Armenia e Bashkuar

parapamje|upright=1.35|djathtas|Mali Ararat, sot ndodhet në Turqi, siç shihet nga kryeqyteti i Armenisë Jerevan. Mali është një simbol i Armenisë Perëndimore për shumë armenë.
Armenia e Bashkuar (Armenisht: Միացեալ Հայաստան, romanizuar: Miats'eal Hayastan) gjithashtu i njohur si Armenia e Madhe është një koncept irredentist etno-nacionalist armen që i referohet zonave brenda atdheut tradicional armen - Malësia armene - të cilat aktualisht janë ose kanë qenë historikisht të populluara kryesisht nga armenë. Ideja e asaj që armenët e shohin si bashkim të tokave të tyre historike ishte mbizotëruese gjatë gjithë shekullit të 20-të dhe është përkrahur nga individë, organizata dhe institucione të ndryshme, duke përfshirë partitë nacionaliste Federata Revolucionare Armene (ARF ose Dashnaktsutyun) dhe Trashëgimia, ASALA dhe të tjerë.

Ideja e ARF për "Armeninë e Bashkuar" përfshin pretendime ndaj Armenisë Perëndimore (Turqia lindore), Nagorno-Karabakh (Artsakh), enklavës pa dalje në det Nahçivani (Nakhichevan) të Azerbajxhanit dhe rajonit Javakheti (Javakhk) të Gjeorgjisë. Nagorno-Karabakh dhe Javakhk janë të banuara në masë të madhe nga armenë. Armenia Perëndimore dhe Nahçivani kishin popullsi të konsiderueshme armene në fillim të shekullit të 20-të, por jo më. Popullsia armene e Armenisë Perëndimore u shfaros pothuajse plotësisht gjatë gjenocidit armen të vitit 1915, kur prania mijëravjeçare armene në këtë rajon përfundoi kryesisht dhe trashëgimia kulturore armene u shkatërrua kryesisht nga qeveria osmane. Në vitin 1919, qeveria e Republikës së Parë të Armenisë, e dominuar nga ARF, shpalli bashkimin formal të tokave armene. ARF i mbështet pretendimet e saj ndaj Armenisë Perëndimore, tani e kontrolluar nga Turqia, në Traktatin e Sèvres të vitit 1920, i cili në fakt u mohua nga ngjarjet e mëvonshme historike. Këto pretendime territoriale shihen shpesh si qëllimi përfundimtar i njohjes së gjenocidit armen dhe si pjesë e dëmshpërblimeve të gjenocidit armen.

Lëvizja më e fundit irredentiste armene, lëvizja Karabakh e cila filloi në vitin 1988, u përpoq të bashkonte Nagorno-Karabakh me Armeninë e atëhershme sovjetike. Si rezultat i luftës së mëvonshme me Azerbajxhanin, forcat armene vendosën kontroll efektiv mbi pjesën më të madhe të Nagorno-Karabakh dhe rretheve përreth, duke arritur kështu bashkimin de facto të Armenisë dhe Karabakut. Disa nacionalistë armenë e konsiderojnë Nagorno-Karabakh "fazën e parë të Armenisë së Bashkuar".

Referime

Bibliografia

Kategoria:Irredentizëm
Kategoria:Historia e Azisë
Kategoria:Historia e Azerbajxhanit
Kategoria:Nacionalizma
Kategoria:Azi Perëndimore
Kategoria:Armeni