Fyerja

Një fjalë ose frazë pejorative, poshtëruese, fyerje ose term nënçmues është një fjalë ose formë gramatikore që shpreh një konotacion negativ ose mosrespektues, një mendim të ulët ose mungesë respekti ndaj dikujt ose diçkaje.  Përdoret gjithashtu për të shprehur kritika, armiqësi ose mospërfillje. Ndonjëherë, një term konsiderohet si poshtërues në disa grupe shoqërore ose etnike, por jo në të tjera, ose mund të jetë fillimisht poshtërues, por më vonë merr një kuptim jo pejorativ (ose anasjelltas ) në disa ose të gjitha kontekstet.

 Pejorimi dhe meliorimi 

Në gjuhësinë historike, procesi që një fjalë jofyese bëhet pejorative është një formë e zhvendosjes semantike e njohur si pejoration. Një shembull i pejorancës është ndryshimi i kuptimit të fjalës budalla nga kuptimi që një person ishte i lumtur dhe me fat në kuptimin se ai është budalla dhe i pa sofistikuar.  Procesi i pejorimit mund të përsëritet rreth një koncepti të vetëm, duke kërcyer nga fjala në fjalë në një fenomen të njohur si rutine e eufemizmit, për shembull si në pejoracionin e njëpasnjëshëm të termave bog-house, private-house, tualet, dollap uji, tualet, banjo dhe banjë (anglisht e SHBA).  

Kur një term fillon si pezhorativ dhe përfundimisht adoptohet në një kuptim jo pejorativ, ky quhet melioration ose melioration. Një shembull është ndryshimi i kuptimit të fjalës së këndshme nga kuptimi se një person ishte budalla në kuptimin që një person është i këndshëm.  Kur kryhet me qëllim, ai përshkruhet si rikuperim ose ripërvetësim.  Një shembull i një fjale që është rimarrë nga pjesë të komunitetit që synon është queer (shq. "dylber"), e cila filloi të ripërvetësohej si një përshkrues pozitiv në fillim të viteve 1990 nga grupet aktiviste.  Megjithatë, për shkak të historisë së tij dhe – në disa rajone – të përdorimit të vazhdueshëm si përçmues, mbeten individë LGBT të cilët nuk ndjehen rehat me përdorimin e këtij termi për ta.  Përdorimi i nigger (veçanërisht varianti me -a në fund) nga amerikanët e zinj shihet shpesh si një akt tjetër rikuperimi, megjithëse shumë si queer në lëvizjen LGBT, ekziston një nënsekt i zëshëm i zezakëve që kundërshtojnë përdorimin e fjalës nën çdo rrethanë. 

 Shih edhe 

 Aprovues
 Shpifje
 Disfemizëm
 Fjalë luftarake
 Pezorativë grafikë në gjuhën kineze të shkruar
 Gjuha gjykuese
 Lista e sharjeve etnike
 Lista e fyerjeve fetare
 Profanitet

 Referime 

Kategoria:Terma poshtërues
Kategoria:Kritika
Kategoria:Ngacmim dhe bullizëm
Kategoria:Paragjykim dhe diskriminim