Principatat e Bashkuara të Moldavisë dhe Vllahisë

{{Infobox country
|native_name            = 
|conventional_long_name = Principatat e Bashkuara të Moldavisë dhe Vllahisë (1859–1862)Principatat e Bashkuara Rumune (1862–1866)Rumania (1866–1881)                     
|common_name            = Principatat e Bashkuara
|status                 = Vassal
|empire                 = Perandoria Osmane
|status_text            = Vasal de jure i Perandorisë Osmane (1859–1877)
|era                    = 
|year_start             = 1859
|year_end               = 1881
|date_start             = 24 janar
|event_start            = Bashkimi mes Moldavisë dhe Vllahisë
|event1                 = Qeveria e parë e përbashkët
|date_event1            = 22 janar 1862
|event2                 = Kushtetuta e parë
|date_event2            = 13 korrik 1866
|event3                 = Pavarësia nga Perandoria Osmane
|date_event3            = 9 maj 1877
|date_end               = 14 mars
|event_end              = Mbretëria e themeluar
|p1                     = Principata e Moldavisë
|flag_p1                = Flag of Moldavia in 1831.svg
|p2                     = Principata e Vllahisë
|flag_p2                = Flag of Wallachia 1858.svg
|p3                     = Dobruja Veriore
|flag_p3                = Flag of the Ottoman Empire.svg
|s1                     = Mbretëria e Rumanisë
|flag_s1                = Flag of Romania.svg
|s2                     = Bessarabia Governorate
|flag_s2                = Flag of the Russian Empire (black-yellow-white).svg
|image_flag             = Flag of the United Principalities of Wallachia and Moldavia (1859 - 1862).svg 
|alt_flag               = Flag used 1862-1866
|alt_flag2              = Flag used 1866-1881 
|flag                   = Flag of Romania
|flag_type              = Flamuri
|image_coat             = Principality of Romania - 1872 CoA.svg
|coa_size               = 100
|alt_coat               = Coat of arms 1872-1881
|image_map              = Romania 1859-1878.png
|image_map_caption      = Principatat e Bashkuara (Rumani) 1859–1878, të paraqitura në ngjyrë bezhë të hapur
|national_motto         = 
|national_anthem        = {{ubl|"Hora Unirii'"|"Hora of the Union"|(e popullarizuar, jo zyrtare)}}
|common_languages       = 
|religion               = Ortodokse Rumune, Katolicizëm, Judaizmi, Kisha e Reformuar
|capital                = 
|government_type        = 
|leader1                = Alexandru Ioan Cuza
|leader2                = Carol I
|year_leader1           = 1859–1866
|year_leader2           = 1866–1881
|title_leader           = Domnitor (Princë)
|representative1        = Lascăr Catargiu
|representative2        = Nicolae Golescu
|representative3        = Nicolae Haralambie
|year_representative1   = 1866
|year_representative2   = 1866
|year_representative3   = 1866
|title_representative   = Regjencia
|deputy1                = Barbu Catargiu (i pari)
|deputy2                = Ion Brătianu (i fundit)
|year_deputy1           = 1862
|year_deputy2           = 1879–1881
|title_deputy           = Presidenti i Këshillit të Ministrave
|legislature            = Parlamenti i Rumanisë
|house1                 = Senati
|house2                 = Kuvendi i Deputetëve
|stat_year1             = 1860
|stat_area1             = 123,335
|stat_pop1              = 3,917,541
|stat_year2             = 1881
|stat_area2             = 130,177
|stat_pop2              = 4,545,821
|ref_area1              = 
|ref_pop1               = 
|ref_area2              = 
|ref_pop2               = 
|currency               = 
|today                  = 
|footnotes              = 
|demonym                = Rumun
}}
Principatat e Bashkuara të Moldavisë dhe Vllahisë (rumanisht: Principatele Unite ale Moldovei și Țării Românești), të quajtura zakonisht Principatat e Bashkuara ose si Vllahia dhe Moldavia, ishte bashkimi personal i Principatës së Moldavisë dhe Principatës së Vllahisë, e formuar nga 5 shkurti [S.V. 24 janar] 1859 kur Alexandru Ioan Cuza u zgjodh si Domnitor (Princi Sundues) i të dy principatave, të cilat ishin autonome, por ende vasalë të Perandorisë Osmane dhe që rezultoi në bashkimin e të dy principatave. Më 3 shkurt [S.V. 22 janar] 1862, Moldavia dhe Vllahia u bashkuan zyrtarisht për të krijuar Principatat e Bashkuara Rumune, thelbi i shtetit kombëtar rumun. Histoire du congrès de Paris, Edouard Gourdon (1857)

Në shkurt 1866, Princi Cuza u detyrua të abdikonte dhe të shkonte në mërgim nga një koalicion politik i udhëhequr nga liberalët; princit gjerman Karl të Hohenzollern-Sigmaringen iu ofrua Froni dhe, më 22 maj [S.V. 10 maj] 1866 hyri për herë të parë në Bukuresht. Në korrik të po atij viti, një kushtetutë e re hyri në fuqi, duke i dhënë vendit emrin Rumani; ndërkombëtarisht, ky emër u përdor vetëm pas vitit 1877, pasi në kohën kur politika e jashtme e shtetit ishte hartuar nga osmanët. Nominalisht, shteti i ri mbeti vasal i Perandorisë Osmane. Megjithatë, në këtë kohë, sundimi i Portës së Lartë ishte kthyer në një trillim juridik. Rumania kishte flamurin dhe himnin e saj; pas vitit 1867 kishte edhe monedhën e vet.

Më 21 maj [S.V. 9 maj] 1877, Rumania e shpalli veten plotësisht të pavarur; shpallja u sanksionua nga Domnitor të nesërmen. Katër vjet më vonë, kushtetuta e vitit 1866 u modifikua dhe Rumania u bë një mbretëri, më 22 maj [S.V. 10 maj] 1881, Domnitor Carol I u kurorëzua si Mbreti i parë i Rumanisë. Pas Luftës së Parë Botërore u përfshinë edhe Transilvania dhe territore të tjera.

Për kuptimin e saj të trefishtë simbolik, data 10 maj festohej si Dita Kombëtare e Rumanisë deri në vitin 1948, kur regjimi komunist vendosi republikën më 30 dhjetor 1947.

Prapavija
Si një term historik që përcakton Principatat para Bashkimit të Moldavisë dhe Vllahisë, ndonjëherë duke përfshirë Principatën e Transilvanisë, termi "Principata rumune" daton në fillimet e historisë moderne rumune në mesin e shekullit të 19-të.harta e principatave, Principata nën Mikail Trimi Më pas u përdor nga historianët rumunë si një alternativë ndaj termit shumë më të vjetër "Tokat rumune".

Në periudhën ndërmjet fundit të shekullit të 18-të dhe viteve 1860, u përdorën Principatat Danubiane, një term që ndonjëherë përfshinte Serbinë, por jo Transilvaninë. Në të kundërt, përdorimi i "Principatave Rumune" ndonjëherë përfshinte Transilvaninë, por kurrë Serbinë.

Historia

parapamje|majtas|200px|Bashkimi i Principatave, Theodor Aman, 1857

Pasojat e disfatës së Perandorisë Ruse në Luftën e Krimesë sollën Traktatin e Parisit të vitit 1856, i cili filloi një periudhë të tutelës së përbashkët për osmanët dhe një Kongres të Fuqive të Mëdha-Mbretërisë së Bashkuar të Britanisë së Madhe dhe Irlandës, Perandorisë së Dytë Franceze, Mbretëria e Piemonti-Sardenjës, Perandoria Austriake, Prusia dhe, megjithëse kurrë më plotësisht, Rusia. Ndërsa fushata sindikaliste Moldavio-Vllahi, e cila kishte arritur të dominonte kërkesat politike, u pranua me simpati nga francezët, rusët, prusianët dhe sardinët, ajo u refuzua nga Perandoria Austriake dhe u pa me dyshim nga Britania e Madhe dhe osmanët. Negociatat arritën në një marrëveshje për një bashkim minimal formal; megjithatë, zgjedhjet për ad-hoc divans në vitin 1859 përfituan nga një paqartësi në tekstin e marrëveshjes përfundimtare, e cila, duke specifikuar dy frone, nuk e pengoi të njëjtin person që të pushtonte të dy fronet njëkohësisht dhe përfundimisht solli sundimin e Aleksandru Joanit. Cuza si Domnitor (Princi në pushtet) mbi Principatat e Bashkuara Rumune nga viti 1862 e tutje, duke bashkuar të dy principatat.

Ndonëse u njoh zyrtarisht ndërkombëtarisht vetëm pas periudhës së mbretërimit të Cuzës, Bashkimi u çimentua nga ndërhyrjet e pasanksionuara të Joan Cuzës në tekstin e "Ligjit Organik" të mëparshëm. Për më tepër, rrethanat e deponimit të tij në 1866, së bashku me zgjedhjen e shpejtë të princit prusian Carol të Hohenzollern-Sigmaringen (i cili u mbështet nga Prusia gjithnjë e më e rëndësishme) dhe Lufta Austro-Prusiane në të njëjtën kohë, bënë që të zbatoheshin masa kundër Bashkimi në të vërtetë i pamundur.

Pas Luftës për Pavarësi Rumune në 1877–78, Rumania hoqi sundimin formal osman, por përfundimisht u përplas me aleatin e saj rus mbi kërkesën e saj për rajonin e Besarabisë Jugore. Në fund, Rumanisë iu dha Dobruja Veriore në këmbim të Besarabisë Jugore. Mbretëria e Rumanisë u shfaq më pas më 1881 me Princin Carol që u kurorëzua si Mbreti Carol I i Rumanisë.

Lista e Princave të Rumanisë

 Portreti Emri Lindja Vdekja Fillimi i sundimit Fundi i sundimit Shënimet80pxAlexandru Ioan I (Alexandru Ioan Cuza)mars 182015 maj 18735 shkurt 186222 shkurt 1866Lindi në Bârlad, Moldavi80pxCarol I (Karl Hohenzollern-Sigmaringen)20 prill 183910 tetor 191420 prill 186615 mars 1881Mbreti i parë gjerman i Rumanisë nga Shtëpia e Hohenzollern, themeluesi i degës rumune të kësaj dinastie mbretërore gjermane

Ndarja administrative
parapamje|djathtas|Harta administrative e Principatës Rumune (1864–1878)
parapamje|djathtas|Harta administrative e Rumanisë (pas vitit 1878)
Që nga viti 1872, Principata Rumune u organizua në 33 qarqe nga të cilat 17 ishin në Vllahi (12 në Muntenia dhe 5 në Oltenia), dhe 16 ishin në Moldavi (13 në Moldavinë perëndimore dhe 3 në Besarabinë jugore).Harta:  & Encyclopedic book O lucrare enciclopedica despre Romania, aparuta in primii ani de domnie ai lui Carol I (në rumanisht)

Shiko gjithashtu
 Principatat Danubiane
 Mbretëria e Vjetër Rumune

Referime

Lexim më tutje
 Keith Hitchins, The Romanians, 1774–1866'' (1996) online 
 Europa, Rusia si Romania, Ethnic and Political Studies, D. A. Sturdza, 1890 (në rumanisht)


Kategoria:Moldavi
Kategoria:Historia e Vllahisë (1821–1859)
Kategoria:Historia e Rumanisë
Kategoria:Shtetet vasale të Perandorisë Osmane
Kategoria:Principata të shuara