Reforma e tokës në Shqipëri

Shqipëria ka kaluar nëpër tre valë të reformës së tokës që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore :

 Në vitin 1946, toka në prona dhe ferma të mëdha u shpronësua nga qeveria komuniste dhe u rishpërnda midis fshatarëve të vegjël;
 Në vitet 1950, toka u riorganizua në ferma kolektive në shkallë të gjerë;
 Pas vitit 1991, toka u rishpërnda përsëri midis pronarëve të vegjël privatë.

 Sfondi 
Në fund të Luftës së Dytë Botërore, struktura e fermave në Shqipëri u karakterizua nga përqendrim i lartë i tokës në fermat e mëdha. Në vitin 1945, fermat më të mëdha se , që përfaqësonin numerikisht vetëm 3% të të gjitha fermave në vend, menaxhonin 27% të tokës bujqësore dhe vetëm shtatë prona të mëdha (nga 155,000 ferma) kontrollonin 4% të tokës bujqësore. mesatarisht më shumë se  secila, krahasuar me madhësinë mesatare të fermës prej  në atë kohë. Statistical Yearbook of the Popular Republic of Albania 1963, Department of Statistics, Tirana, 1964

 Reforma nga toka tek toka 
Kushtetuta e parë e pasluftës e Shqipërisë së pavarur (mars 1946) deklaroi se toka i përkiste bujqësisë dhe se pronat e mëdha në asnjë rrethanë nuk mund të ishin pronë e individëve privatë (neni 10). Reforma e tokës e pasluftës e vitit 1946 rishpërndau 155,000 hektarë (40% të stokut të tokës) nga 19,355 ferma relativisht të mëdha (zakonisht më të mëdha se 5 hektarë) në 70,211 ferma të vogla dhe familje pa tokë. Statistical Yearbook of the Popular Republic of Albania 1963, Department of Statistics, Tirana, 1964 Si rezultat, pjesa e fermave të mëdha me më shumë se 10 hektarë ra nga 27% e tokës bujqësore në 1945 në 3% në 1954. Deri në vitin 1954, më shumë se 90% e tokës mbahej në ferma të vogla dhe të mesme nga 1 hektar deri në 10 hektarë.

 Reforma e kolektivizimit 
Efektet shpërndarëse të reformës së tokës pas luftës u eliminuan nga nxitja e kolektivizimit në fund të viteve 1950-fillim të viteve 1960, dhe deri në vitin 1962 më pak se 18% e tokës bujqësore kishte mbetur në ferma familjare dhe parcela shtëpiake, ndërsa pjesa tjetër ishte zhvendosur në sovjetikë. - ferma kolektive dhe shtetërore të stilit). Statistical Yearbook of the Popular Republic of Albania 1963, Department of Statistics, Tirana, 1964 Deri në vitin 1971, fermat e pavarura familjare praktikisht ishin zhdukur dhe bujqësia individuale mbijetoi vetëm në parcelat shtëpiake të kultivuara me kohë të pjesshme nga anëtarët e kooperativës (afërsisht 6% e tokës bujqësore).

 Reforma e privatizimit 
Reforma postkomuniste e tokës e filluar në vitin 1991 si pjesë e tranzicionit në treg ishte në fakt një përsëritje e reformës së tokës të vitit 1946 dhe toka e punueshme e mbajtur në kooperativa dhe ferma shtetërore u shpërnda në mënyrë të barabartë midis të gjitha familjeve rurale, pa marrë parasysh para- të drejtat e pronësisë komuniste.

Ndryshe nga vendet e tjera në tranzicion në Evropën Qendrore dhe Lindore, Shqipëria miratoi një reformë shpërndarjeje të tokës (si CIS ) dhe nuk ua ktheu tokën ish-pronarëve. Reforma postkomuniste e tokës në vitet 1990 u shoqërua me legjislacion të veçantë për privatizimin e tokës, pasi Shqipëria ishte i vetmi vend jashtë ish- Bashkimit Sovjetik që kishte shtetëzuar të gjithë tokën bujqësore (në faza midis 1946 dhe 1976). Z. Lerman, C. Csaki, and G. Feder, Agriculture in Transition: Land Policies and Evolving Farm Structures in Post-Soviet Countries, Lexington Books, Lanham, MD, 2004.

 Shih edhe 

 Bujqësia në Shqipëri

 Referime 

Kategoria:Shekulli XX në Shqipëri
Kategoria:Bujqësia në Shqipëri
Kategoria:Reforma në Shqipëri