Burokracia

Burokracia është një organ i zyrtarëve të pazgjedhur qeverisës ose një grup politikbërës administrativ . Compare:  Historikisht, një burokraci ishte një administratë qeveritare e menaxhuar nga departamente me pjesëtarë stafi zyrtarë të pazgjedhur.  Sot, burokracia është sistemi administrativ që drejton çdo institucion të madh, qoftë në pronësi publike apo private. Weber, Max "Bureaucracy" in Weber's Rationalism and Modern Society, translated and edited by Tony Waters and Dagmar Waters, Palgrave-Macmillan 2015. p. 114 Administrata publike në shumë juridiksione dhe nënjuridiksione është shembull i burokracisë, por po kështu çdo strukturë hierarkike e qëndërzuar e një institucioni, p.sh. spitalet, entet akademike, firmat e biznesit, shoqëritë profesionale, klubet sociale, etj.

Ekzistojnë dy dilema kryesore në burokraci. Dilema e parë sillet rreth asaj nëse burokratët duhet të jenë autonomë apo drejtpërdrejtë përgjegjës ndaj eprorëve të tyre politikë.  Dilema e dytë sillet rreth përgjegjësisë së burokratëve për të ndjekur procedurën, rregulloren dhe ligjin ose lirinë që ata mund të kenë për të përcaktuar zgjidhjet e duhura për rrethanat që mund të duken të pallogaritura paraprakisht. 

 Etimologjia dhe përdorimi 
Termi "burokraci" e ka origjinën në gjuhën frënge : ai kombinon fjalën franceze bureau - tavolinë ose zyrë - me fjalën greke κράτος ( kratos ) - sundim ose pushtet politik .  Ekonomisti francez Jacques Claude Marie Vincent de Gournay (1712-1759) e shpiku fjalën në mesin e shekullit të 18-të. . Gournay kurrë nuk e shkroi termin, por një letër nga një bashkëkohës më vonë e citoi atë.

Fjala "burokraci" përdoret gjithashtu në politikë dhe qeverisje me një ton mosmiratues për të përçmuar rregullat zyrtare që duket se e bëjnë të vështirë - duke këmbëngulur në procedurë dhe pajtueshmëri me rregullin, rregulloren dhe ligjin - kryerjen e gjërave. [ <span title="The material near this tag may use weasel words or too-vague attribution. (May 2019)">nga kush?</span> ] Në vendet e punës, fjala përdoret  shumë shpesh për të fajësuar rregullat, proceset dhe punën me shkrim të ndërlikuar që interpretohen si pengesa dhe jo si siguri garancie dhe garanci për llogaridhënien.  Socio-burokracia do t'i referohej më pas disa ndikimeve sociale që mund të ndikojnë në funksionin e një shoqërie. 

 Historia 

 I lashte 
parapamje| Studentët konkurronin në provime perandorake për të marrë një pozicion në burokracinë e Kinës Perandorake .
Edhe pse termi "burokraci" fillimisht e kishte origjinën në mesin e shekullit të 18-të, sistemet administrative të organizuara dhe të qëndrueshme ekzistonin shumë më herët. Zhvillimi i shkrimit (  3500 para Krishtit) dhe përdorimi i dokumenteve ishte kritik për administrimin e këtij sistemi dhe shfaqja e parë përfundimtare e burokracisë ndodhi në Sumerinë e lashtë, ku një klasë emergjente skribësh përdorën pllaka balte për të administruar të korrat dhe për të ndarë plaçkën e saj. Compare:  Egjipti i lashtë kishte gjithashtu një klasë të trashëguar skribësh që administronin burokracinë e shërbimit civil . 

Në Kinë, kur dinastia Qin (221–206 pes) bashkoi Kinën nën sistemin legalist, perandori caktoi administrimin tek zyrtarët e përkushtuar dhe jo tek fisnikëria, duke i dhënë fund feudalizmit në Kinë, duke e zëvendësuar atë me një qeveri të centralizuar, burokratike. Forma e qeverisjes e krijuar nga perandori i parë dhe këshilltarët e tij u përdor nga dinastitë e mëvonshme për të strukturuar qeverinë e tyre.  World and Its Peoples: Eastern and Southern Asia, p. 36 Sipas këtij sistemi, qeveria lulëzoi, pasi individët e talentuar mund të identifikoheshin më lehtë në shoqërinë e transformuar. Dinastia Han (202 para Krishtit – 220 pas Krishtit) krijoi një burokraci të ndërlikuar të bazuar në mësimet e Konfucit, i cili theksoi rëndësinë e ritualit në një familje, në marrëdhënie dhe në politikë.  Me çdo dinasti të mëpasshme, burokracia evoluoi. Në vitin 165 pes, perandori Wen paraqiti metodën e parë të rekrutimit në shërbimin civil përmes provimeve, ndërsa Perandori Wu (r. 141–87 pes), çimentoi ideologjinë e Konfucit në qeverisjen e zakonshme, instaloi një sistem rekomandimi dhe emërimi në shërbimin qeveritar të njohur si xiaolian, dhe një akademi kombëtare Michael Loewe 1994 p.. Divination, Mythology and Monarchy in Han China. https://books.google.com/books?id=m2tmgvB8zisC Creel, H.G. (1949). Confucius: The Man and the Myth. New York: John Day Company. pp. 239–241 Michael Loewe pp. 145, 148. 2011. Dong Zhongshu, a 'Confucian' Heritage and the Chunqiu Fanlu. https://books.google.com/books?id=ZQjJxvkY-34C&pg=PA145 ku zyrtarët do të zgjidhnin kandidatët për të marrë pjesë në një provim të klasikëve konfucianë, nga të cilët perandori Wu do të zgjidhte zyrtarët. Edward A Kracke Jr, Civil Service in Early Sung China, 960–1067, p. 253

 Burokracia dhe demokracia 
Si çdo shtet modern, një demokraci liberale është shumë burokratizuar, me organizata të shumta të mbushura me nëpunës civilë në karrierë. Disa nga ato burokraci kanë një ndikim të konsiderueshëm për të ruajtur sistemin e tanishëm politik, sepse ato janë të fokusuara kryesisht në mbrojtjen e vendit dhe shtetit nga kërcënimet nga brenda dhe jashtë. Meqenëse këto institucione shpesh funksionojnë të pavarura dhe kryesisht janë të mbrojtura nga disa politika, ato shpesh nuk kanë lidhje me ndonjë parti apo grup të caktuar politik. Për shembull, zyrtarët civilë besnikë britanikë punojnë si për partinë konservatore ashtu edhe për atë laburiste. Megjithatë, me raste një grup mund të marrë kontrollin e një shteti burokratik, siç bënë nazistët në Gjermani në vitet 1930. 

Megjithëse idealet e shumta të lidhura me demokracinë, si barazia, pjesëmarrja dhe individualiteti, janë në kontrast të plotë me ato që lidhen me burokracinë moderne, veçanërisht hierarkinë, specializimin dhe impersonalitetin, teoricienët politikë nuk e njohën burokracinë si një kërcënim për demokracinë. 
Kategoria:Shkencë politike
Kategoria:Ligje