Laramanët

Termi Laraman në shqip i referohet kripto-krishterëve që i përmbaheshin Islamit zyrtarisht, por vazhduan të praktikonin krishterimin brenda familjes gjatë epokës osmane. Rrjedh nga mbiemri shqip i larmë, që do të thotë "i larmishëm, i larmishëm, me dy fytyra", një metaforë e "dybesimtarit" (l'arë), një referencë për laramanët që pasojnë të dy krishterimin (në fshehtësi) dhe Islamin (nominalisht).

Fenomeni ishte i përhapur në mes të epokës osmane të vonë si midis shqiptarëve të veriut dhe jugut, dhe u ngrit pas konvertimeve gjysmë zemre në kontekstin e persekutimit antikristian, për të shmangur pagesën e taksave të votimit dhe për të marrë përfitime të kësaj bote si punësimi në qeveri. Ndërkohë që kisha ortodokse lindore në mënyrë tipike toleronte kripto-kristianët midis tufave të saj, politika katolike romake ndryshonte sipas vendit dhe kohës midis udhëtimit të priftërinjve në shtëpitë e laramanëve në fshehtësi dhe refuzimit kategorik të kujtdo që e quante veten mysliman në sakramentet publike. Ligjërisht, individët laraman konsideroheshin nga myslimanët nga shteti osman në lidhje me sistemin e miletit, ku qytetarë të besimeve të ndryshme ekzistonin në kategori të ndryshme ligjore. Individët laraman shpesh mbanin dy emra, një mysliman dhe të krishterë, dhe vëzhgonin një përzierje ritualesh të krishtera dhe myslimane.

Me kalimin e kohës, shumë komunitete laraman u bënë tërësisht myslimane. Në shekullin e nëntëmbëdhjetë, komunitete të ndryshme laraman, veçanërisht kripto-katolikët në Kosovë, deklaruan hapur krishterimin e tyre dhe kërkuan që shteti osman të njiheshin edhe një herë ligjërisht si të krishterë. Në disa rajone të Kosovës dhe Shqipërisë së Mesme, ka pasur komunitete që kanë mbetur laraman në shekullin e njëzetë, dhe në shekullin e njëzet e një, ka disa raste në Kosovë ku individët që pretendojnë një prejardhje laraman janë bashkuar zyrtarisht (ose "u janë kthyer") komunitetit katolikë romakë.

Sot, fenomeni laraman mbetet i pa kuptuar plotësisht. Ndërsa disa ekspertë, si dhe disa zyrtarë të kishës, i konsiderojnë laramanët si të mbetur tërësisht të krishterë në besime, ndërsa shpallin Islamin për shkak të nevojës, dhe të tjerë kanë vënë në dukje konsideratat praktike që mbështesin këtë fenomen. Të tjerë kanë vënë në dukje ekzistencën e individëve që besonin në mënyrë të barabartë si në Krishterim ashtu edhe në Islam. Trashëgimia laraman ka ardhur të simbolizojë në Kosovë perceptimin e të pasurit një identitet "perëndimor" pavarësisht integrimit në sistemin "lindor" osman.

 Referime 

 Bibliografia 




Kategoria:Kripto-Krishterimi në Perandorinë Osmane
Kategoria:Kosova nën Perandorinë Osmane
Kategoria:Shqiptarë të Perandorisë Osmane