Dialekti fiorentin

Category:Language articles without speaker estimate
Category:Dialects of languages with ISO 639-3 code
Category:Languages without ISO 639-3 code but with Glottolog code

Dialekti fiorentin ose gjuha popullore (  ose ) është një varietet i gjuhës toskane, një gjuhë romane e folur në qytetin italian të Firences dhe rrethinat e tij të afërta.

Një variant pedagogjik i marrë që rrjedh prej tij historikisht, quhej dikur  (fjalë për fjalë, 'shqiptimi i ndryshuar fiorentin').

 Letërsia 
Shkrimtarë të rëndësishëm si Dante Alighieri, Françesko Petrarka, Xhovani Bokaço dhe, më vonë, Nikolo Makiavell dhe Françesko Guçardini shkroi në toskanisht/fiorentinë letrare, ndoshta shembulli më i njohur ishte Komedia Hyjnore e Dantes.

 Dallimet nga italishtja standarde 
Fiorentini dhe toskanishtja në përgjithësi, mund të dallohen nga italishtja standarde nga dallimet në tipare të shumta në të gjitha nivelet: fonologji, morfologji, sintaksë dhe leksik .

Ndoshta ndryshimi më i vërejtur nga italianët dhe të huajt njihet si gorgia toscana (fjalë për fjalë 'fyti toskan'), një rregull i dobësimit të bashkëtingëlloreve i përhapur në Toskanë, në të cilin fonemat plozive pa zë , ,  shqiptohet ndërmjet zanoreve përkatësisht si fërkueset, ,  . Sekuenca  la casa 'shtëpia', për shembull, shqiptohet , dhe  buco 'vrima' realizohet si  . I paraprirë nga një pushim ose një bashkëtingëllore,  prodhohet si  (si në fjalën casa vetëm ose në frazën in casa ). Alternime të ngjashme fitohen për  → ,  dhe  → ,  .

Forcimi i një bashkëtingëllore të zgjatur ndodh kur fjala e mëparshme shkakton dyfishim sintaksor ( raddoppiamento fonosintattico ) kështu që bashkëtingëllorja fillestare  e pipa 'llullë' ka tre forma fonetike:  në  e folur si një fjalë e vetme ose pas një bashkëtingëllore,  nëse paraprihet nga një zanore si në  la pipa 'tubi' dhe  (e transkriptuar gjithashtu  ) në  tre pipe 'tre tuba'.

Alternimet paralele të jofërkueseve  dhe  janë gjithashtu tipike për fiorentinin, por aspak të kufizuara në të apo edhe në toskanisht. Fjala gelato shqiptohet me  pas një pauze ose një bashkëtingëllore,  pas një zanoreje dhe  nëse zbatohet raddoppiamento ( ,   un gelato,  quattro  tre gelati . Në mënyrë të ngjashme, bashkëtingëllorja fillestare e  cena 'darkë' ka tre forma fonetike, ,  dhe  . Në të dyja rastet, varianti më i dobët shfaqet midis zanoreve (  rajone 'rajon',  quattro gelati ;  la cena,  bacio 'puthje').