Fërkuesja dhëmbore e pazëshme

kirshenbaumVoiceless dental fricative

Fërkuesja jo-sibilant dhëmbore e pazëshme është një lloj tingulli bashkëtingëllor i përdorur në disa gjuhë të folura . Në gjuhën shqipe ky tingull shkruhet si 'th' në them. Ndonëse mjaft e rrallë si fonemë ndër gjuhët e botës, ajo haset në disa nga ato më të përhapurat dhe më me ndikim. Simboli në alfabetin fonetik ndërkombëtar është , dhe simboli ekuivalent X-SAMPA është T Simboli IPA është shkronja greke theta, e cila përdoret për këtë tingull në greqishten pas-klasike, dhe kështu tingulli shpesh quhet " theta ".

Ky tingull dhe homologu i tij i zëshëm janë fonema të rralla, që ndodhin në 4% të gjuhëve në një analizë fonologjike të 2155 gjuhëve. Phoible.org. (2018). PHOIBLE Online - Segments. [online] Available at: http://phoible.org/parameters. Midis më shumë se 60 gjuhëve me mbi 10 milionë folës, vetëm anglishtja, varietetet veriore të gjuhës berbere të Afrikës së Veriut, spanjishtja standarde e gadishullit, dialektet e ndryshme të arabishtes, suahili dhe greqishtja e kanë tingullin e shprehur nga shkronja <th>.  Folësit e gjuhëve dhe dialekteve pa këtë tingull ndonjëherë kanë vështirësi në prodhimin ose dallimin e tij prej tingujve të ngjashëm, veçanërisht nëse nuk kanë pasur mundësi ta përvetësojnë atë në fëmijëri dhe zakonisht e zëvendësojnë atë me fërkuesen hojëzore të pazëshme (  ) (si në indonezisht ), ndalesën dhëmbore të pazëshme (  ), ose një fërkuese buzodhëmbore të pazëshme (  ); i njohur përkatësisht si hojëzimi i th-së, ndalesa e th-së,  dhe ballëzimi i th-së . 

Tingulli është zhdukur nga një sërë gjuhësh, p.sh. nga shumica e gjuhëve ose dialekteve gjermanike, ku ruhet vetëm në skocisht, anglisht dhe islandisht, por në të fundit është alveolare . , cited in   Ndër gjuhët indo-evropiane jogjermanike në tërësi, tingulli ishte gjithashtu dikur shumë më i përhapur, por sot ruhet në disa gjuhë duke përfshirë shqipen, gjuhët britonike, spanjishten gadishullore, galicishten, veneciane, toskanishten, disa dialekte oksitane dhe greqishten. . Gjithashtu është zhdukur nga shumë gjuhë semite, si hebraishtja (përjashtuar hebraishten jemenase ) dhe shumë varietete moderne të arabishtes (duke përjashtuar arabishten tuniziane, mesopotamike dhe dialekte të ndryshme në Gadishullin Arabik, si dhe Arabishtën Standarde Moderne ).
Kategoria:Vetitë CS1: Burime në spanjisht (es)
Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi