Sëmundja e gurëve veshka

Sëmundja e gurëve në veshka, e njohur ndryshe edhe si nefrolithiasis ose urolithiasis, është një sëmundje (kristalopati) ku një material i fortë (i ngjashëm me gurin) zhvillohet në traktin urinar. 

Gurët në veshka zakonisht formohen në veshka dhe e lënë trupin përmes rrjedhjes së urinës. Një gurë i vogël në veshka mund të kalojë pa shkaktuar simptoma ose probleme, por nëse një gur rritet më shumë se , ai mund të shkaktojë bllokim të ureterit, që rezulton në dhimbje të mprehta dhe të forta në pjesën e poshtme të shpinës ose në bark.  

Gurët ne veshka mund te shkaktojnë gjithashtu gjak në urinë, të vjella dhe urinim të dhimbshëm. Rreth gjysma e njerëzve që kanë pasur gurë në veshka janë të predispozuar të kenë një tjetër brenda dhjetë viteve duke qenë se guri në veshka mund të rikrijohet.   

Disa nga simptomat e gurëve në veshka janë: dhimbje therëse në regjionin lumbar (kolika renale), mpirje të anësive inferiore, të përziera, të vjella, gjendje febrile (temperaturë), hematuri.

 Simptomat 
parapamje|Skicë që tregon vendndodhjen tipike të dhimbjes: nga poshtë brinjës deri pak mbi legen.
Simptoma krzesore e gurëve në veshka është dhimbja e fortë, e herëpashershme, e cila përhapet prej ijeve anësore drejt kofshës së brendshme.  Kjo dhimbje, e njohur si kolika renale, përshkruhet shpeshherë si dhimbja më e fortë e ndjerë ndonjëherë. Kolika renale e shkaktuar prej gurëve në veshka shoqërohet me urgjencë urinare, shqetësim (mungesë qetësie), urinim të shpeshtë, gjak në urinë, djersitje, të përziera dhe të vjella. Zakonisht shfaqet me valë që zgjasin 20 deri në 60 minuta, të shkaktuara nga kontraktimet e vazhdueshme të ureterit gjatë përpjekjes për të nxjerrë gurin.

Lidhja embrionale midis traktit urinar, sistemit gjenital dhe traktit gastrointestinal është baza e shpërndarjes së dhimbjes drejt gonadave, si edhe e të përzierave dhe të vjellave që janë të zakonshme në urolitiazë. Pas bllokimit të rrjedhjes së urinës nëpër një ose të dy ureterët, mund të vërehen azotemia postrenale (rritje e produkteve azotike si ure, kreatininë në gjak) dhe hidronefroza (zgjerim dhe ënjtje e legenit renal nga akumulimi i urinës që nuk kalon dot poshtë).

Dhimbja në kuadrantin e poshtëm të majtë ndonjëherë mund të ngatërrohet me divertikulitin dhe vendndodhja e saktë e dhimbjes mund të jetë e vështirë të përcaktohet.

 Epidemologjia dhe historia 
Gurët në veshka janë njohur si sëmundje që në lashtësi, me përshkrime kirurgjie për heqjen e tyre që datojnë që në vitin 600 p.e.s. nga Sushruta në Indi. Sot, rreth 1–15% e popullsisë prekën gjatë jetës nga kjo sëmundje. Në vitin 2015 u raportuan mbi 22 milionë raste dhe rreth 16 mijë vdekje. Që nga vitet 1970, rastet janë shtuar sidomos në vendet perëndimore, duke prekur më shpesh meshkujt sesa femrat. 

Prevalenca dhe incidenca po rriten globalisht, duke mbetur një sfidë për pacientët dhe sistemet shëndetësore, ndërsa studimet epidemiologjike synojnë të kuptojnë faktorët e rrezikut që ndikojnë në zhvillimin e gurëve.

 Parandalimi dhe trajtimi 
Për të prekurit nga gurët në veshka, pirja e lëngjeve, sidomos e ujit, ndihmon në parandalim. Nëse kjo nuk mjafton, mjeku mund të përshkruajë ilaçe si diuretikë, citrat ose allopurinol. Duhet shmangur pijet e gazuara me acid fosforik (cola). Gurët pa simptoma nuk kërkojnë trajtim. Kur ka dhimbje, përdoren fillimisht qetësues. Gurët më të mëdhenj mund të ndihmohen me ilaçe si tamsulosina ose të hiqen me procedura speciale kirurgjikale (ESWT, litotripsi me lazer, ose nefrolitotomi perkutane).

 Referime  

Kategoria:Patologji
Kategoria:Sëmundje dhe çrregullime