Mesjeta e vonë

Mesjeta e vonë ose periudha e mesjetës së vonë ishte periudha e historisë evropiane që zgjati nga viti 1300 deri në vitin 1500 pas Krishtit. Mesjeta e vonë pasoi Mesjetën e Lartë dhe i parapriu fillimit të periudhës së hershme moderne (dhe në pjesën më të madhe të Evropës, Rilindjes ). Wallace K. Ferguson, Europe in transition, 1300-1520 (1962) online.

 Përmbledhje 
Rreth vitit 1300, shekujt e prosperitetit dhe rritjes në Evropë u ndalën. Një seri zi buke dhe murtajash, duke përfshirë Urinë e Madhe të 1315-1317 dhe Vdekjen e Zezë, e reduktuan popullsinë në rreth gjysmën e asaj që kishte qenë përpara fatkeqësive.  Së bashku me shpopullimin erdhën trazirat sociale dhe lufta endemike . Franca dhe Anglia përjetuan kryengritje të rënda fshatare, të tilla si Zhakeri dhe Revolta e Fshatarëve, si dhe mbi një shekull konflikti të ndërprerë, Lufta Njëqindvjeçare . Për t'i shtuar shumë problemeve të periudhës, uniteti i Kishës Katolike u shkatërrua përkohësisht nga skizma perëndimore . Së bashku, ato ngjarje quhen ndonjëherë Kriza e Mesjetës së Vonë . Norman Cantor, The Civilization of the Middle Ages (1994) p. 480.

Me gjithë krizat, shekulli i 14-të ishte gjithashtu një kohë e përparimit të madh në arte dhe shkenca. Pas një interesi të ripërtërirë për tekstet e lashta greke dhe romake që zunë rrënjë në Mesjetën e Lartë, filloi Rilindja Italiane . Përthithja e teksteve latine kishte filluar para Rilindjes së shekullit të 12-të përmes kontaktit me arabët gjatë kryqëzatave, por disponueshmëria e teksteve të rëndësishme greke u përshpejtua me pushtimin e Konstandinopojës nga turqit osmanë, kur shumë studiues bizantinë duhej të kërkonin strehim në Perëndimi, veçanërisht Italia. Cantor, p. 594.

Duke qenë e kombinuar me këtë fluks idesh klasike ishte shpikja e shtypshkronjës, e cila lehtësoi përhapjen e fjalës së shtypur dhe të nxënit demokratizues. Këto dy gjëra më vonë do të çonin në Reformim . Nga fundi i periudhës filloi Epoka e Zbulimeve . Zgjerimi i Perandorisë Osmane ndërpreu mundësitë tregtare me Lindjen. Evropianët u detyruan të kërkonin rrugë të reja tregtare, duke çuar në ekspeditën spanjolle nën Christopher Columbus në Amerikë në 1492 dhe udhëtimin e Vasco da Gama në Afrikë dhe Indi në 1498. Zbulimet e tyre forcuan ekonominë dhe fuqinë e kombeve evropiane.

Ndryshimet e shkaktuara nga këto zhvillime kanë bërë që shumë studiues ta shohin këtë periudhë si fundin e Mesjetës dhe fillimin e historisë moderne dhe të Evropës së hershme moderne . Megjithatë, ndarja është disi artificiale, pasi mësimi i lashtë nuk ka munguar kurrë krejtësisht në shoqërinë evropiane.  Si rezultat, pati një vazhdimësi zhvillimi midis epokës së lashtë (përmes antikitetit klasik ) dhe epokës moderne .  Disa historianë, veçanërisht në Itali, preferojnë të mos flasin fare për Mesjetën e Vonë, por përkundrazi të shohin periudhën e lartë të mesjetës që kalon në Rilindje dhe në epokën moderne. 

 Shih edhe 
 Mesjeta
 Arbëria në Mesjetë
 Arbëria e Venedikut

 Literatura 


 Ferguson, Wallace K. Europe in transition, 1300-1520 (1962) online.




 Koenigsberger, H.G. Medieval Europe 400 - 1500 (1987) excerpt



 Referime 

Kategoria:Mesjeta