Chatboti

Chatbot (i njohur fillimisht me emrin chatterbot) është një aplikacion softuerësh ose ndërfaqe ueb që është krijuar për të imituar bisedën njerëzore përmes ndërveprimeve me tekst ose zë.    Chatbot-et moderne janë zakonisht online dhe përdorin sisteme gjeneruese të inteligjencës artificiale që janë të afta të mbajnë një bisedë me një përdorues në gjuhën natyrore dhe të simulojnë mënyrën se si një njeri do të sillet si partner bisedues. Të tilla chatbot shpesh përdorin mësim të thellë dhe përpunim të gjuhës natyrore, por chatbot më të thjeshtë kanë ekzistuar për dekada.

Që nga fundi i vitit 2022, kjo fushë ka fituar vëmendje të gjerë për shkak të popullaritetit të ChatGPT të OpenAI,   e ndjekur nga alternativa të tilla si Copilot i Microsoft dhe Gemini i Google .  Shembuj të tillë pasqyrojnë praktikën e kohëve të fundit të bazimit të produkteve të tilla në modele të gjera të gjuhëve të mëdha , të tilla si GPT-4 ose modeli i gjuhës Gemini, që rregullohen mirë në mënyrë që të synojnë detyra ose aplikacione specifike (p.sh., simulimi i bisedës njerëzore, në rasti i chatbots). Chatbot-et gjithashtu mund të dizajnohen ose personalizohen për të synuar më tej situata edhe më specifike dhe/ose fusha të veçanta të lëndëve. 

Një fushë kryesore ku chatbot-et janë përdorur prej kohësh është shërbimi dhe mbështetja ndaj klientit, me lloje të ndryshme asistentësh virtualë .  Kompanitë që përfshijnë një gamë të gjerë industrish kanë filluar të përdorin teknologjitë më të fundit gjeneruese të inteligjencës artificiale për të fuqizuar zhvillime më të avancuara në fusha të tilla. 

 Sfondi 
Në vitin 1950, u botua artikulli i famshëm i Alan Turing " Makineria kompjuterike dhe inteligjenca ",  i cili propozoi atë që tani quhet testi Turing si një kriter i inteligjencës . Ky kriter varet nga aftësia e një programi kompjuterik për të imituar një njeri në një bisedë të shkruar në kohë reale me një gjyqtar njerëzor në masën që gjyqtari nuk është në gjendje të dallojë në mënyrë të besueshme – vetëm në bazë të përmbajtjes së bisedës – ndërmjet programit dhe një njeri i vërtetë. Famëmarrja e testit të propozuar nga Turing nxiti një interes të madh në programin ELIZA të Joseph Weizenbaum, botuar në vitin 1966, i cili dukej se ishte në gjendje të mashtronte përdoruesit që të besonin se po bisedonin me një njeri të vërtetë. Sidoqoftë, vetë Weizenbaum nuk pretendoi se ELIZA ishte vërtet inteligjente, dhe hyrja në punimin e tij e paraqiti atë më shumë si një ushtrim debutues:Në inteligjencën artificiale, makinat janë krijuar që të sillen në mënyra të mrekullueshme, shpesh të mjaftueshme për të mahnitur edhe vëzhguesin më me përvojë. Por sapo një program i veçantë demaskohet, sapo të shpjegohen funksionet e tij të brendshme, magjia e tij shkatërrohet; ai shfaqet si një koleksion i thjeshtë procedurash. Vëzhguesi thotë me vete: "Unë mund ta kisha shkruar atë". Me atë mendim e zhvendos programin në fjalë nga rafti i shënuar “inteligjent”, në atë të rezervuar për kuriozitete. Objekti i këtij punimi është të shkaktojë pikërisht një rivlerësim të tillë të programit që do të "shpjegohet". Pak programe kishin nevojë për të. Metoda kryesore e funksionimit e ELIZA (e kopjuar nga dizajnerët e chatbot-it që atëherë) përfshin njohjen e fjalëve ose frazave të dhëna në hyrje dhe daljen e përgjigjeve përkatëse të përgatitura ose të programuara paraprakisht që mund ta çojnë bisedën përpara në një mënyrë në dukje kuptimplote. (p.sh. duke iu përgjigjur çdo hyrjeje që përmban fjalën 'NËNË' me 'MË FOL MË SHUMË PËR FAMILJEN TUAJ').  Kështu krijohet një iluzion mirëkuptimi, edhe pse përpunimi i përfshirë ka qenë thjesht sipërfaqësor. ELIZA tregoi se një iluzion i tillë është çuditërisht i lehtë për t'u krijuar, sepse gjyqtarët njerëzorë janë kaq të gatshëm të japin përfitimin e dyshimit kur përgjigjet bisedore mund të interpretohen si "inteligjente".

Dizajnerët e ndërfaqes kanë arritur të kuptojnë se gatishmëria e njerëzve për të interpretuar daljen e kompjuterit si vërtet bisedore – edhe kur ajo bazohet në fakt në përputhjen e modelit mjaft të thjeshtë – mund të shfrytëzohet për qëllime të dobishme. Shumica e njerëzve preferojnë të angazhohen me programe që janë si njeriu, dhe kjo u jep teknikave të stilit chatbot një rol potencialisht të dobishëm në sistemet ndërvepruese që duhet të nxjerrin informacion nga përdoruesit, për sa kohë që ai informacion është relativisht i drejtpërdrejtë dhe bie në kategori të parashikueshme. Kështu, për shembull, sistemet e ndihmës në internet mund të përdorin në mënyrë të dobishme teknika chatbot për të identifikuar zonën e ndihmës që kërkojnë përdoruesit, duke ofruar potencialisht një ndërfaqe "më miqësore" sesa një sistem kërkimi ose menuje më formal. Ky lloj përdorimi mban perspektivën e zhvendosjes së teknologjisë chatbot nga "rafti ... i rezervuar për kuriozët" i Weizenbaum në atë të shënuar "metoda llogaritëse vërtet të dobishme".

 Zhvillimi 
Ndër chatbot-et e hershme më të dukshme janë ELIZA (1966) dhe PARRY (1972).     Programet më të fundit të shquara përfshijnë ALICE, Jabberwacky dhe DUDE ( Agence Nationale de la Recherche dhe CNRS 2006). Ndërsa ELIZA dhe PARRY u përdorën ekskluzivisht për të simuluar bisedën e shtypur, shumë chatbot tani përfshijnë veçori të tjera funksionale, si lojërat dhe aftësitë e kërkimit në ueb . Në vitin 1984, u botua një libër i quajtur Mjekra e Policisë është gjysmë e ndërtuar, gjoja i shkruar nga chatbot Racter (megjithëse programi i lëshuar nuk do të ishte në gjendje ta bënte këtë). 

Nga viti 1978 Kolodner, Janet L. Memory organization for natural language data-base inquiry.  deri në një kohë pas 1983,  projekti CYRUS i udhëhequr nga Janet Kolodner ndërtoi një chatbot që simulonte Cyrus Vance ( Sekretari i 57-të i Shtetit i Shteteve të Bashkuara ). Ai përdori arsyetim të bazuar në raste dhe përditësonte bazën e të dhënave të tij çdo ditë duke analizuar lajmet nga United Press International . Programi nuk ishte në gjendje të përpunonte artikujt e lajmeve pas dorëheqjes së papritur të Cyrus Vance në prill 1980 dhe ekipi ndërtoi një tjetër chatbot që simulonte pasardhësin e tij, Edmund Muskie .  

Një fushë përkatëse e kërkimit të AI është përpunimi i gjuhës natyrore . Zakonisht, fushat e dobëta të AI përdorin softuer të specializuar ose gjuhë programimi të krijuara posaçërisht për funksionin e ngushtë të kërkuar. Për shembull, ALICE përdor një gjuhë shënjimi të quajtur AIML,  e cila është specifike për funksionin e saj si agjent bisedor dhe që atëherë është adoptuar nga zhvillues të tjerë të, të ashtuquajturve, Alicebots . Sidoqoftë, ALICE ende bazohet thjesht në teknikat e përputhjes së modeleve pa asnjë aftësi arsyetimi, të njëjtën teknikë që ELIZA po përdorte në vitin 1966. Kjo nuk është AI e fortë, e cila do të kërkonte mendjemprehtësi dhe aftësi të arsyetimit logjik .

Jabberwacky mëson përgjigje dhe kontekst të ri bazuar në ndërveprimet e përdoruesve në kohë reale, në vend që të nxitet nga një bazë të dhënash statike. Disa chatbot më të fundit kombinojnë gjithashtu mësimin në kohë reale me algoritme evolucionare që optimizojnë aftësinë e tyre për të komunikuar bazuar në çdo bisedë të zhvilluar. Megjithatë, aktualisht nuk ka inteligjencë artificiale bisedore për qëllime të përgjithshme, dhe disa zhvillues softuerësh fokusohen në aspektin praktik, rikthimin e informacionit .

Konkurset Chatbot fokusohen në testin Turing ose në qëllime më specifike. Dy konkurse të tilla vjetore janë Loebner Prize dhe The Chatterbox Challenge (kjo e fundit është jashtë linje që nga viti 2015, megjithatë, materialet mund të gjenden ende nga arkivat e internetit). 

Chatbotet mund të përdorin rrjete nervore artificiale si model gjuhësor . Për shembull, transformatorët gjenerues të trajnuar paraprakisht (GPT), të cilët përdorin arkitekturën e transformatorit, janë bërë të zakonshme për të ndërtuar chatbot të sofistikuara. "Trajnimi paraprak" në emër të tij i referohet procesit fillestar të trajnimit në një korpus të madh teksti, i cili ofron një bazë solide që modeli të performojë mirë në detyrat e rrjedhës së poshtme me sasi të kufizuar të të dhënave specifike për detyrën. Një shembull i një chatbot GPT është ChatGPT .  Pavarësisht kritikave për saktësinë dhe tendencën e tij për të "halucinuar" - domethënë, për të nxjerrë me siguri informacion të rremë dhe madje për të cituar burime joekzistente - ChatGPT ka fituar vëmendjen për përgjigjet e tij të hollësishme dhe njohuritë historike. Një shembull tjetër është BioGPT, i zhvilluar nga Microsoft, i cili fokusohet në përgjigjen e pyetjeve biomjekësore .   Në nëntor 2023, Amazon njoftoi një chatbot të ri, të quajtur Q, që njerëzit ta përdorin në punë. 

DBpedia krijoi një chatbot gjatë GSoC të 2017.    Mund të komunikojë përmes Facebook Messenger .

 Shih edhe 
 Chat GPT
 ChatGPT në arsim
 Inteligjenca artificiale

 Referime 

Kategoria:Chatbote