Transnistria

Transnistria, zyrtarisht Republika e Moldavisë Pridnestroviane (PMR), është një shtet shkëputës i panjohur që njihet ndërkombëtarisht si pjesë e Moldavisë. Transnistria kontrollon pjesën më të madhe të brezit të ngushtë të tokës midis lumit Dniestër dhe kufirit moldavo-ukrainas, si dhe një pjesë të tokës në anën tjetër të bregut të lumit. Kryeqyteti dhe qyteti më i madh i saj është Tiraspol. Transnistria është njohur vetëm nga tre shtete të tjera separatiste të panjohura ose pjesërisht të njohura: Abkhazia, Artsakh dhe Osetia e Jugut. Transnistria është caktuar zyrtarisht nga Republika e Moldavisë si Njësitë Administrativo-Territoriale të Bregut të Majtë të Dniestër (rumanisht: Unitățile Administrativ-Teritoriale din stînga Nistrului) ose si Stînga Nistrului ("Bregu i majtë i Dniestër"). Në mars 2022, Asambleja Parlamentare e Këshillit të Evropës miratoi një rezolutë që përcakton territorin si nën pushtimin ushtarak nga Rusia.

Origjina e rajonit mund të gjurmohet në Republikën Socialiste Sovjetike Autonome Moldaviane, e cila u formua në 1924 brenda SSR-së së Ukrainës. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Bashkimi Sovjetik mori pjesë të RSS të Moldavisë, e cila u shpërbë, dhe të Mbretërisë së Besarabisë së Rumanisë për të formuar Republikën Socialiste Sovjetike Moldaviane në vitin 1940. Historia aktuale e rajonit daton në vitin 1990, gjatë shpërbërjes së Bashkimi Sovjetik, kur Republika Socialiste Sovjetike Moldaviane Pridnestroviane u krijua me shpresën se do të mbetej brenda Bashkimit Sovjetik nëse Moldavia kërkon bashkimin me Rumaninë ose pavarësinë, kjo e fundit ndodhi në gusht 1991. Pak më pas, filloi një konflikt ushtarak midis dy palëve në mars 1992 dhe përfundoi me një armëpushim në korrik të atij viti.

Si pjesë e marrëveshjes së armëpushimit, një Komision i Përbashkët i Kontrollit trepalësh (Rusi, Moldavi, Transnistria) mbikëqyr rregullimet e sigurisë në zonën e çmilitarizuar, që përfshin 20 lokalitete në të dy anët e lumit. [citim i nevojshëm] Edhe pse armëpushimi është mbajtur, statusi politik i territorit mbetet i pazgjidhur: Transnistria është një republikë presidenciale e panjohur, por de facto e pavarur me qeverinë e saj, parlamentin, ushtrinë, policinë, sistemin postar, monedhën dhe regjistrimin e automjeteve. Autoritetet e saj kanë miratuar një kushtetutë, flamur, himn kombëtar dhe stemë. Pas një marrëveshjeje të vitit 2005 midis Moldavisë dhe Ukrainës, të gjitha kompanitë transnistriane që kërkojnë të eksportojnë mallra përmes kufirit ukrainas duhet të regjistrohen në autoritetet moldave. Kjo marrëveshje u zbatua pasi Misioni i Asistencës Kufitare të Bashkimit Evropian në Moldavi dhe Ukrainë (EUBAM) hyri në fuqi në 2005. Shumica e Transnistriasve kanë nënshtetësi moldave, por shumë kanë gjithashtu shtetësi ruse, rumune ose ukrainase. Grupet kryesore etnike janë rusët, moldavët/rumunët dhe ukrainasit.

Transnistria, së bashku me Abkhazinë, Osetinë e Jugut dhe Artsakhun, është një zonë "konflikti i ngrirë" post-sovjetik. Këto 4 shtete pjesërisht të njohura ose të panjohura mbajnë marrëdhënie miqësore me njëra-tjetrën dhe përbëjnë Komunitetin për Demokraci dhe të Drejtat e Kombeve.

 Shiko edhe 

 Referime 

Kategoria:Vende
Kategoria:Moldavi
Kategoria:Transnistri