Pjerrësia

Në matematikë, pjerrësia ose gradienti i një vije është një numër që përshkruan drejtimin dhe pjerrësinë e vijës. Pjerrësia shpesh shënohet me shkronjën m ; nuk ka një përgjigje të qartë për pyetjen pse shkronja m përdoret për pjerrësi, por përdorimi i saj më i hershëm në anglisht shfaqet në O'Brien (1844)  i cili e shkroi ekuacionin e një vije të drejtë si  dhe mund të gjendet gjithashtu në Todhunter (1888)  i cili e shkroi atë si " y = mx + c ". 

Pjerrësia llogaritet duke gjetur raportin e "ndryshimit vertikal" me "ndryshimin horizontal" midis (çdo) dy pikave të dallueshme në një vijë. Ndonjëherë raporti shprehet si një koeficient, duke dhënë të njëjtin numër për çdo dy pika të dallueshme në të njëjtën drejtëz. Një drejtëz që është në rënie ka një "rritje" negative. Drejtëza mund të jetë praktike - siç përcaktohet nga një gjeodez rrugor, ose në një diagram që modelon një rrugë ose një çati qoftë si përshkrim ose si plan.

Pjerrësia, pjerrësia ose shkalla e një linje matet me vlerën absolute të pjerrësisë. Një pjerrësi me një vlerë absolute më të madhe tregon një vijë më të pjerrët. Drejtimi i një drejtëze është ose në rritje, në rënie, horizontale ose vertikale.

 Një vijë rritet nëse shkon lart nga e majta në të djathtë. Pjerrësia është pozitive, dmth  .
 Një vijë zvogëlohet nëse zbret nga e majta në të djathtë. Pjerrësia është negative, dmth  .
 Nëse një vijë është horizontale, pjerrësia është zero . Ky është një funksion konstant .
 Nëse një vijë është vertikale, pjerrësia është e papërcaktuar.

Në gjuhën matematikore, pjerrësia m e drejtëzës është



Koncepti i pjerrësisë zbatohet drejtpërdrejt për pjerrësinë ose gradientët në gjeografi dhe inxhinierinë e ndërtimit . Nëpërmjet trigonometrisë, pjerrësia m e një drejtëze lidhet me këndin e saj të prirjes θ nga funksioni tangjent



Kështu, një drejtëz në rritje 45° ka një pjerrësi prej +1 dhe një drejtëz në rënie 45° ka një pjerrësi prej −1.

 E ç'është pjerrësia? 
djathtas|parapamje|400x400px| Pjerrësia e ilustruar për  . Klikoni për ta zmadhuar
djathtas|parapamje|400x400px|Pjerrësia e një vije në sistemin e koordinatave, nga  në 
Pjerrësia e një drejtëze në rrafshin që përmban boshtet x dhe y përfaqësohet përgjithësisht me shkronjën m dhe përkufizohet si ndryshimi në koordinatën y të pjesëtuar me ndryshimin përkatës në koordinatën x, midis dy pikave të dallueshme në vijë. Kjo përshkruhet nga ekuacioni i mëposhtëm:



(Shkronja greke delta, Δ, përdoret zakonisht në matematikë për të nënkuptuar "ndryshesë" ose "ndryshim".)

Duke pasur parasysh dy pika  dhe , ndryshimi në  nga njëra tek tjetra është , ndërsa ndryshimi në  është . Zëvendësimi i të dyja madhësive në ekuacionin e mësipërm gjeneron formulën:



 Shembuj 
Supozoni se një drejtëz kalon nëpër dy pika: P = (1, 2) dhe Q = (13, 8). Duke e pjesëtuar ndryshesën në koordinantat   nga ndryshesa në koordinatat , mund të merret pjerrësia e vijës:

  .
 Meqenëse pjerrësia është pozitive, drejtimi i linjës po rritet. Që nga | m | < 1, pjerrësia nuk është shumë e pjerrët (pjerrësia < 45°).

Si shembull tjetër, merrni parasysh një drejtëz që kalon nëpër pikat (4, 15) dhe (3, 21). Pastaj, pjerrësia e vijës është


 Meqenëse pjerrësia është negative, drejtimi i vijës po zvogëlohet. Që nga | m | > 1, kjo rënie është mjaft e madhe (rënie > 45°).