Dita e Luftës Revolucionare Maqedonase

Dita e Luftës Revolucionare Maqedonase është festë kombëtare e cila festohet më 23 tetor në Maqedoninë e Veriut. Në vitin 2007 festa u votua në ligj si festë e re kombëtare. Është ditë jo pune.

 Sfondi historik 
 Narrativa në Maqedoninë e Veriut 
Festa festohet me rastin e formimit të Organizatës së Brendshme Revolucionare Maqedonase në Selanik . Më 23 tetor 1893 gjashtë të rinj u mblodhën në shtëpinë e pronarit të librarive Ivan Haxhi Nikolov në Selanik për të krijuar bazën që më vonë do të bëhej simboli dhe flamuri i luftës për lirinë maqedonase. Themelues ishin: Hristo Tatarçev, Dame Gruev, Petar Poparsov, Ivan Haxhinikolov, Andon Dimitrov dhe Hristo Batanxhiev . Ata formuan një grup të fshehtë, duke e quajtur atë Organizata Revolucionare Maqedonase . Organizata luftoi për lirinë e Maqedonisë pa ndihmën e huaj. Formimi i Organizatës Revolucionare Maqedonase ishte fillimi i një lëvizjeje të organizuar revolucionare maqedonase e cila, nëpërmjet Kryengritjes Ilinden-Preobrazhenie në Republikën e Krushevës dhe, më vonë, Lufta e Dytë Botërore në Maqedoninë Jugosllave, rezultoi në krijimin e shtetit modern të pavarur maqedonas . Kjo datë, 23 tetori, lidhet me luftën e organizuar të popujve që jetojnë në Maqedoni për krijimin e një shteti të pavarur. 

 Polemika historike 
Për shkak se kjo ditë konsiderohet si fillimi i VMRO-së, publiku maqedonas ishte disi i rezervuar në shpalljen e kësaj dite festë kombëtare. Opozita maqedonase në atë kohë, e udhëhequr nga Bashkimi Social Demokrat i Maqedonisë, ishte tërësisht kundër deklaratës, sepse opozita e konsideroi atë ditëlindjen e partisë së djathtë VMRO-DPMNE . Si e tillë, u konsiderua e papërshtatshme për ta festuar atë si festë kombëtare. Disa personazhe publikë maqedonas e përkrahën këtë pikëpamje, kjo festë lidhet me idetë e nacionalizmit bullgar . Një festë në shërbim të idesë së madhe bullgare, Grupi i Pionierëve dhe Rilindësve, Utrinski Vesnik, Numër 2228, E mërkurë, 8 nëntor 2006. Edhe në Bullgari ka disa kundërshtime ndaj kësaj mënyre festimi. Duket se IMRO fillimisht janë quajtur " Komitetet Revolucionare Bullgare Maqedono-Adrianopole ". Who are the Macedonians? Hugh Poulton, C. Hurst & Co. Publishers, 2000, , p. 53. IMRO ishte aktive jo vetëm në Maqedoni por edhe në Traki dhe fillimisht anëtarësimi në organizatë lejohej vetëm për bullgarët. Emri i tij i parë ishte "Komitetet Revolucionare Bullgare Maqedono-Adrianopoliste", i cili më vonë u ndryshua disa herë. IMRO-ja vepronte jo vetëm në Maqedoni, por edhe në Traki (Vilajeti i Adrianopojës). Meqenëse emri i saj i hershëm theksonte natyrën bullgare të organizatës duke lidhur banorët e Trakës dhe Maqedonisë me Bullgarinë, këto fakte janë ende të vështira për t'u shpjeguar nga historiografia maqedonase. Ata sugjerojnë se revolucionarët e IMRO-së në periudhën osmane nuk bënin dallime mes "maqedonasve" dhe "bullgarëve". Për më tepër, siç dëshmojnë shkrimet e tyre, ata shpesh e shihnin veten dhe bashkatdhetarët e tyre si 'bullgarë'. Të gjithë kanë shkruar në gjuhën standarde bullgare. Për më shumë shih: Brunnbauer, Ulf (2004) Historiografia, Mitet dhe Kombi në Republikën e Maqedonisë. Në: Brunnbauer, Ulf, (red.) (Ri)shkrimi i historisë. Historiografia në Evropën Juglindore pas Socializmit. Studime për Evropën Juglindore, vol. 4. LIT, Münster, pp. 165-200 .382587365X. Ndryshe nga përshtypja e studiuesve maqedonas të cilët besojnë se organizata e brendshme përkrahte "vetëdijen kombëtare maqedonase", revolucionarët vendas gjatë kohës osmane deklaruan besimin e tyre, se shumica e popullsisë së krishterë sllave të Maqedonisë ishte "bullgare". Tschavdar Marinov, We the Macedonians, The Paths of Macedonian Supra-Nationalism (1878–1912), in "We, the People: Politics of National Peculiarity in Southeastern Europe" with Mishkova Diana as ed., Central European University Press, 2009, , pp. 107-137. Pretendimi historiografik modern maqedonas për marrëdhënie të ngushta ndërmjet kërkesave të IMRO-së për autonomi me krijimin e një shteti të veçantë etnik maqedonas, nuk korrespondon me të dhënat historike. Contrary to the assertions of Skopje's historiography, Macedonian revolutionaries clearly manifested Bulgarian national identity. Their Macedonian autonomism and “separatism” represented a strictly supranational project, not national. Entangled Histories of the Balkans:, Roumen Daskalov, Tchavdar Marinov, BRILL, 2013, , p. 303. Ekziston, për më tepër, çështja jo më pak e ndërlikuar se çfarë nënkuptonte autonomia për njerëzit që e përkrahën atë në shkrimet e tyre. Sipas Hristo Tatarçevit, kërkesa e tyre për autonomi nuk ishte e motivuar nga një lidhje me identitetin kombëtar maqedonas, por nga shqetësimi se një agjendë e qartë e bashkimit me Bullgarinë do të provokonte kombet e tjera të vogla ballkanike dhe Fuqitë e Mëdha në veprim. Me fjalë të tjera, autonomia maqedonase mund të shihet si një diversion taktik, ose si “Plan B” i bashkimit bullgar. İpek Yosmaoğlu, Lidhjet e Gjakut: Feja, Dhuna dhe Politika e Kombit në Maqedoninë Osmane, 1878–1908, Cornell University Press, 2013, , pp. 15-16. Në këtë drejtim, pala bullgare ka bërë disa propozime që disa ngjarje të përbashkëta historike (p.sh. themelimi i IMRO-së) të festohen bashkërisht, por kjo ide u refuzua si e papranueshme.

 Festimi 
Në shumë pjesë të ndryshme të Maqedonisë së Veriut festa festohet me festa të ndryshme, koncerte dhe gara sportive. Festivali zyrtar mbahet në Operën dhe Baletin e Maqedonisë, ku fjalime do të mbajnë figura të mëdha kombëtare dhe historianë nga Akademia e Shkencave dhe Arteve të Maqedonisë .

 Referenca 

Kategoria:Festa Kombëtare
Kategoria:Historia e Maqedonisë së Veriut