Sinopi

Sinop, i njohur historikisht si Sinope (greqisht: Σινώπη, romanizuar: Sinōpē), është një qytet në Istëmin e İnce Burun (İnceburun, Kepi Ince), pranë Kepit të Sinopës (Sinop Burnu, Kepi Boztepe, Boztepe Burnu) ndodhet në skajin më verior të anës turke të bregut të Detit të Zi, në rajonin antik të Paflagonisë, në Turqinë veriore të ditëve të sotme. Qyteti shërben si kryeqyteti i Provincës Sinop.

Historia
260px|parapamje|Pallati i Drejtësisë Sinop
260px|parapamje|Rezidenca e mësuesve në Sinop
Gjatë një periudhe prej afërsisht 2,500 vjetësh, Sinope në kohë të ndryshme është vendosur nga colchis, grekët (në fund të shekujve 7, fundi i 5-të dhe 4-3 para erës sonë), nga romakët në mesin e shekullit të parë p.e.s. dhe nga turkikët duke filluar nga shekulli i 12-të. Në shekujt 19 dhe 20 u vendosën edhe nga muhacir e emigruar nga Ballkani dhe Kaukazi.

Dëshmitë për vendbanimin e Mbretërisë Hitete përgjatë bregut jugor të Detit të Zi mbeten të errëta. Studiuesit në vitet 1940 dhe 50 debatuan nëse "Deti i Madh", i përmendur në pllakat Boghazkoy që përshkruan luftën midis fisit Kizzuwatna dhe Hititëve, mund të nënkuptojë Detin e Zi. Albrecht Goetze argumentoi se hititët nuk kishin arritur kurrë në bregun verior të Detit të Zi, në vend të kësaj duke tërhequr kufirin më verior të Mbretërisë Hitete në jug të vargmalit malor të Anadollit të Veriut. D.S. Hogarth në mënyrë të ngjashme arriti në përfundimin se kufiri verior i hititëve nuk arriti kurrë në breg. Kufiri i Hogarth-it bazohej në shpërndarjen e monumenteve hitite. Disa objekte të gjetura në Sinope besohet të jenë me origjinë hitite.

Kolonia greke e Sinopes (greqisht: Σινώπη, romanizuar: Sinōpē) u themelua nga Jonianët nga qyteti i Miletus.Shih Strabo XII.iii.1 1; Diodorus Siculus, Historical Library 14.31.2; Pseudo-Scymnus 995-96; Eusebius, Chronographia  631/30 BCE; See also Doonan, Sinop Landscapes p. 71 for details of archaeological research Sinope lëshoi monedhat e veta, themeloi koloni dhe i dha emrin e saj një pigmenti të kuq të tokës të quajtur sinopia, i cili u minua në Kapadokia për t'u përdorur në të gjithë botën e lashtë. Disa studiues e kanë datuar kolonizimin më të hershëm grek të Sinopës në shekullin e 7-të p.e.s., ndërsa të tjerë kanë propozuar një datë më të hershme në shekullin e 8-të p.e.s.. Ndërkohë që ekzistojnë dëshmi letrare që mbështesin vendbanimet e mëparshme, prova arkeologjike janë gjetur të vendbanimeve greke rreth rajonit të Detit të Zi duke filluar nga fundi i shekullit të 7-të.

Gjenerali romak Lucullus pushtoi Sinopin në vitin 70 p.e.s. dhe Jul Cezari krijoi një koloni romake atje, Colonia Julia Felix, në vitin 47 p.e.s..

Pas ndarjes së Perandorisë Romake në vitin 395, Sinope mbeti me Perandorinë Romake të Lindjes. Historia e saj në periudhën e hershme bizantine është e paqartë, me përjashtim të ngjarjeve të izoluara: ajo u përdor nga Justiniani II si një bazë nga e cila për të zbuluar Cherson, mori pjesë në rebelimin e themës armeniake në vitin 793, ishte vendi i shpalljes së Theofobos si perandor. nga trupat e tij Khurramite në vitin 838, dhe pësoi sulmin e vetëm nga arabët në vitin 858.

Në vitin 1081, qyteti u pushtua nga turqit selxhukë, të cilët gjetën aty një thesar të konsiderueshëm, por Sinopa u rimor shpejt nga Aleksi I Komneni, duke sjellë një periudhë prosperiteti nën dinastinë Komnene. Pas plaçkitjes së Konstandinopojës nga Kryqëzata e Katërt në vitin 1204, ajo u pushtua për Perandorinë e Trebizondit nga David Komneni, derisa turqit selxhukë të Rumit pushtuan qytetin me sukses në vitin 1214. Qyteti u kthye shkurtimisht nën sundimin e Trapezuntit më 1254, por u kthye në kontrollin turk më 1265, ku ka mbetur që atëherë.

Pas vitit 1265, Sinop u bë shtëpia e dy emirateve të njëpasnjëshme të pavarur pas rënies së selxhukëve: Pervâne dhe Jandaridët. Sulltani osman Mehmed II ia hidhëroi Ismailin, emirin e Sinopes në marshimin e tij në Trebizond, dhe e detyroi t'ia dorëzonte qytetin sulltanit në fund të qershorit 1461 pa luftë. Emiri u internua në Filipopolis (Plovdivi i sotëm) në Trakinë veriore.

Ibn Batuta e vizitoi qytetin dhe qëndroi rreth dyzet ditë. Ai vuri në dukje se ishte "një qytet i shkëlqyer që ndërthur fortifikimin me zbukurimin."

Në fund të shekullit të 19-të dhe në fillim të shekullit të 20-të, Sinop ishte pjesë e Vilajetit Kastamonu të Perandorisë Osmane.

Gjeografia
Sinop ndodhet në një kep në pikën më të ngushtë të Detit të Zi. Ajo ka dy porte dhe ndodhet përgjatë bregut jugor të Detit të Zi, pranë vendkalimit më të shkurtër për në Krime. Terreni malor aty pranë është i gjelbër dhe i shquar për lëndën e drurit.

Klima
Sinopi ka një klimë të lagësht subtropikale (Köppen: Cfa, Trewartha: Cf).

Sinop ka vera të ngrohta me një mesatare të lartë të ditës prej 26 °C dhe temperaturat rrallë i kalojnë 30 °C. Dimrat janë të freskët dhe të lagësht, mesatarja për shkurt është pak më poshtë se 7 °C. Reshjet e borës janë të rastësishme nga dhjetori deri në mars, ndonjëherë duke zgjatur një ose dy javë.

Galeria

Referime

Kategoria:Vende arkeologjike të lashta greke në Turqi
Kategoria:Kolonitë greke në Anadoll
Kategoria:Kolonitë greke në Detin e Zi
Kategoria:Qytete në Turqi
Kategoria:Vendbanime në Provincën Sinop
Kategoria:Qytete dhe qyteza romake në Turqi