Virakoça

Virakoça (i njohur si Wiraqocha, Huiracocha ; Keçua: Wiraqucha ) është hyu i madh krijues në mitologjinë para-inkase dhe inkase në rajonin e Andeve të Amerikës së Jugut.

Termi më i gjatë Tiksivirakoça ( T'iqsi Wiraqocha ), Kon Tiksi Virakoça ("Con" = " Zot ") Alphons Stübel, Max Uhle: Die Ruinenstätte von Tiahuanaco im Hochlande des alten Perú: Eine kulturgeschichtliche Studie auf Grund selbständiger Aufnahmen. Hiersemann, Leipzig 1892, Zweiter Teil, p. 55 (digi.ub.uni-heidelberg.de). gjendet shpesh, ose herë pas here Kon-Tiki Viracocha. Emërtime të tjera janë "krijuesi", Viracochan Pachayachicachan, Alphons Stübel, Max Uhle: Die Ruinenstätte von Tiahuanaco im Hochlande des alten Perú: Eine kulturgeschichtliche Studie auf Grund selbständiger Aufnahmen. Hiersemann, Leipzig 1892, Zweiter Teil, p. 55 (digi.ub.uni-heidelberg.de). Viracocha Pachayachachi Mathieu Viau-Courville: Spatial configuration in Tiwanaku art. A review of stone carved imagery and staff gods Boletín del Museo Chileno de Arte Precolombino, Vol. 19, No. 2 (2014), p. 16 ose Pachayachachic ("mësues i botës"). Alphons Stübel, Max Uhle: Die Ruinenstätte von Tiahuanaco im Hochlande des alten Perú: Eine kulturgeschichtliche Studie auf Grund selbständiger Aufnahmen. Hiersemann, Leipzig 1892, Zweiter Teil, p. 55 (digi.ub.uni-heidelberg.de).

Për inkat, kulti i Virakoçës ishte më i rëndësishëm se kulti i diellit. Alphons Stübel, Max Uhle: Die Ruinenstätte von Tiahuanaco im Hochlande des alten Perú: Eine kulturgeschichtliche Studie auf Grund selbständiger Aufnahmen. Hiersemann, Leipzig 1892, Zweiter Teil, p. 56 (digi.ub.uni-heidelberg.de). Virakoça ishte hyjnia më e rëndësishme në panteonin e Inkave Jean-Pierre Protzen: Inca Architecture and Construction at Ollantaytambo. Oxford University Press, New York 1993, p. 8. dhe shihej si krijuesi i të gjitha gjërave, ose substanca nga e cila krijohen të gjitha gjërat, duke qenë gjithashtu ngushtësisht e lidhur me detin. :56 Virakoça u pasua menjëherë prej Intit, Dielli. Jean-Pierre Protzen: Inca Architecture and Construction at Ollantaytambo. Oxford University Press, New York 1993, p. 8.

Virakoça krijoi Gjithësinë, diellin, hënën dhe yjet, kohën (duke urdhëruar diellin të lëvizë mbi qiell)  dhe vetë qytetërimin. Virakoça adhurohej si zot i diellit dhe i stuhive. Ai paraqitej duke veshur diellin si kurorë, me rrufe në duar dhe lotë që i rridhnin nga sytë si shi. Në përputhje me kozmogoninë e Inkave, Virakoça mund të përthithet tek Saturni, "zoti i vjetër", krijuesi i kohës ose "deus faber" (krijuesi i perëndisë), që korrespondon me planetin e dukshëm me shëtitjen më të gjatë rreth diellit.