Neurolinguistika

djathtas|parapamje| Një imazh i rrugëve nervore në tru, të marra duke përdorur imazhin e tensorit të difuzionit
Neurolinguistika është studimi i mekanizmave nervorë në trurin e njeriut që kontrollon të kuptuarit, prodhimin dhe përvetësimin e gjuhës. Si një fushë ndërdisiplinore, neurolinguistika tërheq metoda dhe teori nga fusha të tilla si neuroshkenca, gjuhësia, shkenca konjitive, çrregullimet e komunikimit dhe neuropsikologjia. Studiuesit tërhiqen në këtë fushë nga një sërë prejardhjesh, duke sjellë së bashku një sërë teknikash eksperimentale, si dhe këndvështrime teorike të ndryshme. Një pjesë e madhe e punës në neurolinguistikë është informuar nga modelet në psikolinguistikë dhe gjuhësi teorike, dhe është e fokusuar në hetimin se si truri mund të zbatojë proceset që teoria dhe psikolinguistika propozojnë se janë të nevojshme në prodhimin dhe të kuptuarit e gjuhës. Neurolinguistët studiojnë mekanizmat fiziologjikë, me të cilët truri përpunon informacionin në lidhje me gjuhën dhe vlerësojnë teoritë gjuhësore dhe psikolinguistike, duke përdorur afaziologjinë, imazhet e trurit, elektrofiziologjinë dhe modelimin kompjuterik.


 Historia 
djathtas|parapamje|200x200px| Zona e Brokës dhe zona e Vernikut
Neurolinguistika është historikisht e rrënjosur së zhvilluari në shekullin e 19-të të afaziologjisë, studimi i deficiteve gjuhësore (afazitë) që ndodhin si rezultat i dëmtimit të trurit. Afaziologjia përpiqet të ndërlidhë strukturën me funksionin duke analizuar efektin e lëndimeve të trurit në përpunimin e gjuhës. Një nga njerëzit e parë që bëri një lidhje midis një zone të caktuar të trurit dhe përpunimit të gjuhës ishte Paul Broca, një kirurg francez, i cili kreu autopsi mbi individë të shumtë që kishin mangësi në të folur dhe zbuloi se shumica e tyre kishin dëmtime të trurit (ose lezione) në lobin frontal të majtë, në një zonë që tani njihet si zona e Brokës. Frenologët kishin pretenduar në fillim të shekullit të 19-të se rajone të ndryshme të trurit kryenin funksione të ndryshme dhe se gjuha kontrollohej kryesisht nga rajonet ballore të trurit, por kërkimi i Brokës ishte ndoshta i pari që ofroi prova empirike për një marrëdhënie të tillë, dhe është përshkruar si "epokale" dhe "qëndrore" në fushat e neurolinguistikës dhe shkencës njohëse. Më vonë, Carl Wernicke, pas të cilit është emëruar zona e Vernikut, propozoi që zona të ndryshme të trurit të ishin të specializuara për detyra të ndryshme gjuhësore, me zonën e Brokës që trajtonte prodhimin motorik të të folurit dhe zona e Wernicke që trajtonte të kuptuarit e të folurit dëgjimor. Puna e Broca dhe Wernicke themeloi fushën e afaziologjisë dhe idenë se gjuha mund të studiohet përmes ekzaminimit të karakteristikave fizike të trurit. Puna e hershme në afaziologji ka përfituar gjithashtu nga puna e fillimit të shekullit të njëzetë e Korbinian Brodmann, i cili "krijoi hartën" e sipërfaqes së trurit, duke e ndarë atë në zona të numëruara bazuar në citoarkitekturën (strukturën e qelizave) dhe funksionin e secilës zonë; këto zona, të njohura si zona Brodmann, përdoren ende gjerësisht në neuroshkencë sot.

 Disiplina 

 Teknologjia e përdorur 

Meqenëse një nga fokuset e kësaj fushe është testimi i modeleve gjuhësore dhe psikolinguistike, teknologjia e përdorur për eksperimente është shumë e rëndësishme për studimin e neurolinguistikës. Teknikat moderne të imazhit të trurit kanë kontribuar shumë në një kuptim në rritje të organizimit anatomik të funksioneve gjuhësore. Metodat e imazhit të trurit të përdorura në neurolinguistikë mund të klasifikohen në metoda hemodinamike, metoda elektrofiziologjike dhe metoda që stimulojnë drejtpërdrejt korteksin.

 Dizajni eksperimental 
Neurolinguistët përdorin një sërë teknikash eksperimentale për të përdorur imazhin e trurit për të nxjerrë përfundime se si gjuha përfaqësohet dhe përpunohet në tru. Këto teknika përfshijnë paradigmën e zbritjes, dizajnin e mospërputhjes, studimet e bazuara në shkelje, forma të ndryshme të mbushjes dhe stimulimin e drejtpërdrejtë të trurit.

 Shënime 

 Referime 

 Leximi më tej 





 Lidhje të jashtme 

 Shoqëria për Neuroshkencën (SfN)
   Burimet e neurolinguistikës nga LSA
 Talking Brains, blog nga neurolinguistët Greg Hickock dhe David Poeppel