Kanceri i pankreasit

Kanceri i pankreasit shfaqet kur qelizat në pankreas, një organ gjëndror që ndodhet pas stomakut, fillojnë të shumohen pa kontroll dhe formojnë një masë. Këto qeliza kanceroze kanë aftësi të pushtojnë pjesë të tjera të trupit. Ekzistojnë disa lloje të kancerit të pankreasit. Lloji më i zakonshëm, adenokarcinoma e pankreasit, përbën rreth 90% të rasteve, dhe termi "kancer i pankreasit" përdoret shpesh për t'iu referuar vetëm atij lloji. Këto adenokarcinoma shfaqen brenda asaj pjese të pankreasit që prodhon enzimat tretëse. Nga këto qeliza mund të lindin edhe disa lloje të tjera të kancerit, që së bashku përfaqësojnë shumicën e jo-adenokarcinomave. Një deri në dy për qind e rasteve të kancerit të pankreasit janë tumore neuroendokrine, të cilat lindin nga qelizat që prodhojnë hormone të pankreasit. Këto tumore janë përgjithësisht më pak agresive se adenokarcinoma e pankreasit.

Simptomat e formës më të zakonshme të kancerit mund të përfshijnë lëkurë të verdhë, dhimbje barku ose shpine, humbje të pashpjeguar të peshës, jashtëqitje me ngjyrë të zbehtë, urinë në ngjyrë të errët dhe humbje të oreksit. Zakonisht nuk ka simptoma në fazat e hershme dhe ato simptoma që janë mjaftueshëm specifike për të sugjeruar praninë e kancerit në pankreas në shumicën e rasteve nuk zhvillohen derisa sëmundja të ketë arritur një fazë të avancuar.  Deri në kohën e diagnozës, kanceri i pankreasit është përhapur shpesh në pjesë të tjera të trupit. 

Faktorët e rrezikut për kancerin e pankreasit përfshijnë duhanpirjen, obezitetin, diabetin dhe disa gjendje mjekësore të rralla gjenetike. Rreth 25% e rasteve janë të lidhura me duhanpirjen  dhe 5-10% e rasteve janë të lidhura me gjenet e trashëguara. Kanceri i pankreasit zakonisht diagnostikohet përmes një kombinimi të teknikave të imazherisë mjekësore si ultratingulli ose tomografia e kompjuterizuar, testeve të gjakut dhe ekzaminimit të mostrave të indeve (biopsia).   Sëmundja ndahet në faza, që nga faza e hershme (faza I) deri në fazën e vonë (fazë IV). Ekzaminimi i popullatës së përgjithshme nuk ka rezultuar i efektshëm. 

Rreziku për zhvillim të kancerit të pankreasit është më i ulët tek jo duhanpirësit dhe tek personat që ruajnë një peshë të shëndetshme dhe kufizojnë konsumin e mishit të kuq ose të përpunuar.  Mundësia që një duhanpirës të zhvillojë sëmundjen zvogëlohet nëse ai ndalon pirjen e duhanit dhe pas 20 vjetësh, kthehet pothuaj në një vlerë të barabartë me atë të pjesës tjetër të popullsisë. Trajtimi mund të bëhet me kirurgji, radioterapi, kemoterapi, kujdes paliativ ose me një kombinim të tyre. Mundësitë për trajtim bazohen pjesërisht në fazën në të cilën ndodhet kanceri. Kirurgjia është i vetmi trajtim që mund të kurojë adenokarcinomën e pankreasit  dhe që mund të bëhet edhe për të përmirësuar cilësinë e jetës pa potencial për shërim.  Shpeshherë është i nevojshëm menaxhimi i dhimbjes dhe medikamentet për përmirësimin e tretjes. Kujdesi i hershëm paliativ rekomandohet edhe për ata që marrin trajtim për t'u kuruar.

Në vitin 2018, kanceri i pankreasit çoi në 432,000 vdekje në të gjithë globin dhe është shkaku i shtatë më i zakonshëm i vdekjeve nga kanceri. Është shkaku i pestë më i zakonshëm i vdekjeve nga kanceri në Mbretërinë e Bashkuar  dhe shkaku i tretë më i zakonshëm në Shtetet e Bashkuara. Mosha mesatare e diagnostikimit të kancerit të pankreasit është 72 vjeç, me rreth 90% të rasteve të shfaqura në personat mbi 50 vjeç. Sëmundja shfaqet më shpesh në botën e zhvilluar, ku origjinuan rreth 70% e rasteve të reja në vitin 2012.  Adenokarcinoma e pankreasit zakonisht ka një prognozë shumë të keqe: pas diagnozës, 25% e personave mbijetojnë një vit dhe 5% jetojnë për pesë vjet. Për ato forma kanceri të diagnostikuara herët, norma e mbijetesës pesëvjeçare rritet në rreth 20%. Kancerët neuroendokrinë kanë rezultate më të mira; pesë vjet pas diagnozës, 65% e të diagnostikuarve jetojnë, megjithëse shkalla e mbijetesës ndryshon në mënyrë të konsiderueshme në varësi të llojit të tumorit.

 Bibliografia 

Kategoria:Kancer