Nëpërka

Nëpërka apo Viperidae, janë një familje gjarpërinjsh që gjenden në shumicën e pjesëve të botës, me përjashtim të Antarktidës, Australisë, Havait, Madagaskarit dhe ishujve të tjerë të ndryshëm të izoluar. Ata janë helmues dhe kanë këpurdha të gjata (në krahasim me jo-nëpërkat), të cilat lejojnë depërtimin e thellë dhe injektimin e helmit të tyre. Aktualisht njihen 3 nënfamilje. Ato njihen edhe si viperide. Emri "nëpërkë" rrjedh nga fjala latine vipera, -ae, që do të thotë gjithashtu nepërkë, ndoshta nga vivus ("jeta") dhe parere ("për të lindur"), duke iu referuar tiparit viviparity (lindja e gjallë) e zakonshme tek nepërkat. si shumica e llojeve të Boidae. 

 Përshkrimi 
Të gjitha nëpërkat kanë një palë këpurdhash relativisht të gjata solenoglyfe (të zbrazëta) që përdoren për të injektuar helm nga gjëndrat e vendosura drejt pjesës së pasme të nofullave të sipërme, menjëherë pas syve. Secili prej dy fangëve është në pjesën e përparme të gojës në një kockë të shkurtër nofull që mund të rrotullohet përpara dhe mbrapa. Kur nuk përdoren, këpurdhët palosen prapa në çatinë e gojës dhe mbyllen në një mbështjellës membranor. Ky mekanizëm rrotullues lejon që këpurdha shumë të gjata të mbahen në një gojë relativisht të vogël. Fangat majtas dhe djathtas mund të rrotullohen së bashku ose në mënyrë të pavarur. Gjatë një goditjeje, goja mund të hapet afërsisht 180° dhe maksila rrotullohet përpara, duke i ngritur dhëmbët sa më vonë që të jetë e mundur, në mënyrë që këpurdhët të mos dëmtohen, pasi janë të brishtë. Nofullat mbyllen pas goditjes dhe mbështjellësit muskulor që kapsulojnë gjëndrat e helmit tkurren, duke injektuar helmin ndërsa dhëmbët depërtojnë në objektiv. Ky veprim është shumë i shpejtë; në goditjet mbrojtëse, do të jetë më shumë një goditje me thikë sesa një pickim. Viperidet e përdorin këtë mekanizëm kryesisht për imobilizimin dhe tretjen e gjahut. Para-tretja ndodh pasi helmi përmban proteaza, të cilat degradojnë indet. Së dyti, përdoret për vetëmbrojtje, ndonëse në rastet me jo pre, siç janë njerëzit, mund të japin një pickim të thatë (të mos injektojnë ndonjë helm). Një pickim i thatë i lejon gjarprit të ruajë rezervën e tij të çmuar të helmit, sepse pasi të jetë varfëruar, nevojitet kohë për ta rimbushur atë, duke e lënë gjarpërin të prekshëm. Përveç të qenit në gjendje të japin kafshime të thata, nepërkat mund të injektojnë sasi më të mëdha helmi në objektivat më të mëdhenj të gjahut dhe sasi më të vogla në gjahun e vogël. Kjo shkakton sasinë ideale të tretjes për sasinë më të ulët të helmit.

Pothuajse të gjitha nepërkat kanë luspa të forta, një strukturë trupore me një bisht të shkurtër dhe një kokë në formë trekëndëshi të dallueshme nga qafa, për shkak të vendndodhjes së gjëndrave të helmit. Shumica e tyre kanë bebëza vertikalisht eliptike ose në formë të çarë, të cilat mund të hapen gjerësisht për të mbuluar pjesën më të madhe të syrit ose të mbyllen pothuajse plotësisht, gjë që i ndihmon ata të shohin në një gamë të gjerë nivelesh drite. Në mënyrë tipike, nepërkat janë nate dhe i zënë pritë gjahut të tyre.

Krahasuar me shumë gjarpërinj të tjerë, nepërkat shpesh duken mjaft të ngadalta. Shumica janë ovovivipare: vezët mbahen brenda trupit të nënës dhe të vegjlit dalin të gjallë. Megjithatë, disa vendosin vezë në fole. Në mënyrë tipike, numri i të rinjve në një tufë mbetet konstant, por me rritjen e peshës së nënës, prodhohen vezë më të mëdha, duke prodhuar të vegjël më të mëdhenj.

 Shiko edhe 

 Referimet 

Kategoria:Zvarranikë
Kategoria:Gjarpërinj
Kategoria:Gjarpërinj helmues