Universiteti i Stambollit

Universiteti i Stambollit (turqisht: İstanbul Üniversitesi) është një universitet kërkimor publik i vendosur në Stamboll, Republika e Turqisë.

E themeluar nga Mehmed II më 30 maj 1453, një ditë pas pushtimit të Kostandinopojës nga turqit osmanë, u rithemelua më 1846 si institucioni i parë i arsimit të lartë osman i bazuar në traditat evropiane. Institucioni pasardhës, i cili funksionon me emrin aktual që nga viti 1933, është universiteti i parë në Turqinë moderne.

Aktualisht, ka 69,411 studentë universitarë, të diplomuar dhe doktoraturë që studiojnë në 33 njësi akademike, duke përfshirë fakultete, institute, kolegje dhe shkolla profesionale në 10 kampuse. Kampusi kryesor është ngjitur me sheshin Beyazıt në Fatih, kryeqyteti i krahinës, në anën evropiane të qytetit.

Përveç të qenit anëtar i Coimbra Group, në vitin 2019, universiteti zuri vendin e parë në Turqi sipas Renditjes Akademike të Universiteteve Botërore.

 Historia 
parapamje|Hyrja kryesore në Universitetin e Stambollit, vitet 1950
Origjina e Universitetit të Stambollit shkon në vitin 1453, kur u themelua nga Sulltani Osman Mehmeti II "si një shkollë filozofie, mjekësie, juridike dhe letrash". Aty ishte edhe Universiteti i Kostandinopojës, i cili u themelua në vitin 425 dhe që kishte ekzistuar deri në rënien e Kostandinopojës. Universiteti i Stambollit funksiononte edhe si medrese (shkollë teologjike islame). Kjo medrese konsiderohet si pararendëse e Darülfünûn, e cila u zhvillua në Universitetin e Stambollit në vitin 1933.Rüegg, Walter: "European Universities and Similar Institutions in Existence between 1812 and the End of 1944: A Chronological List", in: Rüegg, Walter (ed.): A History of the University in Europe. Vol. 3: Universities in the Nineteenth and Early Twentieth Centuries (1800–1945), Cambridge University Press, 2004, , p. 687 Arsimi në një sërë shkencash dhe fushash (si mjekësia, matematika, astronomia, hartografia, gjeografia, historia, filozofia, feja, letërsia, filologjia, juridiku, etj.) u bë i disponueshëm dhe, deri në shekullin e 19-të, ato ishin të rëndësishme në duke edukuar kuadrot sunduese të shoqërisë osmane. Megjithatë, kur medresetë nuk ishin më në gjendje të plotësonin nevojat e botës moderne, filloi një proces ristrukturimi dhe si rezultat, u krijuan institucionet e arsimit të lartë të quajtur Darülfünûn, bërthama e Universitetit të Stambollit.

Një institucion i arsimit të lartë i quajtur Darülfünûn-u Osmanî (دار الفنون عثماني, Shtëpia Osmane e Shkencave) u krijua në vitin 1863, por u shtyp më 1871. Rektori i parë i saj ishte Hasan Tahsini, i konsideruar si një nga studiuesit më të rëndësishëm osmanë të shekullit të 19-të. Në vitin 1874, Universiteti Perandorak (دار الفنون سلطاني Darülfünûn-u Sultanî) filloi mësimet e juridikut në frëngjisht, por u mbyll më 1881.

Universiteti Perandorak, i njohur tani si Darülfünûn-u Şahâne (دار الفنون شهانه) u rithemelua në vitin 1900, me departamentet e teologjisë, arteve, matematikës, shkencës dhe filologjisë. Në vitin 1924, në Universitetin e Stambollit (İstanbul Darülfünûnu), siç quhej tani universiteti, u krijuan fakultetet e juridikut, mjekësisë, arteve dhe shkencave. Teologjia islame u shtua në vitin 1925, por në vitin 1933 universiteti u riorganizua pa këtë të fundit.

Kurset e para moderne të Fizikës së Aplikuar u dhanë në Darülfünûn më 31 dhjetor 1863, e cila shënoi fillimin e një periudhe të re, dhe më 20 shkurt 1870, shkolla u riemërua si Darülfünûn-u Osmanî (Shtëpia Osmane e Shkencave të Shumëfishta) dhe u riorganizua. për të plotësuar nevojat e shkencave dhe teknologjive moderne. Duke filluar nga viti 1874, në ndërtesën e shkollës së lartë të Galatasarajit u mbajtën disa klasa të Letërsisë, Juridikut dhe Shkencave të Aplikuara, të cilat vazhduan rregullisht deri në vitin 1881. Më 1 shtator 1900, shkolla u riemërua dhe u riorganizua si Darülfünûn-u Şahâne (Shtëpia Perandorake e Shkencat e shumëfishta) me kurse në Matematikë, Letërsi dhe Teologji. Më 20 prill 1912, shkolla u riemërua si İstanbul Darülfünûnu (Shtëpia e Shkencave të Shumëfishta të Stambollit), ndërsa numri i lëndëve u shtua dhe kurrikulat u modernizuan me themelimin e Shkollave të Mjekësisë, Juridikut, Shkencave të Aplikuara (Fizikë, Kimi, Matematikë), Letërsi dhe Teologji.

Më 21 prill 1924, Republika e Turqisë njohu Darülfünûnu-n e Stambollit si shkollë shtetërore dhe më 7 tetor 1925, autonomia administrative e Stambollit Darülfünûnu u njoh ndërsa shkollat ​​(brenda sistemit të vjetër Medrese) u bënë fakultete moderne.

Më 1 gusht 1933, İstanbul Darülfünûnu u riorganizua si İstanbul Üniversitesi (Universiteti i Stambollit) pas reformave arsimore të Mustafa Kemal Atatürk. Mësimet filluan zyrtarisht më 1 nëntor 1933.

 Kampusi 
parapamje|Mbetjet romake të vonë dhe bizantine të hershme në kampusin e Universitetit të Stambollit pranë Kullës Beyazıt.
Universiteti ka shtatëmbëdhjetë fakultete në pesë kampuse; kampusi kryesor është në sheshin Beyazıt, i cili u ndërtua fillimisht nga Kostandini i Madh si Forumi Tauri dhe më vonë u zgjerua nga Teodosi i Madh si Forumi i Teodosit gjatë periudhës romake.

Ndërtesa kryesore e kampusit me portën e saj historike është përdorur më parë si selia e Harbiye Nezareti (Ministria e Luftës) nga qeveria osmane. E vendosur në terren është Kulla Beyazıt, një kullë 85 m e lartë e rojës së zjarrit. Terreni ishte më parë vendndodhja e Eski Saray (Pallati i Vjetër) i epokës osmane. Disa rrënoja romake dhe bizantine janë ende të dukshme në terren.

Universiteti ka një staf mësimor prej 2,000 profesorësh dhe bashkëpunëtorësh dhe 4,000 asistentë dhe staf më të ri. Më shumë se 60,000 studentë universitarë dhe 8,000 studentë pasuniversitarë ndjekin kurset e ofruara nga Universiteti i Stambollit çdo vit.

Porta kryesore përshkruhej në anën e pasme të kartëmonedhave turke 500 lira të viteve 1971-1984.

 Fakultetet 
 Fakulteti i Mjeksise
 Fakulteti i Drejtësisë
 Fakulteti i Letërsisë
 Fakulteti i Shkencave
 Fakulteti Ekonomik
 Fakulteti i Farmacisë
 Fakulteti i Stomatologjisë
 Fakulteti i Menaxhimit
 Fakulteti i Shkencave Politike
 Fakulteti i Komunikimit
 Fakulteti i Shkencave Ujore
 Fakulteti i Teologjisë
 Fakulteti i Transportit dhe Logjistikës
 Fakulteti i Infermierisë
 Fakulteti i Arkitekturës
 Fakulteti i Edukimit të Hapur dhe në Distancë

 Referime 


Kategoria:Themelime në Perandorinë Osmane në 1453
Kategoria:Themelime në 1453