Gjuhësia teorike

Gjuhësia teorike është një term në gjuhësi, i cili, si termi përkatës gjuhësi e përgjithshme, mund të kuptohet në mënyra të ndryshme. Të dyja mund të merren si referencë ndaj teorisë së gjuhës, ose degës së gjuhësisë që hulumton në natyrën e gjuhës dhe kërkon t'u përgjigjet pyetjeve themelore se çfarë është gjuha, ose cila është baza e përbashkët e të gjitha gjuhëve. Qëllimi i gjuhësisë teorike mund të jetë edhe ndërtimi i një kuadri të përgjithshëm teorik për përshkrimin e gjuhës.

Një përdorim tjetër i termit varet nga organizimi i gjuhësisë në nënfusha të ndryshme. Termi gjuhësi teorike zakonisht përballet me gjuhësinë e aplikuar. Kjo perspektivë nënkupton që një profesionist i gjuhës aspirante, p.sh. një student mësues, duhet së pari të mësojë teorinë, dmth., vetitë e sistemit gjuhësor, ose atë që Ferdinand de Saussure e quajti gjuhësi të brendshme. Kjo pasohet nga praktika, apo studime në fushën e aplikuar. Dikotomia nuk është plotësisht pa problem, sepse pedagogjia gjuhësore, teknologjia gjuhësore dhe aspekte të tjera të gjuhësisë së aplikuar përfshijnë edhe teorinë.

Në mënyrë të ngjashme, termi gjuhësi e përgjithshme përdoret për të dalluar gjuhësinë bazë nga llojet e tjera të studimit. Megjithatë, për shkak se gjuhësia e kolegjit dhe universitetit shpërndahet kryesisht me institutet dhe departamentet e një numri relativisht të vogël të gjuhëve kombëtare, disa universitete më të mëdha ofrojnë gjithashtu kurse dhe programe kërkimore në 'gjuhësinë e përgjithshme' të cilat mund të mbulojnë gjuhët ekzotike dhe të pakicave, studime ndërgjuhësore dhe tema të tjera të ndryshme jashtë fushëveprimit të departamenteve kryesore filologjike.

 Fushat e gjuhësisë teorike 
Kur koncepti i gjuhësisë teorike merret se i referohet gjuhësisë bazë ose të brendshme, nënkupton studimin e pjesëve të sistemit gjuhësor. Kjo tradicionalisht do të thotë fonologji, morfologji, sintaksë dhe semantikë. Pragmatika dhe diskursi mund të përfshihen gjithashtu; përcaktimi i kufijve ndryshon ndërmjet institucioneve. Për më tepër, përkufizimi i Saussure-it për gjuhësinë e përgjithshme përbëhet nga dikotomia e gjuhësisë sinkronike dhe diakronike, duke përfshirë kështu gjuhësinë historike si një çështje thelbësore.

 Teoritë gjuhësore 
Ekzistojnë korniza të ndryshme të teorisë gjuhësore, të cilat përfshijnë një teori të përgjithshme të gjuhës dhe një teori të përgjithshme të përshkrimit gjuhësor.Linguistic Theory ScienceDirect. Retrieved 19 May 2023. Qasjet aktuale humaniste përfshijnë teoritë brenda gjuhësisë strukturale dhe gjuhësisë funksionale. Gjuhësia evolucionare përfshin korniza të ndryshme të gramatikës gjenerative dhe gjuhësisë kognitive.

 Shiko edhe 

 Kursi i Gjuhësisë së Përgjithshme

 Referime 

Kategoria:Gjuhësi
Kategoria:Shkenca formale