Gjuha e vjetër norse

Gjuha e vjetër nordike ose Nordishtja e Vjetër  e njohur edhe si Gjuha e vjetër skandinave, është një fazë e zhvillimit të dialekteve gjermanike veriore përpara divergjencës së tyre përfundimtare në gjuhë të veçanta nordike. Kjo gjuhë flitej nga banorët e Skandinavisë dhe vendbanimet e tyre jashtë shtetit dhe kronologjikisht përkon me epokën e vikingëve, kristianizimin e Skandinavisë dhe konsolidimin e mbretërive skandinave nga shekulli i 7-të deri në shekullin e 15-të. 
 Përmbledhje 
Gjuha proto-nordike më vonë u zhvillua në gjuhën e vjetër nordike deri në shekullin e 8-të, dhe nordishtja e vjetër filloi të zhvillohej në gjuhët moderne gjermanike veriore në mesin e fundit të shekullit të 14-të, duke i dhënë fund fazës gjuhësore të njohur si nordishtja e vjetër. Megjithatë, këto data nuk janë absolute, pasi shkrimi më i vjetër norvegjez gjendet vetëm në shekullin e 15-të.  

Nordishtja e vjetër ndahej në tre dialekte : 
 Nordike e Vjetër Perëndimore ose Nordike Perëndimore e Vjetër (shpesh e njohur si Nordike e Vjetër  ), 
 Nordike e Vjetër Lindore ose Nordike Lindore e Vjetër dhe 
Gjuha e vjetër gutnishte ose Gutnishtja e Vjetër. 

Nordishtja e Vjetër Perëndimore dhe Nordishtja e Vjetër Lindore formuan një vazhdimësi dialektesh, pa kufi të qartë gjeografik midis tyre. Për shembull, tiparet e Nordishtes së Vjetër Lindore u gjetën në Norvegjinë Lindore, megjithëse Nordishtja e Vjetër klasifikohet si Norvegjishtja e Vjetër Perëndimore dhe tiparet e Nordishtës së Vjetër Perëndimore u gjetën në Suedinë perëndimore. Shumica e folësve flisnin Nordishtën e Vjetër Lindore në atë që është Danimarka dhe Suedia e sotme. Gutnishja e vjetër ndonjëherë përfshihet në dialektin nordik të vjetër lindor për shkak të asociacioneve gjeografike. Ai zhvilloi veçoritë e veta unike dhe ndau ndryshimet në të dy degët e tjera. 

Ligjet islandeze të patës gri të shekullit të 12-të thonë se suedezët, norvegjezët, islandezët dhe danezët flisnin të njëjtën gjuhë,  ("Gjuha daneze"; folësit e Nordishtës së Vjetër Lindore do të kishin thënë ). Një term tjetër ishte  ("të folurit verior"). Sot nordishtja e vjetër është zhvilluar në gjuhët moderne gjermanike veriore islandeze, faroeze, norvegjeze, daneze, suedeze dhe varietete të tjera gjermanike veriore, prej të cilave gjuhët norvegjeze, daneze dhe suedeze ruajnë kuptueshmëri të konsiderueshme reciproke, ndërsa Islandishtja mbetet më e afërta me Nordishtën e Vjetër. Islandishtja e vjetër ishte shumë afër Nordishtës së Vjetër, dhe së bashku ata formuan Nordishtën e Vjetër Perëndimore, e cila flitej gjithashtu në vendbanimet norvegjeze në Grenlandë, Faroes, Irlandë, Skoci, Ishulli i Manit, Anglia veriperëndimore dhe në Normandi .  Nordishtja e vjetër lindore flitej në Danimarkë, Suedi, Kievan Rus',  Anglinë lindore dhe vendbanimet daneze në Normandi. Dialekti i vjetër gutnish flitej në Gotland dhe në vendbanime të ndryshme në Lindje.

Në shekullin e 11-të, nordiishtja e vjetër ishte gjuha evropiane më e folur, duke filluar nga Vinland në Perëndim deri në lumin Vollga në Lindje. Në Kievan Rusi, ajo mbijetoi më gjatë në Veliki Novgorod, ndoshta deri në shekullin e 13-të atje.  Mosha e popullsisë suedisht-folëse të Finlandës është shumë e kontestuar, por vendbanimi suedez e kishte përhapur gjuhën në rajon deri në kohën e kryqëzatës së dytë suedeze në shekullin e 13-të më së voni. 

 Shih edhe 
 Vikingët
 Gjuha daneze
 Gjuha suedeze
 Gjuha islandeze
 Gjuha norvegjeze

 Literatura 



  , "The Menota handbook 2.0"









 Referime 

Kategoria:Gjuhë veriore gjermanike