Pushtimi gjerman i Danimarkës (1940)

Pushtimi gjerman i Danimarkës (    ), ishte sulmi i Gjermanisë Naziste ndaj Danimarkës më 9 prill 1940, gjatë Luftës së Dytë Botërore . Sulmi ishte një prelud i pushtimit të Norvegjisë (, 9 prill – 10 qershor 1940). 

Rëndësia strategjike e Danimarkës për Gjermaninë ishte e kufizuar. Qëllimi kryesor i pushtimit ishte të përdorte Danimarkën si një terren për operacionet kundër Norvegjisë dhe të siguronte linja furnizimi për forcat që do të vendoseshin atje. Një rrjet i gjerë sistemesh radarësh u ndërtua në Danimarkë për të zbuluar bombarduesit britanikë të nisur drejt Gjermanisë.

Sulmi ndaj Danimarkës ishte një shkelje e paktit të mossulmimit që Danimarka kishte nënshkruar me Gjermaninë më pak se një vit më parë. Plani fillestar ishte të shtynte Danimarkën të pranonte që forcat tokësore, detare dhe ajrore gjermane të mund të përdornin bazat daneze, por Adolf Hitleri më pas kërkoi që Norvegjia dhe Danimarka të pushtoheshin.

Forcat ushtarake të Danimarkës ishin inferiore në numër dhe pajisje, dhe pas një beteje të shkurtër u detyruan të dorëzoheshin. Pas më pak se dy orësh luftë, kryeministri danez i kohës Thorvald Stauning i dha fund kundërshtimit ndaj sulmit gjerman, nga frika se gjermanët do të bombardonin Kopenhagenin, siç kishin bërë me Varshavën gjatë pushtimit të Polonisë në shtator 1939. Për shkak të vështirësive në komunikim, disa forca daneze vazhduan të luftojnë, por pas dy orësh të tjera, e gjithë rezistenca ishte ndalur.lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/German_invasion_of_Denmark_%281940%29.svg/300px-German_invasion_of_Denmark_%281940%29.svg.png|parapamje|214x214px| Harta që tregon planet gjermane të pushtimitFushata ushtarake zgjati rreth gjashtë orë. Pushtimi gjerman i Danimarkës ishte një nga operacionet më të shkurtra ushtarake të Luftës së Dytë Botërore. 

 Sfondi 
Sulmi ndaj Danimarkës ishte pjesë e Operacionit Weserübung Süd, plani i Gjermanisë për pushtimin e Norvegjisë. Qëllimi i tij kryesor ishte sigurimi i mineralit të hekurit që transportohej nga Narvik . Për të kapur Norvegjinë, gjermanët duhej të kontrollonin portin jashtë Alborg -ut në Jutlandën veriore.  Komanda e lartë e Kriegsmarine miratoi pushtimin e Danimarkës për të shtrirë rrjetin gjerman të mbrojtjes detare drejt veriut, duke e bërë më të vështirë për anijet britanike që të kalojnë nga veriu kur sulmojnë anijet në Atlantik.  Fjordet e Norvegjisë gjithashtu siguruan baza të shkëlqyera për nëndetëset gjermane në Atlantikun e Veriut. Gjermanët e paraqitën pushtimin si një akt mbrojtjeje kundër një sulmi të supozuar të afërt nga Mbretëria e Bashkuar. 

 Plani gjerman i sulmit 
Komanda e Lartë Gjermane planifikoi një sulm të kombinuar në Danimarkë për të nënshtruar vendin sa më shpejt që të ishte e mundur. Sulmi do të përfshinte një sulm ajror në pistat ajrore të Alborgut, një ulje të papritur të këmbësorisë nga trupat ndihmëse detare në Kopenhagë dhe një sulm të njëkohshëm tokësor në të gjithë gadishullin e Jutlandit.  Më 4 prill, admirali Wilhelm Canaris, i përfshirë në rezistencën gjermane ndaj nazizmit, paralajmëroi danezët për një pushtim të afërt. 

Megjithëse Ushtria Daneze u paralajmërua për sulmin, asaj iu mohua leja për të vendosur ose përgatitur pozicione mbrojtëse pasi qeveria daneze nuk donte t'u jepte gjermanëve ndonjë provokim për veprimet e tyre. Vetëm njësi të vogla dhe të shpërndara të rojes kufitare dhe elementëve të divizionit Jutland ishin në dispozicion për të përballuar pushtimin tokësor. Duke besuar se sulmi ishte i pashmangshëm, trupat u vendosën në gatishmëri të plotë në orën 13:30 më 8 prill. 

 Lufta në Jutland 
Kufiri danez u shkel në Sæd, Rens, Padborg dhe Krusaa në orën 04:15 të datës 9. Me trupat e Marinës gjermane që zbarkonin njëkohësisht në Lillebælt, trupat daneze në kufi u ndërprenë në fillim të luftimeve. Alarmi i luftusra në orën 04:17, dhe trupat e para daneze u dërguan në orën 04:35. 
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/43/Weser%C3%BCbung-S%C3%BCd_Danes_2.PNG/220px-Weser%C3%BCbung-S%C3%BCd_Danes_2.PNG|parapamje| Këmbësoria daneze e biçikletave më 9 prill 1940
Përplasja e parë midis ushtrisë daneze dhe forcave pushtuese ndodhi në Lundtoftbjerg, ku një togë daneze antitank e armatosur me dy armë 20mm dhe një mitraloz të lehtë, kishte zënë pozicione që mbulonin rrugën. Një kolonë gjermane u shfaq në orën 04:50, dhe topat 20 mm hapën zjarr mbi makinat e blinduara, ndërsa mitralozi shënjestroi motoçiklistët.  Një zjarr filloi në një hambar aty pranë, duke mbushur ajrin me tym dhe duke penguar përparimin gjerman. Përfundimisht toga antitank u detyrua të tërhiqej në Aabenraa . Rreth 1.5 km (1 milje) në veri, një togë daneze biçikletash përgatiti mbrojtjen e një ure hekurudhore, por zjarri nga makinat e blinduara dhe avionët luftarakë që përplaseshin i detyruan të tërhiqeshin dhe një e treta e tyre u kapën.  Gjermanët humbën dy makina të blinduara dhe tre motoçikleta, ndërsa danezët pësuan një të vdekur dhe një të plagosur.

Një tjetër kolonë gjermane arriti në Hokkerup disa kilometra në lindje të Lundtoftbjerg në 05:30. Ata hasën në një bllokim rrugësh të bërë me pajisje bujqësore, të vendosur vetëm 20 minuta më parë nga 34 ushtarë danezë.  Danezët rrëzuan tre makinat e blinduara kryesore, duke i detyruar ata të tërhiqen. Pasoi një luftim dorë më dorë në të cilin një danez u vra dhe tre u plagosën, një për vdekje.  Me mbështetje ajrore, rreth 100 gjermanë arritën të rrethojnë dhe kapin njësinë daneze në orën 06:15.

Shtatë kilometra (milje) në veri të Lundtoftbjerg, një motoçikletë dhe dy toga biçikletash mbërritën në Bjergskov rreth orës 05:00. Nën urdhrat e nënkolonelit S.E. Clausen, trupat daneze të motoçikletave vendosën një bllokim rrugësh me dy armë 20 mm, ndërsa togat e mbetura u përhapën në pyll.  Një kolonë gjermane mbërriti në orën 06:30. Tanket e tyre shtynë mënjanë barrikadat e rrugës dhe hapën zjarr. Danezët u përpoqën të arratiseshin me motoçikleta  por gjermanët i rrethuan me automjete të blinduara dhe i kapën.  Katër ushtarë danezë të tjerë u plagosën, ndërsa një makinë e blinduar gjermane u dëmtua. 

 Ofensiva qendrore 
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/Weser%C3%BCbung-S%C3%BCd_Danes.PNG/220px-Weser%C3%BCbung-S%C3%BCd_Danes.PNG|majtas|parapamje| Ushtarët danezë në Aabenraa.
Në një përballje midis forcave daneze dhe gjermane në Bredevad, 10 km (6 milje) në veri të kufirit, një pararojë gjermane me katër makina të blinduara iu afrua fshatit. Danezët mbërritën në orën 6:30 të mëngjesit dhe, pa kohë për të ndërtuar një pengesë, u fshehën në një kopsht.  Një mitraloz dhe një top 20mm, i drejtuar nga një togë e gjysmë, qëlloi të shtëna paralajmëruese. Kur gjermanët e shpërfillën këtë, danezët hapën zjarr nga 300 metra larg, duke rrëzuar makinën e blinduar me plumb dhe duke vrarë shoferin e saj. Pasoi një përleshje e shkurtër. Danezët rrëzuan tre makina të tjera të blinduara gjermane dhe pësuan katër viktima. Në orën 07:15 një kolonë përforcuese e motorizuar gjermane mbërriti nga Tinglev, duke prerë danezët dhe duke i detyruar ata të dorëzoheshin. Dy danezë u vranë dhe pesë u plagosën. 

Luftime dhe përballje të vogla pati dhe në qyeted Rabsted, Aabenraa, dhe Haderslev.

Haderslevi kishte një garnizon prej 225 burrash të Divizionit Jutland nën drejtimin e kolonelit A. Hartz, i cili mbronte si kazermat në qytet ashtu edhe rrugën që të çonin në të. Trupat në qytet u mobilizuan në orën 07:00 me dëgjimin e udhëzimeve të transmetuara nga furgonat me altoparlantë të policisë.  Të përforcuar nga njësitë që tërhiqeshin, rreth 400 danezë mbrojtën qytetin. U ngritën tre postblloqe: njëra me vagona hedhëse, dy të tjerat me lëndë druri rezervë. 

Rreth orës 07:50 në periferi jugore të Haderslev, një antitank danez me një ekuipazh prej pesë personash sulmoi armaturën gjermane që po afrohej.  Dy tanke gjermane u rreshtuan ngjitur me njëri-tjetrin dhe hapën zjarr. Gjermanët hodhën zjarr të fortë. Një ushtar danez u vra dhe dy u plagosën.  Luftimet vazhduan për dhjetë minuta derisa u mor urdhri për t'u dorëzuar nga Kopenhageni me telefon. Gjermanët më pas u lejuan të shkonin në Haderslev, por garnizoni danez i vendosur atje nuk kishte marrë urdhrin për t'u dorëzuar dhe qëlloi mbi ta. Dy tanke gjermane dhe një motoçikletë shkuan pa dyshim drejt kazermës, të cilat mbroheshin nga njësia antitank nga Lundtoftbjerg.  Ata hapën zjarr, duke vrarë motoçiklistin dhe duke hedhur në erë gjurmët nga një tank, duke e dërguar atë të përplasej në një shtëpi. Sidoqoftë, garnizoni danez kapitulloi në orën 08:15 kur më në fund erdhi urdhri për t'u dorëzuar.  Një ushtar danez u vra gjatë mbrojtjes së kazermave,  dhe tre civilë u vranë në shkëmbim zjarri. 

 Krahu perëndimor 
Luftimet e para në Jutlandën Perëndimore ndodhën kundër garnizonit Tønder, i cili u dërgua në Abild dhe Sølsted . Në Abild, danezët shkatërruan dy makina të blinduara gjermane të Regjimentit të 11-të të Motorizuar përpara se të tërhiqeshin. Në Sølsted, një njësi daneze antitank e përbërë nga më pak se 50 burra, ngriti një pozicion mbrojtësnë rrugë. Gjatë përplasjes, forcat gjermane kërkuan përforcime nga ajri. Në ndihmë të tyre erdhën tre avionë gjermanë Henschel Hs 126 . Ata bombarduan dhe goditën forcat daneze derisa komandanti danez urdhëroi trupat e tij të ktheheshin në Bredebo. Përkundër kësaj, nuk u raportua asnjë viktimë daneze.  Kur njerëzit e garnizonit Tønder arritën në Bredebro, urdhri për kapitullim ishte lëshuar dhe luftimet kishin përfunduar.

 Pushtimi nga ajri 
Rreth orës 05:00, ndodhi sulmi i parë i parashutistëve në histori. 96 parashutistë gjermanë u hodhen nga nëntë avionë transporti Junkers Ju 52 për të siguruar urën Storstrøm, që lidh ishullin Falster me Zelandën (Sjælland) dhe kështjellën bregdetare në ishullin Masnedø . Trupat elitare gjermane prisnin luftime të ashpra rreth kalasë, por për habinë e tyre, vetëm dy civilë dhe një oficer u gjetën brenda.  Zbarkimi hapi rrugën për Divizionin e Këmbësorisë për të përparuar drejt Kopenhagës nga toka. 

Dy orë më vonë, një togë parashutistësh nga batalioni i 4-të zbarkoi në Aalborg, qyteti kryesor i Jutlandës veriore, për të siguruar objektivin kryesor të operacionit Weserübung Süd : aeroportin në Aalborg.   Aeroporti do të përdorej për pushtimin e Norvegjisë. Parashutistët nuk hasën në rezistencë dhe në më pak se një orë avionët gjermanë u ulën atje në një numër të madh. Më shumë se 200 ulje dhe ngritje u regjistruan në ditën e parë, shumica e tyre transportonin trupa dhe karburant. 

 Zbarkimi detar 
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Bundesarchiv_Bild_101II-MN-1002-07A%2C_Linienschiff_%22Schleswig-Holstein%22.jpg/220px-Bundesarchiv_Bild_101II-MN-1002-07A%2C_Linienschiff_%22Schleswig-Holstein%22.jpg|parapamje| Luftanija gjermane Schleswig-Holstein në Korsør.
Për të kapur lidhjet midis Jutlandës dhe Zelandës, Marina Luftarake zbarkoi trupa shtesë nga Divizioni i 198-të i Këmbësorisë në Funen . 

Në të njëjtën kohë, trupat e mbështetur nga luftanija Schleswig-Holstein zbarkuan në Korsør dhe Nyborg, duke ndërprerë lidhjet midis Funen dhe Zelandës. Duke mos hasur asnjë rezistencë, trupat në Korsør arritën në Kopenhagë në mesditë. 

Pak më parë, në orën 03:55, gjermanët bënë një sulm të befasishëm në Gedser, qytetin më jugor të Danimarkës. Ata përdorën tragetin lokal nga porti gjerman Warnemünde, të cilin e mbushën me trupa ushtarake. Ushtarët u mblodhën në brendësi të tokës dhe ndërprenë linjat telefonike. Forca të blinduara dhe motoçikleta ndoqën dhe u përparuan me shpejtësi dhe kapën urën Storstrøm së bashku me parashutistët. 

 Rënia Kopenhagës 
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/9._April_1940%2C_Langelinie_%287183140305%29.jpg/170px-9._April_1940%2C_Langelinie_%287183140305%29.jpg|majtas|parapamje| Anija Hansestadt Danzig zbarkon në portin e Kopenhagës|261x261px
Për të siguruar dorëzimin e shpejtë të Danimarkës, kapja e kryeqytetit u konsiderua thelbësore. Në orën 04:20  anija 2,430 tonëshe Hansestadt Danzig, me një përcjellje nga akullthyesi Stettin dhe dy varka patrullimi, hyri në portin e Kopenhagës duke valëvitur flamuj luftarakë. Komandanti danez i sapoemëruar në Kopenhagë urdhëroi që të qëllohej një e shtënë paralajmëruese, por rekrutët e sapoardhur nuk mundën ta përdornin armën.  Pasi zbarkoi një batalion i Këmbësorisë 198 në orën 05:18, forcat gjermane kapën garnizonin prej 70 trupash të Citadelës së Qytetit, që shërbente si seli e Ushtrisë Daneze, pa asnjë të shtënë. Objektivi i tyre i radhës ishte Pallati Amalienborg, rezidenca e familjes mbretërore daneze. 

 Pallati Amalienborg dhe kapitullimi 
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/German_planes_drop_leaflets_over_Copenhagen.jpg/220px-German_planes_drop_leaflets_over_Copenhagen.jpg|parapamje| Bombarduesit gjermanë lëshojnë fletëpalosje mbi Kopenhagën .
Kur këmbësoria gjermane mbërriti në Amalienborg, ata u ndeshën me kundërshtim të vendosur nga kompania në detyrë e Gardës Mbretërore Daneze, e cila zmbrapsi sulmin fillestar, por e pësoi me tre të plagosur. Luftimet u intensifikuan pasi përforcimet mbërritën me nxitim nga kazermat e Rosenborg të pajisura me mitraloz të shumëfishtë Madsen . Përparimi gjerman u ndal, ndërsa luftimet intensive në rrugë filluan rreth Amalienborg. Rezistenca e ashpër e Gardës Mbretërore i dha kohë mbretit Christian X dhe ministrave të tij për t'u konsultuar me komandantin e përgjithshëm danez, gjeneralin Prior .  Gjatë diskutimeve, disa formacione të ushtrisë gjermane gjëmuan mbi qytet duke hedhur fletëpalosje . Përballë kërcënimit të qartë të bombardimeve të Luftwaffes mbi popullsinë civile të Kopenhagës, të gjithë përveç gjeneralit Prior favorizuan dorëzimin. Argumenti për dorëzim ishte se pozicioni ushtarak i Danimarkës ishte i paqëndrueshëm. Toka dhe popullsia e saj ishin shumë të vogla për t'u përballur me Gjermaninë për një periudhë të qëndrueshme, dhe terreni i tij i sheshtë do të pushtohej lehtësisht nga tanket gjermanë.. 

Ndryshe nga Norvegjia, Danimarka nuk kishte vargmale ku mund të ngrihej një rezistencë e zgjatur.  Qeveria daneze urdhëroi një armëpushim në orën 06:00, dhe zyrtarisht kapitulloi në orën 08:34  në këmbim të ruajtjes së pavarësisë politike në çështjet e brendshme.

Urdhri i largimit dhe çarmatimi i Gardës Mbretërore, tërboi Gardistët, të cilët ishin ende të sigurt se mund të dëbonin gjermanët nga kryeqyteti. Ajo arriti kulmin me një kryengritje, ku Gardistët u përpoqën të riarmatoseshin. Gardistët braktisën përpjekjen e tyre, pasi oficerët argumentuan se edhe nëse do të arrinin të dëbonin trupat fillestare gjermane nga kryeqyteti, do të arrinin forca të tjera mbështetëe, që do të shkaktonin më shumë dëme në njerëz dhe në infrastrukturën e vendit.
 Viktimat 
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/93/Dead_Danish_Soldier.jpg/220px-Dead_Danish_Soldier.jpg|parapamje| Një ushtar danez shihet i vdekur pranë postbllokut në Haderslev.
Për qëllime propagandistike, Komanda e Lartë Gjermane u përpoq ta paraqiste pushtimin e Danimarkës si një pushtim paqësor, që të dukej sikur Danimarka nuk bëri asnjë rezistencë. 

Në monografinë e tij të parë, autori Kay Søren Nielsen shprehet se në arkivat e prodhuesit danez të armëve DISA (Sindikata Industriale Daneze), pretendohej se 203 ushtarë gjermanë ishin vrarë në Jutland.  Ky numër mbështetet gjithashtu nga dëshmitë e veteranëve dhe dëshmitarëve okularë, duke përfshirë veteranin Frode Jensen, i cili pas përfundimit të betejës, u tha nga gjermanët se ata kishin humbur 18 burra ndërsa njësia e tij kishte pësuar vetëm 2 viktima.

Megjithatë, numri konsiderohet si një ekzagjerim nga shumë historianë.  

Në vitin 2015, Revista e Historisë Ushtarake, Krigshistorisk Tidsskrift, botoi një artikull për Kolegjin Mbretëror të Mbrojtjes Daneze (RDDC), në të cilin korrespondenti ushtarak, nënkoloneli Jürgensen HJ (ret.) përmblodhi pikat kyçe në pushtimin gjerman. Ai argumentoi se humbjet aktuale gjermane ishin 2-3 të vrarë dhe 25-30 të plagosur, dhe se ushtria daneze pësoi 16 të vdekur dhe 20 të plagosur të konfirmuar. Viktimat në rezistencën civile nuk janë të sigurta, por jepen si 10 të vdekur dhe 3 të plagosur. 

Përveç viktimave në front, disa avionë u rrëzuan ose u dëmtuan, një rimorkiator u mbyt pas një përplasjeje me një anije gjermane dhe luftanija gjermane Schleswig-Holstein u ndal përkohësisht në perëndim të Agersø . 

 Pasojat 
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Danish_Army_Air_Service_Destroyed_Planes.jpg/220px-Danish_Army_Air_Service_Destroyed_Planes.jpg|parapamje| Avion i flotës daneze, i shkatërruar në Værløse.Danezët kapitulluan brenda gjashtë orësh, duke rezultuar në një pushtim të butë, pasi gjermanët nuk ishin të shqetësuar që të linin danezët arianë për të menaxhuar punët e tyre të brendshme. Ushtarët danezë u çarmatosën atë pasdite dhe të kapurit u lejuan të ktheheshin në njësitë e tyre.  Të nesërmen, ishulli Bornholm u pushtua pa incidente.  Ushtria Mbretërore Daneze u reduktua rëndë pas pushtimit, me vetëm një njësi truprojash prej 3300 trupash të lejuar të qëndronte.  Shumë anije tregtare daneze u kapën jashtë vendit pas pushtimit të papritur dhe të shpejtë. Përafërsisht 240 prej këtyre anijeve u përfshinë në marinën tregtare aleate ndërsa anijet ende në portet daneze u shërbenin gjermanëve në transportin e mineralit të hekurit.  Një grusht ushtarësh dhe pilotësh danezë u arratisën në Mbretërinë e Bashkuar ose drejtpërdrejt me avion ose nëpërmjet Suedisë neutrale. 

Pas raportimit të pushtimit paqësor të Danimarkës, pikëpamjet e aleatëve për Danimarkën ishin përçmuese. Thuhej se një komentator boksi kishte thënë "pa luftuar - si një danez" në lidhje me një nokaut në raundin e parë.  Danezët që atëherë kanë adoptuar thënien "  " ( e pëthyer: Kurrë më 9 Prill ). 

 Referime 
























Kategoria:Lufta e Dytë Botërore
Kategoria:Historia e Evropës
Kategoria:Mbretëri e Danimarkës
Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara
gjerman