Prejardhja e serbëve

Prejardhja e serbëve është një temë e cila nuk është studiuar sa duhet. Serbët e gjurmojnë historinë e tyre në migrimin ballkanik të sllavëve të hershëm të shekullit të 6-të dhe të 7-të. Këta migrantë përthithën bizantinët vendas, kryesisht pasardhës të popujve të ndryshëm paleo-ballkanikë, por edhe të ish- qytetarëve të tjerë romakë, dhe më vonë krijuan shtete të ndryshme gjatë Mesjetës .

 Të dhënat e hershme historike të emrit serb 
parapamje|200x200px| "Serbi" ndodhet pranë grykës së Vollgës, bazuar në burimet letrare greke, në një hartë të shtypur në Londër, rreth 1770
Autorë të ndryshëm historikë përmendën emra serbësh (    / Срби) dhe sorbët ( Sorbisht i sipërm : Serbja ; Sorbisht i poshtëm : serbisht ) në variante të ndryshme: si Cervetiis ( Servetiis ), gentis (S)urbiorum , Suurbi, Sorabi, Soraborum, Sorabos, Surpe, Sorabici, Sorabiet, Sarbin Serbët, Sorbi, Sirbia, Sribia, Zirbia, Zribia, Suurbelant, Surbia, Serbulia / Sorbulia ndër të tjera.    Këta autorë i përdorën këto emra për t'iu referuar serbëve dhe serbëve në zonat ku prania e tyre historike (ose aktuale) ishte/nuk diskutohet (veçanërisht në Ballkan dhe Lusati ), por ka edhe burime që përmendni emra të njëjtë ose të ngjashëm në pjesë të tjera të botës (më së shumti në Sarmatia aziatike në Kaukaz ). Përpjekjet e studiuesve të ndryshëm për t'i lidhur këta emra me serbët modernë sollën teori të ndryshme për origjinën e popullit serb.

 Përmendjet e hershme historike të një etnonimi të supozuar "serb" në Kaukaz

 Plini i Ri në veprën e tij Plinii Caecilii Secundi Historia naturalis nga shekulli i parë i erës sonë (69-75) përmendi njerëz të quajtur Serboi, të cilët jetonin pranë Cimerianëve, me sa duket në Detin e Zi dhe Detin Azov . Aleksandar M. Petrović, Arheografija naroda jugoistočne Evrope, Beograd, 2006, page 19.
 Në shekullin II (rreth vitit 175 pas Krishtit), shkencëtari grek egjiptian Klaudi Ptolemeu përmendi në Gjeografinë e tij njerëzit e quajtur Serboi ose Sirboi, të cilët me sa duket jetonin prapa Kaukazit, në brendësi të Detit Kaspik . 

 Përmendjet e hershme historike të emrave të tjerë me tingull serb që disa studiues po përpiqen t'i lidhin me popullin serb

 Në të njëjtin libër ku përmendi njerëzit me emrin Serboi, Klaudi Ptolemeu përmendi edhe qytetin me emrin Serbinum në Panoni . Aleksandar M. Petrović, Arheografija naroda jugoistočne Evrope, Beograd, 2006, page 19.
 Gjeografi i lashtë Straboni përmendi se lumi Xanthos në Lycia më parë quhej Sirbis . Aleksandar M. Petrović, Arheografija naroda jugoistočne Evrope, Beograd, 2006, page 20.
 Herodoti përmend liqenin e quajtur Serbonis në Egjipt .  përmend edhe si Sirbonis nga Straboni . 
 Në shek .10 perandori bizntin Konstantin Porfirogjeni (912 - 959) në veprën e tij me titull De Ceremoniis përmend dy fise sllave kroatët dhe serbët të cilët identifikohen si Krevatades (Krevates) dhe Serban (Sarban). Parameśa Caudhurī, India in Kurdistan, Qwality Book Company, 2005, page 79. The Slavs: their early history and civilization, Francis Dvornik, American Academy of Arts and Sciences, 1959, page 28. Këto fise ndodheshin në Kaukaz pranë lumit Terek, midis Alania dhe Tsanaria . De administrando imperio, Constantine VII Porphyrogenitus (Emperor of the East), Gyula Moravcsik, Pázmány Péter Tudományegyetemi Görög Filológiai Intézet, 1949, page 115. Constantini Porphyrogenneti... libri duo De ceremoniis aulæ Byzantinæ. Prodeunt nunc primum Græce, cum Latina interpretatione et commentariis. Curarunt Io. Henricus Leichius et Io. Iacobus Reiskius..., VII Constantin, Gleditschius, 1754, page 397. Fisi Sarban në Kaukaz në shekullin e 10-të është regjistruar gjithashtu nga një gjeograf arab . The early medieval Balkans: a critical survey from the sixth to the late twelfth century, John Van Antwerp Fine, University of Michigan Press, 1991, page 56.

 Migrimi i serbëve të bardhë në Ballkan 
parapamje|222x222px| Vendndodhjet e Serbisë së Bardhë dhe Kroacisë së Bardhë në shekullin e 6-të (rreth vitit 560), sipas librit të Francis Dvornikut.
parapamje|200x200px| Serbia e Dervanit (Serbia e Bardhë), shek. 7
Sipas De Administrando Imperio (  ), shkruar nga perandori bizantin Konstandini VII (912-959), serbët e kishin origjinën nga " serbët e bardhë " që jetonin në "anën tjetër të Turqisë" (emri i përdorur për Hungarinë ), në zonë që ata e quajtën "Boiki" ( Bohemia ). Serbia e bardhë kufizohej me frankët dhe Kroacinë e bardhë . DAI pretendon se pasi dy vëllezër trashëguan sundimin nga babai i tyre, njëri prej tyre mori gjysmën e njerëzve dhe migroi në Perandorinë Bizantine (dmth në Ballkan ), e cila qeverisej nga perandori Heraklius (610-641). Sava S. Vujić - Bogdan M. Basarić, Severni Srbi (ne)zaboravljeni narod, Beograd, 1998, pages 38-39.  Vladimir Ćorović, Ilustrovana istorija Srba, knjiga prva, Beograd, 2005, page 61. Sipas historianit gjerman Ludwig Albrecht Gebhardi, dy vëllezërit ishin bijtë e Dervanit, dukut (dukës) i Surbit (Sorbëve) . Sava S. Vujić - Bogdan M. Basarić, Severni Srbi (ne)zaboravljeni narod, Beograd, 1998, page 40. Një pjesë tjetër e serbëve të bardhë nuk migruan drejt jugut, por mbetën në rajonin e Elbës . Pasardhësit e këtyre serbëve të bardhë janë serbët e sotëm Luzacianë ( Sorbët ), të cilët ende jetojnë në rajonin e Luzacias (Lužica, Lausitz) të Gjermanisë lindore. Ekzistojnë gjithashtu mendime se të dhënat nga "De administrando imperio" që përshkruan migrimin serb në Ballkan nuk janë të sakta dhe se serbët kanë ardhur në Ballkan nga trojet sllave lindore, së bashku me sllavët e tjerë të jugut .  Nikola Jeremić, Srpska zemlja Bojka, Zemun, 1993, page 33.

Në Ballkan, serbët vendosën fillimisht një zonë afër Selanikut dhe më pas zonën rreth lumenjve Tara, Ibër, Drina dhe Lim (në rajonin kufitar të sotëm të Serbisë, Malit të Zi dhe Bosnjë-Hercegovinës) dhe u bashkuan me fiset tjera përreth sllave të jugut që kishin ardhur.në Ballkan më herët (në shekullin VI) dhe popullsia bizantine e përbërë nga njerëz dhe fise të ndryshme. Me kalimin e kohës, sllavët e jugut u përzien me serbët dhe gjithashtu e përvetësuan emrin serb si të tyren. Sava S. Vujić - Bogdan M. Basarić, Severni Srbi (ne)zaboravljeni narod, Beograd, 1998, page 36. Sima M. Ćirković, SRBI MEĐU EUROPSKIM NARODIMA,(Serbs) 2008. http://www.mo-vrebac-pavlovac.hr/attachments/article/451/Sima%20%C4%86irkovi%C4%87%20SRBI%20ME%C4%90U%20EVROPSKIM%20NARODIMA.pdf #page=26-27

Perandori Konstandini III (641) transferoi një pjesë të sllavëve nga Ballkani (rajoni i Vardarit ) në Azinë e Vogël . Aty këta mërgimtarë themeluan qytetin Gordoservon, emri i të cilit jep bazë për të supozuar se në mesin e themeluesve të tij kishte edhe serbë, dhe njihej edhe me emrat Gordoserbon dhe Servochoria. The Macedonian question: the struggle for southern Serbia, Đoko M. Slijepčević, American Institute for Balkan Affairs, 1958, page 50.

 Teoritë 

 Teoria iraniane 
majtas|parapamje|200x200px| Migrimi hipotetik serb nga Sarmatia
Teoria rreth origjinës iraniane të etnonimit serb supozon se serbët e lashtë nga Kaukazi Verior ( Sarmatia Aziatike ) ishin një fis Sarmat ( Alanian ). Miodrag Milanović, Srpski stari vek, Beograd, 2008, page 81. Më pas, teoria supozon se serbët alanikë u nënshtruan nga hunët në shekullin e 4-të dhe se ata, si pjesë e ushtrisë hunike, migruan në skajin perëndimor të Perandorisë Hunike (në zonën e Evropës Qendrore pranë lumit Elba, i caktuar më vonë  Serbia e Bardhë në atë që tani është Saksonia dhe Turingia ( Gjermania lindore), e regjistruar nga Vibius Sequester si Cervetiis ( Servetiis ). Pas vdekjes së udhëheqësit hunnik Attila (në vitin 453), serbët e Alanëve me sa duket u bënë të pavarur dhe sunduan në lindje të lumit Saale (në Gjermaninë e sotme) mbi popullsinë vendase sllave .    Me kalimin e kohës, ata, argumentohet, u martuan me popullsinë vendase sllave të rajonit,   adoptuan gjuhën sllave dhe ia transferuan emrin sllavëve.   Sipas Tadeusz Sulimirski, ngjarje e ngjashme mund të ndodhte në Serbinë e Ballkanit, të vendosur nga sllavët e ardhur nga veriu dhe që sundoheshin nga serbët tashmë të sllavizuar.  

Kafka të deformuara të njeriut që janë të lidhura me Alanët janë zbuluar gjithashtu në zonën që më vonë u caktua si "Serbia e Bardhë".   Sipas interpretimit indo-evropian, anët e ndryshme të botës përcaktohen me ngjyra të ndryshme, pra, ngjyra e bardhë është një emërtim për perëndimin, ngjyra e zezë për veriun, ngjyra blu ose jeshile për lindjen dhe e kuqe. ngjyra për jugun. Sipas këtij këndvështrimi, Serbia e Bardhë dhe Kroacia e Bardhë u caktuan si Serbia perëndimore dhe Kroacia perëndimore, dhe ndodheshin në perëndim nga disa toka hipotetike që kishin emra të njëjtë dhe që supozohet se ekzistonin në lindje. Relja Novaković, Srbi, Zemun, 1993, page 61.

 Teoria autoktone 
Kjo teori supozon se serbët janë një popull autokton në Ballkan dhe në Podunavle, ku me sa duket kanë jetuar para migrimit historik sllav dhe serb në Ballkan në shekujt VI-VII.  Përkrahësit e kësaj teorie (për shembull Jovan I. Deretić, , Millosh Milojević) pohojnë se serbët ose erdhën në Ballkan shumë kohë përpara shekullit të 7-të ose migrimi serb i shekullit të 7-të në Ballkan ishte vetëm i pjesshëm dhe serbët që, sipas De Administrando Imperio, erdhën nga veriu, u gjetën në Ballkan. serbët e tjerë që tashmë jetonin atje.  Sugjerohet se qyteti antik i Serbinum në Panonia u emërua pas këtyre serbëve hipotetikë autoktonë. Në historiografinë e zakonshme, kjo konsiderohet të jetë një teori e skajshme dhe metodat e përdorura nga përkrahësit e saj shpesh konsiderohen pseudoshkencore . 

 Teoria protosllave 

 Sporoii ishte sipas studiuesit romak lindor Procopius (500–560) emri i vjetër i Antae dhe Sclaveni, dy degë sllave të hershme . Prokopi deklaroi se Sklavenët dhe Antet flisnin të njëjtën gjuhë, por nuk e gjurmuan origjinën e tyre të përbashkët tek Venetët, por tek një popull që ai e quajti "Sporoi".  Ai e mori emrin në greqisht  (“Shpërndaj drithë”), sepse “e kanë populluar vendin me vendbanime të shpërndara”.  Sipas historianit bohem Josef Dobrovský (1753–1829) dhe historianit sllovak Pavel Jozef Šafárik (1795–1861) ishte një korrupsion i serbëve ( serbëve ).  Šafárik mendoi se ishte emri gjenerik më i vjetër i sllavëve. 
 Në mesin e shekullit të 9-të, i ashtuquajturi gjeografi bavarez shkroi se njerëzit me emrin Zeriuani kishin mbretëri aq të madhe saqë të gjithë popujt sllavë e kishin origjinën prej andej (ose prej tyre).  Quaestiones medii aevi, Томови 1-4, Uniwersytet Warszawski. Instytut Historyczny, Polskie Towarzystwo Historyczne. Commission d'histoire médiévale, Éditions de l'Université de Varsovie, 1977, page 31. Sipas një prej interpretimeve, Zeriuani identifikohet me serbët dhe ka mendime se "serb" ishte një emër i vjetër i të gjithë popujve sllavë. Lazo M. Kostić, O srpskom imenu, Srbinje - Novi Sad, 2000, pages 38-39. Megjithatë, sipas opinioneve të tjera, Zeriuani mund të jetë një emër i përdorur për Severianët ose Sarmatianëz në vend të serbëve. Prosvjeta, Том 16, Društvo hrvatskih književnika., 1908, page 216.

 Galeria 

 Shih edhe 
 Sllavo-Serbia
 Serbia e Re (krahinë historike)

 Bibliografia 

 Referime