Gjidhënia

Gjidhënia është procesi me të cilin qumështi i gjirit të njeriut i ushqehet një fëmije. Qumështi i gjirit mund të jetë nga gjiri, ose mund të nxirret me dorë ose të pompohet dhe t'i ushqehet foshnjës. Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) rekomandon që gjidhënia të fillojë brenda orës së parë të jetës së foshnjës dhe të vazhdojë aq shpesh dhe aq sa dëshiron fëmija. Organizatat shëndetësore, duke përfshirë OBSH-në, rekomandojnë gjidhënien ekskluzivisht për gjashtë muaj. Kjo do të thotë se zakonisht nuk jepen ushqime apo pije të tjera, përveç vitaminës D.Breastfeeding OBSH rekomandon gjidhënien ekskluzivisht për 6 muajt e parë të jetës, e ndjekur nga vazhdimi i gjidhënies me ushqime të përshtatshme plotësuese deri në 2 vjet e më tej. Nga 135 milionë foshnjat e lindura çdo vit, vetëm 42% ushqehen me gji brenda orës së parë të jetës, vetëm 38% e nënave praktikojnë gjidhënien gjatë gjashtë muajve të parë dhe 58% e nënave vazhdojnë të ushqehen me gji deri në moshën dy vjeçare dhe përtej.

Gjidhënia ka një sërë përfitimesh si për nënën ashtu edhe për foshnjën, të cilat formulës së foshnjës i mungojnë. Rritja e ushqyerjes me gji në nivele pothuajse universale në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme mund të parandalojë afërsisht 820,000 vdekje të fëmijëve nën moshën pesë vjeç në vit. Gjidhënia ul rrezikun e infeksioneve të traktit respirator, infeksioneve të veshit, sindromës së vdekjes së papritur të foshnjave (SIDS) dhe diarresë për foshnjën, si në vendet në zhvillim ashtu edhe në ato të zhvilluara. Përfitime të tjera janë propozuar për të. përfshijnë rreziqe më të ulëta të astmës, alergjive ushqimore dhe diabetit. Gjidhënia gjithashtu mund të përmirësojë zhvillimin njohës dhe të ulë rrezikun e mbipeshës në moshën madhore.

Përfitimet për nënën përfshijnë më pak humbje gjaku pas lindjes, tkurrje më të mirë të mitrës dhe ulje të rrezikut të depresionit pas lindjes. Gjidhënia vonon kthimin e menstruacioneve dhe në rrethana shumë specifike, fertilitetin, një fenomen i njohur si amenorrea laktacionale. Përfitimet afatgjata për nënën përfshijnë uljen e rrezikut të kancerit të gjirit, sëmundjeve kardiovaskulare, diabetit, sindromës metabolike dhe artriti reumatoid. Gjidhënia është më pak e shtrenjtë se formula për foshnjat, por ndikimi i tij në aftësinë e nënave për të fituar të ardhura zakonisht nuk faktorizohet në llogaritjet që krahasojnë dy mënyra të të ushqyerit.

Ushqyerja mund të zgjasë deri në 30–45 minuta secila ndërsa furnizimi me qumësht zhvillohet dhe foshnja mëson modelin Thith-Gëlltitje-Frymë. Megjithatë, ndërsa furnizimi me qumësht rritet dhe foshnja bëhet më efikase në të ushqyer, kohëzgjatja e ushqimit mund të shkurtohet. Fëmijët më të rritur mund të ushqehen më rrallë. Kur gjidhënia e drejtpërdrejtë nuk është e mundur, shprehja ose pompimi për të zbrazur gjinjtë mund t'i ndihmojë nënat të shmangin kanalet e mbyllura të qumështit dhe infeksionin e gjirit, të ruajnë furnizimin e tyre me qumësht, të zgjidhin ënjtjen dhe të sigurojnë qumësht për t'i ushqyer foshnjës së tyre më vonë. Kushtet mjekësore që nuk lejojnë gjidhënien janë të rralla. Nënat që marrin barna të caktuara rekreative nuk duhet të ushqehen me gji, megjithatë, shumica e barnave janë të pajtueshme me gjidhënien. Provat aktuale tregojnë se nuk ka gjasa që COVID-19 të mund të transmetohet nëpërmjet qumështit të gjirit. Pirja e duhanit dhe konsumimi i sasive të kufizuara të alkoolit dhe/ose kafes nuk janë arsye për të shmangur gjidhënien.

Referime


Kategoria:Ushqyerja e foshnjës