Compiègne

Category:Pages using infobox settlement with image map1 but not image map

Compiègne ( ; Shqip: Kompienja; Pikarde: Compiène) është një komunë në departamentin Oise; në Francën veriore. INSEE commune file Ndodhet në lumin Oise . Banorët e saj quhen Kompienjas.

 Administrata 
Kompienja është selia e dy kantoneve : 

 Compiègne-1 (me 19 komuna dhe një pjesë të Kompienjës)
 Compiègne-2 (me 16 komuna dhe një pjesë të Kompienjës)

 Historia 

 665 - Shën Wilfrid u shugurua peshkop i Jorkut . Wilfrid refuzoi të shugurohej në Northumbria në duart e peshkopëve anglo-saksonë . Deusdediti, Kryepeshkopi i Canterbury-t, kishte vdekur dhe duke qenë se nuk kishte peshkopë të tjerë në Britani të cilët Wilfrid i konsideronte të ishin shenjtëruar në mënyrë të vlefshme, ai udhëtoi drejt Kompienjës, për t'u shenjtëruar nga Agilberti, peshkopi i Parisit.

 833 - Louis the Pious (i njohur gjithashtu si Mbreti Louis I, Debonair) u rrëzua në Kompienjë. 

 Shkurt 888 - Odo, konti i Parisit dhe mbret i Frankëve u kurorëzua në Compiègne.

 23 maj 1430 - Gjatë Luftës Njëqindvjeçare, Zhan d'Ark u kap nga Burgundianët ndërsa përpiqej të çlironte Kompienjën. Më pas e shitën tek anglezët. 

 1558 - Anglezët pushtojnë Kompienjën.

 1624 - Compiègne i dha emrin Traktatit të Kompienjës, një traktat aleance i lidhur nga kardinali Risheljë me holandezët. 

 1630 - Përpjekjet e Marie de' Medici për të zhvendosur Risheljën përfundimisht çuan në mërgimin e saj në Compiègne, nga ku ajo u arratis në Bruksel në 1631.

 17 korrik 1794 - Dëshmorët e Kompienjës ekzekutohen në Paris gjatë Mbretërimit të Terrorit .

 11 nëntor 1918 - Armëpushimi me Gjermaninë, i rënë dakord në Lë Frankpor(t) afër Kompienjës, u jep fund luftimeve të Luftës së Parë Botërore.

 22 qershor 1940 - Një tjetër armëpushim me Francën (Kompienja e Dytë) u nënshkrua midis Gjermanisë naziste dhe Francës së mundur në Lë Frankpor(t), afër Kompienjës, në të njëjtin vend si në 1918, në të njëjtin vagon hekurudhor, por me ulëset e ndërruara.

 1968 - Vendndodhja e fillimit të garës së biçikletave Paris–Rubeks u ndryshua nga Parisi në Compiègne.

 1972 - Krijimi i Universitetit të Teknologjisë së Kompienjës

 Pamje 
majtas|parapamje|L'Île des Rats dhe drynet e reja mbi lumin Oise
parapamje|Lumi Oiseqendër|parapamje|Ura Solferino
 Popullsia 
Compiègne është komuna qendrore e një njësie urbane me 70,699 banorë, dhe e një zone më të madhe udhëtarësh me 141,504 banorë që nga viti 2017. Comparateur de territoire: Unité urbaine 2020 de Compiègne (60502), Aire d'attraction des villes 2020 de Compiègne (078), INSEE Të dhënat e popullsisë në tabelën dhe grafikun e mëposhtëm i referohen komunës Kompienjë,pra bërthamës urbane, pa përfshirë rrethinat.

 Pamjet 
parapamje| Pamje nga Kompienja
parapamje| Spitali Kompienjë-Nuajon

 Muzetë 

 Kështjella e Kompienjës - vetë kështjella dhe muzetë e Perandorisë së Dytë Franceze,automobilizmit dhe turizmit 
 Muzeu Antuan Vivënel
 Muzeu i figurinave historike
 Memorial i internimit dhe deportimit

 Pylli Kompienjës 
Përkujtimorja e Armëpushimit në Pyllin e Kompienjës është vendi i nënshkrimit të dy armëpushimeve; ai i 11 nëntorit 1918 dhe 22 qershorit 1940. Hitleri e zgjodhi posaçërisht vendndodhjen e të dytit, dhe vuri në lëvizje karrocën origjinale të nënshkrimit nga Parisi në Compiègne, si një ironi për francezët e mundur.

Vendi ende strehon disa përmendore të armëpushimit të vitit 1918, duke përfshirë një kopje të karrocës origjinale hekurudhore. Karroca origjinale e Marshallit Foch u dërgua në Gjermani si një trofe fitoreje pas armëpushimit të dytë. Thashetheme të ndryshme për atë që ndodhi më pas me këtë vagon hekurudhor, kanë lulëzuar që atëherë. Disa besojnë se u shkatërrua nga SS në Turingi në prill 1945; të tjerë thonë se kjo ka ndodhur në Berlin, por ka shumë të ngjarë që të jetë shkatërruar gjatë një sulmi ajror aleat në Berlin. Versioni i fundit duket më i besueshëm, pasi karroca e Ferdinand Foch në fakt u shfaq në një muze të Berlinit.  Moved to Berlin, and there destroyed in an air-raid - Brian Hanley, "Planning for Conflict in the 21st Century", page 116" available here  Also William L Shirer in his "The Rise and Fall of the Third Reich" (unknown ISBN) states it was destroyed during a bombing raid on Berlin

 Universiteti i Teknologjisë i Kompienjës 
Kompienja gjithashtu ka universitetin e saj. Universiteti i Teknologjisë i Kompienjës (UTC), një nga shkollat inxhinierike më të mira në Francë, e themeluar si Universitet Teknologjik më 1972 për të ofruar një alternativë ndaj " shkollave të mëdha " tradicionale për studentët e interesuar në teknologji dhe shkenca të aplikuara. 

 Transporti 
Që prej 1974, autobuzat brenda qytetit janë falas. Rrjeti i autobuzave lidh Kompienjën me vendbanimet e afërta. 

Ndërmarrja "ARC", përgjegjëse për transportin e hapësirës metropolitane të Kompienjës,ofron edhe mundësia e të marrit një bicikletë me qera.

Për sa i përket linjave hekurudhore, Stacioni Compiègne ofron lidhje me Parisin, Amiensin, Kambrain dhe disa destinacione rajonale.

Autostrada më e afërt është A1 Paris-Lilë.

Që nga viti 1968 Compiègne është qyteti tradicional i fillimit të garës së famshme të biçikletave Paris–Rubex . Ishte gjithashtu qyteti i mbarimit i etapës së tretë në Tour de France 2007 .

 Marrëdhëniet ndërkombëtare 
Compiègne është e binjakëzuar me:
 Arona, Itali, që prej 1962
 Bury St Edmunds, Angli, që prej 1967
 Elbląg, Poloni, që prej 2002
 Guimarães, Portugali, që prej 2006
 Huy, Belgjikë, që prej 1959 Kiryat Tivon, Izrael, që prej 1988
 Landshut, Gjermani, që prej 1962
 Raleigh, North Carolina, United States, që prej 1989
 Shirakawa, Fukushima, Japan, që prej 1988
 Vianden, Luksemburg,që prej 1964
Compiègne është gjithashtu bashkëpunuese me:
 Beauvais, Francë
 Referime 

 Lidhje te jashtme 

Lidhjet e mëposhtme janë në gjuhën angleze

 Faqja e internetit e këshillit bashkiak (në frëngjisht)
 Muzeu i Kështjellës 
 Memorial për kampin nazist/francez të internimit dhe dëbimet gjatë Luftës së Dytë Botërore
 Faqja e Steven Lehrer për Kompienjën
 Universiteti i Teknologjisë i Kompienjës
 Zhan d'Arl kapet në Compiegne
 transport i personalizuar në compiègne
 Koncerte në Kompienjë
Kategoria:Trashëgimi botërore në Francë
Kategoria:Komuna në Oise

Kategoria:Koordinatat në Wikidata
Kategoria:Qytete në Francë