Vitaliu

Vitaliu ishte një zyrtar bizantin i Ilirikut që ishte aktiv në shekullin VI në kohën e sundimit të perandorit Justinian (r. 527–565 

 Biografia 
Vitaliu shfaqet për herë të parë në pranverë ose verë të vitit 539, kur ai ishte në Venetia . Me atë rast, Herulët, të cilët po ktheheshin në Kostandinopojë nga Italia pas tërheqjes së Narsesit, e gjetën dhe bashkë me përkrahësit e tij u tërhoqën në Visandon. Është e mundur, siç sugjerojnë autorët e Prosopografisë, që Vitaliu ishte tashmë komandant i ushtarëve ilirë dhe se ai e fitoi postin në vitin 538/9 pas Justinit. Në fillim të vitit 540, kur Belisari rrethoi Ravenën në vitin 540, ai u nis për ta ndihmuar me një ushtri dalmate me të cilët edhe ngriti roje në bregun verior të lumit Po, për të parandaluar furnizimet që arrinin te Gotët në Ravena nga ajo rrugë; bregu i jugut u vëzhgua nga Magni . Me një fat, niveli i lumit ra dhe ata kapën shumë varka me drithë dhe furnizime të tjera nga Liguria. Më vonë, me përparimin e rrethimit, ai mori urdhër të shkonte në Venecia dhe të pushtonte sa më shumë vende. 

Pas rënies së Ravenës dhe kthimit të Belisarit në Konstandinopojë, Vitaliu mbeti në Venecia. Ai ishte atje me një ushtri të madhe që përfshinte shumë Herulë në vitin 540/1 dhe ishte i vetmi komandant që veproi kundër mbretit ostrogot Ildibald (r. 540–541  dhe përpiqej të parandalonte rilindjen e Mbretërisë Ostrogotike. Ai rrezikoi betejën, së bashku me Visandon dhe Teodimundon, pranë Tarbesios, por u mund nga Ildibaldo dhe u largua me viktima dhe humbje të rënda.  Pas Totilës që u bë mbret (r. 541–552, Vitaliu dhe zyrtarë të tjerë u takuan në Ravenna për të vendosur mbi një kurs veprimi. Ata vendosën të pushtonin Veronën dhe më pas të lëviznin kundër Totilës në Ticino . Përpjekja për të pushtuar Veronën ishte një dështim, pasi bizantinët humbën mundësinë për të hyrë në qytetin, i cili ishte i hapur për ta për shkak të një tradhtie, dhe u detyruan të tërhiqen drejt Favencias . Rrugës i gjeti Totila dhe i mundi kështu që u detyruan të strehoheshin në qytetet e rajonit. 

Në vitin 544 Vitaliu u kthye në Lindje, duke lënë pas trupat ushtarake ilire. Me urdhër të perandorit, ai shoqëroi Belisarin në Traki, ku ata rekrutuan rreth katër mijë ushtarë përpara se të shkonin në Salona për të lundruar në Ravena dhe për të vazhduar luftën prej andej; ishte pikërishtë Vitaliu ai që e bindi Belisarin ta bënte atje bazën e tij. Ata ndoshta lundruan në qytetin Pula dhe më pas në Ravena. Me të mbërritur në Itali, Vitaliu u urdhërua të marshonte për në Emilia me trupat e tij ushtarake ilire dhe Thorismundin në përpjekje për të pushtuar disa vende atje. Pranoi dorëzimin e disa fortesave pranë Bononia, por më pas mbeti me trupa joaktive në Bononia. Në këtë pikë, trupat ushtarake ilire nën komandën e tij, të cilët kishin shërbyer për një kohë të gjatë në Itali dhe që pritej të merrnin paga të larta, mësuan se Iliria ishte nën sulmin e hunëve dhe si rezultat ata zgjodhën të dezertonin dhe të ktheheshin në shtëpi. Të vetëdijshëm për këtë, Totila dërgoi një ushtri në Bononia për të kapur Vitaliun dhe të tjerët, por ata u zunë në pritë dhe u detyruan të iknin. Është e mundur që Vitaliu dhe Thorismundi të jenë kthyer në Ravena pas kësaj ngjarjeje, por Prokopi i Cezaresë, që është burimi kryesor i këtij konflikti, nuk e përmend këtë. 

 Shih edhe 
 Iliria
 Iliriku
 Prefektura e Ilirikut
 Lista e personaliteteve ilire

 Literatura 

 Referime 

Kategoria:Ushtarakë të Ilirikut
Kategoria:Gjeneralë të Justinianit të Madh