Kodeksi i Justinianit

Kodeksi i Justinianit ()  është një pjesë e Corpus Juris Civilis, kodifikimi i ligjit romak i urdhëruar në fillim të shekullit të VI të erës sonë nga Justiniani I, i cili ishte një perandor romak lindor (bizantin) në Kostandinopojë. Dy njësi të tjera, Digest dhe Institutes, u krijuan gjatë mbretërimit të tij. pjesa e katërt, Novellae Constitutiones (Kushtetutat e Reja, ose Novelat), u përpilua jozyrtarisht pas vdekjes së tij, por tani mendohet gjithashtu si pjesë e Corpus Juris Civilis.Shiko përgjithësisht, Honoré, 2003 Në këtë kodeks gjejmë të dhëna edhe për Ilirinë dhe ilirët.

 Krijimi 
majtas|parapamje|Justiniani I i paraqitur në një mozaik në kishën e San Vitales në Ravena, Itali
Menjëherë pasi Justiniani u bë perandor në vitin 527, ai vendosi që sistemi ligjor i perandorisë kishte nevojë për rregullime. Deri atëherë kishin ekzistuar tre kode të ligjeve perandorake dhe ligjeve të tjera individuale, shumë prej të cilëve binin ndesh me njëri-tjetrin ose ishin të vjetruar.  dhe  ishin përmbledhje jozyrtare. (Termi "Codex" i referohet aspektit fizik të veprave, duke qenë në formë libri, dhe jo në rrotulla papirusi. Kalimi në kodeks ndodhi rreth vitit 300 pas Krishtit.) Jolowicz, 1972, fq. 463

Codex Theodosianus ishte një përmbledhje zyrtare e Teodosit të II. Në shkurt të vitit 528, Justiniani shpalli  , me anë të së cilës u krijua një komision prej dhjetë anëtarësh, për të shqyrtuar këto përmbledhje të mëparshme si dhe ligjet individuale, për të eliminuar çdo gjë të panevojshme ose të vjetëruar, për të bërë ndryshime sipas nevojës dhe për të krijuar një përmbledhje të vetme të ligjeve perandorake në fuqi.Jolowicz, 1972, fq. 479. Komisioni drejtohej nga prefekti pretorian, Joan Kapadokiani dhe përfshinte gjithashtu Tribonianin, i cili më vonë do të drejtonte projektet e tjera të .Honoré, 2003, supra note 1

Komisioni e përfundoi punën e tij në 14 muaj dhe përpilimi u shpall në prill 529 nga .Honoré, 2003, supra note 1 at 803 Megjithatë, kjo përmbledhje nuk i eliminoi të gjitha konfliktet që kishin lindur gjatë viteve në jurisprudencën romake dhe kushtetutat në Kod do të përdoreshin krahas mendimeve kontradiktore të juristëve të lashtë. “Për zgjidhjen e të gjitha rasteve do të mjaftojë citimi i kushtetutave të përmendura të Kodit Tonë, me mendimet e interpretuesve të lashtë të ligjit”.Humfress, supra note 5 at 165, që citon Constitutio Summa.

Justiniani u përpoq t'i harmonizonte këto mendime kontradiktore, duke nxjerrë "Pesëdhjetë vendimet" e tij dhe duke miratuar ligje të reja shtesë. Kjo do të thoshte se Kodi i tij nuk pasqyronte më ligjin e fundit perandorak. Kështu, Justiniani urdhëroi një përmbledhje të re për të zëvendësuar të parin, Kodeks që u botua në vitin 534. Honoré, supra note 1 at 804.  Nuk ka ekzistuar asnjë kopje e botimit të parë të Kodit; ka mbetur vetëm një fragment i një indeksi të përmbajtjes në një papirus egjiptian.Wolfgang Kunkel, An Introduction to Roman Legal and Constitutional History (J. M. Kelly përkth. bot. i 2-të. 1973) fq. 166. I njohur si Codex Repetitae Praelectionis, ky botim i dytë i Kodit u botua më 16 nëntor 534 dhe hyri në fuqi më 30 dhjetor.Jolowicz, 1972, supra note 2, fq. 494.

Kodiku përbëhet nga dymbëdhjetë libra: libri 1 ka të bëjë me ligjin kishtar, burimet e ligjit dhe detyrat e zyrave më të larta; librat 2–8 mbulojnë të drejtën private; libri 9 trajton krimet; dhe librat 10–12 përmbajnë të drejtën administrative. Struktura e Kodit bazohet në klasifikimet e lashta të përcaktuara në edictum perpetuum (edikti i përhershëm), ashtu si ai i Digest.

 Rizbulimi 
Në Perëndim, Kodiku i Justinianit ishte kryesisht i humbur, ose në shumë vende nuk qe kurrë i pranishëm, për shkak të shtrirjes së kufizuar perëndimore të territoreve bizantine. Versioni latin i njohur sot u restaurua me kujdes gjatë shumë shekujve. I vetmi dorëshkrim i njohur që dikur përmbante të gjithë Kodikun latin është një palimpsest veronez i shekullit të VI ose të VII; tani janë vetëm fragmente.Jolowicz, 1972, supra note 2, në fq. 495

Brenda shtëpisë së tij, në Perandorinë Bizantine, kodi u përkthye në greqisht, e cila do të bëhej gjuha qeverisëse, dhe u përshtat në shekullin IX si Bazilika. Duket se Kodi Latin u shkurtua në Mesjetë, në një "Kodeks Përmbledhës", me mbishkrime që u hoqën dhe u bënë shumë ndryshime të tjera.

Dikur rreth shekullit të VIII ose të IX, tre librat e fundit të Kodit u ndanë nga të tjerët dhe shumë ligje të tjera në nëntë librat e parë, përfshirë të gjithë ata të shkruar në greqisht, u hoqën.A. Arthur Schiller, Roman law, Mechanisms of Development (1978), fq. 37. Versione thelbësisht të plota të Kodikut të Justinianit u rivendosën rreth fundit të shekullit XII-të dhe humanistët e shekullit XVI, shtuan ligjet e shpallura fillimisht në greqisht.Jolowicz, 1972, supra note 2, në fq. 496. Paul Krüger, një jurist gjerman, krijoi versionin modern, standard të Kodikut në vitin 1877.

 Përkthime në anglisht 
Deri në shekullin e XX, Kodiku nuk pati përkthime në anglisht. Në vitin 1932, do të botohej pas vdekjes, përkthimi në anglisht nga Samuel Parsons Scott, i të gjithë Corpus Juris Civilis (CJC). The Civil Law duke përfshirë Dymbëdhjetë Tabelat, Institutes të Gaius, Rregullat e Ulpianit, Aktet e Justinianit, dhe Constitutiones të Leonit...'', 17 vëllime. (1932).  Fatkeqësisht, Samuel P. Scott përdori botimin e  të vëllezërve Kriegel dhe jo atë të Theodor Mommsen, Paul Krüger, Rudolf Schöll dhe Wilhelm Kroll, i cili pranohet si më i besueshmi dhe përkthimi i tij u kritikua ashpër. Duke rishikuar veprën e Scott-it, studiuesi i së drejtës romake, W. W. Buckland, shkroi se Scott "...kishte në dispozicion një latinitet adekuat dhe ka prodhuar një version të shkruar në një anglishte, që mund të lexohet me kënaqësi. Por duhej shumë më tepër se kaq, prandaj vepra nuk mund të thuhet se i plotëson këto kërkesa të mëtejshme." 

Përafërsisht në të njëjtën kohë që Samuel P. Scott ishte aktiv, gjyqtari i Gjykatës së Lartë të Uajomingut, Fred H. Blume, po përkthente Kodin dhe Novelat, duke përdorur versionin standard të Mommsen, Krüger, Schöll dhe Kroll.Shiko Timothy Kearley, 2008, supra note në fq. 18. Ndërsa kjo nuk u shtyp gjatë jetës së tij, në vitin 2005 përkthimi i tij i Kodit dhe i Novelave u botua në faqen e internetit të Kodit të Justinianit të Shënuar., për diskutime të mëtejshme të veprës së Scott, Blume dhe Clyde Pharr mbi përkthimin e ligjit romak shiko , gjithashtu  Një përkthim i ri në anglisht i Kodeksit, bazuar te Blumi, u botua në tetor të vitit 2016.

 Shiko edhe 
 Justiniani I
 Dinastia e Justinianit
 Corpus Juris Civilis
 Kodeksi i Theodosit
 Henotikoni
 Pronoia
 Dymbëdhjetë Tabelat
 E drejta romake
 Kushtetuta e Perandorisë së Vonë Romake
 Kushtetuta e Perandorisë Romake
 Historia e Kushtetutës romake
 Kushtetuta Romake
 Kushtetuta e Republikës Romake
 Kushtetuta e Mbretërisë Romake
 Hamurabi
 Kodiku
 Kodi i Napoleonit
 Iliriku
 Ilirët dhe Iliria te autorët antikë

 Referime 

 Bibliografia 















 Lidhje të jashtme 
 Information on the Justinian Code and its manuscript tradition on the  website, A database on Carolingian secular law texts (Karl Ubl, Cologne University, Germany).

Kategoria:Perandoria Bizantine
Kategoria:Legjislacioni bizantin
Kategoria:Ligji romak
Kategoria:Shekulli VI në Perandorinë Bizantine
Kategoria:Legjislacioni shekullit VI
Kategoria:Justiniani I
Kategoria:Kode ligjore
Kategoria:Kodikë