Baltaxhiu

Korpusi baltaxhi (turqisht: baltacı, shumës baltacılar, "sëpatës") ishte një klasë e rojeve të pallatit në Perandorinë Osmane nga shekulli i 15-të deri në fillim të shekullit të 19-të.

 Historia 
I njohur gjithashtu me titullin ekuivalent persian tabardar, korpusi baltaxhi daton në ditët e para të Perandorisë Osmane: të rekrutuar nga devshirme, ata shërbyen si xhenier dhe pionierë të ushtrisë osmane. Tashmë në fillim të shekullit të 15-të, megjithatë, një numër u vendosën si roje në pallatin e Sulltanit në Edrene. Pas rënies së Kostandinopojës dhe krijimit të pallateve të ndryshme në kryeqytetin e ri, u krijuan kompani të veçanta baltaxhish për shërbim në çdo pallat: Pallati i Vjetër ose Eski Saray, Pallati i Ri ose Pallati Topkapı, Pallati Galata dhe Pallati i Ibrahim Pashës.

 Detyrat 
Meqenëse Pallati Topkapı ishte rezidenca kryesore perandorake, njerëzit e kompanisë së tij baltaxhi kishin status të veçantë: ndërsa njerëzit e kompanive të tjera u regjistruan, pas një periudhe shërbimi, në regjimentet e këmbësorisë jeniçere, njerëzit e Pallatit Topkapı kishin privilegjin për t'u regjistruar në regjimentet e kalorësisë spahi dhe silahdar. Baltaxhitë e Topkapisë komandoheshin nga një kahya ose kethüda, i cili ishte nën autoritetin e faqes kryesore të Sulltanit, Silahdar Agha. Kompania ishte gjithashtu përgjegjëse për furnizimin me dru zjarri për Haremin Perandorak. Për të mos parë pa dashje zonjat e haremit, baltaxhitë u pajisën me blinkers të posaçme prej pëlhure ose dantelle dhe xhaketa me jakë shumë të larta, prej nga ata njiheshin zakonisht si "blinkered axemen" (zülüflü baltacılar). Përveç kësaj, dymbëdhjetë subaltern (kalfas) të kompanisë së Pallatit Topkapı, të zgjedhur për shkrim-leximin e tyre, përmbushën detyrat ceremoniale: ata sollën fronin e Sulltanit gjatë ceremonisë së fronëzimit të tij dhe në festa të tjera, ata ruanin standardin e shenjtë të Profetit në fushatë ndërsa recitonin vargje nga Kurani, duke ruajtur sendet e zonjave të haremit kur gjykata u zhvendos nga Topkapi gjatë verës, dhe, pas shekullit të 17-të, me dhurimin e predikuesve në Xhaminë e Sulltan Ahmetit me sharbat, ujë trëndafili dhe temjan në ditëlindjen e Profetit. Të tjerë baltaxhinj të kompanisë Topkapi iu bashkëngjitën kryeoficerëve të pallatit, ndërsa dy kalfa të kompanisë shërbenin si kryekuzhinier dhe zëvendëskryekuzhinier i kuzhinës perandorake.

Kompania që ruante Pallatin e Vjetër, e cila pas ndërtimit të Topkapit u transferua në një rezidencë të nënave të sulltanëve, fillimisht ishte përgjegjëse te Kapi Agha, por pas shekullit të 17-të te Këzllar-Aga. Këta të fundit shpesh përdornin anëtarë të arsimuar të kompanisë baltaxhi të Pallatit të Vjetër si sekretarë personalë ose si nëpunës në administrimin e dhurimeve të devotshme të Qyteteve të Shenjta. Burra të tjerë të kësaj shoqërie u caktuan si kryekafexhinj (kahvedji bash) te valide sulltanesha dhe princeshat e ndryshme.

 Sistemi Devshirme dhe Baltaxhi 
Nga mesi i shekullit të 17-të, kompanitë baltaxhi nuk u morën më nga rekrutët devshirme (acemi oghlans), por kryesisht nga muslimanët e Anadollit dhe, herë pas here, nga të afërmit e shërbëtorëve të pallatit. Në vitin 1675, pallatet e Galatas dhe të Ibrahim Pashës u mbyllën dhe kompanitë e tyre baltaxhi u shfuqizuan. Sulltan Mustafa III (s. 1757–1774) shfuqizoi gjithashtu kompaninë Topkapı, por ajo u rivendos nga pasuesi i tij, Abdülhamid I (s. 1774–1789) dhe mbijetoi derisa i gjithë pallati u riorganizua gjatë reformave të Sulltan Mahmud II (s. 1808–1839).

Disa anëtarë të korpusit u ngritën për t'u bërë vezirë të mëdhenj, si Baltacı Mehmet Pasha and Nevşehirli Damat Ibrahim Pasha.

Kategoria:Njësitë dhe formacionet ushtarake të Perandorisë Osmane
Kategoria:Rojet mbretërore
Kategoria:Devshirme