Shems Tebrizi

Shams-i Tabrīzī (Persisht: شمس تبریزی) ose Shems el-Din Muhammed (1185–1248) ishte një poet persian, i cili vlerësohet si mësuesi shpirtëror i Mevlanës Xheladin Muhammed Belhi, i njohur gjithashtu si Rumi dhe përmendet me nderim të madh në përmbledhjen poetike të Rumit, veçanërisht në Divan-i Shams-i Tabrizi (Veprat e Shamsit të Taerizit). Tradita thotë se Shams i mësoi Rumiut në izolim në Konia për një periudhë prej dyzet ditësh, përpara se të ikte për në Damask. Varri i Shams-i Tabrizī u nominua kohët e fundit për të qenë një sit i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.

Jeta
Sipas Sipah Salar, një besimtar dhe mik i ngushtë i Rumiut, i cili kaloi dyzet ditë me të, Shams ishte djali i Imam Ala el-Din. Në një vepër të titulluar Manāqib al-‘arifīn (Eulogjitë e Gnostikëve), Aflaki emëron një farë ‘Aliu si babai i Shams-i Tabrīzī-t dhe gjyshi i tij si Malikdad. Me sa duket duke i bazuar llogaritjet e tij në Maqālāt (Biseda) të Haxhi Veli Bektashiut, Aflaki sugjeron se Shams mbërriti në Konia në moshën gjashtëdhjetë vjeçare. Megjithatë, studiues të ndryshëm kanë vënë në dyshim besueshmërinë e Aflaki.Virani, Shafique N. The Ismailis in the Middle Ages: A History of Survival, A Search for Salvation (New York: Oxford University Press), 2007, p. 51.

Shams u arsimua në Tabriz dhe ishte nxënës i Baba Kemal el-Din Xhumdi. Para se të takonte Rumiun, me sa duket ai udhëtonte nga një vend në tjetrin duke thurur shporta dhe duke shitur breza për të jetuar.A History of Persian Philosophy, Vol II; M.M. Sharif. Page 824 Megjithë profesionin e tij si endës, Shams mori epitetin e "qëndistarit" (zarduz) në tregime të ndryshme biografike, përfshirë atë të historianit persian Dawlatshah Samarqandi. Megjithatë, ky nuk është profesioni i renditur nga Haxhi Veli Bektashiu në Maqālat dhe ishte më tepër epiteti që i ishte dhënë Imamit Ismaili Shams al-Din Muhammad, i cili punonte si qëndistar ndërsa jetonte në anonimitet në Tabriz. Transferimi i epitetit në biografinë e mentorit të Rumiut sugjeron se biografia e këtij Imami duhet të ketë qenë e njohur për biografët e Shams-i Tabrīzī-t. Megjithatë, nuk dihen ende specifikat se si ndodhi ky transferim.

Vdekja
parapamje|Varri i Shams Tabrizit
parapamje|Varri i Shams Tabrizit
Sipas traditës sufiste bashkëkohore, Shams Tabrizi u zhduk në mënyrë misterioze: disa thonë se ai u vra nga dishepujt e afërt të Mevlanës Xheladin Rumiut, të cilët ishin xhelozë për marrëdhëniet e ngushta midis Rumiut dhe Shamsit, por sipas shumë dëshmive të caktuara, ai u largua nga Konia dhe vdiq në Khoy ku. ai u varros. Sulltan Walad, djali i Rumiut, në mathnawi-n e tij Walad-Nama përmend se Shams u zhduk në mënyrë misterioze nga Konia pa detaje më specifike.

Varri i Shams Tabrizit në Khoy, pranë një monumenti kullë në një park përkujtimor, është nominuar si Qendër e Trashëgimisë Kulturore Botërore nga UNESCO. 3 Timurid Skeletons Discovered near Minaret of Shams-e Tabrizi

 Referime 

Kategoria:Lindje 1185
Kategoria:Vdekje 1248
Kategoria:Sufistë iranianë
Kategoria:Filozofë persianë