Hasan el-Basriu

Ebu Said ibn Ebi el-Hasan Jasar el-Basri, shpesh referohet si el-Hasan el-Basri (arabisht: الحسن البصري, romanizuar: al-Ḥasan al-Baṣrī; 642 - 15 tetor 728) ishte një predikues i hershëm mysliman, asket, teolog, shpjegues, dijetar, gjykatës dhe mistik. I lindur në Medine në vitin 642,Mourad, Suleiman A., “al-Ḥasan al-Baṣrī”, in: Encyclopaedia of Islam, THREE, Edited by: Kate Fleet, Gudrun Krämer, Denis Matringe, John Nawas, Everett Rowson. Hasani i përkiste brezit të dytë të myslimanëve, të gjithë të cilëve më pas do të quheshin tabi'un në Islamin Synit. Në fakt, Hasani u bë një nga "më të famshmit" e tabi'inëve, duke shijuar një "karrierë të vlerësuar akademike dhe një trashëgimi edhe më të shquar pas vdekjes në studimet islame".

Hasani, i nderuar për ashpërsinë e tij dhe mbështetjen për "heqjen dorë" (zuhd), predikoi kundër botës dhe materializmit gjatë ditëve të para të Kalifatit Emevi, me predikimet e tij pasionante që lanë një "mbresa të thellë te bashkëkohësit e tij".Ritter, H., “Ḥasan al-Baṣrī”, in: Encyclopaedia of Islam, Second Edition, Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs. Brill Online. Marrëdhëniet e tij të ngushta, me disa nga shokët më të shquar të profetit Muhamed vetëm sa e forcoi pozitën e tij si mësues dhe dijetar i shkencave islame. Disiplinat e veçanta në të cilat thuhet se ka shkëlqyer përfshinin shpjegimin (tafsir) e Kuranit, nga ku "emri i tij ndeshet pa ndryshim në" komentet klasike dhe mesjetare mbi shkrimet e shenjta, si dhe teologjinë dhe misticizmin.S. H. Nasr, The Garden of Truth: The Vision and Promise of Sufism, Islam's Mystical Tradition (San Francisco: HarperOne, 2008), pp. 168-169 Lidhur me të fundit nga këto, është e rëndësishme të theksohet se Hasani u bë një figurë jashtëzakonisht e rëndësishme në zhvillimin e sufizmit me emrin e tij që shfaqet "në shumë silsila mistike (zinxhirë mësuesish dhe dishepujsh të tyre) që kthehen te Muhamedi" në shkrimet e mistikëve sunitë nga shekulli i nëntë e tutje. Sipas fjalëve të një studiuesi, Hasani qëndron si "patriarku i madh" i sufizmit të hershëm.S. H. Nasr, The Garden of Truth: The Vision and Promise of Sufism, Islam's Mystical Tradition (San Francisco: HarperOne, 2008), p. 168

Siç kanë vënë në dukje studiuesit, shumë pak nga shkrimet origjinale të Hasanit kanë mbijetuar, me fjalët e urta dhe thëniet e tij për tema të ndryshme që janë transmetuar kryesisht përmes traditës gojore nga dishepujt e tij të shumtë. Ndërsa fragmente të predikimeve të tij të famshme mbijetojnë në veprat e autorëve të mëvonshëm, të vetmet dorëshkrime të plota që mbajnë emrin e tij janë vepra apokrife si Risālat al-qadar ilā Abd al-Malik (Letra drejtuar Abd al-Malik kundër Predestinarëve), një tekst pseudopigrafik nga shekulli i nëntë ose i fillimit të shekullit të dhjetë, dhe një letër tjetër "me karakter asketik dhe urgjent" drejtuar Umerit II (v. 720), e cila gjithashtu konsiderohet e rreme.

 Jeta 
Hasani lindi në Medine në vitin 642 të erës sonë. Nëna e tij, Khayra, thuhet të ketë qenë shërbëtore e njërës prej grave të profetit Muhamed, Umm Seleme, ndërsa babai i tij, Peroz, ishte një skllav persian i cili fillimisht rridhte nga Iraku jugor. Sipas traditës, Hasani u rrit në Medine për pjesën e madhe të jetës së tij të hershme, përpara se familja e tij të shpërngulej në Basra pas Betejës së Sifinit. Sipas disa studiuesve, është "kryesisht ky shoqërim me Medinën dhe njohja e tij atje me shumë nga sahabët dhe gratë e shquara të Muhamedit që ngriti rëndësinë e [Hasanit] si një figurë autoritative në gjenealogjinë fetare dhe historike myslimane."

Biografitë e ndryshme ekzistuese tregojnë se Hasani dikur ishte ushqyer me gji nga Ummu Seleme, dhe se nëna e tij e çoi pas lindjes së tij te kalifi Omer, i cili tregohet se e kishte bekuar atë me lutjen: "O Zot, bëje atë të urtë në besim dhe të dashur për të gjithë njerëzit.” Ndërsa rritej, Hasani filloi të admirohej gjerësisht për besnikërinë e tij të pakompromis ndaj shembullit të Muhamedit. Burimet e ndryshme të hershme mbi jetën e Hasanit tregojnë se ai studionte shpesh në këmbët e Aliut gjatë kësaj periudhe, i cili thuhet se e kishte mësuar Hasanin kur ky i fundit ishte ende "adoleshent".Martin Lings (Abu Bakr Siraj ad-Din), What is Sufism? (Lahore: Suhail Academy, 1975), p. 104

Si i ri, Hasani mori pjesë në fushatat pushtuese në Iranin lindor (rreth 663) dhe punoi si tregtar argjendarish, përpara se të linte biznesin dhe jetën ushtarake për atë të një asketi dhe dijetari të pastër. Ishte gjatë kësaj periudhe të fundit që ai filloi të kritikonte hapur politikat e guvernatorëve në Irak, madje duke nxitur autoritetet në një shkallë të tillë që ai në fakt duhej të ikte për sigurinë e jetës së tij nën mbretërimin e Haxhaxhit, zemërimi i të cilit Hasani ishte ngjallur për shkak të dënimit të tij të drejtpërdrejtë të themelimit të Wasiṭ nga Haxhaxhi në vitin 705. Një nga shokët më të afërt të Hasanit nga kjo periudhë ishte shoku i tij asket dhe mistik Farkad Sabahi (v. 729), një i krishterë armen i konvertuar në Islam.Historical dictionary of Sufism By John Renard, p. 87 Së bashku me figura si es-Sabahi dhe Rabia el-Adavijje (v. 801), Hasani filloi të denonconte publikisht akumulimin e pasurisë nga të pasurit; dhe thuhet se ai personalisht e ka përçmuar pasurinë në një shkallë të tillë, saqë ai madje “refuzoi një kërkues për dorën e vajzës së tij, i cili ishte i famshëm për pasurinë e tij thjesht për shkak të pasurisë së tij”. Për më tepër, gjatë kësaj periudhe Hasani thuhet se ka marrë dishepuj të shumtë në misticizëm, si Habib el-Axhami (v. rreth shekullit të 8-të), marrëdhënia e të cilit me Hasanin është dokumentuar në hagiografi të ndryshme. Hasani vdiq në Basra në vitin 728, në moshën tetëdhjetë e gjashtë vjeç.

 Referime 

Kategoria:Tabi'inët
Kategoria:Njerëz nga Basra
Kategoria:Lindje 642
Kategoria:Vdelke 728