Roman Jakobson

Roman Osipovich Jakobson (; 11 tetor 189618 korrik 1982) ishte një gjuhëtar dhe teoricien i letërsisë ruse.

Një pionier i gjuhësisë strukturore, Jakobsoni ishte një nga gjuhëtarët më të famshëm dhe më me ndikim të shekullit të njëzetë. Me Nikolai Trubetzkoy-n, ai zhvilloi teknika të reja revolucionare për analizën e sistemeve të tingujve gjuhësorë, duke themeluar në fakt disiplinën moderne të fonologjisë. Jakobsoni vazhdoi të zgjeronte parime dhe teknika të ngjashme në studimin e aspekteve të tjera të gjuhës si sintaksa, morfologjia dhe semantika. Ai dha kontribute të shumta në gjuhësinë sllave, më së shumti dy studime për rasat e rusishtes dhe një analizë e kategorive të foljeve të rusishtes. Duke u mbështetur te njohuritë esemiotikës nga C. S. Peirce, si dhe nga teoria e komunikimit dhe kibernetika, ai propozoi metoda për hetimin e poezisë, muzikës, arteve pamore si dhe për hetimin e kinemasë.

Nëpërmjet ndikimit të tij vendimtar mbi Claude Lévi-Strauss dhe Roland Barthes, ndër të tjerë, Jakobson u bë një figurë kryesore në përshtatjen e analizës strukturore në disiplina përtej gjuhësisë, duke përfshirë filozofinë, antropologjinë dhe teorinë letrare; zhvillimi i tij i qasjes së paraprirë nga Ferdinand de Saussure, i njohur si "strukturalizëm", u bë një lëvizje e madhe intelektuale e pasluftës në Evropë dhe në Shtetet e Bashkuara. Ndërkohë, megjithëse ndikimi i strukturalizmit ra gjatë viteve 1970, puna e Jakobsonit ka vazhduar të marrë vëmendje në antropologjinë gjuhësore, veçanërisht përmes etnografisë së komunikimit të zhvilluar nga Dell Hymes dhe semiotikës së kulturës të zhvilluar nga ish-studenti i Jakobsonit, Michael Silverstein. Koncepti i Jakobsonit për universalet themelore gjuhësore, veçanërisht teoria e tij e njohur e tipareve dalluese, ndikuan në mënyrë vendimtare në mendimin e hershëm nga Noam Chomsky, i cili u bë figura dominuese në gjuhësinë teorike gjatë gjysmës së dytë të shekullit të njëzetë.Knight, Chris, 2018. Decoding Chomsky: Science and revolutionary politics. New Haven & London: Yale University Press,

 Bibliografia 

 Jakobson R., Remarques sur l'évolution phonologique du russe comparée à celle des autres langues slaves . Pragë, 1929 (Përkthim i komentuar në anglisht nga Ronald F. Feldstein: Remarks on the Phonological Evolution of Russian in Comparison with the Other Slavic Languages. MIT Press: Kembrixh, MA dhe Londër, 2018).
 Jakobson R., K karakteristike evrazijskogo jazykovogo sojuza . Pragë, 1930.
 Jakobson R., Child Language, Aphasia and Phonological Universals, 1941.
 Jakobson R., On Linguistic Aspects of Translation, ese, 1959.
 Jakobson R., "Closing Statement: Linguistics and Poetics", në Style in Language (ed. Thomas Sebeok), 1960.
 Jakobson R., Selected Writings (ed. Stephen Rudy). Hagë, Paris, Mouton, në gjashtë vëllime (1971–1985):

 I. Phonological Studies, 1962;
 II. Word and Language, 1971;
 III. The Poetry of Grammar and the Grammar of Poetry, 1980;
 IV. Slavic Epic Studies, 1966;
 V. On Verse, Its Masters and Explores, 1978;
 VI. Early Slavic Paths and Crossroads, 1985;
 VII. Contributions to Comparative Mythology, 1985;
 VIII. Major Works 1976–1980. Completion Volume 1, 1988;
 IX.1.  Completion, Volume 2/Part 1, 2013;
 IX.1.  Completion, Volume 2/Part 2, 2014.

 Jakobson R., Questions de poetique, 1973.
 Jakobson R., Six Lectures of Sound and Meaning, 1978.
 Jakobson R., The Framework of Language, 1980.
 Jakobson R., Halle M., Fundamentals of Language, 1956.
 Jakobson R., Waugh L., The Sound Shape of Language, 1979.
 Jakobson R., Pomorska K., Dialogues, 1983.
 Jakobson R., Verbal Art, Verbal Sign, Verbal Time (ed. Krystyna Pomorska and Stephen Rudy), 1985.
 Jakobson R., Language in Literature (ed. Krystyna Pomorska and Stephen Rudy), 1987.
 Jakobson R. "Shifters and Verbal Categories". On Language (ed. Linda R. Waugh and Monique Monville-Burston). 1990. 386–392.
 Jakobson R., La Génération qui a gaspillé ses poètes, Allia, 2001.

 Referime 

 Lidhje të jashtme 

 MIT "Udhëzues për punimet e Roman Jakobson"

Kategoria:Gjuhëtarë të shekullit të 20-të
Kategoria:Sllavistë
Kategoria:Vdekje 1982
Kategoria:Lindje 1896
Kategoria:Fonologjistë
Kategoria:Gjuhëtarë hebrenj
Kategoria:Filozofë hebrenj
Kategoria:Njerëz nga rrethi gjuhësor i Pragës
Kategoria:Gjuhëtarë nga Perandoria Ruse
Kategoria:Hebrenj rusë
Kategoria:Shkrimtarë nga Moska