Qendra Kulturore Atatürk

parapamje|Qendra e Re Kulturore Atatürk afër përfundimit gjatë natës. Kupola qendrore është e dukshme gjatë natës.
Qendra Kulturore Atatürk (Turqisht: Atatürk Kültür Merkezi) i quajtur zakonisht AKM, është një sallë koncertesh, teatër dhe qendër kulturore që shtrihet përgjatë anës lindore të Sheshit Taksim në Beyoğlu, Stamboll. Në vitin 2021, ai u rihap për publikun si një kompleks kulturor më i avancuar pas një periudhe rindërtimi 13-vjeçare.

 Historia 
Dy arkitektë turq, Feridun Kip dhe Rüknettin Güney, propozuan ndërtimin e qendrës më 29 maj 1946 dhe filloi puna për të përpara se financimi të ndalohej në vitin 1953. Në vitin 1956, ndërtimi rifilloi nën drejtimin e arkitektit Hayati Tabanlıoğlu. Ndërtesa, e quajtur fillimisht Pallati i Kulturës së Stambollit, u përfundua në 13 vjet dhe u hap më 12 prill 1969, njëzet e tre vjet pas propozimit fillestar.

Më 27 nëntor 1970, zjarri shpërtheu gjatë shfaqjes së shfaqjes së Arthur Millerit The Crucible (Cadı Kazanı, "Kazani e shtrigës", në turqisht). Ndonëse nuk pati humbje jetësh, disa sende të sjella nga Pallati Topkapı për shfaqjen e Sulltan Murad IV (një kaftan që i përket Sulltanit, një pikturë e tij dhe një Kuran historik) u shkatërruan nga zjarri, burimi i të cilit ishte asnjëherë i identifikuar.

Në qershor 2008, Qendra Kulturore u mbyll për rinovime. Bordi për Mbrojtjen e Pasurisë Kulturore vendosi më 31 dhjetor 2009 që ajo të rinovohej në vendin origjinal dhe më 9 prill 2012 u mbajt tender për kontratën e rinovimit. Rihapja ishte planifikuar për 29 tetor 2013, Dita e Republikës me një buxhet të vlerësuar prej ₺70 milion. Megjithatë, në maj 2013 projekti u ndërpre. Raportet sugjeruan se AKK-ja do të rrënohej si pjesë e planeve të rizhvillimit të Sheshit Taksim dhe Parkut Gezi dhe do të zëvendësohej me një teatër të re opere dhe një xhami.

Gjatë protestave të Parkut Gezi, të cilat filluan më 28 maj 2013, shumë protestues u ngjitën në çatinë e AKM-së gjatë natës. Çatia u evakuua dhe policia pushtoi ndërtesën e zbrazët dhe e ktheu atë në një qendër logjistike. Deri në shkurt të vitit 2015, ishte e qartë se ndërtesa, e cila ishte bosh për shtatë vjet, ishte plaçkitur; instalimet e saj teknike, pajisjet ndriçuese dhe audio si dhe shumë objekte të tjera shiteshin në tregje të përdorura ose në dyqane mbeturinash, edhe pse ndërtesa supozohej se ishte nën mbrojtjen e policisë.

 Kompleksi i Vjetër 
parapamje|Brendësia origjinale e ndërtesës para zjarrit
parapamje|Brendësia origjinale e ndërtesës para zjarrit
AKM origjinale ishte e mbuluar 31,702 m2 dhe kishte një sipërfaqe plani prej 14,606 m2 me një sipërfaqe të përdorshme prej 52,000 m2. Kompleksi përbëhej nga Skena e Madhe, një sallë me një kapacitet prej 1,317 vendesh ku pret Teatrot Shtetërore Turke dhe shfaqjet e Operas dhe Baletit Shtetëror Turk; dhe Salla e Koncerteve, me një kapacitet prej 502 vendesh për koncerte, takime dhe konferenca. Kishte gjithashtu një sallë ekspozite prej 1,200 m2 në holl. Kishte edhe Teatrin e Dhomës me 296 vende, Skenën Aziz Nesin me 190 vende dhe sallën e kinemasë me 206 ulëse.

Deri në vitin 2008, qendra ishte shtëpia e

 Orkestra dhe Kori Simfonik Shtetëror i Stambollit (İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası ve Korosu),
 Ansambli Shtetëror i Muzikës Popullore Moderne të Stambollit (İstanbul Devlet Modern Halk Müziği Topluluğu) dhe
 Kori Shtetëror i Muzikës Klasike Turke të Stambollit (İstanbul Devlet Klasik Türk Müziği Korosu).

Gjatë verës, AKM-ja priti Festivalin e Arteve dhe Kulturës në Stamboll.

 Ndërtesa e Re 
Pasi ishte bosh për dhjetë vjet, më 13 shkurt 2018 filloi puna e rrënimit për ndërtimin e një objekti të ri për të zëvendësuar AKM-në origjinale. Puna përfundoi më 30 maj 2018. Më 10 shkurt 2019, ndërtimi i kompleksit të ri filloi me një ceremoni themelimi ku mori pjesë edhe presidenti Recep Tayyip Erdoğan. Qendra e re Kulturore përbëhet nga pesë seksione me një sipërfaqe totale prej 95,000 m2. Ai përmban një teatër, kinema dhe salla koncertesh, një qendër ekspozite, një sallë konventash, një bibliotekë, një muze, një galeri arti, kafene dhe restorante. Arkitekti ishte Murat Tabanlıoğlu, djali i Hayati Tabanlıoğlu, i cili kishte projektuar AKM-në origjinale. Kostoja e ndërtimit ishte ₺850 milion.

 Referime 

Kategoria:Ndërtesa dhe struktura të përfunduara më 1969
Kategoria:Vende muzikore në Stamboll
Kategoria:Sallat e koncerteve në Stamboll
Kategoria:Shtëpitë e operës në Turqi
Kategoria:Beyoğlu
Kategoria:Zjarre më 1970
Kategoria:Ndërtesa dhe struktura të djegura në Turqi
Kategoria:Ndërtesa dhe struktura të rrënuara në Stamboll
Kategoria:Ndërtesa dhe struktura të prishura më 2018
Kategoria:Teatro të shkatërruar
Kategoria:Mustafa Qemal Ataturku