Shteti njëpartiak

Një shtet njëpartiak ose një sistem njëpartiak është një shtet sovran në të cilin vetëm një parti politike ka të drejtë të formojë qeverinë dhe të udhëheq vendin, zakonisht bazuar në kushtetutën e shtetit.  Të gjitha partitë e tjera ose janë të jashtëligjshme, ose kanë vetëm pjesëmarrje të kufizuar dhe të kontrolluar në zgjedhje . Ndonjëherë termi shtet njëpartiak de facto përdoret për të përshkruar një sistem dominues partiak, i cili ndryshe nga shteti njëpartiak, lejon zgjedhje demokratike shumëpartiake, por praktikat ekzistuese ose balanca e pushtetit politik pengojnë efektivisht opozitën apo partitë e tjera që tn vinë në pushtet.

Edhe pse paraprihet nga viti 1714 deri në vitin 1783, njohur ndryshe si "epoka e oligarkisë Uig " në Britaninë e Madhe,  sundimi i Komitetit të Bashkimit dhe Progresit (CUP) mbi Perandorinë Osmane pas grushtit të shtetit të vitit 1913 konsiderohet shpesh si shteti i parë njëpartiak në histori. 

 Shtetet aktuale njëpartiake 
Që nga 2023 vendet e mëposhtme janë formuar ligjërisht si shtete njëpartiake:

 Kina
 Kuba
 Eritrea
 Laosi
 Koreja e Veriut
 Republika Demokratike Arabe e Saharasë Perëndimore
 Vietnami

Shtetet njëpartiake e justifikojnë veten me metoda të ndryshme. Kryesisht, mbështetësit e këtij sistemi konsiderojnë se ekzistenca e partive të shumta bie ndesh me unitetin kombëtar. Të tjerë argumentojnë se një parti është pararojë e popullit dhe për këtë arsye e drejta e partisë për të sunduar nuk mund të vihet në pikëpyetje legjitime. Qeveria sovjetike argumentoi se ekzistenca e partive të shumta politike do të përjetësonte luftën e klasave, kështu që vetëm një parti e vetme mund të drejtonte një proletariat pa klasa; prandaj e ktheu Partinë Komuniste të Bashkimit Sovjetik në të vetmen parti politike të autorizuar.

Brenda vendeve të tyre, partitë dominuese që sundojnë mbi shtetet njëpartiake shpesh quhen thjesht Partia . Për shembull, në lidhje me Bashkimin Sovjetik, Partia nënkuptonte Partinë Komuniste të Bashkimit Sovjetik ; në lidhje me Republikën e Zambisë para 1991, ajo i referohej Partisë së Pavarësisë Kombëtare të Bashkuar .

Shumica e shteteve njëpartiake janë qeverisur nga një nga këto:

 Një parti që mbështet ideologjinë e marksizëm-leninizmit dhe vangardizmit (ndonjëherë të përshkruar si " shtete komuniste ", siç është Bashkimi Sovjetik)
 Një parti që mbështet një ideologji nacionaliste ose fashiste (siç është Mbretëria e Italisë nën Partinë Nacional Fashiste ose Gjermania nën Partinë Naziste )
 Një parti që erdhi në pushtet në vazhdën e pavarësisë nga sundimi kolonial . Sistemet njëpartiake shpesh lindin nga dekolonizimi, sepse një parti e vetme fiton një rol mbizotërues në luftërat për çlirim ose për pavarësi.

Shtetet njëpartiake zakonisht konsiderohen si autoritare,  në masën që ato herë pas here janë totalitare . Nga ana tjetër, jo të gjitha shtetet autoritare apo totalitare veprojnë sipas sundimit njëpartiak. Disa, veçanërisht në mesin e monarkive absolute dhe diktaturave ushtarake, nuk kanë nevojë për një parti në pushtet, dhe për këtë arsye i bëjnë të gjitha partitë politike të paligjshme.

 Referime 

Kategoria:Ideologjitë shtetërore
Kategoria:Ideologjitë e shtetit
Kategoria:Ideologji politike