Principata e Bullgarisë

Principata e Bullgarisë (bullgarisht: Княжество България, romanizuar: Knyazhestvo Balgariya) ishte një shtet vasal nën suzerainty të Perandorisë Osmane. Ajo u krijua me Traktatin e Berlinit më 1878.

Pasi Lufta Ruso-Turke përfundoi me një fitore ruse, Traktati i Shën Stefanit u nënshkrua nga Rusia dhe Perandoria Osmane më 3 mars 1878. Sipas kësaj, u ra dakord për një shtet të madh vasal bullgar, i cili ishte dukshëm më i madh: tokat e tij përfshinin pothuajse të gjithë bullgarët etnikë në Ballkan, dhe përfshinin pjesën më të madhe të Moezisë, Trakisë dhe Maqedonisë, që shtrihej nga Deti i Zi deri në Egje. Megjithatë, Mbretëria e Bashkuar dhe Austro-Hungaria ishin kundër krijimit të një shteti kaq të madh klient rus në Ballkan, nga frika se do të ndryshonte ekuilibrin e fuqisë në Mesdhe. Për shkak të kësaj, fuqitë e mëdha u mblodhën dhe nënshkruan Traktatin e Berlinit, duke zëvendësuar Traktatin e Shën Stefanit, i cili nuk hyri kurrë në fuqi. Kjo krijoi një principatë shumë më të vogël, krahas një Rumelie Lindore autonome brenda Perandorisë Osmane.

Në praktikë, statusi i Bullgarisë si vasal osman ishte një trillim ligjor dhe Bullgaria e pranoi autoritetin e Portës së Lartë vetëm në mënyrë formale. Ajo kishte Kushtetutën e saj, flamurin dhe himnin e saj dhe drejtonte politikën e saj të jashtme. Nga viti 1880, ajo kishte edhe monedhën e saj. Në vitin 1885, një revolucion pa gjak rezultoi në aneksimin de facto të Rumelisë Lindore nga Bullgaria, të cilën Perandoria Osmane e pranoi me Marrëveshjen e Tophanes. Më 5 tetor 1908, Bullgaria shpalli pavarësinë e saj si Mbretëria e Bullgarisë.

 Prapavija 
Në vitin 1396 Luftërat Bullgaro-Osmane përfunduan me rënien e Perandorisë së Dytë Bullgare, për shkak të pushtimit osman të Ballkanit dhe ndarjeve të saj të brendshme. Nën sundimin osman, fisnikëria bullgare u shkatërrua dhe vetëdija kombëtare u shtyp. Rilindja Kombëtare Bullgare, e shfaqur në fund të shekullit të 18-të, ringjalli identitetin bullgar dhe nxiti idenë e krijimit të një shteti të ri bullgar. Lëvizje të shumta revolucionare dhe kryengritje kundër osmanëve ndodhën krahas lëvizjeve të ngjashme në pjesën tjetër të Ballkanit, duke kulmuar në Luftën Ruso-Turke të viteve 1877-1878.

 Traktati i Berlinit 

parapamje|majtas|250px|Traktati i Shën Stefanit dhe Traktati i Berlinit

Traktati i Shën Stefanit i 3 marsit 1878 propozoi një shtet bullgar, i cili përfshinte rajonet gjeografike të Moezisë, Trakisë dhe Maqedonisë. Në bazë të asaj date bullgarët festojnë çdo vit ditën kombëtare të Bullgarisë.

Nga frika e krijimit të një shteti të madh klient rus në Ballkan, fuqitë e tjera të mëdha, megjithatë, nuk ishin të gatshme të pranonin traktatin. Si rezultat, Traktati i Berlinit (1878), nën mbikëqyrjen e Otto von Bismarck të Gjermanisë dhe Benjamin Disraeli të Mbretërisë së Bashkuar, rishikoi traktatin e mëparshëm dhe zvogëloi shtetin e propozuar bullgar.

U krijua një principatë gjerësisht autonome e Bullgarisë, midis Danubit dhe vargmalit Stara Planina, me seli në kryeqytetin e vjetër bullgar Veliko Turnovo, dhe duke përfshirë Sofjen. Ky shtet do të ishte nën sovranitetin nominal osman, por do të drejtohej nga një princ i zgjedhur nga një kongres i fisnikëve bullgarë dhe i miratuar nga Fuqitë. Ata këmbëngulën se Princi nuk mund të ishte rus, por në një kompromis u zgjodh Princi Aleksandër i Batenbergut, nipi i carit Aleksandër II. Në jug të vargmalit Stara Planina u krijua një krahinë autonome osmane me emrin Rumelia Lindore, ndërsa Maqedonia u kthye nën sovranitetin e Sulltanit.

 Shekulli i 19-të 

parapamje|majtas|150px|Stefan Stambolov

Bullgarët miratuan një kushtetutë të avancuar demokratike dhe pushteti shpejt kaloi në Partinë Liberale të udhëhequr nga Stefan Stambolov. Princi Aleksandër kishte prirje konservatore dhe në fillim kundërshtoi politikat e Stambolovit, por deri në vitin 1885 ai ishte bërë mjaft dashamirës ndaj vendit të tij të ri për të ndryshuar mendje dhe mbështeti liberalët. Ai gjithashtu mbështeti bashkimin e Bullgarisë dhe Rumelisë Lindore, që u bë nga një grusht shteti në Plovdiv në shtator 1885. Fuqitë nuk ndërhynë për shkak të luftës për pushtet midis tyre. Menjëherë pas kësaj, Serbia i shpalli luftë Bullgarisë me shpresën për të rrëmbyer territorin ndërsa bullgarët ishin të hutuar. Bullgarët i mundën në Slivnica, e shtynë ushtrinë serbe në Serbi dhe ia dolën të ripushtonin territorin e pushtuar nga Traktati i Berlinit, qytetet e populluara bullgare të Pirotit dhe Vranjës, por ato iu kthyen Serbisë me Traktatin e Bukureshtit më 1886.

Këto ngjarje e bënë Aleksandrin shumë popullor në Bullgari, por Rusia ishte gjithnjë e më e pakënaqur me tendencat liberale nën sundimin e tij. Në gusht 1886 ata nxitën një grusht shteti, gjatë të cilit Aleksandri u detyrua të abdikonte dhe u internua në Rusi. Stambolov, megjithatë, veproi shpejt dhe pjesëmarrësit në grusht shteti u detyruan të largoheshin nga vendi. Stambolov u përpoq të rivendoste Aleksandrin, por kundërshtimi i fortë rus e detyroi princin të abdikonte përsëri. Në korrik 1887 bullgarët zgjodhën Ferdinandin nga Sakse-Koburg-Gotha si princin e tyre të ri. Ferdinandi ishte “kandidati austriak” dhe rusët refuzuan ta njihnin. Ferdinandi fillimisht punoi me Stambolovin, por deri në vitin 1894 marrëdhënia e tyre u përkeqësua. Stambolov dha dorëheqjen dhe u vra në korrik 1895. Më pas Ferdinandi vendosi të rivendoste marrëdhëniet me Rusinë, që nënkuptonte kthimin në një politikë konservatore.

 Lista e princave të Bullgarisë 
 Portreti Emri Lindja Vdekja Nga Deri më Shënimet80pxAleksandër I5 prill 185723 tetor 189329 prill 1879 7 shtator 1886Abdikuar80pxFerdinand I26 shkurt 1861 10 shtator 194829 prill 1887 5 tetor 1908U bë Mbreti i Bullgarisë në 1908

 Galeria 

 Shiko gjithashtu 
 Historia e Bullgarisë (1878-1946)

 Referime 

 Lidhje të jashtme 
Sundimtarët e Bullgarisë në World Statesmen

Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara më 1878
Kategoria:Shtete dhe territore të shpërbëra më 1908
Kategoria:Shtetet vasale të Perandorisë Osmane
Kategoria:Principata të shuara
Kategoria:Protektoriate të shuara