Sherbeti

Sherbet (Persisht: شربت ; transliteruar edhe si shorbot, šerbet ose sharbat) është një pije e përgatitur nga petalet e frutave ose luleve. Është një squash e ëmbël dhe zakonisht shërbehet e ftohtë. Mund të shërbehet në formë të koncentruar dhe të hahet me lugë ose të hollohet me ujë për të krijuar pijen.

Sharbatet e njohura janë bërë nga një ose më shumë nga këto: farat e borzilokut, ujë trëndafili, petale trëndafili të freskët, dru sandali, bael, hibiskus, limon, portokall, mango, ananas, rrush, falsa (Grewia asiatica) dhe fara chia.

Sharbat është i zakonshëm në shtëpitë e Iranit, Turqisë, Bosnjës, botës arabe, Afganistanit, Pakistanit, Sri Lankës, Bangladeshit dhe Indisë, dhe konsumohet gjerësisht nga myslimanët kur prishin agjërimin e tyre të përditshëm gjatë muajit të Ramazanit.

Një version i Indisë së Jugut i quajtur zakonisht sarbbath është i popullarizuar në Kerala, Tamil Nadu dhe Andhra Pradesh, rajone ku një shurup i bërë posaçërisht me sarsaparilla indiane dhe limon shpërndahet në qumësht ose ujë me sode.

Një pije indoneziane, veçanërisht javaneze, e quajtur serbat gjendet zakonisht gjatë muajit të Ramazanit. Më e popullarizuara bëhet duke përzier ujë të ftohtë, shurup të thjeshtë dhe pjepër të grirë, të njohur gjerësisht si serbat blewah ose sherbet pjepër.

 Etimologjia 
Termi vjen nga fjala persiane sharbat (شربت), që do të thotë pije me sheqer dhe ujë. Kjo nga ana tjetër erdhi nga fjala arabe shariba, "të pish". Nga mesjeta e vonë, fjala arabe sharāb (شراب) kishte ardhur në kuptimin "pije alkoolike" dhe forma alternative sharbāt (شربات) dhe variacionet e saj perse dhe turke, sharbat (شربت) dhe şerbet, respektivisht, morën kuptimin e një pije e ëmbël joalkoolike.

 Historia 
Besohet se sherbetet e kanë prejardhjen në Iran (Persi). Disa shurupe janë renditur në Kanunin e Mjekësisë të shekullit të 11-të nga shkrimtari persian Ibn Sīnā. Në shekullin e 12-të, libri persian i Zakhireye Khwarazmshahi, Gorgani përshkruan lloje të ndryshme sharbatesh në Iran, duke përfshirë Ghoore, Anar, Sekanjebin, etj.

Përmendja e parë perëndimore e sharbat është një referencë italiane për diçka që pinë turqit. Fjala hyn në italisht si sorbetto që në frëngjisht bëhet sorbet. Në shekullin e 17-të, Anglia filloi të importonte "pluhura sherbet" të bëra nga fruta të thata dhe lule të përziera me sheqer. Në epokën moderne, pluhuri i sherbetit është ende i popullarizuar në MB. Një shkrimtar bashkëkohor anglez që udhëtonte në Lindjen e Mesme shkroi për "sherbeta të ndryshme ... disa të bëra me sheqer dhe limon, disa nga manushaqe dhe të ngjashme". Kur evropianët kuptuan se si të ngrinin sherbetin, ata filluan të bënin sorbetto duke shtuar lëngje frutash dhe aromatizues në një bazë shurupi të thjeshtë të ngrirë. Në sherbeti në SHBA përgjithësisht nënkuptonte një qumësht akulli, por recetat nga manualet e hershme të shatërvanit të sodës përfshijnë përbërës si xhelatinë, të bardhat e vezëve të rrahura, kremin ose qumështin.

Sharbat tradicionalisht bëhej me lëng kallami, por në kohët moderne zakonisht bëhet në shtëpi me sheqer dhe ujë. Gëlqere nganjëherë shtohet për të përmirësuar strukturën dhe shijen e sherbetit. Mjalti përdoret gjithashtu si ëmbëlsues. Sherbet vjen në shumë shije duke përfshirë limon, shegë, ftua, luleshtrydhe, qershi, portokall, trëndafil, lule portokalli, tamarind, manit dhe manushaqe. Një sharbat i regjistruar në librin e gatimit të shekullit të 19-të nga Friedrich Unger quhet gülgülü tiryaki şerbet që do të thotë "sherbet rozë e opium-ngrënësit".

 Referime 

Kategoria:Pije joalkoolike shqiptare
Kategoria:Pije frutash