Letargjia dimërore

parapamje| Lakuriqët e natës duke letarguar në një minierë argjendi
Letargji është një gjendje e aktivitetit minimal dhe depresionit metabolik të cilës i nënshtrohen disa lloje të kafshëve. Letargji është një heterotermi stinore e karakterizuar nga temperatura e ulët e trupit, frymëmarrje e ngadaltë dhe ritmi i zemrës dhe ritmi i ulët metabolik . Më së shpeshti shfaqet gjatë muajve të dimrit .

Megjithëse termi dikur rezervohej për kafshë të tilla si brejtësit, termi është ripërkufizuar duke përfshirë kafshë si arinjtë dhe tashmë bazohet në shtypjen e metabolizmit aktiv në vënd të rënies së termperaturës trupore. 

Letargjia kursen energji kur nuk ka ushqim të mjaftueshëm. Për të arritur këtë kursim energjie, një kafshë endotermike ul shpejtësinë e saj metabolike dhe në këtë mënyrë temperaturën e trupit.  Letargjia mund të zgjasë ditë, javë ose muaj - në varësi të specieve, temperaturës së ambientit, kohës së vitit dhe gjendjes së trupit të individit. Përpara se të hyjnë në letargji, kafshët duhet të ruajnë energji të mjaftueshme për të zgjatur gjatë periudhës së fjetjes së tyre, ndoshta për një dimër të tërë. Llojet më të mëdha bëhen hiperfagjike, duke ngrënë një sasi të madhe ushqimi dhe duke ruajtur energjinë në trupin e tyre në formën e depozitave të yndyrës. Në shumë specie të vogla, ruajtja e ushqimit zëvendëson ngrënien dhe dhjamosjen. 

Disa lloje gjitarësh letargjojnë gjatë shtatzënisë së të vegjëve, të cilët lindin ose kur nëna bie në letargji ose pak më vonë.  Për shembull, arinjtë e zinj femra shkojnë në letargji gjatë muajve të dimrit për të lindur pasardhësit e tyre.  Nënat shtatzëna e rrisin ndjeshëm masën trupore para gjumit letargji dhe kjo rritje reflektohet më tej në peshën e pasardhësve. Mbledhja e yndyrës u mundëson atyre të sigurojnë një mjedis mjaftueshëm të ngrohtë dhe  për të sapolindurit e tyre. Gjatë letargji, ata humbasin më pas 15-27% të peshës së tyre para letargjisë duke përdorur yndyrat e tyre të ruajtura për energji. 

Kafshët ektotermike gjithashtu i nënshtrohen periudhave të shtypjes metabolike dhe të përgjumjes, e cila në shumë jorruazorë quhet diapauzë. Disa studiues dhe anëtarë të publikut përdorin termin brumatë për të përshkruar përgjumjen dimërore të zvarranikëve, por termi më i përgjithshëm letargji besohet se është i përshtatshëm për t'iu referuar çdo përgjumjeje dimërore. Ultsch, Gordon R. 1989. Ecology and Physiology of Hibernation and Overwintering Among Freshwater Fishes, Turtles, and Snakes. Biological Reviews 64(4), pp. 435-515. doi:10.1111/j.1469-185X.1989.tb00683.x Shumë insekte, të tilla si grenza Polistes exclamans, shfaqin periudha të përgjumjes të cilat shpesh janë referuar si letargji, pavarësisht nga ektotermia e tyre.  Botanistët mund të përdorin termin "letargjia e farës" për t'iu referuar një forme të përgjumjes së farës.

 Shiko edhe 

 Letargjia

 Referime 
Kategoria:Etologji
Kategoria:Gjumë