Lunxhëria

Lunxhëria është një rajon në Qarkun e Gjirokastrës, Shqipëri. Është krahinë etnografike së bashku me krahinat fqinje si Kurvelesh, Zagoria, Dropull. Është në periferi të një rajoni më të gjerë etnografik të njohur si Labëria,De Rapper, Gilles. "Better than Muslims, not as good as Greeks". page 6: "Lunxhëri is thus an ‘ethnographic region (krahinë etnografike) surrounded by others, namely Zagori, Pogon, Dropull and Kurvelesh, and a part of the larger ethno-linguistic unit called Labëri." megjithëse popullsia e tij thuhet se është jo-lab.De Rapper, 2008, p. 5: " Its population, however, is said to be ‘non-Lab’... " Shumë prej banorëve të saj vendas preferojnë që Lunxhëria të identifikohet në vend të toskëve, siç janë rajonet fqinje në lindje si Dangëllia dhe Kolonja, sesa Lab; disa studiues në vend të kësaj preferojnë ta shohin Lunxhërinë si një "rajon kalimtar" që është gjuhësisht pjesë e Labërisë (duke përdorur lumin Vjosa si kufi) por kulturalisht pjesë e Toskërisë (duke përdorur Drinon si kufi).Pistric, Eckehard and Dalipaj, Gerda. "Celebrating the Imagined Village: Ways of Organizing and Commenting Local Soundscapes and Social Patterns in South Albanian Feasts". Pages 163-165, 185 Lunxhëria është e banuar kryesisht nga shqiptarët, por ka edhe minoritete arumune.

 Historia 
 Periudha antike dhe mesjetare 
Një numër i vendeve arkeologjike në rajon ndodhen pranë fshatrave moderne Këllez, Dhoksat, Erind si dhe qytetit antik grek të Antigoneas, sot një Park Kombëtar. Rrënojat antike pranë Erindit duket se kanë lidhje me vendbanimet e lashta të "Hekatopedion", "Ongolion" dhe "Eliaion".

Në vitin 1321, një dekret i Perandorit Bizantin i njihte statusin e veçantë fshatit Soucha (sot Suhë), ndërsa popullsia e tij arumune (vllahe) është e përjashtuar nga shërbimi ushtarak.

 Periudha osmane 
Në vitin 1571 shpërtheu një rebelim jetëshkurtër nën Emmanuel Mormoris dhe popullsia vendase ishte në favor të lëvizjes, megjithatë kontrolli osman u rivendos po atë vit.

Në vitet 1630-1653, banorët arumunë të Saraqinishtit mundën të kontribuojnë në themelimin e disa monumenteve ortodokse si kishat e Shën Nikollës, Profetit Elija dhe manastiri aty pranë i Hyjlindëses së Spilait.

Gjatë epokës së konvertimit në islam në shekullin e 18-të, zonat e krishtera shqipfolëse si rajoni i Lunxhërit i rezistuan fuqishëm këtyre përpjekjeve. "Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η ισχυρή αντίσταση που προέβαλαν ορισμένες περιοχές στο έντονο κύμα εξισλαμισμών του 18ου αιώνα, όπως οι περιοχές της Ζαγοριάς (όπου υπάγεται η Κόνσκα και η Σέπερη), της Ρίζας (όπου υπάγεται το Χόρμοβο και η Πρεμετή) και της Λιντζουριάς, μολονότι κατοικούνταν από αλβανόφωνους χριστιανούς."

Në fillim të shekullit të 19-të, udhëtarët austriakë, britanikë dhe francezë që vinin nga Janina në Lunxhëri mendonin se po hynin në një vend tjetër që ndryshonte nga rajonet fqinje greke në zakonet dhe mënyrën e jetesës lokale, ndërsa vunë në dukje se rajoni ishte i banuar nga të krishterë ortodoksë shqipfolës.De Rapper, Gilles. "Better than Muslims, not as good as Greeks", page 9: "By the beginning of the nineteenth century and later on, the British, French and [183] Austrian travellers who visited Lunxhëri, most of them arriving from Ioannina, described the Lunxhots as Albanian-speaking Orthodox Christians, and had the feeling that, starting north of Delvinaki, they were entering another country, although the political border did not exist at the time. Greek was not spoken as it was further south; there was a change in the way of life and manners of the peasants."

 Gjeografia 
Përveç bashkisë Lunxhëri, Lunxhëria tradicionalisht përfshin një rajon më të gjerë që shtrihet nga Hormova në perëndim, Gryka e Suhës në jug, kreshta e malit Lunxhëri në lindje dhe lugina e Drinos në perëndim. Ai përfshin fshatrat e bashkisë Lunxhëri, bashkisë Odrie, komunës Antigonë, Selckës nga bashkia Pogon, Labovës së Kryqit që administrativisht i përket bashkisë Libohovë dhe fshatrave Lekël dhe Hormovë që administrativisht i përkasin rrethit të Tepelenës.  Rajoni ka disa lumenj dhe përrenj: Përroi i Dhoksatit, Perroi i Mingulit, Përroi i Qestoratit, dhe lumi i Nimicës.

 Feja 
200px|parapamje|Kisha ortodokse në Labova e Kryqit
Popullsia është me shumicë të fesë ortodokse, me familjet Labe që janë pakicë muslimane. Familjet e ashtuquajtura “autoktone” janë tërësisht ortodokse, krahas Erindit që është kryesisht musliman.

 Njerëz të shquar 

 Referime 

Kategoria:Krahina shqiptare
Kategoria:Krahina etnografike shqiptare
Kategoria:Gjeografia e Qarkut të Gjirokastrës
Kategoria:Labëria