Zanorja e mbyllur e përparme e buzorëzuar

Zanorja e mbyllur e përparme e buzorëzuar, ose zanorja e lartë e përparme e buzorëzuar, është një lloj tingulli zanor, i përdorur në disa gjuhë të folura. Simboli në Alfabetin Fonetik Ndërkombëtar që e përfaqëson këtë tingull është /y/, dhe simboli ekuivalent X-SAMPA është y. Në shumë gjuhë, ai përfaqësohet më së shpeshti drejtshkrimisht si  (në gjermanisht, turqisht, estonisht dhe hungarisht) ose  (në gjuhën shqipe, daneze, norvegjeze, suedeze dhe finlandeze) por edhe si  (në frëngjisht dhe holandisht); / (në romanizimin e gjuhëve të ndryshme aziatike);  në sistemet e shkrimit me bazë cirilike si ai për çeçenishten); ose  në sistemet e shkrimit me bazë cirilike si ai për tatarishten).

Zanorja e shkurtër  dhe e gjatë  ndodhën në greqishten para-moderne. Në dialektet atike dhe jonike të greqishtes së lashtë, zanorja e përparme  u zhvillua duke u kthyer në të prapme  rreth shekullit të 6-të deri në shekullin e 7-të para Krishtit. Pak më vonë, diftongu  kur nuk ndodhej para një zanoreje tjetër, u monoftongua dhe u shkri me  të gjatë. Në greqishten koine, diftongu  ndryshoi në , me gjasë përmes fazave të ndërmjetme  dhe . Nëpërmjet shkurtimit të zanoreve në greqishten koine, zanorja e gjatë  shkrihet me  të shkurtër. Më vonë,  bëhet e pabuzorëzuar në , duke dhënë shqiptimin e greqishtes së re.

Zanorja e mbyllur e përparme e buzorëzuar është ekuivalenti vokalik i tingullit .  alternohet me  në gjuhë të caktuara, si frëngjishtja, dhe në diftongjet e disa gjuhëve,  diakritikën jorrokjesore dhe  në sisteme të ndryshme transkriptimi për ta përfaqësuar të njëjtin tingull.

Në shumicën e gjuhëve, kjo zanore e buzorëzuar shqiptohet me buzë të ngjeshura ('ekzolabiale'). Megjithatë, në disa raste buzët janë të zgjatura ('endolabiale').

 Referime 

 Lidhje të jashtme 


Kategoria:Zanore të përparme
Kategoria:Zanore të mbyllura
Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi
Kategoria:Vetitë CS1: Burime në holandisht (nl)
Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)
Kategoria:Zanore të buzorëzuara