Shkretëtira Arabe

Shkretëtira Arabe (Arabisht: ٱلصَّحْرَاء ٱلْعَرَبِيَّة es-Sahra el-Arabije) është një shkretëtirë e madhe në Azinë Perëndimore. Ai shtrihet nga Jemeni në Gjirin Persik dhe Omani në Jordani dhe Irak. Ai zë pjesën më të madhe të Gadishullit Arabik, me një sipërfaqe prej 2,330,000 kilometra katrorë. Është shkretëtira e pestë më e madhe në botë dhe më e madhja në Azi. Në qendër të tij është Rub' al Khali, një nga trupat më të mëdhenj të vazhdueshëm të rërës në botë.

Gazela, oriksi, macet e rërës dhe hardhucat me bisht gjemba janë vetëm disa nga speciet e përshtatura në shkretëtirë që mbijetojnë në këtë mjedis ekstrem, i cili përmban gjithçka, nga dunat e kuqe deri te rëra e gjallë vdekjeprurëse. Klima është kryesisht e thatë (pjesa më e madhe merr rreth 100 mm shi në vit, por disa vende shumë të rralla marrin deri në 50 mm), dhe temperaturat luhaten midis nxehtësisë shumë të lartë dhe ngrirjes sezonale të natës. Është pjesë e biomes së shkretëtirave dhe shkurreve xerike dhe shtrihet në sferat biogjeografike të Palearktikës (pjesa veriore) dhe Afrotropike (pjesa jugore).

Ekorajoni i Shkretëtirës Arabe ka pak bioshumëllojshmëri, megjithëse këtu rriten disa bimë endemike. Shumë lloje, si hiena me shirita, çakalli dhe baldosa e mjaltit kanë ngordhur si rezultat i gjuetisë, shkatërrimit të habitatit, mbikullotja nga bagëtitë, ngarjes jashtë rrugës dhe cenimit të njerëzve në habitatin e tyre. Specie të tjera, si gazela arabe e rërës, janë rifutur me sukses dhe janë të mbrojtura në një numër rezervash.

 Gjeografia 
Shkretëtira shtrihet kryesisht në Arabinë Saudite dhe mbulon pjesën më të madhe të vendit. Ai shtrihet në pjesët fqinje të Irakut jugor, Jordanisë jugore, Katarit qendror, shumicës së emiratit të Abu Dabit në Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA), Omanit perëndimor dhe Jemenit verilindor. Ekorajoni përfshin gjithashtu pjesën më të madhe të Gadishullit Sinai në Egjipt dhe shkretëtirën ngjitur të Negevit në Izraelin jugor."Arabian Desert and East Sahero-Arabian xeric shrublands". Digital Observatory of Protected Areas. Accessed 22 November 2020. 

 Klima 
Shkretëtira Arabe ka një klimë shkretëtire të nxehtë subtropikale, të ngjashme me klimën e Shkretëtirës së Saharasë (shkretëtira më e madhe e nxehtë në botë). Shkretëtira Arabe është në fakt një shtrirje e shkretëtirës së Saharasë mbi gadishullin Arabik.

Klima është kryesisht e thatë. Shumica e zonave kanë rreth 100 mm (3.9 in) shi në vit. Ndryshe nga shkretëtira e Saharasë - më shumë se gjysma e së cilës është hiperaride (me reshje më pak se 50 mm (2.0 in) në vit) - Shkretëtira Arabe ka vetëm disa zona hiperaride. Këto zona të rralla më të thata mund të kenë vetëm 30 deri në 40 mm (1.6 in) shi në vit.

Indeksi i kohëzgjatjes së diellit të shkretëtirës Arabe është shumë i lartë sipas standardeve globale: midis 2900 orë (66,2% e orëve të ditës) dhe 3600 orë (82,1% e orëve të ditës), por zakonisht rreth 3400 orë (77,6% e orëve të ditës). Kështu, kushtet e qiellit të kthjellët me shumë diell mbizotërojnë në rajon gjatë gjithë vitit dhe periudhat me vranësira janë të rralla.

Dukshmëria në nivelin e tokës është relativisht e ulët, pavarësisht nga shkëlqimi i diellit dhe hënës, për shkak të pluhurit dhe lagështisë.

Temperaturat mbeten të larta gjatë gjithë vitit. Në verë, në zonat e ulëta, temperaturat mesatare të larta janë përgjithësisht mbi 40 °C. Në zonat jashtëzakonisht të ulëta, veçanërisht përgjatë Gjirit Persik (afër nivelit të detit), temperaturat e verës mund të arrijnë 48 °C. Temperaturat mesatare të ulëta në verë janë zakonisht mbi 20 °C dhe në jug ndonjëherë mund të kalojnë 30 °C. Temperaturat e larta rekord mbi 50 °C janë arritur në shumë zona të shkretëtirës, ​​pjesërisht për shkak se lartësia e përgjithshme e saj është relativisht e ulët.

 Flora 
Ekorajoni i Shkretëtirës Arabe ka rreth 900 lloje bimësh.Hoekstra JM, Molnar JL, Jennings M, Revenga C, Spalding MD, Boucher TM, Robertson JC, Heibel TJ, Ellison K (2010) The Atlas of Global Conservation: Changes, Challenges, and Opportunities to Make a Difference (ed. Molnar JL). Berkeley: University of California Press.

Rub'al-Khali ka një shumëllojshmëri floristik shumë të kufizuar. Ekzistojnë vetëm 37 lloje bimore, 20 të regjistruara në trupin kryesor të rërës dhe 17 rreth skajeve të jashtme. Nga këto 37 lloje, një ose dy janë endemike. Bimësia është shumë e përhapur, por e shpërndarë në mënyrë të barabartë, me disa ndërprerje të dunave afër sterile. Disa bimë tipike janë Calligonum crinitum në shpatet e dunave, Cornulaca arabica (saltbush), Salsola stocksii (saltbush), dhe Cyperus conglomeratus. Specie të tjera të përhapura janë Dipterygium glaucum, Limeum arabicum, dhe Zygophyllum mandavillei. Shumë pak pemë gjenden përveç në skajin e jashtëm (zakonisht Acacia ehrenbergiana dhe Prosopis cineraria). Lloje të tjera janë një Calligonum comosum shumëvjeçare drunore dhe barishte njëvjeçare si Danthonia forskallii.

 Fauna 
Shkretëtira Arabe ka 102 lloje vendase të gjitarëve. Gjitarët vendas përfshijnë oriksin arab (Oryx leucoryx), gazelën e rërës (Gazella marica), gazelën e malit (G. gazella), cjapin nubian (Capra nubiana), ujkun arab (Canis lupus arabs), hienën me shirita (Hyaena hyaena), karakalin (Caracal caracal), macja e rërës (Felis margarita), dhelpra e kuqe (Vulpes vulpes), dhe lepuri i murmë (Lepus capensis).

Gepardi aziatik dhe luani aziatik jetonin në shkretëtirën arabe.

Ekorajoni është shtëpia e 310 llojeve të shpendëve.

 Referime 

Kategoria:Gadishulli Arabik
Kategoria:Shkretëtira dhe shkurre të tjera
Kategoria:Shkretëtira në Azi
Kategoria:Shkretëtira në Irak
Kategoria:Shkretëtira në Jordani
Kategoria:Shkretëtira në Oman
Kategoria:Shkretëtira në Arabinë Saudite
Kategoria:Shkretëtira në Emiratet e Bashkuara Arabe
Kategoria:Shkretëtira në Jemen
Kategoria:Ekorajone në Irak
Kategoria:Ekorajone në Jordani
Kategoria:Ekorajone në Oman
Kategoria:Ekorajone në Arabinë Saudite
Kategoria:Ekorajone në Emiratet e Bashkuara Arabe
Kategoria:Ekorajone në Jemen
Kategoria:Ekorajone në Azi
Kategoria:Gjeografia e Katarit
Kategoria:Gjeografia e Lindjes së Mesme
Kategoria:Historia natyrore e Azisë Perëndimore
Kategoria:Ekorajonet palearktike