Tallava

Tallavaja është një zhanër muzikor me origjinë nga bashkësitë shqipfolëse rome në Kosovë si dhe në Maqedoninë e Veriut, me prani në Shqipëri .    Me origjinë nga komuniteti rom në Kosovë në vitet 1990, ajo evokon stile muzikore rajonale ballkanike (p.sh. mikrotone, glissando vokale dhe instrumente të caktuara muzikore) dhe është bërë e njohur në Shqipëri dhe Maqedoninë e Veriut.  Ai identifikohet si pjesë e zhanrit më të gjerë Pop-folk të Evropës Juglindore, i cili përfshin Chalga nga Bullgaria, Skiladiko nga Greqia, Manele nga Rumania dhe Turbo-folk nga Serbia. 

 Historia 
Tallavaja e ka origjinën në vitet 1980 dhe 1990 në zonat shqipfolëse të Kosovës, të krijuar nga bashkësia e pakicës etnike ashkalije ( rome ).  Emri rrjedh nga fjala rome tel o vas, që do të thotë "nën dorë", duke iu referuar kërcimit Chochek ku duart tunden me delikatesë.  Refugjatët shqiptarë të Kosovës nga Lufta e Kosovës në Maqedoninë e Veriut e kishin sjellë me vete muzikën e tyre, përfshirë Tallavanë.  Që atëherë ajo është përqafuar edhe nga romët joshqipfolës në Maqedoninë e Veriut. 

 Identiteti dhe reputacioni 
Tallavaja zë një vend aspak të qartë në ndërgjegjen popullore të dyjëzuar; ajo festohet dhe shahet nga komuniteti më i gjerë shqiptar. Në mendjet e shumë njerëzve, origjina e saj ashkalije e mbush atë me një konotacion të klasës më të ulët dhe shpesh përçmohet. Megjithatë, tallavaja është jashtëzakonisht e njohur dhe nga shumëkush konsiderohet e nevojshme për çdo festë, veçanërisht për një martesë.  Muzikanti rom i Kosovës, Bajram "Kafu" Kinolli, sugjeron se është vetëm racizmi ai që i dha statusin e ulët tallavës: “Duke pasur parasysh se ishin romët, ashkalitë dhe egjiptianët ata që kultivonin më së shumti tallava dhe se ata janë në krizë sa i përket paraqitjes së kulturës së tyre… disa njerëz e etiketojnë atë si degradim, sidomos sot kur fjala 'tallava' është një term i ndyrë, i pisët dhe degradues për çdo gjë në Kosovë”. 
Kategoria:Muzika e Kosovës