Kuzhina malazeze

Kuzhina malazeze është rezultat i pozicionit gjeografik të Malit të Zi dhe historisë e traditës së tij të gjatë.

 Përgjithësim 
Ndikimi i parë i madh erdhi nga Levanti dhe Turqia, kryesisht nëpërmjet Serbisë: sarma, musaka, pilav, pita, gibanica, burek, çevapi, kebab, đuveč dhe ëmbëlsirat turke si bakllava dhe tulumba.

Kuzhina hungareze ndikon në zierjet dhe sataraš.

Kuzhina e Evropës Qendrore është e dukshme në përhapjen e krepave, donutëve, reçelrave, shumë llojeve të biskotave dhe ëmbëlsirave dhe llojeve të ndryshme të bukës.

Kuzhina malazeze gjithashtu ndryshon gjeografikisht; kuzhina në zonën bregdetare ndryshon nga ajo e rajonit të malësisë veriore. Zona bregdetare është tradicionalisht një përfaqësuese e kuzhinës mesdhetare, ku ushqimet e detit janë një pjatë e zakonshme. Pjatat tradicionale të bregdetit Adriatik të Malit të Zi, ndryshe nga periferia e tij, kanë gjithashtu një ndikim të veçantë italian.Montenegro Food and Drink , Visit Montenegro

 Pjatat e zakonshme 
 Buka 
Buka e stilit shtëpiak e përgatitur në Mal të Zi është më e afërta me atë që në Itali njihet si pane casareccio. Shërbehet me çdo vakt. Përfshin; Jeçmeni (bukë elbi), Ražani (bukë thekre), Pšenični (bukë gruri), Rumetinov (bukë misri)

 Mëngjesi 
 Cicvara - miell misri i zier me kajmak (ajkë të freskët të kripur dhe më pas të ngjeshur) dhe čvarci (kërcitje).
 Gibanica me kos ose kisjelo mlijeko (dhallë).
 Popara dhe bukë me kajmak
 Pršut (më i dukshëm është Njeguški pršut)

 Supat 
Gjuha malazeze bën dallimin midis një supe të pastër (supa), një supë ose zierje e trashë (çorba), dhe një pjatë e stilit qull (kaša). Supat zakonisht shërbehen si pjata e parë e drekës në mesditë:

 Kokošija supa (sup pule)
 Goveđa/Juneća/Teleća supa (lupë viçi/viçi)
 Jagnjeća supa (sup i qengjit)

Tradicionalisht, pasi të jetë bërë lëngu, një grusht oriz shtohet në tenxhere për ta bërë supën më të konsiderueshme. Në ditët e sotme, makaronat kanë marrë përsipër si shtesën e preferuar.

 Čorba od koprive (hithër)
 Čorba od koprive sa sirom (hithër me djathë)
 Čobanska krem supa od vrganja (supë krem bariu me kërpudha (buletus))
 Otkos Çorba (Sanë e prerë)
 Čorba od crnjaka (shumë qepë e zezë)
 Ječmena kaša sa pečurkama (qull elbi me kërpudha)
 Kaša sa pečurkama (qull me kërpudha)
 Kaša od rezanaca (qull petë)

 Pjata kryesore 
 Kuvani Brav ( qengji i zier)
 Brav u Mlijeku (qengji i gatuar në qumësht, një pjatë kombëtare e shqiptarëve nga Mali i Zi)
 Kaçamak (polente me patate të lyer me gjalpë dhe kajmak, e shërbyer me qumësht të ftohtë, dhallë ose kos)
 Kuvana Krtola (gjysma patate të ziera, të servirura me kos të ftohtë, djathë ose krem të freskët)
 Ukljeva (peshk i tymosur dhe i tharë)
 Krap (krap i tymosur dhe i freskët, nga liqeni i Shkodrës)
 Pastrva (troftë e ujit të ëmbël)
 Raštan (një perime pak e hidhur, e fortë me ngjyrë jeshile të errët nga familja e lakrës, e ngjashme me cavolo nero italiane. Është gatuar në mënyrë të shijshme në një zierje me brinjë derri të tymosur ose kërpudha proshutë )
 Zelje u kokote na kastradinu (lakër me kokë të gatuar me mish deleje të tymosur dhe të thatë)
 Japraci (dolma e bërë me gjethe raštan, e servirur me pure patate)
 Čorbast Pasulj (zierje fasule me brinjë të tymosur dhe lloje të ndryshme sallamesh dhe salçiçesh. Stili është mjaft i ngjashëm me cassoulet francez, fabada dhe feijoada)
 Maune (zierje me fasule jeshile)
 Grašak (bizele dhe zierje viçi)
 Balšića tava (mish viçi i skuqur me një shumëllojshmëri perimesh dhe produktesh qumështi)
 Makaruli Paštrovski (një lloj makarona shtëpie me vaj ulliri dhe djathë nga shëllirë)

Pjatat me ushqim deti përfshijnë; Kallamar i pjekur ose i skuqur, sallatë oktapod, rizoto e zezë (me sepje), ton, karkaleca deti dhe midhje.

 Sallatat 
Sallatat më të zakonshme të servirura në shtëpitë malazeze:

 Pamidora Salata (sallatë me domate) - e ngjashme me majë Bruschetta: domate, qepë, vaj ulliri dhe kripë deti guri .
 Zelena Salata (Sallata jeshile) - kombinim marule pranverore dhe qepë e pranverës, me salcë vaj ulliri, kripë dhe uthull .
 Ajvar (shije me piper të skuqur ose të pjekur)
 Kisjelo Zelje (lakër turshi)
 Barske masline - ullinj shtëpiak "Bar's".

 Ëmbëlsirat 
Një pjesë e frutave të stinës është mënyra më e zakonshme për të përfunduar vaktin. Ëmbëlsirat e duhura zakonisht shërbehen më vete, rreth kohës së çajit ose në çdo kohë që shërbehet kafe.

 Priganice (të skuqura ose donuts të sheshtë) të shërbyer me mjaltë, djathë ose reçel .
 Fiq të tharë me arra dhe mjaltë.
 Sutlijaš (puding orizi)
 Slatko od Dunja (shije me ftua)
 Džem od Šljiva (reçel kumbulle)
 Sok od Šipka (shurup shege): shurupi i bërë vetë nga shegët e egra, që rriten pothuajse kudo në gjysmën jugore të Malit të Zi, mund të gjendet pothuajse në çdo shtëpi.
 Jello - zakonisht e bardhë dhe ngjitëse në konsistencën e saj

 Produktet e qumështit 
 Kisjelo mlijeko - dhallë
 Jogurt – kos
 Pavlaka (ose Pavlaka) - salcë kosi e bërë në shtëpi
 Maslo - gjalpë shtëpi

 Djathë 
 Njeguški sir - djathë i veçantë, i mbajtur në vaj .
 Pljevaljski sir - djathë i vjetër i kripur i qumështit të lopës.
 Skorup - krem vilë i kripur
 Cijeli Sir- djathë i plotë, i bërë nga qumështi i pa zier.
 Prljo - djathë i bërë nga qumështi i skremuar.
 Žetica - djathë i bërë nga qumështi i pa zier.
 Buça - një lloj djathi i bërë nga qumështi i pa zier.

 Pita 
 Sukaça (gužvara) - një pastë ose byrek i bërë përmes procesit të "mbushjes".
 Koturaça (si rrota) (e bërë ekskluzivisht nga gruri vendas)
 Pita izljevuša (Brkanica) - një pastë e bërë nga procesi i "hedhjes".
 Zeljanica (pastë e bërë me barishte të gjelbra)
 Heljdija

 Pjata të tjera 
 Pjatat me bazë skare (roštilj) 
Ushqim i shpejtë i përballueshëm dhe përfshin; Ćevapi, Pljeskavica (shërbyer në një formë lokale hamburgeri) dhe Ražnjići

 Pijet 
 Joalkoolike 
Pija joalkoolike më e zakonshme në shtëpitë malazeze është shurupi i famshëm i shegës. Kafeja turke është gjithashtu thuajse e pashmangshme në çdo takim apo vizitë, përveçse më të shkurtër.

 Kisjela voda (Ujë mineral)
 Sok od Drenjina i Drenjinava Voda - lëng dhe shurup qershie korneliane në shtëpi
 Kafe turke
 Espresso
 Sok od Šipka (shurup shege)
 Sok od Grožđa (shurup rrushi)
 Boza
 Mezgra (krem ahu)

 Alkoolike 
Birra prodhohet në fabrikën e birrës Trebjesa. Në vend prodhohet edhe verë, vera malazeze Vranac. Rakia dhe pelinkovaci janë pije tradicionale të distiluara nga Ballkani.

 Referime 

Kategoria:Kultura e Malit të Zi
Kategoria:Kuzhina malazeze
Kategoria:Kuzhina mesdhetare