Mimosa pudica

Mimoza pudica (nga    "i turpshëm ose i tkurrur"; i quajtur edhe bimë sensitive, bimë e përgjumur, bimë veprimi,  mos me prek është një bimë lulëzuar rrëshqitëse njëvjeçare ose shumëvjeçare e familjes së bizeleve/bishtajoreve Fabaceae . Shpesh rritet për vlerën e tij kurioziteti: gjethet e përbërjes palosen nga brenda dhe bien kur preken ose tunden, duke mbrojtur veten nga dëmtimi dhe rihapen disa minuta më vonë.  Në MB ajo ka fituar Çmimin e Meritës së Kopshtit të Shoqatës Mbretërore të Hortikulturës .  

Lloji është vendas në Karaibe dhe në Amerikën Jugore dhe Qendrore, por tani është nga me te barërat e këqija pantropike dhe tani mund të gjendet në Shtetet e Bashkuara Jugore, Azinë Jugore, Azinë Lindore, Mikronezi, Australi, Afrikën e Jugut dhe Afrikën Perëndimore gjithashtu. Nuk është tolerant ndaj hijeve dhe gjendet kryesisht në tokat me përqendrime të ulëta të lëndëve ushqyese. 

Mimoza pudica është e njohur për lëvizjen e saj të shpejtë të bimëve . Ashtu si një numër i specieve të tjera bimore, ajo pëson ndryshime në orientimin e gjetheve të quajtura "gjumë" ose lëvizje niktinastike . Gjethja mbyllet gjatë errësirës dhe rihapet në dritë.  Kjo u studiua për herë të parë nga shkencëtari francez Jean-Jacques d'Ortous de Mairan . Për shkak të përgjigjes unike ' Mimozës ndaj prekjes, ajo u bë një bimë ideale për shumë eksperimente në lidhje me zakonin dhe kujtesën e bimëve.

 Taksonomia 
Mimoza pudica u përshkrua për herë të parë zyrtarisht nga Carl Linnaeus në Species Plantarum më 1753.  Epiteti i specieve, pudica, është latinisht për "të turpshme" ose "tkurrje", duke aluduar në reagimin e tij tkurrje ndaj kontaktit.

Lloji njihet me emra të shumtë të zakonshëm, duke përfshirë bimë të ndjeshme, bimë të përulur, mos me prek. "Mimosa pudica" . 

 Përshkrim 
parapamje| Lule nga India
parapamje| Fidan me dy kotiledone dhe disa fletëpalosje.
Kërcelli është i ngritur te bimët e reja, por bëhet zvarritës me kalimin e moshës. Mund të varet shumë poshtë. Kërcelli është i hollë, i degëzuar dhe me gjemba të rrallë në të dendur, duke u rritur në një gjatësi prej 1.5 metra. Lartësia e ngritur e M. pudica zakonisht arrin rreth 30cm .

Gjethet janë të perbera në menyre të dyfishtë, me nje ose dy çifte gjilperash dhe 10–26 fletepalosje per një krah. Bishtajat janë gjithashtu me gjemba. Kokat e luleve me pedunkulare (me kercell) roze të zbehtë ose vjollcë dalin nga sqetullat e gjetheve ne mes te verës me lule gjithnje e më shumë ndërsa bima plaket. Një lule e vetme mbijeton për më pak se një ditë dhe zakonisht vdes plotesisht ditën tjetër. Lulet e M. pudica jane shumë të brishta dhe të buta. Kokat globoze deri në vezake janë 8-10 milimetra në diametër (duke përjashtuar stamenët ). Nga ekzaminimi i afërt, shihet se petalet e luleve janë të kuqe në pjesën e sipërme të tyre dhe filamentet janë rozë në livando. Polenet janë rrethore me diametër afërsisht 8 mikron.
parapamje| Polenet
Fruti përbëhet nga grupe prej dy deri në tetë bishtaja nga 1-2 centimetra të gjatë secila, këto janë me gjemba në skajet e tyre. Bishtajat ndahen në dy deri në pesë segmente dhe përmbajnë fara kafe të zbehtë rreth 2.5 milimetra të gjatë. Lulet janë të pjalmuara nga insektet dhe nga era .  Farat kanë shtresa të forta të farës që kufizojnë mbirjen dhe e bëjnë presionin osmotik dhe aciditetin e tokës më pak pengesa të rëndësishme. Temperaturat e larta janë stimujt kryesorë që bëjnë që farat t'i japin fund gjumit . 

Rrënjët e Mimosa pudica krijojne disulfid karboni, i cili parandalon disa kerpudha patogjene dhe mikorizale të rriten brenda rizosferës se bimes.  Kjo lejon formimin e nyjeve ne rrenjet e bimes qe permbajnë diazotrofe endosimbiotike, te cilat fiksojnë azotin atmosferik dhe e shnderojne atë në një forme të perdorshme nga bima. 

Mimoza pudica është një tetraploid (2 n = 52). 

 Lëvizja e bimëve 

Kategoria:IUCN Red List least concern species