Zjarri i Yrymqit 2022

Jiatong vatjojnë viktimat e zjarrit të YrymqitData24 Nëntor 2022VendndodhjaYrymqi, Xinjiang, KinëShkakuShkëndija nga një kabëll tek një
prizë shumëvendësheVdekje10 Dëmtime9

Më 24 nëntor 2022, një zjarr u ndez në një ndërtesë banimi shumëkatëshe në një lagje me shumicë ujgure në Yrymqi, Xinjiang, Kinë. Autoritetet vendore raportuan dhjetë njerëz të vdekur dhe nëntë të tjerë të plagosur, edhe pse disa ngritën shqetësime për shifra të zbutura artificialisht. Gazetarët ngritën pyetje nëse zbatimi i rreptë i politikës zero-COVID nga Kina i pengoi banorët të largoheshin nga ndërtesa ose përpjekjet e zjarrfikësve për të hyrë në të. Autoritetet kineze i kanë mohuar këto mëtime. Zjarri është quajtur shkaktar i protestave në disa qytete anembanë Kinës, të cilat synonin politikën zero-COVID, por në disa raste gjithashtu bënin thirrje për t'i dhënë fund sundimit njëpartiak të Partisë Komuniste Kineze (CCP) dhe për dorëheqjen e sekretarit të përgjithshëm Xi Jinping.

 Prapavija 
Yrymqi është kryeqyteti i Xinjiang, vatra e popullsisë ujgure . Që nga gushti i vitit 2022, COVID-19 është përhapur në shumë pjesë të Xinjiangut dhe qeveria lokale kishte formuluar disa politika parandaluese të epidemisë si përgjigje, të tilla si bllokimet dhe testime të detyrueshme. Përpara zjarrit, komuniteti Jixiangyuan ( Kinezçe: 吉祥苑社区) ku ndodhi aksidenti u caktua një "zonë me rrezik të ulët" dhe banorët mund të largoheshin për një deri në dy orë çdo ditë ndërsa duhej të qëndronin në shtëpi për pjesën e mbetur të ditës. Ishte e paqartë nëse njerëzit lejoheshin të largoheshin nga komplekset e tyre.

 Zjarri 
Më datë 24 nëntor 2022, rreth orës 7:49pasdite (11:49 GMT ) një zjarr shpërtheu në katin e 15-të të një pallati 21-katësh të njohur si ndërtesa e komunitetit Jixiangyuan 8, njësia 2, dhoma 1502.

Një hetim zbuloi se banori Ajshem Memeteli ( Chinese ) ishte një dush me avull në banjë, i cili e ndërpreu siguresën . Pasi Ajshemi rivendosi ndërprerësin, vajza e saj vuri re shkëndija nga një prizë elektrike në një prizë. Shkëndijat ndezën shpejt letrat e murit, çarçafët dhe mobiljet. Pavarësisht disa përpjekjeve për shuarjen e zjarrit nga punonjësi i bashkësisë Deng Mingxing dhe fqinjëve nga kati i 14-të, zjarri doli jashtë kontrollit. Ata njoftuan zjarrfikëset dhe u evakuuan në katin e parë. Zyrtarët thanë se një derë e papërshkueshme nga zjarri në katin e 14-të ishte lënë e hapur, gjë që lejoi përhapjen e zjarrit.

Makinat e parkuara në komunitetin Jixiangyuan dhe shtyllat thuhet se bllokuan kamionët e zjarrfikësve. Pamjet video të postuara në mediat sociale treguan se kamionët e zjarrit nuk mund t'i afroheshin ndërtesës dhe uji nga makinat e zjarrit mezi arrinte në strukturë. Video të tjera të postuara raportohet se kanë regjistruar britmat e të bllokuarve në zjarr. 

Zjarri u shua 3 orë e gjysmë më vonë, rreth orës 10:35pasdite Ora XJT (2:35pasdite GMT ). Dhjetë persona, të gjithë ujgurë, u raportua se vdiqën në zjarr, duke përfshirë një fëmijë tre vjeçar dhe nëntë të tjerë të plagosur, sipas autoriteteve.

 Pasojat 
parapamje| Vigjilja jashtë Konsullatës Kineze në Toronto, Kanada, më 27 nëntor
Pas zjarrit, vigjilje dhe protesta u mbajtën në Xinjiang, Shangai, Nanjing dhe Pekin, duke kritikuar politikën zero të qeverisë kineze për COVID-19, me disa që i bënë thirrje sekretarit të përgjithshëm të CCP Xi Jinping të jepte dorëheqjen. Anëtarët e publikut kritikuan ligjet e tepruara të qeverisë për parandalimin e epidemisë, të cilat dyshohet se penguan zjarrfikësit të mbërrinin në vendngjarje. 

Megjithëse zjarri ndodhi në një lagje me shumicë ujgure dhe vdekjet që rezultuan ishin të gjithë ujgurë, shumica e protestuesve në Ürümqi ishin kinezë han.

Në lagjen e ish- Koncesionit Francez të Shangait, protestuesit mbajtën zi për viktimat e zjarrit. Ata bënë thirrje për t'i dhënë fund politikës zero-COVID dhe që Xi Jinping të tërhiqej si lider.

Në Pekin dhe Nanjing, protestuesit mbanin copa letre të zbrazëta për të mbajtur zi për viktimat e zjarrit, si dhe për të kritikuar censurën e qeverisë së tyre. Protestat ndodhën gjithashtu në universitete dhe kolegje si Universiteti Tsinghua, Universiteti i Pekinit,  dhe Universiteti Sun Yat-sen.

Kryetari i bashkisë së Ürümqit Memtimin Qadir u kërkoi falje banorëve të qytetit mbrëmjen e datës 25 Nëntor gjatë një konference për shtyp dhe premtoi një hetim.

Më 27 nëntor 2022, zyrtarët e Xinjiang premtuan të lehtësonin masat e bllokimit pa e pranuar ekzistencën e protestës.

 Komuniteti emigrant ujgur 
Akademiku ujgur me bazë në Uashington, Tahir Imin tha për New York Times se reagimi i zjarrfikësve ishte i tmerrshëm dhe zjarri nuk ishte venë nën kontroll për tre orë, pavarësisht se kishte objekte dhe pajisje në gatishmëri.

Abdulhafiz Maimaitimin, një mërgimtar ujgur që jeton në Zvicër, u tha gazetarëve se tezja e tij dhe katër anëtarë të familjes në Kinë nuk u shpëtuan dot në kohë për shkak të jetesës në një lagje me shumicë ujgure. Ata gjithashtu ngritën shqetësime se numri i viktimave po nënraportohej nga zyrtarët kinezë. 

 Referime 

Kategoria:Koordinatat në Wikidata
Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara