Perandoria Mali

parapamje|300px|Perandoria Mali
Perandoria Mali ishte një vend i Afrikës Perëndimore nga 1235 deri në 1645. Aty jetonin populli Mandinka. Quhet gjithashtu Perandoria Manding ose Manden Kurufa. Sundiata Keita filloi perandorinë dhe perandoria u bë e famshme sepse sundimtarët e saj ishin shumë të pasur, veçanërisht Mansa Musa I. Perandoria Mali pati shumë efekte të rëndësishme kulturore në Afrikën Perëndimore, duke përhapur gjuhën, ligjet dhe zakonet përgjatë lumit Niger. Kjo ishte për shkak të përhapjes së Islamit me fjalë.

Për një perandori kaq pjellore, ka pak rrëfime të shkruara për madhështinë e saj. Shumica e rrëfimeve të shkruara që ekzistojnë erdhën nga studiues arabë që udhëtuan nëpër rajon. Në vend të tregimeve të shkruara, shumica e tregimeve nga vendasit u përcollën përmes historive gojore, këngëve dhe poezive. Deri më sot, 'griot' ende tregojnë histori të historisë së lashtë të zonës. Arkitektët në Perandorinë Mali kombinuan stilet e rajonit të Sahelit dhe Lindjes së Mesme së bashku, veçanërisht pas pelegrinazhit të perandorit Musa në Mekë. Gjatë asaj kohe u ndërtuan disa pallate mbretërore, shumë prej të cilave janë ende në këmbë. Tullat prej balte, trarët e trungut dhe suva ndihmuan që këto pallate të qëndronin në këmbë. Vepra më e famshme e arkitekturës nga periudha kohore është Xhamia e Madhe e Djenné, tani një sit i Trashëgimisë Botërore të UNESKO-s. Xhamia u rindërtua në vitin 1907 dhe ende mund të vizitohet në Djenné. Megjithatë, nëse nuk je musliman, nuk mund të hysh brenda.

Perandoria Mali kishte një nga udhëheqësit më të pasur në histori. Më i pasuri dhe më i famshmi nga të gjithë udhëheqësit e Perandorisë Mali ishte Mansa Musa. Disa mendojnë se Mansa Musa mund të ketë qenë personi më i pasur në histori. Sipas tregimeve, ai mori 60,000 njerëz në një pelegrinazh në Mekë në 1324 së bashku me deve të ngarkuara me ar. Islami ishte shumë i rëndësishëm për Perandorinë Mali. Shumica e mbretërve të Perandorisë Mali përfundimisht u konvertuan në Islam, me popullin e tyre që më pas praktikuan gjithashtu. Megjithatë, ndryshe nga shumë perandori, ata nuk i bënë nënshtetasit e tyre të konvertoheshin dhe versioni i Islamit që ata praktikonin ishte i kombinuar me traditat lokale të fshatrave. Ju ende mund të shihni shumë relike në qytete si Bamako, Djenné dhe Timbuktu.

Industria më e rëndësishme e Perandorisë Mali ishte ari. Njerëzit në botën e lashtë tërhiqeshin nga ajo. Perandoria Mali (në veçanti Timbuktu) ishte një qendër e madhe tregtare për industrinë e arit. Karvanët e deveve vinin në zonë përpara se të niseshin nëpër rrugët tregtare trans-Sahariane. Perandoria kishte aq shumë ar sa shkaktoi rrëzimin e tregut për një periudhë kohe kur Mansa Musa solli pothuajse një ton ar në Kajro. Ushtria e Perandorisë Mali ishte masive. Gjatë kulmit të Perandorisë Mali, ushtria numëronte rreth 100,000 burra dhe 10,000 kalorës, duke e bërë atë një nga më të mëdhatë në botë në atë kohë. Perandoria e përdori këtë ushtri për të fituar toka të reja.

Kategoria:Mbretëri
Kategoria:Afrikë