Refugjatët

Refugjat është një term që në mënyrë konvencionale nënkupton një person i cili ka humbur mbrojtjen e vendit të tij të origjinës dhe që nuk mund ose nuk dëshiron të kthehet atje për shkak të frikës së bazuar nga persekutimi.  Një person i tillë mund të quhet azilkërkues derisa t'i jepet statusi i refugjatit nga shteti kontraktues ose Komisioneri i Lartë i Kombeve të Bashkuara për Refugjatët (UNHCR),  nëse ata bëjnë zyrtarisht një kërkesë për azil. 

 Etimologjia dhe përdorimi 
Terma të ngjashëm në gjuhë të tjera kanë përshkruar një ngjarje që shënon migrimin e një popullsie të caktuar nga një vend i origjinës, siç është tregimi biblik i izraelitëve që ikin nga pushtimi asirian () ose azili i gjetur nga profeti Muhamed dhe shokët e tij emigrant me ndihmës në Jethrib (më vonë Medina) pasi ata ikën nga persekutimi në Mekë.   Në anglisht, termi refugjat rrjedh nga rrënja e fjalës strehim, nga frëngjishtja e vjetër strehim, që do të thotë "vend i fshehur". Ai i referohet "strehës ose mbrojtjes nga rreziku ose shqetësimi", nga latinishtja fugere, "të ikësh" dhe refugium, "një strehë, vend për të ikur përsëri". Në historinë perëndimore, termi u përdor për herë të parë për huguenotët protestantë francezë që kërkonin një vend të sigurt kundër persekutimit katolik pas Ediktit të parë të Fontainebleau në 1540.   Fjala u shfaq në gjuhën angleze, kur huguenotët francezë u larguan në Britani në një numër të madh pas Ediktit të Fontainebleau të vitit 1685 (revokimi i Ediktit të Nantes të vitit 1598) në Francë dhe Deklaratës së Kënaqësisë së vitit 1687 në Angli dhe Skoci.  Fjala do të thoshte "një që kërkon azil", deri rreth vitit 1916, kur ajo evoluoi në kuptimin "një që po ikën nga shtëpia", aplikohej në këtë rast për civilët në Flanders që shkonin drejt perëndimit për t'i shpëtuar luftimeve në Luftën e Parë Botërore. 

 Përkufizimet 
Përkufizimi i parë modern i statusit ndërkombëtar të refugjatit erdhi nën Lidhjen e Kombeve në vitin 1921 nga Komisioni për Refugjatët. Pas Luftës së Dytë Botërore dhe si përgjigje ndaj numrit të madh të njerëzve që ikën nga Evropa Lindore, Konventa e OKB-së e 1951 për Refugjatët përcaktoi "refugjatin" (në nenin 1. A.2) si çdo person që: për shkak të frikës së bazuar se do të persekutohet për arsye të racës, fesë, kombësisë, anëtarësimit në një grup të caktuar shoqëror ose opinion politik, është jashtë shtetit të kombësisë së tij dhe nuk është në gjendje ose, për shkak të kësaj frike, nuk dëshiron të përfitojë të mbrojtjes së atij vendi; ose i cili, duke mos pasur shtetësi dhe duke qenë jashtë vendit të vendbanimit të tij të mëparshëm si rezultat i ngjarjeve të tilla, nuk është në gjendje ose për shkak të kësaj frike ose nuk dëshiron të kthehet në të. Në vitin 1967, përkufizimi u konfirmua në thelb nga Protokolli i OKB-së në lidhje me statusin e refugjatëve .

Njerëzit që ikin nga lufta, fatkeqësitë natyrore ose varfëria në përgjithësi nuk përfshihen nga e drejta ndërkombëtare e azilit. Megjithatë, shumë vende kanë zbatuar ligje për të mbrojtur edhe ata persona të zhvendosur.

Prandaj, konventa që rregullon aspektet specifike të problemeve të refugjatëve në Afrikë zgjeroi përkufizimin e vitit 1951, të cilin Organizata e Unitetit Afrikan e miratoi në vitin 1969:Çdo person i cili, për shkak të agresionit të jashtëm, okupimit, dominimit të huaj ose ngjarjeve që shqetësojnë seriozisht rendin publik në një pjesë ose në të gjithë vendin e origjinës ose kombësisë së tij, është i detyruar të largohet nga vendbanimi i tij i zakonshëm për të kërkuar strehim në një vend tjetër. jashtë vendit të origjinës ose kombësisë së tij. Deklarata rajonale, jodetyruese e Kartagjenës Latino-Amerikane e vitit 1984 mbi Refugjatët përfshin:personat që janë larguar nga vendi i tyre për shkak se jeta, siguria apo liria e tyre janë kërcënuar nga dhuna e përgjithësuar, agresioni i huaj, konfliktet e brendshme, shkeljet masive të të drejtave të njeriut apo rrethana të tjera që kanë shqetësuar seriozisht rendin publik. Që nga viti 2011, vetë UNHCR-ja, përveç përkufizimit të vitit 1951, i njeh personat si refugjatë:të cilët janë jashtë vendit të kombësisë ose vendbanimit të tyre të zakonshëm dhe të paaftë për t'u kthyer atje për shkak të kërcënimeve serioze dhe pa dallim ndaj jetës, integritetit fizik ose lirisë që rrjedhin nga dhuna e përgjithësuar ose ngjarje që shqetësojnë seriozisht rendin publik. Përkufizimi i standardeve minimale të Bashkimit Evropian për refugjatët, nënvizuar nga Art. 2 (c) i Direktivës Nr. 2004/83/KE, në thelb riprodhon përkufizimin e ngushtë të refugjatit të ofruar nga Konventa e OKB-së 1951; megjithatë, në bazë të neneve 2 (e) dhe 15 të së njëjtës direktivë, personat që kanë ikur nga dhuna e përgjithësuar e shkaktuar nga lufta kanë të drejtë, në kushte të caktuara, për një formë mbrojtjeje plotësuese, të quajtur mbrojtje shtesë. E njëjta formë mbrojtjeje parashikohet edhe për personat e zhvendosur, të cilët, pa qenë refugjatë, megjithatë, nëse kthehen në vendet e tyre të origjinës, janë të ekspozuar ndaj dënimit me vdekje, torturës ose trajtimeve të tjera çnjerëzore ose degraduese.

 Terma të ndërlidhura 
Risistemimi i refugjatëve përkufizohet si “një proces i organizuar i përzgjedhjes, transferimit dhe mbërritjes së individëve në një vend tjetër. Ky përkufizim është kufizues, pasi nuk merr parasysh përhapjen në rritje të proceseve të migrimit të pamenaxhuara." 

Termi zhvendosje e refugjatëve i referohet "një procesi të paorganizuar të transferimit individual në një vend tjetër". 

Zgjidhja e refugjatëve i referohet "procesit të përshtatjes bazë me jetën - shpesh në fazat e hershme të tranzicionit në vendin e ri - duke përfshirë sigurimin e aksesit në strehim, arsim, kujdes shëndetësor, dokumentacion dhe të drejta ligjore [dhe] punësimi ndonjëherë përfshihet në këtë proces, por fokusi është përgjithësisht në nevojat e mbijetesës afatshkurtër sesa në planifikimin afatgjatë të karrierës." 

Integrimi i refugjatëve do të thotë “një proces dinamik dhe afatgjatë në të cilin një i sapoardhur bëhet pjesëmarrës i plotë dhe i barabartë në shoqërinë pranuese. . . Krahasuar me konstruktin e përgjithshëm të vendbanimit, integrimi i refugjatëve ka një fokus më të madh në dimensionet sociale, kulturore dhe strukturore. Ky proces përfshin marrjen e të drejtave ligjore, zotërimin e gjuhës dhe kulturës, arritjen e sigurisë dhe stabilitetit, zhvillimin e lidhjeve shoqërore dhe vendosjen e mjeteve dhe treguesve të integrimit, si punësimi, strehimi dhe shëndeti.” 

Integrimi i fuqisë punëtore të refugjatëve kuptohet si "një proces në të cilin refugjatët përfshihen në aktivitete ekonomike (punësim ose vetëpunësim) të cilat janë në përpjesëtim me qëllimet profesionale të individëve dhe kualifikimet dhe përvojën e mëparshme dhe ofrojnë siguri të përshtatshme ekonomike dhe perspektiva për avancim në karrierë". 

 UNHCR 
Me seli në Gjenevë, Zvicër, Zyra e Komisionerit të Lartë të Kombeve të Bashkuara për Refugjatët (UNHCR) u krijua më 14 dhjetor 1950. Ai mbron dhe mbështet refugjatët me kërkesë të një qeverie ose të Kombeve të Bashkuara dhe ndihmon në ofrimin e zgjidhjeve të qëndrueshme, si kthimi ose zhvendosja. Të gjithë refugjatët në botë janë nën mandatin e UNHCR-së, përveç refugjatëve palestinezë, të cilët u larguan nga shteti aktual i Izraelit midis viteve 1947 dhe 1949, si rezultat i Luftës së Palestinës të vitit 1948. Këta refugjatë ndihmohen nga Agjencia e Kombeve të Bashkuara për Ndihmën dhe Punët (UNRWA). UNHCR gjithashtu ofron mbrojtje dhe ndihmë për kategoritë e tjera të personave të zhvendosur: azilkërkuesit, refugjatët që u kthyen në shtëpi vullnetarisht, por ende kanë nevojë për ndihmë për të rindërtuar jetën e tyre, komunitetet civile lokale të prekura drejtpërdrejt nga lëvizjet e mëdha të refugjatëve, njerëzit pa shtetësi dhe të ashtuquajturit persona të zhvendosur brenda vendit (PZHBV), si dhe njerëz në situata të ngjashme me refugjatët dhe të zhvendosurit. Agjencia ka mandat të udhëheqë dhe të bashkërendojë veprimet ndërkombëtare për të mbrojtur refugjatët dhe për të zgjidhur problemet e refugjatëve në mbarë botën. Qëllimi kryesor i tij është të mbrojë të drejtat dhe mirëqenien e refugjatëve. Ai përpiqet të sigurojë që të gjithë mund të ushtrojnë të drejtën për të kërkuar azil dhe për të gjetur strehim të sigurt në një shtet ose territor tjetër dhe për të ofruar "zgjidhje të qëndrueshme" për refugjatët dhe vendet pritëse të refugjatëve.

 Dita Botërore e Refugjatëve 
parapamje| Një vajzë refugjate siriane në Stamboll, Turqi
Dita Botërore e Refugjatëve shënohet çdo vit më 20 qershor që nga viti 2000 me një rezolutë të veçantë të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara. 20 qershori është përkujtuar më parë si "Dita e Refugjatëve Afrikë" në një numër vendesh afrikane. 

Në Mbretërinë e Bashkuar Dita Botërore e Refugjatëve festohet si pjesë e Javës së Refugjatëve. Java e Refugjatëve është një festival mbarëkombëtar i krijuar për të promovuar mirëkuptimin dhe për të festuar kontributet kulturore të refugjatëve dhe përmban shumë ngjarje si muzika, vallëzimi dhe teatri. 

Në Kishën Katolike Romake, Dita Botërore e Emigrantëve dhe Refugjatëve festohet në janar të çdo viti, që kur u krijua në vitin 1914 nga Papa Piu X. 

 Arsimi 
Fëmijët refugjatë vijnë nga shumë prejardhje të ndryshme dhe arsyet e tyre për t'u zhvendosur janë edhe më të ndryshme. Numri i fëmijëve refugjatë ka vazhduar të rritet pasi konfliktet ndërpresin komunitetet në shkallë globale. Vetëm në vitin 2014, ka pasur afërsisht 32 konflikte të armatosura në 26 vende anembanë botës dhe kjo periudhë pa numrin më të lartë të refugjatëve të regjistruar ndonjëherë. Dryden-Peterson, S. (2015).  Fëmijët refugjatë përjetojnë ngjarje traumatike në jetën e tyre që mund të ndikojnë në aftësitë e tyre të të mësuarit, edhe pasi kanë të rivendosur në vendet e vendbanimit të parë ose të dytë. Edukatorët si mësuesit, këshilltarët dhe stafi i shkollës, së bashku me mjedisin shkollor, janë kyç në lehtësimin e socializimit dhe akulturimit të fëmijëve refugjatë dhe emigrantë të sapoardhur në shkollat e tyre të reja. 
parapamje| Fëmijë të zhvendosur brenda vendit nga pjesë të tjera të Ukrainës në rajonin Zakarpattia të Ukrainës perëndimore
Përvojat nëpër të cilat fëmijët kalojnë gjatë kohës së konfliktit të armatosur mund të pengojnë aftësinë e tyre për të mësuar në një mjedis arsimor. Shkollat përjetojnë braktisje të studentëve refugjatë dhe emigrantë nga një sërë faktorësh si: refuzimi nga bashkëmoshatarët, vetëvlerësimi i ulët, sjellja antisociale, perceptimet negative të aftësive të tyre akademike dhe mungesa e mbështetjes nga stafi i shkollës dhe prindërit.  Për shkak se refugjatët vijnë nga rajone të ndryshme globalisht me praktikat e tyre kulturore, fetare, gjuhësore dhe shtëpiake, kultura e re e shkollës mund të bie ndesh me kulturën e shtëpisë, duke shkaktuar tension midis nxënësit dhe familjes së tyre.

Përveç studentëve, mësuesit dhe stafi i shkollës gjithashtu përballen me pengesat e tyre në punën me nxënësit refugjatë. Ata kanë shqetësime për aftësinë e tyre për të përmbushur nevojat mendore, fizike, emocionale dhe arsimore të studentëve. Një studim i studentëve të sapoardhur Bantu nga Somalia në një shkollë të Çikagos vuri në dyshim nëse shkollat ishin të pajisura për t'u ofruar atyre një arsim cilësor që plotësonte nevojat e nxënësve. Nxënësit nuk ishin të vetëdijshëm se si të përdornin lapsat, gjë që bëri që ata të thyenin majat duke kërkuar mprehje të shpeshtë. Mësuesit madje mund t'i shohin studentët refugjatë si të ndryshëm nga grupet e tjera të emigrantëve, siç ishte rasti me nxënësit Bantu. Birman, D., & Tran, N. (2015).  Mësuesit ndonjëherë mund të mendojnë se puna e tyre vështirësohet për shkak të presioneve për të përmbushur kërkesat e shtetit për testim. Me fëmijët refugjatë që mbeten prapa ose përpiqen të arrijnë, kjo mund të pushtojë mësuesit dhe administratorët, duke çuar më tej në zemërim.

Jo të gjithë studentët përshtaten në të njëjtën mënyrë me mjedisin e tyre të ri. Një student mund të marrë vetëm tre muaj, ndërsa të tjerëve mund të marrin katër vjet. Një studim zbuloi se edhe në vitin e katërt të shkollimit, studentët refugjatë laos dhe vietnamezë në SHBA ishin ende në një status kalimtar. Liem Thanh Nguyen, & Henkin, A. (1980).  Studentët refugjatë vazhdojnë të hasin vështirësi gjatë viteve të tyre në shkolla që mund të pengojnë aftësinë e tyre për të mësuar. Për më tepër, për të ofruar mbështetjen e duhur, edukatorët duhet të marrin parasysh përvojat e studentëve përpara se të vendoseshin në SHBA.

Statistikat zbuluan se në vende të tilla si Uganda dhe Kenia, kishte boshllëqe në studentët refugjatë që ndiqnin shkollat. Ai zbuloi se 80% e refugjatëve në Ugandë po ndiqnin shkollat, ndërsa vetëm 46% e studentëve po ndiqnin shkollat në Kenia. Dryden-Peterson, S. (2015).  Për më tepër, për nivelet e mesme, shifrat ishin shumë më të ulëta. Vetëm 1.4% e studentëve refugjatë ndiqnin shkollat në Malajzi. Kjo prirje është e dukshme në disa vende të vendbanimit të parë dhe ka ndikime negative tek studentët pasi të mbërrijnë në shtëpitë e tyre të vendbanimeve të përhershme, si SHBA, dhe duhet të lundrojnë në një sistem të ri arsimor. Fatkeqësisht, disa refugjatë nuk kanë një shans për të ndjekur shkollat në vendet e tyre të vendbanimit të parë, sepse ata konsiderohen si emigrantë pa dokumente në vende si Malajzia për refugjatët Rohingya.  Në raste të tjera, të tilla si Burundianët në Tanzani, refugjatët mund të kenë më shumë akses në arsim ndërsa janë në zhvendosje sesa në vendet e tyre të origjinës. 

 Shih edhe 
 Mërgata
 Emigrimi
 Diaspora
 Deportimi
 Zyra e Kombeve të Bashkuara për Refugjatë 

 Referime 

Kategoria:Refugjatë