Prejardhja e kroatëve

Prejardhja e kroatëve para migrimit të madh të sllavëve dhe kroatëve të bardhë stërgjyshorë është e pasigurt. Kroatët e sotëm konsiderohen si një popull sllav, i cili mbështet studimet antropologjike, gjenetike dhe etnologjike, por dëshmitë arkeologjike dhe të tjera historike mbi migrimin e kolonëve sllavë, karakterin e popullsisë vendase në territorin e sotëm të Kroacisë, dhe marrëdhëniet e tyre të ndërsjella tregojnë ndikime të ndryshme historike dhe kulturore.

 Etnogjeneza kroate 
Përkufizimi i etnogjenezës kroate fillon me përkufizimin e përkatësisë etnike,  sipas të cilit një grup etnik është një kategori e përcaktuar shoqërore e njerëzve që identifikohen me njëri-tjetrin bazuar në përvojën e përbashkët stërgjyshore, sociale, kulturore ose të tjera, dhe që tregon një qëndrueshmëri për një periudhë të gjatë kohore.  Në rastin kroat, nuk ka dyshim se në mesjetën e hershme një grup i caktuar e identifikonte veten me etnonimin Hrvati (kroatët) dhe u identifikua si i tillë nga të tjerët.  Ai gjithashtu kishte një konotacion politik, ai vazhdoi të zgjerohej dhe që nga mesjeta e vonë u identifikua në mënyrë eksplicite me kombin, megjithëse jo në kuptimin e saktë si kombi bashkëkohor modern. 

Në rastin e kombit të sotëm kroat, disa komponentë ose faza ndikuan në etnogjenezën e tij:

 komponenti indigjen prehistorik i cili daton nga epoka e gurit, para 40,000 vjetëve, dhe kultura më e re neolitike si Danilo daton 4700–3900 p.e.s, dhe kultura eneolitike si Vuçedol daton 3000 dhe 2200 pes. 
 komponenti protohistorik, i cili përfshin njerëz të lashtë si ilirët (duke përfshirë Delmatët dhe Liburnët në Kroacinë bregdetare dhe Panoniët në Kroacinë kontinentale); Populli kelt ose i përzier kelto-ilirë, si Iapydes, Tauriskët dhe Scordiskët ekzistonin gjithashtu për një kohë në Kroacinë kontinentale.  Në shekullin e IV pes ekzistonin edhe disa koloni greke në ishujt dhe bregdetin e Adriatikut. 
 komponenti klasik i antikitetit i shkaktuar nga pushtimi romak, i cili përfshinte një përzierje të popullit të lashtë ilir dhe kolonistëve e legjionarëve të Romës;  kishte gjithashtu një prani të përkohshme të Iazyges-folës iraniane në kufirin e Dalmacisë Romake në këtë kohë. 
 komponenti i antikitetit të vonë - mesjeta e hershme nga periudha e migrimit, nisur nga hunët, dhe i cili në Kroaci përfshinte në fazën e parë vizigotët dhe suebitë, të cilët nuk qëndruan për një kohë të gjatë, dhe ostrogotët, gepidët dhe langobardët, i cili formoi Mbretërinë e shkurtër Ostrogotike (493-553).  Në fazën e dytë ndodhi shpërngulja e madhe sllave, shpesh e lidhur me veprimtarinë e avarëve.  Një pjesë e madhe e popullsisë bujqësore të Delmacisë në atë kohë e kishte prejardhjen nga vllehët ose morlakët, një popullsi dikur latinishtfolëse. 
 komponenti i fundit i mesjetës - epoka moderne, i cili përfshinte praninë e Magjarëve / Hungarezëve dhe Italianëve / Venedikasve . Sipas studiuesve Heršakand Nikšić, ky komponent përfshinte edhe gjermanët / saksonët .    Pas shekullit të 14-të, për shkak të vdekjes së zezë dhe në fund të shekullit të 15-të, për shkak të pushtimit osman, etnonimi kroat u zgjerua nga tokat historike kroate në Sllavoninë Perëndimore, gjë që bëri që Zagrebi të bëhej kryeqyteti i Mbretërisë Kroate dhe inkorporohen me etnogjenezën e popullsisë së atij territori.  Pushtimi osman shkaktoi shumë migrime të njerëzve në Ballkan dhe në Kroaci, si ato të serbëve dhe vllehëve,  por luftërat e ardhshme botërore dhe ngjarjet shoqërore ndikuan gjithashtu në etnogjenezën kroate. 

Etnonimi kroat Hrvat, si dhe i atyre pesë vëllezërve dhe motrave dhe i sundimtarit të hershëm Porga, nuk konsiderohen të jenë me origjinë sllave, por përsëri, janë mjaft origjinalë për të qenë një trillim i pastër i Kostandinit VII.   Si e tillë, origjina e kroatëve të hershëm para dhe në kohën e mbërritjes në Kroacinë e sotme, si dhe etnonimi i tyre, ishin një temë e përjetshme e historiografisë, gjuhësisë dhe arkeologjisë.  Megjithatë, teoritë shpesh përpunoheshin në terma joshkencor, të mbështetur nga synime specifike ideologjike, dhe shpesh nga synime politike dhe kulturore të kohës.  Ky lloj interpretimi shkaktoi shumë dëme për disa teori dhe komunitetin aktual shkencor.  Duhet të merret parasysh seriozisht nëse origjina e fiseve të hershme kroate mund të konsiderohet gjithashtu si origjina e kombit kroat, dhe mund të pohohet vetëm se kroatët siç njihen sot si komb u bënë vetëm kur erdhën fiset kroate. në territorin e Kroacisë së sotme.  Teoritë më të njohura mbi prejardhjen e kroatëve janë:

 Teoria sllave 
 Teoria autoktone-sllave 
 Teoria gotike 
 Teoria iraniane 
 Teoria avare 

 Shih edhe 
 Iliria
 Iliriku
 Liburnia
 Delmatët
 Mbretëria e Ilirisë

 Literatura 







 Referime