Dukati i Lituanisë

Dukati i Lituanisë (Latin: Ducatus Lithuaniae; Lituanisht: Lietuvos kunigaikštystė) ishte një formacion shtetëror-territorial i lituanezëve etnikë që ekzistonte nga shekulli i 13-tëC. Rowell, Lithuania Ascending: A Pagan Empire Within East-central Europe, 1295–1345 deri në vitin 1413. Për pjesën më të madhe të ekzistencës së tij, ai ishte një pjesë përbërëse dhe një bërthamë e Dukatit të Madh të Lituanisë. Emra të tjerë alternativë të formacionit territorial, të përdorur në periudha të ndryshme, ishin Aukštaitija ose Toka e Lituanisë (shek. 13), Dukati i Vilniusit (shek. 14 - fillimi i 15-të), Lituania e duhur, ose thjesht Lituania (në një kuptim të ngushtë).

Historia

Formacioni u shfaq në pjesën qendrore dhe lindore të Lituanisë së sotme, e njohur si Aukštaitija, ose Toka e Lietuvës (lituanisht: Lietuvos žemė). Supozohet se është formuar në Lituaninë qendrore në bregun e majtë të lumit Neris dhe është zgjeruar me shpejtësi drejt lindjes. Kjo tokë u përmend në 1009 si Litua (shih Emri i Lituanisë). Territori drejtohej nga krerët e një fisi etnik lituanez, Aukštaitians ose "Lituanezët", në kuptimin origjinal të termit.

Pas zgjerimit të shtetit lituanez në shekullin e 13-të, kur u bë i njohur si Dukati i Madh i Lituanisë dhe Mbretëria e Lituanisë (1251–1263), Dukati i Lituanisë u bë një njësi administrative, e qeverisur nga dukatI njohur si kunigaikštis në lituanisht, një fjalë që rrjedh nga kunigas, vetë rrjedh nga gjermanishtja künig, që do të thotë "mbret" dhe e trashëguar përmes lidhjeve dinastike. Qendra kryesore administrative e Dukatit deri në fund të shekullit të 13-të mund të ketë qenë Kernavė.

Është e mundur që Dukati i Lituanisë, i cili u bë i njohur si Dukati i Vilniusit nga shekulli i 14-të, u formua nga pjesa lindore e Dukatit origjinal të Lituanisë nën sundimin e Dukës së Madhe të Lituanisë Vytenis në fundi i shekullit të 13-të; pjesa jugperëndimore e saj u shndërrua në një Dukat të veçantë të Trakait, nën dominimin e Gediminas, i cili ishte vendosur në kështjellën e sapondërtuar Senieji Trakai. Dihet me siguri se Dukati i Trakait ekzistonte si domeni i Kęstutis në fillim të sundimit të tij në 1337. Ai ishte një paraardhës i Voivodeshipit të ardhshëm Trakai.

Duka i fundit i Lituanisë (latinisht: Dux Lithuaniae) ishte Vytautas i Madh, i cili, si rezultat i Traktatit të Astravës të vitit 1392, mori Dukatin nga Jogaila, i cili, nga ana tjetër, e kishte trashëguar atë nga babai i tij Algirdas. Që nga viti 1397, Dukati kishte statusin e pleqësisë, të krahasueshme me atë të Pleqësisë së Samogitisë. Pas reformës administrative të vitit 1413 nga Vytautas, bazuar në Unionin e Horodlo, Dukati u bë pjesë e voivodeship të sapokrijuar të Vilniusit të Dukatit të Madh të Lituanisë.

Shiko gjithashtu
Historia e Lituanisë
Historia e Lituanisë (1219–1295)
Historia e Vilnius
Lituania e duhur

Referime

Kategoria:Historia e Lituanisë (1219–1569)
Kategoria:Njësi administrative të mëparshme në Lituani
Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara në shekullin e 13-të