Termopilet

Termopilet ( - "Portat e nxehta") është një vend në Greqi ku në antikitet ekzistonte një kalim i ngushtë bregdetar. Emrin e ka marrë nga burimet e nxehta të squfurit . "Thermopylae" in: S. Hornblower & A. Spawforth (eds.) The Oxford Classical Dictionary, 3rd ed. (Oxford, 1996). Në mitologjinë greke Portat e Nxehta janë një nga hyrjet në Hades . 

 Historiku 
Thermopylae është vendi i një beteje midis forcave greke (përfshirë spartanët, tebanët dhe thespianët) dhe forcave pushtuese persiane, të përkujtuar nga Simonides e Ceos në epitafin e famshëm, "O i huaj, shko e thuaju spartanëve se këtu shtrihen ata të cilët vdiqën duke nderuar ligjet e tyre”. Thermopile është e vetmja rrugë tokësore mjaft e madhe sa për të përballuar një trafik të rëndësishëm midis Lokris dhe Thesalisë. Për të shkuar nga veriu në jug përgjatë bregut lindor të Gadishullit Ballkanik kërkon përdorimin e kalimit, dhe kështu Thermopilet kanë qenë vendi i disa betejave.

Në kohët e lashta është quajtur Malis, të quajtur kështu sipas një fisi të lashtë grek Malianët që ka jetuar afër Lamiasë së sotme deltën e lumit Spercheios në Greqi . Me emrin e tyre është emëruar edhe Gjiri i Malit. Në luginën perëndimore të Spercheios, toka e tyre ishin ngjitur me Enianët . Qyteti i tyre kryesor u quajt Trakis . Në qytetin Anthela, Malianët kishin një tempull të rëndësishëm të Demeter Amfiktionit, një qendër e hershme e Ligës Amfiktionike .

Toka dominohet nga fusha e përmbytjes bregdetare e lumit Spercheios dhe është e rrethuar nga male gëlqerore të pjerrëta të pyllëzuara. Ka depozitime të vazhdueshme të sedimenteve nga lumi dhe depozitat e travertinit nga burimet e nxehta, të cilat kanë ndryshuar ndjeshëm peizazhin gjatë mijëra viteve të fundit. Sipërfaqja e tokës në të cilën u zhvillua Beteja e famshme e Thermopileve në vitin 480 pes, tani është e varrosur nën  të sipërfaqes së tokës. Vija bregdetare gjithashtu ka avancuar gjatë shekujve për shkak të depozitimit sedimentar. Niveli i Gjirit Malian ishte gjithashtu dukshëm më i lartë gjatë kohërave parahistorike, dhe lumi Spercheios ishte dukshëm më i shkurtër. Vija e saj bregdetare përparoi deri në 2 kilometra midis viteve 2500 para Krishtit dhe 480 para Krishtit, por ende ka lënë disa kalime të ngushta midis detit dhe maleve. Pika më e ngushtë në fushë, ku ndoshta është zhvilluar beteja, do të ishte më pak se  e gjerë. Midis viteve 480 para Krishtit dhe shekullit XXI, vija bregdetare përparoi deri në  vende-vende, duke eliminuar pikat më të ngushta të kalimit dhe duke rritur ndjeshëm madhësinë e fushës rreth daljes së Spercheios. 

Një autostradë tani ndan kalimin, me një monument të ditëve moderne të mbretit Leonidas I të Spartës në anën lindore të autostradës. Është pikërisht përballë rrugës nga kodra ku epitafi i Simonides për të rënët është gdhendur në gur në majë. Thermopile është pjesë e "patkua të Gjirit të Malit ", e njohur edhe si "patkoi i vdekjes": është pjesa më e ngushtë e autostradës që lidh veriun dhe jugun e Greqisë. Ka shumë kthesa dhe ka qenë vend i shumë aksidenteve me automjete.L.H. Jeffery (1976) Archaic Greece: The City States c. 700–500 BC. Ernest Benn Ltd., London & Tonbridge p. 73. 

Burimet e nxehta nga e cila e ka marrë emrin qafa ekzistojnë ende pranë rrëzës së kodrës.

 Shih edhe 

 Lamia
 Greqia
 Thesalia
 Greqia e lashtë
 Rruga evropiane E65

 Literatura 




 Referime