Përdorimi rekreativ i drogës

parapamje|Njeriu i pijshëm dhe një plak duhanpirës, një portret i shekullit të 18-të nga autor anonim
parapamje|L'Absinthe, një portret i 1876 nga Edgar Degas
Përdorimi rekreativ i drogës përfshin përdorimin e një ose më shumë drogave psikoaktive me qëllim të ndezjes së një gjendje të ndryshuar të ndërgjegjes, për kënaqësi personale ose për qëllime argëtuese të ndryshme. Kur një drogë psikoaktive hyen në trupin e një përdoruesi, ajo shkakton një efekt të quajtur dehje. Droga rekreative zakonisht klasifikohen në tre kategori: depresantë (droga që shkaktojnë ndjenjën e relaksit dhe qetësisë), stimulantë (droga që rrisin ndjenjën e energjisë dhe qëndrimit zgjuar) dhe halucinogjene (droga që shkaktojnë shtrembërim të perceptimit si halucinacionet).

Në praktikën e përditshme, përdorimi rekreativ i drogës zakonisht pranohet si një sjellje sociale, përjashtuar nga perceptimi si një kusht mjekësor për vetë-trajtim. Megjithatë, përdorimi i drogës dhe varësia nga droga shpesh janë të stigmatizuara në nivel global. Shumë individë gjithashtu përdorin depresantë të recetuar dhe të kontrolluar si opioidet, opiatet dhe benzodiazepinat. Lista e substancave të kontrolluara që konsiderohen përgjithësisht të paligjshme për posedim ndryshon nga vendi në vend, por zakonisht përfshin kanabisin, kokainën, opioidet, MDMA, amfetaminën, metamfetaminën, psikedelikët, benzodiazepinat dhe barbituratet. Prej vitit 2015, vlerësohet që rreth 5% e popullsisë së moshës 15 deri në 65 vjeç (nga 158 milionë deri në 351 milionë njerëz) kishin përdorur droga të kontrolluara të paktën një herë.

Drogat e zakonshme rekreative përfshijnë kafeinën, që zakonisht gjendet në kafe, çaj, pije joalkoolike dhe çokollatë ; alkool, që gjendet zakonisht në birrë, verë, kokteje dhe pije alkoolike të distiluara ; nikotina, e gjetur zakonisht në duhan, produkte me bazë duhani dhe cigare elektronike ; kanabis dhe hashash (me ligjshmërinë e posedimit që ndryshon brenda/brenda vendit); dhe substancat e kontrolluara të listuara si droga të kontrolluara në Konventën e Vetëm mbi Drogat Narkotike (1961) dhe Konventën për Substancat Psikotropike (1971) të Kombeve të Bashkuara (OKB).  Që nga fillimi i viteve 2000, Bashkimi Evropian (BE) ka zhvilluar disa strategji gjithëpërfshirëse dhe multidisiplinare si pjesë e politikës së tij të drogës për të parandaluar përhapjen e përdorimit dhe abuzimit rekreativ të drogës në popullatën evropiane dhe për të rritur ndërgjegjësimin e publikut mbi efektet negative të drogës. mes të gjitha shteteve anëtare të Bashkimit Evropian, si dhe përpjekjet e përbashkëta me agjencitë evropiane të zbatimit të ligjit, si Europol dhe EMCDDA, për të luftuar krimin e organizuar dhe tregtinë e paligjshme të drogës në Evropë.   

 Arsyet e përdorimit 
parapamje|Bhangngrënësit nga India, shek. 1790; Bhang është një përgatitje ushqimore e kanabisit vendas në nënkontinentin Indian . Është përdorur në ushqim dhe pije që në vitin 1000 pes nga hindutë në Indinë e lashtë . 
Shumë studiues kanë shqyrtuar origjinën e përdorimit rekreativ të drogës, identifikuar disa nga teoritë më të zakonshme si: gjenetika, tipi i personalitetit, çështjet psikologjike, praktikat e vetë-mjekimit, aspektet e seksit, mosha, depresioni, kurioziteti, mërzia, rebelimi, ndjenja e përkatësisë në grup, çështjet familjare dhe lidhjet, historitë traumatike, dështimet në shkollë ose punë, stresorët socio-ekonomikë, presioni i një grupi të ngushtë shoqëror, veprimet delikvente të të rinjve, disponueshmëria, si dhe faktorë historikë ose socio-kulturorë. Në mungesë të një konsensusi për një shkak të vetëm, ekspertët preferojnë të përdorin modelin biopsikosocial. Çdo kombinim faktorësh mund të influencojë përdorimin e drogës nga një individ, duke marrë parasysh se ata ndikojnë reciprokisht njëri-tjetrin. Pavarësisht faktorëve si gjenetika, shëndeti mendor ose përvojat traumatike, faktorët socialë luajnë një rol kritik në ekspozimin dhe disponueshmërinë e llojeve të caktuara të drogës dhe modelet e përdorimit.

Sipas studiuesit të varësisë, Martin A. Plant, disa njerëz përjetonin një periudhë të ripërcaktimit vetjake para se të fillonin përdorimin rekreativ të drogës. Ata shihnin përdorimin e drogës si një pjesë të një stili jetese të përgjithshëm që përfshinte përkatësinë në një nënkulturë, e cila lidhej me statusin e rritur dhe sfidimin e normave shoqërore. Plant shprehet: "Në sytë e përdoruesit, ka shumë arsye pozitive për të qenë pjesë e mjedisit të përdorimit të drogës. Arsyet për përdorimin e drogës duket se lidhen me nevojat për miqësi, kënaqësi dhe status, ashtu si dhe me ndjenjën e pakënaqësisë apo varfërisë. Për shumë njerëz, të bëhen përdorues droge është një deklaratë pozitive dhe jo një përvojë negative".
parapamje|250x250px|Një burrë që pi duhan kanabis në Kalkuta, Indi

 Evolucioni 
Hulumtimet antropologjike kanë sugjeruar se njerëzit "mund të kenë evoluar për të kundërshfrytëzuar neurotoksinat e bimëve". Aftësia për të përdorur kimikate botanike për të shërbyer si neurotransmetues endogjenë mund të ketë përmirësuar normat e mbijetesës, duke i ofruar një avantazh evolucionar. Në këtë kontekst, një dietë tipike kufizuese prehistorike mund të ketë theksuar përfitimin e dukshëm të konsumimit të barnave psikoaktive, të cilat vetë kanë evoluar për të imituar neurotransmetuesit. Për më tepër, përshtatjet kimiko-ekologjike dhe gjenetika e enzimave hepatike, sidomos citokromi P450, kanë shtyrë studiuesit të sugjerojnë se "njerëzit kanë një marrëdhënie bashkë-evolucionare me substancat bimore psikotrope që janë miliona vjet të vjetra".

 Rreziqet për shëndetin 
djathtas|parapamje|Një foto e vitit 1914 e burrave të dehur në një dhomë kthjellimi
djathtas|parapamje|Komplot radar i 20 drogave rekreative të përdorura gjerësisht sipas gjasave të varësisë dhe dëmtimeve fizike dhe sociale 
Niveli i ndikimit dhe lloji i rreziqeve që vijnë nga përdorimi rekreativ i drogës ndryshon shumë me substancën në fjalë dhe sasinë e përdoruar. Ka shumë faktorë në mjedis dhe brenda individit që ndikojnë në ndërveprimin me çdo drogë të veçantë. Alkooli, ndonjëherë, konsiderohet si një nga drogat më të rrezikshme rekreative. Pijet alkoolike, produktet e duhanit dhe produktet e tjera me bazë nikotinë (siç janë cigaret elektronike) dhe kanabisi shihen nga mjekë të ndryshëm si drogat më të zakonshme dhe më të përhapura. Në Shtetet e Bashkuara, Australi dhe Zelandën e Re, fillimi i përgjithshëm i pirjes së alkoolit, duhanit, duhanit të kanabisit dhe konsumit të shumë drogave ndodh shpesh gjatë adoleshencës dhe në mjediset e shkollës së mesme dhe të mesme.

 Dëmtimi i drogës 
Dëmshmëria e drogës përkufizohet si shkalla në të cilën një drogë psikoaktive ka potencialin për të shkaktuar dëme tek përdoruesi dhe matet në disa mënyra, përfshirë varësinë dhe potencialin për dëmtim fizik. Drogat që janë më objektivisht të dëmshme shpesh referohen në bisedë si "droga të forta", ndërsa ato më pak të dëmshme quhen "droga të lehta". Megjithatë, termi "drogë të lehta" është i diskutueshëm për disa kritikë, pasi mund të përmbajë një koncept të rremë që drogat e buta shkaktojnë dëme më të vogla ose të parëndësishme.

 Përdorimi i përgjegjshëm 
Përdorimi i përgjegjshëm i drogës përfshin mospërdorimin e drogës në të njëjtën kohë me aktivitete si vozitja, noti, përdorimi i makinave ose çdo aktivitet tjetër që është i rrezikshëm pa qenë në një gjendje të matur. Kjo praktikë theksohet si një mjet parandalues primar në politikat për reduktimin e dëmit nga drogat. Politikat e reduktimit të dëmit u bënë popullore në fund të viteve 1980, megjithëse filluan në kundërkulturën e viteve 1970, përmes materialeve informuese që përshkruan përdorimin e përgjegjshëm të drogës dhe pasojat e përdorimit të papërgjegjshëm për përdoruesit. Një çështje tjetër është se paligjshmëria e drogës shkakton pasoja sociale dhe ekonomike për përdoruesit - drogat mund të blihen në treg të zi dhe cilësia mund të ndryshojë shumë, duke bërë më të mundshme dozat e tepërta - dhe legalizimi i prodhimit dhe shpërndarjes së drogës mund të reduktojë këto rreziqe dhe rreziqet e tjera të përdorimit të paligjshëm të drogës.

 Parandalimi 
Në përpjekjet për të kufizuar përdorimin rekreativ të drogës, qeveritë në mbarë botën kanë hyrë në fuqi disa ligje që ndalojnë posedimin e pothuajse të gjitha llojeve të drogave rekreative gjatë shekullit të 20-të. Megjithatë, "Lufta kundër drogës" e Perëndimit tani po përballitet me kritika në rritje. Provat janë të pamjaftueshme për të treguar nëse ndërhyrjet e sjelljes ndihmojnë në parandalimin e përdorimit rekreativ të drogës te fëmijët.

 Australia 
Alkooli është droga më e përdorur në Australi. Në fakt, 86.2% e australianëve të moshës 12 vjeç e lart kanë konsumuar alkool të paktën një herë në jetën e tyre, ndërsa vetëm 34.8% e australianëve të moshës 12 vjeç e lart kanë përdorur kanabis të paktën një herë në jetën e tyre.

 Shtetet e Bashkuara 
Nga mesi i shekullit të 19-të deri në vitet 1930, mjekët amerikanë shpesh përshkruanin Cannabis sativa si një ilaç me recetë për kushte të ndryshme mjekësore. Në vitet 1960, lëvizja kundërkulturore prezantoi përdorimin e drogave psikoaktive, duke përfshirë kanabisin. Të rinjtë në moshë madhore dhe studentët e kolegjit raportuan prevalencën rekreative të kanabisit, mes drogave të tjera, në nivele prej 20-25%, ndërsa mendësia kulturore e përdorimit ishte e hapur dhe kurioze. Në vitin 1969, FBI raportoi se numri i arrestimeve për posedim të marijuanës, e cila ishte shpallur e jashtëligjshme në të gjithë Shtetet e Bashkuara sipas Aktit të Taksave të Marihuanës të vitit 1937, ishte rritur me 98% midis viteve 1966 dhe 1968. Pavarësisht pranimit se përdorimi i drogës ishte në rritje mes të rinjve amerikanë gjatë fundit të viteve 1960, sondazhet sugjerojnë se vetëm 4% e popullsisë amerikane kishin përdorur marihuanë deri në vitin 1969. Megjithatë, deri në vitin 1972, ky numër do të rritej në 12%, dhe më pas, ky numër do të dyfishohej deri në vitin 1977.

 Shoqëria dhe kultura 
djathtas|parapamje|Pijet alkoolike me kafeinë, si Vodka Red Bull, janë rrugë të përhapura dhe të ligjshme të administrimit për droga të shumta .
Shumë lëvizje dhe organizata janë të përfshira në debatet për liberalizimin ose kundër liberalizimit të përdorimit të drogave rekreative, veçanërisht në lidhje me legalizimin e marihuanës dhe kanabinoideve për qëllime mjekësore dhe/ose rekreative. Gjithashtu, Nënkulturat kanë shfaqur midis përdoruesve të drogave rekreative, si dhe stile alternative të jetesës dhe lëvizje sociale midis atyre që janë kundër përdorimit të tyre, siç janë teetotalizmi dhe "abstinenca".

Që nga fillimi i viteve 2000, profesionistët mjekësorë kanë njohur dhe trajtuar problemet e rritjes së konsumit të pijeve alkoolike dhe drogave të klubit (si MDMA, kokaina, rohypnol, GHB, ketamina, PCP, LSD dhe metamfetamina) të lidhura me kulturën e festave dhe konsumit të adoleshentëve dhe të të rinjve në botën perëndimore. Studimet kanë treguar se adoleshentët kanë më shumë gjasa sesa të rriturit e rinj për të përdorur drogë, dhe konsumi i drogave në klub është shumë i lidhur me sjellje kriminale dhe rrezikun e abuzimit ose varësisë së pijeve alkoolike.

 Rrugët e administrimit 
parapamje|Inflamacion i barit pluhur
Drogat shpesh shoqërohen me një rrugë të veçantë administrimi . Shumë barna mund të konsumohen në më shumë se një mënyrë. Për shembull, marihuana mund të gëlltitet si ushqim ose të tymoset, dhe kokaina mund të "nuhatet" në vrimat e hundës, të injektohet ose, me modifikime të ndryshme, të tymoset.

 Referime 

 Leximi më tej 





Kategoria:Droga
Kategoria:Kultura e drogës
Kategoria:Historia e kontrollit të drogës
Kategoria:Droga psikoaktive