Perandoria Akaemenide

Perandoria Akaemenide ose Perandoria Akaemeniane (persishtja e vjeter: 𐎧𐏁𐏂 Xšāça), ishte perandoria e lashtë iraniane e themeluar nga Kiri i Madh në 550 para Krishtit; Perandoria e Parë Persiane. E bazuar në Azinë Perëndimore, ajo ishte perandoria më e madhe që bota kishte parë ndonjëherë në kohën e saj, duke shtrirë gjithsej 5.5 milionë kilometra katrorë nga Ballkani dhe Egjipti në perëndim deri në Azinë Qendrore dhe Luginën e Indus në Lindje.

Rreth shekullit të VII para Krishtit, rajoni i Persis në pjesën jugperëndimore të rrafshnaltës iraniane u vendos nga persët. Nga Persis, Kiri u ngrit dhe mundi Perandorinë Mediane, si dhe Lidinë dhe Perandorinë Neo-Babilonase, duke shënuar themelimin zyrtar të një shteti të ri perandorak nën dinastinë e Akamenidëve.parapamje|Flamuri i Persisë.Në epokën moderne, Perandoria Achaemenide është njohur për imponimin e saj të një modeli të suksesshëm të administrimit të centralizuar, burokratik; politika e saj multikulturore; ndërtimi i infrastrukturës komplekse, si sistemet rrugore dhe një sistem i organizuar postar; përdorimin e gjuhëve zyrtare në të gjithë territoret e saj; dhe zhvillimin e shërbimeve civile, duke përfshirë zotërimin e një ushtrie të madhe profesionale. Përparimet e tij frymëzuan zbatimin e stileve të ngjashme të qeverisjes nga një sërë perandorish të mëvonshme.

Në vitin 330 para Krishtit, Perandoria Akamenide u pushtua nga Aleksandri i Madh, një admirues i flaktë i Kirit të Madh; pushtimi shënoi një arritje kyçe në fushatën e atëhershme në vazhdim të Perandorisë së tij Maqedonase. Ndërsa vdekja e Aleksandrit shkaktoi fillimin e periudhës helenistike, pjesa më e madhe e territorit të Perandorisë së rënë Achaemenid ra nën sundimin e Mbretërisë Ptolemeike dhe Perandorisë Seleukide, të cilat të dyja ishin shfaqur si pasardhës të Perandorisë Maqedonase pas ndarjes së Triparadisus në 321 para Krishtit. Sundimi helenistik mbeti në fuqi për gati një shekull përpara se elitat iraniane të rrafshnaltës qendrore të rifitonin pushtetin nën Perandorinë Parthiane.

 Shiko edhe 
 Shteti Perandorak i Iranit

 Referime 

Kategoria:Iran
Akamenenide
Kategoria:Historia e Evropës Lindore
Kategoria:Azi Perëndimore
Kategoria:Afrikë Veriore