Shpani

Shpane apo Shpani () kanë qenë një fis mesjetar arbëror. Ata fillimisht banonin viset e Nikshiqit dhe luginën e lumit Zeta në Malin e Zi të sotëm, ndërkaq ishin të përhapur edhe rreth Shkodrës dhe Pultit.

 Vështrim 
Sipas legjendave popullore, ata ishin fisi më i vjetër në rajon, ndërkohë që ishin në konflikt të shpeshtë edhe me shumë fise të tjera si Macurët apo Bukumirët. Ata zakonisht trajtohen si një nga fiset autoktone josllavë, "ballkanasë të vjetër" që u asimiluan (sllavizuan) në etnosin sllav.  Sllavizimi i shpanjëve dhe fiseve të tjera shqiptare në rajon (Burmazi, Mataruga, Kriçi, etj.) filloi në shekujt VI dhe VII dhe sipas M. Radovanović (2004) përfundoi kur serbët nga rajonet përreth u tërhoqën në malet e Malit të Zi dhe Hercegovinës për shkak të pushtimeve osmane të shekullit të 14-të dhe të 15-të. 

Emri i këtij fisi mendohet se është i lidhur me emrin e Spanjës.  Shpanët ishin një farë mjaft e mëkëmbur, pasuria e të cilëve pasqyrohet në kadastrën e Shkodrës 1416–1417 përmenden shumë Shpan që mbizotëronin në rrethinat e Shkodrës dhe zotëronin toka e fshatra, ndërkohë që korrnin privilegje nga zotërimet veneciane.

Familja e Spanëve, aktive në Shkodër dhe Drivast në fillim të shekullit të 14-të e kishte origjinën nga ky fis. Këtë lidhje e ka përkrahur edhe V. Ćoroviq . Nga emri fisnor rrjedhin toponimet Španjska gradina (në Spuž ) dhe Španjsko katunište në malin Vražegrmac.  Š. Kulišić e ka marrë emrin e tyre nga greqishtja e vjetër , që do të thotë 'lakuriq', që mund të ishte përdorur nga grekët për banorët ilirë të maleve karstike "të zhveshur"; Në mënyrë të ngjashme, emri Pješivci rrjedh nga sllavishtja plješiv që do të thotë 'tullac' dhe mund t'u atribuohej banorëve të atyre maleve "të zhveshur" (në serbokroatisht, demonimi do të ishte ).  Emri i tyre mund të sugjerojë gjithashtu se ata ishin pa mjekër ( Greqishtja e lashtë :  që do të thotë "pa mjekër").  Duke gjykuar nga emri i tyre, familja Spani mund të ketë qenë me origjinë greke;  megjithatë, kjo është konsideruar e diskutueshme.

 Shih edhe 
 Kriçi
 Spanët
 Burmazi
 Mataruga
 Hercegovina
 Fiset shqiptare
 Arbëria Venedikase

 Literatura 









 Referime 

Kategoria:Komunitete shqiptare në Mal të Zi
Kategoria:Hercegovinë