Habilitimi

Habilitimi () është një kualifikim i kërkuar për të kryer mësimdhënie universitare të pavarur dhe për të fituar gradën profesor në shumë vende evropiane. Pavarësisht ndryshimeve të zbatuara në sistemet evropiane të arsimit të lartë si pasojë e Procesit të Bolonjës, aftësimi është kualifikimi më i lartë i lëshuar përmes procesit të një provimi universitar dhe mbetet një koncept thelbësor i karrierës shkencore në këto vende. 

 Etimologjia 
Termi habilitim rrjedh nga  latine mesjetare , që do të thotë "të bësh të përshtatshëm, të përshtatësh", nga Latinishtja klasike habilis "i përshtatshëm, i duhur, i aftë". Shkalla është paraqitur në Gjermani në shekullin XVII (  ).  Fillimisht, habilitimi ishte sinonim i kualifikimit të doktoratës . Termi u bë sinonim i kualifikimit pas doktoratës në Gjermani në shekullin XIX "kur mbajtja e një doktorature nuk dukej më si e mjaftueshme për të garantuar një transferim të aftë të njohurive tek brezi i ardhshëm". Christian Fleck, Sociology in Austria, Palgrave Macmillan, 2015. Më pas, u bë normale në sistemin universitar gjerman të shkruheshin dy teza doktorature: teza e inaugurimit (), duke përfunduar një kurs studimi; dhe teza e habilitimit (), e cila hap rrugën për gradën e profesorit. Carl Brockelmann, History of the Arabic Written Tradition, Volume 1, BRILL, 2016, p. vii.

Shkalla e habilitimit jepet pas një tezë të habilitimit bazuar në një studimi të pavarur, e cila rishikohet dhe mbrohet me sukses para një komisioni akademik në një proces të ngjashëm me atë të një disertacioni doktorature . Në disa vende, një diplomë e aftësimit është një kualifikim formal i kërkuar për të mësuar dhe ekzaminuar në mënyrë të pavarur një lëndë të caktuar në nivelin universitar.

 Prevalenca 
Kualifikimet e habilitimit ekzistojnë ose ekzistonin në:

 Belgjikë (pjesa që flet frëngjisht: Agrégation de l'enseignement supérieur, deri në 2010)
 Brazil ( livre-docência )
 Francë ( Habilitation diriger des recherches, "akreditim për të mbikëqyrur kërkimin", shkurtuar HDR)
 Zvicra (PD dhe/ose Dr. habil. )
 Gjermani (Priv -Doz. dhe/ose Dr.Habil. )
 Luksemburgu ( autorizimi à diriger des recherches, "autorizimi për të mbikëqyrur kërkimin", ose ADR)
 Poloni (dr. Hab., Doktor habilitowany)
 Austria (ish Univ. -Doz., Tani Priv. -Doz. )
 Egjipt (العالمية Ālimiyya/Al-Azhar)
 Danimarka (dr. Mjek./Shkencore./fil. )
 Itali (Abilitazione Scientifica nazionale, që nga viti 2012)
 Bullgaria (Docent)
 Portugali (Agregação)
 Rumania (abilitare)
 Çekia (doc., Docent)
 Finlandë (Dosentti/Docent)
 Serbia (Docent)
 Sllovakia (Docent)
 Suedi (Docent)
 Hungari (Dr. habil )
 Letonia (Dr. habil. )
 Sllovenia (Docent)
 Greqia (υφηγεσία, υφηγητής), u shfuqizua në 1983
 Armenia, Azerbajxhani, Lituania (Habil dr.; Aktualisht i shfuqizuar dhe nuk është dhënë më, por ata që kanë fituar diplomën më herët do ta përdorin atë për tërë jetën)
 Moldavia
 Bjellorusia ( Доктар навук, Łacinka : Doktar navuk)
 Rusia, Kirgistani, Kazakistani, Uzbekistani, Ukraina ( Доктор наук - Doktor nauk, Doktor i Shkencave) 

 Shiko gjithashtu 
 Docenti
 Doktorati
 Doktor Shkence
 Doktor i Filozofisë

 Literatura 
 A short description of PhD and Habilitation at the Free University of Berlin, Germany
 Education in Austria at the European Education Directory
 Germany tries to break its Habilitation Habit article in the science magazin of the AAAS
 Habilitation procedure at the Technical University of Munich, Germany
 Higher Education in Hungary at the Encyclopædia Britannica
 Habilitation in Romania 

 Referime