Matrakçi Nasuh

Matrakçi Nasuh ( 1480 –  1564) emri i plotë Nasuh bin Karagöz bin Abdullah el-Visokavi el-Bosnavî, i njohur zakonisht si Matrakçı Nasuh për shkak të aftësive të tij në lojën e Matrakut, të shpikur nga ai vetë, (i njohur edhe si Nasuh el-Silâhî, Nasuh shpatari, për shkak të talentit të tij me armë; ishte një boshnjak i shekullit XVI    burrë shteti i Perandorisë Osmane, polimat, matematikan, mësues, historian, gjeograf, hartograf, mjeshtër i shpatës, lundërtar, shpikës, piktor, fermer dhe miniaturist . Ai u soll në Stamboll pasi u rekrutua nga skautët osmanë në Rumeli, u arsimua, u shërbeu disa sulltanëve osmanë dhe u bë mësues në Shkollën Enderun . 

 Biografia 
parapamje|300x300px| Rrethimi i Nicës (1543) nga Matrakçı Nasuh
parapamje|300x300px| Dimërimi i flotës osmane në Toulon (1543–44) nga Matrakçı Nasuh
Matrakçı Nasuh, i lindur në qytetin boshnjak të Visokos,  ishte një jeniçer i cili kaloi si në sistemin e këmbësorisë ashtu edhe në sistemin devşirme . Ai ishte një shpatar dhe gjuajtës i mprehtë që fliste pesë gjuhë dhe u rekrutua në marinën osmane .

Ndonëse i lindur me origjinë myslimane boshnjake, Nasuh u dërgua në sistemin devşirme, i rezervuar zakonisht për popullsinë e krishterë të perandorisë. Megjithatë, në mënyrë të jashtëzakonshme, në Bosnje, devsirme u shtri edhe në familjet lokale myslimane. The Ottoman Empire: The Classical Age 1300–1600, Halil Inalcik, (1973), p. 78. The Balkans since 1453, L.S. Stavrianos, (New York, 1958), p. 84. 

Pas një periudhe të gjatë studimi në matematikë dhe gjeometri, ai shkroi veprat e tij Cemâlü'l-Küttâb dhe Kemalü'l- Hisâb dhe ia dorëzoi sulltanit osman Selim I. Ai shkroi gjithashtu dy librat me emrin Mecmaü't-Tevârih dhe Süleymannâme, mbi historinë nga 1520–43. Ai shkroi gjithashtu një pjesë historike mbi fushatën persiane të Sulejmanit I të titulluar Fetihname-i Karabuğdan . Një studim i fundit i librit të tij Umdet-ul Hisab zbuloi se Matrakçı kishte shpikur disa metoda shumëzimi dhe se metoda e rrjetës ishte përdorur gjerësisht në Shkollën Enderun gati 50 vjet përpara se John Napier ta rifuste atë në Evropë. 

Përveç veprave të tij në matematikë dhe histori, ai pikturoi miniaturë të cilat fokusohen në pamjet panoramike të peizazheve dhe qyteteve të pikturuara me detajet më të mëdha (fotografia e peizazhit të Stambollit, tregon pothuajse çdo rrugë dhe ndërtesë të qytetit). Në artin otoman të miniaturës, kjo më vonë u njoh si "Stili Matrakçı". Një nga katër vëllimet e tij me miniatura trajton luftën safavide të Sulejmanit I, mbi të cilën ai kishte shkruar veprën e tij historike Fetihname-i Karabuğdan . Përveçse ilustron marshimin e ushtrisë osmane nga Stambolli në Bagdad dhe më pas në Tabriz dhe kthimin e saj nëpërmjet Halebit dhe Eskishehirit, Nasuh përfshin gjithashtu të gjitha qytetet që takoi ushtria gjatë rrugës. Biblioteka e Universitetit të Stambollit mban kopjen e vetme të kësaj vepre.

Nasuh ishte gjithashtu një ushtar dhe një mjeshtër thikash . Punoi si mësues armësh në Shkollën Enderun. Ai dhe studentët e tij demonstruan aftësitë e tyre në një shfaqje e cila ishte pjesë e festimeve të synetisë së djemve të Sulejmanit I. Për shkak të suksesit të tij në këtë demonstrim, Nasuh mori titullin e nderit Ustah ("mjeshtër") dhe Reis ("shef") nga Sulltani. Ai gjithashtu shkroi një libër për përdorimin e armëve të ndryshme dhe teknikat e luftimit të kalorësisë dhe këmbësorisë, të quajtur Tuhfet-ül Guzât.      

 Veprat 

 Matematika 

 Cemâlü'l-Küttâb
 Kemalü'l- Hisâb
 Umdetü'l-Hisâb

 Historia 

 Mecmaü't-Tevârih (Përmbledhja e historisë)
 Süleymannâme (Libri i Sulejmanit )
 Fetihname-i Karabuğdan (Libri i  )
 Beyan-ı Menazil-i Sefer-i Irakeyn-i Sulltan Süleyman Han (Kronikë e Fazave të Fushatës së Irakut dhe Persisë së Sulltan Suleiman Khan)

 Arte marciale 

 Tuhfet-ul Guzat (Dhurata e Luftëtarëve)

 Galeria 

 Kalaja e Matrakcit – plani 
 Qyteti i Dijarbakirit - ndriçimi 

 Nderimet dhe trashëgimia 
Në qytetin e tij të lindjes, Visoko, në Bosnje, Matrakçija konsiderohet si një Leonardo da Vinci bosnjan.  Një rrugë pranë Muzeut të Trashëgimisë së Vendlindjes Visoko (Zavičajni Muzej Visoko) mban emrin e tij: Matrakčijina (anglisht: Matrakci's Street). 

Një film dokumentar për Matrakçı është prodhuar nga Radio-televizioni Turk në vitin 1978.  Personaliteti i tij është paraqitur edhe në filmin serik Sulejmani i Madhërishëm.

 Shih edhe 
 Visoko
 Shkolla Enderun
 Piramidat e Bosnjës

 Referime 

 Lidhje të jashtme 

 Një galeri e miniaturave të tij në Universitetin Bilkent
 REPUBLIKA E TURQISË MINISTRIA E KULTURËS DHE TURIZMIT
 Game of Matrak – Faqja e internetit turke
Kategoria:Njerëz nga Visoko
Kategoria:Lindje 1480