Higjiena anale

Higjiena anale paraqet pastrimin e anusit si një praktikë higjienike që një person kryen vetë në zonën anale pas defekimit. Anusi dhe vithet ose mund të lahen me ujë ose të fshihen me letër higjienike ose materiale të tjera të forta për të hequr feçet e mbetura. Në shumë kultura myslimane dhe hindu, si dhe në Azinë Juglindore dhe Evropën Jugore, uji përdoret zakonisht për pastrimin anal duke përdorur një vrushkull uji, si p.sh. me bidet ose kryesisht të spërkatur dhe të larë me dorë. Kjo mund të pasohet nga tharja me një peshqir pëlhure ose letër higjienike. Pastrimi pas defekimit është një temë e cila diskutohet shumë rrallë në rrethet akademike,  pjesërisht për shkak të tabusë sociale. Objektivi shkencor i pastrimit pas defekimit është të parandalojë ekspozimin ndaj patogjenëve  ndërsa në aspektin shoqëror bëhet një normë kulturore.

 Hyrje 
Në kultura të tjera (si në shumë vende perëndimore), pastrimi pas defekimit zakonisht bëhet me letër higjienike, megjithëse disa njerëz mund të përdorin gjithashtu ujë ose peceta të lagura .

Në vendet në zhvillim me të ardhura të ulëta, materiale të tilla si lëndë bimore, baltë, borë, gurë, shkopinj dhe gjethe përdoren ndonjëherë  .

Prania e një mjeti higjienik për pastrimin anal në tualet është i rëndësishëm për shëndetin e përgjithshëm publik. Mungesa e materialit për pastrimin e anusit në familje në disa raste mund të lidhet me numrin e episodeve të diarresë në familje.

Grekët e lashtë njiheshin që përdornin fragmente qeramike të njohura si pessoi për të kryer pastrimin e anusit. 

Pastrimi romak anal bëhej me një sfungjer në një shkop të quajtur ksilospongji (tersorium) (). Shkopi do të ngjyhet në një kanal uji përpara një tualeti dhe më pas do të ngulitet përmes vrimës përpara tualetit   për pastrimin e anusit.   Tersorium ndahej nga njerëz që përdornin banjat publike. Për të pastruar sfungjerin e lanin në një kovë me ujë dhe kripë ose uthull. Kjo u bë një terren pjellor për bakteret, duke shkaktuar përhapjen e sëmundjeve në tualet.

Përdorimi i letrës higjienike për pastrimin pas defekimit filloi për herë të parë në Kinë në shekullin II para Krishtit .  Needham, Volume 5, Part 1, 123. Sipas Charlier (2012) romancieri (dhe mjeku) francez François Rabelais kishte debatuar për joefektivitetin e letrës higjienike qysh në shekullin XVI.  Letra e parë higjienike e disponueshme në treg u shpik nga një sipërmarrës njujorkez i quajtur Joseph Gayetty në 1857 me agimin e revolucionit të dytë industrial. 

 Preferencat kulturore 
Në vendet kryesisht katolike,  ortodokse lindore,  kultura hindu, budiste dhe myslimane, dhe në disa vende protestante si Finlanda, "Bidets in Finland" si dhe në Azinë Juglindore dhe Evropën Jugore dhe Amerikën Latine, Roberto Zapperi: Zu viel Moralismus macht den Körper schmutzig., in: FAZ, 24 aprile 2010. uji zakonisht përdoret për pastrimin anal, duke përdorur një pajisje tualeti (dushi, bidet, lota ose aftabeh), dhe dorën (në disa vende përdoret vetëm dora e majtë). Pastrimi me ujë ndonjëherë pasohet nga tharja e zonës anale dhe e dorës me një peshqir pëlhure ose letër higjienike. Nga ana tjetër, në disa pjesë të vendeve në zhvillim dhe gjatë udhëtimeve në kamping, materiale të tilla si lëndë bimore (gjethe), baltë, borë (ujë), kokrra misri dhe gurë përdoren ndonjëherë për pastrimin e anusit.   Të kesh mjete higjienike për pastrimin anal në dispozicion në tualet ose në vendin e defekimit është i rëndësishëm për shëndetin e përgjithshëm publik . Mungesa e materialeve të duhura në familje, në disa rrethana, mund të lidhet me numrin e episodeve të diarresë në familje. Herbst, S. (2006). Ecology and development series No. 43, 2006 – Water, sanitation, hygiene and diarrheal diseases in the Aral Sea area. PhD thesis, Göttingen: Cuvillier Verlag Historia e higjienës anale, nga Roma e lashtë dhe Greqia në Kinë dhe Japoni, përfshin edhe sfungjerë dhe shkopinj, si dhe ujë dhe letër.

Përfshirja e objekteve të pastrimit anal shpesh neglizhohet kur projektohen tualete publike ose të përbashkëta në vendet në zhvillim. Në shumicën e rasteve, materialet për pastrimin e anusit nuk janë të disponueshme brenda atyre ambienteve. Sigurimi i asgjësimit të sigurt të materialeve të pastrimit anal shpesh neglizhohet, gjë që mund të çojë në mbeturina johigjienike brenda ose përreth tualeteve publike që kontribuojnë në përhapjen e sëmundjeve. 

Objektet pas defekimit evoluan me qytetërimin njerëzor, pra pastrimi pas defekimit. Sipas Fernando Fernando, Wickramarachchige Sugath Rohitha. An Examination of the Relationship Between Acculturative Stress and Lack of Facilities for Use of Water for Post Defecation Cleansing Among Sinhala Sri Lankan Immigrants in Australia, Canada and United States of America. A Dissertation Presented to the Dissertation Committee of the College of Health Sciences of Trident University International in Partial Fulfillment of the Requirements for the Degree of Doctor of Philosophy in Health Sciences. By Wickramarachchige Sugath Rohitha Fernando. Cypress, California, 2016. https://www.researchgate.net/publication/338717444_Fernando_Final_dissertataion_2-6-2017_-_Copy_1 ka prova arkeologjike nga Sri Lanka të përdorimit të tualetit që variojnë nga viti 936 pas Krishtit në manastirin Pamsukulika në Ritigala, kompleksi Abhayagiri i shekullit VI në Anuradhapura dhe në kompleksin spitalor Baddhasimapasada dhe Alahana Pirivena në spitalin e shekullit XII në Polonnaruwa.  Këto tualete zbuluan se ishin me një sistem të plotë hidraulik dhe ujërash të zeza me impiante trajtimi me shumë shkallë. Sipas Budizmit, etiketat e tualetit (Wachchakutti Wattakkandaka në gjuhën Pali) u numëruan nga vetë Buda në Tripitaka (Tre shporta), i njohur gjithashtu si Pali Canon, koleksioni më i hershëm i mësimeve budiste.

 Metodat e zakonshme 

 Uji 
Uji me ose pa përdorimin e sapunit është mjeti më i zakonshëm si dhe një mënyrë shumë e besueshme dhe higjienike për të hequr mbetjet fekale.

 Vendet myslimane 
Përdorimi i ujit në vendet muslimane është pjesërisht për shkak të traditës islame të tualetit që inkurajon larjen pas të gjitha rasteve të defekimit. Në Islam ka shumë rregulla strikte lidhur me ekskretimin; në veçanti kërkohet pastrimi ose larja me ujë. Rrjedhimisht në rajonet e Lindjes së Mesme ku Islami është feja mbizotëruese, uji për larjen e anusit sigurohet në shumicën e tualeteve, zakonisht në formën e një "dushi bidet" ose shatafit të mbajtur me dorë. Ekzistojnë dispozita fleksibël kur uji është i pakët: në vend të kësaj mund të përdoren gurë ose letra për pastrim pas defekimit. 

Në Turqi, të gjitha tualetet e stilit perëndimor kanë një grykë të vogël në pjesën e pasme qendrore të buzës së tualetit që synon anusin. Kjo grykë quhet taharet musluğu dhe kontrollohet nga një trokitje e lehtë e vendosur në afërsi të tualetit. Përdoret për të larë anusin pas fshirjes dhe tharjes me letër higjienike. Tualetet Squat në Turqi nuk e kanë këtë lloj gryke (përdoret një kovë e vogël me ujë nga një rubinet me dorë ose një dush bideti). 
Një alternativë tjetër i ngjan një dushi në miniaturë dhe njihet si "rubineti i shëndetit", dushi i bidetit ose "pistoleta". Zakonisht gjendet në të djathtë të tualetit ku është e lehtë për t'u arritur. Këto përdoren zakonisht në botën myslimane . Në nënkontinentin Indian, një enë lota përdoret shpesh për t'u pastruar me ujë, megjithëse dushet janë të zakonshme në mesin e tualeteve të reja.

 Azia Juglindore 
Në vendet e Azisë Juglindore si Indonezia, Filipinet,  Tajlanda, Brunei, Malajzia dhe Timori Lindor,  banjat e shtëpive zakonisht kanë një shtresë plastike të gjerë të madhësisë mesatare (e quajtur gayung në Indonezi, tabo në Filipine, ขัน ( khan) në Thai) ose filxhan i madh, i cili përdoret gjithashtu në banjë. Në Tajlandë, "pistoleta bum" është kudo.  Disa rubineta shëndetësore janë komplete metalike të ngjitura në tasin e dollapit të ujit, me hapjen e drejtuar nga anusi. Tualetet në institucionet publike ofrojnë kryesisht letra higjienike falas ose të shpërndara, megjithëse zhytja (shpesh një shishe plastike e prerë ose enë e vogël) haset herë pas here në disa institucione. Për shkak të diversitetit të saj etnik, banjat në Malajzi shpesh përmbajnë një kombinim të metodave të pastrimit anal ku shumica e banjove publike në qytete ofrojnë letër higjienike, si dhe një bidet të integruar ose një dush të vogël bideti me dorë (rubinet shëndetësor) të lidhur me hidraulikun në mungesa e një bideti të integruar.

Në Vietnam, njerëzit shpesh përdorin një dush bidet .   Zakonisht është i disponueshëm si në shtëpitë e përgjithshme ashtu edhe në vendet publike.

 Azia lindore 
Për herë të parë tualeti "pa letër" u shpik në Japoni në vitin 1980. Një sedilje tualeti me spërkatje, e njohur zakonisht me markën tregtare të Totos Washlet, është zakonisht një kombinim i ngrohësit të sediljes, bidetit dhe tharëses, i kontrolluar nga një panel elektronik ose telekomandë pranë sediljes së tualetit. Një hundë e vendosur në pjesën e pasme të tasit të tualetit drejton një rrymë uji në anus dhe i shërben qëllimit të pastrimit. Shumë modele kanë një funksion të veçantë "bidet" të synuar drejt pjesës së përparme për pastrim femëror. Ndenjësja e tualetit me spërkatje është e zakonshme vetëm në tualetet e stilit perëndimor dhe nuk është e përfshirë në tualetet e stilit tradicional. Disa tualete moderne japoneze bidete, veçanërisht në hotele dhe zona publike, janë të etiketuara me piktograme për të shmangur problemet gjuhësore, dhe shumica e modeleve më të reja kanë një sensor që refuzon të aktivizojë bidetin përveç nëse dikush është ulur në tualet.

 Evropa dhe Amerika 
Përdorimi i ujit në shumë vende të krishtera është pjesërisht për shkak të traditës biblike të tualetit që inkurajon larjen pas të gjitha rasteve të defekimit.  Bideti është i zakonshëm në vendet kryesisht katolike ku uji konsiderohet thelbësor për pastrimin anal .  

Disa njerëz në Evropë dhe Amerikë përdorin bidete për pastrimin e anusit me ujë. Bidetet janë pajisje të zakonshme të banjës në shumë vende të Evropës Perëndimore dhe Jugore dhe në shumë vende të Amerikës së Jugut,  L'historique du papier toilette et du bidet  Decreto ministeriale Sanità, 5 July 1975, art. 7. Decreto-Lei n.º 650/75 de 18 de Novembro (in Portuguese), 18 November 1975, art. 84 ndërsa dushet me bidet janë më të zakonshëm në Finlandë,  dhe Greqi. Bideti përdoret gjerësisht në vendet e Ballkanit Perëndimor si Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut, Bosnje-Hercegovina, Mali i Zi por edhe në Greqi e Turqi megjithëse përdorimi i bidetëve ndryshon shumë brenda këtij grupi vendesh. Për më tepër, edhe aty ku ka bidete, ato mund të kenë përdorime të tjera përveç larjes anale. Në Itali, vendosja e bideteve në çdo shtëpi dhe hotel u bë i detyrueshëm me ligj më 5 korrik 1975. 

 Letra higjienike 
Në disa kultura - si shumë vende perëndimore - pastrimi pas defekimit zakonisht bëhet vetëm me letër higjienike, derisa personi të mund të lahet ose të bëjë dush . Letra higjienike konsiderohet një mall shumë i rëndësishëm shtëpiak në kulturën perëndimore, siç ilustrohet nga blerja me panik e letrës higjienike në shumë vende perëndimore gjatë pandemisë COVID-19 .  

Në disa pjesë të botës, veçanërisht përpara se letra higjienike të ishte e disponueshme ose e përballueshme, përdorimi i gazetave, faqeve të drejtorisë telefonike ose produkteve të tjera letre ishte i zakonshëm. Në Amerikën e Veriut, katalogu i shpërndarë gjerësisht i Sears Roebuck ishte gjithashtu një zgjedhje popullore derisa filloi të printohej në letër me shkëlqim (në këtë moment disa njerëz i shkruan kompanisë për t'u ankuar).   Me tualete me ujë, përdorimi i gazetës si letër higjienike ka të ngjarë të shkaktojë bllokime.

Personat që vuajnë nga hemorroidet mund ta kenë më të vështirë të mbajnë zonën anale të pastër duke përdorur vetëm letër higjienike dhe mund të preferojnë gjithashtu larjen me ujë. 

 Shih edhe 
 Bideti
 Tualeti
 Urinatori
 Tualeti publik

 Referime