Përmbytja

Përmbytja ose vërshimi është një rrjedhje uji ose më rrallë lëngje të tjera, që mbulojnë tokën që zakonisht është e pa mbuluar nga uji. MSN Encarta Dictionary, Flood , Retrieved on 2006-12-28, on 2009-10-31 Në kuptimin e "ujit të rrjedhshëm", fjala mund të zbatohet gjithashtu për hyrjen e baticës . Përmbytjet janë një fushë studimi e disiplinës së hidrologjisë dhe janë një shqetësim i rëndësishëm në bujqësi, inxhinieri civile dhe shëndet publik . Ndryshimet njerëzore në mjedis shpesh rrisin intensitetin dhe frekuencën e përmbytjeve, për shembull ndryshimet e përdorimit të tokës si shpyllëzimi dhe heqja e ligatinave, ndryshimet në rrjedhat ujore ose kontrollet e përmbytjeve si p.sh. me pjerrët, dhe çështje më të mëdha mjedisore si ndryshimi i klimës dhe niveli i detit ngrihem . Në veçanti, rritja e reshjeve të ndryshimeve klimatike dhe ngjarjeve ekstreme të motit rrit ashpërsinë e shkaqeve të tjera të përmbytjeve, duke rezultuar në përmbytje më intensive dhe rritje të rrezikut nga përmbytjet.  

 Përmbledhje 
Përmbytja mund të ndodhë si rrjedhje e ujit nga trupat ujorë, të tillë si një lumë, liqen ose oqean, në të cilin uji kapërcen ose thyen digat (pendat), duke rezultuar që një pjesë e atij uji të shpëtojë nga kufijtë e tij të zakonshëm,  ose mund të ndodhë për shkak të në një akumulim të ujit të shiut në tokë të ngopur në një përmbytje të zonës. Ndërsa madhësia e një liqeni ose një trupi tjetër uji do të ndryshojë me ndryshimet sezonale të reshjeve dhe shkrirjes së borës, këto ndryshime në madhësi nuk kanë gjasa të konsiderohen të rëndësishme nëse nuk përmbytin pronën ose mbytin kafshët shtëpiake .

Përmbytjet mund të ndodhin edhe në lumenj kur shkalla e prurjes tejkalon kapacitetin e kanalit të lumit, veçanërisht në kthesat ose gjarpërimet në rrugë ujore . Përmbytjet shpesh shkaktojnë dëme në shtëpi dhe biznese nëse janë në fushat natyrore të përmbytjeve të lumenjve. Ndërsa dëmtimi i përmbytjeve të lumenjve mund të eliminohet duke u larguar nga lumenjtë dhe trupat e tjerë ujorë, njerëzit tradicionalisht kanë jetuar dhe punuar pranë lumenjve, sepse toka është zakonisht e sheshtë dhe pjellore dhe sepse lumenjtë ofrojnë udhëtim të lehtë dhe qasje në tregti dhe industri. Përmbytjet mund të çojnë në pasoja dytësore përveç dëmtimit të pronës, si zhvendosja afatgjatë e banorëve dhe krijimi i rritjes së përhapjes së sëmundjeve që vijnë nga uji dhe sëmundjeve vektoriale të transmetuara nga mushkonjat. 
 Etimologjia 
Fjala "përmbytje" vjen nga anglishtja e vjetër flōd, një fjalë e zakonshme për gjuhët gjermanike (krahaso gjermanisht Flut, holandisht vloed nga e njëjta rrënjë siç shihet në rrjedhë, float ; krahaso edhe me latinishten fluctus, flumen ), që do të thotë "një rrjedhë". uji, batica, vërshimi i tokës nga uji, përmbytja, përmbytja e Noes; masë uji, lumi, deti, dallgë". Harper Douglas, “Etymology of flood,” Online Etymology Dictionary, accessed February 21, 2022, https://www.etymonline.com/word/flood.  Fjala e vjetër angleze flōd vjen nga proto-gjermanishtja floduz (flod friziane e vjetër, floð e vjetër norvegjeze, holandisht e mesme vloet, holandeze vloed, gjermanisht Flut dhe gotike flodus rrjedh nga floduz). 
 Parandalimi 
Parandali mi i përmbytjeve përfshin planifikimin për sigurinë nga përmbytjet përmes shumë aspekte të analizës dhe inxhinierisë, duke përfshirë:
 vëzhgimi i lartësive dhe ultësirave të mëparshme dhe aktuale të përmbytjeve dhe zonave të përmbytura,
 analizat e modeleve statistikore, hidrologjike dhe hidraulike,
 hartimi i zonave të përmbytura dhe lartësive të përmbytjeve për skenarët e ardhshëm të përmbytjeve,
 planifikimi dhe rregullimi afatgjatë i përdorimit të tokës ,
 projektimi inxhinierik dhe ndërtimi i strukturave për të kontrolluar ose përballuar përmbytjet,
 monitorimi afatmesëm, parashikimi dhe planifikimi i reagimit ndaj emergjencave, dhe
 operacionet afatshkurtër të monitorimit, paralajmërimit dhe reagimit.

 Lista e përmbytjeve 
Më poshtë është një listë e përmbytjeve më vdekjeprurëse në mbarë botën, duke treguar ngjarje me numër të vdekjeve në ose mbi 100,000 individë.
Numri i të vdekurve Ngjarja Vendndodhja viti 2,500,000–3,700,000  1931 Përmbytjet në Kinë Kinë 1931 900,000–2,000,000 1887 Përmbytja e lumit të verdhë Kinë 1887 500,000–700,000 1938 Përmbytja e lumit të verdhë Kinë 1938 231,000 Dështimi i digës Banqiao, rezultat i tajfunit Nina . Përafërsisht 86,000 njerëz vdiqën nga përmbytjet dhe 145,000 të tjerë vdiqën gjatë sëmundjeve të mëvonshme. Kinë 1975 230,000 2004 cunami i Oqeanit Indian Indonezia 2004 145,000 1935 Përmbytja e lumit Yangtze Kinë 1935 100,000+ Përmbytja e Shën Feliksit, stuhi Holanda 1530 100,000 Përmbytja e Hanoi dhe Delta e Lumit të Kuq Vietnami i Veriut 1971 100,000 1911 Përmbytja e lumit Yangtze Kinë 1911

 Shih edhe 
 Shiu
 Reshjet

 Literatura 



 O'Connor, Jim E. & John E. Costa (2004) The World's Largest Floods, Past and Present: Their Causes and Magnitudes [Circular 1254], Washington, D.C.: U.S. Department of the Interior, U.S. Geological Survey.
 Thompson, M.T., (1964). Historical Floods in New England [Geological Survey Water-Supply Paper 1779-M]. Washington, D.C.: United States Government Printing Office.
 Powell, W. Gabe, 2009, Identifying Land Use/Land Cover (LULC) Using National Agriculture Imagery Program (NAIP) Data as a Hydrologic Model Input for Local Flood Plain Management, Applied Research Project, Texas State University–San Marcos 

 Referime 

Kategoria:Hidrologji
Kategoria:Trupa të ujit
Kategoria:Përmbytje
Kategoria:Katastrofa natyrore