Varrezat masive të Batajnicës

Varrezat masive të Batajnicës, janë varre që u gjetën në vitin 2001 afër Batajnicës, një periferi e Beogradit, kryeqyteti i Serbisë. Varret përmbanin 744  shqiptarë të Kosovës, civilë, të vrarë gjatë Luftës së Kosovës 1998-99. 

Varret masive u gjetën në terrenet e stërvitjes së një njësie policore serbe, Njësiti Special Anti-Terrorist (SAJ). 

Trupat e pajetë janë sjellë në vend me kamionë nga Kosova; shumica janë djegur para varrimit.  Pas luftës, SAJ kufizoi aksesin e hetuesve në poligonin e qitjes dhe vazhdoi ushtrimet me gjuajtje të drejtpërdrejtë, ndërkohë që ekipet mjeko-ligjore përpiqeshin të hetonin masakrën.  

 Sfondi 
Fondi për të Drejtën Humanitare (FDH), një organizatë joqeveritare me bazë në Serbi dhe Kosovë, publikoi në hulumtimin e tyre se numri i përgjithshëm i të vrarëve gjatë luftës në Kosovë (një kohëzgjatje në hulumtimin e studiuar nga janari 1998 deri më 31 dhjetor 2000) vlerësohet në 13.517, kur nga ky numër i të gjithë civilëve të vrarë apo të zhdukur ishin: 8.661 shqiptarë të Kosovës, 1797 serbë, 447 romë, boshnjakë dhe pakica të tjera etnike.  

Milica Kostiq, e cila është një ish-hulumtuese në FDH dhe aktualisht punon në Koalicionin Ndërkombëtar të Vendeve të Ndërgjegjes, tha në vitin 2019 se ende vlerësohen mbi 1,600 persona të zhdukur pas luftës së Kosovës, prej tyre: 1,100 shqiptarë të Kosovës, rreth 450 serbë., dhe mbi 100 viktima boshnjake dhe rome. 

 Zbulimi i varrezave masive 
Fondi për të Drejtën Humanitare (FDH), një organizatë joqeveritare për të drejtat e njeriut, e cila dokumenton shkeljet e të drejtave të njeriut të ndodhura në territoret e ish- Jugosllavisë,  tha në dosjen "Operacioni i Fshehjes së Kufomave", se katër varre masive u zbuluan në Serbi: në Batajnica (744 trupa - të zbuluar në vitin 2001), Kizevak (17 trupa të zbuluar në vitin 2020) Liqeni Peruçac (84 trupa - të zbuluar në vitin 2001), Petrovo Selo (61 trupa - të zbuluar në vitin 2001),  në Rudnica, fshat afër kufirit me Kosovën (52 trupa — zbuluar në vitin 2013).  

FDH tha në dosjen “Operacioni i Fshehjes së Kufomave”, se trupat e shqiptarëve të Kosovës janë djegur fshehurazi edhe në dy lokacione tjera në Serbi: Kompleksi i aluminit Maçkatica afër Surdulicës si dhe Kompleksi i Mihjes dhe Shkrirjes së Bakrit në Bor. Gjithashtu, FDH-ja e ka thirrur Kombinatin Feronikl në Drenas, ku janë djegur trupat e shqiptarëve të Kosovës, që gjendet në rajonin e Drenicës në Kosovë.  

 Shtypi për operacionin e fshehtë 
Siç pohoi redaktori diplomatik i Gusrdian, Julian Borger në artikullin e tij në vitin 2010:

Dejan Anastasijevic, një gazetar investigativ i të përjavshmes serbe Vreme, tha në vitin 2010 për trupat e gjetur pranë një baze SAJ në Batajnica, se ekzistonte programi "sanitar", që përfshinte largimin e mijëra trupave, që u krye nga Njësia Speciale Anti-Terroriste e Serbisë, SAJ, për të fshehur krimet e luftës.

 Hetimi 

 Gjyqi i Vlastimir Djordjevic në ICTY 

Vlastimir Djordjevic, i cili ishte zëvendësministër i brendshëm serb  gjatë Luftës së Kosovës në Kosovë në vitet 1998 dhe 1999,  ishte në gjykim në Gjykatën Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë (ICTY) në vitin 2010  për rolin e tij në krime kundër shqiptarëve të Kosovës, ku ai pranoi se dinte për transferimin e trupave nga një kamion i gjetur në Danub, dhe trupat e djegur të gjetura në kamionin e dytë në liqenin Perucac, por nuk dinte për vrasjet aktuale. Dy kamionët u gjetën me trupa të shqiptarëve të Kosovës, njëri në lumin Danub në Serbinë lindore në fillim të prillit 1999, nga i cili trupat u transferuan në Qendrën e Njësisë Speciale Antiterroriste të Policisë në Batajnica, kamioni i dytë i gjetur në Liqenin Perucac në perëndim. Serbia po ashtu në prill të vitit 1999, nga e cila trupat u dogjën aty pranë nga Vlastimir Gjordjevic. Vlastimir Djordjevic tha në gjyq se ai e dinte se duhet të hetonte gjetjet e dy kamionëve, por nuk filloi hetimin, gjë që ishte e paligjshme. 

Ai u dënua me 18 vjet burg për operacionin e mbulimit për fshehjen e trupave të pajetë,   si dhe për persekutim të paligjshëm, deportim të shqiptarëve të Kosovës gjatë luftës së Kosovës 1998-99. 

 Hetimi nga Beogradi 
Deri më tani (shtator 2021), askush nuk u akuzua në gjykatat serbe për fajin e fshehjes së shqiptarëve të vrarë të Kosovës.

 Dokumentarët 

 "Thellësia e dytë" është një dokumentar me regji të Ognjen Glavoniqit për varrin masiv në Batajnicë me trupa të shqiptarëve të Kosovës, civilë, të vrarë gjatë luftës në Kosovë, varri masiv u zbulua në vitin 2001. 
 "Të Paidentifikuarit" është një dokumentar i xhiruar nga Rrjeti Ballkanik i Gazetarisë Investigative (BIRN  ). "Të Paidentifikuarit" mori çmimin për dokumentarin më të mirë të shkurtër në Festivalin e Filmit të Evropës Juglindore 2016 në Los Anxhelos. Filmi tregon historinë e vrasjes së civilëve shqiptarë nga luftëtarët serbë në Kosovë në vitin 1999, eshtrat e të cilëve u dogjën, disa prej të cilëve u gjetën në Batajnicë në vitin 2001.  

 Iniciativa përkujtimore e Batajnicës 
Pas kësaj krijua një faqe interneti, Iniciativa Përkujtimore e Batajnicës, për të mbledhur fonde për krijimin e Sitit Memorial të Batajnicës për të përkujtuar njerëzit e vrarë. Iniciativa virtuale përkujtimore e Batajnicës ka publikuar fotografi, dokumentarë, të dhëna të të vrarëve, trupat e të cilëve janë gjetur në Batajnicë. 

 Shih edhe 
 Gjykata e Hagës
 Vllastimir Gjorgjeviq
 Masakra e Vushtrrisë
 Varri masiv i Rudnicës, një vend në Rudnicë, Serbinë jugore, ku gjenden mbetjet e shqiptarëve të Kosovës pas Luftës së Kosovës.
 Masakra e Mejës, vrasja në prill 1999 në fshatin Mejë. Shumë prej trupave të të vrarëve në Mejë janë gjetur në varrezat masive të Batajnicës.

 Referime 

Kategoria:Masakra në Luftën e Kosovës