Korsari

Një privateer është një person privat ose anije që angazhohet në luftën detare nën një komision lufte. Meqenëse grabitja nën armë ishte një aspekt i zakonshëm i tregtisë në det, deri në fillim të shekullit të 19-të të gjitha anijet tregtare mbanin armë. Një autoritet sovran ose i deleguar lëshonte komisione, të referuara gjithashtu si letra të markës, gjatë kohës së luftës. Komisioni e fuqizoi mbajtësin të kryente të gjitha format e armiqësisë të lejueshme në det me përdorimet e luftës. Kjo përfshinte sulmimin e anijeve të huaja dhe marrjen e tyre si çmime dhe marrjen rob të ekuipazheve për shkëmbim. Anijet e kapur ishin subjekt i dënimit dhe shitjes sipas ligjit të çmimeve, me të ardhurat të ndara sipas përqindjes midis sponsorëve të privateer, pronarëve të anijeve, kapitenëve dhe ekuipazhit. Një përqindje e përqindjes zakonisht shkonte tek emetuesi i komisionit (d.m.th. sovrani).

Privateering i lejoi sovranët të rrisin të ardhurat për luftë duke mobilizuar anije të armatosura private dhe detarë për të plotësuar pushtetin shtetëror. Për pjesëmarrësit, privateering siguroi potencialin për të ardhura dhe fitime më të mëdha sesa mund të arrihet si një marinar tregtar ose peshkatar. Megjithatë, ky nxitje rriti rrezikun që privateer-ët t'i drejtoheshin piraterisë kur mbaroi lufta.

Komisioni zakonisht mbronte privateer-ët nga akuzat për piraterinë, por në praktikë ligjshmëria historike dhe statusi i privateers mund të ishte i paqartë. Në varësi të sovranit specifik dhe periudhës kohore, komisionet mund të lëshohen me nxitim; privatët mund të ndërmarrin veprime përtej asaj që ishte autorizuar në komision, duke përfshirë edhe pas skadimit të tij. Një privateer që vazhdoi bastisjen pas skadimit të një komisioni ose nënshkrimit të një traktati paqeje mund të përballet me akuza për pirateri. Rreziku i piraterisë dhe shfaqja e sistemit modern shtetëror të kontrollit të qendërzuar ushtarake shkaktoi rënien e privateering deri në fund të shekullit të 19-të.

Privateers të shquar
Privateers që konsideroheshin të ligjshëm nga qeveritë e tyre përfshijnë:
 Miguel Enríquez (Portoriko)
 Pieter van der Does (Perandoria Holandeze)
 Amaro Pargo (Perandoria Spanjolle ose Monarkia Hispanike)
 Hajredin Barbarosa (Perandoria Osmane)
 Robert Surcouf (Francë)
 Lars Gathenhielm (Suedi)
 Sir Francis Drake (Angli)
 Sir John Hawkins (Angli)
 Juana Larando (Basque Country)

Anije
Sipërmarrësit konvertuan shumë lloje të ndryshme anijesh në privateers, duke përfshirë anije luftarake të vjetruara dhe anije tregtare të rindërtuara. Investitorët do të armatosnin anijet dhe do të rekrutonin ekuipazhe të mëdha, shumë më të mëdha se sa do të mbante një tregtar ose një anije detare, në mënyrë që të grumbullonin çmimet që kapnin. Privateers në përgjithësi lundronin në mënyrë të pavarur, por nuk ishte e panjohur për ta formimi i skuadroneve, apo bashkëpunimi me marinën e rregullt. Një numër privateers ishin pjesë e flotës angleze që kundërshtoi Armadën Spanjolle më 1588. Privateers në përgjithësi shmangnin takimet me anijet luftarake, pasi takime të tilla do të ishin në rastin më të mirë të padobishme. Megjithatë, takime të tilla ndodhën. Për shembull, në vitin 1815 Chasseur takoi HMS St Lawrence, vetë një ish-privateer amerikane, duke e ngatërruar atë me një tregtar deri vonë; në këtë rast, megjithatë, privati mbizotëroi.

Shtetet e Bashkuara përdorën skuadrone të përziera fregatash dhe private në Luftën Revolucionare Amerikane. Pas Revolucionit Francez, privateers francezë u bënë një kërcënim për anijet britanike dhe amerikane në Atlantikun perëndimor dhe Karaibe, duke rezultuar në Kuazi-Luftën, një konflikt i shkurtër midis Francës dhe Shteteve të Bashkuara, i zhvilluar kryesisht në det, dhe për blerjen e Bermuda sloop nga Marina Mbretërore për të luftuar privatët francezë.Bermuda Gazette and Weekly Advertiser August 15, 1795

Referime


Kategoria:Lufta detare
Kategoria:Pushtet luftarake
Kategoria:Profesione të vjetruara