Lusi Rie

Damë Lucie Rie (16 mars 1902 - 1 prill 1995) ishte një poçare britanike. Ajo lindi në Austri. Ajo punoi si poçare e pavarur në Britaninë e Madhe në një kohë kur shumica e poçarëve të qeramikës ishin burra. Lusi kishte dije të mëdha teknike duke eksperimentuar gjatë me lustrat, pjekjen dhe teknika të jashtëzakonshme dekorative.

 Jetëshkrimi 

 Vitet e hershme dhe edukimi 
Lusi Gomperz lindi në Vjenë dhe ishte fëmija i vogël i Giselës dhe Benjamin Gomperzit, i cili ishte mjek hebre e konsulent i Sigmund Frojdit.  Lusi kishte dy vëllezër, Pol Gomperz dhe Tedi Gomperz. Poli u vra në frontin italian në  Luftën e Parë Botërore, 1917. Ajo u rrit me një frymë liberale. 

Ajo mori mësime qeramike nën drejtimin e Majkëll Povolnit në Kunstgewerbeschule të Vjenës. Ajo ishte një shkollë artesh dhe zanateve të lidhura me Wiener Werkstätte, 1922. 

 Karriera në Vjenë 
parapamje| Punëtoria e Lucie Rie, e ekspozuar në Muzeun Victoria dhe Albert, Londër
Kur ishte në Vjenë, Lusi u frymëzua dhe u nxit nga daja i saj, i cili kishte një koleksion arti, drejt arkeologjisë dhe arkitekturës. Ajo ngriti studion e saj të parë në Vjenë në 1925-ën dhe pati ekspozitën e saj në të njëjtin vit pranë Ekspozitës Ndërkombëtare të Parisit. Ajo ndikohej nga neoklasicizmi, jugendstili, modernizmi dhe japonizmi. 

Në vitin 1937, ajo fitoi medalje argjendi në Ekspozitën Ndërkombëtare të Parisit (ekspozita për të cilën Pablo Picasso pikturoi Guernikën). Në vitin 1949, dhe  pati shfaqjen e saj të parë solo si poçare.

 Karriera në Londër 
Në vitin 1938, Rie u largua nga Austria naziste drejt Anglisë. Këtu u vendos në një shtëpi të vogël në Londër, ku jetoi dhe kishte studion e vet.  Pak kohë, pasi kishte emigruar në Angli ajo u nda nga Hans Rie, një biznesmen me të cilin ishte martuar në Vjenë në 1926-ën, por divorci u bë në vitin 1940. Për një kohë ajo i strehoi fizikanin austriak Erwin Schrödinger. Për të përballuar jetesën gjatë dhe pas luftës, ajo krijonte kopsa qeramike dhe bizhuteri për dyqanet e modës. Përputhja e saktë e butonave prej qeramike me ngjyrat e veshjeve në të cilat do të ngjiteshin stimuluan eksperimentimin dhe saktësinë e Rie me glazurat. Disa nga këta butona shfaqen tani në Muzeun Victoria dhe Albert të Londrës dhe si pjesë e koleksionit Lisa Sainsburit në Qendrën e Arteve Pamore Sainsburi në Noruiç.

Në vitin 1946, Rie punësoi Hans Koperin,  një djalë i ri pa përvojë në qeramikë, për ta ndihmuar me kopsat. Edhe pse Koperi kishte dëshirë  të mësonte skulpturën, ajo e dërgoi atë te poçar Heber Methjus, i cili i mësoi se si të bënte poçe. Rie dhe Koperi ishin partnerë të studios së Ries deri në vitin 1958.  Miqësia e tyre zgjati deri në vdekjen e Koperit në vitin1981.

Studioja e Ries ishte në rrugën "Albion Mews 18", me stalla të konvertuara pranë Hyde Park në Londër. Ftone shumë njerëz në studion e saj dhe gjithmonë i qeraste vizitorët me çaj dhe tortë. Studioja mbeti pothuajse e pandryshuar gjatë 50 viteve që ajo e pushtoi dhe është rindërtuar në galerinë e qeramikës të Muzeut Victoria dhe Albert .

Rie ishte një mike e Bernard Leach, një nga figurat kryesore e studiove britanike të qeramikës në mesin e shekullit të 20-të. Pavarësisht nga ndikimi kalimtar, qeramika e saj me ngjyra të ndezura, delikate, moderniste qëndron veçmas nga puna e nënshtruar, fshatare dhe orientale e Leach. Ajo dha mësim në Kolegjin e Arteve Camberwell nga 1960-a deri në 1972-ën.

Ajo ka marrë çmime të ndryshme për punën e saj të suksesshme. Krijimet e saj më të njohura janë vazot, shishet dhe tasat, të frymëzuara nga Japonia dhe shumë vende të tjera. Ka edhe vepra të tjera si kopsat, të cilat ajo ia la trashëgim mikut të saj të ngushtë, stilistit japonez Issey Miyake.   

Rie u intervistua në vitin 1982 në studion e vet nga David Atenborouh.  

 Vdekja 
parapamje| Pllakë blu në shtëpinë e saj të mëparshme në 18 Albion Mews, Paddington, Londër
Në vitin 1990, ajo u tërhoq nga arti i qeramikës, pasi pësoi disa goditje të njëpasnjëshme. Ajo vdiq në shtëpinë e saj në Londër më 1 prill 1995, në moshën 93-vjeçare.  

 Trashëgimia 
Vepra e Ries karakterizohet nga tipare kozmopolite.  Njihet më shumë për format e veçanta të tasave dhe shisheve. Arti i saj i qeramikës është shfaqur në koleksione  të ndryshme anembanë botës, si: Muzeu i Artit Modern në Nju Jork, Galeria e Artit në Jork në Mbretërinë e Bashkuar, Muzeu i Artit Carnegie në Pitsburg dhe Muzeu Paisli në Skoci.   Ajo frymëzoi shumë artistë gjatë karrierës së saj 60-vjeçare dhe zhvilloi përpunimin e furrës.  Studioja e saj u zhvendos dhe u rindërtua në galerinë e re të qeramikës në Muzeun Victoria dhe Albert të hapur në 2009-ën. Mori titullin "Dame Commander".  Në vitin 2023, një ekspozitë e madhe e punës së Ries u mbajt në Muzeun Holburne në Bath, mbi 100 artikuj që përfaqësonin 60 vjet të punës së saj nga pjesët e hershme të bëra në Vjenë e deri te një tas me ngjyrë mjedër e bërë, kur ajo ishte 88 vjeçe.  

 Çmime dhe mirënjohje 

 1937 Medalje argjendi në Ekspozitën Ndërkombëtare të Parisit
 1968 Oficer i Urdhrit të Perandorisë Britanike (OBE) 
 1969 Doktor nderi nga Kolegji Mbretëror i Artit 
 1981 Komandant i Urdhrit të Perandorisë Britanike (CBE)
 1991 Dame Komandant i Urdhrit të Perandorisë Britanike (DBE) 
 1992 Doktor Nderi nga Universiteti Heriot-Watt 

 Referime 

 Birks, Toni. Lucie Rie, Stenlake Publishing, 2009. ISBN 978-1-84033-448-7 
 Coatts, Margot (red.). Lucie Rie dhe Hans Coper: Potters in Parallel, Herbert Press, 1997. ISBN 0-7136-4697-7 
 Cooper, Emmanuel (ed.). Lucie Rie: Jeta dhe puna e Lucie Rie, 1902–1995, Ceramic Review Publishing Ltd., 2002. ISBN 4-86020-122-1 
 Frankel, Cyril. Pots moderne: Hans Coper, Lucie Rie dhe bashkëkohësit e tyre, University of East Anglia Press, 2002. ISBN 0-946009-36-8 
 "Dame Lucie Rie, 93, qeramike e njohur", New York Times, 3 prill 1995, B10

 Lidhje të jashtme 

 Erskine, Galeria Hall & Coe 
 BBC Woman's Hour, 15 mars 2002
 Muzeu Amerikan i Artit Qeramik, një përzgjedhje e veprave të saj gjendet në Koleksionin e Përhershëm të AMOCA 16 maj - 26 korrik 2015
 Justine Olsen, kuratore e Arteve Dekorative dhe të Aplikuara në Muzeun e Zelandës së Re Te Papa Tongarewa, intervistuar në Lucie Rie: Lucie Rie & New Zealand Modernism 
 Qeramisti nga Zelanda e Re, John Parker, u intervistua për të punuar me Lucie Rie në Londër në vitet 1970 Një lidhje me Zelandën e Re
 Referime 

Kategoria:Vdekje 1995
Kategoria:Lindje 1902
Kategoria:Artikuj nga CEE Spring 2024