Kyçyk Ahmed Pasha

Kyçyk Ahmed Pasha (vdiq më 21 shtator 1636) ishte një komandant ushtarak osman i cili shërbeu dy herë si bejlerbej (guvernator i përgjithshëm) i Damaskut, një mandat si bejlerbej i Anadollit dhe vdiq duke komanduar trupat kundër Iranit Safavid. Duke eliminuar rebelin Iljas Pasha në Anadoll dhe shefin e fuqishëm Druz Fahred-Din në Malin e Libanit dhe rolin e tij komandues kundër Safavidëve, Ahmed Pasha luajti një rol të rëndësishëm në ringjalljen perandorake osmane nën Sulltan Murad IV (r. 1623-1640).

 Biografia 
Ahmed Pasha ishte një shqiptar etnik dhe u mbiquajt Küçük (i vogël).  Ai e filloi karrierën e tij si një sipahi (kalorësi i rregullt) përpara se të bëhej komandant i kalorësisë turkmene .   Ai u emërua bejlerbej (guvernator i përgjithshëm) i Damaskut Eyalet në vitet 1628/29 ose 1629/30. Më pas ai u transferua në guvernatorin e Anadollit, duke qëndruar në atë detyrë deri në vitin 1632. Gjatë mandatit të tij atje ai shtypi revoltën e Iljas Pashës, i cili kishte marrë nën kontroll qytetin perëndimor të Anadollit të Magnezisë dhe të cilin Ahmed Pasha e kishte kapur dhe e kishte sjellë në Kostandinopojë për t'u ekzekutuar.

Për suksesin e tij kundër Iljas Pashës, ai u gradua në gradën e vezirit dhe u emërua përsëri në Damask në vitin 1632 për të eliminuar Fahred-Din II, një prijës druz dhe sanxha-be (guvernator i rrethit). Ky i fundit kishte fituar kontroll praktik mbi një zonë që shtrihej nga Safedi në Lataki, që kontrollonte tridhjetë fortesa dhe mbante një ushtri të madhe mercenarësh sekban të jashtëligjshëm, të gjithë në kundërshtim me osmanët. Kishte frikë të tjera qeveritare se ai ishte gati të merrte qytetin e Damaskut. Ahmed Pasha mundi forcat e Fahred-Din dhe e rrethoi atë në një shpellë në malin jugor të Libanit në vitin 1633. Ai e detyroi atë të dorëzohej duke ndezur zjarr rreth shpellës, duke bërë që Fahred-Din dhe njerëzit e tij të mbyten nga tymi. Ai e shoqëroi udhëheqësin druz nëpër Damask, ku banorët e qytetit uruan Ahmed Pashën dhe poetët vendas i kënduan lavdërimet e tij. Më pas ai dërgoi Fahred-Dinin në Kostandinopojë, ku u ekzekutua dy vjet më vonë.

Pas kapjes së Fahred-Din-it, Ahmed Pasha konfiskoi pronat e prijësit druz dhe familjes së tij, dinastisë Ma'n. Ai kishte pronat e tij në Tiro dhe el-Xhazira afër Baalbekut të pajisura për tekkijen e tij (lozhë sufi) në qytetin el-Kadam, të quajtur al-Asali, dhe xhaminë Umajad në Damask. Tekkija e tij u themelua në vitin 1635 si një shtëpizë për shejhun e mirënjohur vendas sufi të rendit Khalwati, el-Asali, pas të cilit tekkija njihet zakonisht. Ishte një nga monumentet e pakta që u ndërtuan në Damaskun e madh në fillim të shekullit të 17-të. Shpesh përdorej për të shpërndarë ushqim për pelegrinët myslymanë në rrugën e tyre për në Haxh në Mekë. Tërësia e aseteve të Fahred-Din-it, duke përfshirë dhjetëra prona në Sidon, ndërkohë, u bënë pjesë e vakëfit (dhurimit fetar) të Ahmed Pashës në vitin 1634 ose 1636 si një shpërblim nga Sulltan Murad IV për suksesin e tij dhe përsëri pas vdekjes në vitin 1637; pashai i dhuroi pronat në dobi të qyteteve të shenjta myslimane të Mekës dhe Medinës .  

Ahmed Pasha u ricaktua si komandant i pararojës perandorake në luftën me Iranin Safavid, duke luajtur një rol dallues në pushtimin e Tebrizit në vitin 1635. Murad e emëroi atë për të udhëhequr mbrojtjen e Mosulit nga sulmi Safavid. Atje ai vdiq në "një vdekje e lavdishme" duke luftuar forcat safavide më 21 shtator 1636, sipas historianit A. Abdel Nour. Ai u varros në tekkijen e tij në Kadam. Për përpjekjet e tij kundër rebelëve në Anadoll, Fahred-Din në Siri dhe Safavidëve, Abdel Nour vuri në dukje se Ahmed Pasha luajti "një rol të rëndësishëm në ringjalljen e perandorisë osmane nën Sulltan Muratin IV". 

 Shih edhe 
 Shqipëria nën Perandorinë Osmane
 Lidhja Shqiptare e Prizrenit

 Literatura 






 Referime 

Kategoria:Pashallarë shqiptarë
Kategoria:Shqiptarë në Siri
Kategoria:Vdekje 1636