Yonne

Category:Articles with short description
Category:Short description is different from Wikidata
Category:Pages using infobox settlement with bad settlement type

Yonne (  ; Shqip: Jona ) është një departament në rajonin Bourgogne-Franche-Comté në Francë . E ka marrë emrin nga lumi Yonne, i cili rrjedh përmes tij. Një nga tetë departamentet përbërëse të rajonit Bourgogne-Franche-Comté, ndodhet në pjesën veriperëndimore të tij, në kufi me Île-de-France . Jona u krijua në 1790 gjatë Revolucionit Francez . Prefektura e saj është Auxerre, me nënprefektura në Avallon dhe Sens . Numri i tij INSEE dhe kodi postar është 89.

Jona është departamenti i katërt më i populluar i Bourgogne-Franche-Comté, me një popullsi prej 335,707 banorësh (2019). Populations légales 2019: 89 Yonne, INSEE Qyteti i tij më i madh është prefektura e tij Auxerre, me një popullsi prej rreth 35,000 brenda kufijve të qytetit dhe 68,000 në zonën urbane.

 Historia 
Dëshmia e parë e njerëzve në këtë zonë gjendet në Grottes d'Arcy-sur-Cure, ku janë gjetur piktura që datojnë 28,000 vjet më parë. Gjuetarët paleolitikë të asaj kohe lanë gjithashtu artefakte të shumta stralli. Zona besohet se ka qenë e pushtuar për rreth 200,000 vjet.  Në vitin 4000 para Krishtit, një valë neolitike mbërriti nga rajoni i lumit Danub në Evropën Lindore. Ata ndërtuan shtëpi të konsiderueshme prej druri dhe futën qeramikë të zbukuruar me karakteristikat e kulturës lineare të qeramikës . Pasuan valë të tjera migrantësh, kultura Chasséen dhe kultura Michelsberg . 

 Gjeografia 
djathtas|parapamje|300x300px| Hartë e Jonës
Jona është një departament në Francën qendrore, pjesë e rajonit të Bourgogne-Franche-Comté. Në verilindje shtrihet departamenti Aube, në lindje shtrihet Côte-d'Or, në jug shtrihet Nièvre, në perëndim shtrihet Loiret dhe në veriperëndim, departamenti i Seine-et-Marne . Lumi Yonne rrjedh në drejtim të veriut përmes departamentit. Auxerre, kryeqyteti i departamentit, ndodhet mbi lumin Yonne, dhe lumi Serein i bashkohet kësaj disa kilometra në veri të qytetit. Canal de Bourgogne, i cili lidh Detin Mesdhe me Oqeanin Atlantik, bashkohet me lumin Yonne përmes bravave në Migennes pak më në veri. Qyteti i dytë më i madh është Sens, i vendosur në bashkimin e lumenjve Vanne dhe Yonne. 

 Qytetet kryesore 
Komuna më e populluar është Auxerre, prefektura. Që nga viti 2019, ka 6 komuna me më shumë se 5000 banorë: Populations légales 2019: 89 Yonne, INSEE
KomunaEmri në shqip Popullsia (2019) AuxerreAserë 34,451 SensSens 26688 JoignyZhonj 9557 MigennesMigjen 7258 AvallonAvalon 6462 Villeneuve-sur-YonneVilare-mbi-Jonë 5165

 Demografia 
Zhvillimi i popullsisë që nga viti 1801:

 Ekonomia 
Mbi 50% e banorëve të departamentit merren me veprimtari bujqësore. Jona është një nga departamentet më të varfra dhe më rurale në Francë. Gjatë njëqind viteve deri në vitin 1962, popullsia e saj ra me rreth 100,000 njerëz, ndërsa të gjitha departamentet përreth përjetuan rritje të popullsisë. Jona ishte anashkaluar nga zhvillimi i hekurudhave. Ndërsa industria franceze lulëzoi diku tjetër në fund të shekullit të nëntëmbëdhjetë, të rinjtë u larguan nga departamenti duke kërkuar mundësi më të mira dhe departamenti ngeci në zhvillim ekonomik.

Kohët e fundit, prirja e popullsisë ka ndryshuar. Gjatë periudhës 1999-2007, ajo u rrit me 8000 njerëz për një total prej 341,418  banorësh. Megjithatë, me një popullsi prej 46 banorësh për kilometër katror, dendësia e Jonës është ende më pak se gjysma e asaj të Francës, e cila ishte 100.5 për të njëjtin vit. 

 Turizmi 

Kategoria:Departamentet e Burgonja-Franche-Comté

Kategoria:Koordinatat në Wikidata