Atentati i Sarajevës

parapamje|Arkduk Franz Ferdinand i Austrisë
parapamje|Sofie, Dukesha e Hohenberg
Atentati i Sarajevës është vrasja e Arkidukës Franz Ferdinand i Austrisë, trashëgimtari i supozuar i fronit austro-hungarez, dhe gruas së tij, Sofie, Dukesha e Hohenberg, më 28 qershor 1914 nga studenti serbo bosnjan Gavrilo Princip. Ata u qëlluan nga një distancë e afërt ndërsa po kalonin nëpër Sarajevë, kryeqyteti provincial i Bosnje-Hercegovinës, i aneksuar zyrtarisht nga Austro-Hungaria në vitin 1908.

 Përmbledhje 
Gavrillo Princip ishte pjesë e një grupi prej gjashtë atentatorësh bosnjanë së bashku me Muhamed Mehmedbashiq, Vaso Čubrilović, Nedeljko Čabrinović, Cvjetko Popoviq dhe Trifko Grabezh të koordinuar nga Danilo Iliq; të gjithë përveç njërit ishin serbë të Bosnjës dhe anëtarë të një grupi revolucionar studentor që më vonë u bë i njohur si Bosnja e Re. Objektivi politik i vrasjes ishte lirimi i Bosnjës dhe Hercegovinës nga sundimi austro-hungarez dhe krijimi i një shteti të përbashkët sllav jugor ("jugosllav"). Vrasja përshpejtoi krizën e korrikut, e cila çoi në shpalljen e luftës nga Austro-Hungaria ndaj Serbisë dhe fillimin e Luftës së Parë Botërore .

Ekipi i atentatit u ndihmua nga Dora e Zezë, një grup sekret nacionalist serb; Mbështetja erdhi nga Dragutin Dimitrijeviq, në atë kohë shefi i seksionit të inteligjencës ushtarake të shtabit të përgjithshëm serb, si dhe nga majori Vojislav Tankosiq dhe Rade Malobabiq, një agjent i inteligjencës serbe. Tankosiç u dha atentatorëve bomba dhe pistoleta dhe i trajnoi ata në përdorimin e tyre. Vrasësve iu dha akses në të njëjtin rrjet klandestin të kasafortave dhe agjentëve që Malobabić përdori për infiltrimin e armëve dhe operativëve në Austro-Hungari.

Vrasësit dhe anëtarët kryesorë të rrjetit klandestin u gjykuan në Sarajevë në tetor 1914. Në total, njëzet e pesë persona u paditën. Të gjashtë atentatorët, përveç Mehmedbashiqit, ishin nën njëzet në kohën e atentatit; ndërsa grupi dominohej nga serbët e Bosnjës, katër nga të paditurit ishin kroatë të Bosnjës, dhe të gjithë ishin shtetas austro-hungarezë, asnjë nga Serbia. Principi u shpall fajtor për vrasje dhe tradhti të lartë; shumë i ri për t'u ekzekutuar, ai u dënua me njëzet vjet burg, ndërsa katër sulmuesit e tjerë morën gjithashtu dënime me burg. Pesë nga të burgosurit më të vjetër u dënuan me varje.

Anëtarët e Dorës së Zezë u arrestuan dhe u gjykuan para një gjykate serbe në Selanik në vitin 1917 me akuza të sajuara për tradhti të lartë; Dora e Zezë u shpërbë dhe tre nga drejtuesit e saj u ekzekutuan. Pjesa më e madhe e asaj që dihet për atentatet vjen nga këto dy gjyqe dhe të dhënat përkatëse. Trashëgimia e Principit u rivlerësua pas shpërbërjes së Jugosllavisë dhe opinioni publik për të në shtetet pasardhëse është kryesisht i ndarë sipas linjave etnike.

 Shih edhe 
 Monarkia Hapsburge
 Tërheqja e Madhe Serbe

 Referime 








































Kategoria:Koordinatat në Wikidata
Sarajeva
Kategoria:Sarajevë
Kategoria:Lufta e Parë Botërore