Italia fashiste

Mbretëria e Italisë u qeveris nga Partia Nacional Fashiste nga viti 1922 deri më 1943 me Benito Mussolinin si kryeministër. Fashistët italianë imponuan sundimin autoritar dhe shtypën opozitën politike dhe intelektuale, duke promovuar modernizimin ekonomik, vlerat tradicionale shoqërore dhe një afrim me Kishën Katolike Romake. Sipas Payne (1996), "qeveria fashiste kaloi nëpër disa faza relativisht të dallueshme". Faza e parë (1922–1925) ishte nominalisht një vazhdim i sistemit parlamentar, megjithëse me një "diktaturë ekzekutive të organizuar ligjërisht". Faza e dytë (1925–1929) ishte “ndërtimi i diktaturës fashiste”. Faza e tretë (1929–1934) ishte me më pak ndërhyrje në politikën e jashtme. Faza e katërt (1935–1940) u karakterizua nga një politikë e jashtme agresive: Lufta e Dytë Italo-Etiopiane, e cila filloi nga Eritrea dhe Somaliland; konfrontimet me Lidhjen e Kombeve, që çojnë në sanksione; autarkia ekonomike në rritje; pushtimi i Shqipërisë; dhe nënshkrimi i Paktit të Çelikut. Faza e pestë (1940-1943) ishte vetë Lufta e Dytë Botërore e cila përfundoi me disfatë ushtarake, ndërsa faza e gjashtë dhe e fundit (1943-1945) ishte qeveria Salò nën kontrollin gjerman.

Italia ishte një anëtar kryesor i Fuqive të Boshtit në Luftën e Dytë Botërore, duke luftuar në disa fronte me sukses fillestar. Megjithatë, pas disfatës gjermano-italiane në Afrikë, sukseseve të Bashkimit Sovjetik në Frontin Lindor dhe zbarkimeve të mëpasshme të aleatëve në Siçili, Mbreti Viktor Emanuel III përmbysi dhe arrestoi Musolinin dhe Partinë Fashiste në zona (në jug të Romës) të kontrolluara nga pushtuesit aleatë u mbyll. Qeveria e re nënshkroi një armëpushim me aleatët në shtator 1943. Gjermania Naziste, me ndihmën e fashistëve, mori kontrollin e gjysmës veriore të Italisë dhe liroi Musolinin, duke krijuar Republikën Social Italiane, një shtet kukull kolaboracionist ende i udhëhequr nga Musolini dhe besnikë fashistë. Rezistenca italiane ndaj pushtimit nazist gjerman dhe bashkëpunëtorëve fashistë italianë u shfaq në Katër ditët e Napolit, ndërsa aleatët organizuan disa trupa italiane në jug në Ushtrinë Bashkëluftëtare italiane, e cila luftoi përkrah aleatëve për pjesën tjetër të luftës. Një numër më i vogël i trupave italiane vazhdoi të luftonte përkrah gjermanëve në Ushtrinë Kombëtare Republikane. Nga kjo pikë e tutje, vendi ra në luftë civile dhe një lëvizje e madhe e rezistencës italiane luftoi një luftë guerile kundër forcave gjermane dhe RSI. Musolini u kap dhe u vra më 28 prill 1945 nga rezistenca italiane dhe armiqësitë përfunduan të nesërmen.

Menjëherë pas luftës, pakënaqësia civile çoi në referendumin institucional të vitit 1946 nëse Italia do të mbetej një monarki apo do të bëhej republikë. Italianët vendosën të braktisin monarkinë dhe të formojnë Republikën Italiane, shtetin e sotëm italian.

Referime

Kategoria:Mbretëria e Italisë (1861–1946)
*
Kategoria:Fuqitë e Boshtit