Shteti i Detit

Shteti i Detit ose Domenet e Detit () ishte emri që iu dha zotërimeve detare dhe të huaja të Republikës së Venecias nga viti 1000 deri në vitin 1797, duke përfshirë në kohë të ndryshme pjesë të asaj që tani janë Istria, Dalmacia, Mali i Zi, Shqipëria, Greqia dhe veçanërisht Ishujt Jon, Peloponezi, Kreta, Cikladët, Eubea, si dhe Qiproja. Map of venetian forts & presence in the Stato da Mar of southern Balkans Shteti i Detit ishte njëri nga tre nënndarjet e zotërimeve të Republikës së Venedikut, dy të tjerat ishin Dogado, d.m.th. Venecia e duhur, dhe Domini di Terraferma në Italinë veriore.

 Përmbledhje 
Zotërimet jashtë shtetit, veçanërisht ishujt si Korfuzi, Kreta dhe Qiproja, luajtën një rol kritik në udhëheqjen tregtare dhe ushtarake të Venecias. Në studimin e tij historik mbi botën mesdhetare në shekullin XVI, historiani Fernand Braudel i përshkroi këta ishuj si "flota e palëvizshme e Venecias". "Sur le grand axe de sa puissance, ces îles sont la flotte immobile de Venise." 

Pasojat e Luftës së Chioggias në fund të shekullit XIV panë një periudhë tjetër të rritjes së shpejtë të perandorisë veneciane. Korfuzi u vu nën sundimin e përhershëm venecian në vitin 1386, Argosi dhe Nauplia në vitet 1388-1394, portet e Adriatikut të Durësit dhe Lezhës në bregdetin shqiptar në vitin 1392, e ndjekur nga Shkodra në vitin 1396 dhe Drishti në 1397.  Në vitin 1402, Beteja e Ankarasë e ndryshoi përkohësisht ngritjen e Perandorisë Osmane në lindje dhe vdekja e Dukës së Milanos Giangaleazzo Visconti krijoi një vakum pushteti në Italinë veriore që mundësoi zgjerimin e Domini di Terraferma. Klima e ndryshuar e krijuar nga Interregnumi osman dhe Traktati pasues i Galipolit në vitin 1403 çoi në një rritje të tregtisë dhe në blerjen e një vargu të ri fortesash në Greqi: Lepanto në vitin 1407, Patra në 1408, Navarino në 1410 dhe përkohësisht në Thesaloni. në 1423.  Në Dalmaci, ku Venediku ishte detyruar t'i dorëzonte zotërimet e veta Mbretërisë së Hungarisë me Traktatin e Zarës (1358), ajo përfitoi nga konflikti midis Ladislausit të Napolit dhe Sigismundit mbi kurorën hungareze, dhe në vitin 1409 siguroi lëshimin nga Ladislausi të disa prej domeneve të tij dalmate - Cres, Rab, Pag, Zarë, Vrana dhe Novigrad - për 100,000 dukat. 

Në 1489, Venecia fitoi gjithashtu Qipron, të cilën e mbajti deri në pushtimin osman në 1570-1571.

Mbretërimet veneciane mbi lundrimin në Detin Adriatik u mbajtën për disa shekuj, deri në atë masë sa u emërtua "Mare di Venezia" (Deti i Venecias) në hartat e shekujve XVII dhe XVIII. 

 Domenet 

 Në Italinë verilindore të sotme, Slloveni dhe Kroaci 

 Istria veneciane:
 Trieste, 1283–1287, 1368–1372 dhe 1508–1509
 Muja/Muggia, 1420–1797
 Koper ( Capodistria ), 1145–1797
 Izola ( Isola ), 1145–1797
 Piran ( Piran/Pirano ), 1283–1797
 Umag ( Umago ), 1269–1797
 Motovun ( Montona d'Istria ), 1278–1797
 Novigrad ( Cittanova d'Istria ), 1270–1797
 Poreč ( Parenzo ), 1267–1797
 Rovinj ( Rovigno ), 1283–1797
 Sveti Lovreč ( San Lorenso del Paxenadego/San Lorenzo del Pasenatico ), 1271–1797
 Bale ( Vale/Valle d'Istria ), 1331–1797
 Vodnjan ( Dignano ), 1330–1797
 Pula ( Pola ), 1145–1291 dhe 1331–1797
 Labin ( Albona ) dhe Plomin ( Fianona ), 1420–1797
 Plomin ( Fianona ), ?–1797
 Pazin ( Pisino ), 1508–1509

 Gjiri i Kvarnerit (Quarnaro):
 Rijeka (Fiume), 1508–1509
 Ishulli Cres (Cherso) dhe Ishujt Lošinj ( Lusin/Lussino ), 15C–1797 përveç pushtimit të shkurtër osman të Cres gjatë Luftës së Kretës (1645–1669)
 Ishulli Krk ( Vegia/Veglia ), 1480–1797 me përjashtim të pushtimit të shkurtër osman gjatë Luftës së Kretës (1645–1669)
 Ishulli Rab ( Arbe ), 1409–1797
 Ishulli Pag ( Pago ), 1420–1797 përveç pushtimit të shkurtër osman gjatë Luftës së Kretës (1645–1669)
 Novigrad ( Novegradi ), 1409–1797 me përjashtim të pushtimit osman në 1646–1647
 Nin ( Nona ), 1328–1358 dhe 1409–1797
 Zara (Zara), 998–1186, 1202–1358 dhe 1409–1797
 Biogradi ( Zaravecia/Zaravecchia pas 1204), fillimi i 11C, 1115–1124, 1125, 1409–1797
 Vrana ( Aurana ose Laurana Arauzona ), 1409–1538, 1647 dhe 1683–1797
 Ishulli Ugljan ( Ugliano ) dhe Ishulli Dugi ( Isola Lunga ose Isola Grossa ), 13C–1358 dhe 1409–1797
 Shibeniku ( Sebenego/Sebenico ), 1116–1133, 1322–1358 dhe 1412–1797
 Trogiri ( Traù ), 1125–1133 dhe 1420–1797
 Spliti ( Spàlato ), 998–1019, 1116–1117, 1118–1124, 1127–1141 dhe 1420–1797

 Kalaja e Klisit (Clissa), 1648–1797
 Omishi ( Almissa ), 1444–1797
 Ishulli Vis ( Lissa ), ca. 1409–1797
 Ishulli Braç ( Brazza/Brazza ), 1268–1358 dhe 1420–1797
 Makarska ( Macarska ), 13C–1326 dhe 1646–1797
 Ishulli Hvar ( Łexina/Lesina ), 1331–1358 dhe 1409–1797
 Ishulli Korçula ( Curzola ), 1255–1358 dhe 1409–1797
 Malësia e Delmacisë, kryesisht e pushtuar gjatë Luftës Moreane :

 Obrovaci ( Obrovazzo ), Benkovac ( Bencovazzo ), Skradin ( Scardona ), Vrlika ( Verlicca ) dhe Sinj ( Signo ), 1686–1797
 Knini ( Tenin ), 1647 dhe 1688–1797
 Imotski ( Imoschi ), 1717–1797
 Vrgoraci ( Vergoraz/Vergorazzo ), 1694–1797
 Metkoviqi ( Porto Narenta ), 1685–1797

 Dubrovniku ( Raguxa/Ragusa ), 1000–1030 dhe 1205–1358

 Në Malin e Zi dhe Shqipërinë e sotme 
djathtas|parapamje|271x271px| Zotërimet veneciane në Shqipërinë veriore dhe Malin e Zi jugor në vitin 1448

 Herceg Novi ( Castelnuovo ), 1687–1797
 Risani ( Risano ), 1688–1797
 Kotorri ( Càtaro/Cattaro ) dhe Perast ( Perasto ), 1420–1797
 Sveti Stefani ( Santo Stefano ), 1423–1797
 Budva ( Budua ) dhe Sutomore ( Spizza ), 1420–1797
 Tivari (Tivar), 1443-1571
 Ulqini ( Dulcigno ), 1405–1571
 Shkodër ( Scutari ), 1396–1479
 Drisht (Drivasto), 1393-1423 dhe 1442-1478
 Lezhë ( Alessio ), 1386–1478 dhe 1501–1506
 Durrës ( Durazo/Durazo ), 1205–1213 dhe 1392–1501
 Vlorë (Valona) dhe Kanine Castle (Canina), 1690-1691
 Butrinti ( Butrinto ), 1350 dhe 1386–1797

 Në Italinë e sotme jugore (Portet veneciane të Pulias) 

 Trani, 1496–1509
 Mola di Bari dhe Polignano a Mare, 1495–1509 dhe 1528–1530
 Monopoli, 1484–1509 dhe 1528–1530
 Brindizi dhe Otranto, 1496–1509
 Gallipoli, 1484

 Në Greqinë dhe Qipron e sotme 
parapamje|270x270px| Mesdheu Lindor rreth vitit 1450 (para blerjes së Qipros), me domenet veneciane në të gjelbër dhe Dukatin e Naxos (ose të Arkipelagut) të kontrolluar nga Venecia në portokalli
parapamje|270x270px| Mbretëria e Moresë e fundit të shekullit XVII, e ndarë në Achaea, Messenia, Laconia dhe "Rumani"

 Ishulli Kerkyra ( Korfuzi ) dhe ishulli Paksi ( Passo ), 1207–1214 dhe 1386–1797
 Parga ( Parga ), 1401–1797 me disa pushtime të shkurtra osmane
 Preveza ( Prevesa ), 1401–1463, 1684–1699, 1717–1797
 Arta ( Arta ), 1717–1797
 Vonica (Vonizza) 1684-1797
 Ishulli Lefkada ( Santa Maura ), 1684–1797
 Ishulli Qefalonia (Cefalonia), 1500–1797
 Ishulli Itaka ( Itaca ), 1503–1797
 Ishulli Zakynthos ( Zante ), 1479–1797
 Nafpaktos ( Lepanto ), 1390 dhe 1407–1499
 Amfisa ( Salona ), 1687–1697
 Peloponezi ( Morea ): poste të ndryshme deri në pushtimin osman në shekujt 15-16, pastaj sundimi venecian në mbarë rajonin 1688-1715 si Mbretëria e Moresë

 Patra ( Patraso/Patrasso ), 1408–1430 dhe 1687–1715
 Pylosi ( Navarini ), 1417–1501 dhe 1686–1715
 Methoni ( Modon/Modone ), 1207–1500 dhe 1686–1715
 Koroni ( Coron/Corone ), 1207–1500 dhe 1685–1715
 Gadishulli Manja ( Braccio della Maina ), 1487–1499
 Monemvasia ( Malvasia ), 1464–1540 dhe 1690–1715
 Argosi ( Argo ), 1394–1462 dhe 1687–1715
 Nafplio ( Napoli di Romània ), 1388–1540 dhe 1686–1715
 Ishulli Kythira ( Cerigo ) dhe ishulli Antikythera ( Cerigotto ), 1238–1715 dhe 1718–1797
 Kreta, e njohur në Venecia si Mbretëria Candia :
 Hania ( La Canea ), rreth. 1210–1263 dhe 1285–1645
 Rethymno ( Retimo ), ca. 1210–1646
 Sitia ( Sitia ), ca. 1210–1651
 Heraklion ( Kandia ), rreth. 1210–1669
 Ishulli Gramvousa ( Grabusa ), rreth. 1210–1691
 Ishulli Souda ( Suda ) dhe ishulli Spinalonga (Spinalonga), rreth. 1210–1715
 Në Dodekanez :
 Karpathos ( Scarpanto ) dhe Kasos ( Caso ), 1306–1538
 Halki ( Calchi ), 1204–?
 Tilos ( Piscopi )
 Kalymnos ( Calimno ), 1207–1310
 Leros ( Lero ), shekulli i 13-1309
 Patmos ( Patmo ), 1659–1669
 Astypalaia ( Stampalia ), 1207–1522 dhe 1648–1668
 Cyclades, shumica e të cilave Venecia i mbajti si Dukati i Arkipelagut :
 Siros ( Siro ), 1207–1522
 Paros ( Paro ), Antiparos ( Antiparo ) dhe Mykonos ( Micono ), 1207–1537
 Naksos ( Nasso ), Milos ( Milo ), Folegandros ( Policandro ), Andros ( Andro ), Ios ( Io ), Amorgos ( Amorgo ), Kimolos ( Argentiera ), Sikinos ( Sicandro ), 1207–1566
 Santorini ( Santorini ), 1207–ca. 1280 dhe 1301–1576
 Kithnos ( Citno ) dhe Sifnos ( Sifanto ), 1207–1617
 Tinos ( Tino ), 1207–1715
 Ishujt Saronik :
 Petsa ( Velvina ose Spezia ), 1220–1460
 Hidra ( Idra ), 1204–1566
 Poros, së bashku me (në kontinent) Methana, Troezen ( Damala ) dhe Epidaurus ( Epidauro ), 1484-1715
 Aegina ( Egina ), 1451–1537
 Athinë ( Atene ), 1394–1403 dhe 1687–1688
 Ishulli Eubea ( Negroponte ), 1211–1470
 Pteleos, 1322–1470
 Sporada përfshirë Skiathos (Sciato), Skopelos (Scopelo), Alonnisos (Alonneso) dhe Skyros (Sciro), 1207-1270s dhe 1453-1538
 Lemnos Island (Lemno), 1464-1479 dhe 1656-1657
 Ishulli Samothraqe ( Samotracia ), 1204–1355
 Selaniku ( Salonico/Salonicco ), 1423–1430
 Gadishulli Galipolit ( Galipoli ) dhe Tekirdağ ( Rodosto ), 1204–1235
 Lagjja Beyoğlu ( Pera ) në Kostandinopojë, 1204–1261
 Ishulli imbros Gökçeada (Imbro), 1377–1462
 Ishulli Bozcaada ( Tenedo ), 1377–1381, ?–1455 dhe 1656–1657
 Ishulli i Qipros ( Sipro/Cipro ), 1489–1570

 Famagusta ( Famagosta ), 1489–1571

 Në Rusinë e sotme 

 Tanais ( Tana ), 13C–1332

 Shih edhe 
 Zara
 Dalmacia
 Krahinat Ilire
 Gryka e Kotorrit
 Arbëria Venedikase
 Republika e Venedikut
 Universiteti Mesjetar i Durrësit

 Literatura 






 Referime 

Kategoria:Republika e Venedikut
Kategoria:Historia mesjetare e Ballkanit
Kategoria:Historia e Greqisë
Kategoria:Historia e Shqipërisë
Kategoria:Histori detare