Veshjet papnore

Veshjet papnore, të referuara edhe si veshje peshkopale, janë veshjet liturgjike të veshura nga peshkopët (dhe me koncesion disa prelatë të tjerë) në kishat katolike, ortodokse lindore, ortodokse orientale, anglikane dhe disa kisha luterane, përveç veshjeve të zakonshme priftërore për kremtimin e meshës, sakramente të tjera, sakramentale dhe orë kanonike. Veshjet papnore vishen vetëm kur kremtojmë ose kryesojmë funksionet liturgjike. Si të tilla, veshjet nuk duhet të ngatërrohen me veshjen e korit, të cilat vishen kur marrin pjesë në funksionet liturgjike, por nuk festojnë apo kryesojnë.

Krishterimi Perëndimor

Pajisjet papnore përfshijnë:
mitre
kryqi kraharor
unazë kishtare
chasuble
dalmatika papnore
shkopi i peshkopit
solideo

Një kryepeshkop metropolitan gjithashtu vesh një pallium brenda provincës së tij kishtare, pasi e ka marrë atë nga Papa. Pas marrjes së tij, ai ka të drejtë të mbajë një kryq kryepeshkopal (me dy shufra në vend të njërit).

Sot peshkopët rrallë përdorin pajisjet e mëposhtme, përveç nëse kremtojnë Meshën Solemne Papnore në formën e saj para vitit 1970:

 çorape liturgjike (të njohura edhe si buskins)
 sandale peshkopale
 doreza peshkopale
 bugia - italisht për "qiri", përdoret veçanërisht (në gjuhë të ndryshme) për t'iu referuar një qiri shtesë të mbajtur nga një server që qëndron pranë një peshkopi në disa kremtime liturgjike të krishtera (veçanërisht katolike romake).

Këto artikuj nuk përmenden më as në Caeremoniale Episcoporum, i cili gjithashtu ka lënë jashtë përshkrimin që botimet e mëparshme i kanë dhënë veshjeve të kalit të peshkopit.

Gjatë kremtimit të Meshës, peshkopi vishet me alb, stola dhe chasuble, në mënyrën e bërë nga priftërinjtë. Caeremoniale Episcoporum rekomandon, por nuk e imponon, që në festimet solemne ai duhet të veshë edhe një dalmatik, i cili mund të jetë gjithmonë i bardhë, nën chasuble, veçanërisht kur administron sakramentin e urdhrave të shenjtë, bekon një abat ose abate dhe kushtimi i një kishe ose një altari. Një tunikë u mbajt gjithashtu derisa letra apostolike Ministeria quaedam e 15 gushtit 1972, dekretoi që, duke filluar nga 1 janari 1973, funksionet që në Kishën Latine i ishin caktuar nëndhjakut duhet të kryheshin nga shërbëtorët e themeluar (jo anëtarë të klerit) të njohur si lektorë dhe acolyte.

Në çdo kremtim liturgjik, qoftë i veshur me chasuble (për meshë) ose cope, peshkopi mund të mbajë gjithashtu një mitre, kryq kraharor, unazë kishtare dhe solideo. Ai gjithashtu mund të mbajë kryqin nëse festimi është brenda dioqezës së tij ose nëse është duke festuar solemnisht diku tjetër me pëlqimin e peshkopit vendas. Nëse disa peshkopë marrin pjesë në të njëjtën festë, vetëm peshkopi kryesues e mban kryqin.

Klerikët e ritit latin, përveç peshkopëve, veçanërisht të gjithë ata që janë abat ose prefektë apostolik ose të zakonshëm të një ordinariati personal, mund të veshin sende papnore. Mitri, kryqi dhe unaza i dhurohen një abati me bekimin e tij dhe kryqi i kraharorit është pjesë e zakonshme e një zakoni abbatial. Ka kufizime se ku dhe kur abatët mund të mbajnë pontifikatë, për shembull vetëm brenda manastirit të tij. Praktika e dhënies së lejes speciale për klerikët e tjerë (p.sh. niveli më i lartë i monsinjorit) për të veshur sende të tilla si shenjë nderi është zhdukur pothuajse; megjithatë, ende praktikohet për ordinarët e një ordinariati personal.

Krishterimi Lindor
parapamje|Një peshkop i ritit bizantin që bekon me dikirion dhe trikirion pas veshjes
Veshjet papnore në Krishterimin Lindor janë disi të ngjashme, megjithëse termat grekë përdoren në vend të asaj latine që përdoren në Perëndim. Ekzistojnë gjithashtu disa veshje që janë unike për Lindjen e Krishterë.

Në kishat katolike ortodokse lindore dhe bizantine, peshkopët përdorin veshjet e mëposhtme (të veshura mbi sticharion priftëror, epimanikia and epitrachelion) dhe mjetet:

mitre
omoforion
sakkos
kryqi kraharor i stolisur
panagia
engolpion
shkopi i peshkopit
epigonation

Veshja dalluese e një peshkopi është omoforion. Ekzistojnë dy lloje të omoforisë, "Omofori i Madh" i cili vishet në momente të caktuara gjatë Liturgjisë Hyjnore dhe në Doksologjinë e Madhe në Vigjiljen e Gjithë Natës, dhe "Omofori i Vogël" që vishet në raste të tjera (vini re se sticharion vishen vetëm në Liturgji, ndërsa epimanikia dhe epitrachelion mbahen gjithmonë gjatë veshjes).

Sakkos zakonisht vishet vetëm kur peshkopi është duke kremtuar Liturgjinë Hyjnore, ose gjatë Doksologjisë së Madhe në Vigjiljen e Gjithë Natës. Në shërbesat e tjera, ose kur "kryeson", por nuk shërben në Liturgji, ai do të veshë Mantya, një pelerinë me një tren të gjatë dhe shirita të kuq dhe të bardhë ("lumenj") që kalojnë anash.

Sa herë që bekon, peshkopi qëndron mbi një orletz ("qilim shqiponje") dhe në momente të caktuara bekon duke përdorur dikirion dhe trikirion. Dikirioni është një shandan me dy qirinj që simbolizojnë dogmën e dy natyrave të Krishtit dhe trikirioni ka tre qirinj që simbolizojnë Trinitetin.

Peshkopët lindorë zakonisht nuk përdorin një unazë kishtare; në vend të kësaj, kleri i ulët dhe besimtarët puthin dorën e djathtë të peshkopit në shenjë respekti.

Ashtu si në ritin latin, peshkopi vendas i prezanton një hegumen (abat) me kryqin e tij. Abati zakonisht mban një kryq kraharor prej ari dhe mund t'i jepet e drejta për të veshur një mitra. Një kryeprift mund t'i jepet gjithashtu një kryq gjoksi ari. Arkimandritët dhe protopresbiterët mbajnë kryqe gjoksi dhe mitra me xhevahire. Epigonacioni dhe/ose nabrednnik mund të vishen nga këta anëtarë të klerit, ose madje mund të jepen vetë si shenja nderi për priftërinjtë e shquar. E drejta për të mbajtur një kryq gjoksi ose mitre mund t'u jepet klerikëve të tjerë (të ulët) si shenjë nderi për shkak të ndonjë arritjeje ose përkushtimi të jashtëzakonshëm.

Referimi


Kategoria:Veshjet e krishtera lindore
Kategoria:Veshjet papnore