Shpërbërja e Perandorisë Osmane

Shpërbërja e Perandorisë Osmane (1908–1922) filloi me Revolucionin Xhonturk i cili rivendosi kushtetutën e vitit 1876, duke vendosur politikën shumëpartiake me një sistem zgjedhor me dy faza për parlamentin osman. Në të njëjtën kohë, një lëvizje e sapolindur e quajtur osmanizëm u promovua në një përpjekje për të ruajtur bashkimin e Perandorisë, duke theksuar një nacionalizëm kolektiv osman pa dallim feje apo etnie. Brenda perandorisë, kushtetuta e re fillimisht u pa pozitivisht, si një mundësi për të modernizuar institucionet shtetërore dhe për të zgjidhur tensionet ndërkomunale midis grupeve të ndryshme etnike.

Në vend të kësaj, kjo periudhë u bë historia e luftës në muzg të Perandorisë. Pavarësisht reformave ushtarake, Ushtria Osmane u përball me disfatë katastrofike në Luftën Italo-Turke (1911–1912) dhe në Luftërat Ballkanike (1912–1913), duke rezultuar në dëbimin e osmanëve nga Afrika e Veriut dhe pothuajse jashtë Evropës. Trazirat e vazhdueshme që çuan në Luftën e Parë Botërore rezultuan në incidentin e 31 marsit, grushtin e shtetit osman 1912 dhe grushtin e shtetit osman 1913. Qeveria e Komitetit të Bashkimit dhe Përparimit (CUP) u radikalizua gjithnjë e më shumë gjatë kësaj periudhe dhe kreu spastrim etnik dhe gjenocid kundër qytetarëve armenë, asirianë dhe grekë të perandorisë.

Pjesëmarrja osmane në Luftën e Parë Botërore përfundoi me disfatë dhe ndarjen e territoreve të mbetura të perandorisë, sipas kushteve të Traktatit të Sèvres. Traktati, i formuluar në konferencën e Londrës (1920), i caktoi shtetit osman tokë nominale dhe e lejoi atë të ruante emërtimin "Hilafeti Osman" (i ngjashëm me Vatikanin, një shtet fetaro-monarkik i sunduar nga Papa katolik), duke e lënë atë në gjendje të rëndë. Një faktor prapa kësaj marrëveshjeje ishte dëshira e Britanisë për të penguar Lëvizjen Kalifat.

Pushtimi i Stambollit (Kostandinopojës së vjetër), së bashku me pushtimin e Smirnës (Izmir), mobilizuan Lëvizjen Kombëtare Turke, e cila përfundimisht fitoi Luftën për Pavarësinë Turke. Shfuqizimi zyrtar i Sulltanatit Osman u krye nga Asambleja e Madhe Kombëtare e Turqisë më 1 nëntor 1922. Sulltani u shpall persona non grata nga tokat që dinastia osmane kishte sunduar që nga viti 1299.

Shiko edhe

 Lufta Greko-Turke (1919-1922)
 Lufta Turke për Pavarësi
 Mustafa Qemal Ataturku
 Shfuqizimi i Sulltanatit Osman
 Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë
 Luftërat Ballkanike
 Konferenca e Londrës (1912–1913)
 Traktati i Londrës (1913)
 Traktati i Kostandinopojës (1913)
 Revolucioni Xhonturk
 Lufta Greko-Turke (1897)
 Lufta Rumune për Pavarësi
 Revolucioni serb
 Lufta Greke për Pavarësi
 Perandoria Osmane në gjysmën e parë shek. XVIII-XIX
 Perandoria Osmane në gjysmën e dytë të shekullit XVIII-XIX
 Perandoria Osmane në shek. XVII-XVIII
 Luftërat osmane në Evropë
 Historia e luftërave Ruso-Turke
 Luftërat turko-veneciane
 Lufta Osmano-Venedikase (1570-1573)
 Lufta e Madhe Turke
 Shqipëria Osmane
 Pashallëqet shqiptare
 Rilindja Kombëtare Shqiptare
 Kriza Lindore
 Shkaqet për shpërthimin e Krizës Lindore
 Kriza Lindore dhe Shqipëria
 Lufta e Krimesë
 Konferenca e Stambollit
 Konferenca e Berlinit
 Traktati i Berlinit (1878)
 Kongresi i Berlinit
 Traktati i Shën Stefanit
 Lufta Ruso-Turke (1877-1878)
 Perandoria Osmane në shek. XIX-XX
 Lidhja e Prizrenit

 Referime 

 Bibliografia 


Kategoria:Shpërbërje shekulli XX
Kategoria:Historia e Perandorisë Osmane
Kategoria:Shekulli XX në Perandorinë Osmane
Kategoria:Politika të Perandorisë Osmane
Kategoria:Luftëra për pavarësi