Çështja e Qipros

Problemi i Qipros, i njohur gjithashtu si konflikti i Qipros, çështja e Qipros, mosmarrëveshja e Qipros është një mosmarrëveshje e vazhdueshme midis udhëheqjes së komunitetit qipriot grek në pjesën jugore të Qipros, dhe asaj të komunitetit qipriot turk, i vendosur në Veri.

Fillimisht, me pushtimin e ishullit nga Perandoria Britanike nga Perandoria Osmane në 1878 dhe aneksimin e mëvonshëm në 1914, "Mosmarrëveshja e Qipros" i referohej konflikteve të përgjithshme midis banorëve të ishullit grek dhe turq.Anthony Eden, "Memoirs, Full Circle, Cassell, London 1960

Megjithatë, komplikimet aktuale ndërkombëtare të mosmarrëveshjes shtrihen përtej kufijve të vetë ishullit dhe përfshijnë fuqitë garantuese sipas Marrëveshjes së Cyrihut dhe Londrës (pra Greqia dhe Turqia, dhe në një masë më të vogël Mbretëria e Bashkuar), Kombet e Bashkuara dhe tani edhe Bashkimin Evropian. Çekosllovakia tashmë e zhdukur dhe Blloku Lindor kishin ndërhyrë më parë edhe politikisht.

Problemi hyri në fazën e tij aktuale pas pushtimit turk të Qipros në vitin 1974, duke pushtuar të tretën veriore të Qipros. Megjithëse pushtimi u shkaktua nga grushti i shtetit qipriot i vitit 1974, forcat turke refuzuan të largoheshin pasi qeveria legjitime u rivendos. Udhëheqja turke qipriote shpalli më vonë pavarësinë si Republika Turke e Qipros Veriore, megjithëse vetëm Turqia e ka konsideruar këtë veprim të ligjshëm, ndërsa vazhdon të ketë kundërshtim të gjerë ndërkombëtar ndaj pavarësisë së Qipros Veriore. Sipas Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut, Republika Turke e Qipros Veriore duhet të konsiderohet një shtet kukull nën pushtimin efektiv turk dhe i përket në mënyrë legjitime Qipros. Rezoluta 550 e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara e vitit 1984 u bën thirrje anëtarëve të Kombeve të Bashkuara të mos e njohin Republikën Turke të Qipros Veriore.

Si rezultat i angazhimit të dy komuniteteve dhe vendeve garantuese për të gjetur një zgjidhje paqësore të mosmarrëveshjes, Kombet e Bashkuara mbajnë një zonë tampon (të njohur si "Vija e Gjelbër") për të shmangur çdo tension dhe armiqësi të mëtejshme ndërkomunale. Kjo zonë ndan zonat jugore të Republikës së Qipros (të banuara kryesisht nga grekët qipriotë), nga zonat veriore (ku banojnë tani turqit qipriotë dhe kolonët turq). Vitet 2010 kanë parë ngrohjen e marrëdhënieve midis grekëve dhe turqve qipriotë, me bisedimet që rinovuan zyrtarisht në fillim të 2014. Negociatat Crans-Montana ngritën shpresat për një zgjidhje afatgjatë, por ato përfundimisht ngecën. Bisedimet e udhëhequra nga OKB-ja në vitin 2021 dështuan gjithashtu.

 Shiko edhe 

 Qiproja
 Qiproja Veriore

 Referime 

Kategoria:Mosmarrëveshja e Qipros
Kategoria:Qipro