Khosiyat Rustam

Khosiyat Rustam lindi në 1971 në fshatin Olmos në rrethin Chust të provincës Namangan. Ajo ka studiuar në Fakultetin e Gazetarisë të Universitetit Kombëtar të Uzbekistanit (1988-1993, në Universitetin e Letërsisë së Lartë (2001-2004), ka punuar në gazetën Tong Yulduzi (1993-1997), dhe që nga viti 2015 është kryredaktore e gazetës “Bota e librit”.

Në vitin 2004 ajo u nderua me Medaljen e Lavdisë nga Presidenti i Republikës së Uzbekistanit dhe në vitin 2016 medalja përkujtimore “25 vjet Pavarësia e Uzbekistanit.”
Rustam ka marrë pjesë në shumë festivale ndërkombëtare të poezisë dhe nisma letrare. Në vitin 2012, ajo fitoi konkursin në fushën e poezisë në Bursa, Turqi. Në vitin 2015, u nderua me çmimin Mikayıl ,Çmimi Ndërkombëtar Müşfiq i Azerbajxhanit. Në vitin 2018, ajo fitoi çmimin më të lartë në fushën e poezisë në Open Eurasian Festivali i Letërsisë në Tajlandë.
Në vitin 2021, ishte rezidente në Universitetin e Iowa-s ,Programi Ndërkombëtar i Shkrimtarëve. Në të njëjtin vit, asaj i ështe dhēnë çmimi Rasul Rza, një çmim prestigjioz në Azerbajxhan, si dhe Çmimi Ndërkombëtar Naji Naaman i Poetëve të Botës dhe çmimi “Kalorësi i Artë”. Përveç poezisë, si shkrimtare dhe dramaturge, ajo është autore e një sërë tregimesh, poemash dhe skenarësh. Në vitin 2015 u vu në skenë shfaqja e saj “Zogu që nuk përshtatet në qiell” nga Artisti i Popullit i Uzbekistanit Mirza Azizov në një nga vendet më prestigjioze të Uzbekistanit, Muqimi Musical Teatri i Dramës. Në vitin 2016, ajo përshtati historinë e saj “Qilimi”. skenari Death Magic, si bazë për një film nga regjisori Hilol Nasimov. Si përkthyese, ajo ka përkthyer në gjuhën uzbeke poezitë e Marina Tsvetaeva, Yevgeny Yevtushenko, Anna Akhmatova, Boris Pasternak, Ramiz Ravshan, Nigar Refibeyli, Rizo Khalil, Fazıl Kısakürek, Husnu Doglarja e shumë të tjerë poetë botërorë. 
parapamje|Khosiyat Rustam și Gjekë Marinaj. 2022
Që nga viti 2015, shërben si kryeredaktore e gazetës letrare më me ndikim në Uzbekistan, Kitab Dunyosi. (Bota e librit) Ajo është anëtare e Lidhjeve të Shkrimtarëve të Uzbekistanit dhe Azerbajxhanit që nga viti 2019. Poezitë e saj janë përkthyer në më shumë se 30 gjuhë dhe librat e saj janë botuar në disa vende përtej Uzbekistanit.

Rreth Khosiyat Rustam, libri “KHOSYAT" në gjuhën uzbekisht, përgatitur në bazë të artikujve dhe eseve të poetëve, shkrimtarëve dhe studiuesve të letërsisë me famë botërore, dhe versioni anglisht i "Khosiyat" u botua nga shtëpia botuese "ECG Londër" (Shtëpia botuese në Londër) [35]. Xhirimet vazhdojnë për një film me dy pjesë për Khosiyat Rustam, i cili po filmohet së bashku me Televizionin e Azerbajxhanit dhe Televizionin Uzbekistan.

 Librat e saj të botuar në Uzbekistan dhe jashtë saj përfshijnë   

 Në Uzbekistan 
1. Shtëpia në qiell – Shtëpia Botuese G. Ghulam (1997)


2. Shpëtimi – Shtëpia Botuese Manaviyat (2003)

3. Veshja e zisë- Shekulli i Ri (2004)


4. Ngushëllim – Shtëpia Botuese Namangan (2005)

5. Muri – Shtëpia Botuese G. Ghulam (2006)


6. Gusht – Shekulli i Ri (2008)
 7. 40:0 – Akedemnashr (2011)

8-Pushtimi- Akedemnashr (2011)

9. Forgotten Years — Dream (2014) 1

0. Retë e pakontrolluara – Uzbekistan (2019)


11. Fillimi i natës është i errët – Shekulli i ri Gjenerata (2021)

12. Hijet endacake – Letërsi (2021) 

13. Fletore Brown – Shtëpia Botuese G. Ghulam (2021)

14. 44 Ditë – Arjumand Media (2021)



 Jashtë vendit 
1. Ditë pa të nesërme— New Books (2006) Turqi

2. Frika – Shtëpia Botuese Vector (2008) Azerbajxhan


3. Anatomia e dashurisë – Ush Kiyan (2019) Kazakistan


4. Lotë shumëngjyrësh – EGG London (2020) MB

5. Shabbo – Balogat (2020) Taxhikistan

6. Dy Diej – Günce Yayınları (2020) Turqi

7-Era që fryn – Nha Xuat Ban Hoi (2020) Vietnam


8. Pemët e zambakut – Evropë (2020) Azerbajxhan

9. Emri i saj ishte Lala – Evropë (2020) Azerbajxhan

10. Majnun tol — Turksoy (2020) Azerbajxhan

11. Erë e stuhishme – Vishnyoka (2021) Bjellorusi

12. Liria në robëri – Dolya (2021) Simferopol

13. Ylli në pëllëmbën e dorës sime – Burago (2021) Ukrainë

14. Gjurmët e zemrës — (2021) Serbia

15. Një grusht erë në Turkmenisht, Günce Yayınları (2021) Turqi

16. Tetë – Shtëpia Botuese Chetiri (2021) Rusi

17. “Unë jam këtu” – në kazakisht, shtëpia botuese Annur Sana, (2022) Kazakistan.

18. “The Thirteenth Month” – në spanjisht, Ayame-Editotial, (2022) Meksikë, Meksikë.

19. “Dritaret e hapura” (në gjuhën Karakalpake) Shtëpia botuese “Bilim”, qyteti Nukus, (2022)


20. “Find Me in Hearts”, në anglisht, ( Më gjeni në zemra) Mundus Atrium Press, (2023) SHBA 

21. “Xhamat pa ngjyrë” – në arabisht, shtëpia botuese Hassanbook. Arabia Saudite, (2023)

22.Poezi dhe ditarë – në rumanisht, shtëpia botuese Bistrita-Nasaud, (2023) botuar në Rumani në nëntor.

Poetë, shkrimtarë dhe ekspertë të letërsisë me famë botërore kanë shkruar shumë artikuj, ese dhe poezi për veprën e Khosyat Rustam. Mes tyre duhen përmendur Fatbardh Amursi, Rudolf Marku, Gjekë Marinaj, Vangush Ziko, Rifat Ismailli…Për shembull, Gjekë Marinaj, poeti me famë botërore dhe themeluesi i Protonizmit, ka thënë për Khosiyat Rustam: 

Me iniciativën e tij, në tetor 2020, një grup poetësh, shkrimtarësh dhe studiuesish letrarë të famshëm të botës do t'i dërgojnë një letër solidariteti Presidentit të Azerbajxhanit Ilhom Aliyev në lidhje me konfliktin e Karabakut midis Azerbajxhanit dhe Armenisë. Gjatë këtyre konflikteve, poetja shkroi një poezi “Adı Lalə idi o kızın” (“Emri i saj ishte Lola, ishte vajzë”), ku shprehte dhimbjen e popullit të Karabakut dhe në tetor 2020 u botua si një libër. Poema flet për jetën e hidhur, familjen, vuajtjet dhe pikëllimet e Lolës, kujtimet e fëmijërisë, të dëbuar nga toka e të parëve të saj gjatë luftës së Karabakut. Përveç kësaj, në Azerbajxhan u botua libri “44 ditë” i Khosiat Rustam, i shkruar për luftën 44-ditore midis Armenisë dhe Azerbajxhanit.

Khosiyat Rustam  merr pjesë në intervista me studiues të letërsisë, shkrimtarë dhe poetë me famë botërore në gazetën "Kitob Dunyasi", duke përkthyer veprat e tyre në gjuhën uzbekisht dhe duke i sjellë ato tek lexuesit e gazetës Uzbekistan. Në të njëjtën kohë, ai ftoi disa prej tyre - poeten shqiptaro-amerikane, themeluesin e teorisë së protonizmit Gjekë Marinaj, politikanin azerbajxhanas, gazetaren Ganira Pashaeva dhe të tjerë në Uzbekistan.

Poeti dhe përkthyesi kanadezo-shqiptar Vangush Ziko përktheu në shqip poezitë e poetit uzbek Khosiyat Rustam. Shkrimtari shqiptar Gjekë Marinaj e vlerësoi shumë veprën e Khosiyat Rustamit. Poeti shqiptar Rifat Ismoli e vlerësoi lart veprën e poetit uzbek Hosiyat Rustam. Shoqata e Shkrimtarëve Vietnamezë botoi në Vietnamisht librin "Dhimbja e erës" të poetit uzbek Khosiyat Rustam.

Komiteti i Çmimeve Letrare të Hertfordshire Press London nominoi veprën e Khosiyat Rustam për nominimin "Zgjedhja e kritikëve". Ai u njoh si një nga poetët më të mirë modernë Uzbekistan për koleksionin e tij të poezive "Lotët shumëngjyrësh". 

Burim i të dhënave