Biologjia qelizore

Biologjia qelizore ose citologjia është një degë e biologjisë që studion strukturën, funksionin dhe sjelljen e qelizave. Të gjithë organizmat e gjallë përbëhen nga qeliza. Një qelizë është njësia bazë e jetës që është përgjegjëse për jetën dhe funksionimin e organizmave. Biologjia qelizore është studimi i njësive strukturore dhe funksionale të qelizave. Biologjia qelizore përfshin qelizat prokariote dhe eukariote dhe ka shumë nëntema të cilat mund të përfshijnë studimin e metabolizmit qelizor, komunikimin qelizor, ciklin qelizor, biokiminë dhe përbërjen qelizore. Studimi i qelizave kryhet duke përdorur disa teknika mikroskopike, kulturë qelizore dhe fraksionim qelizor. Këto kanë lejuar dhe janë duke u përdorur aktualisht për zbulime dhe kërkime që kanë të bëjnë me mënyrën se si funksionojnë qelizat, duke dhënë përfundimisht njohuri për të kuptuar organizmat më të mëdhenj. Njohja e përbërësve të qelizave dhe mënyra se si funksionojnë qelizat është thelbësore për të gjitha shkencat biologjike, ndërkohë që është thelbësore për kërkime në fusha biomjekësore si kanceri dhe sëmundje të tjera. Kërkimi në biologjinë qelizore është i ndërlidhur me fusha të tjera si gjenetika, gjenetika molekulare, biologjia molekulare, mikrobiologjia mjekësore, imunologjia dhe citokimia.

Historia
Qelizat u panë për herë të parë në Evropën e shekullit të 17-të me shpikjen e mikroskopit të përbërë. Në vitin 1665, Robert Hooke e quajti bllokun ndërtues të të gjithë organizmave të gjallë si "qeliza" (botuar në Micrographia) pasi shikoi një copë tape dhe vëzhgoi një strukturë të ngjashme me qelizën, megjithatë, qelizat ishin të vdekura dhe nuk dha asnjë tregues për përbërësit aktualë të përgjithshëm të një qelize. Disa vjet më vonë, në 1674, Anton Van Leeuwenhoek ishte i pari që analizoi qelizat e gjalla në ekzaminimin e tij të algave. E gjithë kjo i parapriu teorisë qelizore e cila thotë se të gjitha gjallesat përbëhen nga qeliza dhe se qelizat janë njësia funksionale dhe strukturore e organizmave. Kjo u përfundua përfundimisht nga shkencëtari i bimëve, Matthias Schleiden dhe shkencëtari i kafshëve Theodor Schwann në vitin 1838, të cilët panë respektivisht qelizat e gjalla në indet bimore dhe shtazore. 19 vjet më vonë, Rudolf Virchow kontribuoi më tej në teorinë e qelizave, duke shtuar se të gjitha qelizat vijnë nga ndarja e qelizave para-ekzistuese. Viruset nuk konsiderohen në biologjinë qelizore – atyre u mungojnë karakteristikat e një qelize të gjallë, dhe në vend të kësaj studiohen në nënklasën e mikrobiologjisë të virologjisë.

Referime


Kategoria:Biologji molekulare