Peshkaqeni balenë

Peshkaqeni balenë (Rhincodon typus) është një peshkaqen me qilim që lëviz ngadalë dhe ushqehet me filtër dhe speciet më të mëdha të njohura të peshkut ekzistues. Individi më i madh i konfirmuar kishte një gjatësi prej 18.8 m.McClain CR, Balk MA, Benfield MC, Branch TA, Chen C, Cosgrove J, Dove ADM, Gaskins LC, Helm RR, Hochberg FG, Lee FB, Marshall A, McMurray SE, Schanche C, Stone SN, Thaler AD. 2015. "Sizing ocean giants: patterns of intraspecific size variation in marine megafauna". PeerJ 3:e715 . Peshkaqeni balenë mban shumë rekorde për madhësinë në mbretërinë e kafshëve, më së shumti duke qenë deri tani vertebrori më i madh jogjitar i gjallë. Është anëtari i vetëm i gjinisë Rhincodon dhe i vetmi anëtar ekzistues i familjes Rhincodontidae, që i përket nënklasës Elasmobranchii në klasën Chondrichthyes. Para vitit 1984 klasifikohej si Rhiniodon në Rhinodontidae.

Peshkaqeni balenë gjendet në ujërat e hapura të oqeaneve tropikale dhe rrallë gjendet në ujë nën 21 °C. Studimet që shikojnë brezat e rritjes vertebrale dhe ritmet e rritjes së peshkaqenëve që notojnë lirshëm kanë vlerësuar jetëgjatësinë e peshkaqenit balenë në 80-130 vjet. Peshkaqenët balenë kanë gojë shumë të mëdha dhe janë ushqyes filtri, i cili është një mënyrë ushqimi që ndodh vetëm në dy peshkaqenë të tjerë, peshkaqenin me gojë të madhe dhe basking shark. Ata ushqehen pothuajse ekskluzivisht me plankton dhe peshq të vegjël dhe nuk përbëjnë asnjë kërcënim për njerëzit.

Lloji u dallua në prill të vitit 1828 pas kapjes së një harpooing prej 4,6 m në Table Bay, Afrika e Jugut. Andrew Smith, një mjek ushtarak i lidhur me trupat britanike të vendosura në Cape Town, e përshkroi atë vitin e ardhshëm. Emri "peshkaqen balenë" i referohet madhësisë së peshkut, që është aq i madh sa disa lloje balenash, përveç kësaj, zakonet e tij të të ushqyerit me filtër, të cilat nuk janë ndryshe nga ato të balenave me mustaqe.

Përshkrimi
Goja e peshkaqenit balenë mund të përmbajë mbi 300 rreshta dhëmbësh të vegjël dhe 20 jastëkë filtri të cilat i përdor për të filtruar ushqimin. Ndryshe nga shumë peshkaqenë të tjerë, goja e peshkaqenit balenë është e vendosur në pjesën e përparme të kokës dhe jo në pjesën e poshtme të kokës. Një peshkaqen balenë 12.1 m u raportua se kishte një gojë 1.55 m të gjerë. Koka është e gjerë dhe e sheshtë me dy sy të vegjël në qoshet e përparme. Spirakulat janë të vendosura menjëherë pas syve. Peshkaqenat balenë kanë pesë palë gushë të mëdha. Lëkura e tyre është gri e errët me një bark të bardhë të shënuar me njolla dhe vija gri të zbehtë ose të bardha, të cilat janë unike për çdo individ. Lëkura e saj mund të jetë deri në 15 cm e trashë dhe është shumë e fortë dhe e ashpër në prekje. Peshkaqeni balenë ka tre kreshta të spikatura përgjatë anëve të tij, të cilat fillojnë sipër dhe pas kokës dhe përfundojnë në peduncle kaudale. Peshkaqeni ka dy pendë dorsale të vendosura relativisht larg në trup, një palë pendë gjoksi, një palë pendë legeni dhe një pendë të vetme anale mediale. Bishti ka një lob të sipërm më të madh se lobi i poshtëm (heterocerkal).

Peshkaqenët balenë u zbuluan se kishin dhëmbëza të lëkurës në sipërfaqen e kokës së syrit të tyre, të cilat janë të ndërtuara ndryshe nga dhëmbët e trupit të tyre. Këto dhëmbëza shërbejnë për të mbrojtur syrin nga dëmtimi, së bashku me aftësinë e peshkaqenit balenë për të tërhequr syrin e tij thellë në gropë.

Gjenomi i plotë dhe i shënuar i peshkaqenit balenë u botua në vitin 2017.

Provat sugjerojnë se peshkaqenët balenë mund të shërohen nga lëndimet e mëdha dhe mund të jenë në gjendje të rigjenerojnë pjesë të vogla të pendëve të tyre. Shenjat e tyre të njollave janë treguar gjithashtu se reformojnë në një zonë të plagosur më parë.

Madhësia
Peshkaqeni balenë është kafsha më e madhe jo-cetacean në botë. Provat sugjerojnë se peshkaqenë balenë shfaqin dimorfizëm gjinor në lidhje me madhësinë, me meshkujt që nuk rriten aq të mëdhenj sa femrat. Një studim shqyrtoi rritjen e individëve të peshkaqenëve balenë gjatë 10 viteve. Ai arriti në përfundimin se meshkujt arrijnë mesatarisht 8 deri në 9 metra në gjatësi; edhe pse kjo nuk paraqet madhësinë maksimale të mundshme. I njëjti studim parashikoi që femrat të arrinin një gjatësi prej rreth 14.5 m mesatarisht, bazuar në të dhëna më të kufizuara. Studimet e mëparshme që vlerësojnë rritjen dhe jetëgjatësinë e peshkaqenë balenave kanë prodhuar vlerësime që variojnë nga 14 në 21.9 metra në gjatësi. Dëshmitë e kufizuara, kryesisht nga meshkujt, sugjerojnë se pjekuria seksuale ndodh rreth 8 deri në 9 metra në gjatësi, me femrat që mund të piqen në një madhësi të ngjashme ose më të madhe. Gjatësia maksimale e specieve është e pasigurt për shkak të mungesës së dokumentacionit të detajuar të individëve më të mëdhenj të raportuar. Janë raportuar disa peshkaqenë balene me gjatësi rreth 18 m.

Peshkaqenët e mëdhenj të balenave janë të vështira për t'u matur me saktësi, si në tokë ashtu edhe në ujë. Kur matet në tokë, gjatësia totale mund të ndikohet nga mënyra se si pozicionohet bishti, qoftë i kënduar siç do të ishte në jetë ose i shtrirë në maksimum të mundshëm. Historikisht, teknika të tilla si krahasimet me objekte me përmasa të njohura dhe litarë të lidhur janë përdorur për matjet në ujë dhe mund të vuajnë nga pasaktësia. Në vitin 2011, fotogrametria me lazer u propozua për të përmirësuar saktësinë e matjes në ujë.

Referime


Kategoria:Peshku vezorë
Kategoria:Peshku pantropik
Kategoria:Peshku i përshkruar më 1828
Kategoria:Grabitqarë Apex
Kategoria:Peshku i Amerikës së Veriut
Kategoria:Peshku i Amerikës Qendrore
Kategoria:Peshku i Australisë
Kategoria:Peshku i Azisë
Kategoria:Peshku i Afrikës