Figurat e shahut

Një figurë shahu është një pjesë loje që vendoset në një tabelë shahu për të luajtur lojën e shahut. Mund të jetë ose i bardhë ose i zi, dhe mund të jetë një nga gjashtë llojet: mbret, mbretëresha, torra, oficeri, kali, ose ushtari.

Setet e shahut përgjithësisht vijnë me gjashtëmbëdhjetë gurë të secilës ngjyrë. Gurë shtesë, zakonisht një mbretëreshë shtesë për ngjyrë, mund të sigurohen për përdorim në gradim.

Numri
Secili lojtar fillon me gjashtëmbëdhjetë gurë. Gurët që i përkasin secilit lojtar dallohen sipas ngjyrës: gurët me ngjyra më të çelura quhen "të bardha" dhe lojtari që i kontrollon ato si "Të Bardhë", ndërsa gurët me ngjyrë më të errët referohen si "të zeza" dhe lojtari që i kontrollon si "Zi".

Në një lojë standarde, secili nga dy lojtarët fillon me gjashtëmbëdhjetë figurat e mëposhtme:

 1 mbret
 1 mbretëreshë
 2 torra
 2 oficerë
 2 kuaj
 8 ushtarë

Përkufizimi
Fjala "figurë" ka tre kuptime, në varësi të kontekstit.
Mund të nënkuptojë ndonjë nga figurat fizike të grupit, duke përfshirë ushtarët. Setet e shahut janë bërë në stile të ndryshme, ndonjëherë për qëllime dekorative ose artistike dhe jo për lojëra praktike, por modeli Staunton është standard për konkurrencë.
Në lojë, termi zakonisht përdoret për të përjashtuar ushtarët, duke iu referuar vetëm një mbretëreshe, torrës, oficerit, kalit ose mbretit. Në këtë kontekst, pjesët mund të ndahen në tre grupe: figura të mëdha (mbretëresha dhe torra), figura të vogla (oficeri dhe kali) dhe mbreti.
Në shprehje të tilla si "fitimi i një figure", "humbja e një figure" ose "sakrifikimi i një figure" dhe kontekste të tjera të lidhura, ai u referohet vetëm figurave të vogla (oficerëve ose kuajve). Sipas konventës, mbretëresha, torra, dhe ushtarët janë veçuar me emër në këto raste - për shembull, "fitimi i një mbretëreshë", "humbja e një torre", ose "sakrifikimi i një ushtari".

Lëvizjet

Rregullat e shahut përshkruajnë lëvizjet që mund të bëjë çdo lloj shahu. Gjatë lojës, lojtarët me radhë lëvizin pjesët e tyre të shahut.
 Torra mund të lëvizë çdo numër katrorësh vertikalisht ose horizontalisht pa u kërcyer. Ajo gjithashtu merr pjesë, së bashku me mbretin, në rrokadë.
 Oficeri mund të lëvizë çdo numër katrorësh diagonalisht pa u kërcyer. Rrjedhimisht, një oficer qëndron në katrorë me të njëjtën ngjyrë gjatë gjithë lojës.
 Mbretëresha mund të lëvizë çdo numër katrorësh vertikalisht, horizontalisht ose diagonalisht pa u kërcyer.
 Mbreti mund të lëvizë në çdo katrorë të ngjitur. Nuk mund të bëhet asnjë lëvizje e tillë që mbreti të vendoset ose të lihet nën kontroll. Mbreti mund të marrë pjesë në rrokadë, e cila është një lëvizje që përbën në lëvizjen e mbretit nga dy katrorë drejt një shtrati me të njëjtën ngjyrë në të njëjtin rang dhe torra lëviz në katrorin e kryqëzuar nga mbreti. Rrokada mund të kryhet vetëm nëse mbreti dhe torra i përfshirë nuk lëvizin, nëse mbreti nuk është në kontroll, nëse mbreti nuk do të udhëtonte përmes ose të hynte në kontroll dhe nëse nuk ka figura midis torrës dhe mbretit.
 Kali lëviz nga një cep i çdo drejtkëndëshi dy nga tre në këndin e kundërt. Rrjedhimisht, kali alternon ngjyrën e tij katrore sa herë që lëviz. Nuk pengohet nga pjesë të tjera.
 Ushtari mund të lëvizë përpara një katror dhe një ose dy katrorë kur është në katrorin e tij fillestar, drejt anës kundërshtare të tabelës. Kur ka një pjesë armike një katror diagonalisht përpara, atëherë ushtari mund ta kapë atë pjesë. Ushtari mund të kryejë një lloj të veçantë të kapjes së një ushtari armik të quajtur en passant ("në prerje"), ku ai kap një ushtar armiku horizontalisht ngjitur që sapo ka avancuar dy katrorë sikur ai ushtar të kishte përparuar vetëm një katror. Nëse ushtari arrin një katrorë në rangun e pasmë të kundërshtarit, ai gradon zgjedhjen e lojtarit për një mbretëreshë, torrë, oficer ose kali të së njëjtës ngjyrë.

Figura të tjera përveç ushtarëve kapin në të njëjtën mënyrë që lëvizin. Një figurë kapëse zëvendëson figurën kundërshtare në katrorin e saj, me përjashtim të kapjes en passant nga një ushtar. Figurat e kapura hiqen menjëherë nga loja. Një katror mund të mbajë vetëm një copë në çdo kohë të caktuar. Përveç rrokadës dhe lëvizjes së kalit, asnjë pjesë nuk mund të kërcejë mbi një pjesë tjetër.

Shënime

Referime