Kuzhina në Romën e lashtë

Italian cuisineHistory Ancient Roman cuisine
 Medieval cuisine
 Early modern cuisine
 Contemporary cuisineRegional cuisines Abruzzese cuisine
 Apulian cuisine
 Arbëreshë cuisine
 Corsican cuisine
 Ligurian cuisine
 Lombard cuisine
 Mantuan cuisine
 Lucanian cuisine
 Neapolitan cuisine
 Roman cuisine
 Sardinian cuisine
 Sicilian cuisine
 Venetian cuisineLists Chefs
 Dishes
 Pasta
 Cheeses
 PDO
 Desserts and pastries
 Restaurants
 Wine
 IGT
 DOCG
 DOC
 BeerSee also Italian-American cuisine
 Sammarinese cuisine
 Osteria
 Trattoria
 Enoteca
 Sagra
 List of Italian chefs
 Meal structureclass=noviewer|16x16px Italy portal class=noviewer|16x16px Food portal
Kuzhina romake vjen nga qyteti italian i Romës . Ai përmban përbërës të freskët, sezonalë dhe të përgatitur thjesht nga Kampanja Romake . Boni (1930), pg. 13. Këto përfshijnë bizele, angjinare globe dhe fasule, butakë, qengji dhe dhi të ushqyer me qumësht, si dhe djathra si Pecorino Romano dhe rikota . Boni (1930), pg. 14 Vaji i ullirit përdoret kryesisht për të veshur perime të gjalla, ndërsa dhjami i derrit dhe yndyra nga proshuto preferohen për tiganisje.  Ëmbëlsirat më të njohura në Romë janë pasta të vogla individuale të quajtura pasticcini, akullore, çokollata dhe karamele të bëra me dorë.  Ushqime të veçanta shpesh rezervohen për ditë të ndryshme të javës; për shembull, njoki hahet të enjteve, merluci i kripur të premteve dhe trippa të shtunave.

 Historia 
djathtas|parapamje|300x300px| Spageti klasike romake alla carbonara .
Ushqimi i Romës ka evoluar gjatë shekujve dhe periudhave të ndryshimeve sociale, kulturore dhe politike. Roma u bë një qendër kryesore gastronomike gjatë epokës antike . Kuzhina e lashtë romake bazohej kryesisht në drithëra, djathëra, bishtajore dhe fruta.  Më pas, zgjerimi i madh i perandorisë i ekspozoi romakët ndaj shumë zakoneve të reja, provinciale të kuzhinës dhe teknikave të gatimit. Në fillim, dallimet midis klasave shoqërore nuk ishin shumë të mëdha, por pabarazitë u zhvilluan me rritjen e perandorisë. Më vonë, gjatë Rilindjes Italiane, Roma u bë e njohur si një qendër e kuzhinës së lartë, pasi disa nga kuzhinierët më të mirë të kohës punonin për papët. Një shembull i kësaj mund të jetë Bartolomeo Scappi, i cili ishte një kuzhinier që punonte për Pius IV në kuzhinën e Vatikanit, duke arritur famë me librin e tij të kuzhinës Opera dell'arte del cucinare, botuar në 1570. Këtu ai rendit rreth 1000 receta të kuzhinës së Rilindjes dhe përshkruan teknikat dhe mjetet e gatimit, duke dhënë pamjen e parë të njohur të një piruni .  Kuzhina romake dhe e gjithë kuzhina italiane u ndikuan në mënyrë transformuese nga futja e kulturave të reja botërore nga spanjollët, veçanërisht domatja.

 Kuzhina tradicionale romake 

Testaccio rione , zona tregtare dhe thertore e Romës, është vendi ku mund të gjenden ende ushqimet më origjinale dhe tradicionale të Romës. Zona njihej shpesh si "barku" ose "therrtorja" e Romës dhe ishte e banuar nga kasapët, ose vaccinari . Eyewitness Travel (2006), pg. 312 - 313 Kuzhina më e zakonshme ose e lashtë romake përfshinte " çerekun e pestë ".  Ushqimet e njohura përfshijnë këmbët e derrit, trurin dhe organet gjenitale të kafshëve të tjera,  të cilat shpesh ishin gatuar me kujdes dhe erëza të pasura me shije, erëza dhe barishte të ndryshme. Coda alla vaccinara e modës së vjetër (bisht kau i gatuar në mënyrën e kasapëve)  është ende një nga ushqimet më të njohura të qytetit dhe është pjesë e shumicës së menuve të restoranteve të Romës. Mishi i qengjit është gjithashtu një pjesë shumë e njohur e kuzhinës romake, dhe shpesh piqet me erëza dhe barishte.  Ka një ndikim të konsiderueshëm hebre në kuzhinën romake, pasi shumë hebrenj jetonin në qytet dhe disa nga vaktet tradicionale të getos datojnë mbi 400 vjet më parë. Të tilla përfshijnë carciofi alla giudia (angjinarja e stilit hebre) dhe kunguj të dendur hebreje.

 Pastat në Romë 
Pastat janë një element i rëndësishëm i kuzhinës romake. Gatimet e famshme romake të pastave përfshijnë cacio e pepe (djathë dhe piper i zi ), gricia (një salcë e bërë me pancetta ose guanciale dhe djathë të fortë, zakonisht Pecorino Romano ), karbonara (si gricia por me shtimin e vezës) dhe amatriciana (si gricia por me shtimin e domates dhe mundësisht qepës). Alfredo (i shpikur në Romë nga shefi i restorantit " Alfredo alla Scrofa ") është i famshëm jashtë vendit, por nuk konsiderohet tradicional dhe kryesisht i padëgjuar në Romë.

Dikur ka qenë një muze pastash në Romë i quajtur Museo Nazionale della Paste Alimentari (Muzeu Kombëtar i Pastave), Eyewitness Travel (2006), pg. 312 - 313 por tani ka një hotel atje. Forma më e zakonshme e pastave në Romë është spageti, por ka shumë forma të tjera. 

 Pijet 
Qyteti njihet si qendra e verës së bardhë . Frascati dhe Castelli Romani janë cilësuar si më të mirët në qytet. Eyewitness Travel (2006), pg. 314 - 315

 Elementë të tjerë të ushqimit romak 
Ka edhe shumë pjata të tjera në kuzhinën romake, duke përfshirë disa deserte dhe ëmbëlsira, shumë prej të cilave bëhen me djathë ricotta. Tipike e Romës është grattachecca . Eyewitness Travel (2006), pg. 312 - 313

 Enët 
djathtas|parapamje|300x300px| Angjinare Romake

 Abbacchio alla cacciatora – bërxolla qengji me miell të gatuara në vaj ulliri, verë të bardhë dhe uthull verë të bardhë, me erëza me hudhër, sherebelë, açuge dhe rozmarinë. Boni (1930), pg. 101-2.
 Bucatini all' amatriciana – gjellë me makarona me salcë domate, guanciale dhe Pecorino Romano të grirë. Boni (1930), pg. 44.
 Bruschetta – një antipastë ose meze e njohur në Italinë qendrore. Ajo vjen nga fjala romanesko 'bukë e cila digjet lehtë' dhe zakonisht fërkohet me hudhër dhe sipër me vaj ulliri dhe domate.
 Cacio e pepe – gjellë me makarona me salcë të bërë me piper të zi dhe Pecorino Romano të grirë.
 Carciofi alla romana – Angjinare të plota të mbushura me hudhër dhe majdanoz të grirë dhe të gatuara në vaj ulliri. Boni (1930), pg. 156.
 Carciofi alla giudia (Angjinarja e stilit hebre) - Angjinare të plota të skuqura në vaj ulliri. 
 Coda alla vaccinara – Zierja e bishtit të kaut,  e gatuar me salcë domate, çokollatë të hidhur, selino, karafil, verë të bardhë, sallo dhe qepë, ose me salcë domate, selino, kakao të errët, arra pishe dhe rrush të thatë.
 Crostata di ricotta – Tortë e bërë me ricotta, ndonjëherë e aromatizuar me limon (ose portokall) dhe verë Marsala . Eyewitness Travel (2006), pg. 312 - 313
 Fiori di zucca – lule kungull i njomë të mbushura me mocarela dhe açuge, të bluara dhe të skuqura thellë.
 Pasta alla gricia – gjellë me makarona me salcë guanciale, piper të zi dhe Pecorino Romano të grirë.
 Penne all'arrabbiata – gjellë makaronash me salcë të bërë nga hudhra, domate dhe speca djegës të kuq të thatë, të gatuara në vaj ulliri.
 Rigatoni con la pajata – gjellë makaronash me salcë të bërë me zorrët e rrethuara të një viçi të ushqyer me qumësht dhe Pecorino Romano. Boni (1930), pg. 150.
 Saltimbocca alla Romana – viçi i stilit romak me proshuto crudo, sherebelë, verë të bardhë, gjalpë dhe miell. Saltimbocca është një tkurrje e "salta in bocca", që fjalë për fjalë do të thotë "kërcejnë në gojë". Boni (1930), pg. 96.
 Scaloppine alla romana – Mish viçi i skuqur me angjinare të freskëta për bebe.
 Spageti alla carbonara – gjellë makaronash me salcë të bërë me të verdha veze, guanciale, piper të zi dhe Pecorino Romano të grirë.
 Supplì – kroketa orizi të skuqura, ose të mbushura me ragu viçi dhe mocarela, ose bishtra pule, mish të grirë dhe provatura .
 Trippa alla romana – Tripe e gatuar me salcë domate, pennyroyal, spec djegës, karafil, dafina, selino, karota dhe qepë dhe sipër me Pecorino Romano. Boni (1930), pg. 94.

 Referime 






 Referime