Nikolai Ivanoviç Llobaçevski

Makaryev, Makaryevsky uezd, Guvernatorati i Nizhni Novgorodit,See "К 150-летию со дня смерти Н.И.Лобачевского" ("On the 150th anniversary of the death of N. Lobachevsky") by G. M. Polotovsky, PDF page 3: "Н.И.Лобачевский родился в Макарьевском уезде Нижегородской губернии в 1793 году" (quoting A. F. Popov (1857)); page 4: "[В.Ф.Каган (1943)] местом рождения называет Макарьев".Other sources in Russian—e.g., A. A. Andronov (1956)—give the city of Nizhny Novgorod rather than the Governorate as his birthplace; see also Lobachevsky's biography at the website of the Lobachevsky Nizhny Novgorod State University Museum  and Andrey Kalinin's article "Чье имя носит университет" ("After whose name the University has been named") . Perandoria Ruse (tani Makaryevo, Oblasti i Nizhni Novgorodit, Rusi)Vdekja24 Shkurt 1856 (1856-02-25) (mosha 63)
Kazan, Guvenatorati i Kazanit, Russian Empire (now Tatarstan, Russia)ArsimiUniversiteti i Kazanit (MSc, 1811)I njohur përGjeometrinë e LlobaçevskitKarriera shkencoreFushaGjeometriaKëshilltar akademikJ. C. M. BartelsNikolai Lobachevsky at the Mathematics Genealogy ProjectAthanase Papadopoulos (ed.), Nikolai I. Lobachevsky. Pangeometry, European Mathematical Society. 2010, p. 208.Studentë të njohurNikolai BrashmanFirmalidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nikolay_Lobachevsky_signature.jpg|150x150px
Nikolai Ivanovich Lobachevsky (shqip: Nikolai Ivanoviç Llobaçevski ; ;  – ) ishte një matematician dhe gjeometër rus, i njhur kryesisht për punën e tij në gjeometri hiperbolike, të njohur edhe si gjeometria e Llobaçefskit, si dhe për studimin thelbësor të integraleve Dirichlet , të njohur si formula integrale e Llobaçefskit. William Kingdon Clifford e quajti Llobaçevskin " Koperniku i Gjeometrisë" për shkak të karakterit revolucionar të veprës së tij.This is a quote from G. B. Halsted's translator's preface to his 1914 translation of The Theory of Parallels: "What Vesalius was to Galen, what Copernicus was to Ptolemy that was Lobachevsky to Euclid." — W. K. Clifford

Nikolai Lobachevsky ka lindur në afërsi të qytetit të Nizhny Novgorod në Perandorinë Ruse në 1792 nga prindërit me origjinë polake - Ivan Maksimoviç Lobaçevski dhe Praskovia Alexandrovna Lobaçevski. Ai ishte një nga tre fëmijët. Babai i tij, një nëpunës në një zyrë për kontrollimin e tokës, vdiq kur ai ishte shtatë, dhe nëna e tij u zhvendos në Kazan. Lobaçevski hzri në gjimnazin Kazan në 1802, u diplomua në 1807 dhe pastaj mori një bursë në Universitetin Kazan, e cila u themelua vetëm tre vjet më parë në 1804. Në Universitetin Kazan, Lobaçevski u ndikua nga profesori Johann Christian Martin Bartels, një ish-mësues dhe mik i matematikanit gjerman Carl Friedrich Gauss. Lobaçevski mori një diplomë masteri në fizikë dhe matematikë në 1811. Në 1814, ai u bë një lektor në Universitetin Kazan, në 1816 ai u ngrit ne profesor i asociuar, dhe në 1822, në moshën 30 vjeç, ai u bë një profesor i rregullt, për mësimin e matematikës , fizikës, dhe astronomi. Ai ka shërbyer në shumë pozicione administrative dhe u bë rektor i Universitetit Kazan në 1827. Në 1832, ai u martua me Varvara Aleksejevna Moisejeva. Ata kishin një numër të madh të fëmijëve (tetëmbëdhjetë sipas kujtimeve të djalit të tij, por vetëm shtatë me sa duket mbijetuan në moshën e rritur). Ai u shkarkua nga universiteti në 1846, gjoja për shkak të përkeqësimit te shëndetit të tij : nga vitet 1850, ai ishte gati i verbër dhe nuk mund të ecin. Ai vdiq në varfëri në 1856. Ai ishte një ateist. Karriera Arritja kryesore Lobaçevski është zhvillimi i një gjeometrie Euklidiane, referuar edhe si gjeometri Lobaçevskiane. Para tij, shumë matematikanë ishin duke u përpjekur për të nxjerr një përfundim aksioma e pestë Aksioma e pestë nga aksiomat e tjera. Aksioma e pestë e Euklidit është një rregull në gjeometrinë Euklidiane i cili thotë se për çdo drejtëz të dhënë dhe që nuk pikë jo në këtë drejtëz, ka vetëm një drejtëz paralele që kalon në këtë pikë që nuk e pret drejtëzën e dhënë. Lobaçevski do të zhvillonte një gjeometri në të cilën aksioma e pestë nuk ishte e vërtetë. Kjo ide u raportua për herë të parë më 23 shkurt 1826 në seancën e departamentit të fizikës dhe matematikës, dhe ky hulumtim u botua në UMA në 1829-1830. Lobaçevski shkroi një letër në lidhje me atë quajtur një përmbledhje koncize e themeleve te gjeometrisë që u publikua nga lajmëtari i Kazanit, por u refuzua kur kjo u dërgua në Akademinë e Shkencave të Shën Peterburgut për publikim. Gjeometria jo-Euklidiane që zhvilloi Lobaçevski është quajtur gjeometri hiperbolike. Lobaçevski zëvendësoi aksiomën e pestë me deklaratën se për çdo pikë të dhënë ekziston më shumë se një drejtëz që kalon në atë pikë dhe të jetë paralele me një tjetër drejtëz e cila nuk kalon në atë pikë. Ai shpiku këndin e paralelizmit i cili varet nga distanca e pikës prej drejtëzës së dhënë. Në gjeometrinë hiperbolike shuma e këndeve në një trekëndësh hiperbolik duhet të jetë më pak se 180 gradë. Gjeometria jo-Euklidiane stimuloi zhvillimin e gjeometrisë diferenciale e cila ka shumë aplikacione. Gjeometria hiperbolike është shpesh referuara si "Gjeometria Lobaçevskiane" ose "Gjeometria Boljait-Lobaçevskiane". Gjeometria e madhe e Lobaçevskit u përfundua në vitin 1823, por që nuk u botua në formën e tij origjinale deri në 1909, shumë kohë pasi ai kishte vdekur. Lobaçevski ishte gjithashtu autori i Themeleve të reja të Gjeometrisë (1835-1838).Në vitin 1842 puna e tij ishte vërejtur dhe vlerësuar nga Gaussi, nga nxitja e të cilit Lobaçevski u zgjodh atë vit si një anëtar përkatës i Shoqërisë Mbretërore të Göttingen. Edhe pse Lobachevsky u zgjodh edhe një anëtar nderi i fakultetit të Universitetit Shtetëror të Moskës, idetë e tij të përbuzje.Matematikani i njohur rus i kohës, Mikhail reja gjeometrike provokuan keqkuptim dhe madje edhe Ostrogradskii, anëtar i Akademisë së Shën Peterburgut, si dhe akademiku Nikolaus Fuss, foli me përçmim për idetë e Lobaçevskit. Edhe një revistë letrare arriti të akuzojë Lobaçevskin e "jashtëlogjikshëm." Megjithatë, Lobaçevski vazhdoi me kokëfortësi të zhvillojë idetë e tij, edhe pse në mënyrë të izoluar, pasi ai nuk kishte mbajtur lidhje të ngushta me kolegët e tij matematikanë. Ai gjithashtu shkroi Hulumtimet Gjeometrike mbi Teorinë e Drejtëzave Paralele (1840) dhe Pangjeometria (1855). Një nga arritjet e e tjera te Lobaçevskit ishte zhvillimi i një metode për përafrimin e rrënjëve të ekuacioneve algjebrike. Kjo metodë është e njohur tani si metoda e Dandelin-Gräffe, e quajtur në emër të dy matematikanëve të tjerë të cilët e zbuluan në mënyrë të pavarur. Në Rusi, ajo quhet metoda e Lobaçevskit. Lobaçevski dha përkufizimin e një funksioni si korrespondencë midis dy grupe të numrave realë.Interesat e tij kërkimore përfshinin gjithashtu edhe teorinë e probabilitetit, llogaritjes integrale, mekanikën, astronominë, dhe meteorologjinë.

 Shiko edhe 

 Matematika

 Referime 
Kategoria:Vdekje 1856
Kategoria:Lindje 1792