Haraçi

Një haraç (angl. tribute, /ˈtrɪbjuːt/; nga latinishtja tributum, "kontribut") është pasuri, shpesh në natyrë, që një palë i jep tjetrit si shenjë nënshtrimi, besnikërie ose respekti. Shtete të ndryshme të lashta kërkonin haraç nga sundimtarët e tokave të cilat shteti i pushtoi ose përndryshe kërcënonte t'i pushtonte. Në rast aleancash, partitë më të vogla mund t'u paguajnë haraç partive më të fuqishme si shenjë besnikërie dhe shpesh për të financuar projekte që do të përfitonin të dyja palët. Për t'u quajtur "haraç" një njohje nga paguesi i nënshtrimit politik ndaj përfituesit zakonisht kërkohet; shumat e mëdha, në thelb paratë e mbrojtjes, të paguara nga perandoria e mëvonshme romake dhe bizantine për popujt barbarë për t'i parandaluar ata të sulmonin territorin perandorak, zakonisht nuk do të quheshin "haraç" pasi Perandoria nuk pranonte asnjë pozicion politik inferior. Pagesat nga një subjekt politik superior ndaj një inferior, të bëra për qëllime të ndryshme, përshkruhen me terma duke përfshirë "subvencionim".

Perandoria e lashtë persiane Achaemenid është një shembull i një perandorie të lashtë haraçi; ai që bënte relativisht pak kërkesa për subjektet e tij jopersianë, përveç pagesës së rregullt të haraçit, që mund të ishte ari, mallra luksi, kafshë, ushtarë ose skllevër. Megjithatë, dështimi për të mbajtur pagesat kishte pasoja të tmerrshme. Relievet në Persepolis tregojnë procesione figurash që mbajnë lloje të ndryshme haraçesh.

Sundimtarët mongolë mesjetarë të Rusisë gjithashtu prisnin vetëm haraç nga shtetet ruse, të cilat vazhduan të qeverisnin veten. Athina mori haraç nga qytetet e tjera të Lidhjes Deliane. Perandoritë e Asirisë, Babilonisë, Carthage dhe Romës kërkonin haraç nga provincat dhe mbretëritë e tyre nënshtetas. Kina e lashtë mori haraç nga shtete të ndryshme si Japonia, Koreja, Vietnami, Kamboxhia, Borneo, Indonezia, Sri Lanka, Nepali, Birmania dhe Azia Qendrore (të listuara këtu). Republika Romake kërkonte haraç në formën e pagesave të barasvlershme me taksat proporcionale të pronës, për qëllime të luftës.

Perandoritë e haraçit janë në kontrast me ato si Perandoria Romake, e cila kontrollonte dhe garnizonte më nga afër territoret e nënshtruara. Një shtet tributar është ai që ruan pozitën e tij politike dhe pavarësinë e tillë që ka vetëm duke paguar haraç. Megjithëse, Republika Romake dhe Perandoria Romake ndonjëherë kontrollonin mbretëritë e klientëve duke i dhënë asaj haraç.

 Shih edhe 
 Haraxh

 Referime 

Kategoria:Diplomaci
Kategoria:Para