Plenumi i Brioneve

parapamje|302x302px| Aleksandar Rankoviq rreth vitit 1960.
Plenumi i Brioneve është emri i seancës së katërt plenare të Komitetit Qendror të Lidhjes së Komunistëve të Jugosllavisë (KQ LKJ), mbajtur më 1 korrik 1966, në hotelin "Istra" në ishullin Brion . Në këtë seancë, Aleksandar Rankoviq Marko, ish-nënkryetar i Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë dhe sekretar i Komitetit Qendror të Lidhjes së Komunistëve të Jugosllavisë, një nga tre njerëzit më të rëndësishëm në vend, u shkarkua nga të gjitha funksionet e shtetet dhe pozicionet partiake.

 Hyrje 
Arsyeja e mbajtjes së plenumit të Brioneve dhe shkarkimit të Aleksandar Rankoviqit ishte "afera e përgjimit" kur presidenti i RSFJ-së, Josip Broz Tito, gjeti pajisje përgjimi në rezidencën e tij në rrugën Uzhiçka numër 15 në Beograd . Për këtë ai kishte njoftuar menjëherë liderët politikë dhe ushtarakë të vendit, ndërsa për përgjime ka akuzuar Administratën e Sigurimit Shtetëror (UDB) dhe Aleksandar Rankoviqin. Menjëherë më pas u formua një komision i posaçëm i Komitetit Ekzekutiv të KQ LKJ, i cili kishte për detyrë të hetonte akuzat e supozuara. Kryetar i këtij komisioni ishte Krste Cërvenkovski dhe komisioni njoftoi se kishte gjetur përgjime. Në seancën e Komitetit Ekzekutiv të KQ të LKJ-së, të mbajtur më 16 qershor 1966, me propozimin e Josip Broz Titos, më 1 korrik u caktua seanca e katërt plenare e KQ të Lidhjes së Komunistëve të Jugosllavisë, me detyrë hetimin e “Rastit Rankoviq” dhe “aferës së përgjimeve”. Jovo Kapiçiq, ish-oficer i OZN-së, pretendonte se e ka këshilluar Titën që të mos e akuzojë dhe ta poshtërojë Rankoviqin publikisht, por të mbajë një plenum ku duhet të prezantohen disa dështime në lidhje me sigurinë dhe policinë etj. Ai besonte se imazhi i lidershipit në konflikt të Jugosllavisë nuk duhej të ishte krijuar jashtë vendit dhe se Rankoviqi ishte viktimë e konfliktit midis centralistëve dhe decentralistëve.  Për të qetësuar udhëheqjen e RS Serbisë, Petar Stamboliq kontaktoi me Drazha Markoviqin, ambasadorin jugosllav në Bullgari, dhe i kërkoi të mos revoltohej. Sipas Latinka Peroviq, lidershipi i lartë i Serbisë, përveç Stamboliqit, e ka mirëpritur shkarkimin e Rankoviqit. : Mijalko Todoroviq, Koça Popoviq, Dobrivoje Radosavljeviq dhe Marko Nikeziq; sepse ata panë në të një mundësi për reforma. 

 Plenumi i Brioneve 
parapamje|306x306px| Josip Broz Tito
Në hotelin “Istra” të Brioneve u mbajt seanca e KQ të LKJ-së, ku u diskutua për përgjimet e zyrtarëve, abuzimet dhe deformimet në Drejtorinë e Sigurimit të Shtetit. Aleksandar Rankoviq, si ministër shumëvjeçar i punëve të brendshme dhe organizator i shërbimit të sigurimit, e kishte fajin kryesor. Pas një diskutimi të gjatë, plenumi pranoi dorëheqjen e Aleksandër Rankoviqit si anëtar i KQ të LKJ-së dhe Komitetit Ekzekutiv të KQ të LKJ-së, si dhe dorëheqjen e tij në Asamblenë Federale nga posti i zëvendës- president i RSFJ-së. Përveç Rankoviqit, në këtë seancë u shkarkua dhe u përjashtua nga Komiteti Qendror i LKJ-së, sekretari i mëparshëm federal për punë të brendshme , Svetislav Stefanoviq Ćeća . Në plenum u vlerësua se kompetencat e gjera të shërbimit çuan në abuzime. Shërbimi paraqitet si një deformim që ushtron presion mbi të gjithë shoqërinë.  Komisioni i udhëhequr nga Cërvenkovski deklaroi: 

 Se metodat, organizimi dhe gjendja e punës së shërbimit nuk janë hetuar askund deri më tani dhe se puna e Rankoviqit identifikohet me Komitetin Qendror.
 Problemet politike zgjidheshin me shërbim
 Duke mbetur prapa zhvillimit të pjesës tjetër të shoqërisë
 Se zyrtarët politikë besnikë u përgjuan
 Se vetë puna është bërë në mënyrë joprofesionale me burime jo të besueshme

Në përgjigjen e tij, Rankoviq tha se shërbimi nuk duhet të jetë mbi shoqërinë dhe se pranon përgjegjësi morale për shkeljet. 

Komiteti Qendror, në bazë të rekomandimit të komisionit, mori këto vendime: 

 Të reformohet shërbimi sipas sfidave të reja të vetëqeverisjes
 Svetislav Stefanović konsiderohet drejtpërdrejt përgjegjës
 Pranohet dorëheqja e Rankoviqit si anëtar i KQ të LKJ-së dhe i Komitetit Ekzekutiv të KQ.
 Për të çliruar politikën e personelit nga monopoli

Komiteti Qendror i Serbisë formoi edhe një komision: Danilo Kekiq, Simeon Zatezalo, Mirko Popoviq, Milojko Druloviq, Mirko Tepavac, Voja Lekoviq dhe Milisav Gjuriq . Komisioni doli në përfundimin se përfaqësimi kombëtar i hungarezëve dhe shqiptarëve në shërbim është i pamjaftueshëm.  Më vonë u bë i mundur afirmimi më i madh i shqiptarëve në shërbimet qeveritare. 

 Pasojat 
Në periudhën pas plenumit të Brioneve, një numër i madh i përkrahësve të Aleksandër Rankoviqit - Vojin Lukiq, sekretar organizativ i KQ të Serbisë, u hoqën nga jeta politike me shkarkim dhe pensionim; Zivotije Savić Srba, sekretare e SPB të Republikës së Serbisë; Gjenerali Miloje Milojeviq dhe të tjerë. Në vitin 1967 pasoi riorganizimi i Administratës së Sigurimit të Shtetit, kur ajo u federalizua (secila republikë kishte shërbimin e saj) dhe u ndryshua në Shërbimin e Sigurimit të Shtetit . Pas Plenumit të Brioneve, Aleksandar Rankoviq doli në pension dhe u përjashtua nga Lidhja e Komunistëve të Jugosllavisë . Deri në vdekjen e tij në vitin 1983, ai jetoi në Beograd dhe Dubrovnik, një jetë të izoluar, pa asnjë paraqitje publike apo politike. Sekretar i KQ u zgjodh Mijalko Todoroviq; Milentije Popović si anëtar i Komitetit Ekzekutiv, Dobrivoje Radosavljević kooptoi si anëtar i Komitetit Qendror të LKJ-së.

 Analiza 
Munir Alibabiq, ish analist i Shërbimit të Sigurimit Shtetëror të Bosnjës dhe Hercegovinës (1973-1992), beson se në bisedat e mëvonshme me Dobrica Ćosić, Ranković rekomandoi personelin që ishte në krye të KOS-it, SDB-së së Serbisë, Drejtorisë Federale për Kufijtë. Trafiku dhe Shërbimet dhe një sektor ushtarak i përkushtuar që do të ndihmonte gjatë përmbysjes së komunistëve në kulmin e krizës në RSFJ.  Ai gjithashtu raportonte se shkatërrimi i karakterit qendror të UDB-së prishi rrjetin e informatorëve, i cili në vitet 1970 i mundësoi " Grupit Bugojan " të pushtonte RSFJ-në.  Sipas Nedeljne informativne novine (NIN), shkarkimi i Rankoviqit çoi në prishjen e plotë të sistemit të sigurisë, duke cituar teoricienët e luftës speciale.  Në një intervistë për Radion Evropa e Lirë, Stipe Šuvar, kreu i PK të Kroacisë, argumentoi se shkarkimi i Rankoviqit çoi në ngritjen e nacionalizmit serb. 

 Shih edhe 
 KSAe Kosovës
 Kushtetuta e Kosovës (1974)
 Protestat studentore në Prishtinë (1968)

 Literatura 



 Lidhje të jashtme 
 Plenumi i Brioneve - komplot kundër Rankoviqit ("Večernje novosti", fejton, korrik 2012)  Arhivirano  

 Referime 
Kategoria:1966 në Jugosllavi
Kategoria:Lidhja e Komunistëve të Jugosllavisë