Landes

Category:Articles with short description
Category:Short description is different from Wikidata
Category:Pages using infobox settlement with bad settlement type

Landes ( ; Gaskon dhe Ocitanisht: Lanas [ˈlanəs] ; Baskisht: Landak ; Shqip: Landak/Landes  ) është një departament në rajonin Akuitania e Re, Franca Jugperëndimore, me një vijë të gjatë bregdetare në Oqeanin Atlantik në perëndim. Kufizohet me Gersin në lindje, Pirenejtë Atlantikë, në jug, Oltin-dhe-Garonën në veri-lindje dhe Zhirondën në veri. Kufizohet gjithashtu me Oqeanin Atlantik në perëndim. I vendosur në bregun e Atlantikut, ai kishte një popullsi prej 413,690 banorësh në vitin 2019. Populations légales 2019: 40 Landes, INSEE Prefektura e saj është Mont-de-Marsan .

Departamenti është departamenti i dytë më i madh në Francë dhe mbulon Pyllin e Landesit . Në sipërfaqen e përgjithshme, është më i madh se Qipro dhe më i vogël se Brunei . Pjesa jugperëndimore e departamentit është pjesë e bashkimit më të gjerë të Biarritz dhe Bajonë përtej kufirit të Pirenejve Atlantikë.

 Historia 
Landaku është një nga 83 departamentet origjinale që u krijuan gjatë Revolucionit Francez më 4 mars 1790. Ai u krijua nga pjesë të provincave të Gujenës dhe Gaskonjës .

Gjatë pjesës së parë të shekullit të 19-të, pjesë të mëdha të departamentit ishin të mbuluara me gropa të drenazhuara dobët (Frëngjisht: lande ) që është origjina e emrit të saj. Bimësia mbulonte tokë të pasur dhe digjej periodikisht, duke lënë kullota të shkëlqyera për delet, të cilat rreth vitit 1850 mendohet të kenë patur një popullsi nga 900,000 deri në 1,000,000 krerë në këtë zonë. Delet menaxhoheshin nga barinj të cilët lëviznin në këmbë dhe u bënë të aftë në mbulimin e largësive të mëdha të mbështetura në këtë mënyrë. Shumica e deleve u larguan gjatë gjysmës së dytë të shekullit të nëntëmbëdhjetë kur zhvillimi sistematik i plantacioneve të mëdha me pisha transformoi peizazhin dhe ekonominë vendore.

Një nga qytetarët më të famshëm të Landesit ishte ekonomisti francez i shekullit të 19- të Frédéric Bastiat .

Novelisti fitues i çmimit Nobel François Mauriac i vendosi romanet e tij në Landes.

 Gjeografia 
Landaku është pjesë e rajonit të Nouvelle-Aquitaine . Me një sipërfaqe që shtrihet mbi më shumë se 9000 km 2, Landesi është, pas Zhirondës, departamenti i dytë më i madh i territorit metropolitan francez .

Është i mirënjohur për plazhin Côte d'Argent, i cili është më i gjati në Evropë dhe tërheq shumë surfistë në Mimizan dhe Soorts-Hossegor çdo vit. Ajo është gjithashtu shtëpia e një kështjellë të quajtur Château de Gaujacq që u ndërtua në 1686.

 Demografia 
Zhvillimi i popullsisë që nga viti 1801:

 Qytetet kryesore 
Komuna më e populluar është Mont-de-Marsan, prefektura. Që nga viti 2019, ka 5 komuna me më shumë se 10,000 banorë: Populations légales 2019: 40 Landes, INSEE
KomunaEmri në shqip Popullsia (2019) Mont-de-MarsanMali i Marsanit 29807 DaxDaxi 20,843 BiscarrosseBiskarosa 13,947 Saint-Paul-lès-DaxShën Pali mbë Dax 13,381 TarnosTarnosi 12634

 Ekonomia 

 Bujqësia 
Landaku është i njohur për pyllin e tij të madh me pisha, e cila është lënda e parë për industrinë e drurit dhe rrëshirës në rajon. Pylli u mboll në fillim të shekullit të nëntëmbëdhjetë për të parandaluar erozionin e tokës ranore të rajonit nga deti.

 Turizmi 
Landesi është i famshëm për vendpushimet e tij bregdetare dhe pikat natyrore, të tilla si:

 Referencat 

Kategoria:Departamentet e Akuitania e Re
Kategoria:Vetitë CS1: Burime në frëngjisht (fr)
Kategoria:Koordinatat në Wikidata