Hérault

Category:Articles with short description
Category:Short description is different from Wikidata
Category:Pages using infobox settlement with bad settlement type

Herault (  ;  Ocitanisht: Erau, [eˈɾaw] ; Shqip: Erau) është një departament i rajonit të Ocitanisë, Franca Jugore . I quajtur sipas lumit Erau, prefektura e tij është Montpeljeja . Ajo kishte një popullsi prej 1,175,623 banorësh në 2019. Populations légales 2019: 34 Hérault, INSEE

 Historia 
majtas|parapamje|250x250px| Oppidum d'Ensérune
Erau është një nga 83 departamentet origjinale të krijuara gjatë Revolucionit Francez më 4 mars 1790. Ajo u krijua nga një pjesë e ish-provincës së Languedoc .

Në fillim të shekullit të 20-të, vreshtaria në rajonin e rritjes së verës u shkatërrua nga një rënie në shitje e kombinuar me sëmundje që prekin hardhitë. Mijëra prodhues në shkallë të vogël u revoltuan. Kjo revoltë u shtyp shumë ashpër nga qeveria e Georges Clemenceau .

Bryma katastrofike e dimrit të vitit 1956 dëmtoi pemët e ullirit dhe rajonet e ullirit nuk u rimëkëmbën deri në fund të viteve 1980. Shumë nga kooperativat e industrisë së ullirit u mbyllën.

Gjatë gjysmës së dytë të shekullit të XX-të, pellgu i Montpeljesë pa një nga rritjet rritjen më të shpejta të popullsisë në Francë. 

 Gjeografia 
Erau është pjesë e rajonit të Ocitanisë dhe është i rrethuar nga departamentet e Audës, Tarnit, Avejronit, Gardit dhe deti Mesdhe ( Gjiri i Luanit ) në jug. Departamenti është gjeografikisht shumë i larmishëm, me plazhe në jug, malet Cévennes në veri dhe tokë bujqësore në mes. Territori i Eraut shpesh përshkruhet si një amfiteatër i hapur përballë detit. Gjeografia e departamentit karakterizohet nga shumëllojshmëria e gjeologjisë dhe peizazheve të saj. Këto variojnë nga ultësirat jugore të Masivit Qendror, deri në Detin Mesdhe, përmes zonave të garrigave dhe në drejtim të fushës së ulët të verës Languedoc. Erau ka një klimë mesdhetare .

Lartësia minimale është në nivelin e detit dhe pika më e lartë e departamentit është në një lartësi prej 1181 m në një nga majat e Espinouse . Lartësia mesatare është rreth 227 m.
majtas|parapamje|300x300px| Pamje e lumit Orb në Roquebrun
Departamenti i Eraut përshkohet nga disa lumenj që burojnë në ultësirën jugore të Masivit Qendror dhe derdhen në Detin Mesdhe, duke rrjedhur pak a shumë nga veriu në jug në një distancë relativisht të shkurtër nga lartësia e lartë. Lumenjtë kryesorë që rrjedhin nga lindja në perëndim janë Vidourle, i cili shënon kufirin me departamentin Gard ; Lesz, i cili rrjedh nëpër Montpelje ; Herault, i cili i dha emrin departamentit, dhe Orb, që rrjedh nëpër Béziers . Në perëndim, Aude, një lum 224 km i gjatë që rrjedh nga Pirenejtë, ka një rrjedhë të orientuar nga perëndimi në lindje dhe shënon kufirin midis Eraut dhe departamentit fqinj të Audës. Këta lumenj si dhe degët e tyre marrin karakterin e tyre nga klima 'cevénol' e rajonit, me ndryshime të papritura të rrjedhës që shkaktojnë përmbytje të papritura. Lagunat gjenden përgjatë bregut të Herault, më i madhi prej të cilave është Étang de Thau, me një sipërfaqe prej rreth 7500 hektarësh.

Pjesa e brendshme e ultësirës së Lengodokut të Poshtëm është gradualisht kodrinore. Është territori i vreshtit, ullishteve, pemishteve dhe shkurreve. Rritja e ullirit dhe vreshtaria simbolizojnë një pjesë të rëndësishme të trashëgimisë dhe stilit të jetesës mesdhetare.

Zona e Eraut pranë qytetit Lodève është pika gjeografike antipode e ishullit Chatham në brigjet lindore të Zelandës së Re.

 Qytetet kryesore 
Komuna më e populluar është Montpeljeja, prefektura. Komuna më pak e populluar është Romiguières me 21 banorë në vitin 2019. Që nga viti 2019, ka 7 komuna me më shumë se 20,000 banorë: Populations légales 2019: 34 Hérault, INSEE
KomunaEmri në shqip Popullsia (2019) MontpellierMontpeljeja 295.542 BéziersBezjeri 78,308 SèteSeta 43,858 AgdeAgda 29600 LunelLuneli 26,385 FrontignanBalljani 23,028 Castelnau-le-LezKastelriu-mbë-Lez 22,534

 Klima 
Pjesa dërrmuese e departamentit mund të karakterizohet si një klimë mesdhetare . Megjithatë, zonat malore të veriperëndimit kanë një ndikim oqeanik . Disa sektorë të Eraut verior kanë një ndikim të butë kontinental .

Temperatura mesatare e muajve të verës është afër mesatares maksimale franceze. Megjithatë, deti mbron zonat bregdetare nga ekstremet e valëve të të nxehtit në verë, por edhe ngricat në dimër. Ato variojnë nga rreth 27 gradë Celsius në breg të detit deri në 32 gradë Celsius në brendësi. Temperaturat mesatare minimale gjithashtu ndryshojnë, duke filluar nga rreth 19 gradë Celsius në bregdet deri në 15 gradë Celsius në brendësi.

 Demografia 
Banorët e departamentit quhen Héraultais . Zhvillimi i popullsisë që nga viti 1791:

 Kultura 

 Gjuhë 
Gjuha historike e rajonit është ocitanishtja .

 Kafshët totem dhe festat vendore 
majtas|parapamje|250x250px| Foali i Pézenas
djathtas|parapamje|280x280px| Montpellier 's FISE në 2013

 Kafshët totemike të Eraut janë tipike. Gjatë ngjarjeve kulturore ose festivaleve vendore, shumë qytete ose fshatra parakalojnë një kafshë totemike që përfaqëson komunën e tyre nëpër rrugë, shpesh të shoqëruar nga tingujt e instrumenteve muzikore tradicionale, të tilla si oboe ose fife Languedoc. Më i famshmi është "Foali i Pézenas ", të cilin UNESCO e shpalli si pjesë të trashëgimisë kulturore jomateriale.
 Festivalet e Béziers : Fèsta d'Oc, Feria e Béziers
 Festivalet e Montpeljesë : I Love Techno Europe, Festivali i Filmit Mesdhetar, Comédie du Livre, Festivali i Valleve në Montpellier, Festivali Ndërkombëtar i Sporteve Ekstreme (FISE)
 Festivali Cazouls-lès-Béziers : Festivali Piano Prestige, drejtor artistik Jean-Bernard Pommier
 Festivalet e Pézenas : Printival Boby Lapointe, Mirondela dels Arts
 Festivalet e Sete : Festivali i Xhazit Sète, Festivali i Fotografisë Dokumentare "ImageSingulieres", Festivali i Poezisë "Zëri i gjallë i Mesdheut në Mesdhe"

 Trashëgimia 
Canal du Midi është caktuar si një sit i trashëgimisë botërore nga UNESCO .

 Ekonomia 

 Bujqësia 
185,048 hektarë (afërsisht 30%) e tokës në Eraut përdoret për bujqësi. Vreshtaria është më e rëndësishmja, me 85.525 hektarë. Kultivimi i drithërave përdor 20.095 hektarë, kullotja 7.090 hektarë, 4.991 hektarë janë lënë djerrë, 3.788 hektarë i kushtohen kultivimit të perimeve dhe 3.400 hektarë për pemishte (ullinj, gështenja, gështenja, fruta).

 Vreshtaria 
majtas|parapamje|250x250px| Vreshti në Adissan
Vreshtat e Eraut janë shumë të vjetra, që datojnë para themelimit të Gallia Narbonensis . Eraut është sot departamenti i dytë francez i verërave, pas Zhirondës, që përfaqëson 14% të sipërfaqes totale të departamentit. Departamenti ka një klimë të favorshme, ekspozim të shkëlqyeshëm, një shumëllojshmëri të gjerë tokash dhe shumë varietete rrushi: të gjitha këto pasuri rezultojnë në verëra bujare, ndonjëherë të forta, me një gamë të gjerë aromatike.

 AOC : Saint-Chinian, Faugères, Minervois, Coteaux-du-languedoc, Clairette du Languedoc, Muscat de Frontignan, Muscat de Lunel, Muscat de Mireval, Muscat de Saint-Jean-de-Minervois dhe Picpoul de Pinet

 Ujëkultura 
Në Erau, kultivimi i butakëve prodhon 8300 ton goca deti (10% e prodhimit kombëtar) dhe 5900 ton midhje në vit. Étang de Thau është një qendër për rritjen e midhjeve dhe gocave deti në Mesdhe. Në Bouzigues, gocat e detit kultivohen në mbarështim në zhytje të përhershme dhe të rritur.

 Turizmi 

 Pika turistike 

 87 km plazhe
 3 Vende të Trashëgimisë Botërore : Abacia Saint-Guilhem-le-Désert, Canal du Midi dhe Causses dhe Cévennes
 2 Vende të shkëlqyera të Francës : Saint-Guilhem-le-Désert dhe Gryka e Eraut dhe Cirque de Navacelles
 1 Park natyror rajonal : Parku Natyror Rajonal Lengodoku i Epërm
 2 Qytetet dhe tokat e artit dhe historisë : Pézenas dhe Lodève
 3 fshatra të renditur në Fshatrat më të Bukur të Francës : Saint-Guilhem-le-Désert, Olargues dhe Minerve
 2 vendpushimet bregdetare të klasifikuara si trashëgimi e shekullit të njëzetë : La Grande-Motte dhe Cap d'Agde
 3 Qyteti spa : Balaruc-les-Bains, Avène dhe Lamalou-les-Bains
 19 marina
 541 vende të klasifikuara ose të listuara si monumente historike

Një pjesë e Kepit të Agdës është një vendpushim kryesor nudistësh . Lundrimi përgjatë Canal du Midi dhe ecja ose çiklizmi përgjatë shtigjeve tërheqëse është një aktivitet i zakonshëm pushimi. 

 Referime 

Kategoria:Departamentet e Oksitania

Kategoria:Koordinatat në Wikidata
Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara