Qasja e modelit nordik ndaj prostitucionit

Qasja e modelit nordik ndaj prostitucionit,  e njohur dhe si kërkesa përfundimtare,  modeli i barazisë,  neo-abolicionizmi,  dekriminalizimi i pjesshëm,  dhe modeli suedez,  është një qasje ndaj ligjit të prostitucionit .  Edhe pse konsiderohet modeli nordik, është i miratuar vetëm në tre nga vendet nordike dhe nuk ka lidhje me modelin nordik, i cili është një model socio -ekonomik.  Sipas modelit nordik, blerësit e seksit kriminalizohen ndërsa prostitutat janë të dekriminalizuar; zakonisht, prostitutat mund të shesin shërbimet e tyre, por shërbimet ndihmëse të prokurimit, të tilla si pimping, mbajtja e bordellove dhe reklamat e palëve të treta mbeten të paligjshme. Objektivi kryesor i modelit është të zvogëlojë kërkesën për prostitucion duke ndëshkuar blerjen e shërbimeve seksuale në mënyrë që të zvogëlojë vëllimin e industrisë ilegale të seksit në përgjithësi.  

Modeli u krijua për herë të parë në Suedi në 1999 si pjesë e ligjit Kvinnofrid (Akti i Dhunës Kundër Grave). Modeli hyri në fuqi në Norvegji në 2009 si pjesë e Sexkjøpsloven (Ligji për Blerësin e Seksit).  Në vitin 2014, Parlamenti Evropian miratoi një rezolutë jo-detyruese  në favor të modelit nordik, duke u bërë thirrje shteteve anëtare të kriminalizojnë blerjen e prostitucionit dhe duke ofruar mbështetje për viktimat e trafikimit për të dalë nga tregtia e seksit.  Që nga viti 2019, 3 nga 27 shtetet anëtare  kanë miratuar modelin plotësisht ose pjesërisht.    

 Efektshmëria pas zbatimit 

 Suedia 
Në vitin 2008, qeveria suedeze caktoi një komitet hetimor të veçantë të njohur si Komiteti Hetimor për Vlerësimin e Ndalimit kundër Blerjes së Shërbimeve Seksuale të kryesuar nga ish -gjyqtarja e Gjykatës Supreme Anna Skarhed. Qëllimi i tij ishte të vlerësonte sesi ligji kishte ndikuar në industrinë e seksit që nga zbatimi i tij në 1999 deri në 2008. Raporti deklaroi se prostitucioni në rrugë ishte  përgjysmuar; raportoi se në Kopenhagen, Oslo dhe Stokholm, prostitucioni në rrugë ishte në nivele të ngjashme me 1999, por ishte tre herë më i lartë në Kopenhagen dhe Oslo sesa në Stokholm në 2008.  Komiteti  deklaroi se opinioni publik kishte ndryshuar më shumë në krahasim me atë në Danimarkë dhe Norvegji, dhe se 70% e popullsisë ishin në favor të ndalimit të blerjes së shërbimeve seksuale në Suedi.  Komiteti shtoi  se meqënëse  prostitucioni dhe trafikimi janë çështje komplekse që shpesh kryhen në fshehtësi dhe sondazhet shpesh janë të kufizuara, çdo e dhënë duhet të trajtohet me kujdes. 

Komiteti për të Drejtat e Grave dhe Barazinë Gjinore të Bashkimit Evropian deklaroi në 2013 se "Popullsia e prostituar e Suedisë është një e dhjeta e Danimarkës fqinje, ku blerja e seksit është e ligjshme dhe ka një popullsi më të vogël. Ligji ka ndikuar dhe opinionin publik. Në 1996, 45% e grave dhe 20% e burrave ishin pro kriminalizimit të blerësve të seksit meshkuj. Deri në vitin 2008, 79% e grave dhe 60% e burrave ishin në favor të ligjit. Për më tepër, policia suedeze konfirmon se modeli nordik ka pasur një efekt parandalues në trafikimin për shfrytëzim seksual. "  Gjithashtu është raportuar se 12.5% e burrave kërkonin prostituta para zbatimit të ligjit në 1999, ndërsa në 2014 vetëm 7.7% e burrave blenë shërbime seksuale. 

Një raport i vitit 2013 nga qeveria suedeze deklaroi se prostitucioni në rrugë ishte përgjysmuar në 10 vitet e fundit, por reklamat e eskortave ishin rritur nga 304 në 6,965; megjithatë, raporti gjithashtu deklaroi se një rritje në reklama nuk do të thotë domosdoshmërisht se numri i eskortave ishte rritur.  Në Dhjetor 2017, Rrjeti Global i Projekteve të Punës Seksuale kundërshtoi ndikimin pozitiv të modelit nordik në Suedi duke thënë se ligji është "i dëmshëm për prostitutat", dhe raportoi se ligji rezultoi në rritjen e mbikëqyrjes policore, diskriminimin dhe stigmatizimin social, dhe u ul akses në shërbimet shëndetësore dhe sociale. 

 Norvegjia 
djathtas|300x300px
Ligjet neo-abolicioniste kanë zgjuar debat në Norvegji që nga viti 1997. Gjatë asaj kohe, qeveria norvegjeze kreu disa vlerësime të ligjeve të prostitucionit në Holandë dhe Suedi. Ligjet e prostitucionit në të dy vendet u panë si të gabuara.   Nxitur nga dëshira për të zvogëluar trafikimin e njerëzve në industrinë e seksit,      Sexkjøpsloven (Akti i Blerjes së Seksit)  përfundimisht u miratua në 2009 . Koalicioni ishte i përbërë nga anëtarë partie nga Partia e Qendrës ( Senterpartiet ), Partia e Punës ( Arbeiderpartiet ) dhe Partia e Majtë Socialiste ( Sosialistisk Venstreparti ). Në vitin 2000, Sexkjøpsloven u zgjerua për të ndaluar blerjen e seksit nga kushdo nën moshën 18 vjeç (Ligji 76, 11 Gusht; Kodi Penal neni. §203). Straffeloven § 203. 

Në zgjedhjet parlamentare norvegjeze të vitit 2013, Partia Konservatore (Høyre), Partia e Gjelbër (Miljøpartiet de Grønne), Partia Liberale (Venstre) dhe Partia e Progresit (Fremskrittspartiet) advokuan për shfuqizimin e Aktit të Blerjes së Seksit, duke pretenduar mungesën e mbështetjes politike për ligjin.   Ashtu si në vitin 2013, ata nuk arritën të marrin një shumicë të mjaftueshme në zgjedhjet parlamentare norvegjeze të vitit 2017 ; që nga viti 2014, ata mbajnë 80 nga 169 vendet parlamentare të kombinuara. Koalicioni i shumicës, i përbërë nga Partia e Qendrës, Partia Demokristiane ( Kristeleg Folkeparti ), Partia e Punës dhe Partia Socialiste e Majtë, mbështesin Aktin e Blerjes së Seksit. Tjernshaugen, Karen (7 January 2014). "Sikker på at Stortinget fjerner sexkjøploven". Aftenposten (in Norwegian). 12 February 2020.

Efektet praktike të ligjit janë të diskutueshme. Një raport i kryer nga autoritetet norvegjeze pesë vjet pas hyrjes në fuqi të ligjit zbuloi se modeli kishte një efekt zbutës në prostitucion dhe redukton trafikimin seksual;  megjithatë, akademikë të tjerë thonë se ka shumë paqartësi të të dhënave për të pretenduar sukses.  Njësia Koordinuese për Viktimat e Trafikimit në Norvegji raportoi se numri i viktimave të identifikuara të mundshme të trafikimit për shfrytëzim seksual u rrit çdo vit midis 2007 dhe 2012. Edhe pse shifra ra në 2013, numri i viktimave ishte akoma më i lartë se në 2007. Numri i viktimave u rrit përsëri në 2014.  Një raport qeveritar zbuloi se nuk kishte prova që dhuna ndaj punonjësve të seksit ishte rritur dhe se tregu i prostitucionit në rrugë ra në 45-60 %  me nivelet para se të prezantohej ligji  Raporte të tjera vlerësuan se tregu i përgjithshëm i prostitucionit u ul në vëllim me 25%,  por besueshmëria e këtyre shifrave është vënë në dyshim nga akademikë të tjerë. Kingston, Sarah; Thomas, Terry (1 May 2019). "No Model in Practice: A 'Nordic Model' to Respond to Prostitution?". Crime, Law and Social Change. Berlin, Germany: Springer. 71 (4): 423–439. doi:10.1007/s10611-018-9795-6. ISSN 1573-0751. 

Anketa , ku u pyetën prostitutat , sugjerojnë se qëndrimet dhe sjellja e klientëve ndryshuan pasi u prezantua ligji. Prostitutat raportuan se më pak të rinj, më pak burra  dhe më shumë të huaj blenë shërbime seksuale pas miratimit të ligjit. Burrat kishin një qëndrim më negativ ndaj blerjes së shërbimeve seksuale.  Sondazhet gjithashtu zbuluan se prostitutat kishin frikë të ngrinin akuza kundër klientëve të dhunshëm për shkak të frikës se do të dëboheshin, edhe pse është e paligjshme të dëbohen prostitutat për shkelje të aktit.  

 Islanda 
Në vitin 2009, pasi sondazhet e opinionit treguan se 70% e popullsisë mbështeti ndalimin e blerjes së shërbimeve seksuale, pagesa për seks u bë  e jashtëligjshme.  Ligji i ri e vendosi Islandën në përputhje me Norvegjinë dhe Suedinë ; megjithatë, prostitucioni në Islandë po lulëzon pavarësisht se paguan për seks si të paligjshëm.  Një raport i publikuar në vitin 2017 nga Komisioneri Kombëtar i Policisë Islandeze deklaroi se prostitucioni kishte shpërthyer në 18 muajt e mëparshëm.  Shumica dërrmuese e prostitutave në vend janë të huaj,  dhe policia beson se prostitucioni në Islandë është pjesërisht i lidhur me krimin e organizuar dhe trafikimin e njerëzve,  pasi vendi është bërë një destinacion i turizmit seksual. 

Ka disa faktorë që pengojnë zbatimin e plotë të ligjit. Një ndër ta është se viktimat e dyshuara të trafikimit njerëzor refuzojnë të bashkëpunojnë me policinë dhe refuzojnë të dëshmojnë kundër trafikantëve të tyre; një faktor tjetër është se turizmi është rritur ndjeshëm në Islandë gjatë viteve të fundit, duke rritur kërkesën për prostituta. Për shkak se Islanda është pjesë e zonës Shengen, është e lehtë për trafikantët të kontrabandojnë viktima nga vendet më të varfra të Bashkimit Evropian në Islandë dhe t'i bëjnë ata të qëndrojnë atje brenda sundimit tre mujor pa u regjistruar zyrtarisht.  Raporti deklaroi se nuk ka ndodhur ende asnjë ndryshim thelbësor në qëndrim  brenda sistemit të drejtësisë të Islandës. Seancat gjyqësore  zhvillohen privatisht pa pasur ndonjë ndikim në reputacionin e burrit që po gjykohet për blerjen e seksit, dhe gjobat që jepen janë gjithashtu relativisht të ulëta. 

Gratë nga Evropa Lindore, Baltiku dhe Amerika e Jugut i nënshtrohen trafikimit seksual në Islandë, shpesh në klube nate dhe bare. Zyra e Departamentit të Shtetit të Shteteve të Bashkuara për Monitorimin dhe Luftimin e Trafikimit të Personave uli renditjen e Islandës në 2017 nga një nivel i nivelit 1 në një vend të nivelit 2. 

 Irlanda 
Ligji Penal i Republikës së Irlandës (Veprat Seksuale) 2017 (Akti 2017) kriminalizoi blerjen e seksit.  Në vitin 2020, Gazeta Irlandeze e Sociologjisë botoi një punim kërkimor që analizoi të dhënat nga vitet 2015 deri në 2019, që shtriheshin dy vjet para dhe pas aktit. Studiuesit raportuan se "krimet (përfshirë veprat e dhunshme) kundër prostitutave u rritën pas futjes së ligjit të ri dhe vazhduan me nivele të ulëta të raportimit të krimeve të përmendura në polici." Autorët arritën në përfundimin se mënyra më e mirë për të zvogëluar dhunën ndaj prostitutave është përmes dekriminalizimit të plotë të punës seksuale. 

 Irlanda Veriore 
Irlanda Veriore vuri në zbatim një version të modelit nordik  në 2015. Revista Anti-Trafikim publikoi një kritikë ndaj ligjit i cili argumentoi se "ndalimi i blerjes së seksit në Irlandën Veriore në thelb ka për qëllim të dërgojë një mesazh moral në lidhje me papranueshmërinë e seksit komercial sesa të zvogëlojë në mënyrë efektive trafikimin".  Hulumtimi i kryer është kritikuar si i gabuar nga Julie Bindel pasi mblodhi të dhëna nga një faqe në internet e drejtuar nga pronarët e dënuar të bordellove . 

 Kanadaja 
Kanadaja e miratoi Aktin për Mbrojtjen e Komuniteteve dhe Personave të Shfrytëzuar (PCEPA), një version i modelit nordik në 2014. Koalicioni i Grave për Heqjen e Prostitucionit, një koalicion pan-kanadez i grupeve të grave që kërkojnë barazi ka bërë fushatë për t'i dhënë fund prostitucionit në Kanada. Ato ishin të rëndësishme në lobimin që legjislacioni të prezantohej në Kanada.  Hulumtuesit në Qendrën për Barazinë Gjinore dhe Shëndetësore Seksuale zbuluan se zbatimi i ligjit bëri që prostitutat të përjetonin "akses të reduktuar ndjeshëm në shërbimet kritike të shëndetit dhe punonjësve të seksit/drejtuar nga komuniteti"; autorët arritën në përfundimin se dekriminalizimi i plotë do të siguronte më së miri  të drejtat e njeriut për punën dhe punonjësit e seksit. 

Në shkurt 2020, një gjykatës i Gjykatës së Ontario hodhi poshtë tre pjesë të PCEPA si jokushtetuese: ndalimet për reklamat, prokurimet dhe përfitimet materiale nga shërbimet seksuale të dikujt tjetër ishin shkelje të lirisë së shprehjes dhe sigurisë së personit siç përcaktohet në  Kartën Kanadeze të të Drejtave dhe Lirive . 

 Kritika 
Modeli nordik është mjaft i  diskutuar dhe gëzon mbështetje dhe kundërshtim në të gjithë spektrin politik. Mbështetësit e modelit nordik përfshijnë organizatat feministe si Organizata Kombëtare e Grave,  OJQ-të kundër trafikimit të seksit si Koalicioni Kundër Trafikimit të Seksit të Grave,  dhe partitë politike siç është Partia Konservatore e Kanadasë .  Shumë të drejta të punonjësve të seksit, organizatat e ndihmës dhe organizatat e lirive civile kundërshtojnë modelin nordik, duke përfshirë Unionin Amerikan të Lirive Civile,  Amnesty International,  Human Rights Watch,  Programi i Përbashkët i Kombeve të Bashkuara për HIV/AIDS,  dhe Organizata Botërore e Shëndetit .  Këto organizata bëjnë thirrje për dekriminalizimin e plotë të punës seksuale .

Në vitin 2012, studiues në Gjermani, Zvicër dhe Mbretërinë e Bashkuar shqyrtuan efektin që legalizimi i prostitucionit kishte në trafikimin e qenieve njerëzore . Ata dolën në përfundimin se flukset e trafikimit të qenieve njerëzore u rritën dhe se trafikimi në përgjithësi nuk u zvogëlua sepse zëvendësimi i prostitucionit ilegal me prostitucionin ligjor nuk mund të kompensojë numrin më të madh të njerëzve që trafikohen.   Rritja e prostitucionit të paligjshëm pas legalizimit të prostitucionit mund të shkaktohet nga dy faktorë: furnizimi ilegal mund të maskohet si i ligjshëm dhe legalizimi zvogëlon stigmën që lidhet me konsumin e shërbimit të ndaluar. Bordi Kombëtar Danez i Shërbimeve Sociale vlerësoi se pasi prostitucioni u legalizua në Danimarkë në vitin 1999, vëllimi i prostitucionit u rrit me 40% midis viteve 2002 dhe 2009.  Disa studime në Evropë sugjerojnë se trafikimi i qenieve njerëzore është më i ulët në vendet ku prostitucioni dhe prokurimi i tij janë të paligjshëm dhe më i lartë në vendet në të cilat prostitucioni është i legalizuar. 

Akademikë të tjerë argumentojnë se nuk ka prova të mjaftueshme se modeli nordik në të vërtetë zvogëlon kërkesën, duke parashtruar se ligjet e kërkesës përfundimtare thjesht e shtyjnë prostitucionin drejt tregut të zi .  Përveç kësaj, disa studiues pohojnë se modeli nordik bën pak për të zvogëluar dëmet ndaj punonjësve të seksit . Në vitin 2016, Amnesty International lëshoi një raport prej 100 faqesh ku thuhej se  modeli nordik i bën punonjësit e seksit të përballen me rrezikun e vazhdueshëm të ngacmimit policor, dhunës së klientit, diskriminimit, dëbimit dhe shfrytëzimit.  Shifrat e siguruara nga UglyMugs, një aplikacion ku punonjësit e seksit mund të raportojnë konfidencialisht incidentet e abuzimit dhe krimit, treguan se raportet e abuzimit dhe krimit kundër prostitutave u rritën shumë pas miratimit të modelit nordik  në Irlandë  . Shifrat tregojnë se krimet kundër prostitutave u rritën me 90%, ndërsa krimi i dhunshëm u rrit me 92%. Vlerësimi i adoptimit të Francës të  modelit nordik ndaj prostitucionit zbuloi se "42 përqind e prostitutave ishin më të ekspozuar ndaj dhunës dhe 38 përqind e kishin gjithnjë e më të vështirë të siguronin që burrat të përdorin prezervativë". 

 Shënime 


 Referime 











 Leximi më tej 








Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara