Politika në Mal të Zi

Politika në Malit të Zi zhvillohet në kuadrin e një republike demokratike përfaqësuese parlamentare, ku kreu i qeverisë është Kryeministri i Malit të Zi dhe i një sistemi shumëpartiak . Pushteti ekzekutiv ushtrohet nga qeveria. Pushteti legjislativ i është dhënë si qeverisë ashtu edhe Parlamentit të Malit të Zi . Gjyqësori është i pavarur nga ekzekutivi dhe legjislativi.       

 Kushtetuta 
Kushtetuta aktuale e Malit të Zi u ratifikua dhe u miratua nga Parlamenti Kushtetues i Malit të Zi më 19 tetor 2007. Kushtetuta u shpall zyrtarisht Kushtetuta e Malit të Zi më 22 tetor 2007. Kjo Kushtetutë zëvendësoi Kushtetutën e vitit 1992.

Kushtetuta e re e përcakton Malin e Zi si një vend qytetar, demokratik dhe miqësor ndaj mjedisit me drejtësi sociale, të krijuar nga të drejtat sovrane të qeverisë së tij.

 Dega ekzekutive 
Qeveria e Malit të Zi (Vlada Republike Crne Gore) përbëhet nga kryeministri, zëvendëskryeministrat si dhe ministrat. Dritan Abazovic është kryeministër i Malit të Zi dhe kryetar i Qeverisë, që nga dhjetori i vitit 2022. Përbërja e 43-të e Qeverisë së Malit të Zi .

 Presidenti 
djathtas|parapamje| Pallati Blu në Cetinje, selia e Presidentit të Malit të Zi
Presidenti i Malit të Zi zgjidhet për një periudhë pesëvjeçare me votim të drejtpërdrejtë dhe të fshehtë. Presidenti:

 Përfaqëson Malin e Zi brenda dhe jashtë vendit
 Shpall ligjet
 Thirrje për zgjedhje parlamentare
 I propozon Kuvendit një kandidat për Kryeministër, si dhe për kryetar dhe gjyqtarë të Gjykatës Kushtetuese
 Propozon mbajtjen e referendumit
 Jep falje
 Ofron nderime dhe dekorata

 Qeveria 
djathtas|parapamje| Ndërtesa e Qeverisë së Malit të Zi në Podgoricë
Qeveria e Malit të Zi emërohet me shumicë votash të Kuvendit. Qeveria:

 Formulon dhe zhvillon politikën e jashtme
 Miraton dekrete dhe rregullore të tjera
 Zbaton ligjet
 Përfundon traktatet ndërkombëtare
 Vendos organizimin dhe mënyrën e funksionimit të administratës qeveritare
 Kryen edhe detyra të tjera të përcaktuara në Kushtetutë

 Kryeministri 
Kryeministri i Malit të Zi drejton punën e Qeverisë dhe i paraqet Kuvendit Programin e Qeverisë duke përfshirë listën e ministrave të propozuar. Dorëheqja e kryeministrit do të shkaktojë rënien e Qeverisë.

 Dega legjislative 
djathtas|parapamje| Shtëpia e Kuvendit në Podgoricë, selia e Kuvendit
Parlamenti i Malit të Zi ( malazeze : Skupština Crne Gore ) është legjislatura e Malit të Zi . Parlamenti aktualisht ka 81 anëtarë, secili i zgjedhur për një mandat katërvjeçar. Mali i Zi ka një sistem shumëpartiak, me parti të shumta në të cilat asnjë parti shpesh nuk ka shanse të fitojë pushtetin e vetme, dhe partitë duhet të punojnë me njëra-tjetrën për të formuar qeveri koalicioni .

Kuvendi miraton të gjitha ligjet në Mal të Zi, ratifikon traktatet ndërkombëtare, emëron Kryeministrin, ministrat dhe gjyqtarët e të gjitha gjykatave, miraton buxhetin dhe kryen detyra të tjera të përcaktuara me Kushtetutë. Kuvendi mund t'i japë një votë mosbesimi Qeverisë me shumicën e anëtarëve. Një deputet zgjidhet për 6000 votues, që nga ana tjetër rezulton në zvogëlimin e numrit të përgjithshëm të deputetëve në Kuvendin e Malit të Zi.

 Partitë politike dhe zgjedhjet 

 Zgjedhjet parlamentare 2020 
PartiaVota%Vende+/–Democratic Party of Socialists of Montenegro 143,515 35.06  30–6For the Future of Montenegro 133,261 32.55  27+6 Peace is Our Nation 51,298 12.53  10 –2In Black and White 22,679 5.54 4+2Social Democrats of Montenegro 16,769 4.10  3+1Bosniak Party  16,279 3.98  3+1Social Democratic Party of Montenegro 12,835 3.14  2–2Albanian List (Montenegro) 6,488 1.58  10Albanian Coalition 4,675 1.14  1+1Croatian Civic Initiative 1,106 0.27  0–1Croatian Reform Party 496 0.12  0NewTë pavlefshme/të zbrazëta 4,5002.09––Totali413,894 100810Votues të regjistruar/pjesmarrja 540,026  76.64 ––M nënkupton listat e pakicave kombëtare për të cilat nuk zbatohet pragu zgjedhor prej 3%.

 Zgjedhjet presidenciale 2018 

 Zhvillimet e fundit 
Në prill 2018, Milo Gjukanoviç, kreu i Partisë Demokratike të Socialistëve (DPS) në pushtet, fitoi zgjedhjet presidenciale të Malit të Zi. Politikani veteran kishte shërbyer gjashtë herë si Kryeministër dhe një herë më parë si President. 

Në shtator 2020, Partia Demokratike e Socialistëve (DPS) e Presidentit Milo Gjukanoviç humbi ngushtë zgjedhjet parlamentare pasi kishte udhëhequr vendin për 30 vjet. Opozita, blloku “ Për të ardhmen e Malit të Zi ” (ZBCG), i përbërë kryesisht nga parti kombëtare serbe.  Qeveria e re pro-serbe u formua nga kryeministri Zdravko Krivokapiç . Megjithatë, qeveria e kryeministrit Zdravko Krivokapiç u rrëzua me votim mosbesimi pas vetëm 14 muajsh në pushtet.  Në prill 2022, u formua një qeveri e re e pakicës, e përbërë nga parti të moderuara që janë edhe pro-evropiane dhe pro-serbe. Qeveria e re u drejtua nga kryeministri Dritan Abazovic . 

 Dega gjyqësore 
Mali i Zi ndjek parimin e ndarjes së pushteteve. Degët e saj gjyqësore, legjislative dhe ekzekutive janë të pavarura nga njëra-tjetra. Gjyqësori është i pavarur dhe i pavarur. Vendimet e gjykatave duhet të jenë në përputhje me Kushtetutën dhe ligjet e Malit të Zi. Emërimi në një pozicion gjyqësor është i përhershëm.

Në lidhje me profesionin ligjor, është e rëndësishme të theksohet se Mali i Zi zyrtarisht u bë shtet sovran në vitin 2006. Sipas një burimi të vitit 2015, vendi ka rreth 800 avokatë të regjistruar dhe dhoma e avokatëve ka ekzistuar për më shumë se një shekull.  Megjithëse Oda e Avokatëve të Malit të Zi [Advokatska Komora Crne Gore] mban shënime, nuk ka asnjë tregues se si grupet demografike, si gratë, kanë ecur në fushën ligjore.

 Nëndarjet 
Mali i Zi është i ndarë në 24 komuna.

 Simbolet 
Një flamur i ri zyrtar i Malit të Zi u miratua më 12 korrik 2004 nga legjislatura malazeze. Flamuri i ri bazohet në standardin personal të mbretit Nikolla I të Malit të Zi. Ky flamur ishte i gjithi i kuq me një bordurë ari, një stemë ari dhe inicialet "НИ" në alfabetin cirilik (që korrespondon me NI në shkrimin latin) që përfaqësonte mbretin Nikolla I. Këto iniciale janë hequr nga flamuri modern. Dita kombëtare e 13 korrikut shënon datën në vitin 1878 kur Kongresi i Berlinit njohu Malin e Zi si shtetin e 27-të të pavarur në botë dhe fillimin e kryengritjes së parë popullore në Evropë kundër Fuqive të Boshtit më 13 korrik 1941.

Në vitin 2004, legjislatura malazeze zgjodhi një këngë popullore popullore malazeze, " Oh agimi i ndritshëm i majit ", si himnin kombëtar. Himni zyrtar i Malit të Zi gjatë sundimit të mbretit Nikolla ishte  (Për Malin tonë të Zi të bukur).

 Shih edhe 
 Mali i Zi
 Podgorica

 Referime 

 Lidhjet e jashtme 
 Projekti Publik i Fondit Njegoskij >> Profili i Shtetit për Malin e Zi