Margherita Sarrocchi

Margherita Sarrocchi ( , Napoli – 29 tetor 1617, Romë ) ishte një poet italian dhe një mbështetës i teorive të Galileos. Ajo ishte gjithashtu një studente matematike me një larmi të madhe interesash në shkencat e tjera.  Sarrocchi kishte shumë interesa të tjera shkencore si gjeometria, astronomia dhe filozofia natyrore. Megjithatë, shkrimet e saj në këto fusha kanë humbur ose janë shkatërruar. Punimet e Sarrochi-t janë harruar dhe lënë pas si shumë shkencëtare të tjera femra.  Margherita Sarrocchi ishte fillimisht shoqe dhe dashnore e mundshme, pastaj rivale dhe armike e Giambattista Marino, dhe shkroi një poemë epike në njëzet e tre kanto, Scanderbeide, duke festuar bëmat heroike të Skënderbeut kundër turqve osmanë.

 Arsimi dhe martesa 
Margherita Sarrocchi lindi në Gragnano në zonën napolitane rreth vitit 1560. Babai i saj ishte një Giovanni; emri i nënës së saj nuk dihet. Pezzini 2017, n.p.

Pas vdekjes së babait të saj, ajo u shkollua në Romë, fillimisht në manastirin e Santa Cecilia në Trastevere, më pas nga Guglielmo Sirleto, bibliotekari i Vatikanit, studiuesi Rinaldo Corso dhe më në fund nga Luca Valerio, matematikan dhe studiues grek.  Valerio, si Sarrocchi më vonë në jetë, gjithashtu kishte lidhje me Galileon. 

Pas vdekjes së babait të saj, ajo u shkollua në Romë, fillimisht në manastirin e Santa Cecilia në Trastevere, më pas nga Guglielmo Sirleto, bibliotekari i Vatikanit, studiuesi Rinaldo Corso dhe më në fund nga Luca Valerio, matematikan dhe studiues grek. Pezzini 2017, n.p. Valerio, si Sarrocchi më vonë në jetë, gjithashtu kishte lidhje me Galileon. 
parapamje|Girolamo Francino, S. Ceciliæ (1588)

Në Santa Cecilia, me sugjerimin e kujdestarit të saj, kardinali Guglielmo Sirleto, Margarita nisi të arsimohej në shkencat dhe artet. Kështu ajo filloi rrugëtimin e saj si një grua e hershme në shkencë. Në moshën 15-vjeçare, ajo botoi poezinë e saj të parë.

Në 1599, ajo u martua me Carlo Birago, një zotëri piemontez. Ajo mbeti e ve në vitin 1613, siç dëshmohet nga një letër nga Valerio drejtuar Galileos, e datës gusht të atij viti. Pezzini 2017, n.p.

Në kohën e jetës së saj, gratë në fushën publike shpesh nuk respektoheshin. Ajo u përball me shumë polemika dhe kritika gjatë jetës së saj për veprat e saj. Megjithatë, ajo fitoi mbështetjen e shumë të tjerëve gjatë kohës së saj, duke përfshirë Galileo. 

 Akademizmi 
Sarrocchi iu bashkua Accademia degli Umoristi rreth vitit 1602, gjë që e bëri atë gruan e parë që ishte anëtare e rregullt e një akademie.  Në total, ajo ishte pjesë e të paktën tre akademive formale.  Për më tepër, ajo ndihmoi në formimin e një akademie jozyrtare të quajtur Ordinati pas largimit nga akademia Umoristi.  Ajo ishte shumë e talentuar, pasi shumë intelektualë, si Niccolò Toppi, raportuan se sa e aftë ishte.  Edhe pse kishte talent të madh, Sarrocchi konsiderohej si mburrëse dhe e pamëshirshme ndaj individëve që nuk respektonin apo pajtoheshin me pozicionet e saj, pasi ajo ishte e vetëdijshme se ishte një grua me prestigj të madh.  Ajo nuk ishte e pëlqyer nga shumë njerëz, përfshirë Giambattista Marino.  Fillimisht këta të dy ishin miq të ngushtë.  Sidoqoftë, Sarrocchi gjeti gabime në disa nga punët e tij, për të cilat ai u ofendua.  Ekziston një teori që, fillimisht, Marino dhe Sarrocchi ishin të përfshirë në mënyrë romantike, por kur marrëdhënia e tyre përfundoi, Sarrocchi më pas u hidhërua me Marino.  Ka pak prova për këtë teori. 

 Marrëdhënia me Galileon 
Sarrocchi dhe Galilei ndoshta janë takuar personalisht në 1611 në Romë, ku shkencëtari qëndroi nga 29 mars deri më 4 qershor. Ajo ishte atje për t'u treguar anëtarëve të Curia vlefshmërinë e zbulimeve të tij shkencore që ishin bërë publike me botimin e Sidereus Nuncius . Korrespondenca e drejtpërdrejtë ndodhi midis 29 korrikut 1611 dhe 9 qershorit 1612. Kjo grusht letrash, së bashku me një shkëmbim letrash me rrethin e Galileos, dëshmon për meritën që Sarrocchi gëzonte midis intelektualëve të kohës së saj, madje edhe për aftësitë në astronomi, gjeometri dhe fizikë. Pezzini 2017, n.p. Sarroki dhe Galielo vazhdimisht i shkruanin njëri-tjetrit. Ajo kërkoi këshilla për The Scanderbeide, si dhe korrespondonte në lidhje me gjetjet e tij. Sarrocchi mbrojti Galileon dhe zbulimet e tij, jo vetëm në letrat e drejtpërdrejta drejtuar Galileos, por edhe në letrat e saj drejtuar të tjerëve.  Korrespondencat e saj me Galileon mbijetuan gjatë gjithë viteve, ndërsa shumë prej veprave të tjera të saj ishin më pak me fat. Vetëm shtatë nga letrat e Sarrokit dhe Galileos që korrespondojnë me Scanderbeide ekzistojnë sot. 

Sarrocchi ishte e njohur për mbledhjet e saj, ose siç i quanin "ridotto".  Ajo mblidhte mendjet e mëdha të kohës dhe diskutonte për literaturën dhe gjetjet shkencore. Më e rëndësishmja, Galileo mori pjesë në këto mbledhje. Galileo dhe Sarrocchi u bënë korrespondentë. Ata diskutuan gjetjet e reja shkencore të Galileos, duke përfshirë satelitët e Jupiterit. Ndërsa afroheshin më shumë, Sarrocchi madje i dërgoi Galileos një kopje të shkrimit të saj, The Scanderbeide . 

Sarrocchi ishte i shqetësuar me opinionet e Galileos mbi strukturën e Scanderbeide .  Ajo e dinte se do të kishte shumë që do ta kritikonin punën e saj, ndaj kërkoi komentet e intelektualëve të ndryshëm rreth The Scanderbeide .  Ajo i shkroi Galileos dhe i dërgoi kopje të shumta të The Scanderbeide derisa do të merrte një kopje pa shënime apo sugjerime. Madje, ajo deklaroi në një letër drejtuar Galileos se, "[ajo] do të pranojë çdo kritikë që ju bëni si shenjë e mirësisë dhe dashurisë suaj të madhe".  Ajo u përpoq ta bënte stilin më "toskan".  Së bashku, ata i shkruanin njëri-tjetrit për të përmirësuar veprat e tyre. Sarrocchi po kërkonte mënyra për të përmirësuar The Scanderbeide, ndërsa Galileo po kërkonte mbështetje për arritjet e tij në mënyrë që të fitonte lidhje shtesë.  Ai i dërgoi Sarrokit kopje të Diskursit mbi trupat lundrues (1612) dhe Letrat mbi njollat e diellit për kontributin e saj.  Përmes korrespondencës së saj me Galileon, zbulohet shumë për The Scanderbeide, si përbërja, karakteristikat gjuhësore dhe stili i të shkruarit.  Për shkak se Sarrocchi ishte një grua e arsimuar e kohës, ajo kërkoi mbështetje nga Galileo, dhe në këmbim, ajo mbështeti kërkimet astronomike të Galileos.

Me ndihmën e Galileos për të shkruar The Scanderbeide, ajo i ofroi atij një vend në librin e saj. Ajo do të përdorte emrat e paraardhësve të tij dhe madje edhe emrin e tij si personazhe në poemë. Megjithatë, emri i tij nuk u redaktua kurrë në The Scanderbeide . 

Sarrocchi ishte anëtar i akademive romake të Umoristi dhe Ordinati si dhe i Accademia degli Oziosi në Napoli. Pezzini 2017, n.p.

Edhe pse Sarrocchi dhe Galileo kryesisht i shkruan njëri-tjetrit për Scanderbeide dhe modifikimet e mundshme që autorja duhet t'i bëjë poezisë së saj, ata gjithashtu shkruan për Galileon dhe zbulimet e tij. Sarrocchi premtoi se do ta mbronte atë dhe gjetjet e tij në këmbim të këshillës së tij për shkrimin e saj. Megjithatë, pas vitit 1613, letrat e tyre u ndalën dhe nuk ka asnjë provë të mëtejshme të korrespondencës së tyre. 

Sarrocchi përfundoi në grupin e gjerë të miqve të Galileos për shkak të korrespondencës së tyre mbi veprat e tyre shkencore dhe letrare. Galileo synonte që Sarrocci të ishte një ndërlidhës në parakalimin e Romës nga Koperniku . Megjithatë, Sarrochi ishte ortodokse dhe pikëpamjet intensive të Kopernikut të Galileos e shkulën atë. Ndryshimet në pikëpamjet e saj për Galileon prishën planet e tij për të përdorur Sarrochi si një mënyrë për të depërtuar në Romë. 

 Shkrimet 
parapamje|281x281px| "Çfarë shprese do t'ju mbetet, çfarë strehe dhe në cilën tokë të banoni, nëse e humbisni këtë tokë?" — Fjalimi i Vrana Kontit (Canto 23) Sarrocchi e portretizon Vranën si kalorësi arketipale të Rilindjes.

 Scanderbeide 
Scanderbeide, është një vepër e frymëzuar nga bëmat e luftëtarit shqiptar të lirisë Skënderbeu, që u botua në Romë nga Lepido Faci në vitin 1606, i paplotë (njëmbëdhjetë kanto nga njëzet e katër të parashikuara) dhe me shumë gabime. Nuk u shfaq përsëri deri në vitin 1623, kur u botua, pas vdekjes, në Romë, për Andrea Fei, në njëzet e tre kanto, në një gjendje pothuajse të plotë. Pezzini 2017, n.p. Reichenbach 1936, n.p.

Personazhi kryesor, Skënderbeu, lindi në vitin 1405. Skënderbeu luftoi kundër turqve, të cilët ishin pjesë e Perandorisë Osmane dhe ishin armiq të mëdhenj të kishës romake.  Më 1443 në Betejën e Nishit në Serbi, Skënderbeu dhe nipi i tij Hamza Kastrioti dezertuan pasi hungarezët mposhtën osmanët.  Së bashku Skënderbeu dhe Kastrioti morën fortesa, përfshirë Krujën.  Ai hoqi dorë nga besimi i tij islam dhe luftoi për të ruajtur tokat e tij dhe për të krijuar aleanca.  Këto aleanca ishin komplekse dhe, nganjëherë, të paqëndrueshme.  Aleancat u quajtën përfundimisht Lidhja e Popullit Shqiptar. 

Skënderbeu ishte një udhëheqës dhe luftëtar i aftë, gjë që e lejoi të ishte i suksesshëm politikisht dhe ushtarakisht.  Skënderbeu u përpoq të bënte kryqëzatë kundër osmanëve duke punuar me kishën.  Megjithatë, këto përpjekje nuk ishin të frytshme.  Skënderbeu vdiq në Alessio nga malaria gjatë një kohe kur lufta e tij nuk dukej e favorshme.  Gruaja dhe djali i tij u shpërngulën në Itali. 

Si dhe Sarrocchi duke kërkuar këshilla nga Galileo në The Scanderbeide, ajo gjithashtu i dha Galileos aftësinë për të shtuar një dedikim. Ajo deklaroi se donte që ai të shkruante një dedikim pasi të lexonte shkrimin e saj, të bënte një dedikim të edukuar nëse ishte e përshtatshme. 

 Përkthimi 
Rinaldina Russell, profesoreshë e merituar e gjuhëve dhe letërsive evropiane në Universitetin e qytetit të Nju Jorkut, Queen's College, ka prodhuar një përkthim të pjesshëm të Scanderbeide në prozë angleze për University of Chicago Press: Scanderbeide: The Heroic Deeds of George Scanderbeg, King of Epiri (tetor 2006). 

Botimi i parë i plotë me komente

Botimi i parë i plotë dhe i shënuar u botua në vitin 2025 nga Centro di Cultura e Storia Amalfitana, redaktuar nga Olimpia Gargano.

 Shkrime tjera 
Sarrocchi kontribuoi në shumë vepra shtesë, disa prej të cilave nuk janë më të pranishme.  Për shembull, ajo botoi një ese gjeometrike mbi vëllimin dhe gravitetin e trupave të ngurtë të titulluar "Ex geometria habentur aliquot eius demontrationes allata ab eodem Luca Valerio in suo Commentatio ad Euclidem".  Përveç kësaj, ajo shkroi një traktat teologjik për hirin dhe vullnetin e lirë domenikane dhe jezuit të quajtur De praedestinatione .  Për më tepër, ajo dha komente për Hero dhe Leander, shkruar nga Giovanni Della Casa .  Më në fund, ajo ndërtoi një poezi për Felice Orsinin për antologjinë e vargjeve në moshën pesëmbëdhjetëvjeçare dhe krijoi sonete të shkruara me Torquato Tasso që besohet se kanë të bëjnë me një udhëtim shpirtëror. 

 Interesat shtesë 
Sarrocchi ishte gjithashtu i njohur për të qenë i interesuar në shkencë, veçanërisht në astronomi. Ajo ishte gjithashtu shumë e interesuar për astrologjinë, veçanërisht për kartat e lindjes. Megjithatë, kërkimet dhe puna e saj në këtë fushë u zvogëluan për shkak se ajo ishte një grua. Ajo u pushua shpesh nga puna dhe puna e saj shpesh manipulohej nga burrat. 

 Referime

Kategoria:Lindje - Vitet 1560
Kategoria:Poete italiane
Kategoria:Njerëz nga Napoli
Kategoria:Vdekje 1617