Odesa Oblast

djathtas|parapamje|479x479px| Harta e detajuar e Odesa Oblast
Odesa Oblast (  Odeska oblast), i referuar gjithashtu si Odeshçina (  ) është një rajon (provincë) i Ukrainës jugperëndimore, i vendosur përgjatë bregut verior të Detit të Zi. Qendra administrative e tij është qyteti i Odesa (). Popullsia: 2,351,382 (2022 est.). 

Gjatësia e vijës bregdetare (deti-bregdeti dhe grykëderdhja) arrin , ndërsa kufiri shtetëror shtrihet në  . Tell about Ukraine.  Rajoni ka tetë porte detare dhe pesë nga liqenet më të mëdhenj, duke përfshirë liqenin Yalpuh, në Ukrainë.  Me mbi   vreshta, është gjithashtu rajoni më i madh i rritjes së verës në Ukrainë .

 Historia 
Dëshmitë e banorëve më të hershëm në këtë zonë vijnë nga vendbanimet dhe varrezat e kulturave neolitike Gumelniţa, Cucuteni-Trypillia dhe Usatove, si dhe nga tumat dhe grumbullimet e proto-indo-evropianëve të epokës së bronzit. Në mijëvjeçarin e parë para Krishtit, grekët milezianë themeluan koloni përgjatë bregut verior të Detit të Zi, duke përfshirë qytetet Olbia, Tyras, Niconium, Panticapaeum dhe Chersonesus . Grekët lanë pas enë të pikturuara, qeramika, skulptura, mbishkrime, arte dhe zanate që tregojnë prosperitetin e qytetërimit të tyre të lashtë.

Kultura e fiseve skite që banonin në stepat bregdetare të Detit të Zi në mijëvjeçarin e parë para Krishtit ka lënë objekte në vendbanime dhe vendvarrime, duke përfshirë armë, kazan bronzi, vegla të tjera dhe zbukurime. Nga fillimi i mijëvjeçarit të parë pas Krishtit, Sarmatët i zhvendosën Skithët. Në shekujt III-IV pas Krishtit u zhvillua një aleancë fisnore, e përfaqësuar nga artikujt e kulturës Chernyakhov. Nga mesi i mijëvjeçarit të parë filloi formimi i popullit sllav. Në shekullin e 9-të, sllavët lindorë u bashkuan në një shtet me qendër Kievin. Khazarët, Polovtsy dhe Peçenegët ishin fqinjët e sllavëve gjatë periudhave të ndryshme. Dëshmitë arkeologjike të periudhës së shekujve 9-14 mbijetojnë në materiale nga vendbanimet dhe qytetet e Rusisë Kievan: Belgorod, Caffa- Theodosia dhe ishulli Berezan .

Mongolët pushtuan bregdetin e Detit të Zi në shekullin e 13-të.

Nga rreth 1290 pjesë të rajonit ishin territore të Republikës së Gjenovës, duke u bërë një qendër e aktivitetit tregtar gjenovez deri të paktën në mesin e shekullit të 14-të . 

Dukati i Madh i Lituanisë e fitoi zonën në fillim të shekullit të 15-të.

Në 1593 Perandoria Osmane ngriti në zonën që u bë e njohur si Provinca e saj Dnieper (Özü Eyalet), e njohur jozyrtarisht si Khanate e Ukrainës. Historiografia ruse i referohet zonës nga viti 1791 si Oblast Ochakov.  Territori i Odesa Oblast kaloi në kontrollin rus në 1791 gjatë zgjerimit jugor rus drejt Detit të Zi në fund të shekullit të 18-të.

Pas Revolucionit të Shkurtit të vitit 1917 në Rusi, zona u bë pjesë e Republikës Popullore të Ukrainës (1917-1918), por së shpejti iu nënshtrua fillimisht Ushtrisë Vullnetare Ruse (pjesë e lëvizjes së Bardhë) dhe më pas Ushtrisë së Kuqe Bolshevike Ruse. Deri në vitin 1920, autoritetet sovjetike kishin siguruar territorin e Odesa Oblast, i cili u bë pjesë e SSR-së së Ukrainës . Rajoni u krijua më 27 shkurt 1932 nga pesë rrethe: Odesa Okruha, Pervomaisk Okruha, Kirovohrad Okruha, Mykolaiv Okruha dhe Kherson Okruha.

Në vitin 1937 Komiteti Qendror Ekzekutiv i BRSS ndau pjesët lindore të Odesa Oblast për të formuar Rajonin e Mykolaiv . 

Gjatë Luftës së Dytë Botërore forcat e Boshtit pushtuan zonën dhe Rumania pushtoi rajonin dhe e administroi atë si pjesë e Guvernatorit të Transnistrias (1941-1944). Pas luftës, administrata sovjetike rivendosi rajonin me kufijtë e paraluftës.

Odesa Oblast u zgjerua në 1954 për të absorbuar Izmail Oblast (i njohur gjithashtu si rajoni Budjak i Bessarabisë ), i formuar në vitin 1940 si rezultat i pushtimit sovjetik të Besarabisë dhe Bukovinës Veriore (nga Rumania ), kur pjesët veriore dhe jugore të Besarabisë iu dhanë SSR e Ukrainës.

Gjatë referendumit të vitit 1991, 85.38% e votave në Odesa Oblast favorizuan Deklaratën e Pavarësisë së Ukrainës . Një sondazh i kryer në dhjetor 2014 nga Instituti Ndërkombëtar i Sociologjisë në Kiev zbuloi se 2.3% e popullsisë së rajonit mbështeti bashkimin e rajonit të tyre me Rusinë, 91.5% nuk e mbështetën idenë dhe pjesa tjetër ishin të pavendosur ose nuk u përgjigjën.  Një sondazh i raportuar nga Alexei Navalny dhe i kryer në shtator 2014 gjeti rezultate të ngjashme. 

Më 4-5 korrik 2022, gjatë Konferencës Ndërkombëtare të Rimëkëmbjes së Ukrainës (URC 2022) në Lugano, Zvicra u zotua të mbështesë rindërtimin e rajonit të Odesës.

 Gjeografia 
Oblasti më i madh i Ukrainës për nga sipërfaqja, Odesa Oblast zë një sipërfaqe prej rreth  . Karakterizohet nga stepa kryesisht të sheshta - pjesë e Ultësirës së Detit të Zi - e ndarë nga grykëderdhja e lumit Dniester dhe kufizohet në jug nga Danubi. Bregdeti i saj i Detit të Zi ka shumë plazhe me rërë, grykëderdhje dhe laguna. Tokat e rajonit (veçanërisht çernozemët ) kanë një reputacion për pjellorinë dhe bujqësia intensive është shtylla kryesore e ekonomisë lokale rurale. Jugperëndimi ka shumë pemishte dhe vreshta, ndërsa kulturat bujqësore rriten në të gjithë rajonin.

 Shih edhe 
 Bolhrad
 Karakurti
 Transnistria
 Gagauzia
 Besarabia
 Moldavia
 Rumania
 Deti i Zi
 Shqiptarët në Ukrainë

 Lidhjet e jashtme 
 Faqja kryesore e administratës rajonale të Odesës

 Referime 

Kategoria:Koordinatat në Wikidata
Kategoria:Besarabia
Kategoria:Rajone në Ukrainë
Kategoria:Odesa