Béarn

Category:Articles with short description
Category:Short description is different from Wikidata
Category:Pages using infobox settlement with no coordinates

Béarn ( ; Occitan: Bearn [ beˈaɾ ] ose Biarn ; Baskisht: Bearno ose Biarno ; Latinisht: Benearnia ose Bearnia ) është një nga provincat tradicionale të Francës, e vendosur në malet e Pirenejve dhe në rrafshnaltën në këmbët e tyre, në Francën Jugperëndimore. Së bashku me tre provincat baske të Suli, Navarra e Ulët dhe Laburdi, Principata e Bidashës, si dhe pjesë të vogla të Gaskonjës, ajo formon departamentin aktual të Pyrenees-Atlantiques . Kryeqytetet e Béarnit ishin me radhë Beneharnumi (deri në 841), Morlaàs-i (nga  1100), Orthezi (nga gjysma e dytë e shekullit të 13-të) dhe më pas Pau (duke filluar në mesin e shekullit të 15-të). Bidot-Germa, Grosclaude, Duchon, Histoire de Béarn, 1986

Béarni kufizohet nga provincat baske të Sulit dhe Navarrës së Poshtme në perëndim, Gaskonja ( Landes dhe Armagnac ) në veri, Bigorre në lindje, përveç Spanjës ( Aragona ) në jug.

Sot, shtyllat kryesore të zonës së Béarnit janë industria e naftës, industria e hapësirës ajrore përmes prodhuesit të motorëve me turbobosht helikopterësh Turbomeca, turizmi dhe bujqësia (shumica e së cilës përfshin misrin (misrin) e rritur për farë). Pau ishte vendlindja e kompanisë Elf Aquitaine, e cila tani është bërë pjesë e kompanisë së naftës Total SA .

Në seritë "Tre musketierët" të Alexandre Dumas, protagonisti d'Artagnan vinte nga Béarni; ai përmend se kishte marrë pjesë në funeralin e babait të tij atje në librin e dytë, Njëzet vjet pas . Në librin e parë të serisë, pas takimit me Kardinalin, vihet re gjithashtu se d'Artagnan vjen nga Béarni. Që d'Artagnan zakonisht përmendet si një Gaskon nuk është as befasuese dhe as e pasaktë, pasi Béarni është pjesë e Gaskonisë.

Në pjesën lindore të krahinës ndodhen dy eksklava të vogla që i përkasin Bigorrës . Ato janë rezultat i rritjes së hershme të Béarnit në kufijtë e tij tradicionalë: disa zona të vjetra më të vogla u shtuan nga martesa dhe u përthitën në Béarn: Oloron në jug/jugperëndim rreth. 1050, Montanérès në lindje në 1085 dhe Dax në perëndim në 1194. Bidot-Germa, Grosclaude, Duchon, Histoire de Béarn, 1986, p. 23 Kur u shtua Montanérès, pesë komunitete ose famulli të ( Villenave-près-Béarn, Escaunets, Séron, Gardères dhe Luquet ) nuk përbënin pjesë të prikës; ata mbetën ose u bënë pjesë e Bigorrës .  Lidhja e tyre me Bigorre vazhdon deri më sot, pasi ata e ndoqën atë në Hautes-Pyrénées, në vend që të përfshiheshin në Pyrenees-Atlantiques përreth.
Kategoria:Ish provincat e Francës