Romulus

Romulus ishte themeluesi legjendar dhe mbreti i parë i Romës. Tradita të ndryshme ia atribuojnë Romulus dhe bashkëkohësve të tij themelimin e shumë prej institucioneve më të vjetra ligjore, politike, fetare dhe sociale të Romës. Megjithëse shumë nga këto tradita përfshijnë elemente të folklorit dhe nuk është e qartë se deri në çfarë mase një figurë historike qëndron në themel të Romulus të ngjashëm me Zotin, ngjarjet dhe institucionet që i atribuoheshin atij ishin qendrore në mitet që rrethonin origjinën dhe traditat kulturore të Romës.

Tradita
Mitet në lidhje me Romulin përfshijnë disa episode dhe figura të dallueshme, duke përfshirë lindjen dhe rininë e mrekullueshme të Romulit dhe vëllait të tij binjak, Remit; Vrasja e Remusit dhe themelimi i Romës; Përdhunimi i Grave Sabine dhe lufta e mëpasshme me Sabinët; një periudhë sundimi të përbashkët me Titus Tatius; themelimi i institucioneve të ndryshme romake; vdekja ose apoteoza e Romulus dhe pasardhja e Numa Pompilius.

Remi dhe Romuli

Sipas politeizmit romak, Romulus dhe Remus ishin bijtë e Rhea Silvia nga perëndia Mars. Gjyshi i tyre nga nëna ishte Numitor, mbreti i ligjshëm i Alba Longa, nëpërmjet të cilit binjakët erdhën nga heroi trojan Aeneas dhe Latinus, mbreti i Latium.

Para lindjes së binjakëve, froni i Numitorit ishte uzurpuar nga vëllai i tij, Amulius, i cili vrau djalin ose djemtë e Numitorit dhe e dënoi Rhea Silvian me virgjëri të përhershme duke e shenjtëruar një Vestal.Tit Livi, Historia e Romës i. 3.Dionisi i Halikarnasit, Roman Antiquities i. 76. Kur Rhea mbeti shtatzënë, ajo pohoi se ishte vizituar nga perëndia Mars. Amulius e burgosi atë dhe pas lindjes së binjakëve, urdhëroi që ata të hidheshin në Tiber. Por duke qenë se lumi ishte fryrë nga shiu, shërbëtorët e ngarkuar me asgjësimin e foshnjave nuk mund të arrinin në brigjet e tij, dhe kështu ekspozuan binjakët nën një pemë fiku në këmbët e kodrës Palatine.Dionysius, i. 77–79.

Në tregimin tradicional, një ujkonjë u ndodhi binjakëve dhe i thithi ato derisa u gjetën nga bariu i mbretit, Faustulus, dhe gruaja e tij, Acca Larentia. Pasi u përfshi në një konflikt midis ndjekësve të Amulius dhe atyre të gjyshit të tyre Numitor, Faustulus u tregoi atyre prejardhjen e tyre. Me ndihmën e miqve të tyre, ata e joshën Amulius në një pritë dhe e vranë, duke e rikthyer në fron gjyshin e tyre.Livy, i. 3–6.Dionysius, i. 79–83. Princat pastaj u nisën për të krijuar një qytet të tyren.

Ata u kthyen në kodrat me pamje nga Tiberi, vendi ku ishin ekspozuar si foshnja. Ata nuk mund të bien dakord se cila kodër duhet të strehojë qytetin e ri. Kur një ogur për të zgjidhur mosmarrëveshjen nuk arriti të sigurojë një tregues të qartë, konflikti u përshkallëzua dhe Romulus ose një nga ndjekësit e tij vrau Remusin.Dionysius, i. 85–87. Në një variant të legjendës, agurët favorizuan Romulus, i cili vazhdoi të lëronte një brazdë katrore rreth kodrës Palatine për të përcaktuar muret e qytetit të ardhshëm. Kur Remus kërceu me tallje mbi "muret" për të treguar se sa të papërshtatshëm ishin kundër pushtuesve, Romulus e goditi atë me zemërim. Në një variant tjetër, Remus u vra gjatë një përleshjeje, së bashku me Faustulus.

Themelimi i qytetit
Themelimi i Romës përkujtohej çdo vit më 21 Prill, me festën e Parilia. Akti i parë i Romulus ishte të fortonte Palatinën, gjatë së cilës ai bëri një flijim për perënditë. Ai përcaktoi kufijtë e qytetit me një brazdë të cilën e lëroi, bëri një sakrificë tjetër dhe me ndjekësit e tij u vu në punë për ndërtimin e vetë qytetit.Livy, i. 7.Dionysius, i. 88. Romulus kërkoi pëlqimin e popullit për t'u bërë mbreti i tyre. Me ndihmën e Numitorit, ai iu drejtua atyre dhe mori miratimin e tyre. Romulus e pranoi kurorën pasi sakrifikoi dhe iu lut Jupiterit, dhe pasi mori shenja të favorshme.Dionysius, ii. 3–6.

Romulus e ndau popullsinë në tre fise, të njohura si Ramnes, Titienses, and Luceres, për qëllime taksash dhe ushtarake. Çdo fis kryesohej nga një zyrtar i njohur si tribunë, dhe më tej ndahej në dhjetë kurie, ose reparte, secila kryesohej nga një zyrtar i njohur si kurio. Romulus gjithashtu ndau një pjesë të tokës për çdo repart, për të mirën e njerëzve.Dionysius, ii. 7.Varro Reatinus, On the Latin Language v. 81, 89. Asgjë nuk dihet për mënyrën e taksimit të fiseve dhe kurieve, por për taksën ushtarake, çdo curia ishte përgjegjëse për sigurimin e njëqind ushtarësh këmbësorë, një njësi e njohur si century, dhe dhjetë kalorës. Kështu, çdo fis romulean siguroi rreth një mijë këmbësorë dhe një shekull kalorës; treqind kalorësit u bënë të njohur si Celeres, "i shpejtë" dhe formuan truprojën mbretërore.Livy, i. 13, 15.Dionysius, ii. 13.

Duke zgjedhur njëqind burra nga familjet kryesore, Romulus themeloi senatin romak. Këta burra ai i quajti patres, etërit e qytetit; pasardhësit e tyre u bënë të njohur si "patricians", duke formuar një nga dy klasat kryesore shoqërore në Romë. Klasa tjetër, e njohur si "plebët" ose "plebejanë", përbëhej nga shërbëtorët, të liruarit, të arratisurit që kërkuan azil në Romë, ata të kapur në luftë dhe të tjerë të cilëve iu dha shtetësia romake me kalimin e kohës.Livy, i. 9.Dionysius, ii. 8, 12, 13.

Për të inkurajuar rritjen e qytetit, Romulus e shpalli të jashtëligjshme vrasjen e foshnjave dhe krijoi një azil për të arratisurit në Kodrën Kapitolinë. Këtu të lirët dhe skllevërit mund të kërkonin mbrojtje dhe të kërkonin shtetësinë romake.Livy, i. 8.Dionysius, ii. 15.

Shënime

Citate

Bibliografia

Cook, John Granger (2018), Empty Tomb, Apotheosis, Resurrection, p. 263.
Hyden, Marc (2020), Romulus: The Legend of Rome's Founding Father, Pen and Sword History, ISBN 9781526783172. 

Burime të lashta

Dionisi i Halikarnasit, Roman Antiquities i & ii.
Tit Livi, Historia e Romës i–v.

Lexim shtesë

Carandini, Andrea (2011). Rome: Day One. Princeton, N.J: Princeton University Press. .
Forsythe, Gary (2005). A Critical History of Early Rome: From Prehistory to the First Punic War. Berkeley: University of California Press. .

Kategoria:Romakë
Kategoria:Mbretër
Kategoria:Mbretëria Romake
Kategoria:Shekulli VIII p.e.s.
Kategoria:Mitologji romake