Hernia

Hernia është dalja jonormale e indit ose e një organi, siç është zorra, përmes murit të zgavrës në të cilën qëndron normalisht. Herniet mund të jenë disa lloje. Zakonisht ato përfshijnë barkun, veçanërisht ijën. Herniet e ijëve janë përgjithësisht të llojit inguinal, por mund të jenë edhe femorale. Hernie të tjera përfshijnë herniet hiatale, incizionale dhe kërthizore. Simptomat janë të pranishme në rreth 66% të individëve me hernie të ijëve. Ato mund të përfshijnë dhimbje ose parehati, veçanërisht gjatë kollitjes, stërvitjes ose të shkuarit në banjë. Shpesh, ato përkeqësohen gjatë ditës dhe përmirësohen në pozicionin shtrirë. Mund të shfaqet një zonë e fryrë që zmadhohet më shumë kur zbret. Herniet e ijëve shfaqen më shpesh në anën e djathtë sesa në anën e majtë. Shqetësimi kryesor është bllokimi, gjatë të cilit furnizimi me gjak në një pjesë të zorrëve është i bllokuar. Përgjithësisht kjo shkakton dhimbje të fortë dhe ndjeshmëri të shtuar në zonë. Herniet hiatus apo hiatale shpesh shkaktojnë urth, por mund të shkaktojnë edhe dhimbje kraharori ose dhimbje gjatë ngrënies.

Faktorët e rrezikut për zhvillimin e një hernie përfshijnë ndër të tjerash: duhanpirjen, sëmundjen pulmonare obstruktive kronike, obezitetin, shtatzëninë, dializën peritoneale, sëmundjen e kolagjenit vaskular dhe apendektominë e mëparshme të hapur.   Herniet janë pjesërisht gjenetike dhe shfaqen më shpesh në familje të caktuara. Është e paqartë nëse herniet e ijëve lidhen me ngritjen e peshave. Herniet shpesh mund të diagnostikohen në bazë të shenjave dhe simptomave. Me raste, imazheria mjekësore përdoret për të konfirmuar diagnozën ose për të përjashtuar shkaqe të tjera të mundshme. Diagnoza e hernieve hiatale bëhet shpesh me endoskopi.

Herniet e ijëve që nuk shkaktojnë simptoma tek meshkujt nuk kanë nevojë të riparohen. Megjithatë, riparimi rekomandohet përgjithësisht tek femrat për shkak të shkallës më të lartë të hernieve femorale që kanë më shumë ndërlikime. Nëse ndodh bllokimi, nevojitet ndërhyrje e menjëhershme. Riparimi mund të bëhet me kirurgji të hapur ose me kirurgji laparoskopike. Kirurgjia e hapur ka përfitimin e mundësisë që të bëhet nën anestezi lokale dhe jo me anestezi të përgjithshme. Kirurgjia laparoskopike, në përgjithësi, ka më pak dhimbje pas procedurës. Një hernie hiatale mund të trajtohet me ndryshime në mënyrën e jetesës të tilla si ngritja e kokës së shtratit, humbja e peshës dhe përmirësimi i zakoneve të të ngrënit. Ilaçet e tilla si bllokuesit H2 apo inhibitorët e pompës së protoneve mund të ndihmojnë. Nëse simptomat nuk përmirësohen me ilaçe, një ndërhyrje e njohur si fundoplikimi laparoskopik i Nissen mund të jetë një mundësi 

Rreth 27% e meshkujve dhe 3% e femrave zhvillojnë një hernie në ijë në një moment të caktuar të jetës së tyre. Herniet inguinale, femorale dhe abdominale ishin të pranishme në 18.5 milionë individë dhe rezultuan në 59,800 vdekje në vitin 2015.  Herniet e ijëve ndodhin më shpesh para moshës 1 vjeçare dhe pas moshës 50 vjeçare. Nuk dihet se sa shpesh shfaqen herniet hiatale, me përllogaritje në Amerikën e Veriut që variojnë nga 10% në 80%. Përshkrimi i parë i njohur i një hernie daton të paktën në vitin 1550 para Krishtit, në Papirusin Ebers nga Egjipti.

 Bibliografia