Kolegji Zografi

Kolegji Zografi ishte një institucion arsimor grek që operoi nga viti 1873 deri në vitin 1891 në fshatin Qestorat, Perandoria Osmane, në Shqipërinë moderne jugore. Ai u emërua pas sponsorit të tij Christakis Zografos. Në 18 vitet e ekzistencës së saj, ai dha 400 mësues për shkollat greke të Epirit si dhe për pjesën tjetër të botës greke.

 Sfondi 
Iniciativa u ndërmor nga bamirësi nga Qestorati, Christakis Zografos . Zografos i cili ishte në atë kohë një biznesmen i dalluar në kryeqytetin osman, Stamboll, dhe sponsorizoi ngritjen e institucioneve të ndryshme kulturore dhe arsimore të komuniteteve lokale greke, si Liceu Zographeion në kryeqytetin osman. Në vitin 1869 themeloi një shkollë fillore greke në vendlindje. 

 Institucionet 
Kolegji Zografi u krijua në vitin 1873 dhe kishte për qëllim përgatitjen e mësuesve për shkollat greke të rajonit më të gjerë. Shkolla e mësuesisë u ndërtua pranë kopshtit ekzistues, shkollave fillore, të mesme dhe të femrave, të cilat formuan një strukturë mbresëlënëse.  Shumica e mësuesve të Zografit ishin të diplomuar në shkolla të njohura greke, si Shkolla Zosimaia në Janinë dhe Kolegji Grek Ortodoks Phanar në Stamboll (Kostandinopojë). 

Synimi kryesor i institucionit ishte të jepte arsim kombëtar dhe fetar për personelin që do të jepte mësim në shkollat greke të rajonit.  Për më tepër, Zografi siguroi bursa studimi me bazë vjetore për 60 studentë të përkushtuar, 30 femra dhe 30 meshkuj, me mbulim të plotë të shpenzimeve të tyre të jetesës. 

 Mosmarrëveshjet dhe përfundimi i funksionimit 
Kolegji ishte një fushë e konfliktit kulturor greko-shqiptar: nga njëra anë Christakis Zografos, themelues dhe përkrahës i karakterit grek të zonës dhe përhapjes së arsimit grek dhe nga ana tjetër, Koto Hoxhi, figurë e Rilindjes Kombëtare Shqiptare dhe disa qarqe vendase proshqiptare në administratën osmane.   Pala e fundit, mbështeti arsimin shqip  dhe ngriti akuza kundër Zografit, duke pretenduar se mësuesit po nxisnin aktivitete rebele antiosmane. Nga ana tjetër, konsullata lokale greke dhe peshkopi ortodoks i Gjirokastrës mbështetën aktivitetet arsimore të Kolegjit.  Më në fund, pas ndërhyrjes së Zografit, autoritetet osmane lejuan institucionin të vazhdonte funksionimin e tij. 

Mosmarrëveshjet u shfaqën kur peshkopi ortodoks i Gjirokastrës, Kosma, i sapovendosur, akuzoi organet mësimore të Zografit para autoriteteve osmane se nuk ishin në gjendje të ofronin arsim të lartë dhe për veprimtari antiosmane. Si pasojë e kësaj situate, autoritetet osmane mbyllën institucionin në vitin 1891, ndërsa vdekja e Zografit në vitin 1897 shënoi fundin përfundimtar të kësaj nisme.  

Deri në rënien e Republikës Socialiste të Shqipërisë (1945–1989), Zografi ishte objekt i propagandës negative në historiografinë shqiptare, i paraqitur si armik i kombit shqiptar, ndërsa njerëzit që mbanin emrin Zografos u persekutuan nga regjimi socialist. Megjithatë, sot kjo situatë ka ndryshuar dhe ambientet e Kolegjit janë rinovuar dhe rihapur si muze. 

 Mësues të shquar 
 Koto Hoxhi
 Vasileios Papachristou

 Shih edhe 

 Arsimi në Shqipëri

 Referime 

Kategoria:Shkolla në Perandorinë Osmane
Kategoria:Shkolla në Shqipëri