Manipur

Manipur   ( Meitei: Kangleipak      ) është një shtet në Indinë verilindore, me kryeqytet Imphalin.  Kufizohet nga shtetet indiane Nagaland në veri, Mizoram në jug dhe Assam në perëndim. Kufizohet gjithashtu me Mianmarin në Jug dhe Lindje. Shteti ka një sipërfaqe prej 22 327 kilometrash katrorë . Gjuha zyrtare dhe më e folur është gjuha meitei (e njohur zyrtarisht si gjuha manipuri ). Gjuha e popullit Meitei, ajo përdoret gjithashtu si një lingua franca nga komunitetet më të vogla, të cilët flasin një sërë gjuhësh të tjera sino-tibetiane .  Manipuri ka qenë në udhëkryqin e shkëmbimit ekonomik dhe kulturor aziatik për më shumë se 2500 vjet.  Ai lidh nënkontinentin Indian dhe Azinë Qendrore me Azinë Juglindore, Azinë Lindore, Siberinë, rajone në Arktik, Mikronezinë dhe Polinezinë duke mundësuar migrimin e njerëzve, kulturave dhe feve.  

Gjatë ditëve të Perandorisë Britanike Indiane, Mbretëria e Manipurit ishte një nga shtetet princërore .  Ndërmjet viteve 1917 dhe 1939, disa njerëz të Manipurit ushtruan presion ndaj sundimtarëve princërorë për demokraci. Nga fundi i viteve 1930, shteti princëror i Manipurit negocioi me administratën britanike preferencën e tij për të vazhduar të ishte pjesë e Perandorisë Indiane, dhe jo e Birmanisë, e cila po ndahej nga India. Këto negociata u ndërprenë me shpërthimin e Luftës së Dytë Botërore në 1939. Më 11 gusht 1947, Maharaja Budhachandra nënshkroi një Instrument të Anëtarësisë, duke iu bashkuar Indisë.   Më vonë, më 21 shtator 1949, ai nënshkroi një Marrëveshje Bashkimi, duke shkrirë mbretërinë brenda Indisë, gjë që e bëri atë  shtet të pjesës C. U. B. Singh, India Fiscal Federalism in Indian Union (2003), p. 135  Ky bashkim u kundërshtua më vonë nga grupet në Manipur, pasi ishte përfunduar pa mirëkuptim dhe nën trysni.  Mosmarrëveshja dhe vizionet e ndryshme për të ardhmen kanë rezultuar në një kryengritje 50-vjeçare për pavarësi nga India, si dhe në episode të përsëritura të dhunës midis grupeve etnike në shtet.  Nga viti 2009 deri në vitin 2018, konflikti rezultoi në vdekjen e dhunshme të mbi 1000 njerëzve. 

Njerëzit meitei  zënë rreth 53% të popullsisë së shtetit, të ndjekur nga grupe të ndryshme etnike si naga me 24% dhe fise të ndryshme Kuki/Zomi me 16%.  Grupet etnike të Manipurit praktikojnë një sërë fesh.  Sipas regjistrimit të vitit 2011, hinduizmi dhe krishterimi janë fetë kryesore të shtetit.  

Manipur ka kryesisht një ekonomi bujqësore, me fuqi të konsiderueshme të prodhimit të energjisë hidroelektrike. Ai lidhet me zonat e tjera me fluturime ditore përmes aeroportit Imphal, i dyti më i madhi në Indinë verilindore.  Manipuri është shtëpia e shumë sporteve dhe origjina e vallëzimit Manipuri,  dhe njihet për prezantimin e polos tek evropianët. 
Kategoria:Faqe me adresa nga Wayback Machine që përdorin stampën e arkivës së rrjetit