Graubyndeni italian

Graubyndeni italian ose Grixhoni italian (  ose ; ; Romansh: Grischun talian ; Frengjisht : Grisons italiens ) ose nganjëherë quhet edhe Grixhoni Lombard ( Lombard: Grison lombard, lumbard ; Romansh: Grischun lumbard ), është rajoni i Kantonit Grisons, Zvicër, në të cilin italishtja është gjuha mbizotëruese.

E vendosur në pjesën më jugore të kantonit, ai përbëhet (nga perëndimi në lindje) nga rajoni i Moesës, komuna e Bregaljas në Rajonin e Malojës dhe rajoni i Berninës . Ka një popullsi prej rreth 15,000 banorësh, nga të cilët më shumë se 85% flasin italisht ose lombardishten standarde.  Fshati dhe ish-komuna e Bivios në rrethin e Albulës, që ndodhet në veri të Bregaljas, dikur kishte gjithashtu një pluralitet italishtfolës. Midis viteve 1980 dhe 1990, megjithatë, ajo u tejkalua nga gjermanishtja, e cila tani është gjuha e shumicës së fshatit.

 Gjeografia 
Të tre rajonet që përbëjnë Grixhonin italian ndahen me male, të izoluara nga pjesa tjetër e kantonit, si dhe nga njëri-tjetri dhe nga Italia. Për shkak të largësisë së tyre dhe mungesës së mundësive ekonomike, emigracioni ka qenë tradicionalisht një çështje serioze dhe edhe sot më shumë se gjysma e njerëzve të lindur në Grixhonin italian jetojnë dhe punojnë jashtë rajonit në kantonin italishtfolës të Tiçinos . 

 Feja 
Moesa dhe Bernina janë kryesisht katolike, ndërsa Bregalja është kryesisht protestante. Bregaglia është e vetmja komunë në Zvicër me shumicë protestante që flet italisht.

 Arsimi 
Dominimi i gjuhës italiane në kanton është zvogëluar vitet e fundit, veçanërisht në lindje në dy rajonet më të largëta nga Tiçino . Kjo besohet të jetë rezultat i migrimit të gjermanishtfolësve në zonat tradicionalisht italishtfolëse, përhapja e masmedias në gjuhën gjermane dhe mungesa e shkollave të mesme që mësojnë italisht në Grixhoni. "Terra e lingua" (in Italian). Pro Grigioni Italiano. Archived from the original on June 22, 2007. Retrieved July 8, 2009.
Category:CS1 Italian-language sources (it) Situata është e ngjashme me atë të Romanshes në kanton.

Pro Grigioni Italiano, një organizatë e krijuar në 1918 për të promovuar gjuhën dhe kulturën italiane në Grixhoni, njihet zyrtarisht nga qeveria kantonale si përfaqësuese e pakicës autoktone italisht-folëse të kantonit. 

 Shiko gjithashtu 

 Jura Berneze