Tempulli i Apollonit Palatin

Tempulli i Apollonit në PallateRes gestae Divi Augusti 19. ose Pallati i Apollonit, është tempulli i vjetër romak, të cilin Cezari Oktaviani në vitin 28 të e. Më 9 tetor ne pallat, ai ia kushtoi Apollonit  Fasti Antiates minores, Fasti Amiterni brenda shtëpisë së tij në mjedise private. Ai ndertoi galeri të mëdha, dhe ai ndërtoi dy biblioteka, latine dhe greke, dhe u hap edhe per popull. Shpesh në këtë tempull ai mbante senatin ose këshille të tjera Flavius Iosephus, Ant. Iud. XVII.301. Tabula Hebana.

 Mbi origjinën e tempullit 
Në vitin 36 p.e.s Pas një beteje detare, përpara Naulochus, me ane te te cilit ai kishte pushtuar Pompe Sextus, Cezar Oktavian ia kishte kushtuar tempullin Apollonit. Por se shpejti fitorja detare u bë edhe më e ndritshme ; sepse në kepën e Actiacus, për shkak të të cilit, Marko Antonio 31 p.e.s Kur lufta mbaroi, Oktaviani përgatiti për vete të gjithë perandorinë romake, tempulli i Apollonit ishte i varur mbi det. Ai  ia atribuoi fitoren e tij favorit të këtij perëndie: ai e zgjeroi tempullin e Aktium dhe ndërtoi një koloni afer Nikopolisit, ku do te mbaheshin pesë lojëra për nder të zotit. Përveç kësaj , në Romë, ai ndërtoi një tempull premtues në malin Palatine, në pjesën e shtëpisë së tij nese goditet nga rrufeja. Prandaj poeti :

 dhe aty ku qëndrojnë naualus, pallati i shenjtë i Febusit Propertius IV,1,3.

Kështu Apolloni, si perëndia mbrojtës, ishte Augusti. Dhe keshtu i njëjti poet përshkruan nje perëndi qe lufton kundër flotës së Marcus Antonius dhe vendos për rezultatin e betejës :

 ai qëndroi në skajin e Augustit dhe një flakë e freskët
 një pishtar i pjerrët shkëlqeu tre herë në një brazdë .
 ai nuk i kishte hequr flokët në qafë
 ose kënga e një breshke të paarmatosur
 por me çfarë lloj fytyre Agamemnoni e shikoi Pelopen,
 Doriani fushoi pranë pirës; . . .
 Ai kishte thënë se . . .
 ... Roma pushton me besimin e Febit. . . Propertius IV,6. De eadem re vide etiam Elegiam ad Maecenatem I, 51-56.

Për kete arsye Apollo u nderua nder lojërat e para laike (17p.e.s) Horatius, "Carmen saeculare". Pasi u bë pape në vitin e 12-të  Augustus gjithashtu ndertoi një kishëz të Vesta brenda Shtëpisë Palatine, që të mos zbriste çdo ditë në treg. Nga rrjedhin vargjet e Ovidit :

 dhe Vesta Cezarët midis vendbanimeve të tyre të shenjta,
 dhe me Cezarenë ti, Phoebe në vend, Vesta

 Me ornamente të gdhendura. 
Te vendosura ne  kapelën e tempullit jane tre veprat e skulptorëve më të famshëm grekë të sjellë përtej detit në Romë. Sepse nëse besojmë se statuja e Plinit e Apollonit, një harpist, ishte vepër e vetë Scope, Diana ishte gdhendur nga dora e Timothy, një athinas,  Latona quhej Cephisodot, bijte e Praksitelit . Brenda bazës së këtyre statujave jane vendosur ne arken e librave sibiline (sepse Sibila e Kumanës ishte një poete e Apollonit). Po kështu ,ne te njejtin vend ndodhej shandan i një peme që mbante vetëm mollë që shkëlqenin, të cilin Aleksandri i Madh ia kishte hequr plaçkitjes së Tebës dhe ia kishte shenjtëruar Apollonit në Cyma . Në majë të tempullit u panë qerret e diellit . Statujat jane ngritur në krye te tavolines, dhe jane gdhendur nga dy artistë shume te njohur, Bupalus dhe Athenides, bijtë e Achermit, të cilët jetuan në ishullin e Kios në shekullin e gjashtë. Ata lulëzuan në Cn. Për shkak se arti i tyre arkea ishte shumë i pelqyer nga Augusti Plinius, Historia Naturalis XXXVI,13.

Të dy valvulat e portës ishin prej fildishi te gdhendura: Ne nje koder te Parnassusit ishin galët e precipituar nga perëndia e zemëruar, pasi e kishin plaçkitur Delfin  dhe i kishin vene flakenQuod evenit anno 279 a.C.n. Midis fëmijëve të tjerë ai vajtoi për Niobën, të cilën Apolloni e kishte vrarë me qëllim të hakmarrjes së nënës së tij Latona .

Rreth altarit ishin katër qe, vepër e skulptoritmë të njohur Myron . Vetë tempulli ishte prej mermeri të paster, dhe pikerisht  me të drejtë u quajt një monument i "bujarisë së veçantë" nga historiani Velleius Paterculus .

 Nga portiku i Danaanëve 
Nese doni te dini me shume, shihni

Pranë tempullit midis shtyllave të një portiku"Aurea . . . porticus" dixit Propertius (2.31; non quo auratae columnae fuissent, sed colore marmoris speciem auri aemulabantur. pesëdhjetë shenja qendruan statuja të Danaanëve prej mermeri të zi.

 Nga biblioteka Palatine 
Nese doni te dini me shume,shihni

Gaius Julius Caesar ishte i pari qe u caktua per te   krijuar bibliotekat publike në Romë, dhe Varro ishte shfaqur tashme se ishte i interesuar te mblidhte libra, pasi ai u pengua nga vdekja per te arritur ne destinacionin e tij. Pas tij Asinius Pollio, nga plaçkitja e parthinëve, rreth vitit 38p.e.s. Ai hapi një bibliotekë në Atriumin e Lirisë  per restauruar e njerëzve. Megjithatë, vetë Augusti, nëse ai mendonte se kishte të bënte me devotshmërinë ndaj babait të tij ose me dhuratat e princit, apo edhe sepse kishte zili lavdinë e Pollios, i cili kishte qenë përkrahës i Markus Antonius, në imitim të bibliotekës së Aleksandrisë,ai vendosi bibliotekat latine dhe greke në portikun e tempullit të Apollonit. Disa vite më vonë, nëse besojmë Horatio -n, biblioteka Palatine ishte më e pasura :

 shkruar, çfarëdo që mori Apolloni Epistulae I,3,17.

 Në zjarr 
Më 4 prill 363,Apronnianus, qyteti perfekt, dogji tempullin e pallatit te Apollonit Ammianus Marcellinus XXIII.3.3Poezite sibilinike mezi mund të shpëtonin nga ajo disfatë.

 Burimet 

 Ammianus Marcellinus,Arritjet XXIII.3.3 dhe 6.24
 Dio Cassius, Historia Romake 49.15 dhe 53.1.3
 Flavius Josephus, Libri II i Luftës Hebraike 81
 Ovidius në librin e pesëmbëdhjetë të Metamorfozave, 864-865 si dhe në Librin III të Tristius I,59-68.
 Libri i Historise Natyrore te Plinit 36 kapitujt 13, 24-25 dhe 32 si dhe Libri XXXIV Kapitulli 8(14).
 Propertius në Librin II të <i id="mwuw">Elegjive</i> 31 dhe Librin IV
 Bërat e Augustit, kapitujt 19 dhe 24
 Suetonius, Mbi jetën e Cezarëve "Divinus Augustus", kapitujt 18,29,52
 Velleius Paterculus, Libri II i Historisë Romake kapitulli 81 

 Shënime 

 Bibliografi 

 Charles L. Babcock, "Horace Carm. 1. 32 and the Dedication of the Temple of Apollo Palatinus" in Classical Filology vol. 62 (1967) fq 189-194
 Robert Alan Gurval, Actium and Augustus (Ann Arbor: University of Michigan Press, 1995) f. 111-131   e zgjedhura   
 H. Juncker, 'Apollo Palatinus und Apollo Actius auf augusteischen Munzen', Muzeu Helveticum : schweizerische Zeitschrift für klassische Altertumswissenschaft = revue suisse pour l'étude de l'antiquité classique, 1982(39) Këtu mund të lexoni 82-100
 G. Lugli, "Il tempio di Apollo Aziaco e il gruppo augusteo sul Palatino" in G. Lugli, Studi minor di topography of antica (Rome: De Luca, 1965) pp. 258-290
 JF Miller, Apollo, Augustus, and the Poets, Universiteti i Virxhinias, 2009 ISBN 9780521516839
 Maximilian Papini, "Një dëshmitar nga varri i Augustit" : stolitë e santuario di Apollo Palatino e un gjarpër sull ' Ara Pacis ', Arkeologjia Klasike 2015(66) : 319-343
 " Tempulli i Apollo Palatinit " në Samuel Ball Platner      16-19
 Oliffe L. Richmond, "Pallati Augustan" në Journal of Roman Studies vol. 4 (1914) fq 193-226
 Oliffe L. Richmond, "Palatine Apollo Again" në Classical Quarterly ns vol. 8 (1958) fq 180-184
Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin I p.e.s.
Kategoria:Site Romake
Kategoria:Tempuj
Kategoria:Feja Romake