Kardinali Richelieu

Armand Jean du Plessis, Duka i Parë i Richelieu (; 9 shtator 1585 - 4 dhjetor 1642), i njohur si Kardinali Richelieu, ishte një burrë shteti dhe klerik francez. Ai u bë i njohur si l'Éminence rouge, ose "Eminenca e Kuqe", një term që rrjedh nga titulli "Eminence" i aplikuar për kardinalët dhe nga rrobat e kuqe që ata zakonisht veshin.

I shuguruar peshkop në vitin 1607, Richelieu u emërua Sekretar i Jashtëm më 1616. Ai vazhdoi të ngrihej në hierarkinë e Kishës Katolike dhe të qeverisë franceze, duke u bërë kardinal më 1622 dhe shef ministër i mbretit Louis XIII të Francës më 1624. Ai mbajti atë detyrë deri në vdekjen e tij më 1642, kur u pasua nga Kardinali Mazarin, karrierën e të cilit ai e kishte nxitur. Richelieu u angazhua në një mosmarrëveshje të ashpër me Marie de' Medici, nënën e mbretit, dhe më parë aleaten e tij të ngushtë.

Richelieu u përpoq të konsolidonte pushtetin mbretëror dhe frenoi fuqinë e fisnikërisë në mënyrë që ta shndërronte Francën në një shtet të fortë të qendërzuar. Në politikën e jashtme, objektivat e tij kryesore ishin të kontrollonte fuqinë e dinastisë Habsburge (që mbretëronte veçanërisht në Spanjë dhe Austri) dhe të siguronte dominimin francez në Luftën Tridhjetëvjeçare të 1618-1648 pasi ai konflikt përfshiu Evropën. Pavarësisht se shtypi rebelimet Huguenot të viteve 1620, ai bëri aleanca me shtetet protestante si Mbretëria e Anglisë dhe Republika Holandeze për ta ndihmuar atë të arrinte qëllimet e tij. Megjithatë, megjithëse ai ishte një figurë e fuqishme politike në vetvete, ngjarje të tilla si Dita e Dupes (frëngjisht: Journée des Dupes) në vitin 1630 treguan se fuqia e Richelieu varej ende nga besimi i mbretit.

Një student i Universitetit të Parisit dhe drejtor i Kolegjit të Sorbonës, Richelieu rinovoi dhe zgjeroi institucionin. Ai u bë i famshëm për patronazhin e tij të arteve dhe themeloi Académie Française, shoqëria e ditur përgjegjëse për çështjet që kanë të bëjnë me gjuhën frënge. Si avokat i Samuel de Champlain dhe Francës së Re, ai themeloi (1627) Compagnie des Cent-Associés; ai gjithashtu negocioi Traktatin e 1632 të Saint-Germain-en-Laye, sipas të cilit Kebeku u kthye në sundimin francez pasi privatët anglezë e morën atë në vitin 1629. Ai u krijua Duka i Richelieu më 1629.

Richelieu njihet si shpikësi i thikës së tavolinës. I mërzitur nga sjelljet e këqija që shfaqeshin zakonisht në tavolinën e ngrënies nga përdoruesit e thikave të mprehta (të cilët shpesh i përdornin për të këputur dhëmbët e tyre), në vitin 1637 Richelieu urdhëroi që të gjitha thikat në tryezën e tij të ngrënies t'u shuheshin tehet. dhe majat e tyre të rrumbullakosura. Dizajni u bë shpejt popullor në të gjithë Francën dhe më vonë u përhap në vende të tjera.

Richelieu është përshkruar shpesh në trillimet popullore, veçanërisht si zuzari kryesor në romanin e Alexandre Dumas të vitit 1844 Tre Musketerët dhe përshtatjet e tij të shumta filmike.

Referime


Kategoria:Kardinalë francezë të shekullit të 17-të
Kategoria:Ministrat e Jashtëm të Francës
Kategoria:Kryeministra të Francës
Kategoria:Lindje 1585
Kategoria:Vdekje 1642
Kategoria:Francezë të Luftës Tridhjetëvjeçare
Kategoria:Politikanë nga Parisi
Kategoria:Absolventët e Universitetit të Parisit
Kategoria:Politikanë francezë të shekullit të 17-të
Kategoria:Diplomatë francezë të shekullit të 17-të