Magjistratët ekzekutivë të Republikës Romake

Magjistratët ekzekutivë të Republikës Romake ishin zyrtarë të Republikës së lashtë Romake (rreth 510 p.e.s. - 44 p.e.s.), të zgjedhur nga Populli i Romës. Magjistratët e zakonshëm (magistratus) ndaheshin në disa rangje sipas rolit të tyre dhe pushtetit që ushtronin: censorë, konsuj (të cilët funksiononin si kreu i rregullt i shtetit), pretorë, kurulë aedilë dhe së fundmi kuestorë. Çdo magjistrat mund të pengonte (të vinte veton) një veprim që po ndërmerrej nga një magjistrat me një shkallë të barabartë ose më të ulët të kompetencave magjistraturale. Sipas përkufizimit, tribunët plebej dhe aedilët plebej teknikisht nuk ishin magjistratë pasi zgjidheshin vetëm nga plebejtë, por asnjë magjistrat i zakonshëm nuk mund të vinte veton ndaj asnjë prej veprimeve të tyre. Diktatori ishte një magjistrat i jashtëzakonshëm që zgjidhej normalisht në kohë emergjence (zakonisht ushtarake) për një periudhë të shkurtër. Gjatë kësaj periudhe, pushteti i diktatorit mbi qeverinë romake ishte absolut, pasi ata nuk kontrolloheshin nga asnjë institucion ose magjistrat.

 Gradat 
Magjistratët (magistratus) zgjidheshin nga Populli i Romës, i cili përbëhej nga plebej (njerëz të thjeshtë) dhe patricë (aristokratë). Çdo magjistrat ishte i pajisur me një shkallë pushteti, të quajtur "pushtete të mëdha" ose maior potestas. Diktatorët kishin më shumë "pushtete të mëdha" se çdo magjistrat tjetër, dhe kështu ata i tejkalonin të gjithë magjistratët e tjerë; por fillimisht ishin menduar vetëm të ishin një mjet i përkohshëm për kohë emergjence shtetërore. Më pas, në rend zbritës, vinin censorët (i cili, ndërsa ishte magjistrati i zakonshëm me gradën më të lartë për shkak të prestigjit të tij, mbante pak pushtet të vërtetë), konsulli, pretori, aedili kurul dhe kuestori. Çdo magjistrat mund të pengonte (të vinte veton) një veprim që po ndërmerrej nga një magjistrat me një shkallë të barabartë ose më të ulët të pushteteve magjistraturale. Nëse ky pengim ndodhte midis dy magjistratëve me gradë të barabartë, siç janë dy pretorët, atëherë quhej par potestas (mohim i pushteteve). Për ta parandaluar këtë, magjistratët përdornin parimin e ndryshimit, caktonin përgjegjësi sipas shortit ose pleqësisë, ose u jepnin magjistratëve të caktuar kontroll mbi funksione të caktuara. Nëse kjo pengesë ndodhte kundër një magjistrati me një rang më të ulët, atëherë quhej ndërmjetësim,Abbott, p. 154 ku magjistrati ndërhynte me rangun e tij më të lartë për të penguar magjistratin me rang më të ulët. Sipas përkufizimit, tribunët plebej dhe aedilët plebej teknikisht nuk ishin magjistratë pasi zgjidheshin vetëm nga plebejtë.Abbott, p. 151 Si të tillë, asnjë magjistrat i zakonshëm nuk mund të vinte veton ndaj asnjë prej veprimeve të tyre.
majtas|parapamje|Karrigia kurule ishte një simbol i pushtetit të magjistratëve të rangut të lartë.

 Referime 

 .




Kategoria:Qeveria e Republikës Romake
Kategoria:Ligji romak