Jan Strelau

Jan Strelau (30 maj 1931 në Gdańsk - 4 gusht 2020 në Varshavë) ishte një psikolog polak i njohur për studimet e tij mbi temperamentin . Ai ishte profesor i psikologjisë në Universitetin e Varshavës nga viti 1968 deri në vitin 2001 dhe nga viti 2001 ishte profesor në Shkollën e Shkencave Sociale dhe Humane të Varshavës, ku mbajti postin e Zëvendësrektorit për Kërkime dhe Çështje Ndërkombëtare (2002–2010), Zëvendës Rektor për Hulumtime (2010–2012), dhe Kryetar i Bordit të Administratorëve (2012–2016).

 Biografia 
Strelau ka lindur në qytetin e lirë të Danzig, tani Gdańsk.

Hulumtimet e tij ishin të përqendruara për disa dekada në temperamentin dhe rëndësinë e tij funksionale në përshtatjen njerëzore, veçanërisht në kushte ekstreme (stresorë) dhe si një faktor që ndikon në çrregullimet e sjelljes . Ai i transferoi konceptet e Ivan Pavlovit për vetitë më të larta të sistemit nervor si forca e ngacmimit, forca e frenimit dhe lëvizshmëria e proceseve nervore në konstruktet (tiparet) psikologjike që do të maten që nga vitet 1970 nga Inventari i Temperamentit të Strelau (STI)  dhe duke filluar nga viti 1999 nga Anketa e Temperamentit Pavlovian (PTS) - një inventar i ndërtuar nga Strelau, Angleitner dhe Newberry.  Që të dy inventarët janë përshtatur në mbi një duzinë versionesh gjuhësore.

Strelau, në bashkëpunim me Alois Angleitner nga Universiteti i Bielefeldit, ishte studiuesi i parë që prezantoi studimet gjenetike të sjelljes në Poloni, të zgjeruara gjatë dekadës së fundit nga një prej dishepujve të tij, Włodzimierz Oniszczenko dhe nga Wojciech Dragan në gjenetikën molekulare të përqendruar në studimin e sfondi gjenetik i tipareve të temperamentit siç përcaktohet nga RTT .

Strelau ishte themeluesi dhe drejtuesi i Departamentit të Psikologjisë së Diferencave Individuale dhe i Qendrës Ndërdisiplinore për Kërkime të Sjelljes-Gjenetike në Universitetin e Varshavës . Ai ka qenë presidenti i parë i Shoqatës Evropiane të Psikologjisë së Personalitetit dhe president i Shoqatës Ndërkombëtare për Studimin e Diferencave Individuale .  Ai ishte nënkryetar i Unionit Ndërkombëtar të Shkencave Psikologjike.

Ai ishte anëtar i Akademisë Polake të Shkencave, Academia Europaea dhe anëtar i huaj i Akademisë Finlandeze të Shkencave . Ai fitoi diploma nderi (Dr.hc) të Universitetit të Gdańsk,  Universitetit të Poznań  dhe Universitetit Shtetëror të Shkencave Humanistike në Moskë. Në vitin 2000 ai u nderua me Çmimin e Fondacionit për Shkencën Polake (i konsideruar si "Çmimi Nobel Polatik").  Në vitin 2011, ai mori Kryqin e Komandantit të Urdhrit të Polonia Restituta . 

Ai vdiq në Varshavë, në moshën 89-vjeçare.

 Vepra 

 Temperament, personality, activity (1983)
 Temperament: A psychological perspective (1998)
 The Pavlovian Temperament Survey (PTS): An international handbook (1999) with A. Angleitner and B. H. Newberry
 Temperament as a regulator of behavior: After fifty years of research (2008)
 Temperamental bases of behavior: Warsaw studies on individual differences (1985) editor
 The biological bases of personality and behavior: Theories, measurement techniques, and development, vol. 1 (1985) editor, with F. H. Farley and A. Gale
 The biological bases of personality and behavior: Psychophysiology, performance, and application, vol. 2 (1986) editor, with F. H. Farley and A. Gale
 Personality dimensions and arousal (1987) editor, with H. J. Eysenck
 Explorations in temperament: International perspectives on theory and measurement (1991) editor, with A. Angleitner
 People under extreme stress: An individual differences approach (2006) editor, with T. Klonowicz
 Temperament as a regulator of behavior: After fifty years of research (2008) Clinton Corners, NY: Eliot Werner Publications.

 Shih edhe 
 Psikologjia
 Universiteti i Varshavës
 Universiteti Pedagogjik i Krakovit

 Referime 

 Lidhje të jashtme 
 Warsaw School of Social Sciences and Humanities 
 Polska Akademia Nauk - Polish Academy of Sciences
 Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego

Kategoria:Lindje 1931
Kategoria:Vdekje 2020
Kategoria:Psikologë polakë