Vetrani

Vetrani (vdiq rreth vitit 356) ishte një ushtarak romak, burrë shteti dhe bashkë-Perandor, me origjinë ilire nga provinca e Moezisë (në Serbinë moderne). Edward Gibbon, The Decline and Fall of the Roman Empire, (The Modern Library, 1932), ch. XVIII., p. 589, note 75

 Biografia 
Vetranio lindi në provincën romake të Moesia nga prindër të ulët, diku në fund të shekullit të 3-të. Profesionet e tij të hershme nuk dihen, por është evidente se shumë herët në rininë e tij iu bashkua ushtrisë. Gibbon, Ibid, note Ndonëse i pashkolluar, Vetranio u ngrit me shpejtësi përmes gradave nga errësira, duke u ngritur përfundimisht nga Konstansi në guvernator të Ilirisë . Ai e mbajti këtë komandë për një periudhë shumë të gjatë kohore dhe në kohën e vdekjes së Konstansit (janar 350) konsiderohej një oficer me popullaritet dhe përvojë. Pas vrasjes së Konstansit nga uzurpatori Magnentius, Konstantina, motra e Konstansit dhe e bija e Kostandinit të Madh i kërkuan Vetranit të moshuar që të merrte ngjyrën e purpurt, gjë që ai bëri më 1 mars. Chronicon Paschale, s.a. 350 Ajo me shumë gjasa mendoi se Vetranio mund të mbronte familjen e saj dhe veten kundër uzurpatorit, dhe thjesht shpresonte të siguronte besnikërinë e tij, megjithëse Edward Gibbon vlerëson ambicien e saj tejet të paskrupullt për skemën, duke sugjeruar motive të interesuara nga ana e saj. Gibbon, p. 589 Në çdo rast, Konstanci II u përfshi më pas në një luftë të rrezikshme me Shapurin II, mbretin e Perandorisë Sasaniane . Konstantina mund të ketë dyshuar në zgjidhjen e vëllait të saj.

Vetranio pranoi vjollcën dhe monedhat u prenë në emër të tij, duke treguar titullin e Augustit (perandorit të plotë), në vend të Cezarit, dhe monedhat tregonin se ai priste të sundonte për pesë vjet dhe shpresonte për dhjetë.  Konstanci fillimisht nuk ishte i prirur të pranonte zgjedhjen e perandorit ilir, por ky i fundit shpejt u bashkua me çështjen e Magnentit dhe të dy paraqitën një front të bashkuar kundër Konstandit II në ambasadën e tyre në oborrin e tij në Heraklea në Thrakë, ku ai kishte ardhur nga lufta persiane . Ata i ofruan atij titullin e vjetër në Perandori dhe Magnentius i propozoi të martohej me vajzën e tij Konstancit, i cili vetë të martohej me motrën e perandorit Constantia . Por ata kërkuan që perandori të linte armët dhe të ratifikonte pretendimet e tyre ndaj provincave perëndimore. Constancius, gjoja i frymëzuar nga babai i tij Konstandini në një vegim nate, e refuzoi me indinjatë ofertën. Gibbon, p. 590

Megjithatë, Constancius synoi të fshehë armiqësinë e tij ndaj Vetranios dhe, ndërsa përçmoi negociatat me Magnentius, pranoi në mënyrë të paqartë pretendimet dhe titullin e tij (Vetranio), duke dashur ta pajtonte atë me kauzën e tij për luftën kundër Magnentius. Sipas Philostorgius, Konstanci i dërgoi Vetranios një diademë, duke njohur kështu statusin e tij si perandor. Philostorgius, Church History Chap. 22: "As soon as he received intelligence of these matters, Constantius sent the crown forthwith to Veteranis, confirming to him by this act his title of king."  Iliri i lëkundur e pranoi afrimin, duke u bashkuar sërish me shtëpinë e Kostandinit. Konstanci u takua me Vetranion ose në Naissus, ose Sirmium, ose në Serdica, për të bashkuar forcat e tyre për luftën. Gibbon, p. 591, note 78. Gibbon favors the latter.

Constancius për momentin hodhi maskimin. Më 25 dhjetor, Consularia Constantinopolitana, s.a. 351. në një skenë të sajuar nga oficerët e ushtrisë së Vetranio-s të prirur mirë ndaj Konstanciusit, të dy perandorët ngritën një gjykatë për t'iu drejtuar legjioneve të mbledhura; Konstanci ia doli, me anë të një fjalimi të fortë, në të cilin thirri lavditë e shtëpisë së Kostandinit I, që legjionet ilire ta shpallin atë perandor të vetëm. Vetranio u hodh në tokë dhe i kërkoi mëshirë Konstancit. Perandori e ngriti butësisht për dore gjeneralin e moshuar, duke e nderuar me emrin e babait dhe i dha falje të menjëhershme.

Më vonë ai u shkarkua në paqe. Megjithëse u pushua nga komanda e tij, ai u lejua të jetonte pjesën e mbetur të viteve të tij si qytetar privat me një pension shtetëror në Prusa ad Olympum, Bitini . Ai jetoi edhe gjashtë vjet të tjera, duke vdekur në lumturi të thjeshtë. Gibbon, p. 592 Thuhet se ai i kishte rekomanduar Konstancit si mikun e tij, gjatë pensionit të lumtur në Brusa, që paqja të mund të sigurohej vetëm në një stacion privat. Gibbon, p. 592

 Shih edhe 
 Iliria
 Prefektura e Ilirikut
 Lista e perandorëve ilirë
 Lista e personaliteteve ilire

 Literatura 


 Referime 

Kategoria:Perandorë ilirë
Kategoria:Vdekje - Vitet 350
Kategoria:Perandorë romakë
Kategoria:Lindje - Shekulli III