Gjon Balshaj

Ivan Strez Balshiq (serbisht: Јован Стрез Балшић Ivan Strez Balšić) ose Gjon Balsha (fl. 1444–1469) dhe vëllezërit e tij Gjergj Stres Balshaj dhe Gojko Balshaj ishin zotër të Mizias, një zonë bregdetare nga Drini i Bardhë drejt Adriatikut. Vëllezërit ishin anëtarë të familjes Balshaj, e cila më parë mbante Zetën, por tashmë ishte vendosur në fisnikërinë e Arbërisë. Ata morën pjesë në themelimin e Lidhjes së Lezhës, një aleancë e drejtuar nga daja i tyre nga nëna Skënderbeu. Ivani dhe Gojko e mbështetën Skënderbeun derisa ai vdiq në vitin 1468 dhe më pas vazhduan të luftojnë kundër osmanëve së bashku me forcat venedikase. Pas vdekjes së Skënderbeut, Venediku vendosi Gjon Balshën si pasues të Skënderbeut.

 Familja 
Sipas Gjon Muzakës dhe Karl Hopfit, Gjon Balshaj dhe vëllai i tij Gojko ishin fëmijë të Vlajka Kastriotit dhe Stefan Strezit; i cili ishte fëmijë jashtëmartesor i Gjergj I Balshajt. Gopčevi 1914, p. 460: "Bezüglich der Strez herrscht Verwirrung. Hopf macht Ivo und Gojko BalSid zu Söhnen des Stefan Strez, welcher Vlajka Kastriota geheiratet hätte und Sohn des Gjuragj Balšić gewesen wäre, eines Bastards des Gjuragj I."  Sipas Fan Nolit, Ivani kishte dy vëllezër (Gjergji dhe Gojko) të cilët ishin të gjithë fëmijë të Jela Kastriotit  dhe Pavle Balshajt. Të dyja pikëpamjet konfirmojnë se Gojko ishte nipi i Skënderbeut.  Spandouginos-Nicol, p. 96: "Iella, who married Paul Balša"

 Jeta 
Tre vëllezërit Balshaj u bashkuan me Lidhjen e Lezhës, një aleancë arbërore e krijuar nga daja i tyre nga nëna Gjergj Kastrioti Skënderbeu, pasi u takuan në Lezhë më 2 mars 1444. Anëtarët ishin Lekë Zaharia, Pjetër Spani, Lekë Dushmani, Andrea Topia, Gjergj Arianiti, Theodor Muzaka, Stefan Gjurashi, dhe vartësit e tyre. Skënderbeu u zgjodh udhëheqës i saj dhe komandant i përgjithshëm i forcave të saj të armatosura që numëronin gjithsej 8000 luftëtarë. 

Gjoni ishte komandanti i një njësie prej 500 kalorësish të dërguar nga Skënderbeu për të mbështetur Ferdinandin I të Napolit, sundimi i të cilit u kërcënua nga Dinastia e Anzhuinëve, përpara se vetë Skënderbeu të drejtonte një ekspeditë ushtarake në Itali. 

Gjon Balsha u perceptua nga Venediku si pasardhësi i Skënderbeut. Pas vdekjes së Skënderbeut, Gjoni dhe vëllai i tij Gojko Balsha, së bashku me Lekën, Progonin dhe Nikolla Dukagjinin, vazhduan të luftojnë për Venedikun.  Në vitin 1469 Gjoni kërkoi nga Senati venedikas që t'i kthente pasurinë e tij të konfiskuar që përbëhej nga Kalaja e Petrelës, zonjë e "Terra nuova" e Krujës (pozicioni i panjohur), territori midis Krujës dhe Durrësit dhe fshatrat në rajonin e Bushneshit (sot pjesë e Kodër-Thumanës). Venediku në masë të madhe pranoi dëshirat e Gjon Balshës dhe e vendosi atë si pasues të Skënderbeut. 

 Vdekja 
Kronisti venedikas Stefano Magno regjistroi detaje rreth vdekjes së Gjonit. Gjoni këmbënguli që furnizimet me drithëra veneciane për Krujën e rrethuar prej osmanëve mund të transportoheshin përmes territorit të tij vetëm pasi t'i paguhej një licencë vjetore. Guvernatori venedikas i Shkodrës, Leonardo Boldü, e kuptoi se kërkesat e Gjonit mund të kishin pasoja të rënda. Ai mblodhi forcat e përbëra nga milicia venedikase nga Shkodra, të komanduara nga vojvoda e tyre dhe u bashkua me forcat e shumë familjeve fisnike nga Arbëria që ishin besnike të Venedikut. Gjon Balsha përgatiti një pritë në shtëpinë ku u takua me venedikasit, por ata arritën ta vrisnin atë në përleshjen që pasoi dhe ia hodhën kokën jashtë shtëpisë para ndjekësve të tij të habitur. 

 Referime 






 Referime 

Kategoria:Skënderbeu
Kategoria:Familja Balshaj

Kategoria:Historia e Shqipërisë
Kategoria:Historia e Arbërisë