Masmedia në Mal të Zi

Masmedia në Mal të Zi i referohet masmedias me seli në Mal të Zi . Televizioni, revistat dhe gazetat operohen të gjitha nga korporatat shtetërore dhe ato fitimprurëse, të cilat varen nga reklamat, abonimet dhe të ardhurat e tjera të lidhura me shitjet. Kushtetuta e Malit të Zi garanton lirinë e fjalës. Si një vend në tranzicion, sistemi mediatik i Malit të Zi është në transformim.

 Historia 
Stacioni i parë radiofonik në Ballkan dhe Evropën Juglindore u krijua në Mal të Zi me hapjen e një transmetuesi të vendosur në kodrën e Volujicës afër Tivarit nga Knjaz Nikola I Petrović-Njegoš më 3 gusht 1904. Radio Cetinja filloi transmetimin më 27 nëntor 1944 dhe në vitin 1949 u formua Radio Titograd. Në vitin 1990 ndryshoi emrin në Radio Crna Gora .

Në vitin 1957, antena e parë televizive u vendos në malin Lovćen . Ka mundur të marrë fotografi nga Italia . RTV Titograd u themelua në vitin 1963 për të prodhuar programe origjinale televizive dhe më vonë u bë RTCG. Transmetimi i parë nga TVCG në Beograd ishte një program lajmesh në vitin 1964.

 Kuadri legjislativ 
Kuadri ligjor i Malit të Zi konsiderohet i strukturuar mirë dhe me një nivel formalisht mjaft të lartë të mbrojtjes së medias.  Kushtetuta dhe ligji parashikojnë lirinë e fjalës dhe të shtypit . Kufizimet justifikohen vetëm për të mbrojtur të drejtat e të tjerëve për dinjitet, reputacion dhe nder, ose për arsye të moralit publik dhe sigurisë kombëtare. Ligji penalizon nxitjen e urrejtjes dhe intolerancës në baza kombëtare, racore dhe fetare, dhe për këto arsye ka pasur ndjekje penale.  Në nëntor 2014, shkelja e ligjeve për gjuhën e urrejtjes u shndërrua në shkak të ndalimit të mundshëm të shpërndarjes së mediave. Freedom House, Freedom of the Press Report - Montenegro  2015

Ligje të tjera relevante në lidhje me lirinë e medias dhe lirinë e shtypit në Mal të Zi përfshijnë Ligjin për Shërbimet Transmetuese Publike të Malit të Zi,  Ligjin për Media, Ligjin për Mediat Elektronike dhe Ligjin për Qasjen në Informacion. Për më tepër, Ligji Zgjedhor parashikon detyrimin për mediat komerciale si dhe për Radio Televizionin e Malit të Zi për të garantuar shikueshmëri të barabartë për të gjithë kandidatët. Megjithatë, zbatimi i tyre mbetet i paqëndrueshëm.  

Publikimet mund të krijohen pa miratim dhe i nënshtrohen vetëm regjistrimit pranë autoriteteve. Transmetuesit duhet të marrin një licencë.  Individët mund të kritikojnë qeverinë publikisht ose privatisht pa hakmarrje. Pas shfuqizimit të ligjit për shpifje penale në vitin 2011, parlamenti miratoi një ligj për amnisti për të falur personat e dënuar për shpifje dhe fyerje .  Megjithatë, mbetet një numër i madh i lëndëve.  E drejta për t'u përgjigjur dhe e drejta për korrigjim ; censura është e ndaluar. Institucionet duhet të garantojnë të drejtën e qytetarëve për akses në informacion .  

Kushtetuta dhe ligji ndalojnë ndërhyrjen arbitrare në privatësi, familje, shtëpi ose korrespondencë pa miratimin e gjykatës ose nevojën ligjore, dhe ndalojnë policinë të kontrollojë një banesë ose të kryejë operacione të fshehta ose monitoruese pa një urdhër. Qeveria në përgjithësi respekton ndalimet në lidhje me kërkimet fizike dhe pronësore, por ka qenë më pak e përputhshme në lidhje me privatësinë dixhitale . "Montenegro", Country Reports on Human Rights Practices for 2012, Bureau of Democracy, Human Rights and Labor, U.S. Department of State, 22 March 2013. Retrieved 30 January 2014.

Ligji kërkon që Agjencia e Sigurisë Kombëtare të marrë autorizimin e gjykatës për përgjimet, por autoritetet thuhet se përdorin përgjimin dhe vëzhgimin në mënyrë të papërshtatshme kundër partive opozitare, komunitetit ndërkombëtar, OJQ-ve dhe grupeve të tjera pa autoritetin e duhur ligjor. OJQ Alternativa deklaroi se gjatë vitit 2011, ANB ka kryer vëzhgime sekrete dhe mbledhje të të dhënave ndaj 113 personave. OJQ-të pretenduan se policia dhe zyra e prokurorit të shtetit monitorojnë ilegalisht komunikimet elektronike të qytetarëve dhe nuk japin llogari për numrin e njerëzve apo adresave të internetit që ata monitorojnë. 

Kushtetuta garanton të drejtën për akses në informacion dhe Ligji për Lirinë e Informacionit i vitit 2005 u jep të drejtë gazetarëve dhe qytetarëve të kërkojnë zbulimin e informacionit publik. Megjithatë, ekzekutivi mbetet i kujdesshëm ndaj zbulimit të informacioneve për rastet e supozuara të korrupsionit dhe janë regjistruar disa raste në të cilat autoritetet nuk kanë respektuar afatin e përcaktuar në ligj.  Rregullatorët e medias u mungon pavarësia financiare dhe kapaciteti monitorues. 

Agjencia për Media Elektronike (AEM) dhe Agjencia për Komunikime Elektronike dhe Çështje Postare (EKIP) janë dy organet rregullatore, të ngarkuara me detyra të gjera mbi sektorin. Ndonëse të përcaktuara si organe të pavarura rregullatore, të dyja subjektet janë ekspozuar ndaj akuzës se nuk janë tërësisht të pavarura, kusht ky që vjen si pasojë e ndërhyrjeve në borxhe të politikanëve ndaj këtyre dy organeve. Elda Brogi, Alina Dobreva, and Pier Luigi Parcu, "Freedom of Media in the Western Balkans", study for the European Parliament's Subcommittee on Human Rights, October 2014, EXPO/B/DROI/2013/16 

 Mediat 

 Media e shkruar 
Shtypi i shkruar në Mal të Zi përdor alfabetin latin dhe cirilik, si dhe gjuhën malazeze . Të përditshmet në Mal të Zi përfshijnë Blic Montenegro (në latinisht serbishten ), Dnevne Novine (në latinisht malazeze ), Dan (në serbishten cirilike, Pobjeda (në latinisht malazeze ) dhe Vijesti (në latinisht malazeze ). Gazetat periodike përfshijnë Monitor (javore në latinisht malazezisht ) dhe Magazin BIT (mujore në latinisht malazezisht ). Gazetat lokale dhe të pakicave përfshijnë Pljevaljske Novine ( Pljevlja ) dhe Koha Javore (Podgoricë, në shqip ). PCnen ( Prve crnogorske elektronske novine ) është media kryesore në internet. Agjencia malazeze e lajmeve është Agjencia Malazeze e Lajmeve (MINA).

Gazeta proqeveritare Pobjeda u privatizua plotësisht në nëntor 2014, në përputhje me një ligj të 2002 që kërkonte që shteti të shiste aksionet e tij, pasi ajo falimentoi në korrik 2014, pavarësisht subvencioneve të mëdha shtetërore nëpërmjet reklamave. Pronari i ri, Media Nea, nga biznesmeni grek Petros Stathis, planifikoi ta bashkonte me gazetën tjetër të saj Dnevne Novine, duke pushuar gjysmën e stafit dhe duke krijuar një bord të ri redaktues. 

 Publikimi 
Shtypshkronja Crnojević ose Obod ishte shtypshkronja e parë në Evropën Juglindore ; objekti ka funksionuar midis 1493 dhe 1496 në Cetinje, Zetë . 

 Transmetim radiofonik 
Mali i Zi ka 14 stacione radio publike lokale dhe më shumë se 40 stacione radio private. Transmetuesi kombëtar radio-TV i financuar nga shteti operon 2 rrjete radiofonike: Radio Crne Gore dhe Radio 98 ; "Communications: Montenegro" , World Factbook, U.S. Central Intelligence Agency, 15 January 2014. Retrieved 30 January 2014. Stacione të tjera radio me mbulim mbarëkombëtar janë Atlas Radio, Montena Radio, ProFM, Radio Antena M Radio Crne Gore, Radio Svetigora dhe Russkoye Radio (Radio Ruse).

 Transmetimi televiziv 
Mali i Zi ka 4 stacione televizive publike dhe rreth 20 private dhe 1 kanal televiziv satelitor. Stacione të tjera televizive në pronësi private kryesisht mbulojnë qytetet kryesore në Mal të Zi.

Transmetuesi kombëtar radio-TV i financuar nga shteti , Radio Televizioni i Malit të Zi (RTCG) operon 2 rrjete televizive tokësore: TVCG 1 për lajme dhe prodhime vendase dhe TVCG 2 për sport dhe argëtim. TVCG Sat transmetohet në Australi dhe Zelandën e Re përmes satelitit.  Kundërshtarët e qeverisë pretendojnë se, megjithë disa përmirësime, RTCG ende kontrollohet nga strukturat politike në pushtet dhe se transmetuesi publik e favorizon qartë qeverinë në programet dhe raportimet e saj. 

Stacionet televizive private me mbulim mbarëkombëtar janë RTV Atlas, TV Vijesti, Pink M, Prva crnogorska televizija, NTV Montena dhe MBC . Kanalet e mëparshme përfshijnë Elmag RTV, IN TV dhe Pro TV .

Kanalet televizive lokale përfshijnë RTV APR ( Rožaje ), RTV Nikšić ( Nikšić ), TV Budva ( Budva ), RTV Panorama ( Pljevlja ), TV Teuta ( Ulqin, me mbulim edhe në Bar, Podgoricë ) dhe TV BOiN ( Tuzi, që mbulon Ulqinin dhe Podgorica gjithashtu).

 Kinema 
Duke marrë parasysh popullsinë e tij prej rreth 600,000 banorësh, Mali i Zi ka prodhuar një numër regjisorësh dhe aktorësh të shquar të filmit, përfshirë Dushan Vukotiqin, fituesin e parë të Oskarit jugosllav (për kategorinë e filmit të shkurtër të animuar në 1961), Veljko Bulajić dhe Zhivko Nikolić .

 Telekomunikacioni 
Mali i Zi ka 163,000 linja telefonike fikse në përdorim, të ofruara nga T-Com Montenegro (në pronësi të Crnogorski Telekom ) dhe MTEL (në pronësi të Telekom Srbija ).  .

Telefonia celulare ka lulëzuar, me 1.1 milion linja,  të ofruara nga tre operatorë GSM : Telenor Montenegro (në pronësi të Telenor ), T-Mobile Montenegro (në pronësi të Crnogorski Telekom) dhe m:tel (në pronësi të Telekom Srbija ). Shërbimet 3G u prezantuan në vitin 2007. Me 178% Mali i Zi kishte në vitin 2013 shkallën e dytë më të lartë të depërtimit të telefonave celularë në Evropë, pas vetëm Rusisë dhe renditej i 9-ti në mbarë botën. "Russia, Montenegro top for mobile penetration in Europe", Telecom Paper, 10 September 2013. Retrieved 30 January 2014.

 Interneti 
Mali i Zi kishte 373,655 përdorues të internetit në vitin 2012, ose 56.8% e popullsisë. Calculated using penetration rate and population data from "Countries and Areas Ranked by Population: 2012", Population data, International Programs, U.S. Census Bureau, retrieved 26 June 2013 "Percentage of Individuals using the Internet 2000-2012", International Telecommunication Union (Geneva), June 2013, retrieved 22 June 2013

Shërbimet e internetit ofrohen nga Crnogorski Telekom ( dial-up dhe ADSL ), M-Kabl ( DOCSIS ) dhe MTEL ( WMAX ).  ADSL u bë e disponueshme në Mal të Zi në 2005.

Nuk ka kufizime nga qeveria për aksesin në internet. Derisa u urdhërua të pushonte së vepruari në mars 2011, një nga ofruesit kryesorë të shërbimit të internetit në vend i dha policisë akses të drejtpërdrejtë në të gjitha format e komunikimeve të kryera në serverët e saj. Nuk dihet nëse autoritetet e kanë përdorur këtë akses për të monitoruar e-mail -et ose faqet e internetit të internetit ose dhomat e bisedave . Nuk ka asnjë provë që qeveria mbledh ose zbulon informacione personale të identifikueshme për individët bazuar në shprehjen paqësore të individit të opinionit ose besimit politik, fetar ose ideologjik. 

 Shih edhe 
 TV Teuta
 Radio Televizioni i Malit të Zi

 Referime 
Kategoria:Media në Mal të Zi
Kategoria:Media në Ulqin