Antipatrea

Antipatreia (greqishtja e vjetër Ἀντιπάτρεια; latinisht Antipatrea; bizantine Πουλχεριόπολις / Pulkheriopolis; shqip Antipatrea dhe Pulheriopolis) është një qytet i lashtë ilir në rajonin e Dasaretisë, të Mbretërinë e Ilirisë jo larg kufirit me Maqedoninë e lashtë, atëherë nën sundimin romak, në provincën e Maqedonisë . Popullsia e saj mbeti e vazhdueshme edhe pas lashtësisë, në vend të saj sot qëndron kalaja mesjetare e qytetit qendror shqiptar të Beratit, e cila mbrohet si trashëgimi botërore që nga viti 2008.

 Historia 
Sipas traditës historiografike, qyteti Antipatreia u themelua në vitin 314 para Krishtit nga mbreti maqedonas Kasandros dhe u emërua për nder të babait të tij, Antipatros . Bazuar në mbetjet qeramike të gërmimeve arkeologjike, një vendbanim i fortifikuar ishte tashmë në shekullin e VII para Krishtit, i cili, sipas supozimeve, banohej nga popullsia ilire që i përkiste fisit të Dasaretëve (Δασσαρῆται) . Antipatreia u ndërtua në një vend të rëndësishëm strategjik, në majë të një kodre që dominon grykën e lumit Osum, në kufirin perëndimor të Maqedonisë . Kassandrosz e rrethoi vendbanimin 9 hektarësh me mure të forta të qytetit në shekujt 4-3 para Krishtit. dhe në fund të shekullit, në anën e kundërt të grykës së Osumit, në kodrën mbi pjesën e qytetit të njohur sot si Goricë, u ndërtua një kundërfortesë më e vogël. Dy fortifikimet ndërruan pushtetin disa herë gjatë Luftës së Parë dhe të Dytë Maqedonase . Në vitin 217 p.e.s. mbreti i Dinastia e ardianëve, Skerdialidi, e pushtoi atë nga Filipi V, dhe më pas në 200 para Krishtit kalaja ra në duart e romakëve . Sipas kronikës së Titus Livius, romakët që pushtuan qytetin masakruan të gjithë popullsinë mashkullore të Antipatreisë.

Historia e lashtë e qytetit pas pushtimit romak është kryesisht e panjohur dhe besohet se ka humbur rëndësinë e tij strategjike si pjesë e brendshme e Perandorisë Romake. Në vitin 440 II. Theodosius e bëri qytetin seli episkopale dhe në të njëjtën kohë e quajti atë Pulkheriopolis për nder të motrës së tij Pulkheria . Një shekull më vonë, gjatë mbretërimit të Justinianit I (527–565), muret e kështjellës antike ende në këmbë u forcuan ndjeshëm.

 Përshkrimi arkeologjik 
Gjatë gërmimeve të kryera në zonën e Kalasë së Beratit, u zbuluan disa pjesë të murit antik të qytetit të ndërtuar në shekullin e IV para Krishtit, si dhe u identifikua edhe porta e qytetit të asaj periudhe. Këto mund të shihen ende në disa vende, të ndërtuara në murin mesjetar të qytetit dhe në portën e qytetit.

Rrënojat e kundërfortesës së Goricës, muri i kalasë, mbetjet e katër kullave dhe dy portave të kalasë mund të shihen edhe sot. Muret rrethojnë një sipërfaqe prej 1.5 hektarësh, sot të stërmbushur me pisha, ku gjatë gërmimeve u zbuluan njëzet e pesë ndërtesa dhe materiale të pasura qeramike. Në vitin 1990, një grup arkeologësh gjetën në zonë vegla stralli të neolitit dhe të epokës së bronzit dhe fragmente qeramike.

 Shih edhe 

 Berati
 Kalaja e Beratit
 Lista e vendbanimeve ilire

 Literatura 

 Robert Elsie (2010) Historical dictionary of Albania. 2nd ed. Lanham: Scarecrow Press. 2010. 46. o. = European Historical Dictionaries, 75. ISBN 9780810861886
 Oliver Gilkes (2013) Albania: An archaeological guide. London; New York: I. B. Tauris. 2013. 67–68., 87. o. ISBN 9781780760698

Kategoria:Berat
Kategoria:Qytete në Ilirinë e lashtë