por të tjerë pretendojnë se ai vdiq shumë më vonë, rreth vitit 483 (Hirschel 1855).  Të tjerë ende bazohen në një vit të shekullit të 10-të të mësuesit të tij Theonistus, i cili pretendon se Alban u martirizua në Mainz përpara se Theonistus të martirizohej pranë Altinum më 30 tetor 380.  Meqenëse vdekja e Ambrose (397) dhe mbretërimi i Huneric (r. 477–483) janë të njohura nga burime të tjera, kjo do të thotë se pretendimi i Gozwinit se Theonistus dhe dishepujt e tij vizituan Ambrose në Milano pasi u dëbuan nga Afrika nga Huneric nuk mund të të jetë historikisht e saktë. Mbretëria e vandalëve në Afrikë nuk u krijua deri në vitin 435 nga Gaiseric, i cili vdiq në 477, Encarta Winkler Prins Encyclopaedia (1993–2002) s.v. "§ Geiserik". Microsoft Corporation/Het Spectrum. dhe Gozwin specifikon se ajo drejtohej nga Huneric Wandalorum Rex post Gezericum patrem ('Huneric, Mbreti i vandalëve pas babait të tij Gaiseric'). 

 Gjeografia 
Përveç Milanit dhe Mainzit, të gjitha vendet e tjera të përmendura nga burimet janë të kontestuara. Disa autorë janë përpjekur të nxjerrin nga emri personal i Albanit se ai ishte ose nga Shqipëria ose nga një qytet i quajtur 'Alba'.  Disa shkrimtarë pohojnë se ishulli Namsia, i shkruar gjithashtu Nausia, duhet të barazohet me Naxosin në Detin Egje,   ndërsa të tjerë thonë se nuk janë të sigurt për këtë identifikim, ose se nuk kanë idenë se ku të gjejeni sepse duket se nuk ka ekzistuar. As nuk është e qartë nëse kjo Namsia ishte vendlindja e Albanit, apo (pjesë) e dioqezës së Theonistus, ndërsa të tjerë e identifikojnë këtë të fundit si peshkop të Filipit,  një qytet 450 kilometra në veri të Naxos. Shumë shkrimtarë dyshojnë ose hedhin poshtë plotësisht pohimin e Gozwin-it se Alban dhe Theonistus kishin qenë aktivë në Afrikën e Veriut në kohën e mbretit vandal Huneric mbi baza kronologjike dhe faktin që Rabanus nuk e përmend këtë episod.   Së fundi, qyteti i Augusta ose Augusta primae Retiae, në të cilin thuhet se u vra Ursus, është interpretuar si Augusta Treverorum (Trieri modern, afër Mainz), Augusta Vindelicorum ( Augsburg modern në Bavari ) ose Augusta Praetoria Salassorum ( Aosta moderne. në Italinë veriperëndimore).   Mark Welser, një studiues nga Augsburgu, argumentoi në 1594 se Augusta (primae Retiae) duhej të ishte Augsburg, ndërsa Henricus Canisius nga Nijmegen u përgjigj në ribotimin e tij të vitit 1614 të Passio sancti Albani se disa autorë të tjerë kishin argumente në favor të Aost. 

 Përgjithësim 
Daniel Papebroch (1722) arriti në përfundimin se Albani ishte vrarë nga arianët 'heretikë' më 21 qershor 404, kur Aureus ishte peshkopi i Mainz-it.  Alban Butler (1759) vuri në dukje se Papebroch dhe Jean Mabillon pretendonin se Alban ishte një peshkop afrikan i cili, për shkak të besimit të tij katolik, u dëbua nga Mbretëria Vandale nga monarku Arian Huneric, pas së cilës ai u vendos në Mainz, ku u kap nga Hunët dhe u ekzekutuan për shkak të besimit të tij. Megjithatë, Butler favorizoi pikëpamjen e Ruinart (1694) dhe Georgi (1745) se Albani nuk ishte nga Afrika. 

Sipas Schaab (1844), Albani erdhi në Mainz rreth vitit 404 për të kthyer arianët në katolicizëm, por ata ia prenë kokën në Gartenfeld. 

Hirschel (1855) pretendoi se si Albani ashtu edhe peshkopi Theonistus u dëbuan nga Afrika nga mbreti arian vandalik Huneric, dhe se Mainz nuk kishte peshkop kur ata arritën të prozelitonin ndaj Arianëve vendas, të cilët vazhduan të dëbonin Theonistus dhe t'i prisnin kokën Albanit në Gartenfeld rreth vitit 483. 

Stadler (1858) vuri në dukje se shkatërrimi hunnik i Mainzit (gjatë të cilit gjoja u vra peshkopi Aureus) ndodhi në vitin 451 (pak para betejës së rrafshnaltave të Katalonjës ), jo në 404 siç pretenduan disa autorë, duke hedhur poshtë pohimin se Albani u vra. nga Hunët. 

Një afat kohor i Mainz-it i ndërtuar nga Franz Falk (kapelan në Worms) për Nassauische Annalen (1873) tregon vrasjen e peshkopit Aureus gjatë pushtimit hunnik të Mainzit më 16 qershor 403, vrasjen e Albanit nga hunët më 21 qershor 406, dhe Kalimi i Rhine (nga Alanët dhe Gepidët) më 31 dhjetor 406, bazuar në Martyrologium të Rabanus, Passio të Gozwin, kronikën e Prosper of Aquitaine dhe Epistola ad Ageruchiam të Jeronimit . Falk shpjegoi 'persekutimin Arian' të përmendur nga Gozwin dhe Sigehart si kuptim që Hunët ishin arianë dhe persekutimi i tyre ishte 'si politik ashtu edhe fetar'. 

Smith & Wace (1877) shkruan: "Albanus of Mentz, martirizuar në Mentz askush nuk e di se kur, sipas Baedës nën Dioklecianin gjithashtu, sipas Sigebert (në Chron. ), i cili thotë se ishte dëbuar nga Filipi me Theonistus peshkopin e tij, në 425, dhe duke respektuar të cilin Rabanus Maurus shkon aq larg jashtë vendit sa e quan [Alban] një peshkop afrikan që fluturonte nga Hunneric. . ." William George Smith; Henry Wace, A Dictionary of Christian Biography, Literature, Sects and Doctrines (J. Murray, 1877), 70.

Häuptli (2003) argumentoi se kulti i Albanit u lidh me kultin e Theonistus, i cili mund të ketë qenë peshkop i Filipit, por që ishte ngatërruar me Thaumastus, një peshkop i Mainzit i shekullit të 5-të. 

Pelizaeus (2012) pohoi se Mainz u pushtua nga Vandalët, Suebi dhe Burgundianët në vitin 406, gjatë së cilës Albani u vra. 

Në rindërtimin e Watkins (2015), Albani ishte një prift grek nga ishulli Naxos, i cili u internua nga arianët në Mainz, ku u bë misionar; Arianitët vendas e vranë rreth 400. 

 Trashëgimia 
Një kishë dhe manastir u ndërtuan në Mainz në vitin 804 për të nderuar Albanin.  Një hartë e Fuldës nga viti 786 duket se ka përmendur tashmë një kishëz në Mainz kushtuar Albanit.  Ajo u bë qendra e Abacisë së Shën Albanit, një manastir i madh benediktin, i cili u rinovua nga Karli i Madh rreth vitit 805. Reinhard Schmid, Die Abtei St. Alban vor Mainz im hohen und späten Mittelalter. Geschichte, Verfassung und Besitz eines Klosters im Spannungsfeld zwischen Erzbischof, Stadt, Kurie und Reich, Mainz, 1996 Manastiri u shkatërrua në 1557 dhe nuk u rinovua kurrë. 

Albert II, Konti i Namurit themeloi kishën kolegjiale të Shën Albanit në Namur në 1047.  Kur Dioqeza e Namurit u krijua në 1559, ajo u zgjerua si Katedralja e Shën Aubin, e cila pretendon se zotëron relike të Albanit të Mainzit. Ai nderohej zakonisht në Wallonia, por mezi në Flanders dhe Holandë. Albani ishte një shembull i rrallë i një shenjtori që thirrej për fatkeqësi në përgjithësi dhe jo për një fushë specifike problemesh me të cilat po merreshin katolikët. 

Si Albani i Mainzit ashtu edhe Albani i Verulamiumit paraqiten në art si duke mbajtur kokën midis duarve, pasi u është prerë koka. 

 Shih edhe 
 Shën Albani

 Lidhjet e jashtme 
 Shën Alban i Mainzit

 Referime 

Kategoria:Shenjtorë gjermanë