Gustavus Adolphus

Gustavus Adolphus (9 dhjetor [ NS 19 dhjetor] 15946 Nëntor [ NS 16 Nëntor] 1632), i njohur gjithashtu si Gustav II Adolf.  Ishte Mbret i Suedisë nga 1611 deri në 1632 dhe vlerësohet për ngritjen e Suedisë si një fuqi e madhe evropiane. Gjatë mbretërimit të tij,Suedia u bë një nga forcat kryesore ushtarake në Evropë gjatë Luftës Tridhjetëvjeçare, duke ndihmuar në përcaktimin e ekuilibrit politik dhe fetar të pushtetit në Evropë. Atij zyrtarisht dhe pas vdekjes iu dha emri Gustavus Adolphus the Great nga Riksdag i Estates në 1634. Nils Ahnlund/Michael Roberts Gustav Adolf the Great American-Scandinavian Foundation, New York, 1940 Anders Fryxell Gustaf II Adolf Norstedts, Stockholm, 1894 p. 435 Lis Granlund Riddarholmskyrkan, de svenska konungarnas gravkyrka Riksmarskalksämbetet, 1980 ill. p. 14 (GUSTAVUS ADOLPHUS MAGNUS)

Ai  konsiderohet si një nga komandantët më të mëdhenj ushtarakë në historinë moderne. Fitorja e tij më e dukshme ushtarake ishte Beteja e Breitenfeld në 1631. Gustavus Adolphus u bë një udhëheqës i madh evropian. Stephen J. Lee, Aspects of European History 1494–1789 (2nd ed. 1984) pp. 109–14. Ai u vra një vit më vonë në Betejën e Lützen . Ai u ndihmua në përpjekjet e tij nga Konti Axel Oxenstierna, Zoti Kancelari i Lartë i Suedisë, i cili gjithashtu veproi si regjent pas vdekjes së tij.

Me ardhjen në fron në moshën 16-vjeçare, Gustavus Adolphus trashëgoi tre luftëra nga babai i tij Karli IX i Suedisë :

1- Konfliktet kufitare me Rusinë 

1-Konfliktet kufitare  Danimarkë-Norvegji 

2- Lufta dinastike me kushëririn e tij të parë, Mbretin Sigismund III Vasa të Polonisë . Svensk Uppslagsbok, 1950,vol 5,column 353, article "Gustav; 2. Gustav II Adolf" Quote: (Swedish) "Av de tre krig, det danska, det ryska och det polska, G. ärvde..." In English "Of the three wars, the Danish, the Russian and the Polish, Gustav II Adolphus inherited... 

Lufta daneze ishte më e rënda. Same source, and the quote continues "hotade det första rikets existens". English "... did the first one endanger the existence of the realm." Gjatë mbretërimit të tij, Suedia u ngrit nga statusi i një fuqie rajonale të pellgut të Detit Baltik në një nga fuqitë e mëdha të Evropës dhe një model i qeverisjes së hershme të epokës moderne . Gustavus Adolphus njihet si "babai i luftës moderne".      Ai mësoi  komandantë të tjerë ushtarakë, si Lennart Torstensson, i cili do të vazhdonte të zgjeronte kufijtë dhe fuqinë e Perandorisë Suedeze pas vdekjes së Gustavus Adolphus. 

Kontributet e tij në ngritjen e pushtetit të Suedisë përfshinin reformimin e strukturës administrative. Gjithashtu,ai përkujtohet gjerësisht nga protestantët në Evropë si mbrojtësi kryesor i kauzës së tyre gjatë Luftës Tridhjetëvjeçare, me kisha të shumta, fondacione dhe ndërmarrje të tjera të emëruara pas tij, duke përfshirë Gustav-Adolf-Werk .  

 Biografia 
Gustavus Adolphus lindi në Stokholm më 9 dhjetor 1594. Ai ishte djali i madh i Dukës Charles të Shtëpisë së Vasës dhe gruas së tij të dytë, Christina of Holstein-Gottorp . Në atë kohë, kushëriri i tij Sigismund ishte mbret i Suedisë dhe Polonisë. Duka protestant Charles e detyroi Sigismundin katolik të braktiste fronin e Suedisë në 1599.Princi i kurorës Gustav Adolph kishte Gagnef-Floda në Dalecarlia si dukat nga viti 1610. Pas vdekjes së babait të tij në tetor 1611, Gustavus 16 vjeç e trashëgoi fronin.  Ai gjithashtu trashëgoi një sërë mosmarrëveshjesh dinastike herë pas here ndërluftuese me kushëririn e tij polak. Sigismund III dëshironte të rimarrë fronin e Suedisë dhe u përpoq të detyronte Gustavus Adolphus të hiqte dorë nga titulli. 

Gustavus Adolphus pushtoi Livonian kur ishte 31 vjeç, duke filluar Luftën Polako-Suedeze (1626–29) . Mbretërimi i tij u bë i njohur nga veprimet e tij disa vjet më vonë, kur, në qershor 1630, ai zbarkoi në Gjermani, duke shënuar ndërhyrjen suedeze në Luftën Tridhjetëvjeçare . Gustavus Adolphus ndërhyri në anën anti-Pandorake, e cila në atë kohë po humbiste ndaj Perandorisë së Shenjtë Romake dhe aleatëve të saj katolikë; forcat suedeze do ta ndryshonin shpejt atë situatë. 
Kategoria:Lindje 1594