Deklarata e Pavarësisë së Izraelit

Deklarata e Pavarësisë së Izraelit, zyrtarisht Deklarata e Krijimit të Shtetit të Izraelit (Hebraisht: הכרזה על הקמת מדינת ישראל), u shpall më 14 maj 1948 (5 Iyar 5708) nga David Ben-Gurion, Kreu Ekzekutiv i Organizatës Botërore Sioniste, Kryetar i Agjencisë Hebraike për Palestinën dhe së shpejti do të ishte Kryeministri i parë i Izraelit. Ai deklaroi krijimin e një shteti jehud në Eretz-Israel, i njohur si Shteti i Izraelit, i cili do të hynte në fuqi me përfundimin e mandatit britanik në mesnatën e asaj dite. Ngjarja festohet çdo vit në Izrael si Dita e Pavarësisë, një festë kombëtare në 5 Iyar të çdo viti sipas kalendarit hebraik.

 Prapavija 
Mundësia e një atdheu hebre në Palestinë ishte një synim i organizatave sioniste që nga fundi i shekullit të 19-të. Në vitin 1917, Sekretari i Jashtëm britanik, Arthur Balfour, deklaroi në një letër drejtuar udhëheqësit të komunitetit hebre britanik Walter, Lord Rothschild se:

Qeveria e Madhërisë së Tij e sheh me favor krijimin në Palestinë të një shtëpie kombëtare për popullin hebre dhe do të bëjë përpjekjet më të mira për të lehtësuar arritjen e këtij qëllimi, duke u kuptuar qartë se nuk do të bëhet asgjë që mund të cenojë të drejtat civile dhe fetare të komuniteteve ekzistuese jo-hebreje në Palestinë, ose të drejtave dhe statusit politik që gëzojnë hebrenjtë në çdo vend tjetër.

Nëpërmjet kësaj letre, e cila u bë e njohur si Deklarata e Balfourit, politika e qeverisë britanike miratoi zyrtarisht sionizmin. Pas Luftës së Parë Botërore, Mbretërisë së Bashkuar iu dha një mandat për Palestinën, të cilën e kishte pushtuar nga osmanët gjatë luftës. Në vitin 1937, Komisioni Peel sugjeroi ndarjen e Mandatit të Palestinës në një shtet arab dhe një shtet hebre, megjithëse propozimi u refuzua si i pazbatueshëm nga qeveria dhe ishte të paktën pjesërisht fajtor për rinovimin e kryengritjes arabe të viteve 1936–39.

parapamje|upright|majtas|Plani i ndarjes së OKB-së
Përballë dhunës në rritje pas Luftës së Dytë Botërore, britanikët ia dorëzuan çështjen Kombeve të Bashkuara të themeluara së fundmi. Rezultati ishte Rezoluta 181 (II), një plan për ndarjen e Palestinës në shtete të pavarura arabe dhe hebreje dhe në Regjimin Special Ndërkombëtar për Qytetin e Jerusalemit. Shteti hebre do të merrte rreth 56% të sipërfaqes së territorit të Palestinës, duke përfshirë 82% të popullsisë hebreje, megjithëse do të ndahej nga Jeruzalemi. Plani u pranua nga shumica e popullsisë hebreje, por u refuzua nga shumica e popullsisë arabe. Më 29 nëntor 1947, rezoluta për t'i rekomanduar Mbretërisë së Bashkuar, si fuqi e detyrueshme për Palestinën, dhe të gjithë anëtarëve të tjerë të Kombeve të Bashkuara miratimin dhe zbatimin, në lidhje me qeverinë e ardhshme të Palestinës, të Planit të Ndarjes me Bashkimi Ekonomik u hodh për votim në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara.UNITED NATIONS General Assembly: A/RES/181(II): 29 November 1947: Resolution 181 (II): Future government of Palestine: Retrieved 26 April 2012 

Rezultati ishte 33 me 13 pro rezolutës, me 10 abstenime. Rezoluta 181(II): PJESA I: Kushtetuta e ardhshme dhe qeveria e Palestinës: A. PËRFUNDIMI I MANDATI, NDARJA DHE PAVARËSIA: Klauzola 3 parashikon:

Shtetet e pavarura arabe dhe hebraike dhe regjimi i posaçëm ndërkombëtar për qytetin e Jeruzalemit, ... do të hyjnë në ekzistencë në Palestinë dy muaj pas përfundimit të evakuimit të forcave të armatosura të fuqisë së detyrueshme, por në çdo rast jo më vonë se 1 tetori. 1948.

Vendet arabe (të cilat të gjitha e kishin kundërshtuar planin) propozuan të pyesnin Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë mbi kompetencën e Asamblesë së Përgjithshme për të ndarë një vend, por rezoluta u refuzua.

 Emri 
Shkrimtarët duhej të vendosnin edhe për emrin e shtetit të ri. Eretz Israel, Ever (nga emri Eber), Judea, dhe Zion u sugjeruan të gjitha, ashtu si edhe Ziona, Ivriya dhe Herzliya.Gilbert, M. (1998) Israel: A History, London: Doubleday. p. 187.  Judea dhe Zion u refuzuan sepse, sipas planit të ndarjes, Jeruzalemi (Zion) dhe shumica e maleve të Judesë do të ishin jashtë shtetit të ri. Ben-Gurion parashtroi "Izraelin" dhe ai kaloi me një votim 6–3. Dokumentet zyrtare të publikuara në prill 2013 nga Arkivi Shtetëror i Izraelit tregojnë se disa ditë përpara krijimit të Shtetit të Izraelit në maj 1948, zyrtarët ende po debatonin rreth asaj se si do të quhej vendi i ri në arabisht: Palestinë (فلسطين Filastin), Zion (صهيون Sayoun) ose Izrael (إسرائيل Eesra'il). U bënë dy supozime: "Që një shtet arab do të krijohej së bashku me atë hebre, në përputhje me rezolutën e OKB-së për ndarjen e një viti më parë, dhe se shteti hebre do të përfshinte një pakicë të madhe arabe, ndjenjat e të cilit duhej të merreshin parasysh". Në fund, zyrtarët e refuzuan emrin Palestinë sepse menduan se ky do të ishte emri i shtetit të ri arab dhe mund të shkaktonte ngatërresë, kështu që ata zgjodhën opsionin më të drejtpërdrejtë të Izraelit.

 Ceremonia e deklaratës 
Ceremonia u mbajt në Muzeun e Tel Avivit (sot i njohur si Salla e Pavarësisë), por nuk u publikua gjerësisht pasi kishte frikë se autoritetet britanike mund të përpiqeshin ta parandalonin atë ose se ushtritë arabe mund të pushtonin më herët se sa pritej. Një ftesë u dërgua nga mesazheri në mëngjesin e 14 majit duke u thënë marrësve që të mbërrinin në orën 15:30 dhe ta mbanin të fshehtë ngjarjen. Ngjarja filloi në orën 16:00 (kohë e zgjedhur për të mos shkelur sabbath) dhe u transmetua drejtpërdrejt si transmetimi i parë i radiostacionit të ri Kol Yisrael.Shelley Kleiman-The State of Israel Declares Independence Israel Ministry of Foreign Affairs

Drafti përfundimtar i deklaratës u shtyp në ndërtesën e Fondit Kombëtar Jehud pas miratimit të tij më herët gjatë ditës. Ze'ev Sherf, i cili qëndroi në ndërtesë për të dërguar tekstin, kishte harruar të rregullonte transportin për vete. Në fund, atij iu desh të sinjalizonte një makinë që kalonte dhe t'i kërkonte shoferit (i cili po drejtonte një makinë të marrë hua pa patentë) që ta çonte në ceremoni. Kërkesa e Sherfit fillimisht u refuzua, por ai arriti të bindë shoferin që ta merrte. Makina u ndalua nga një polic për tejkalim shpejtësie gjatë vozitjes nëpër qytet, megjithëse bileta nuk u lëshua pasi u shpjegua se ai po vononte shpalljen e pavarësisë. Sherfi mbërriti në muze në orën 15:59."The throwback museum that echoes independence"  St. Louis Jewish Light, 5 December 2012

Në orën 16:00, Ben-Gurion hapi ceremoninë duke goditur çekanin e tij në tryezë, duke nxitur një interpretim spontan të Hatikvah, së shpejti që do të jetë himni kombëtar i Izraelit, nga 250 të ftuarit. Në murin pas podiumit ishte varur një fotografi e Theodor Herzl, themeluesit të Sionizmit modern, dhe dy flamuj, që më vonë u bënë flamuri zyrtar i Izraelit.

 Nënshkruesit 
parapamje|majtas|Ben Gurion (majtas) duke nënshkruar Deklaratën e Pavarësisë të mbajtur nga Moshe Sharett
Si udhëheqës i Yishuv, David Ben-Gurion ishte personi i parë që nënshkroi. Deklarata duhej të nënshkruhej nga të 37 anëtarët e Moetzet HaAm. Megjithatë, dymbëdhjetë anëtarë nuk mundën të merrnin pjesë, me njëmbëdhjetë prej tyre të bllokuar në Jeruzalemin e rrethuar dhe një jashtë vendit. 25 nënshkruesit e mbetur të pranishëm u thirrën sipas rendit alfabetik për të firmosur, duke lënë hapësira për ata që mungonin. Edhe pse një hapësirë për të ishte lënë midis nënshkrimeve të Eliyahu Dobkin dhe Meir Vilner, Zerach Warhaftig nënshkroi në krye të kolonës tjetër, duke çuar në spekulime se emri i Vilner ishte lënë vetëm për ta izoluar atë, ose për të theksuar se edhe një komunist kishte ra dakord me deklaratën. Megjithatë, Warhaftig më vonë e mohoi këtë, duke deklaruar se atij i ishte lënë një hapësirë (pasi ai ishte një nga nënshkruesit e bllokuar në Jerusalem) ku një formë hebraike e emrit të tij do të ishte përshtatur sipas alfabetit, por ai këmbënguli që të nënshkruante me emrin e tij aktual, kështu që si për të nderuar kujtimin e babait të tij dhe kështu u zhvendos me dy hapësira. Ai dhe Vilner do të ishin nënshkruesit e fundit të mbijetuar dhe mbetën të afërt për pjesën tjetër të jetës së tyre. Nga nënshkruesit, dy ishin gra (Golda Meir dhe Rachel Cohen-Kagan).

Kur Herzl Rosenblum, një gazetar, u thirr për të nënshkruar, Ben-Gurion e udhëzoi atë të firmoste me emrin Herzl Vardi, emri i tij i stilolapsit, pasi donte më shumë emra hebraikë në dokument. Edhe pse Rosenblum pranoi kërkesën e Ben-Gurion dhe ndryshoi ligjërisht emrin e tij në Vardi, ai më vonë pranoi se ishte penduar që nuk nënshkroi si Rosenblum. Disa nënshkrues të tjerë më vonë hodhën emrat e tyre të hebraizuar, duke përfshirë Meir Argov (Grabovsky), Peretz Bernstein (then Fritz Bernstein), Avraham Granot (Granovsky), Avraham Nissan (Katznelson), Moshe Kol (Kolodny), Yehuda Leib Maimon (Fishman), Golda Meir (Meyerson/Myerson), Pinchas Rosen (Felix Rosenblueth) dhe Moshe Sharett (Shertok). Nënshkrues të tjerë shtuan prekjet e tyre, duke përfshirë Saadia Kobashin e cila shtoi frazën "HaLevy", duke iu referuar fisit të Levit.For this reason we congregated  Iton Tel Aviv, 23 April 2004

Pasi Sharett, i fundit nga nënshkruesit, kishte vënë emrin e tij në letër, publiku u ngrit përsëri dhe Orkestra Filarmonike e Izraelit luajti "Hatikvah". Ben-Gurion e mbylli ngjarjen me fjalët "Shteti i Izraelit u krijua! Ky takim u shty!"One Day that Shook the world  The Jerusalem Post, 30 April 1998, by Elli Wohlgelernter

 Referime 

Izrael
Kategoria:Dokumentet e vitit 1948
Kategoria:Sionizmi
Kategoria:Historia e Izraelit