Çmobilizimi

Çmobilizimi është procesi i largimit të forcave të armatosura të një kombi nga statusi i gatishmërisë luftarake. Kjo mund të jetë si rezultat i fitores në luftë, ose për shkak se një krizë është zgjidhur në mënyrë paqësore dhe forca ushtarake nuk është më e nevojshme. E kundërta e çmobilizimit është mobilizimi, i cili është akti i thirrjes së forcave për shërbimin aktiv ushtarak. Çmobilizimi me forcë i një armiku të mundur quhet çmilitarizimi.

Kombet e Bashkuara e përkufizojnë çmobilizimin si "një proces i shumëanshëm që vërteton zyrtarisht ndryshimin e statusit të një individi nga të qenit anëtar i një grupimi ushtarak të një lloji në të qenit civil". Personat që i nënshtrohen çmobilizimit hiqen nga komanda dhe kontrolli i forcës dhe grupit të tyre të armatosur dhe fillon transformimi nga një mentalitet ushtarak në atë të një civili. Megjithëse luftëtarët bëhen civilë kur marrin dokumentet e tyre zyrtare të shkarkimit, lidhja mendore dhe lidhjet formale me strukturën e tyre komanduese ushtarake ende ekzistojnë. Për të parandaluar ribashkimin e ushtarëve me grupet e tyre të armatosura, duhet bërë punë e rëndësishme përgatitore për të siguruar që luftëtarët të jenë gati për t'u riintegruar në shoqëri dhe të aftë për t'u kthyer në jetën e tyre civile. Civilët luajnë një rol të rëndësishëm në mbështetjen e luftëtarëve për t'u rikthyer në jetën civile duke i ekspozuar ata ndaj stileve të jetesës dhe mendësisë civile që luftojnë mentalitetin e ngurtë ushtarak që ushtarët fitojnë gjatë kohës së shërbimit.

Çmobilizimi mund të jetë i pjesshëm ose i plotë në varësi të numrit të njësive të hequra nga struktura komanduese. Procesi është shpesh një pjesë simbolike dhe domethënëse e procesit të paqes gjatë të cilit palët në konflikt e pranojnë qëllimin e tyre për të konsoliduar paqen.

Kombet e Bashkuara e identifikojnë çmobilizimin si pjesë të një qasjeje me tre drejtime për menaxhimin e konfliktit. Kjo përfshin çarmatimin, çmobilizimin dhe riintegrimin për të nxjerrë luftëtarët nga situatat e konfliktit, si dhe për të hequr armët dhe për të ndihmuar ish anëtarët e grupeve të armatosura të ribashkohen me shoqërinë.

Në ditët e fundit të Luftës së Dytë Botërore, për shembull, Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara zhvilluan një plan çmobilizimi i cili do të shkarkonte ushtarët në bazë të një sistemi pikësh që favorizonte kohëzgjatjen dhe disa lloje shërbimi. Forcat e Armatosura Britanike u çmobilizuan sipas një skeme "mosha dhe shërbimi". See Alan Allport, Demobbed. Coming Home after the Second World War, Yale University Press, 2009.

Dy qasje ndaj çmobilizimit
Manuali Operacional i Paqeruajtjes së Kombeve të Bashkuara rendit dy qasje të ndryshme për çmobilizimin. Këto qasje janë vendet gjysmë të përhershme të çmobilizimit (kantonet) ose metoda e lëvizshme që nënkupton çmobilizimin në vendet ku janë mbledhur ish-luftëtarët. 

Përdorime të tjera
Në zhytjet profesionale, çmobilizimi është çmontimi, paketimi dhe transportimi në ruajtje të shtrirjes së zhytjes dhe, sipas rastit, rikthimi i vendit në gjendjen fillestare. Mobilizimi është proces i kundërt.

Referime

Lexim më tutje
E McGaughey, 'Will Robots Automate Your Job Away? Full Employment, Basic Income, and Economic Democracy' (2018) SSRN, part 3(2)

Kategoria:Operacione ushtarake jo luftarake