Migrimet indo-ariane

Migrimet indo-ariane ishin migrimet në nënkontinentin Indian të popujve indo-arianë, një grup etno-gjuhësor që fliste gjuhë indo-ariane, gjuhët mbizotëruese të Indisë Veriore të sotme, Pakistanit, Nepalit, Bangladeshit, Sri Lankës dhe Maldiveve . Lëvizjet e popullsisë indo-ariane në rajon nga Azia Qendrore konsiderohet të kenë filluar pas vitit 2000 pes, si një përhapje e ngadaltë gjatë periudhës së vonë Harappan, e cila çoi në një zhvendosje gjuhësore në nënkontinentin verior Indian. Disa qindra vjet më vonë, gjuhët iraniane u sollën në rrafshnaltën iraniane nga iranianët, të cilët ishin të lidhur ngushtë me indo-arianët.

Kultura Proto-Indo-Iraniane, e cila u dha frymë indo-arianëve dhe iranianëve, u zhvillua në stepat e Azisë Qendrore në veri të Detit Kaspik si kultura Sintashta (rreth 2200-1900 pes), } në ditët e sotme. Rusia dhe Kazakistani, dhe u zhvilluan më tej si kultura Andronovo (2000–1450 pes).  Parpola, Asko, (2020). "Royal 'Chariot' Burials of Sanauli near Delhi and Archaeological Correlates of Prehistoric Indo-Iranian Languages", in Studia Orientalia Electronica, Vol. 8, No. 1, Oct 23, 2020, p.188: "...the Alakul’ culture (c.2000–1700 BCE) in the west and the Fëdorovo culture(c.1850–1450 BCE) in the east..."

Indo-arianët u degëzuan diku midis 2000 pes dhe 1600 pes nga indo-iranianët, Lubotsky, Alexander (2020). "What language was spoken by the people of the Bactria-Margiana Archaeological Complex?", in Paul W. Kroll and Jonathan A. Silk (eds.), At the Shores of the Sky': Asian Studies for Albert Hoffstädt, Brill, Leiden/Boston, p. 6: "The breakdown of the Indo-Iranian branch into Indian and Iranian occurred somewhere between 2000 and 1600 bce, when future Indians left their tribesmen and crossed the Hindu Kush on their way to India..." dhe migruan drejt jugut në kulturën Baktria-Marxhana (BMAC), nga e cila ata huazuan disa nga besimet dhe praktikat e tyre të veçanta fetare.  Nga BMAC, indo-arianët migruan në Sirinë veriore dhe, ndoshta në valë të shumta, në Punxhab (Pakistani verior dhe India verilindore), ndërsa iranianët mund të kenë arritur në Iranin perëndimor përpara vitit 1300 pes, Gopnik, Hilary, (2017). "The Median Confederacy", in Touraj Daryaee (ed.), King of the Seven Climes: A History of the Ancient Iranian World (3000 BCE - 651 CE), Ancient Iran Series, Vol. IV, UCI-Jordan Center for Persian Studies, p. 40: "...We can say for certain that the neighboring Assyrians recognized a group of people that they identified as coming from the "land of the Medes" (māt madayya) as early as the reign of Shalmaneser III (858–824 BCE), and it is almost certain that Indo-Iranian-speaking peoples had settled in Western Iran at least some 500 years —if not 1,000 years—earlier than this..." duke sjellë me vete Indo-Gjuhët iraniane .

Migrimi nga një popull indo-evropian u hodh si hipotezë për herë të parë në fund të shekullit të 18-të, pas zbulimit të familjes së gjuhëve indo-evropiane, kur ishin vënë re ngjashmëritë midis gjuhëve perëndimore dhe indiane. Duke pasur parasysh këto ngjashmëri, u propozua një burim ose origjinë e vetme, e cila u përhap nga migrimet nga ndonjë atdhe origjinal.

Ky argument gjuhësor i kësaj teorie mbështetet nga kërkimet arkeologjike, antropologjike, gjenetike, letrare dhe ekologjike. Hulumtimi gjenetik zbulon se ato migrime janë pjesë e një enigmë komplekse gjenetike mbi origjinën dhe përhapjen e përbërësve të ndryshëm të popullsisë indiane. Hulumtimi letrar zbulon ngjashmëri midis kulturave historike të ndryshme, gjeografikisht të dallueshme, indo-ariane. Studimet ekologjike hedhin dritë se në mijëvjeçarin e dytë para Krishtit tharja e përhapur çoi në mungesë uji dhe ndryshime ekologjike si në stepat euroaziatike ashtu edhe në nënkontinentin Indian, Rajesh Kochhar (2017), "The Aryan chromosome", The Indian Express duke shkaktuar kolapsin e kulturave urbane të ulura në Azinë Jugore Qendrore, Afganistan, Iran dhe Indi,dhe duke shkaktuar migrime në shkallë të gjerë, duke rezultuar në bashkimin e popujve migrues me kulturat pas-urbane. 

Migrimet indo-ariane filluan diku në periudhën nga afërsisht 2000-1600 pes,  pas shpikjes së karrocës së luftës, dhe gjithashtu sollën gjuhët indo-ariane në Levant dhe ndoshta në Azinë e Brendshme . Ishte pjesë e përhapjes së gjuhëve indo-evropiane nga atdheu proto-indo-evropian në stepën pontiko-kaspiane, një zonë e madhe kullotash në Evropën e largët Lindore, e cila filloi në mijëvjeçarin e 5-të dhe të 4-të para Krishtit, dhe në indo- Migrimet evropiane nga stepat euroaziatike, të cilat filluan afërsisht në vitin 2000 pes.  

Këta popuj që flisnin indo-ariane i bashkonin normat dhe gjuha e përbashkët kulturore, të referuara si ārya, "fisnike". Përhapja e kësaj kulture dhe gjuhe u bë nga sistemi patron-klient, të cilat lejuan përthithjen dhe kulturimin e grupeve të tjera në këtë kulturë dhe shpjegon ndikimin e fortë në kulturat e tjera me të cilat ajo ndërvepronte.
Kategoria:Popuj indo-arian
Kategoria:Faqe me adresa nga Wayback Machine që përdorin stampën e arkivës së rrjetit