Katër ungjilltarë

Në traditën e krishterë, Katër Ungjilltarët janë Mateu, Marku, Luka dhe Gjoni, autorët e atribuar krijimit të katër tregimeve kanonike të Ungjijve. Në Dhiatën e Re, ato mbajnë titujt e mëposhtëm: Ungjilli i Mateut; Ungjilli i Markut; Ungjilli i Lukës; dhe Ungjilli i Gjonit. Këta emra iu caktuan veprave nga etërit e hershëm të kishës në shekullin II e.r.; asnjë nga shkrimtarët nuk e nënshkroi veprën e tyre."The Gospels"

Ungjijtë
Ungjijtë e Mateut, Markut dhe Lukës njihen si Ungjijtë Sinoptikë, sepse përfshijnë shumë histori të njëjta, shpesh në të njëjtën sekuencë. Ndërsa periudhat në të cilat zakonisht datohen ungjijtë sugjerojnë ndryshe, konventa tradicionalisht thotë se autorët ishin dy nga Dymbëdhjetë Apostujt e Jezusit, Gjonit dhe Mateut, si dhe dy "burra apostolik",Tertullian, Adv. Marc. V.2. Marku dhe Luka, të cilët Tradita Ortodokse i regjistron si anëtarë të 70 Apostujve (Luka 10):

 Mateu - një ish tagrambledhës (Levi) i cili u thirr nga Jezusi për të qenë një nga Dymbëdhjetë Apostujt,
 Marku - një ndjekës i Pjetrit dhe kështu një "njeri apostolik",
 Luka - një mjek që i shkroi Teofilit atë që tani është libri i Lukës. Dihet gjithashtu se ka shkruar librin e Veprave të Apostujve (ose Veprat e Apostujve) dhe se ka qenë mik i ngushtë i Palit të Tarsusit,
 Gjoni - një dishepull i Jezusit dhe më i riu nga Dymbëdhjetë Apostujt e tij.

Ata quhen ungjillorë, një fjalë që do të thotë "njerëz që shpallin lajmin e mirë", sepse librat e tyre synojnë të tregojnë "lajmin e mirë" ("ungjillin") të Jezusit."Fillimi i Ungjillit të Jezu Krishtit, Birit të Perëndisë." Mark 1:1

Emërtimi
Mateu përmendet shpesh si "rrëfimi i parë i Ungjillit", jo vetëm për shkak të vendit të tij në kanun, por edhe për shkak të dëshmisë patristike për këtë. Megjithatë, shumica e studiuesve biblikë e shohin rrëfimin e ungjillit të Markut si të shkruar i pari (shih përparësia e Markanit) dhe tregimi i ungjillit të Gjonit si i fundit.

Është bërë zakon të flitet për "Ungjillin sipas Mateut" ... "Ungjillin sipas Gjonit", jo më pak për shkak të gjatësisë së tij më të shkurtër; por vlen të theksohet se titujt e lashtë nuk përdorin gjininë e posedimit, por parafjalën "sipas", që nënkupton se çdo ungjilltar parashtron një "Ungjill të Perëndisë" sipas aftësisë së tij, por jo në kuptimin e duke krijuar historinë e tij.

Referime

Lidhje të jashtme

 The Four Evangelists in Stained Glass
Catholic Encyclopedia: Evangelist
PBS Frontline: The Story of the Storytellers
 The Four Evangelists at the Christian Iconography web site


Kategoria:Kuartet
*
Kategoria:Grupet e shenjtorëve të krishterë
Kategoria:Grupet e shenjtorëve katolikë romakë
Kategoria:Grupet e shenjtorëve ortodoksë lindorë