Endër-dhe-Luarë

Category:Articles with short description
Category:Short description is different from Wikidata
Category:Pages using infobox settlement with bad settlement type

Indre-et-Loire ( ; Shqip: Endra-dhe-Luara ) është një departament në Francën perëndimore-qendrore të quajtur sipas lumit Endër dhe lumit Luarë . Në vitin 2019, ajo kishte një popullsi prej 610,079 banorësh. Populations légales 2019: 37 Indre-et-Loire, INSEE Nganjëherë i referuar si Touraine, emri i rajonit historik, ai sot është pjesë e rajonit Qendër-Lugina e Luarës . Prefektura e saj është Tours dhe nënprefekturat janë Chinon dhe Loches . Endra-dhe-Luara është një destinacion turistik për monumentet e tij të shumta që janë pjesë e Kështjellave të Luginës së Luarës .

 Historia 

 Kohët e hershme 
Endra-dhe-Luara është një nga 83 departamentet origjinale të krijuara gjatë Revolucionit Francez më 4 mars 1790. Ajo u krijua nga ish- provinca e Touraine dhe nga pjesë të vogla të Orléanais, Anzhusë dhe Puatusë.  Prefektura e saj, Toursi, ishte një qendër e të mësuarit në Mesjetën e Hershme, duke qenë një fokus kryesor i ungjillizimit të krishterë që kur Shën Martini u bë peshkopi i tij i parë rreth vitit 375. Nga mesi i shekullit të 15-të, oborri mbretëror u riparua në Luginën e Luarës, me kryeqytetin Tours; bashkimi i lumit Luarë dhe lumit Sher u bë një qendër e prodhimit të mëndafshit dhe mallrave të tjera luksoze, duke përfshirë tregtinë e verës, duke krijuar një borgjezi të begatë.

 Vitet e fundit 
Pas krijimit të departamentit, ai mbeti politikisht konservator, siç regjistroi Honoré de Balzac në disa nga romanet e tij. Conservative Tours refuzoi të mirëpresë hekurudhat, të cilat në vend të kësaj u detyruan të kalonin linjat e tyre me anë të Saint-Pierre-des-Corps në skajin lindor të qytetit. Temperatura e moderuar e politikës së departamentit mbeti e dukshme pas Luftës Franko-Prusiane të 1870: ndjenjat mbetën kryesisht pro-mbretërore gjatë viteve të hershme të Republikës së Tretë . Për pjesën më të madhe të shekullit të nëntëmbëdhjetë, Endra-dhe-Luara ishte një departament rural, por xhepat e industrializimit të rëndë filluan të shfaqen në fund të shekullit, të shoqëruar nga politika e krahut të majtë. 1920 pa lindjen e Partisë Komuniste Franceze në Kongresin e Tureve . Në vitin 1920, Saint-Pierre-des-Corps ishte bërë një qendër kryesore hekurudhore dhe një qendër e punëtorive hekurudhore: ajo kishte fituar gjithashtu një reputacion si një bastion i solidaritetit të klasës punëtore.

 Gjeografia 
Endra-dhe-Luara është pjesë e rajonit të Qendër-Lugina e Luarës ; departamentet fqinje janë Luarë-dhe-Sher, Endër, Vjenë, Mejn-dhe-Luarë dhe Sarthë . Komuna e Descartesit është e famshme si vendlindja e filozofit dhe matematikanit francez, René Descartes .

 Qytetet kryesore 
Komuna më e populluar është Tours, prefektura. Që nga viti 2019, ka 10 komuna me më shumë se 10,000 banorë: Populations légales 2019: 37 Indre-et-Loire, INSEE
Komuna Popullsia (2019) Turne 137,087 Joué-lès-Tours 38,444 Saint-Cyr-sur-Loire 16,419 Saint-Pierre-des-Corps 15,967 Saint-Avertin 14,995 Amboise 12,533 Chambray-lès-Tours 11880 Montlouis-sur-Loire 10,868 La Riche 10,317 Fondete 10,301

 Demografia 

 Turizmi 
Endra-dhe-Luara është shtëpia e shumë kështjellave të jashtëzakonshme që janë të hapura për publikun, ndër to janë këto:

 Kështjella e Amboise
 Kështjella e Azay-le-Rideau
 Kështjella e la Bourdaisière
 Kështjella e Chenonceau
 Kështjella e Chinon
 Kështjella e la Guerche
 Kështjella e Langeais
 Kështjella e Loches
 Kështjella e Marçay
 Kështjella e Montpoupon
 Kështjella e Plessis-lez-Tours
 Kështjella e Rivau
 Kështjella e Tours
 Kështjella e Villandry
 Kështjella e Clos Lucé
 Kështjella e Ussé

Kategoria:Departamentet e Qendra-Val de Loire

Kategoria:Koordinatat në Wikidata