Zvane Črnja

Zvane (Ivan) Črnja (Črnjeni, Žminj, 8 tetor 1920 - Zagreb, 26 shkurt 1991), ishte një poet, prozator, eseist, kulturolog, skenarist, dramaturg dhe filmolog, gazetar, publicist, polemist i shquar kroat. Ai konsiderohet si një nga emrat më të rëndësishëm që Istria i dha Kroacisë në shekullin XX. Pseudonimet e tij përfshijnë: Osip Suri, Barba Zvane dhe Filus.

 Biografia 
Ndoqi dhe mbaroi shkollën fillore italiane në Zhminj . Duke ikur nga fashizmi, në vitin 1931 ai kaloi kufirin e atëhershëm jugosllavo-italian në Rjeçinë me familjen e tij. Ai vazhdoi shkollimin në Sušak, fillimisht në akademinë e mesme qytetare dhe më pas në akademinë tregtare. Veprat e tij të para poetike dhe prozë u shfaqën në vitin 1938 në Istra të Zagrebit dhe në Primorje të Sushakut. Ai ishte aktiv në lëvizjen antifashiste të emigrantëve të Istrias . Në fillim të qershorit 1938, ai themeloi organizatën revolucionare të Istrias Mlada Istra në Zagreb dhe botoi gazetën e saj ilegale Sloboda . Në vitin 1940 u regjistrua në Kolegjin e Ekonomisë dhe Tregtisë në Zagreb . Mori pjesë në Lëvizjen Popullore Çlirimtare në vitet 1941-1945. Gjatë luftës në Istria dhe Gorski Kotar ai redaktoi revistat Goranski vjesnik dhe Hrvatski list, dhe pas lirimit ishte kryeredaktor i Glas Istre, Ilustrirani vjesnik dhe Vjesnik dhe redaktor i Epoha, Dometa dhe Mosta.

Më 1948 u mbyll në kampin e përqendrimit të Goli Otok . Prej aty u lirua pas disa muajsh; më vonë ai arriti të kthejë reputacionin e tij shoqëror dhe u tha se ai ishte dërguar në Goli Otok vetëm si paraburgim dhe se kjo ishte një mënyrë për ta "falur" atë nga shoqërimi jashtëzakonisht i pakëndshëm shoqëror me të ashtuquajturën informbirovcima (informatorët)."Pripadnici Udbe u Hrvatskoj osuđeni zbog Informbiroa" Zdenko Radelić, Časopis za suvremenu povijest, Vol.42 No.2 Listopad 2010.), str. 3., 28. listopada 2001

Ai studioi dhe u diplomua për drejtësi në Fakultetin Juridik të Universitetit të Zagrebit (1950-1954).

Në vitin 1969, Zvane Črnja themeloi organizatën e njohur kulturore Čakavski sabor në Žminj, sekretar i së cilës ishte deri në vitin 1977. Në vitin 1979 filloi një projekt botues përfaqësues të botimeve antologjiko-enciklopedike Istria ndër shekuj, duke nënshkruar 60 libra në 10 raunde si kryeredaktor. Si autor dhe polihistor me frymëzim të fortë dhe të veçantë, ai shkroi ese dhe studime kulturo-historike dhe letrare, poezi dhe prozë kujtimesh, të frymëzuar thellë nga Istria, idioma e saj çakaviane dhe historia kulturore dhe politike kroate.

Boris Biletić botoi një studim të gjerë monografik mbi veprën letrare të Zvan Črnja me titull Bartuljska jabuka.

Ai është nënshkrues i Deklaratës së Parlamentit Çakavian kundër deklaratës rajonale për regjistrimin e vitit 1971, botuar më 30 janar 1971.

Për nder të tij është emëruar çmimi Zvane Črnja, një çmim për librin më të mirë me ese të botuar në Kroaci.Hrvatsko slovo, Razgovor: Tomislav Žigmanov, književnik, ravnatelj Zavoda za kulturu vojvođanskih Hrvata (razgovor vodio Krešimir Bušić), str. 3., 28. listopada 2001

 Veprat 

 "Istrian Land" (co-authored with Ivan Bostjančić, with a foreword by Mate Balota, Istarska naklada, Zagreb, 1940), poems,
 "Raša će dati srce" (Published by OOJSRNJ for Istria and Rijeka, Rijeka, 1947), poem,
 "The Story of the Illyrian Land" (Barba Zvane) (Naklada suvremene tehnike, Zagreb, 1953), illustrated poem for children,
 "Žminjski libar, va viersah hrvackeh složen" (Subcommittee of Matica hrvatska in Rijeka and Pula, 1966), poetry,
 "Bezak na tovare" ("Mladost", Zagreb, 1976), poetry,
 "Selected Poems" (Čakavski sabor, Split, 1977),
 "The Story of the Land of Illyria" (Školska knjiga, Zagreb, 1981), a poem for children and youth,
 "Collected Poems" (Čakavski sabor et al., Pula-Rijeka, 1981),
 "One dvi naranče" ("Otokar Keršovani", Opatija, 1988), songs,
 "The Story of the Land of Illyria" ("Otokar Keršovani", Opatija, 1994), a poem for children and youth,
 "Ballads and Romances" (Zavičajna naklada "Žakan Juri", Pula, 2001), poems, with a talk by Aldo Kliman,  

 Libra për fëmijë dhe të rinj 

 “Historia e tokës ilire” (Barba Zvane) (Naklada suvremene tehnike, Zagreb, 1953), poezi e ilustruar për fëmijë,
 "Historia e tokës së Ilirisë" (Školska knjiga, Zagreb, 1981), një poezi për fëmijë dhe të rinj,
 "Historia e tokës së Ilirisë" ("Otokar Keršovani", Opatija, 1994), një poezi për fëmijë dhe të rinj.

 Monografi, letërsi artistike 

 “Historia kulturore e Kroacisë” (“Epoka”, Zagreb, 1965), monografi,
 "Libri i Istrias" (bashkëautor me Miroslav Bertoš et al., Školska knjiga, Zagreb, 1968), gazetari,
 "Kroacia" (në kroatisht, frëngjisht, gjermanisht, anglisht dhe rusisht; Jugoslav Review, Beograd, 1976), gazetari,
 “Historia kulturore e Kroacisë I-III” (“Otokar Keršovani”, Opatija, 1978), monografi,
 “Historia kulturore e Kroacisë I-II” (Otokar Keršovani, Opatija, 1988), monografi

 Libra të shkruar në gjuhë të tjera përveç kroatishtes 

 “Cultural History of Croatia (Historia kulturore e Kroacisë)” (përkthyer nga Vladimir Ivir; Zyra e Informacionit, Zagreb, 1962), monografi, 
 “History of Croatian Culture (Historia e Kulturës Kroate)” (përkthyer nga Petar Gljebov; Sekretariati për Informacionin e Republikës Socialiste të Kroacisë, Zagreb, 1965), monografi
 “Histoire de la Culture croate” (përkthyer nga Janine Matillon; Sekretariati për Informacion i Republikës Socialiste të Kroacisë, Zagreb, 1966), monografi,
 “Conoscere la Croazia” (përkthyer nga Mario Kinel; Sekretariati për Informacion i Republikës Socialiste të Kroacisë, Zagreb, 1967), gazetari,
 “Get To Know Croatia” (përkthyer nga Vladimir Ivir; Sekretariati për Informacionin e SR Kroacisë, Zagreb 1967), gazetari,
 “Sotto el lodogno” (tekste të zgjedhura të kënduara në dialektin veneto-istrian nga Giacomo Scotti, Dometi, Rijeka, 1971.), një përzgjedhje poezish në dialektin Istrio-Veneciane,
 “Storia della cultura croata” (përkthyer nga Giacomo Scotti; Dometi, Rijeka, 1972), monografi.

 Shih edhe 
 Istria
 Kroacia
 Universiteti i Zagrebit

 Referime 

Kategoria:Lindje 1920
Kategoria:Vdekje 1991
Kategoria:Historianë kroatë