Konda Bimbashi

Konda Bimbaša (mars 1804 – maj/qershor 1807) ishte një luftëtar shqiptar në çetën Dahije të Alija Gushanacit në Sanxhakun e Smederevës, i cili kaloi anën e rebelëve serbë gjatë Kryengritjes së Parë Serbe, i shpallur hero për përpjekjet e tij në Rrethimin e Beogradit (1806) .

 Biografia 
Konda Bimbashi ishte një shqiptar ortodoks nga Struga .    Историјски часопис 29-30 (1982-1983).  Ai filloi karrierën e tij ushtarake në 1804, si mercenar ( krdžalija ) në forcat e Alija Gusanacit .  Gushanaci u shërbeu Dahijëve, jeniçerëve renegatë që morën nën kontroll sanxhakun e Smederevës duke sfiduar Sulltanin që nga viti 1801.  Pas masakrës së Knezes (janar 1804), serbët vendosën të ngrihen kundër Dahijëve pasi u mblodhën në Orashac më 14 shkurt.  Ata shkatërruan fuqinë e Dahijëve deri në gusht, por disa qytete mbaheshin ende nga Dahijët.  Tani osmanët u kthyen kundër serbëve dhe Gushanaci atëherë iu bashkua osmanëve. Në mars 1804, me forcat e Gushanacit, Konda kishte shkuar në Moravë, rreth Çuprisë, dhe prej andej në qytetin e Beogradit, ku qëndroi deri para vjeshtës 1806.  Në atë kohë ai kishte gradën bylykbashi (bölükbaşı (kapiten).  Konda iu bashkua rebelëve serbë tre muaj para rrethimit të Beogradit që u zhvillua më 30 nëntor (Dita e Shën Andreas).  Ai mori gradën bimbash (major) në ushtrinë rebele, prandaj njihet si Konda Bimbashi në historiografi.
parapamje| Ilustrimi i Beogradit gjatë rrethimit. Porta e Savës, e marrë nga Konda dhe Uzun-Mirko, është porta më jugore, pranë lumit Sava.
Plani i depërtimit në qytetin e Beogradit, përmes marrjes së portave të Savës, Varoshit, Stambollit dhe Vidinit (shih Portat e Beogradit ), ia paraqiti vetë Konda Bimbashi princit Karagjorgji. Konda, i njohur mirë për funksionimin e gardës osmane, mori drejtimin e vullnetarëve për të marrë portën e Savës, të shoqëruar nga Uzun-Mirko . Karagjergji vendosi me komandantët që sulmi të kryhet në ditën e Shën Andreas, gjatë Fitër Bajramit kur vëmendja e rojeve ishte më e ulët. Në secilën portë u vendosën kolona rebele, për të sulmuar pas marrjes së portës, të komanduara nga Miloje Petrović-Trnavac, Sima Marković, Vasa Čarapić, Stanoje Glavash dhe Vule Ilić . Në kohën e parashikuar u nisën Konda Bimbashi, Uzun-Mirko, Petar Sremaci, Nikolla Stambolija, Karlovalija, Dragiqi dhe Mlladeni, të ndjekur nga një grup vullnetarësh dhe më pas kolona kryesore e Miloje Petroviqit. Meqenëse mbërritën pa u vënë re te porta, Konda dhe Uzun-Mirko fillimisht u ngjitën në mure dhe u hodhën mbi muret dhe u drejtuan drejt rojeve në një rrugë anashkaluese. Të takuar nga një patrullë osmane, ata u paraqitën si kërxhali, pastaj vazhduan te portat e qytetit dhe rojet ku u ndanë në dy grupe. Uzun-Mirko dhe Konda sulmuan rojet dhe pjesa tjetër u fut në bravat e portës me sëpatë. Në përleshje, Uzun-Mirko mori dy plagë, kurse Konda pesë, por ata vazhduan. Edhe pse pati të shtëna, turqit në qytet dhe në pjesën tjetër të portave nuk dyshuan se bëhej fjalë për një sulm serb, por se të shtënat u dëgjuan për festën. Pas marrjes së portave të para, komandot shkuan drejt portës së Varoshit, dhe në atë kohë turqit u alarmuan. Shumica e turqve u përpoqën të arrinin në Kalanë e Sipërme ( Kalemegdan ), ndërsa qëndresa u bë nga kërxhalitë. Uzun-Mirko dhe Konda luftuan gjithashtu në Portën e Varoshit, ndërsa Vasa Çarapiqi vdiq duke marrë portën e Stambollit, dhe Stanoje Glavashi dhe Vule Iliç depërtuan përmes portës së Vidinit, pas së cilës kryengritësit pushtuan lehtësisht qytetin drejt Kalemegdanit.  Sipas një rrëfimi tjetër, të përmendur nga Petar Jokiqi, Konda Bimbashi dhe Uzun-Mirko fillimisht hynë në një karvansarai (han) përpara sulmit, pasi dinin turqisht se nuk dyshonin; luftëtarët e tyre, duke mos ditur se udhëheqësit e tyre nuk ishin të pranishëm, ndërsa iu afruan murit, hynë në një konflikt me turqit, në atë kohë Konda Bimbashi dhe Uzun-Mirko luftuan me turqit në han. 

Pasi mori Beogradin, Konda u kujdes për plagët e tij në ish-strehën e dahijëve Aganlia .  Pas rikuperimit, ai u kthye në fushën e betejës.  Konda ra në Betejën e Loznicës (siç përmendet nga Doukas dhe Dositej Obradović ).  Milan Milićević fillimisht e mbështeti këtë në veprën e tij Knezhevina Serbia, por më pas e ndryshoi atë dhe pretendoi se Konda Bimbashi i mbijetoi betejës, në veprën e tij Pomenik . 

Sipas Andra Gavrilović-it, identiteti i Kondës ishte ngatërruar me atë të një rebeli tjetër, Jovça Mihailović "Konda" ( fl. 1807–13), dhe ndoshta më shumë individë të tjerë; në atë mënyrë që “heroi i Beogradit” u bë person legjendar.  Miliçeviq përfshiu një histori në të cilën Konda vdiq pas vitit 1820. Sipas tij "Konda" luftoi në Užice dhe Loznica (1807),  dhe jetoi në Beograd në vitin 1808 sipas dy dokumenteve bashkëkohore,  dhe u përmend si organizimi i nevojave të luftës së bashku me Raka Levajac në vitin 1812,  dhe u largua nga Serbia. për në Austri në vitin 1813 pas shtypjes së revoltës dhe pas një kohe të shkurtër u transferua në Besarabi ku jetoi si i jashtëligjshëm.  Gavrilović ishte i pari që studioi në mënyrë kritike rrëfimet e Milicević-it për Kondan.  R. Perović përmendi gjithashtu një histori se Konda ishte një ortodoks i quajtur Toma dhe kishte lindur në Lom-Palanka, në Pashallëkun e Vidinit,  që gjendet në mënyrë të ngjashme në rrëfimin e Milićević-it për vendlindjen e "Kondas". 

Në operën "Kryengritja e Parë" të kompozitorit Svetomir Nastasijević, shkruar në vitin 1954, Konda përfshihet në mesin e personazheve.  Një rrugë në Beograd mban emrin e tij ( Rruga e Kondës - Kondina ulica ).

 Shih edhe 
 Pobednik
 Parku Kalamegdan
 Kalaja e Beogradit

 Referime 

Kategoria:Shqiptarë të Perandorisë Osmane
Kategoria:Shqiptarë në Serbi
Kategoria:Njerëz nga Struga
Kategoria:Vdekje 1813
Kategoria:Lindje 1770