Politika e Maqedonisë së Veriut

Politika në Maqedoninë e Veriut zhvillohet në kuadrin e një republike demokratike përfaqësuese parlamentare, ku kryeministri është kreu i qeverisë dhe i një sistemi shumëpartiak . Pushteti ekzekutiv ushtrohet nga qeveria. Pushteti legjislativ i është dhënë si qeverisë ashtu edhe parlamentit. Gjyqësori është i pavarur nga ekzekutivi dhe legjislativi.  

 Sistemi politik 
Sistemi politik i Maqedonisë së Veriut përbëhet nga tre degë: Legjislativ, Ekzekutiv dhe Gjyqësor . Kushtetuta është ligji më i lartë i vendit.  Institucionet politike konstituohen me vullnetin e qytetarëve të saj me votim të fshehtë në zgjedhje të drejtpërdrejta dhe të përgjithshme. Sistemi i saj politik i demokracisë parlamentare u krijua me Kushtetutën e vitit 1991, e cila përcakton parimet bazë të demokracisë dhe garanton lirinë demokratike qytetare. Zgjedhjet për deputetë në Kuvendin e Maqedonisë së Veriut mbahen në tetor. Kuvendi përbëhet nga 123 deputetë, të cilët zgjidhen për një periudhë katërvjeçare. Nga ky numër, 120 zgjidhen proporcionalisht në 6 njësi zgjedhore nga 20 secila, dhe 3 sipas parimit të shumicës, konkretisht për diasporën (në varësi të pjesëmarrjes) (territori i Republikës së Maqedonisë së Veriut përfaqëson një zonë zgjedhore). Në Listën e Përgjithshme Zgjedhore për zgjedhjen e deputetëve në Kuvendin e Maqedonisë së Veriut janë regjistruar rreth 1.5 milionë votues në 2.973 vendvotime. Votimi për përfaqësuesit bëhet sipas sistemit të listave.

 Dega ekzekutive 
Edhe pse në gjuhën maqedonase, këto role kanë tituj shumë të ngjashëm ( " Presidenti i Republikës së Maqedonisë së Veriut " dhe  " President i Qeverisë së Republikës së Maqedonisë së Veriut" ) është shumë më pak konfuze t'i referohemi në anglisht përkatësisht si president dhe kryeministër . Këto janë edhe termat e përdorur në përkthimin në anglisht të kushtetutës .

 Presidenti 

 nuk mund të mbajë asnjë post apo post tjetër publik në një parti politike
 zgjidhet për një mandat 5-vjeçar dhe mund të shërbejë maksimumi dy mandate
 është Komandant i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura dhe Kryetar i Këshillit të Sigurimit
 propozon një kandidat nga partia apo partitë e shumicës në Kuvend i cili më pas propozon Qeverinë që zgjidhet nga Kuvendi
 bën emërime diplomatike dhe disa emërime në drejtësi dhe në Këshillin e Sigurimit
 jep dekorata, nderon dhe fal 

 Qeveria 
Pushteti i presidentit është mjaft i kufizuar me të gjitha pushtetet e tjera ekzekutive që i janë dhënë asaj që Kushtetuta e përshkruan si qeveria, dmth, kryeministrit dhe ministrave.

Ministrat:
 nuk mund të jenë deputetë në Kuvend
 nuk mund të mbajë asnjë funksion tjetër publik ose të ndjekë një profesion gjatë kohës që është në detyrë
 zgjidhen me shumicë votash në Kuvend
 i jepet imuniteti ligjor
 nuk mund të thirret për shërbim në Forcat e Armatosura
 propozon ligje, buxhet dhe rregullore që do të miratohen nga Kuvendi
 kontrollojnë politikën diplomatike
 bëni emërime të tjera shtetërore 

 Kabineti aktual 
Kabineti aktual është koalicion i LSDM-së, Bashkimit Demokratik për Integrim, Partisë së Re Socialdemokrate, Partisë Liberal Demokratike, Partisë për Emancipimin e Plotë të Romëve të Maqedonisë, Partisë Demokratike të Turqve dhe Partisë për Lëvizjen e Turqve në Maqedoni. . Anëtarët e kabinetit të Maqedonisë së Veriut zgjidhen nga Kryeministri dhe miratohen nga Parlamenti kombëtar, por pozitat e caktuara të nivelit të kabinetit zgjidhen si nga Presidenti ashtu edhe nga Kryeministri dhe miratohen nga Parlamenti.

Qeveria e re më 28 shkurt 2023
Anëtar Portofoli Maqedonia Talat Xhaferi kryeministër Artan Grubi Zëvendëskryeministri përgjegjës për Zbatimin e Marrëveshjes Kornizë, Sistemin Politik dhe
marrëdhëniet ndërmjet komuniteteve54x54px Fatmir Bytyqi Zëvendëskryeministri i ngarkuar me Çështjet Ekonomike, Ministër pa portofol54x54px Bojan Maricik Zëvendëskryeministri përgjegjës për Integrimin Evropian, Ministër pa portofol54x54px Slavica Grkovska Zëvendëskryeministri i ngarkuar për Politikat e Qeverisjes së Mirë, Ministër pa portofol54x54px Bujar Osmani Ministri i Punëve të Jashtme50x50px Slavjanka Petrovska Ministër i Mbrojtjes Oliver Spasovski Ministri i Punëve të Brendshme Fatmir Besimi Ministri i Financave Krenar Loga Ministri i Drejtësisë54x54px Ljubço Nikolovski Ministri i Bujqësisë, Pylltarisë dhe Ujësjellësit54x54px Blagoja Boçvarski Ministri i Transportit dhe Lidhjeve54x54px Kreshnik Bekteshi Ministri i Ekonomisë54x54px Fatmir Magiti Ministri i Shëndetësisë54x54px Jeton Shaqiri Ministri i Arsimit dhe Shkencës54x54px Admirim Aliti Ministri i Shoqërisë Informative dhe Administratës54x54px Goran Milevski Ministri i Vetëqeverisjes Lokale54x54px Bisera Kostadinovska Stojçevska Ministrja e Kulturës50x50px Jovana Trençevska Ministri i Punës dhe Politikës Sociale54x54px Naser Nuredini Ministri i Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor54x54px Elvin Hasan Ministër pa portofol për tërheqjen e investimeve të huaja54x54px Xhemail Çupi Ministër pa portofol54x54px Zoran Sapuriq Ministri pa portofol për të përmirësuar klimën e investimeve për ndërmarrjet vendase54x54px Anita Angelovska-Bezhoska Guvernator i Bankës Popullore të Republikës së Maqedonisë së Veriut Ljupço Shvrgovski Prokuror i Përgjithshëm54x54px Vasko Gjurçinovski Shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Armatës së Republikës së Maqedonisë së Veriut50x50px

 Dega legjislative 
Kuvendi ( Sobranie ) ka 120 anëtarë, të zgjedhur për një mandat katërvjeçar, me përfaqësim proporcional . Ka ndërmjet 120 dhe 140 vende, aktualisht janë 120; anëtarët zgjidhen drejtpërdrejt në njësitë zgjedhore shumëvendore me votim proporcional me listë të mbyllur. Ekziston mundësia që tre persona të zgjidhen drejtpërdrejt në zonat zgjedhore të diasporës me shumicë të thjeshtë votash me kusht që të ketë pjesëmarrje të mjaftueshme në votime. Zgjedhjet e fundit që u mbajtën ishin më 11 dhjetor 2016, ndërsa raundi i dytë u mbajt në një qendër votimi më 25 dhjetor 2016. Zgjedhjet e ardhshme do të mbahen në vitin 2020. Rezultati i këtyre zgjedhjeve ishte si vijon: përqindje e votave sipas partive/koalicionit - VMRO-DPMNE 38.1%, koalicioni LSDM 36.7%, BDI 7.3%, Lëvizja Besa 4.9%, AfA 3.1%, PDSh 2.7%, të tjera 7.2%; mandatet sipas partive - VMRO-DPMNE 51, koalicioni LSDM 49, BDI 10, Lëvizja Besa 5, AfA 3, PDSh 2; Shënim - 3 vendet për diasporën mbetën të paplotësuara sepse asnjë nga kandidatët nuk e fitoi pragun minimal prej 6500 votash. Vendet sipas partisë/koalicionit që nga maji 2019 - koalicioni qeverisës 68 (koalicioni LSDM 49, BDI 10, Lëvizja Besa 3, PDSh 2, 5 të tjera), koalicioni opozitar 52 (koalicioni VMRO-DPMNE 48, Lëvizja Besa 2, AfA 2); përbërja - meshkuj 75, femra 45, përqindja e femrave 37,5%

 Dega gjyqësore 
Pushteti gjyqësor ushtrohet nga gjykatat, me sistemin gjyqësor që drejtohet nga Gjykata e Lartë Gjyqësore, Gjykata Kushtetuese Shasivari, Jeton. Restricted Judicial Activism of the Constitutional Court of Republic of Macedonia Regarding Protection of Human Rights and Freedoms. Acta Universitatis Danubius. Juridica; Galati Vol. 15, Fasc. 1,  (2019)  dhe Këshilli Gjyqësor Republikan. Kuvendi emëron gjyqtarët, nga të cilët 22 janë në Gjykatën e Lartë dhe 9 në Gjykatën Kushtetuese. Gjyqtarët e Gjykatës së Lartë të emëruar nga Këshilli Gjyqësor, një organ prej 7 anëtarësh profesionistësh ligjorë, dhe të emëruar nga Kuvendi; Gjyqtarët e Gjykatës Kushtetuese emërohen nga Kuvendi për mandate 9-vjeçare të pa rinovueshme

 Ndarjet administrative 
Me miratimin e një ligji të ri dhe zgjedhjet e mbajtura në 2005, funksionet e qeverisjes vendore ndahen midis 78 komunave (, ; njëjës : , ). Kryeqyteti, Shkupi, qeveriset si një grup prej dhjetë komunash të referuara kolektivisht si "Qyteti i Shkupit". Komunat në Maqedoninë e Veriut janë njësi të vetëqeverisjes lokale. Komunat fqinje mund të krijojnë marrëveshje bashkëpunimi.

 Diversiteti etnik 
Divergjenca kryesore politike e vendit është midis partive politike kryesisht me bazë etnike që përfaqësojnë shumicën maqedonase të vendit dhe pakicën shqiptare. Çështja e balancës së pushtetit midis dy komuniteteve çoi në një luftë të shkurtër në 2001, pas së cilës u arrit një marrëveshje për ndarjen e pushtetit. Në gusht 2004, parlamenti i Republikës miratoi legjislacionin që ricakton kufijtë lokalë dhe u jep autonomi më të madhe lokale shqiptarëve etnikë në zonat ku ata mbizotërojnë.

 Marrëdhëniet me jashtë 
Maqedonia e Veriut është anëtare e ACCT, BIS, CE, CEI , EAPC, EBRD, ECE, FAO, IAEA, IBRD, ICAO, ICCt, ICRM, IDA, IFAD, IFC, IFRCS, ILO, IMOC , Interpol , IOM (vëzhgues), ISO, ITU, NATO, OPCW, OSBE, PCA, PFP, OKB, UNCTAD, UNESCO, UNIDO, UPU, WCL, WCO, WHO, WIPO, WMO, WToO, WTrO (vëzhgues)

Marrëdhëniet më të dukshme me vendet e tjera përfshijnë: Greqinë, Kinën, SHBA-në dhe Kosovën.

 Shih edhe 
 Kuvendi i Maqedonisë së Veriut
 Qeveria e Maqedonisë së Veriut
 Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut

 Literatura 





 Igor Janev, Legal Aspects of the Use of a Provisional Name for Macedonia in the United Nations System, AJIL, Vol. 93. no 1. 1999.

 Referime 

Kategoria:Politika e Maqedonisë së Veriut