Vishnu

Vishnu (  Sanskritisht:  विष्णु , romanizuar si: Viṣṇu, ' Depërtuesi' ,), i njohur gjithashtu si Narayana dhe Hari, është një nga hyjnitë kryesore të hinduizmit . Ai është qenia supreme brenda vaishnavizmit, një nga traditat kryesore brenda hinduizmit bashkëkohor.  

Vishnu njihet si Ruajtësi brenda Trimurtit, hyjnia e trefishtë e hyjnisë supreme që përfshin Brahmën dhe Shivën.  Gavin Flood, An Introduction to Hinduism (1996), p. 17. Në Vaishnavizëm, Vishnu është qenia supreme që krijon, mbron dhe transformon universin . Në traditën e Shaktizmit, perëndesha, ose Adi Shakti, përshkruhet si Para Brahmani suprem, megjithatë Vishnu nderohet së bashku me Shivën dhe Brahmën. Tridevi thuhet se është energjia dhe fuqia krijuese ( Shakti ) e secilit, me Lakshmin që është partnerja e barabartë plotësuese e Vishnut.  Ai është një nga pesë hyjnitë e njëvlershme në Panchayatana puja të traditës Smarta të hinduizmit.  Sipas Vaishnavizmit, qenia supreme është me cilësi ( Saguna ), dhe ka formë të caktuar, por është e pakufishme, transhendente dhe Brahmani i pandryshueshëm absolut, dhe Atmani (Vetja) parësore e universit.  Ka shumë përshkrime dashamirëse por dhe të frikshme të Vishnut. Në aspekte dashamirëse, ai përshkruhet si një qenie e gjithëdijshme që fle mbi mbështjelljet e gjarprit Shesha (i cili përfaqëson kohën) që noton në oqeanin pararendës me qumësht të quajtur Kshira Sagara me bashkëshorten e tij, Lakshmi.  Sa herë që bota kërcënohet nga e keqja, kaosi dhe forcat shkatërruese, Vishnu zbret në formën e një avatari (mishërimi) për të rivendosur rendin kozmik dhe për të mbrojtur dharman . Dashavatara janë dhjetë avatarët kryesorë të Vishnut. Nga këto dhjetë, Rama dhe Krishna janë më të rëndësishmit. 
Category:Articles having different image on Wikidata and Wikipedia
Category:Instances of Lang-sa using second unnamed parameter
 Nomenklatura 
Vishnu (ose Viṣṇu, sanskritisht: विष्णु ) do të thotë 'gjithëpërhapur' Vishnu Sahasranāma, translated by Swami Chinmayananda.  dhe, sipas Medhātith (  es), "ai që është gjithçka dhe brenda gjithçkaje".  Studiuesi i Vedangas, Yaska (shekulli IV p.e.s.) në Nirukta e përkufizon Vishnun si viṣṇur viṣvater vā vyaśnoter vā ('ai që hyn kudo'); duke shtuar gjithashtu atha yad viṣito bhavati tad viṣnurbhavati ('ajo që është e lirë nga prangat dhe skllavëria është Vishnu'). 

 Trimurti 
Veçanërisht në Vaishnavizëm, Trimurti (i njohur gjithashtu si Triada Hindu ose Trinia e Madhe ) See Apte, p. 485, for a definition of Trimurti as 'the unified form' of Brahmā,  and Śiva, as well as the use of phrase "Hindu triad." See: Jansen, p. 83, for the term "Great Trinity" in relation to the Trimurti. përfaqëson tre forcat themelore ( guṇat) përmes të cilave universi krijohet, mirëmbahet dhe shkatërrohet në vazhdimësi ciklike . Secila prej këtyre forcave përfaqësohet nga një hyjni hindu: For quotation defining the Trimurti see: Matchett, Freda. 2003.  For the Trimurti system having Brahma as the creator, Vishnu as the maintainer or preserver, and Shiva as the transformer or destroyer see Zimmer (1972) p. 124.

 Brahma : hyjnia kryesuese e Raxhas (pasionit, krijimit)
 Vishnu: hyjnia kryesuese e Sattvas (mirësisë, ruajtjes)
 Shiva : hyjnia kryesuese e Tamave (errësira, shkatërrimi)

 Avatarët 
Koncepti i avatarit (ose mishërimit) brenda hinduizmit lidhet më shpesh me Vishnun, aspektin ruajtës ose mbështetës të Zotit brenda Trimurtit hindu. Avatarët e Vishnut zbresin për të fuqizuar të mirën dhe për të shkatërruar të keqen, duke rivendosur kështu Dharma dhe duke lehtësuar barrën e Tokës. Një pasazh i cituar shpesh nga Bhagavad Gita përshkruan rolin tipik të një avatari të Vishnut:

 Dashavatara 
parapamje| Zoti hindu Vishnu (në qendër) i rrethuar nga avatarët e tij (në drejtim të kundërt të akrepave të orës, nga lart majtas: Matsya ; Kurma ; Varaha ; Narasimha ; Vamana ; Parashurama ; Rama ; Krishna ; Buda dhe Kalki ), oleografi i shekullit të 19-të nga Raja Ravi Varma
Dashavatara është një listë e të ashtuquajturave Vibhava, ose '10 Avatarët [fillorë]' të Vishnut. Agni Purana, Varaha Purana, Padma Purana, Linga Purana, Narada Purana, Garuda Purana dhe Skanda Purana ofrojnë të gjitha lista që përputhen. Të njëjtat Vibhava gjenden gjithashtu në Garuda Purana Saroddhara, një koment ose 'thelb i nxjerrë' i shkruar nga Navanidhirama rreth Garuda Puranës (dmth. jo vetë Purana, me të cilën duket se është ngatërruar):

 Tempujt 
djathtas|parapamje| Tempulli Angkor Wat u ndërtua si një dedikim për Vishnun. 
parapamje| Pamja e përparme e Tempullit Padmanabhaswamy në Thiruvananthapuram, Kerala
parapamje| Tempulli Vishnu në kompleksin e tempullit Prambanan trimurti, Jogjakarta, Indonezi

Kategoria:Hinduizëm