Värmland

Värmland është një provincë në Suedinë perëndimore, në veri të Vänern. Kufizohet me Västergötland dhe Dalsland në jug, Østlandet (në Norvegji) në perëndim dhe Västmanland dhe Närke në lindje dhe Dalarna në verilindje. Provinca fillimisht ishte pjesë e Götaland, dhe u bë pjesë e Svealand në vitin 1815.

Gjeografia
Liqeni më i madh është Vänern. Shumica e përrenjve me rëndësi të çojnë në Vänern. Megjithatë, krahina është e pasur me liqene, pellgje dhe përrenj të vegjël. Peizazhi, me male dhe liqene, zakonisht konsiderohet si piktoresk dhe ka frymëzuar piktorët dhe shkrimtarët.

Ka disa pllaja malore në pjesën perëndimore të Värmland, e cila është në Malet Skandinave. Lartësitë më të larta gjenden në pjesët veriore, me pllaja 500–700 metra. Këtu ndodhet edhe maja më e lartë, Granberget në Höljes, 701 metra.

Pjesa lindore e Värmland llogaritet si pjesë e Bergslagen, Rrethi Qendror i Minierave Suedeze. Terreni i tij është mjaft kodrinor, me disa kodra të larta: Hvitklinten (414 m.), Dalkarlsberget (450 m.) dhe Vålbergsrös (476 m.).

Kjo pjesë e Värmland është e pasur me minerale, më së shumti mineral hekuri që ekziston në sasi të mëdha.

Kultura dhe letërsia
parapamje|djathtas|Rezidenca e Selma Lagerlöf Mårbacka në Sunne.

Provinca ka tradita të fuqishme letrare dhe muzikore dhe ka lindur disa nga autorët më të njohur dhe më të dashur të Suedisë. Në shekullin e 19-të, disa autorë kryesorë e kishin origjinën e tyre këtu dhe mbajtën lidhje me Värmland, mes tyre Erik Gustaf Geijer, Esaias Tegnér, Gustaf Fröding dhe fituesja e Çmimit Nobel Selma Lagerlöf. Romani i Lagerlöf, Saga e Gösta Berling, është një saga neo-romantike që zhvillohet në Värmland në vitet 1820 dhe 1830. Gjithashtu u bë një film me Greta Garbo. Ajo u bë gjithashtu një opera, I cavalieri di Ekebù, nga kompozitori italian Riccardo Zandonai në vitin 1925.

Arsimi, teatri dhe një mënyrë jetese disi magjepsëse u nxitën nga zotëria tokësore dhe pasuria e krijuar përmes një tregtie të gjallë të hekurit vendas, si dhe nga pozicioni i peizazhit në skajin midis qytetërimit dhe shkretëtirës, i cili frymëzoi artin, letërsinë dhe folklorin. Gjatë gjysmës së dytë të shekullit të 19-të, industria e përpunimit të hekurit u hoq kryesisht nga revolucioni në industrinë e çelikut, i cili e bëri Evropën Qendrore dhe Shtetet e Bashkuara jashtëzakonisht superiore në këtë fushë, dhe kriza e përgjithshme ekonomike në të gjithë Evropën e viteve 1870. dhe vitet 1880, dhe emigrimi i mëpasshëm në Amerikën e Veriut, tronditi peizazhin. Pasoja, megjithatë, ishte që autorët si Lagerlöf dhe Fröding të bëhen më të vetëdijshëm për trashëgiminë e krahinës së tyre, dhe ata të dy u mbështetën në atë që mendonin se ishte një traditë gojore e tregimit dhe legjendave lokale. Ky theksim në përrallat me teksturë të pasur, shpesh romantike ose burleske, të cilat gjithsesi e tejkalojnë atë vendase, ka mbetur në fokus të shkrimtarëve të mëvonshëm, si Göran Tunström (1937–2000) dhe Lars Andersson (l. 1954).

Traditat muzikore kanë frymëzuar një numër muzikantësh të shquar, si këngëtarët Zarah Leander, Monica Zetterlund dhe Rigmor Gustafsson.

Referime

Kategoria:Provincat e Suedisë