Tempulli i Parë

Tempulli i Solomonit, i njohur edhe si tempulli i parë (hebraisht: בֵּית-הַמִּקְדָּשׁ הָרִאשׁוֹן bēṯ hammīqdāš hārīʾšōn, përkthim. 'Shtëpia e parë e shenjtërores'), është një tempull në Jeruzalem që besohet të ketë ekzistuar midis shekuleve të 10-të dhe të 6-të. Ekzistenca e tij e supozuar bazohet kryesisht në tregimet në Biblën Hebraike, në të cilën u porosit nga Mbreti Solomon i legjendës biblike përpara se të shkatërrohej gjatë rrethimit të Jeruzalemit nga mbreti Nebukadnetzar II i Perandorisë Neo-Babilonase në 587 pes. Megjithëse shumica e studiuesve modern pajtohen se Tempulli i Parë ekzistonte në Malin e Tempullit në Jeruzalem në kohën e rrethimit babilonas, ka një debat të rëndësishëm mbi datën e ndërtimit të tij dhe identitetin e ndërtuesit të tij.

Bibla hebraike, veçanërisht brenda Librave të Mbretërve, përfshin një tregim të detajuar rreth urdhërimit të ndërtimit nga Solomoni, sundimtari i parafundit i Izraelit dhe Judës së bashkuar. Më tej, ai vlerëson Solomonin si vendosësin e Arkës së Besëlidhjes në të Shenjtën e Shenjtorëve, një vend i shenjtë i brendshëm pa dritare brenda strukturës. Hyrja në Shenjtin e të Shenjtëve ishte shumë e kufizuar; Kryeprifti i Izraelit ishte i vetmi autoritet që u lejua të hynte në shenjtërore dhe e bëri këtë vetëm në Yom Kippur, duke mbajtur gjakun e një qengji flijues dhe duke djegur temjan. Përveç që shërbente si një ndërtesë fetare për adhurim, Tempulli i Parë funksionoi edhe si një vend ku mblidheshin izraelitët. Shkatërrimi i Tempullit të Parë dhe robëria e mëvonshme babilonase ishin të dyja ngjarje që u panë si një përmbushje e profecive biblike dhe kështu ndikuan besimet fetare judaike, duke përshpejtuar kalimin e izraelitëve nga politeizmi ose monolatizmi (siç shihet në Yahwism) për të vendosur monoteizmin hebre.

Më parë, shumë studiues e pranuan rrëfimin biblik të ndërtimit të Tempullit të Parë nga Solomon si autentik; megjithatë, gjatë viteve 1980, qasjet skeptike ndaj tekstit biblik si dhe të dhënat arkeologjike i shtynë disa studiues të dyshonin nëse kishte ndonjë tempull në Jeruzalem të ndërtuar që në shekullin e 10-të pes. Disa studiues kanë sugjeruar se struktura origjinale e ndërtuar nga Solomoni ishte relativisht modeste dhe më vonë u rindërtua në një shkallë më të madhe. Nuk është gjetur asnjë provë e drejtpërdrejtë për ekzistencën e Tempullit të Solomonit, me gërmimet e shekullit të nëntëmbëdhjetë dhe fillimit të shekullit të njëzetë rreth malit të Tempullit që nuk arritën të identifikonin "as edhe një gjurmë" të kompleksit të përrallshëm. Shtëpia e Jahve Ostracon, e datuar në shekullin e 6 pes, mund t'i referohet Tempullit të Parë. Dy gjetje të shekullit të 21-të nga periudha izraelite në Izraelin e sotëm janë gjetur që kanë ngjashmëri me Tempullin e Solomonit siç përshkruhet në Biblën Hebraike: një model faltoreje nga gjysma e hershme e shekullit të 10-të pes në Khirbet Qeiyafa; dhe tempulli Tel Motza, i datuar në shekullin e 9-të pes dhe ndodhet në lagjen Motza brenda Jeruzalemit Perëndimor.

 Shiko edhe 

 Tempulli i Jeruzalemit

 Tempulli i Dytë

 Tempulli i Tretë

 Solomoni

 Referime 

Kategoria:Solomoni
Kategoria:Tempuj
Kategoria:Bibël
Kategoria:Judaizëm