Hereni

Hereni emri i plotë Quintus Herennius Etruscus Messius Decius (vdiq në qershor 251) ishte shkurtimisht perandor romak në vitin 251, duke sunduar bashkërisht nën babain e tij Decius . Babai i tij u shpall perandor nga trupat e tij në shtator 249 ndërsa ishte në Panoni dhe Moesia, në kundërshtim me perandorin Filip Arab . Decius mundi Filipin në betejë dhe më pas u shpall perandor nga Senati Romak . Herennius Etruscus u ngrit në  në 250, pastaj u ngrit më tej në  në maj 251. Kur gotët, nën Cniva, pushtuan provincat danubiane, Herennius Etruscus u dërgua me një pararojë, i ndjekur nga trupi kryesor i trupave romake, të udhëhequr nga Decius. Ata i zunë pritë Cniva në Betejën e Nicopolis ad Istrum në vitin 250, duke e shpartalluar atë, përpara se t'i zënë pritë dhe të shpartalloheshin në Betejën e Beroe . Herennius Etruscus u vra në Betejën e Abritus vitin e ardhshëm, së bashku me të atin. Pas vdekjes së të dy perandorëve, Trebonianus Gallus, i cili kishte qenë guvernator i Moezisë, u zgjodh perandor nga forcat e mbetura romake.

 Biografia 
Quintus Herennius Etruscus Messius Decius ishte djali i Decius, një gjeneral romak i cili më vonë u bë perandor, dhe Herennia Etruscilla, gruaja e tij. Data e lindjes së tij ndonjëherë jepet midis 220 dhe 230, por nuk ka asnjë mënyrë për ta konfirmuar këtë. Etruscus ishte ndoshta një djalë i ri kur u shpall perandor në vitin 251, siç përshkruhet në monedhat e tij. 

Decius u bë perandor pasi u dërgua për të udhëhequr trupat në provincat e Panonisë dhe Moesia, ku u shpall perandor nga trupat e tij në shtator 249, në kundërshtim me Filipin Arab . Ai udhëhoqi trupat e tij kundër Filipit, forcat e tyre u mblodhën në shtator 249, afër Veronës, Itali. Në këtë betejë, Filipi u vra, pas së cilës Senati Romak e shpalli Decius perandor dhe e nderoi atë me emrin Traianus, një referencë për perandorin Trajan .  

Si Herennius Etruscus ashtu edhe vëllai i tij më i vogël Hostiliani u ngritën në pozitën e  në 250,  dhe në maj 251, Herennius Etruscus u ngrit në  , duke e bërë atë bashkëperandor nën drejtimin e Deciut.  Ai u bë edhe konsull për vitin 251. 
parapamje| Harta e pushtimit gotik të udhëhequr nga Cniva.
Në vitin 249, gotët, të udhëhequr nga mbreti Cniva, pushtuan provincat danubiane të Perandorisë Romake me një forcë të madhe. Ata ndahen në dy kolona; njëra kolonë nisi një sulm në Dacia, dhe forca tjetër, e përbërë nga 70,000 burra, dhe e udhëhequr personalisht nga Cniva, pushtoi Moesia. Forcat e Cniva-s u ndanë më tej në dy grupe; njëri marshoi për të sulmuar Filipopolisin dhe tjetri marshoi në Novae . Cniva u pengua nga rrethimi i Novaes nga Trebonianus Gallus, guvernatori i Moesia dhe perandori i ardhshëm, dhe kështu u zhvendos në jug, për në Nicopolis .  Në këtë kohë, lajmi i pushtimit arriti në Romë, dhe Decius dhe Herennius Etruscus udhëtuan për të zmbrapsur pushtimin gotik, megjithëse Hostiliani mbeti në Romë.   Herennius Etruscus u dërgua përpara me një pararojë, i ndjekur nga trupi kryesor i forcave romake, të udhëhequr nga Decius.  Decius dhe Herennius Etruscus morën forcat gotike në befasi në Betejën e Nicopolis dhe i mundën me vendosmëri. Pas humbjes dërrmuese, Cniva u tërhoq mbi Haemus Mons ( Malet e Ballkanit ) dhe u takua me forcat e tij të tjera në Filipopolis. Më pas Cniva u zu pritë forcave të Decius dhe Herennius Etruscus në Betejën e Beroe, pranë qytetit të vogël të Beroca në bazën e Haemus Mons. Forcat romake u rrahën me vendosmëri në këtë angazhim dhe u arratisën në Moesia ku Decius dhe Herennius Etruscus punuan për t'i riorganizuar ato. Cniva më pas u kthye në Filipopolis dhe me ndihmën e Titus Julius Priscus, guvernatori romak i Thrakisë, arriti të pushtonte qytetin. 

Decius dhe Herennius Etruscus filluan një kundërsulm në pranverën e vitit 251 dhe fillimisht ishin të suksesshëm në zmbrapsjen e gotëve. Megjithatë, Cniva u ngriti pritë atyre, në qershor 251, pranë Abritusit ( Razgradi i sotëm, Bullgari ).   Në këtë betejë, të dy Decius dhe Herennius Etruscus u vranë. Rrethanat e sakta të vdekjes së Herennius Etruscus janë të paqarta. Burimi kryesor për ngjarjen, Aurelius Victor, thotë vetëm se Herennius Etruscus u vra kur ai "shtypi sulmin me shumë guxim". Aurelius Victor specifikon se ai po vepronte si  , duke komanduar trupat nga një distancë, por jo duke u përfshirë fizikisht në luftim, në vend të një  , i cili ka luftuar fizikisht në betejë. Pasi lajmi për vdekjen e tij arriti në Decius, ai nuk pranoi të ngushëllohej, duke deklaruar se humbja e një jete ishte e vogël për një betejë, dhe kështu vazhdoi luftimin, në të cilin edhe ai u vra. Vdekja e Decius është po aq e paqartë, megjithëse është rënë dakord që ai duhet të ketë vdekur ose gjatë betejës, si një  , gjatë tërheqjes nga beteja, ose u vra gjatë kohës që shërbente si  .   Forcat rezervë të Trebonianus Gallus nuk arritën të përforconin ushtrinë kryesore në kohë për të shpëtuar Decius dhe Herennius Etruscus, megjithëse nuk dihet nëse kjo ishte për shkak të tradhtisë apo fatkeqësisë. 

Pas vdekjes së Decius dhe Herennius Etruscus, dhe shumë prej ushtrisë romake me ta, forcat e mbetura zgjodhën menjëherë Trebonianus Gallusin, guvernatorin e Moezisë, si perandor. Trebonianus Gallus bëri paqe me Cniva me kushte poshtëruese, duke i lejuar ata të mbanin të burgosurit dhe plaçkën e tyre për të siguruar paqen.  Për të fituar mbështetjen popullore, Trebonianus Gallus mbajti Herennia Etruscilla si Augusta (perandoreshë) dhe e ngriti Hostilian në  , duke e bërë atë bashkëperandor përkrah vetë Trebonianus Gallus.    Hostiliani vdiq në nëntor 251, ose nga një murtajë ose vrasje,   pas së cilës Volusianus, djali i Trebonianus Gallus, u rrit në  . . Pasi Trebonianus Gallus u rrëzua nga Aemilianus në 253, Herennia Etruscilla u zbeh në errësirë. 
 Shih edhe 
 Iliriku
 Perandorët ilirë
 Lista e perandorëve ilirë
 Lista e personaliteteve ilire
 Literatura 


 Referime 
Kategoria:Perandorë ilirë
Kategoria:Vdekje 251
Kategoria:Lindje - Vitet 220
Kategoria:Perandorë romakë