Koha gramatikore

Në gramatikë, koha është një kategori që shpreh referencën në kohë. Kohët zakonisht manifestohen nga përdorimi i formave specifike të foljeve, veçanërisht në modelet e tyre të lidhjes.

Koha kryesore e gjetur në shumë gjuhë përfshin të kaluarën, të tashmen dhe të ardhmen. Disa gjuhë kanë vetëm dy kohë të dallueshme, të tilla si e kaluara dhe jo e kaluara, ose e ardhmja dhe jo e ardhmja. Ekzistojnë gjithashtu gjuhë pa kohë, si shumica e gjuhëve kineze, megjithëse ato mund të kenë një sistem të ardhshëm dhe jo të ardhshëm tipik të gjuhëve kino-tibetiane. Së fundi, Maria Bittner dhe Judith Tonhauser kanë përshkruar mënyrat e ndryshme në të cilat gjuhët pa kohë gjithsesi shënojnë kohën. Nga ana tjetër, disa gjuhë bëjnë dallime më të hollësishme, të tilla si e largëta kundrejt së shkuarës së afërt, ose e ardhmja afër kundrejt asaj të largët.

Kohët në përgjithësi shprehin kohën në lidhje me momentin e të folurit. Sidoqoftë, në disa kontekste, kuptimi i tyre mund të relativizohet në një pikë në të kaluarën ose të ardhmen, e cila është vendosur në diskurs (momenti për të cilin flitet). Kjo quhet <i id="mwKA">koha relative</i> (në krahasim me atë absolute). Disa gjuhë kanë forma ose ndërtime të ndryshme foljore të cilat shfaqin kohën relative, të tilla si pluperfect ("më se e kryera") dhe "e ardhmja e së shkuarës".

 Përdorimet e termit 
Në teorinë moderne gjuhësore, koha kuptohet si një kategori që shpreh (gramatikalizon) referencën kohore; domethënë ai i cili, duke përdorur mjete gramatikore, vendos një gjendje ose veprim në kohë. Sidoqoftë, në shumë përshkrime të gjuhëve, veçanërisht në gramatikën tradicionale evropiane, termi "kohë" zbatohet për format ose ndërtimet foljore që shprehin jo vetëm pozicionin në kohë, por edhe vetitë shtesë të gjendjes ose veprimit - veçanërisht vetitë aspektive ose modale.

 Kohët e mundshme 
Jo të gjitha gjuhët kanë kohë: gjuhët pa kohë përfshijnë kinezishten dhe Dyirbal. Disa gjuhë kanë të tri kohët themelore (e kaluara, e tashmja dhe e ardhmja), ndërsa të tjerat kanë vetëm dy: disa kanë kohë të kaluara dhe jo të kaluara, kjo e fundit mbulon kohët e tashme dhe të ardhshme (si në arabisht, japonisht dhe, në disa analiza, në anglisht),

 Në gjuhë të veçanta 

 Latinishtja dhe greqishtja e vjetër 
Latinishtja tradicionale përshkruhet se ka gjashtë kohë (latinisht për "kohën" është tempus, shumësi tempora):

 E tashme (praesens)
 E pakryer (praeteritum imperfectum)
 E kryer (praeteritum perfectum)
 E ardhme (futurus)
 Më se e kryer (plus quam perfectum)
 E ardhmja e përparme (futurus i mëparshëm)

 Gjuhë të tjera indoevropiane 
Foljet proto-indoeuropiane kishin forma të tashme, të kryera (stative), të pakryera dhe të kryera të thjeshta (aoriste) këto mund të konsiderohen si përfaqësuese të dy kohëve (të tashmen dhe të kaluarën) me aspekte të ndryshme. Shumica e gjuhëve në familjen indoevropiane kanë zhvilluar sisteme ose me dy kohë morfologjike (të tashme ose "jo të kaluara", dhe të kaluarën) ose me tri (e tashmja, e kaluara dhe e ardhmja). Kohët shpesh përbëjnë pjesë të sistemeve të ngatërruara të lidhjes së kohës -aspekti -humorit. Kohët shtesë, kombinimet e aspektit të kohës, etj., Mund të sigurohen nga ndërtime të përbëra që përmbajnë folje ndihmëse.

 Referime 

 Leximi më tej 







 Lidhje të jashtme 

 Kombinime të kohës, aspektit dhe mënyrës në greqisht
 Inventari i veçorive gramatikore
Kategoria:Koha në gjuhësi
Kategoria:Kohët gramatikore