Dita Kombëtare e Arumunëve

Dita Kombëtare e Arumunëve (Dzua Natsionalã-a Armãnjlor) është dita kombëtare e arumunëve, një grup etnik i Ballkanit i shpërndarë në Shqipëri, Bullgari, Greqi, Maqedoninë e Veriut, Rumani dhe Serbi.  Zakonisht festohet nga arumunët nga vende të ndryshme ku ata janë vendas dhe gjithashtu nga diaspora arumune, por shumë arumune të Greqisë nuk e respektojnë atë.  

 Vështrim 
Siç deklaruan shoqatat dhe organizatat arumune në 1991,   dita e vëzhgimit të saj është 23 maj,     pasi kjo ishte dita në të cilën u njoftua se Sulltani i Perandorisë Osmane Abdul Hamidi II kishte njohur Milletin Ullah (" miletin vllah ") për arumunët një ditë më parë më 22 maj 1905. Kjo ditë për shpalljen e njohjes mund të jetë zgjedhur sepse përkonte me ditën e përvjetorit të shpalljes së Pavarësisë së Rumanisë në atë kohë.  Krijimi i Milletit Ullah u arrit me ndihmën e Rumanisë dhe fuqive të jashtme, veçanërisht Austro-Hungarisë dhe Perandorisë Gjermane, dhe u dha arumunëve të drejtën të kishin kishat e tyre dhe të kishin më shumë autonomi mbi arsimin .    Për shkak të rëndësisë së vetë njohjes, festa ndonjëherë festohet më 22 maj .   

Në ditën kombëtare arumune të vitit 2002, sekretari rumun i shtetit Doru Vasile Ionescu njoftoi përmes një deklarate në Universitetin e Bukureshtit se Rumania do të fillonte sërish të mbështeste komunitetet arumune të Shqipërisë, Bullgarisë dhe Maqedonisë së Veriut . Ky mesazh i lexuar prej tij ishte nga kryeministri rumun Adrian Năstase . Megjithatë, i pyetur se pse mesazhi nuk përfshinte arumunët e Greqisë, Jonesku nuk iu përgjigj pyetjes. Kjo supozohet të përfaqësojë dëshirën e autoriteteve rumune për të mos ndërhyrë më në të ashtuquajturën çështje arumune,  e cila kishte provokuar një luftë armiqësore për ndikim mbi arumunët nga Rumania dhe Greqia midis fundit të 19 dhe fillimit. të shekujve të 20-të. "Nikola Minov: Why don't all Aromanians celebrate May 23 as their national day?". Trã Armãnami Association of the Aromanians of France. 24 May 2020. Retrieved 27 November 2020.

Sipas historianit Nikola Minov, njohja e Milletit Ullah ishte një disfatë diplomatike për Greqinë, prandaj arumunët pro-grekë refuzojnë të festojnë një ditë që simbolizon një disfatë për "atdheun e tyre" të perceptuar. Një arsye tjetër mund të jetë fakti se mileti Ullah u krijua nga një Sulltan osman turk, duke bërë që fjala e tij të mos pranohej apo respektohej gjerësisht për shkak të marrëdhënieve të këqija midis Greqisë dhe Turqisë . 

Megjithatë, në Maqedoninë e Veriut, festa njihet si "Dita Kombëtare e Vllahëve" ( Macedonian     ) dhe është përgëzuar nga zyrtarë si ish- kryeministri maqedonas Nikola Gruevski  ose presidenti aktual i Maqedonisë së Veriut Stevo Pendarovski .  Në fakt, është festë zyrtare në Maqedoninë e Veriut që nga viti 2007 dhe ditë jopune për shtetasit maqedonas të etnisë arumune, sipas ligjit të vitit 2007 të nxjerrë nga Ministria e Punës dhe Politikës Sociale e Maqedonisë së Veriut .   

Për më tepër, në Rumani, Dita e Rumanisë Ballkanike ( Romanian   ) u krijua në vitin 2021 si festë në vend që do të festohet çdo 10 maj.  Kjo ditë është menduar të jetë gjithashtu një festë për arumunët, por edhe për megleno-rumunët dhe istro-rumunët, megjithëse në këndvështrimin se këta tre popuj janë nëngrupe rumune që jetojnë në jug të Danubit . Në Ditën e Rumanisë Ballkanike, festohet edhe themelimi i miletit Ullah, por në këtë rast, data e festës bazohet në stilin e vjetër,  pasi Rumania miratoi kalendarin Gregorian vetëm në 1919.  Më vonë në të njëjtin vit, u propozua që Dita Kombëtare Arumune të miratohej gjithashtu si një festë rumune që festohej çdo 23 maj. Megjithatë, Parlamenti i Rumanisë e hodhi poshtë këtë. 

 Shih edhe 
 Vllehët
 Arumunët
 Historia e arumunëve

 Referime 

Kategoria:Simbolet arumune