Pikëpamjet feministe për gjuetinë e shtrigave

Pikëpamjet feministe për gjuetinë e shtrigave përfshijnë këndvështrime të ndryshme feministe ndaj proceseve gjyqësore të zhvilluara në periudhën e vonë mesjetare, të cilat janë shkruar dhe botuar përgjatë shekujve XIX dhe XX. Këto interpretime kanë evoluar me ideologjitë popullore feministe, duke përfshirë ato të feminizmit të valës së parë, të valës së dytë dhe lëvizjeve sociale feministe. Me aq sa dihet deri më tani, dukuria e përndjekjes së shtrigave, për shqiptarët ka qenë diçka pothuajse plotësisht e panjohur prandaj edhe mungojnë pikëpamjet e grave shqiptare për këtë fenomen. Kështu p.sh. sipas të dhënave historike, te ne ka ndodhur vetëm një rast i izoluar i njohur në burime si Shtriga e Kastratit.  

 Sfondi historik i interpretimeve feministe 
Shkrimet historike nga periudha e hershme moderne në lidhje me gjyqet e shtrigave krijojnë një bazë për interpretimin feminist të gjyqeve. Këto tekste pasqyrojnë stereotipin e shtrigës, më konkretisht natyrën femërore të saj, që ishte integruar në shoqëri në atë kohë. 

 Malleus Maleficarum 
Malleus Maleficarum është një nga traktatet më të njohura mbi magjinë, shkruar nga kleriku katolik Heinrich Kramer, në vitin 1484. Eseja është e ndarë në tre pjesë të ndryshme. E para pohon se si të predikohet për magjinë dhe si të kornizohet magjia në një mënyrë fetare. Seksioni i dytë përfshin detaje në lidhje me shtrigat në mënyrë specifike, veçanërisht karakteristikat e zakonshme tek shtrigat, mënyrën se si kryhet magjia, si dhe kush është i ndjeshëm ndaj zotërimit. Së fundi, teksti përshkruan se si duhet të ndodhë ndjekja penale e shtrigave.  Çdo pjesë organizohet duke bërë pyetje dhe më pas duke dhënë një përgjigje. Sot, Malleus Maleficarum përmendet gjerësisht si provë e natyrës mizogjene të gjyqeve të shtrigave. 

Malleus Maleficarum pohon qartë dhe në mënyrë të përsëritur se gratë kanë më shumë gjasa të marrin pjesë në magji ose "shtrigëri" për shkak të cilësive që kanë vetëm gratë. Një pasazh i tillë nga seksioni i dytë, i cili përqendrohet në përshkrimin e shtrigave në detaje, ofron një pasqyrë se si autori i shikonte gratë:

 “Ka të tjerë që japin arsye të ndryshme pse femrat janë paragjykues në numër më të madh se meshkujt dhe thonë se ka tre arsye. E para është se ata janë të prirur për të besuar dhe për shkak se demoni në thelb kërkon të prishë besimin, ai i sulmon ata në veçanti. Prandaj Eklisiastiku 19[4]: 'Ai që beson shpejt është i paqëndrueshëm në zemër dhe do të bëhet i vogël.' Arsyeja e dytë është se për shkak të prirjes së temperamentit të tyre drejt fluksit, atyre nga natyra u bën më lehtë përshtypje të marrin zbulesa nëpërmjet përshtypjes së shpirtrave pa trup, dhe kur e përdorin mirë këtë temperament, ata janë shumë të mirë, por kur ata e përdorin keq, janë më keq. Për këtë arsye, është se ata kanë gjuhë të lirshme dhe vështirë se mund t'ua fshehin shoqeve të tyre gjërat që i njohin përmes artit të keq, dhe duke qenë se u mungon forca fizike, ata me gatishmëri kërkojnë të hakmerren me veprimet e magjisë... Meqenëse janë të prirur ndaj fluksit, ata mund t'u ofrojnë më shpejt fëmijë demonëve, siç bëjnë në fakt." 

Ky pasazh nga Malleus Maleficarum deklaron se gratë janë në fund të fundit më të ndjeshme ndaj zotërimit nga demonët, si dhe më të prirura për të sulmuar duke përdorur magji vetëm në bazë të karakteristikave të supozuara femërore, të tilla si "gjuhët e lira" dhe "mungesa e forcës fizike". Për shkak se ky traktat luajti një rol kaq të madh në përpjekjet kundër magjisë në periudhën e hershme moderne,  mund të supozohet se këto qëndrime për gratë ishin të përhapura dhe të besuara nga shumë njerëz në Evropë. Përveç kësaj, ky shkrim u botua në një kohë të ndikimit të gjerë fetar, prandaj si shkrim fetar mund të ishte pranuar më lehtë.

 Shtrigat dhe stereotipet e hershme të grave 
Stereotipi i shtrigave që ekzistonte gjatë periudhës së hershme moderne rrjedh nga konceptet historike të demonizmit që ekzistonin edhe para fillimit të gjyqeve të shtrigave.  Studiuesit kanë përmendur besimin në demonët femra në veçanti si të lidhur drejtpërdrejt me stereotipin e mëvonshëm të magjisë së shtuar femërore.  Kodet e para të ligjit gjermanik i referoheshin gjithashtu ekzistencës së grave kanibale që kishin karakteristika jashtëzakonisht të ngjashme me shtrigat e hershme moderne.  Të dyja kishin më shumë gjasa të ishin femra, të moshuara, të varfra, të izoluara nga shoqëria ose seksualisht të devijuara, të gjitha këto janë karakteristika që ishin jashtë pritshmërive gjinore.   Këto karakteristika të veçanta si shtriga mund të shihen në dokumentacionin e gjyqeve ose të dhënat e ngjarjeve të magjisë së supozuar. Një regjistrim i tillë, i titulluar, "Historia më e mrekullueshme dhe e vërtetë, e një magjistareje të caktuar të quajtur Alse Gooderige e kodrës Stapen" nga viti 1597 ilustron se si gratë kishin më shumë gjasa të akuzoheshin për magji bazuar në posedimin e këtyre karakteristikave.  Dokumenti përshkruan një ndërveprim midis Gooderige dhe një djali të ri, në të cilin Gooderige akuzohet se e ka magjepsur atë. Dokumenti përfshin përshkrime të Gooderige si një shtrigë e akuzuar, duke e përshkruar atë si një të ve të moshuar dhe me lytha në fytyrën e saj.  Ky përshkrim pasqyron fenomenin që gratë kishin më shumë gjasa të akuzoheshin për magji nëse devijonin nga pranimi shoqëror për të qenë të rinj, të bukur dhe të përfshirë në jetën shoqërore.

Kur shikojmë interpretime të tjera të shtrigave, format e arteve janë se si përshkrimet e hershme të letërsisë shfaqnin se si do të dukej një shtrigë.  Në format e hershme moderne të librave, shumica e asaj që u shfaq për shtrigat ishte për shkak të interesit të marrë për Circe, një magjistare në mitologjinë greke.  Për shkak se nudoja femërore mund të përshkruhej vetëm në një kontekst të vogël dhe shumë të vogël, interesi për magjinë u rrit.  Me këtë në mendje (dhe një interes për trupin nudo femër në atë kohë), shtrigat u përshkruan si të tilla. 

Përmendje të tjera të interpretimeve të ndryshme të hershme të grave ndodhën kur diskutoheshin praktikat pagane dhe ritualet e tjera.  Shumë përmendën festat pagane në të cilat individët visheshin si gra dhe pinin nga një lloj ilaçi,  për shkak të kësaj, shumë interpretime të hershme të magjisë vinin nga praktika të tilla. Po ashtu, Russel Burton, autor i Magjisë në Mesjetë, përmend sjelljen që u dënua në fillim të Romës, me shumë njerëz që besojnë se gratë vinin në kishë vetëm të dielave për të marrë pjesë në aktivitete pagane.  Këto përfshinin aktivitete të tilla të zakonshme si vallëzimi, këndimi, etj.

Gratë që mendohej se ishin të përfshira në magji shpesh konsideroheshin të përfshira në aktivitete me Djallin, të tilla si akte si marrëdhënie seksuale.  Sidoqoftë, përpara se gratë të konsideroheshin se ishin të përfshirë me vetë Djallin, shumë shtriga mendohej se ishin në përputhje me perëndeshën romake Diana.  Diana, garantuesja e pjellorisë, ishte gjithashtu gjahtare e virgjër dhe mbrojtëse e kafshëve.  Edhe me këta faktorë në mendje, megjithatë, Diana mendohej se ishte në përputhje të ngushtë me botën e krimit, ku ajo u identifikua me Hecate.  Ky version më i errët, më i përdredhur, i Dianës ishte udhëheqësi i hershëm i zanatit të shtrigave në Mesjetë dhe ishte një tjetër projeksion i grave gjatë periudhës kohore. 

Kur shikonin vetë gjyqet e shtrigave, të akuzuarit ishin shpesh femra dhe përbënin një pjesë të madhe të totalit të shtrigave nga gjyqet e hershme të shtrigave.  Duke parë më nga afër provat në zonën e Nju Anglisë në veçanti, Karlson, autor i Djallit në formën e një gruaje, ofron grupe të shumta të dhënash që tregojnë grupe të ndryshme të përfshira në prova.  Seksi i shtrigave në rastet e shpërthimit të magjisë në New England nga viti 1620 deri në 1725 regjistroi 156 femra të akuzuara, me vetëm 49 meshkuj në listë.  Vetëm në New England, të paktën 344 njerëz u akuzuan për magji midis të njëjtave vite të listuara më sipër në total, duke bërë shtatëdhjetë e tetë përqind të atij grupi gra që ishin akuzuar se ishin nën dyshimin për magji.  Dënimet më të ashpra gjatë kësaj kohe u rezervuan ekskluzivisht edhe grave të kohës. Kjo përfshinte trajtime të tilla si dëbimi nga shoqëria, burgimi, arresti shtëpiak ose vdekje (zakonisht i dënuar me varje). 

 Vala e parë dhe e dytë 
Një nga individët më të hershëm që paraqiti një interpretim feminist të gjyqeve të shtrigave ishte amerikanja Matilda Joslyn Gage, një shkrimtare e cila ishte thellësisht e përfshirë në lëvizjen feministe të valës së parë për të drejtën e votës së grave . Në 1893, ajo botoi librin me titull, Gruaja, Kisha dhe Shteti, në të cilin Gage argumentoi se shtrigat e persekutuara në periudhën e hershme moderne ishin priftëresha pagane që i përmbaheshin një feje të lashtë që nderonte një perëndeshë të madhe . Megjithatë, ajo përsëriti deklaratën e gabuar, të marrë nga veprat e disa autorëve gjermanë, se nëntë milionë njerëz ishin vrarë në gjuetinë e shtrigave. 

Në vitin 1973, dy feministe amerikane të valës së dytë, Barbara Ehrenreich dhe Deirdre English, botuan një pamflet të zgjeruar në të cilin pohuan se gratë e persekutuara kishin qenë shërueset tradicionale dhe mamitë e komunitetit që po eliminoheshin qëllimisht nga institucioni mjekësor mashkullor.  Kjo teori është e diskutueshme, pasi shumica e të persekutuarve nuk ishin as shërues dhe as mami. [ citim i nevojshëm ] Edhe pse ata fillimisht e kishin botuar vetë veprën, ata morën një përgjigje kaq pozitive saqë shtypi feminist mori përsipër botimin dhe vepra filloi më pas shpërndarjen në mbarë botën, duke u përkthyer në frëngjisht, spanjisht, gjermanisht, hebraisht, danez dhe japonisht. .  Një botim i përditësuar i botimit të Ehrenreich dhe English u ribotua në vitin 2010.

Historiane të tjera feministe e kanë hedhur poshtë këtë interpretim të ngjarjeve. Historiania Diane Purkiss e përshkroi atë si "jo të dobishme politikisht" sepse vazhdimisht i portretizon gratë si "viktima të pafuqishme të patriarkatit" dhe kështu nuk i ndihmon ato në betejat bashkëkohore feministe. 

 Interpretime të tjera 
Studiuesi modern Edward Bever teorizon se shkalla e lartë e akuzuesve dhe të akuzuarve femra mund të ketë ardhur nga mizogjinia e përhapur e kohës.  Ai thekson faktin se pjesëmarrja në shoqërinë patriarkale nuk është ekskluzive për burrat dhe vlerat patriarkale dhe mizogjene mund të përshkojnë një shoqëri të tërë, duke përfshirë edhe gratë. Evropa në periudhën e hershme moderne kishte pritshmëri të ngurtë gjinore dhe ata që nuk përputheshin me ato pritshmëri mund të vuanin pasoja.  Për shembull, është sugjeruar se ekziston mundësia që gratë që u akuzuan për zanat shtrigash ishin ato që dolën jashtë roleve gjinore që u ishin caktuar në shoqërinë e tyre, si për shembull gratë që ishin hapur seksuale.  Këto pritje shoqërore të grave, si dhe stereotipi i shtrigave që ekzistonte në atë kohë, mund të kenë kontribuar në numrin e lartë të grave të akuzuara.  Edhe gratë që jetonin brenda roleve gjinore të lejuara të kohës mund të kishin jetuar me frikën e akuzës, duke i shtyrë ato të bënin akuza të rreme përpara se dikush t'i akuzonte.  Këto qëndrime rreth gjinisë mund të jenë një shpjegim përse disa zona përjetuan një numër më të madh meshkujsh të akuzuar, si në skajet e Evropës, në Normandi, Islandë, Finlandë, Estoni dhe Rusi .   Nëse të njëjtat besime për gjininë nuk do të përshkonin këto zona, atëherë ka kuptim që do të kishte më pak një lidhje midis gjinisë dhe akuzave për magji.

 Silvia Federici 
Silvia Federici ofron një pasqyrë radikale feministe mbi procesin e gjuetisë së shtrigave në librin e saj Caliban and the Witch: Women, the Body and Primitive Acumulation, botuar në 2004.   Libri i saj heton fazën e tranzicionit drejt kapitalizmit dhe sjell prova se procesi ndodhi paralelisht me Aktet e Përfshirjes, të cilat i privuan gratë nga autonomia ekonomike duke rifituar aksesin në tokat e përbashkëta në tranzicionin në një ekonomi kapitaliste. Federici komenton gjithashtu ndarjen seksuale në zhvillim të punës në atë kohë, për shkak të rritjes së kapitalizmit, dhe se si kjo ndikoi në stresin për gratë.

 Caliban dhe shtriga 
Në librin e saj Caliban and the Witch (2004), Silvia Federici argumenton se gjuetia e shtrigave ishin ngjarje historike përmes të cilave ndodhi transformimi i trupave të grave në "makina pune" për riprodhimin e fuqisë punëtore, një parakusht i domosdoshëm i një ndryshimi nga mbijetesa për ekonominë monetare . Ajo vëren se periudha e gjuetisë së shtrigave në historinë botërore ndodhi në të njëjtën kohë me pushtimin e Amerikës, fillimin e tregtisë së skllevërve dhe shpronësimin e fshatarësisë; të cilat të gjitha tregojnë ngritjen e kapitalizmit . Sipas saj, gjuetia e shtrigave ishte pjesa e harruar e enigmës historike të shfaqjes së kapitalizmit.

 Sfondi teorik 
Në kundërshtim me pretendimin e Marksit, sipas Federici, kalimi historik nga një ekonomi mbijetese (prodhim për përdorim) në një kapitalizëm (prodhim për fitim) nuk ka shkaktuar një çlirim të klasës punëtore nga mungesa dhe nevoja. por anasjelltas, ekonomia është bërë objekt i shfrytëzimit të punës me pagë, punës së papaguar të grave dhe degradimit të natyrës mjedisore. Për shkak se barra e ndryshimit strukturor në marrëdhëniet ekonomike dhe e prodhimit me rrethime në fazën e parë të zhvillimit kapitalist kishte qenë kryesisht nga gratë, ishin ato që u përpoqën të shpëtonin tokat e tyre, pozitën shoqërore dhe praktikat bujqësore të orientuara drejt mbijetesës. Megjithatë, qeveritë në Evropë, duke miratuar një ligj që prezantoi një krim të ri, dmth. akuzën e magjisë - një krimin përjashtim i barabartë me tradhtinë e lartë - ata u përpoqën të shuanin rezistencën e grave dhe çdo zgjidhje tjetër alternative ndaj feudalizmit përveç kapitalizmit. Përveç kësaj, ajo lejoi akumulimin primitiv duke marrë si të dhëna kapacitetet e disponueshme për prodhimin shoqëror dhe i trajtoi ato si dhurata falas dhe pafundësisht të disponueshme, në të njëjtën mënyrë si sistemi kapitalist do ta trajtonte natyrën.

Federici ka zgjeruar analizën marksiste të lindjes së kapitalizmit duke përfshirë ndryshimin në pozicionin shoqëror të gruas dhe prodhimin e fuqisë punëtore . Stresi i jepet faktit që ndarja e punës është shumë gjinore. Ndarja e re seksuale e punës është zhvilluar duke nënshtruar punën e grave dhe funksionin riprodhues të grave për të prodhuar fuqi punëtore; nënvlerësimi dhe nënshtrimi i grave duke i përjashtuar nga puna me pagë; dhe në bashkëpunim me mekanizimin e fuqisë punëtore, trupi i gruas gjithashtu ka filluar të perceptohet si makineri për të prodhuar punëtorë të rinj. Federici dhe shumë studiues argumentojnë se ndarja seksuale e punës me kontrollin e trupit të gruas është parakushti për të prodhuar mbivlerën. Teoria riprodhuese sociale  kryesisht argumenton se kapitalizmi shfrytëzon punën e grave jashtë vendit të punës nëpërmjet punës së tyre të padukshme, fleksibël dhe të papaguar.

Krahas ndryshimeve strukturore në sferat e riprodhimit dhe në terrenin e marrëdhënieve midis burrave dhe grave, Federici argumenton se ndryshimi i ardhur me të gjitha mjetet dhe mjetet e akumulimit të kapitalit ishte një tërheqje për ndihmën e ndërsjellë të përbashkët. Duke qenë mami, aftësitë e tyre të praktikave shëruese për të kuruar njerëzit me barishte dhe njohuritë e tyre për vetitë e bimëve dhe rrënjëve u kishin dhënë atyre një pozitë në shoqëri. Me infrapolitikën e kapitalizmit, sulmi ndaj shëruesit rezultoi në heqjen e aftësive të prodhimit dhe mbijetesës komunale nga shoqëria, e cila kishte ndryshuar strukturën e ndihmës së ndërsjellë, në mos e eliminoi plotësisht.

Studiuesi i dytë që Silvia Federici kritikon është Michel Foucault, dhe ajo e bën këtë përmes tre pikave. Së pari, përpara Michel Foucault, aktivistet dhe teoricienët feministë të kuptuarit e trupit u morën si faktor thelbësor që nga fillimi i viteve 1970 për të analizuar pozicionet e mashkullit dhe femrës në shoqëri avant la lettre . Së dyti, Michel Foucault argumenton se në shoqërinë moderne, dhuna fizike ka rënë dhe i ka dhënë vendin e saj abuzimit psikologjik .  Duke filluar analizën e saj nga [gjuetia e shtrigave] dhe duke dhënë shembuj bashkëkohorë, ajo ka vënë theksin në dhunën e vazhdueshme ndaj grave me mjetet koloniale të dominimit të burrave, gjë që është lënë jashtë në analizën e Michel Foucault. Së treti, ajo e kritikon atë për shkrimin e " Historisë së Seksualitetit " (1978) nga një "subjekt universal, abstrakt, aseksual" Federici, 2004: 16 që i mundësoi atij të hiqte plotësisht një ngjarje historike të dhunës gjinore aq të madhe sa gjuetia e shtrigave.

 Sfondi historik 
Pasi Vdekja e Zezë (1347-1351) uli në mënyrë drastike popullsinë e punës në Evropë, ishte gjithnjë e më e vështirë për feudalët të kontrollonin dhe disiplinonin fshatarët. Për shkak të mungesës së fshatarëve të aftë për punë, ata që bënin punë zhvilluan strategji kundër zotërve të korruptuar, si për shembull, lënia e të korrave të kalbet ose thjesht mos mbarimi i punës. Kjo u bë e mundur për shkak të ekonomisë jetike në të cilën puna paguhej me produkte dhe të drejtën për të punuar në tokë, jo me para si në ekonominë monetare. Ata kultivonin ushqimin e tyre dhe nuk vareshin nga paratë për blerjen e materialeve bazë. Ishte gjithashtu një ekonomi solidariteti në të cilën gratë do të ndanin punën, si puna e përkujdesjes, mes tyre, paralelisht me ndarjen e punës me burrat, si puna në terren. Kjo ndarje ishte një burim emancipimi dhe jo e kundërta, sepse u mundësoi atyre të kishin autonomi mbi punën e tyre, si dhe mbi trupin e tyre. Gratë luajtën një rol të madh politik në këto shoqëri. Me futjen e ekonomisë monetare, vetëm burrat kishin të drejtë të përfitonin pagesë, pas së cilës filloi margjinalizimi i punës së grave nga sferat ekonomike dhe politike të shoqërisë.

Shumica e gjuetisë së shtrigave ndodhën midis viteve 1500 dhe 1650, me një kulm rreth viteve 1620, sipas Federici . Ishte koha kur ideologjia e Merkantilizmit formësoi perceptimet e elitave evropiane. Të kesh një fuqi të madhe punëtore ishte një parakusht i domosdoshëm për të pasur një ekonomi të suksesshme. Në kontekstin e pasojave të Vdekjes së Zezë, çështja e kontrollit të popullsisë ishte e qartë për ta, kështu që filloi "regjistrimi demografik, regjistrimi dhe formalizimi i vetë demografisë si "shkenca e parë shtetërore". Federici, 2004: 182 Gjetja e një mënyre për të rritur në mënyrë sistematike madhësinë e fuqisë punëtore ishte një qëllim i rëndësishëm politik për klasën sunduese dhe borgjezinë e sapolindur.

Mënyra për të rritur sistematikisht madhësinë e fuqisë punëtore ishte të fitohej kontrolli mbi riprodhimin e shoqërisë. Gratë shiheshin përmes kësaj lente vetëm si mitra që prodhojnë fëmijë që do të hyjnë në fuqinë punëtore. Për të fituar këtë kontroll, shtetet përdorën "propagandë multimediale për të gjeneruar një psikozë masive në mesin e popullatës". . Federici, 2004: 168 Kjo makinë propagandistike përfshinte emra të tillë si Thomas Hobbes dhe Jean Bodin por edhe shumë zyrtarë të tjerë qeveritarë që udhëtuan nëpër vende dhe përhapën propagandën për shtrigat. Shteti përdori edhe aparatin policor dhe metodat e krijuara nga Inkuizicioni në shekujt e mëparshëm. Ata mbollën me sukses mosbesim që shpërbëu shoqëritë e vogla. Objektivi i tyre kryesor ishin gratë e shtresës së ulët, të cilat megjithatë kishin njohuri që ishin të një rëndësie vendimtare për autonominë dhe integritetin e shoqërive të tyre. Njohuri të tilla si shërimi, kontrolli i lindjes dhe mamia erdhën në kundërshtim të drejtpërdrejtë me interesat shtetërore dhe paradigmën e re mekanike . Shumë nga këto gra u ndoqën, u vunë nëpër gjyqe të padrejta dhe u vranë brutalisht.

Një nga mënyrat për të fituar kontrollin mbi forcën riprodhuese të popullsisë ishte vendosja e praktikave të mamisë nën një kontroll të rreptë shtetëror. Shumë nga shtrigat ishin gjithashtu mami ose "gra të mençura", dhe tradicionalisht praktikat e mamisë dhe obstetrikës ishin ekskluzive për gratë deri në shekullin e 16-të dhe të 17-të. Në shekullin e 16-të kishte një parakusht të ri për të qenë një mami - gruaja duhej të demonstronte paraprakisht se ishte një "katolike e mirë". Federici, 2004:183 Në shekullin e 17-të filluan të shfaqen mamitë e para meshkuj dhe "brenda një shekulli, obstetrika ka rënë pothuajse tërësisht nën kontrollin e shtetit". Federici, 2004: 183-184

Sipas këtij interpretimi, gjyqet e shtrigave në Evropë do të kishin qenë të një sfondi politik, në vend të një këndvështrimi rigoroz të përqendruar te gjinia, fetar apo tjetër. Megjithatë, edhe ky shpjegim për sprovat e përhapura pasqyron një kornizë mendore mizogjene dhe kontrolluese të femrave.

 Shih edhe 
 Magjia
 Magjia e shtrigës
 Gjuetia e shtrigave
 Katarizmi - Roli i Femrës dhe Gjinia

 Referime 

 Lidhje të jashtme 
 Caliban and the Witch - Gratë, trupi dhe akumulimi primitiv, nga Silvia Federici. në Arkivin e Internetit .

Kategoria:Feminizëm
Kategoria:Gjuetia e shtrigave