Azerbajxhani Perëndimor (koncepti irredentist)

Azerbajxhani Perëndimor (azerbajxhanisht: Qərbi Azərbaycan) është një koncept politik irredentist që përdoret në Republikën e Azerbajxhanit kryesisht për t'iu referuar territorit të Republikës së Armenisë. Zyrtarët e Azerbajxhanit kanë pretenduar në mënyrë të rreme se territori i republikës moderne armene ishin toka që dikur i përkisnin azerbajxhanasve. Pretendimet e saj janë kryesisht të varura nga pretendimi se territori i tanishëm armen ishte nën sundimin e fiseve, perandorive dhe hanateve të ndryshme turkike nga Mesjeta e Vonë deri në Traktatin e Turkmenchay (1828) i nënshkruar pas Luftës Ruso-Persiane të 1826-1828. Koncepti ka marrë miratimin zyrtar nga qeveria azerbajxhanase dhe është përdorur nga presidenti i saj aktual, Ilham Aliyev, i cili, që nga viti 2010, i është referuar rregullisht "Irevan" (Jerevan), "Göyçə" (Liqeni Sevan) dhe "Zangazur" (Syunik) si “tokat azerbajxhane” të dikurshëm dhe të ardhshëm. Koncepti irredentist i "Azerbajxhanit Perëndimor" shoqërohet me pretendime të tjera irredentiste të promovuara nga zyrtarë dhe akademikë të Azerbajxhanit, duke përfshirë "Republikën Goycha-Zangazur" dhe "Republikën e Irevanit".

Pasi Aliyev u emërua në vitin 2018 nga Partia e Azerbajxhanit të Ri si kandidat presidencial, ai bëri thirrje për "kthimin e Azerbajxhanit në këto troje" dhe vendosjen e kësaj si "qëllimin tonë politik dhe strategjik, dhe ne duhet t'i afrohemi gradualisht". Në dhjetor 2022, Azerbajxhani nisi fushatën e tij "Kthimi i Madh", i cili gjoja promovon vendosjen e Azerbajxhanasve etnikë që dikur jetonin në Armeni dhe Nagorno-Karbakh. Në fjalimin e tij të inaugurimit në "ndërtesën administrative të Komunitetit të Azerbajxhanit Perëndimor" në dhjetor 2022, Presidenti Aliyev tha "Armenia e sotme është toka jonë. Kur e thashë vazhdimisht këtë më parë, ata u përpoqën të kundërshtonin dhe të pretendonin se unë kam pretendime territoriale. Këtë po e them si fakt historik. Nëse dikush mund të vërtetojë një teori tjetër, le të dalë”.

Që nga fundi i Luftës së Dytë të Nagorno-Karabakut në vitin 2020, Azerbajxhani ka promovuar gjithnjë e më shumë pretendime irredentiste ndaj territorit armen. Këto pretendime territoriale të prodhuara janë pjesë e strategjisë së Azerbajxhanit për të dobësuar kërkesat e Armenisë për një status special për armenët që jetojnë në Nagorno-Karabakh. Edhe pse Azerbajxhani përpiqet të barazojë të drejtat e "Azerbajxhanit Perëndimor" me ato të Karabakut në negociatat e tij me Armeninë, ka dallime të rëndësishme, duke përfshirë faktin se armenët e Nagorno-Karabakut aktualisht jetojnë atje. Kryeministri armen Pashinyan është përgjigjur duke thënë se do të ishte më e saktë të krahasoheshin "Azerbajxhanët perëndimorë" me armenët që dikur jetonin në enklavën e Azerbajxhanit të Nahçivanit.

 Referime 

 Referime 


Kategoria:Marrëdhëniet mes Armenisë dhe Azerbajxhanit