Senati i Perandorisë Osmane

Senati i Perandorisë Osmane (turqishtja osmane: مجلس اعیان, Heyet-i Ayan ose Meclis-i Ayan) ishte dhoma e lartë e parlamentit të Perandorisë Osmane, Asambleja e Përgjithshme.

Anëtarët e saj u emëruan njerëz të shquar në qeverinë osmane, të cilët, së bashku me dhomën e zgjedhur të dhomës së ulët të deputetëve (turqisht: Meclis-i Mebusan), përbënin Asamblenë e Përgjithshme. Ajo u krijua në mishërimin e saj të parë sipas kushtetutës osmane të vitit 1876, e cila kërkonte të reformonte Perandorinë Osmane në një monarki kushtetuese. Anëtarët e Senatit zgjidheshin nga Sulltani dhe numri i tyre kufizohej në një të tretën (1/3) e anëtarësimit të Dhomës përfaqësuese të Deputetëve. Anëtarët dhe presidenti i Senatit u caktuan të ishin udhëheqës të besueshëm dhe me reputacion të vendit, që duhej të ishin të paktën 40 vjeç. Për më tepër, sipas pikës 62 të kushtetutës së 1876, ministrat e qeverisë, guvernatorët e provincave, komandantët ushtarakë, Kazasqerët, ambasadorët, patrikët ortodoksë lindorë, rabinët dhe ferikët e ushtrisë dhe marinës, nëse plotësonin disa kushte, mund të bëheshin gjithashtu anëtarë të Senatit nëpërmjet zyrave të tyre.

Anëtarët e të dy dhomave, së bashku me ministrat e qeverisë të udhëhequr nga veziri i madh (kryeministri de facto i Perandorisë Osmane), mblidheshin së bashku një herë në vit për të diskutuar dhe për të përpiluar një listë të gjërave që sulltani duhej të miratonte vitin e ardhshëm. dhe të rishikojë veprimet e tij të ndërmarra në vitin e kaluar. Në të njëjtën ditë, senatorët do të betoheshin se do t'i qëndronin besnikë kushtetutës, sulltanit, kombit dhe detyrave të tyre.

Projektligjet dhe buxhetet e miratuara nga Dhoma e Deputetëve shkuan në Senat, ku u shqyrtuan në çështjet e fesë, moralit, ekonomisë, çështjeve sociale dhe ushtarake dhe u modifikuan sipas nevojës ose u dërguan përsëri në Dhomë. Senati gjithashtu kishte fuqinë të krijonte vetë legjislacionin origjinal.

 Epoka e parë kushtetuese (1876–1878) 

Senati i parë u mblodh të hënën, më 19 mars 1877. Në kohën kur Server Pasha shërbente si president i Senatit, kishte 27 anëtarë. Kur sulltan Abdul Hamid II shpërndau parlamentin më 13 shkurt 1878, Senati pushoi mbledhjen, por anëtarëve të tij vazhduan të paguhen pagat e qeverisë dhe statusi i tyre si udhëheqës ushtarakë dhe politikë mbeti i pandryshuar.

 Epoka e Dytë Kushtetuese (1908-1920) 

Pas shpalljes së Epokës së Dytë Kushtetuese, u bënë ndryshime në kushtetutën e vitit 1876. Sipas këtyre ndryshimeve, Senati filloi të mblidhej çdo vit në fillim të nëntorit, të mblidhej me dëshirën e sulltanit dhe të shpërbëhej pas katër muajsh. Senati zakonisht mblidhej pas Dhomës së Deputetëve. Në kushte të jashtëzakonshme, me kërkesë të sulltanit ose pas një apeli me shkrim të nënshkruar nga shumica e Dhomës së Deputetëve, i gjithë parlamenti mund të mblidhej më herët në një seancë të përbashkët të Senatit dhe Dhomës dhe të zgjaste seancën.

Më 17 dhjetor 1908, Senati u mblodh për herë të parë në më shumë se 30 vjet, disa nga anëtarët e tij ndryshuan me kalimin e kohës deri në fundin e tij në fund të Luftës së Parë Botërore më 1920, kur pushtimi aleat i Kostandinopojës detyroi mbylljen de jure të parlamenti më 16 mars 1920. Mbyllja de facto erdhi më 11 prill, kur sulltani, nën presionin e aleatëve pushtues, shpalli zyrtarisht parlamentin të shpërbërë.

Pasardhës i Senatit Osman, Senati i Republikës u krijua pas shpalljes së Republikës Turke.

 Anëtarët 
 Epoka e Parë Kushtetuese (1876–1878) I. Meşrutiyetin İlânı ve İlk Osmanlı Meclis-i Mebusan’ı Yılmaz Kızıltan Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Ankara-Türkiye 

 Abdul Hamid II – Monark
 Server Pasha – President
 Ahmed Arifi Pasha – Zëvendës President
 Mustafa Nuri Pasha – I dërguari i sulltanit
 Mehmed Namık Pasha – Field Marshal
 Kayserili Ahmed Paşa – Ministri i Marinës
 Abdurrahman Sami Pasha
 Ali Kabuli Pasha
 Mehmed Halet Pasha – guvernator i Hexhazit
 Dervish Pasha – guvernator i Ankarasë
 Moralı İbrahim Pasha – Ministri i Marinës
 Ahmed Xhelal Pasha
 Marko Apostolidis – Ministri i Arsimit Mjekësor
 Uryanizade Ahmed Esad Efendi
 Kara Halil Efendi – Këshillues i Fetvasë (Fetva emini)

 Hacı Tahir Efendi – Ministri i Arsimit të Shërbimit Civil
 M. Arif Efendi – ish-anëtar në Këshillin e Shtetit
 Rıza Efendi – ish-gjyqtar në Gjykatën Kasacionit
 Bağdatlı Emin Efendi – anëtar i Këshilli i Shtetit
 Yorgaki Efendi – anëtar i Këshillit të Shtetit
 Daviçon Efendi – anëtar i Këshillit i Shtetit
 Serovpe Vichenyan – Ministri i Arsimit Mjekësor
 M. Emin Beu – ish Kryenëpunës i Sekretarit të Pallatit
 Düzoğlu Mihran Bey – anëtar i Këshillit të Shtetit
 Aristarki Logofet Beu – anëtar i Këshillit të Shtetit
 Damat Mahmud İbrahim Pasha
 Kostaki Musurus Pasha – Ambasdor në Mbretërinë e Bashkuar
 A. Hilmi Efendi – Kryetari i Departamentit të Apelit
 Kostaki Antopulos Pasha – gjyqtar në Gjykatën e Kasacionit

 Abdülkerim Nadir Pasha
 Mehmed Sadık Pasha
 Ibrahim Edhem Pasha

 Epoka e Dytë Kushtetuese (1908–1920) 

 Mehmed V – Monark
 Ali Rıza Pasha – President
 Ömer Rüştü Pasha
 Ahmet Tevfik Pasha
 Hasan Fehmi Pasha
 Mustafa Zihni Pasha
 Mehmed Tevfik Pasha
 Mısırlı Mehmed Ali Fazıl Paşa
 Ohannes Pasha
 General Arif Hikmet Pasha
 Gabriel Noradunkyan
 Ali Rıza Efendi
 Saib Molla Bey, until 1910
 Ali Rıza Paşa – artiljer, gjeneral
 General Muhiddin Pasha
 Gjeneral Süleyman Pasha
 Gjeneral Mehmed Pasha
 Gjenerallejtënant Şevket Pasha, until 1911
 Şerif Ali Haydar Bey
 Recaizade Mahmud Ekrem
 Abdurrahman Efendi
 Ali Galib Bey
 Nasuhi Bey

 Faik Bey
 Halim Bey
 Dimitraki Mavrokordato
 Aleksandros Mavroyeni – ish-guvernator i Samos, diplomat
 Georgiadis Efendi
 Mustafa Nuri Bey
 Faruki Sami Pasha
 Bohor Efendi
 Azaryan Efendi
 Mısırlı Halil Hamada Pasha
 [[Manastırlı İsmail Hakkı Efendi|Ismail Hakkı Efendi
 Metropolit Avxentios
 Bessaraya Efendi
  – Seyyid Abdulkadir biri i Sheikh Ubeydullah
 Ahmed Muhtar Pasha – Field Marshal
 Mehmed Said Pasha
 Musa Kazım Efendi
 Abdurrahman Şeref
 Aristarki Logofet Bey
 Fethi Franko Bey
 Köse Mehmed Raif Paşa
 Abraham Pasha
 Aram Efendi
 Mehmet Xhemaledin Efendi – Shejh el-Islam

 Mehmed Ferid Pasha – Veziri i Madh
 Damat Ferid Pasha
 Hüseyin Hilmi Pasha – Veziri i Madh
 Deli Fuad Pasha
 Şerif Nasser Bey
 Mehmet Şerif Çavdaroğlu
 Reshid Akif Pasha
 Salih Hulusi Pasha
 Mehmed Rauf Pasha
 Mahmud Esad Efendi
 Davud Molko Efendi
 Suleyman al-Boustani
 Zareh Dilber Efendi
 Ziyaeddin Efendi
 Mustafa Nail Bey
 Şerif Cafer Efendi - Kryetari i Departamentit të Apelit
 Aristidi Yorgancıoğlu
 Stefanidis Vasileios
 Ahmet Rıza 
 Mizancı Murat
 Nicolae Constantin Batzaria
 Rıza Tevfik Bölükbaşı
 Şükrü Pasha
 Mahmud Shevket Pasha - Gjeneral

 Shih gjithashtu 
 Parlamenti i Perandorisë Osmane, parlamenti në tërësi
 Dhoma e Deputetëve të Perandorisë Osmane, dhoma e ulët e parlamentit
 Senati i Turqisë, dhoma e lartë e parlamentit turk midis viteve 1961 dhe 1980
 Kushtetuta osmane e vitit 1876
 Epoka e Parë Kushtetuese
 Epoka e Dytë Kushtetuese

 Referime 

Kategoria:Qeverisja e Perandorisë Osmane
Kategoria:Dhomat e sipërme të zhdukura