De Administrando Imperio

De Administrando Imperio ("Mbi qeverisjen e Perandorisë") është titulli latinisht i një vepre në gjuhën greke të shkruar nga perandori romak lindor i shekullit të X-të, Konstandini VII. Titulli grek i veprës është  ("Për djalin tim Romanos"). Është një manual i politikës së brendshme dhe të jashtme për përdorimin e djalit dhe pasuesit të Kostandinit, perandorit Romanos II. Është një shembull i spikatur i enciklopedizmit bizantin.

 Autori dhe sfondi 
Perandori Konstandini VII "Porfirogjeniti" (905-959) ishte djali i vetëm i mbijetuar i perandorit Leoni VI i Urti (886-912). Leoni VI i dha Konstandinit VII të ri kurorën në vitin 908 duke e bërë bashkë-perandor. Leoni VI vdiq në maj 912, dhe vëllai i tij dhe bashkë-perandori Aleksandros u bë sundimtar i Kostandinopojës, por Aleksandrosi vdiq në vitin 913.

Kostandini VII ishte shumë i ri për të sunduar vetë prandaj do të krijohej guvernatoriati. Më vonë, në maj 919 Konstandini VII u martua me Helena Lekapene, të bijën e Romanos Lekapenosit. Në dhjetor 920, Romanos I Lekapenosi (920–944) u kurorëzua si një bashkë-perandor, por faktikisht ai mori përsipër mbretërimin perandorak në Kostandinopojë. Nga viti 920, Kostandini VII u largua gjithnjë e më shumë nga autoritetet perandorake; deri në dhjetor 944, kur djemtë e perandorit Romanosi I u rrebeluan befas dhe e mbyllën babanë e tyre. Konstandini VII, me ndihmën e mbështetësve të tij, mbylli kunetërit e tij dhe e drejtoi personalisht Perandorinë Romake Lindore nga janari 945 deri në vdekjen e tij, në nëntor 959.

Babai i Konstandinit, Leoni VI ishte i njohur për mësimet dhe shkrimet e tij, dhe, saktë apo jo, Konstandini VII besonte gjithashtu se nëna e tij, Zoe Karbonopsina, ishte një e afërme e kronikanit Theofan Rrëfimtari, një nga Historianët e Mesëm Bizantin. Konstandini VII ishte një dijetar-perandor, i cili u përpoq të nxiste mësimin dhe arsimimin në Perandorinë Romake Lindore. Ai mblodhi një grup njerëzish të arsimuar dhe iu përkushtua shkrimit të librave për administrimin, ceremonitë dhe historinë e Perandorisë Romake Lindore. Një rreth njerëzish të arsimuar u formua përreth Konstandinit VII, shkroi disa libra të papërfunduar (Geoponika [], një traktat i rëndësishëm agronomik; De Administrando Imperio [], De Cerimoniis (), De Thematibus []) dhe përfundoi një biografi të gjyshit të tij, Basilit I, Vita Basilii (), megjithëse autorësia e tij nuk është e sigurtë.

Teksti i njohur si De Administrando Imperio u shkrua nga perandori Konstandin VII Porfirogjeni, por ai kishte të paktën një "Bashkëpunëtor Anonim" të arsimuar. Thirrjet e drejtpërdrejta të Konstandinit VII për djalin e tij Romanosin II dhe komentet në vetën e parë të Kostandinit gjenden si në fillim të traktatit në parathënie ashtu dhe në kapitullin 13, si dhe në fund të tekstit, në kapitullin 51 Në këtë tekst, i biri i tij Romanosi II nuk është caktuar kurrë si një sundimtar i vetë-qëndrueshëm. Natyrisht, i gjithë De Administrando Imperio i Kostandinit të VII u shkrua kur ai ishte gjallë.

Thuhet se De Administrando Imperio u shkrua midis viteve 948 dhe 952. Kapitujt 27, 29 dhe 45 të veprës e mbështesin këtë pikëpamje. Kapitulli 29 thotë, "tani (sot) është indikcioni VII, viti 6457 nga krijimi i botës," dhe viti bizantin 6457 nga krijimi i botës korrespondon me 948/949 të e.s. Kapitulli 45 thotë, "tani (sot) është indiksioni X, viti i krijimit të botës 6460 në mbretërimin e Kostandinit [VII] dhe Romanosit [II]”, dhe viti bizantin 6460 nga krijimi i botës korrespondon me 951/952 të erës sonë. Nga kjo, duket se disa pjesë të veprës janë shkruar në periudhën 948-952 të e.s. Sipas studiuesve të tjerë, De Administrando Imperio u përpilua në një moment pas vitit 952 dhe para nëntorit 959 kur vdiq Konstandini VII. Akoma të tjerë besojnë se libri është vetëm një dorëshkrim i papërfunduar i shkruar midis viteve 926 dhe nëntorit 959.

Në fillim të De Administrando Imperio, Konstandini VII shkroi se vepra ishte një grup njohurish që do t'i nevojiteshin djalit të tij Romanosit II (lindur në vitin 938 dhe sundoi mes viteve 959-963). Synimi i Konstandinit të VII për të shkruar një manual për pasardhësin e tij, Romanosi II, e redukton mundësinë që të jenë shkruar të pavërteta të mëdha. Prandaj, De Administrando Imperio është një nga burimet më të rëndësishme për studimin e Perandorisë Romake Lindore (Bizantit) dhe fqinjëve të saj.

Ai përmban këshilla për qeverisjen e perandorisë heterogjene, si dhe për të luftuar armiqtë e huaj. Vepra kombinon dy nga traktatet e mëparshme të Konstandinit, "Mbi qeverisjen e shtetit dhe kombeve të ndryshme" (), në lidhje me historitë dhe personazhet e kombeve fqinje me perandorinë, duke përfshirë hungarezët, peçenegët, rusët e Kievit, sllavët e jugut, arabët, longobardët, armenët dhe gjeorgjianët; dhe "Mbi temat e Lindjes dhe Perëndimit" (, i njohur në latinisht si De Thematibus), në lidhje me ngjarjet e fundit në provincat perandorake. Këtij kombinimi iu shtuan udhëzimet politike të vetë Konstandinit ndaj djalit të tij, Romanosit.

 Përmbajtja 
Përmbajtja e librit, sipas parathënies së tij, ndahet në katër pjesë:

 një çelës për politikën e jashtme në fushën më të rrezikshme dhe më të ndërlikuar të skenës politike bashkëkohore, në zonën e veriorëve dhe skithëve,
 një mësim në diplomacinë që duhet ndjekur në trajtimin e kombeve të së njëjtës zonë
 një studim gjithëpërfshirës gjeografik dhe historik i shumicës së kombeve përreth dhe
 një përmbledhje e historisë së fundit të brendshme, politikës dhe organizimit të Perandorisë.

Për sa i përket informacionit historik dhe gjeografik, i cili shpesh është konfuz dhe i mbushur me legjenda, ky informacion është në thelb i besueshëm.

Traktati historik dhe antikuar, të cilin Perandori e kishte përpiluar gjatë viteve 940, përmbahet në kapitujt 12-40. Ky traktat përmban histori tradicionale dhe legjendare se si territoret që rrethonin Perandorinë u pushtuan në të kaluarën nga njerëzit që jetonin në to në kohën e perandorit (saracenët, lombardët, venecianët, serbët, kroatët, magjarët, peçenegët). Kapitujt 1-8, 10-12 shpjegojnë politikën perandorake ndaj peçenegëve dhe turqve. Kapitulli 13 është një direktivë e përgjithshme mbi politikën e jashtme që vjen nga Perandori. Kapitujt 43-46 kanë të bëjnë me politikën bashkëkohore në veri-lindje (Armeni dhe Gjeorgji). Udhëzuesit për përfshirjen dhe taksimin e provincave të reja perandorake, dhe për disa pjesë të administratës civile dhe detare, janë në kapitujt 49-52. Këta kapituj të mëvonshëm (dhe kapitulli 53) u krijuan për t'i dhënë udhëzime praktike perandorit Romanosi II dhe ndoshta janë shtuar gjatë vitit 951–52, për të shënuar ditëlindjen e katërmbëdhjetë të Romanosit (952).

 Shih edhe 
 Kostandini VII Purpurogjeniti
 Scholae Palatinae
 Kodeksi i Justinianit
 Kodeksi i Theodosit
 Perandoria Bizantine
 Lista e Perandorëve Bizantinë
 Arbëria nën Perandorinë Bizantine
 Arkitektura bizantine në Shqipëri
 Historia
 Kronologjia
 Historiografia 

 Referime 

 Bibliografia 
















Lidhje të jashtme
Byzantine Relations with Northern Peoples in the Tenth Century 
Of the Pechenegs, and how many advantages accrue from their being at peace with the emperor of the Romans
Chapters 29-36] at the Internet Archive

Kategoria:Libra politikë
Kategoria:Vitet 950
Kategoria:Literaturë mesjetare
Kategoria:Libra politikë
Kategoria:Teori politike
Kategoria:Ushtria bizantine
Kategoria:Qeverisje