Hiati

Në fonologji, hiati ose diereza përshkruan shfaqjen e dy tingujve të veçantë zanorë në rrokjet ngjitur pa bashkëtingëllore ndërmjetëse. Kur dy tinguj zanoresh ndodhen afër njëri-tjetrit si pjesë e një rrokjeje të vetme, rezultati quhet diftong.

 Shfaqja 
Disa gjuhë nuk kanë diftonge, përveç ndonjëherë në të folur të shpejtë, ose kanë një numër të kufizuar diftongesh, por edhe sekuenca të shumta zanoresh që nuk mund të formojnë diftongje dhe për këtë arsye shfaqet hiati. Ky është rasti i gjuhës japoneze, nuosu, bantu si suahili dhe lakota.

 Shmangia 
Shumë gjuhë nuk lejojnë ose kufizojnë ndërprerjen dhe e shmangin atë duke fshirë ose asimiluar zanoren ose duke shtuar një bashkëtingëllore shtesë mes dy zanoreve.

 Epenteza 
Një bashkëtingëllore mund të shtohet midis këtyre dy zanoreve (epenteza) për ta shmangur hiatin. Kjo është më së shpeshti një gjysmëzanore ose një bashkëtingëllore glotale, por mund të përdoren gjithashtu të gjitha llojet e bashkëtingëlloreve të tjera, në varësi të gjuhës dhe cilësisë së dy zanoreve ngjitur. Për shembull, disa dialekte jo-rotike të anglishtes shpesh fusin  për të shmangur hiatin pas zanoreve jo të larta të fjalës fundore ose herë pas here morfemë-fundore."Voice and Speech in the Theatre"

 Tkurrja 
Në poezinë greke dhe latine, hiati përgjithësisht shmanget, megjithëse te shumë autorë ndodh sipas rregullave të caktuara, me shkallë të ndryshme të licencës poetike. Hiati mund të shmanget nga elizioni i një zanoreje fundore, herë pas here prodelizion (elizioni i zanores fillestare), sinizeza (shqiptimi i dy zanoreve si një pa ndryshim në drejtshkrim) ose tkurrje të tilla si αει->ᾷ.

 Shënimi 

 Diereza 
Në holandisht dhe frëngjisht, e dyta nga dy zanoret në hiat shënohet me një shenjë diakritike (ose ) nëse përndryshe ai kombinim mund të interpretohej si diftong ose si një nga zanoret e pazëshme. Shembuj janë fjala holandeze poëzie ("poezi") dhe fjala franceze ambiguë (forma femërore e ambigu, "e paqartë"). Megjithatë, ndonjëherë shihet ende në huazime si naive dhe Noël dhe në emrat e përveçëm Zoë dhe Chloë.diaeresis: December 9, 1998. The Mavens' Word of the Day. Random House.Umlauts in English?. General Questions. Straight Dope Message Board.

 Korrigjimi 
Korrigjimi është të shkurtuarit e një zanoreje të gjatë përpara një zanoreje të shkurtër në hiat.

 Shiko edhe 

 Diftongu
 Elizioni

 Referime 

 Leximi më tej 

Kategoria:Zanore
Kategoria:Fonetikë