Deshifrimi

Në filologji, deshifrimi është zbulimi i kuptimit të teksteve të shkruara në gjuhë ose shkrime të lashta apo të paqarta.Trask, R.L (2000). The Dictionary of Historical and Comparative Linguistics. Fitzroy Dearborn Publishers, p. 82 ("The process of determining the relation between an extinct and unknown writing system and the language it represents. Strictly, decipherment is the elucidation of the script—that is, determining the values of the written characters") Deshifrimi në kriptografi i referohet dekriptimit.Vaudenay, Serge (2006). A Classical Introduction to Cryptography. Springer, p.3. ("Action to transform a ciphertext into a plaintext by an authorized party [emphasis added]") Termi përdoret në mënyrë sardonike në gjuhën e përditshme për të përshkruar përpjekjet për të lexuar një shkrim të dobët dore. Në gjenetikë, deshifrimi është përpjekja e suksesshme për të kuptuar ADN-në, e cila shihet në mënyrë metaforike si një tekst që përmban njësi të ngjashme me fjalët.Snustad, D. Peter, et al. (2016). Principles of Genetics. Wiley, p.302 Në të gjithë shkencën, termi deshifrim është sinonim i të kuptuarit të dukurive biologjike dhe kimike.

 Gjuhët e lashta 
Në disa raste, një objekt shumëgjuhësh ka qenë i nevojshëm për ta lehtësuar deshifrimin, Guri i Rosetës është shembulli klasik. Teknikat statistikore ofrojnë një rrugë tjetër drejt deshifrimit, siç bën analiza e gjuhëve moderne që rrjedhin nga gjuhët e lashta në të cilat shkruhen tekste të padeshifruara. Informacioni arkeologjik dhe historik është i dobishëm në verifikimin e deshifrimeve të hipotezave.

 Deshifruesit 
Emri i studiuesitShkrimi i deshifruarMagnus CelsiusStaveless RunesJón Ólafsson of GrunnavíkCipher runesJean-Jacques BarthélemyPalmyrene alphabetJean-Jacques BarthélemyPhoenician alphabetAntoine-Isaac Silvestre de SacyPahlavi scriptJean-François ChampollionEgyptian HieroglyphsGeorg Friedrich Grotefend, Eugène Burnouf, and Henry RawlinsonOld Persian CuneiformThomas YoungDemotic scriptManuel Gómez-MorenoNortheastern Iberian scriptJames PrinsepBrahmi, KharosthiEdward HincksMesopotamian CuneiformBedřich HroznýHittite CuneiformVilhelm ThomsenOld TurkicGeorge Smith and Samuel Birch, et al.Cypriot syllabaryHans Bauer and Édouard Paul Dhorme"Anatomy of a Decipherment", http://images.library.wisc.edu/WI/EFacs/transactions/WT1966/reference/wi.wt1966.adcorre.pdf "Ugaritic alphabetWáng Yìróng, Liú È, Sūn Yíràng, et al. Oracle Bone scriptAleksei Ivanovich Ivanov, Nikolai Aleksandrovich Nevsky, et al.Tangut scriptMichael Ventris, John Chadwick, and Alice KoberLinear BYuri Knorozov and Tatiana Proskouriakoff, et al. MayaLouis Félicien de SaulcyLibyco-Berber script (almost fully)Jan-Olof Tjäder"Enlarged opening script" of Ravenna (variant of the Latin alphabet)Zaza AlexidzeCaucasian Albanian alphabetFrançois DessetLinear Elamite

 Shiko edhe 

 Skriptat e deshifruara 

 Kuneiformat
 Hieroglifet egjiptiane
 Linear B

 Skriptat e padeshifruara 

 Shkrimi Indus
 Linear A
 Gjuha numidiane

 Referime 

Kategoria:Filologji
Kategoria:Kriptografi
Kategoria:Terminologji gjenetike
Kategoria:Sisteme shkrimi
Kategoria:Deshifrim