Sorbet

Sorbet është një ëmbëlsirë e ngrirë e bërë duke përdorur akull të kombinuar me lëng frutash, purée frutash ose përbërës të tjerë, si verë, liker ose mjaltë. Në përgjithësi, sorbetet nuk përmbajnë produkte të qumështit.

Etimologjia
Fjala sorbet rrjedh nga italishtja sorbetto, e cila nga ana tjetër erdhi nga turqishtja osmane ose sharbat iraniane, fillimisht duke iu referuar një lloj pijeje.Oxford English Dictionary Fjala sharbat rrjedh nga folja arabe shariba, që do të thotë "të pish".Davidson, Alan. The Oxford Companion to Food.

Sherbet në Evropë ende i referohet një lloj pije me shije, ndërsa sherbet i Amerikës së Veriut është i ngjashëm me sorbet. August Escoffier e përshkruan sorbet si "akullore shumë të lehta dhe mezi të ngjizura, të shërbyera pas ushqimeve. Ato shërbejnë për freskimin e stomakut; përgatitjen e tij për të marrë siç duhet pjekjen. Janë meze dhe ndihmojnë për të ndihmuar tretjen".August Escoffier, The Escoffier Cook Book, 1976, , translation of Le Guide Culinaire, 1903, p. 853 Sorbet nganjëherë quhet "akull uji".

Historia
Besohet se sorbetet e kanë origjinën në Persinë e lashtë që në vitet 550-530 pes. Ka një numër mitesh legjendare të origjinës, të pambështetura nga ndonjë dëshmi e njohur, që ia atribuojnë origjinën e sorbet figurave historike si perandorit romak Neroni, Marco Polo dhe dukeshës italiane Catherine de' Medici.

Romakët nuk shtuan akull në pijet e tyre, sepse akulli lehtësisht i arritshëm përgjatë shpateve më të ulëta të maleve nuk ishte sanitar për t'u përdorur në përgatitjen e ushqimit. Pijet e ftohta besohej se shkaktonin konvulsione, dhimbje barku dhe një mori sëmundjesh të tjera. Hipokrati dihej se kishte kritikuar pijet e ftohta për shkaktimin e "flukseve të stomakut", ndërsa Seneka kritikoi kostot ekstravagante që lidhen me ëmbëlsirat e ftohta. Pavarësisht kësaj, akulli dhe bora ishin përbërës të çmuar në kuzhinat e lashta, duke përfshirë kuzhinat japoneze, kineze, greke dhe romake.

Përmendja e parë perëndimore e sorbet është një referencë italiane për diçka që pinë turqit. Fjala sherbet hyri në gjuhën italiane si sorbetto, e cila më vonë u bë sorbet në frëngjisht. August Escoffier e përshkruan sorbet si "akujt shumë të lehta dhe mezi të ngjizura, të shërbyera pas ushqimeve. Ato shërbejnë për freskimin e stomakut; përgatitjen e tij për të marrë siç duhet pjekjen. Janë meze dhe ndihmojnë për të ndihmuar tretjen".August Escoffier, The Escoffier Cook Book, 1976, , translation of Le Guide Culinaire, 1903, p. 853 Ai rekomandon që ato të regjistrojnë 15° në sakarometër dhe të jenë të konsistencës së pijshme.

Receta e parë në frëngjisht për akulloret me shije shfaqet në vitin 1674, në Recueil de curiositéz rares et nouvelles de plus admirables effets de la nature të Nicholas Lemery. Recetat për sorbeti u botuan në edicionin e vitit 1694 të Lo Scalco alla Moderna (The Modern Stiward) të Antonio Latinit. Recetat për akulloret me shije fillojnë të shfaqen në Nouvelle Instruction pour les Confitures, les Liqueurs, et les Fruits të François Massialot, duke filluar me botimin e vitit 1692. Recetat e Massialot rezultojnë në një strukturë të trashë dhe me guralecë. Latini pretendon se rezultatet e recetave të tij duhet të kenë konsistencën e hollë të sheqerit dhe borës. Kur evropianët kuptuan se si të ngrinin sherbetin, ata filluan të bënin sorbeto duke shtuar lëngje frutash dhe aromatizues në një bazë shurupi të thjeshtë të ngrirë. Në sherbeti në SHBA përgjithësisht nënkuptonte një qumësht akulli, por recetat nga manualet e hershme të shatërvanit të sodës përfshijnë përbërës të tillë si xhelatinë, të bardhat e vezëve të rrahura, kremin ose qumështin.

Përgatitja
Ashtu si granitat dhe akulloret e tjera, sorbet mund të bëhet pa prodhues akulloreje. Alkooli, mjalti ose shurupi i misrit mund të shtohet për të ulur pikën e ngrirjes dhe për të bërë sherbet më të buta.

Sorbet zakonisht bëhet me fruta të freskëta dhe shurup të thjeshtë, por ekzistojnë lloje të tjera përgatitjesh. Sorbet i tortës shërbehet si pastrues i qiellzës midis kurseve të shijshme të një vakti. Sorbet i verës së zier mund të bëhet me verë të kuqe, portokall, limon, erëza mulling, port rubin dhe të bardha veze. Sorbet i muskatit bëhet me verë ëmbëlsire, lëng limoni dhe vezë të bardha. 

Givré (frëngjisht për "brymosur") është termi për një sorbet që shërbehet në një lëvozhgë kokosi të ngrirë ose fruta të zbrazura, të tilla si një limon. Agraz është një lloj sorbet me aromë acidike që i atribuohet nga Larousse Gastronomique rajonit të Magrebit të Afrikës së Veriut. Është bërë nga bajame, lëng verzi dhe sheqer.

Referime


Kategoria:Ëmbëlsira të ngrira
Kategoria:Ëmbëlsirat iraniane
Kategoria:Kuzhina italiane
Kategoria:Kuzhina vegane