Sulltanati i Rumit

Sulltanati i Rum-it ose Sulltanati Selxhuk Rum (Persisht: سلجوقیان روم, i romanizuar: Saljuqiyān-e Rum, lit. 'Selxhukët e Romës') ishte një shtet i sunduar nga myslimanët sunni turko-persian, i krijuar mbi territoret dhe popujt bizantinë të pushtuar (Rûm) të Anadollit nga turqit selxhukë pas hyrjes së tyre në Anadoll pas Betejës së Manzikertit (1071). Emri Rûm ishte një sinonim i Perandorisë Mesjetare Romake Lindore (Bizantine) dhe popujve të saj, siç mbetet në turqishten e sotme. Ajo rrjedh nga emri arab për Romën e lashtë, الرُّومُ ar-Rūm nëpërmjet një huaje nga greqishtja Koine Ῥωμαῖοι, "Romakët, qytetarë të Perandorisë Romake Lindore".

Sulltanati i Rumit u shkëput nga Perandoria e Madhe Selxhuke nën Sulejman ibn Kutalmish në vitin 1077, vetëm gjashtë vjet pasi krahinat bizantine të Anadollit qendror u pushtuan në Betejën e Mansikertit (1071). Ai e kishte kryeqytetin e tij fillimisht në İznik dhe më pas në Konia. Ai arriti kulmin e fuqisë së tij gjatë fundit të shekullit të 12-të dhe fillimit të shekullit të 13-të, kur arriti të merrte portet kryesore bizantine në brigjet e Mesdheut dhe Detit të Zi. Në lindje, sulltanati arriti në liqenin Van. Tregtia përmes Anadollit nga Irani dhe Azia Qendrore u zhvillua nga një sistem karvanserai. Lidhjet veçanërisht të forta tregtare me gjenoezët u formuan gjatë kësaj periudhe. Pasuria e shtuar i lejoi sulltanatit të thithë shtetet e tjera turke që ishin krijuar pas pushtimit të Anadollit Bizantin: Danishmendidët, Shtëpia e Menguxhek, Saltukidët dhe Artukidët.

Sulltanët selxhukë bartën barrën më të madhe të kryqëzatave dhe përfundimisht iu nënshtruan pushtimit mongol në Betejën e Kös Dağ në vitin 1243. Për pjesën e mbetur të shekullit të 13-të, selxhukët vepruan si vasalë të Ilhanatit.John Joseph Saunders, The History of the Mongol Conquests, (University of Pennsylvania Press, 1971), 79. Fuqia e tyre u shpërbë gjatë gjysmës së dytë të shekullit të 13-të. I fundit nga sulltanët vasalë selxhukë të Ilhanatit, Mesud II, u vra në vitin 1308. Shpërbërja e shtetit selxhuk la pas vetes shumë bejlikë të vegjël anadollianë (principatat turke), mes tyre edhe atë të dinastisë osmane, e cila përfundimisht pushtoi pjesën tjetër dhe ribashkoi Anadollin për t'u bërë Perandoria Osmane.

 Referime 


Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara më 1077
Kategoria:Shtete dhe territore të shpërbëra më 1308