Telangana

Telangana  është një shtet pa dalje në det në Indi, i vendosur në shtrirjen jug-qendrore të gadishullit Indian në rrafshnaltën e lartë Deccan .  Është shteti i njëmbëdhjetë më i madh dhe shteti i dymbëdhjetë më i populluar në Indi sipas regjistrimit të vitit 2011 .  Më 2 qershor 2014, zona u nda nga pjesa veriperëndimore e Andhra Pradeshit si shteti i sapoformuar i Telanganës, me Hajderabadin si kryeqytet.

Përgjatë antikitetit dhe mesjetës, rajoni i Telanganës ishte pjesë e perandorive të shumta indiane; si Maurjat, Satavahat, Vishnukundinat, Çalukjat, Çolat, Rashtrakutët, Kakatijat, Sulltanati i Delhit, Sulltanati i Bahmanit dhe Sulltanati i Golkondës . Gjatë shekujve XVII-XIX, rajoni sundohej nga Mogulët dhe Nizamët e Hajderabadit .   Në 1823, Qarqet Veriore të Nizamit - ( Andra Bregdetare ) dhe Distriktet e Lëshuara - ( Rayalseema ) Indisë Britanike nën aleancën ndihmëse që e zvogëloi atë në një shtet princëror pa dalje në det, i kufizuar nga të gjitha anët nga India Britanike. Pas Pavarësisë së Indisë në 1947 - shteti i Hajderabadit u bashkua me Unionin e Indisë në 1948 pas një aksioni policor . Në vitin 1956, shteti i Hajderabadit u shpërbë — dhe rajoni i tij telugu, Telangana, u bashkua me shtetin Andhra për të formuar Andhra Pradeshin . Një lëvizje e drejtuar nga fshatarët filloi të përkrahte ndarjen nga Andhra Pradeshi duke filluar në fillim të viteve 1950 dhe vazhdoi derisa Telanganës iu dha shtetësia më 2 qershor 2014. 

Ekonomia e Telanganës është e shtata më e madhe në Indi, me një prodhim të brendshëm bruto të shtetit (GSDP) prej 13.25 trilionë ₹ dhe ka GSDP për frymë prej ₹320.000  .   Telangana e ka indeksin e zhvillimit njerëzor 0,705.  Shteti është shfaqur si një fokus kryesor për teknologjinë e informacionit, industrinë dhe sektorin e shërbimeve . Shteti është gjithashtu qendra kryesore administrative e shumë laboratorëve të hapësirës ajrore dhe kërkimore të mbrojtjes indiane si Bharat Dynamics Limited, Laboratori Kërkimor Metalurgjik i Mbrojtjes, Organizata e Kërkimit dhe Zhvillimit të Mbrojtjes dhe Laboratori i Kërkimit dhe Zhvillimit të Mbrojtjes . 

Kuzhina e Hajderabadit dhe arkitektura Kakatija të dyja nga Telangana, janë në listën e krijimtarisë së qyteteve krijues të UNESCO-s të gastronomisë dhe të Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s . Qendrat kulturore të Telanganës, Hajderabadi dhe Varangali, shquhen për pasurinë dhe strukturat e tyre të njohura historike - Tempulli Ramappa ( Sit i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s ), Charminar, Varret Qutb Shahi, Pallati Falaknuma, Pallati Chowmahalla, Kalaja Varangal, Kakatiya Kalanda Thous. Tempulli dhe Kalaja Bhongir . Qyteti historik Golkonda në Hajderabad u krijua si një qendër tregtare diamantesh dhe, deri në fund të shekullit të 19-të, tregu Golkonda ishte burimi kryesor i diamanteve më të mirë dhe më të mëdhenj në botë. Kështu, emri legjendar Golconda Diamonds u bë sinonim i vetë Golkondës. Ndërtesa fetare si Tempulli Lakshmi Narasimha në distriktin Yadadri Bhuvanagiri, Masjid Makkah në Hajderabad, tempulli i lashtë Bhadrakali dhe Govinda Rajula Gutta në Varangal, Tempulli Alampur Jogulamba në distriktin Jogulamba Gadwal dhe Katedralja Medak Koganda Small, Tempulli i Shivës janë disa nga vendet e tij më të famshme të adhurimit. Budizmi gjithashtu lulëzoi në rajon dhe mund të gjenden shumë Aramamë.
Kategoria:Koordinatat në Wikidata