Vitore

Vitore (  trajta e shquar: Vitorja  , edhe Gjarpni i Vatrës, Gjarpni i Shtëpisë, Bolla e Shtëpisë ose Ora e Shtëpisë ) është një gjarpër hyjnor shtëpiak ( gjarpër ose bollë ) në mitologjinë dhe folklorin shqiptar, i lidhur me fatin e njeriut, fatin e mirë dhe shpirtrat e paraardhësve. ; ; ; ; ; . Në besimet popullore gjarpri i shtëpisë është i lidhur ngushtë me kultin e vatrës ( vatër ) dhe konsiderohet veçanërisht si mbrojtës i familjes dhe i shtëpisë. ; .

 Etimologjia 
Emri Vitore është analizuar si i ardhur nga shqipja  >  >  /  , " tezgjah ", pra do të thotë "një tjerrës, një grua që tjerr", që lidhet me thurjen e fatit . 

Termat shqip gjarpën/gjarpër ( e shquar. : gjarp(ë)ni / gjarp(ë)ri ) dhe bollë (përf.: bolla ) kanë kuptimin 'gjarpër, gjarpër', vatër (përf.: vatra ) do të thotë 'vatër' dhe shtëpi . /shpi (përf.: shtëpia/shpia ) do të thotë 'shtëpi'.

 Besimet 
Gjarpri është një totem kafshë i shqiptarëve, veçanërisht në veri.   Besimi i personifikimit të shpirtrave të paraardhësve në gjarpërinjtë e shtëpisë është transmetuar që nga kohërat parahistorike. Kulti i përhapur i gjarprit tek shqiptarët lidhet me besimet ilire . 

Vitorja zakonisht përshkruhet si një gjarpër i vogël, shumëngjyrësh dhe me brirë të artë. Megjithatë, në disa tradita Vitorja përshkruhet edhe si një plakë, një figurë mitologjike e ngjashme me Nënën e Vatrës . Vitorja identifikohet edhe me Fatian në folklorin e jugut dhe Ora në folklorin e Shqipërisë qendrore dhe veriore. ; ; .

Si gjarpër, kur Vitorja banon në muret e një shtëpie, besohet se sjell fat, kështu që banorët e trajtojnë me shumë respekt. Pëshpëritja e saj lajmëron ngjarje të rëndësishme për familjen. Vdekja e gjarprit të shtëpisë sjell fat të keq, madje edhe zhdukjen e familjes.    Gjarpri i shtëpisë thuhet se rrëshqet rreth shtëpisë duke shënuar territorin që ruan. 
Kategoria:Mitologji shqiptare
Kategoria:Vetitë CS1: Burime në shqip (sq)
Kategoria:Vetitë CS1: Burime në sllovenisht (sl)