XOR

djathtas|parapamje|220x220px| Diagrami i Venit të 
Ose ekskluzive ose disjuksioni ekskluziv, i njohur gjithashtu si jo-njëvlershmëria që është mohimi i njëvlershmërisë, është një veprim logjik që është i vërtetë atëherë dhe vetëm atëherë kur argumentet e tij ndryshojnë (njëri është i vërtetë, tjetri është i gabuar). 

Ai simbolizohet nga veprimi prefiks   Translated as  : 16 dhe nga operatorët infiks XOR, EOR, EXOR, , , , ⩛, ,  dhe  .

Ajo merr emrin "ekskluzive ose" sepse kuptimi i "ose" është i paqartë kur të dy operandët janë të vërtetë; veprimi "ekskluziv ose" e përjashton atë rast. Kjo nganjëherë mendohet si thëniet "njëri ose tjetri, por jo të dyja" ose "njëra ose tjetra". Kjo mund të shkruhet si "A ose B, por jo, A dhe B".

XOR është i njëvlershëm me pabarazinë logjike (NEQ) pasi është e vërtetë vetëm kur hyrjet janë të ndryshme (një është e vërtetë dhe një është e gabuar). Mohimi i XOR është bikushtëzimi logjik, i cili rezulton i vërtetë nëse dhe vetëm nëse dy hyrjet janë të njëjta, që është e njëvlershme me barazinë logjike (EQ).

 Përkufizimi 
Tabela e së vërtetës së  tregon se del e vërtetë sa herë që hyrjet ndryshojnë:
+ABE gabuarE vërtetëE gabuarE gabuarE vërtetëE vërtetëE vërtetëE gabuarE vërtetëE vërtetëE gabuarE gabuar

 Njëvlershmëritë, eliminimi dhe paraqitja 
Disjuksioni ekskluziv në thelb do të thotë 'ose një, por jo të dyja, as asnjë'. Me fjalë të tjera, pohimi është i vërtetë atëherë dhe vetëm atëherë kur njëri është i vërtetë dhe tjetri është i rremë. Për shembull, nëse dy kuaj janë në garë, atëherë njëri nga të dy do të fitojë garën, por jo të dy. Ndarja ekskluzive , e shënuar edhe me  ose , mund të shprehet në terma të lidhjes logjike ("logjik dhe",  ), disjuksioni ("logjik ose",  ), dhe mohimi (  ) si në vazhdim:



Disjuksioni ekskluziv  mund të shprehet edhe në mënyrën e mëposhtme:



Ndonjëherë është e dobishme të shkruash  në mënyrën e mëposhtme:



ose:



Kjo ekuivalencë mund të përcaktohet duke zbatuar ligjet e De Morganit dy herë në rreshtin e katërt të provës së mësipërme.