Katarizmi

Katarizmi ( /ˈ k æ θ ər ɪ z əm / ; nga Greqishtja e Lashtë: καθαροί, romanizimi: katharoi, "të pastërt"  . ) ishte një lëvizje e krishterë dualiste ose gnostike midis shekujve 12 dhe 14 e cila lulëzoi në Evropën Jugore, veçanërisht në Italinë veriore dhe Francën jugore .  Pasuesit u përshkruan si katarë dhe i referoheshin vetes si të krishterë të mirë ; në kohët moderne, ata mbahen mend kryesisht për një periudhë të gjatë konflikti të ndërsjellë dhe persekutimi fetarndonjëherë konsiderohet si gjenocid nga Kisha Katolike e cila e konsideroi katarizmin një sekt heretik .

Katarizmi u shfaq në Evropën Perëndimore në rajonin Languedoc të Francës jugore në shekullin e 11-të. Adhuruesit u referuan ndonjëherë si Albigensians,  pas qytetit francez Albi ku lëvizja filloi për herë të parë.  Katarizmi fillimisht u mësua nga udhëheqës asketikë, të cilët vendosën pak udhëzime, duke bërë që disa praktika dhe besime katariste të ndryshojnë sipas rajonit dhe me kalimin e kohës.  Lëvizja u ndikua shumë nga Bogomilët e Perandorisë së Parë Bullgare,  dhe mund të ketë origjinën në Perandorinë Bizantine, domethënë nëpërmjet adhuruesve të lëvizjes Pauliciane në Armeni dhe Anadollin lindor të cilët u rivendosën në Thrakë ( Filippopolis ).

Ndër besimet më të dukshme dhe më të diskutueshme të katarëve ishte ideja e dy perëndive ose parimeve deiste, njëra e mirë dhe tjetra e keqe. Kisha Katolike pohoi se kjo ishte në kundërshtim me monoteizmin, një parim themelor se ekziston vetëm një Zot, i cili krijoi të gjitha gjërat, të dukshme apo të padukshme, siç thuhet në Besomjen e Nikesë . Katarët besonin se Zoti i mirë ishte Perëndia i Dhiatës së Re, krijuesi i sferës shpirtërore, ndërsa Zoti i lig ishte Zoti i Dhiatës së Vjetër, krijuesi i botës fizike, të cilin shumë katarë e identifikuan si Satana . Katarët besonin se shpirtrat njerëzorë ishin shpirtrat pa seks të engjëjve të bllokuar në sferën materiale të zotit të keq, të destinuar për t'u rimishëruar derisa të arrinin shpëtimin përmes doktrinës consolamentum, një formë pagëzimi që kryhet kur vdekja është e afërt, kur ata do të kthehen te Zoti i mirë si " T[ përkryer ". 

Kisha Katolike denoncoi praktikat katare, veçanërisht ritualin consolamentum . Që nga fillimi i mbretërimit të tij, Papa Inocent III u përpoq t'i jepte fund katarizmit duke dërguar misionarë dhe duke bindur autoritetet lokale të vepronin kundër katarëve. Në vitin 1208, Pierre de Castelnau, legati papal i Innocentit, u vra ndërsa kthehej në Romë pasi shkishëroi Kontin Rajmond VI të Tuluzës, i cili, sipas tij, ishte shumë i butë me katarët.  Papa Inocent III më pas braktisi dërgimin e misionarëve dhe juristëve katolikë, e shpalli Pierre de Castelnau martir dhe nisi kryqëzatën Albigensian në 1209. Fushata gati njëzetvjeçare ia doli të dobësonte shumë lëvizjen; Inkuizicioni mesjetar që pasoi përfundimisht e zhduku katarizmin deri në vitin 1350.

Ka polemika akademike nëse katarizmi ishte një lëvizje e vërtetë dhe e organizuar apo nëse Kisha mesjetare e imagjinonte apo e ekzagjeronte atë. Mungesa e ndonjë organizimi qendror midis katarëve, dallimet rajonale në besimet dhe praktikat, si dhe mungesa e burimeve nga vetë katarët kanë shtyrë disa studiues të shtrojnë pyetjen nëse katarizmi ekzistonte. Studiues të tjerë thonë se ka prova për ekzistencën e katarizmit, dhe gjithashtu dëshmi se kërcënimi i tij ishte ekzagjeruar nga persekutorët e tij në Kishë. 

Megjithëse në anglisht termi Cathar ( /ˈ k æ θ ɑː r / ) është përdorur për shekuj për të identifikuar lëvizjen, është debatuar nëse ajo e identifikonte veten me emrin.  Në tekstet katare, termat Burra të Mirë ( ), Gra të mira ( ), ose të krishterë të mirë ( ) janë termat e zakonshëm të vetëidentifikimit . 
Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur
Kategoria:Vetitë CS1: Burime në frëngjisht (fr)
Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi
Kategoria:Vetitë CS1: Burime në italisht (it)
Kategoria:Vetitë CS1: Burime në latinisht (la)
Kategoria:Artikuj me burim në frëngjisht (fr)
Kategoria:Katarizëm