Marko Car

Marko Car (30 gusht 1859 – 1 dhjetor 1953) ishte një shkrimtar, politikan dhe veprimtar serb nga Gjiri i Kotorrit . Ai ishte një poliglot dhe një eseist estetik, duke shkruar shumë poezi, romane, tregime, ese dhe raporte udhëtimi. Gjatë jetës së tij, ai shkroi për shumë gazeta dhe revista.

 Biografia 
Marko Car lindi në vitin 1859 në qytetin Herceg-Novi në Gjirin e Kotorrit, në atë kohë pjesë e provincës së Mbretërisë së Dalmacisë të Perandorisë Austriake.  Mësimet bazë i mori në shkollën popullore italiane vendase, më pas u transferua në Kotorr dhe mbaroi gjimnazin klasik. 

Më pas ai u transferua në kryeqytetin e provincës Zadar në 1879, duke hyrë në jetën politike duke iu bashkuar Partisë Popullore (Dalmaci) të Sava Bjelanoviqit (biografinë e të cilit më vonë e shkroi dhe e botoi në shtypin serb të Dubrovnikut në 1911) e cila luftoi për mbrojtjen e interesat kombëtare të popullit serb në vazhdën e lëvizjes nacionaliste kroate . Ai punoi në dietën Dalmatiane nga 1884 deri në 1918.  Miqtë dhe kolegët e tij ishin Luko Zore, Antun Fabris, Pero Budmani, Medo Puçiq, Niko Puçiq, Ivan Stojanoviq dhe anëtarë të tjerë të rrethit serbo-katolik . Ai ishte redaktor i revistës Zadar të quajtur Vuk (Ujku), një nga revistat periodike më me ndikim, që po botohej në 1884. Ndonëse jetëshkurtër, Vuk nxiti dhe nxiti debate të shumta midis intelektualëve kroatë, italianë dhe serbë në Dalmaci për jetën letrare, artistike dhe shoqërore të asaj kohe.

Kur u krijua Mbretëria e Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve, Car u zhvendos në kryeqytetin e monarkisë së re të Beogradit në 1919. Periudhën e mesit të luftës ai e kishte kaluar duke punuar në Ministrinë e Arsimit të Jugosllavisë si Inspektor i Divizionit të Artistëve deri në pensionimin në vitin 1921.  Car është themeluesi i Shoqatës së Shkrimtarëve Serbë në Beograd, duke qenë presidenti i parë i saj. Më pas ai mori anëtarësimin e tij në Akademinë Mbretërore Serbe, e njohur më vonë si Akademia Serbe e Shkencave dhe Arteve, si dhe anëtarësimin në Matica srpska në Novi Sad . Një herë ishte edhe kryetar i Lidhjes letrare serbe (1937-1941). 

Pas luftës së prillit dhe pushtimit nazist të Mbretërisë së Jugosllavisë në vitin 1941, ai u arratis në Itali përtej Zarës. Pas përfundimit të luftës dhe fitores së partizanëve komunistë në vitin 1945, ai u kthye në Beograd ku kaloi pjesën tjetër të jetës.

Ai u bë i famshëm si shkrimtar për veprën e tij në vitin 1883 të titulluar Za kišljive dnevi (Gjatë ditëve me shi).

Ai punoi për Matica srpska në Dubrovnik më 1910, vit kur botoi "Naše Primorije", botuar nga shtypshkronja serbe e Dubrovnikut.

Vdiq më 1 dhjetor 1953 në Beograd, FR Jugosllavi .  Eshtrat e tij u zhvendosën në Mal të Zi në fshatin e lindjes dhe u varros në Manastirin e Savinës, sipas dëshirës së tij.

Ai ishte një poliglot, përkthente nga italishtja dhe frëngjishtja në serbo-kroatisht.  Kjo është e dukshme me shkrimtarët (Marko Car, Lujo Matija, Ban Stjepan, Mitrov Ljubisha e të tjerë, të lindur dhe rritur në shekullin XIX në Dalmaci ose Mal të Zi ), të cilët e njihnin mirë gjuhën italiane dhe letërsinë italiane. 

 Besimet fetare dhe kombëtare 
Edhe pse i lindur si i krishterë katolik romak, ai u konvertua para vdekjes në ortodoksinë lindore, duke pretenduar se kjo ishte mënyra e vetme për të shpëtuar komunitetin katolik nga zhdukja dhe për të shmangur asimilimin në kroatë, për të cilin ai kishte pretenduar se po ndodhte në Boka.  Lëvizja e tij nuk pati ndikim të rëndësishëm jashtë bregdetit të tij të lindjes dalmat, por atje një numër i konsiderueshëm katolikësh u konvertuan në të krishterë ortodoksë duke e konsideruar atë një konfirmim të identitetit dhe përkatësisë së tyre kombëtare. 

 Trashëgimia 
Një rrugë në qytetin e vjetër të Herceg Novi mban emrin e tij për nder të tij. Në të është gjithashtu një bust i ngritur për nder të tij nga skulptori Petar Palavicini (i shkruar gjithashtu Palaviccini) jo shumë kohë pas vdekjes së Carit.

 Veprat 
 Venecia
 U Latinima
 Moje simpatije
 Od Jadrana do Ballkan
 Niz rodno primorje
 S bojnog i ljubabnog polja
 Sava Bjelanoviq
 Esteticka pisma
 Ogledala i predavanja
 Eseji
 Jedan zaboravljeni pesnik mora
 Dubrovnik i okoline
 Savremene Italijanske pripovetke
 Naše primorije

 Shih edhe 
 Kultura e Malit të Zi

 Referime 

Kategoria:Vdekje 1953
Kategoria:Lindje 1859
Kategoria:Shkrimtarë malazezë
Kategoria:Njerëz nga Herceg Novi