Republika kuvendore

Republika kuvendore është një republikë që funksionon sipas një sistemi kuvendor të qeverisjes ku dega ekzekutive (qeveria) e merr legjitimitetin e saj dhe i përgjigjet legjislativit (kuvendit). Ekzistojnë një sërë variacionesh të republikave kuvendore. Shumica kanë një diferencim të qartë midis kreut të qeverisë dhe kreut të shtetit, me kreun e qeverisë që mban pushtetin real, njëlloj si monarkitë kushtetuese (megjithatë në disa vende kreu i shtetit, pavarësisht nëse sistemi i vendit është një republikë kuvendore apo një monarki kushtetuese, ka 'pushtet rezervë' të dhëna për t'i përdorur sipas gjykimit të tyre, në mënyrë që të veprojë si një 'arbitër' jopartiak i procesit politik dhe të sigurojë që kushtetuta e vendit të respektohet).  Disa kanë kombinuar rolet e kreut të shtetit dhe kreut të qeverisë, njësoj si sistemet presidenciale, por me një varësi nga pushteti kuvendor.

Për rastin e parë të përmendur më sipër, forma e marrëveshjes së degës ekzekutive është e dallueshme nga shumica e qeverive të tjera dhe republikave gjysmë-presidenciale që ndajnë kreun e shtetit (zakonisht i caktuar si "president") nga kreu i qeverisë (zakonisht i caktuar si " kryeministër", "kryeministër" ose "kancelar") dhe i nënshtrohen këtij të fundit besimit të kuvendit dhe një qëndrimi të butë në detyrë, ndërkohë që kreut të shtetit i mungon varësia dhe investimi i njërës prej tyre me shumicën e pushtetit ekzekutiv.

 Fuqitë 
Ndryshe nga republikat që veprojnë ose nën sistemin presidencial ose sistemin gjysmë-presidencial, kreu i shtetit zakonisht nuk ka kompetenca ekzekutive siç do të kishte një president ekzekutiv (disa mund të kenë 'pushtet rezervë' ose pak më shumë ndikim përtej kësaj), sepse shumë nga këto kompetenca i janë dhënë një kreu të qeverisë (zakonisht i quajtur kryeministër ).   

Megjithatë, në një republikë kuvendore me një kryetar shteti, mandati i të cilit varet nga kuvendi, kreu i qeverisë dhe kreu i shtetit mund të formojnë një zyrë (si në Botsvana, Ishujt Marshall, Nauru dhe Afrikën e Jugut), por presidenti është ende i zgjedhur në të njëjtën mënyrë siç është kryeministri në shumicën e sistemeve të Westminster-it. Kjo zakonisht do të thotë se ata janë liderët e partisë ose koalicionit më të madh të partive në kuvend.

Në disa raste, kreu i shtetit mund t'i jepet ligjërisht kompetenca ekzekutive për të ndërmarrë drejtimin e përditshëm të qeverisë (si në Austri dhe Islandë), por sipas konventës ata ose nuk i përdorin këto kompetenca ose i përdorin ato vetëm për të dhënë efekt. sipas këshillës së kuvendit ose kreut të qeverisë. Prandaj, disa republika kuvendore mund të shihen se ndjekin sistemin gjysmë-presidencial, por që funksionojnë nën një sistem kuvendor.

 Zhvillimi historik 
Në mënyrë tipike, republikat kuvendore janë shtete që më parë ishin monarki kushtetuese me sistem kuvendor, me pozitën e kreut të shtetit që i jepej një monarku. 

Pas humbjes së Napoleonit III në Luftën Franko-Prusiane, Franca u bë përsëri një republikë - Republika e Tretë Franceze - në 1870. Presidenti i Republikës së Tretë kishte dukshëm më pak kompetenca ekzekutive se sa ato të dy republikave të mëparshme. Republika e Tretë zgjati deri në pushtimin e Francës nga Gjermania naziste në vitin 1940. Pas përfundimit të luftës, Republika e Katërt Franceze u krijua në vija të ngjashme në 1946. Republika e Katërt pa një epokë të rritjes së madhe ekonomike në Francë dhe rindërtimit të institucioneve sociale dhe industrisë së vendit pas luftës, dhe luajti një rol të rëndësishëm në zhvillimin e procesit të integrimit evropian, i cili ndryshoi kontinentin përgjithmonë. U bënë disa përpjekje për të forcuar degën ekzekutive të qeverisë për të parandaluar situatën e paqëndrueshme që kishte ekzistuar para luftës, por paqëndrueshmëria mbeti dhe Republika e Katërt pa ndryshime të shpeshta në qeveri - kishte 20 qeveri në dhjetë vjet. Për më tepër, qeveria u tregua e paaftë për të marrë vendime efektive në lidhje me dekolonizimin. Si rezultat, Republika e Katërt u shemb dhe Charles de Gaulle iu dha pushteti për të qeverisur me dekret, i cili më pas u legjitimua me miratimin e një kushtetute të re në një referendum më 28 shtator 1958 që çoi në krijimin e Republikës së Pestë Franceze në 1959.

 Komonuelthi i Kombeve 
Që nga Deklarata e Londrës e 29 Prillit 1949 (vetëm disa javë pasi Irlanda e shpalli veten republikë dhe e përjashtoi veten nga Commonwealth) republikat janë pranuar si anëtarë të Komonuelthit të Kombeve.

Në rastin e shumë republikave në Komonuelthin e Kombeve, ishte e zakonshme që Sovrani, i përfaqësuar më parë nga një Guvernator i Përgjithshëm, të zëvendësohej nga një kryetar shteti jo-ekzekutiv. Ky ishte rasti në Afrikën e Jugut (e cila pushoi së qeni anëtare e Commonwealth menjëherë pasi u bë republikë, dhe më vonë kaloi në një presidencë ekzekutive), Maltë, Trinidad dhe Tobago, Indi, Vanuatu dhe së fundmi Barbados . Në shumë prej këtyre shembujve, Guvernatori i fundit i Përgjithshëm u bë presidenti i parë. I tillë ishte rasti me Sri Lankën dhe Pakistanin .

Shtetet e tjera u bënë republika parlamentare me fitimin e pavarësisë.

 Lista e republikave moderne parlamentare dhe sistemeve përkatëse 
Republika të plota parlamentareShtetiKreu i shtetitKreu i shtetit i zgjedhur ngaStruktura
CameralRepublika Parlamentare e miratuarForma e mëparshme e qeverisëBurimeBajram BegajParliament, by three-fifths majorityNjëdhomësh1991Shteti njëpartiakVjosa OsmaniParlamenti, me dy të tretat e shumicës; me shumicë të thjeshtë, në votimin e tretë, nëse asnjë kandidat nuk arrin shumicën e sipërpërmendur në dy votimet e para.NjëdhomëshKosova e administruar nga OKBAlexander Van der BellenZgjedhje të drejtpërdrejta, me sistem dy raundeshDydhomësh1945Shteti njëpartiak (si pjesë e Gjermanisë naziste, shih Anschluss)Vahagn KhachaturyanParlamenti, me shumicë absoluteNjëdhomësh2018Ndryshuar pas referendumit të vitit 2015.Republikë gjysmë presidencialeMohammed ShahabuddinParliamentNjëdhomësh1991Ishte, më parë, një republikë parlamentare midis 1972 dhe 1975.Sistemi presidencialSandra MasonParlamenti, me shumicë prej dy të tretash nëse nuk ka emërim të përbashkëtDydhomësh2021Monarkia kushtetuese (sfera e Commonwealth)Christian Schmidt
Milorad Dodik
Šefik Džaferović
Željko KomšićZgjedhja e drejtpërdrejtë e kreut kolektiv të shtetit, me votim të parëDydhomësh1991Shteti njëpartiak (pjesë e Jugosllavisë) BullgariaRumen RadevZgjedhje të drejtpërdrejta, me sistem dy raundeshNjëdhomësh1991Shtet njëpartiakTsai Ing-wenZgjedhjet e drejtpërdrejta, nga e para
Nominalisht nga Asambleja KombëtareNjëdhomësh
Sipas neneve shtesë, Juani i Kontrollit pushoi së qeni një dhomë parlamentare në 1993 dhe Asambleja Kombëtare u shpërbë në 2005 duke e lënë Juanin Legjislativ si dhomën e Njëdhomësh. Funksionet e Asamblesë Kombëtare u transferuan në Juan Legjislativ dhe referendumet mbarëkombëtare. Sipas Interpretimit Juan Gjyqësor nr. 76, A do të konsiderohen masivisht Asambleja Kombëtare, Juani Legjislativ dhe Juani i Kontrollit si ekuivalent me parlamentet e kombeve demokratike? lëshuar më 3 maj 1957: Kushtetuta u miratua sipas nxitjes së Dr. Sun Yat-Sen. Përveç Asamblesë Kombëtare, janë krijuar pesë juanë, koncepti i të cilave nuk është realisht analog me sistemin e ndarjes së pushteteve. Asambleja Kombëtare që përfaqëson të gjithë shtetasit ushtron pushtetin politik, Juani Legjislativ është institucioni më i lartë legjislativ i kombit dhe Juani i Kontrollit është institucioni më i lartë monitorues i kombit. Të gjithë ata përbëhen nga përfaqësues ose anëtarë që zgjidhen drejtpërdrejt ose tërthorazi nga populli. Funksionet dhe kompetencat e tyre janë të ngjashme me ato pushtete të rëndësishme që ushtrohen nga parlamentet e kombeve demokratike. Edhe pse disa nga qasjet e tyre për ushtrimin e pushtetit, të tilla si një asamble e rregullt vjetore, kuorumi dhe rezoluta nga shumica nuk janë të njëjta me ato të parlamenteve të kombeve demokratike, Asamblesë Kombëtare, Juanit Legjislativ dhe Juanit të Kontrollit, nga perspektiva e natyrës së statuseve dhe funksioneve të tyre në Kushtetutë, duhet të konsiderohet si ekuivalente me parlamentet e kombeve demokratike.1946Diktatura ushtarake njëpartiake (Kina kontinentale)
Monarkia kushtetuese (Tajvani si pjesë e Perandorisë Japoneze)Nominalisht; Kushtetuta është zëvendësuar pjesërisht nga nene shtesë që parashikojnë një republikë gjysmë presidenciale me zgjedhje të drejtpërdrejta presidenciale dhe një legjislaturë Njëdhomësh. Këta nene shtesë kanë një klauzolë që do t'i përfundojë ato në rast të një rifillimi hipotetik të sundimit të ROC në Kinën kontinentale. KroaciaZoran MilanovićZgjedhje të drejtpërdrejta, me sistem dy raundeshNjëdhomësh2000Republikë gjysmë presidenciale Republika ÇekePetr PavelZgjedhje të drejtpërdrejta, me sistem me dy raunde (që nga viti 2013; më parë parlamenti, me shumicë)Dydhomësh1993Republika Parlamentare (pjesë e Çekosllovakisë) DomenikaSylvanie BurtonParlamenti me shumicëNjëdhomësh1978Shteti i asociuar i Mbretërisë së BashkuarAlar KarisParlamenti, me dy të tretat e shumicësNjëdhomësh1991Estonia ishte më parë një republikë parlamentare midis 1918 dhe 1934 kur sistemi u ndryshua në një Presidenciale të Sistemit, e cila më pas u rrëzua nga një grusht shteti. Në vitin 1938, Estonia miratoi përfundimisht një Presidenciale të Sistemit dhe në qershor 1940 u pushtua ilegalisht nga Bashkimi Sovjetik. U bë përsëri republikë parlamentare në vitin 1990 me zbatimin e një periudhe të ndërmjetme për të rivendosur pavarësinë e plotë, e cila u arrit në vitin 1991.Republikë presidenciale, më pas e pushtuar nga Shteti njëpartiak EtiopiaSahle-Work ZewdeParlamenti, me dy të tretat e shumicësDydhomësh1991Shteti njëpartiak FixhiWiliame KatonivereParlamenti me shumicëNjëdhomësh2014Diktaturë ushtarakeSauli NiinistöZgjedhje të drejtpërdrejta, me sistem dy raundeshNjëdhomësh2000Më parë një republikë gjysmë presidenciale, tani është një republikë parlamentare sipas David Arter, Kryetari i Parë i Politikës në Universitetin Aberdeen. Në "Politikat Skandinave Sot" (Manchester University Press, rishikuar 2008 ISBN 9780719078538), ai citon  Nousiainen, Jaakko (qershor 2001). "Nga gjysmë-presidencializmi në qeverisjen parlamentare: zhvillimet politike dhe kushtetuese në Finlandë". Studime Politike Skandinave. 24 (2): 95–109. doi:10.1111/1467-9477.00048. :  si vijon: "Nuk ka asnjë bazë për epitetin 'semi-presidential'." Konkluzionet e vetë Arterit janë vetëm pak më të nuancuara: "Miratimi i një kushtetute të re më 1 mars 2000 nënkuptonte që Finlanda nuk ishte më një rast i qeverisjes gjysmë-presidenciale, përveçse në kuptimin minimalist të një situate ku një president i zgjedhur nga populli me mandat të caktuar. ekziston përkrah një kryeministri dhe kabineti që janë përgjegjës para parlamentit (Elgie 2004: 317)”. Sipas Kushtetutës finlandeze, presidenti nuk ka mundësi të drejtojë qeverinë pa miratimin e ministrit dhe nuk ka fuqi të shpërndajë parlamentin sipas dëshirës së tij. Finlanda përfaqësohet në fakt nga kryeministri i saj, dhe jo nga presidenti i saj, në Këshillin e Kryetarëve të Shteteve dhe Qeverive të Bashkimit Evropian. Amendamenti kushtetuess i vitit 2012 uli edhe më shumë kompetencat e presidentit. ​ Send feedback Side panels History Saved ContributeRepublikë gjysmë presidencialeSalome ZourabichviliKolegji Zgjedhor (delegatët e parlamentit dhe rajonit), me shumicë absoluteNjëdhomësh2018Republikë gjysmë presidencialeFrank-Walter SteinmeierKonventa Federale (Bundestagu dhe delegatët e shtetit), me shumicë absoluteDy InstitucioneNjëdhomësh 1949Në rastin e ish shteteve të Gjermanisë Perëndimore, duke përfshirë ish-Berlinin Perëndimor, Shteti njëpartiaku i mëparshëm është Gjermania naziste, por në rastin e Landeve të Reja dhe ish-Berlinit Lindor është Gjermania Lindore. Ribashkimi i Gjermanisë u bë më 3 tetor 1990, kur pesë shtetet e rithemeluara të Republikës Demokratike Gjermane (Gjermania Lindore) iu bashkuan Republikës Federale të Gjermanisë dhe Berlini u bashkua në një qytet-shtet të vetëm. Prandaj, kjo datë vlen për Republikën Federale të Gjermanisë së sotme në tërësi, megjithëse zona e ish-Gjermanisë Lindore nuk ishte pjesë e asaj republike parlamentare deri në vitin 1990.Shteti njëpartiak
(Gjermania Naziste)Katerina SakellaropoulouParlamenti me shumicëNjëdhomësh1975Diktaturë ushtarake;
Monarkia kushtetueseKatalin NovákParlamenti me shumicëNjëdhomësh1990Shteti njëpartiak (Republika Popullore e Hungarisë)Guðni Th. JóhannessonZgjedhje të drejtpërdrejta, me votim të parëNjëdhomësh1944Monarkia kushtetuese (në një bashkim personal me Danimarkën)Droupadi MurmuParlamenti dhe legjislatura e shtetit, me votim të menjëhershëm të balotazhitDydhomësh1950Monarkia Kushtetuese (Dominimi Britanik)Abdul Latif RashidParlamenti, me dy të tretat e shumicësNjëdhomëshZyrtarisht Dydhomësh, dhoma e sipërme nuk ka hyrë kurrë në funksione, deri në ditët e sotme.2005Shteti njëpartiakMichael D. HigginsZgjedhje të drejtpërdrejta, me balotazh të menjëhershëmDydhomësh1949Kreu i shtetit ishte i paqartë që nga viti 1936 deri në hyrjen në fuqi të Aktit të Republikës së Irlandës më 18 prill 1949. Një pakicë republikanësh irlandezë pohojnë se Republika Irlandeze e shpallur në 1919 është ende ekzistuese.Deri në vitin 1936: Monarkia Kushtetuese (Dominimi Britanik)
1936–1949: e paqartëIsaac HerzogParlamenti me shumicëNjëdhomësh2001Republikë gjysmë presidencialeSergio MattarellaDelegatët e parlamentit dhe rajonit, me shumicë prej dy të tretave; me shumicë absolute, duke filluar nga votimi i katërt, nëse asnjë kandidat nuk arrin shumicën e sipërpërmendur në tre votimet e para.Dydhomësh1946Monarki kushtetueseKryeministri varet nga besimi i të dyja dhomave të Parlamentit.Edgars RinkēvičsParlamentNjëdhomësh1991Latvia was previously a parliamentary republic between 1921 and 1934 when the then prime minister Kārlis Ulmanis took power in a coup d'état. In June 1940 Latvia was occupied and annexed by the Soviet Union.Republika presidenciale, më pas e pushtuar ngaShteti njëpartiakMichel AounParlamentNjëdhomësh1941Protektorati (mandati francez i Libanit)George VellaParlamenti me shumicëNjëdhomësh1974Monarkia kushtetuese (sfera e Commonwealth))Prithvirajsing RoopunParlamenti me shumicëNjëdhomësh1992Monarkia kushtetuese (sfera e Commonwealth))Maia SanduZgjedhje të drejtpërdrejta, me sistem dy raundesh
(që nga viti 2016; më parë nga parlamenti, me shumicë prej tre të pestat)Njëdhomësh2001Republikë gjysmë presidencialeMilo ĐukanovićZgjedhje të drejtpërdrejta, me sistem dy raundeshNjëdhomësh1992Shtet njëpartiak (Pjesë e Jugosllavisë, dhe pas Serbisë dhe Malit të Zi)Ram Chandra PoudelParlamenti dhe ligjvënësit e shtetitDydhomëshConstitution of Nepal 2008Nën një qeveri kalimtare midis 2006 dhe 2015; kjo qeveri kalimtare ishte përgjegjëse ndaj një Asambleje Kushtetuese të zgjedhur, e cila vendosi të krijojë një republikë në vitin 2008.Monarki kushtetueseStevo PendarovskiZgjedhje të drejtpërdrejta, me sistem dy raundeshNjëdhomësh1991Shtet njëpartiak(pjesë e Jugosllavisë)Arif AlviParlamenti dhe ligjvënësit e shtetit, me votim të menjëhershëm të balotazhitDydhomësh2010Republikë e pavarur nga KuvendiAndrzej DudaZgjedhje të drejtpërdrejta, me shumicëDydhomësh1989Shtet njëpartiak(Republika Popullore e Polonisë)Polonia është identifikuar gjithashtu si një republikë de facto gjysmë-presidenciale pasi Presidenti ushtron një formë qeverisjeje dhe emëron Kryeministrin si kreun e qeverisë. Vendimi më pas i nënshtrohet një votëbesimi parlamentar.Tuimalealiifano Va'aletoa Sualauvi IIParlamentNjëdhomësh1960Territori i Besimit i Zelandës së Re SërbiaAleksandar VučićZgjedhje të drejtpërdrejta, me sistem dy raundeshNjëdhomësh1991Shteti njëpartiak (Pjesë e Jugosllavisë, dhe pas Serbisë dhe Malit të Zi)Tharman ShanmugaratnamZgjedhjet e drejtpërdrejta (që nga viti 1993)Njëdhomësh1965Shteti i MalajzisëZuzana ČaputováZgjedhje të drejtpërdrejta, me sistem me dy raunde (që nga viti 1999; më parë nga parlamenti)Njëdhomësh1993Republika Parlamentare (pjesë e Çekosllovakisë)Nataša Pirc MusarZgjedhje të drejtpërdrejta, me sistem dy raundeshDydhomësh1991Shtet njëpartiak (Pjesë e Jugosllavisë)Hassan Sheikh MohamudParlamentDydhomësh2012Kishte një qeveri tranzitore midis 1991 dhe 2012.Shtet njëpartiakChristine KangalooParlamentDydhomësh1976Monarkia kushtetuese (sfera e Commonwealth))Nikenike VurobaravuKryetarët e parlamentit dhe këshillit të qarqeve, me shumicëNjëdhomësh1980Bashkësi britaniko-franceze (Hebridet e reja)Republikat parlamentare me presidencë ekzekutiveShtetiKreu i ShtetitKreu i shtetit i zgjedhur ngaStruktura
CameralMiratohet republika parlamentare me presidencë ekzekutiveForma e mëparshme e qeverisëBurimeMokgweetsi MasisiParlamenti me shumicëNjëdhomësh1966British protectorate (Bechuanaland Protectorate)Taneti MaamauZgjedhje të drejtpërdrejta, me votim të parëNjëdhomësh1979ProktetoratPas zgjedhjeve të përgjithshme, me të cilat qytetarët zgjedhin anëtarët e Dhomës së Kuvendit, anëtarët zgjedhin nga mesi i tyre "jo më pak se 3 e as më shumë se 4 kandidatë" për presidencën. Asnjë person tjetër nuk mund të kandidojë si kandidat. Qytetarët e Kiribatit më pas zgjedhin presidentin nga radhët e kandidatëve të propozuar me votim të parë. Ishujt MarshallDavid KabuaParlamentDydhomësh1979Territori i Mirëbesimit i OKB-së (pjesë e Territorit të Mirëbesimit të Ishujve të Paqësorit)Russ KunParlamentNjëdhomësh1968Kujdestaria e OKB-së midis Australisë, Zelandës së Re dhe Mbretërisë së Bashkuar. Republika JugafrikaneCyril RamaphosaParlamenti me shumicëDydhomësh1961Monarkia kushtetuese (sfera e Komonuelthit)Ishte një republikë e plotë parlamentare nga 1961–1984; miratoi një presidencë ekzekutive në 1984.Sisteme të pavarura nga asamblaisteShtetiKreu i shtetitKreu i shtetit i zgjedhur ngaStruktura
CameralMiratohet republika e pavarur nga KuvendiForma e mëparshme e qeverisëBurimeFederata MikronezianeWesley SiminaParlamenti me shumicëNjëdhomësh1986Territori i Mirëbesimit i OKB-së (Pjesë e Territorit të Mirëbesimit të Ishujve të Paqësorit)Presidenti ndihmohet nga nënkryetari, të dy të cilët zgjidhen nga Kongresi i FSM nga radhët e anëtarëve të përgjithshëm për të shërbyer për mandate katërvjeçare.. GuajanaIrfaan AliZgjedhje gjysëm të drejtpërdrejta, me votim të paraparëÇdo listë e kandidatëve për Parlament duhet të ketë edhe një kandidat për President, dhe ai që ka më shumë vota, kandidati i tij zgjidhet automatikisht President. (vendet vakante plotësohen nga Parlamenti, me shumicë)Njëdhomësh1980Republikë e plotë parlamentareFrancesco Mussoni
Giacomo SimonciniParlamentNjëdhomësh1291Teokracia (pjesë e Shteteve Papale)Dy krerët kolektivë të shteteve dhe krerët e qeverive, Kapitenët RegentChan SantokhiParlamentNjëdhomësh1987Republikë e plotë parlamentareSistemet drejtueseShtetiKreu i shtetitKreu i shtetit i zgjedhur ngaStruktura CameralRepublika Parlamentare e miratuarForma e mëparshme e qeverisëBurime ZvicraGuy Parmelin
Ignazio Cassis
Ueli Maurer
Simonetta Sommaruga
Alain Berset
Karin Keller-Sutter
Viola AmherdParlamenti me votim shterues në një seancë të përbashkët të të dyja dhomaveDydhomësh1848Konfederata e shteteveKa edhe referendume të iniciuara nga qytetarët

 Lista e ish-republikave parlamentare dhe sistemeve përkatëse 
ShtetiU bë një republikë parlamentareStatusi u ndrishuaU ndrishua nëArsyeja pse u ndrishuaBurimeFull parliamentary republics19201991Republikë gjysmë presidencialeAmendamenti kushtetues Republika e Parë Austriake19201929Republikë gjysmë presidencialeAmendamenti kushtetues Bjellorusia19901994Sistemi presidencialKushtetuta e re u miratua19611963Sistemi presidencialReferendum Burma (sot Myanmar)19481962Diktaturë ushtarakeGrusht shteti Birmanez i vitit 1962 Kili18911924Junta ushtarakeGrusht shteti kilian i vitit 192419251925Sistemi presidencialKushtetuta e re Republika e Kinës19471972 (de facto)Sistemi presidencialKushtetuta e pezulluarDispozitat për krijimin e një republike parlamentare mbeten në Kushtetutë, e cila përgjithësisht është në fuqi, por janë pezulluar nga Nenet Shtesë, të cilat kanë një klauzolë fundi që do t'i përfundojë ato në rast të një rifillimi hipotetik të sundimit të ROC në Kinën kontinentale.1991 (de jure; nominalisht mbetet parlamentar)Republikë gjysmë presidencialeMiratohen nenet shtesë të Kushtetutës Republika e parë Çekosllovake19201939Shtet njëpartiakMarrëveshja e Mynihut Republika e tretë Çekosllovake19451948Republikë parlamentare njëpartiakeGrusht shteti Republika e Katërt Çekosllovake19481989Republikë parlamentare shumëpartiakeRevolucioni KadifeSistemi njëpartiak nën Partinë Komuniste të Çekosllovakisë Republika e Pestë Çekosllovake19891992Shteti u shpërbëDivorci prej kadifeje Shteti i Indonezisë Lindore19461950Shteti u shpërbëU bashkua me Republikën e IndonezisëRepublika e Tretë Franceze18701940Puppet statePushtimi gjerman i Luftës së Dytë Botërore Republika e Katërt Franceze19461958Republikë gjysmë presidencialeKushtetuta e re u miratua19211991Republikë gjysmë presidencialeAmendamenti kushtetues19701980Republikë e pavarur nga KuvendiKushtetuta e re u miratua Republika e dytë Hungareze19461949Shtet njëpartiakKrijimi i Republikës Popullore të Hungarisë19451959Sistemi presidencialRivendoset kushtetuta presidenciale19481996Republikë gjysmë presidencialeAmendamenti kushtetues20082013Sistemi presidencialKushtetuta e re dhe zgjedhjetNjë kryeministër i veçantë ka ekzistuar midis 2008 dhe 2013
Kalimi në një presidencë plotësisht të Sistemit u ligjërua në vitin 2010, por hyri në fuqi vetëm në 2013. Republika e Dytë e Koresë19601961Junta ushtarakeGrusht shteti i 16 majit19361990Sistemi presidencialAmendamenti kushtetues20102021Sistemi presidencialReferendumKushtetuta e Kirgistanit të vitit 2010 prezantoi një sistem parlamentar në vend, ndërsa mbeti një republikë de facto gjysmë-presidenciale, me Presidentin që mbante shumë forma të pushteteve ekzekutive si emërimi i një kryeministri si kreu i qeverisë. Vendimi iu nënshtrua një votëbesimi parlamentar. Republika e Parë Lituaneze19201926Shtet njëpartiakGrusht shteti Lituanez i vitit 1926Në qershor 1940, Lituania u pushtua dhe u aneksua nga Bashkimi Sovjetik.19631966Diktaturë ushtarake
(që çoi në 1979 në Republikën e Dytë Demokratike, presidenciale Nigeriane)Grusht shteti19561958Diktaturë ushtarake1958
Grusht shteti pakistanez197319781977
Grusht shteti pakistanez199719991999
Grusht shteti pakistanez20022003Republikë e pavarur nga KuvendiAmendamenti kushtetues Republika e Dytë Polake19191935Sistemi presidencialKushtetuta e re u miratua Republika e Parë Portugeze19111926Diktaturë ushtarake
që udhëhoqi në 1933

në republikën presidenciale njëpartiake Estado Novo)Grusht shteti i 28 majit Republika e Parë e Filipineve (Republika Malolos)18991901Diktaturë ushtarake
(De facto Kolonia e Shteteve të Bashkuara)Kapja e Emilio Aguinaldo tek forcat amerikane Republika e katërt e Filipineve19731981Republikë gjysmë presidenciale
(de facto Diktaturë ushtarake sipas ligjit ushtarak midis 1972 dhe 1986.)Amendamenti kushtetues Republika e Kongos19601965Diktaturë ushtarake
(De facto Shteti njëpartiak)1965
Grusht shteti kongolez19701979Sistemi kuvendorKrijimi i Zimbabve-RhodezisëTë drejtat politike ishin të kufizuara për pakicën e bardhë19171991Republikë gjysmë presidencialeReferendum19221990Republikë gjysmë presidencialeAmendamenti kushtetuesKishte një kryetar kolektiv shteti me një kryetar të veçantë deri në vitin 1989 Sistemi njëpartiak nën Partinë Komuniste të Bashkimit Sovjetik Republika e Parë Spanjolle18731874Monarki kushtetueseRivendosja e monarkisë Republika e Dytë Spanjolle19311939Shtet njëpartiak
(e cila e shpalli veten monarki kushtetuese në vitin 1947)Grusht shteti19751987Republikë e pavarur nga KuvendiKushtetuta e re u miratua19721978Republikë gjysmë presidencialeKushtetuta e re u miratua Republika Siriane19301958Shteti u shpërbëKrijimi i Republikës së Bashkuar ArabeU bashkua në Republikën e Bashkuar Arabe, e cila funksionoi si një Presidenciale e Sistemit Njëpartiak Republika Arabe Siriane19611963Shtet njëpartiak Sistemi presidencialGrusht shteti sirian i vitit Republika Transvaal18521902Kolonia e Perandorisë BritanikeLufta e Dytë Boer19232018Sistemi presidencialReferendum19631966Shtet njëpartiakPezullimi i kushtetutës19191991Republikë gjysmë presidencialeAmendamenti kushtetues19451953Republikë parlamentare me një presidencë ekzekutiveAmendamenti kushtetuesKishte një kryetar kolektiv të shtetit me një Kryetar të veçantë
Sistemi njëpartiak nën Partinë Komuniste të Jugosllavisë19791979Territori i varurRikthimi në Rodezinë Jugore19801987Sistemi presidencialAmendamenti kushtetuesRepublikat parlamentare me presidencë ekzekutiveShtetiU bë a
parlamentare

republikë

me një ekzekutiv

presidencësStatusi u ndrishuaNdryshuar nëArsyeja pse u ndryshuaBurime19701982Sistemi presidencialAmendamenti kushtetuesPresidenti u zgjodh gjysmë i drejtpërdrejtë me një votim të dyfishtë të njëkohshëm të bazuar në zona zgjedhore, me vendet vakante të mbushura nga Parlamenti; një mocion mosbesimi sjell automatikisht zgjedhje të parakohshme parlamentare. Zgjedhjet presidenciale u bënë plotësisht të drejtpërdrejta dhe të ndara nga zgjedhjet parlamentare të vitit 1982.19642008Sistemi i plotë parlamentarKoalicioni dhe ndarja e pushtetitFillimisht, presidenti u zgjodh gjysmë i drejtpërdrejtë nga një votim i dyfishtë i njëkohshëm i bazuar në zona zgjedhore, me vendet vakante të mbushura nga Parlamenti; një mocion mosbesimi sjell automatikisht ose dorëheqjen e presidentit ose zgjedhje të parakohshme parlamentare. Zgjedhjet presidenciale u bënë plotësisht të drejtpërdrejta në vitin 1969, përfshirë edhe pas një vendi vakant, por orari i tyre mbeti i lidhur me zgjedhjet parlamentare.
Një kryeministër i veçantë ka ekzistuar midis 2008 dhe 2013.19531963Republikë e pavarur nga KuvendiKushtetuta e reSistemi njëpartiak nën Lidhjen e Komunistëve të JugosllavisëSisteme të pavarura nga montimiShtetiU bë një
asamble-

e pavarur

republikëStatusi u NdrishuaNdryshuar nëArsyeja pse u ndryshuaBurime Republika e Par e Ganës19601966Diktatura ushtarake
(Që çoi në Republikën e Dytë plotësisht parlamentare të Ganës)Grusht shteti19851997Republikë e plotë parlamentareAmendamenti kushtetues20032010Amendamenti kushtetues19922000Republikë gjysmë presidencialeAmendamenti kushtetues19621964Shteti u shpërbëKrijimi i Republikës së Bashkuar të TanzanisëU bashkua në Republikën e Bashkuar të Tanzanisë, e cila funksionoi si një Presidenciale e Sistemit Njëpartiak19631980Republik DriektrorialeKushtetuta e re dhe vdekja e Josip Broz TitosSistemi njëpartiak nën Lidhjen e Komunistëve të Jugosllavisë
Ndryshimi në një sistem regjisorial u miratua në vitin 1973, por hyri në fuqi vetëm në 1980.Sistemet Direktoriale19801992—Shpërbërja e JugosllavisëSistemi njëpartiak nën Lidhjen e Komunistëve të Jugosllavisë

 Referime 

 Referime 

Kategoria:Terminologji politike