Flavio Biondo

Flavio Biondo ( Latinisht Flavius Blondus, 1392 – 4 qershor 1463) ishte një historian humanist italian i Rilindjes . Ai ishte një nga historianët e parë që përdori një ndarje tre-periudhore të historisë (Antike, Mesjetare, Moderne) dhe njihet si një nga arkeologët e parë . I lindur në kryeqytetin Forlì, në rajonin Romagna, Flavio ishte i arsimuar mirë që në moshë të re, duke studiuar nën Ballistario të Kremonës . Gjatë një qëndrimi të shkurtër në Milano, ai zbuloi dhe transkriptoi dorëshkrimin unik të dialogut të Ciceronit, Brutus . Ai u transferua në Romë në 1433, ku filloi punën në karrierën e tij të shkrimit; ai u emërua sekretar në Cancelleria nën Eugene IV në 1444 dhe shoqëroi Eugene në mërgimin e tij në Ferrara dhe Firence. Pas vdekjes së mbrojtësit të tij, Flavio u punësua nga pasardhësit e tij papal, Nikolla V, Callikstus III dhe humanisti Pius II .

 Shkrime arkeologjike 
Flavio botoi tre vepra enciklopedike që ishin udhërrëfyes sistematik dhe të dokumentuar për rrënojat dhe topografinë e Romës së lashtë, për të cilën ai është quajtur një nga arkeologët e parë; antikuarët dhe historianët e mëvonshëm ndërtuan mbi themelet e vendosura nga Flavio dhe nga bashkëkohësi i tij më i vjetër, Poggio Bracciolini . Në atë kohë, rrënojat e Romës së lashtë ishin të mbipopulluara dhe të paeksploruara. Kur në 1420 Bracciolini u ngjit në Kapitol, ai pa vetëm fusha të shkreta. Forumi, i varrosur në sipërfaqen e tokës së gërryer, u kullot nga lopët — Campo Vaccino — dhe derrat e rrënjosur në bimësinë e tij të pabarë. Flavio dhe shokët e tij humanistë si Leone Battista Alberti filluan të eksplorojnë dhe dokumentojnë arkitekturën, topografinë dhe historinë e Romës, dhe në proces ringjallën një vizion të lavdisë së dikurshme të Romës.

Vepra e parë e Flavios ishte De Roma instaurata ( Roma e restauruar, 3 vëll., 1444–1448), një rindërtim i topografisë së lashtë romake. Ishte dhe mbetet një vizion humanist me shumë ndikim për të rikthyer Romën në lartësitë e mëparshme të madhështisë, duke rikrijuar atë që Roma dikur dukej bazuar në rrënojat që kishin mbetur. Kjo vepër ishte udhëzuesi i parë sistematik dhe i dokumentuar mirë për rrënojat e Romës, ose në të vërtetë ndonjë rrënoja të lashtë.

Vepra e dytë ishte shumë popullor De Roma triumphante ( Rome Triumphant, 1479) për Romën pagane si një model për reformat bashkëkohore qeveritare dhe ushtarake. Libri pati një ndikim të madh në ringjalljen e patriotizmit romak dhe respektit për Romën e lashtë, duke e paraqitur papatin si vazhdimësi të Perandorisë Romake .

 Vepra historike 
Veprat më të mëdha të Biondos ishin Italia illustrata ( Italia e ndriçuar, shkruar midis 1448 dhe 1458, botuar 1474) dhe Historiarum ab inclinatione Romanorum imperii decades ( Dekadat e historisë nga përkeqësimi i Perandorisë Romake, shkruar nga 14538, në 14).

Italia illustrata (1474) është një gjeografi, e bazuar në udhëtimet personale të autorit dhe historinë e katërmbëdhjetë rajoneve (rajoneve) italiane. Ndryshe nga gjeografët mesjetarë, fokusi i të cilëve ishte rajonal, Biondo, duke marrë Strabonin për modelin e tij, rivendosi idenë e Italisë për të përfshirë të gjithë gadishullin. Nëpërmjet topografisë, ai synonte të lidhte Antikitetin me kohët moderne, me përshkrimet e secilit vend, etimologjinë e toponimit të tij dhe ndryshimet e tij në kohë, me një përmbledhje të ngjarjeve të rëndësishme të lidhura me çdo vendndodhje. Kjo gjeografi e parë historike fillon me Republikën dhe Perandorinë Romake, përmes 400 viteve të pushtimeve barbare dhe një analize të Karlit të Madh dhe më vonë Perandorëve të Shenjtë Romakë . Ai jep një përshkrim të shkëlqyer të ringjalljes humaniste dhe restaurimit të klasikëve gjatë gjysmës së parë të shekullit të pesëmbëdhjetë.

Vepra më e madhe e Flavios është Historiarum ab Inclinatione Romanorum Imperii (Venecia, 1483), një histori e Evropës në tridhjetë e dy libra, nga plaçkitja e Romës në 410 nga vizigotët deri në Italinë bashkëkohore (1442). Duke përdorur vetëm burimet më të besueshme dhe parësore, ai përdori një kornizë tre-periudhore, me Italinë që u ringjall në kohën e Biondo-s dhe u çlirua nga tendencat e mëparshme. Leonardo Bruni përdori gjithashtu një kornizë tre-periudhore në Historinë e Popullit Firence, shkruar pothuajse në të njëjtën kohë me veprën e Biondo.

 Shih edhe 
 Historia
 Historiografia

 Burimet 
 Repertorium Blondianum  
 Rome Restored, Edited by Fabio Della Schiava and William McCuaig, English translation, To be announced.
 "Flavio Biondo". In Encyclopædia Britannica Online.
 "Flavio Biondo" in Catholic Encyclopedia (1907).
 Castner, Catherine J. (ed., trans., comm.). Biondo Flavio's Italia illustrata: Text, translation, and commentary. Vol. I: Northern Italy. (Binghamton, NY: Global Academic Publishing, 2005).
 J. A. White (ed., trans.), Biondo Flavio, Italy Illuminated. Vol. 1: Books I-IV, I Tatti Renaissance Library 20 (Cambridge, MA: Harvard University Press, 2005) and Italy Illuminated. Vol. 2: Books V-VIII, I Tatti Renaissance Library 75 (Cambridge, MA: Harvard University Press, 2016)
 F. Della Schiava (ed.), Blondus Flavius, "Roma instaurata". Vol. 1, Edizione Nazionale delle Opere di Biondo Flavio, 7 (Roma: Istituto Storico Italiano per il Medioevo, 2020)

 Lidhje të jashtme 

 De Origine et Gestis Venetorum  (pjesë e Operës së Baselit 1531)
 Historiae Ab Inclinatione Romanorum Imperii (pjesë e Operës së Bazelit 1531)
 Historiarum ab inclinatione romanorum imperii  (Venecia: Octavianus Scotus, 1483; Hain *3248)
 Në Romam Instauratam 
 Roma Instaurata  (pjesë e Operës së Bazelit 1531)
 Italia Illustrata  (pjesë e Operës së Bazelit 1531)
 Triumphans Roma  (pjesë e Opera Bazel 1531)
 Historiam Blondi forliviensis ab inclinatione Imperii romanorum (Napoli, 1494)
Kategoria:Lindje 1392
Kategoria:Vdekje 1463
Kategoria:Humanistë italianë
Kategoria:Historianë italianë