Mbretëria e Dalmacisë

parapamje|Stema e Mbretërisë së Dalmacisë
parapamje|Harta e Mbretërisë Dalmacisë
Mbretëria e Dalmacisë ishte një organizim shtetëror i kurorës austriake në Perandorinë Austriake (1815-1867) dhe Monarkinë Austro-Hungareze (1867-1918). 

 Historia 
Me riorganizimin e Monarkisë në vitin 1867, Dalmacia mbeti në pjesën austriake, e ndarë nga Kroacia dhe Sllavonia (atëherë në gjysmën hungareze). Megjithatë, Dalmacia ishte ligjërisht një pjesë integrale e Mbretërisë Triune të Kroacisë, Sllavonisë dhe Dalmacisë, e cila për këtë arsye e mbante atë në emrin dhe stemën e saj (Dalmacia njihet si pjesë përbërëse e Mbretërisë Triune dhe neni 66 i Zgjidhjes kroato-hungareze), megjithëse bashkimi i vërtetë i Dalmacisë me Kroacinë dhe Sllavoninë nuk ndodhi kurrë. Që nga viti 1861, Mbretëria e Dalmacisë ka asamblenë e saj parlamentare: Parlamentin Dalmat me selinë e tij në Zarë (Zadar). Komiteti Krahinor, i cili zgjidhej nga Parlamenti (përveç Presidentit dhe Kryetarit të Parlamentit, i cili emërohej nga Perandori dhe Mbreti), përfaqësonte Qeverinë e Mbretërisë së Dalmacisë në çështjet vetëqeverisëse. Qeveria qendrore u përfaqësua nga Qeveria në Zrë (Zadar) (ital. Imperial Regio Governo della Dalmazia), e cila që nga viti 1852 është quajtur Guvernatoriati Perandorak i Dalmacisë (italisht: Imperial Regia Luogotenenza della Dalmazia) drejtohej nga një guvernator ose një guvernator i emëruar nga perandori dhe mbreti, ashtu si edhe në tokat e tjera të kurorës në pjesën austriake të Austro-Hungarisë. Ajo u zhduk në fund të tetorit 1918, kur Parlamenti kroat shpalli pavarësinë e Kroacisë, Sllavonisë dhe Dalmacisë me Rijekën dhe aneksimin e shtetit SKS. Pothuajse në të njëjtën kohë, pjesë të mëdha të Dalmacisë u pushtuan nga Mbretëria e Italisë në bazë të Traktatit të fshehtë të Londrës të lidhur me Britaninë e Madhe, Francën dhe Rusinë. 

 Guvernatorët 
 Thomas Brady (1797. – 1798.), 1804. – 1806.
 Franjo Tomašić (1815. – 1831.)
 Wenzeslaus Lilienberg Water (1831. – 1841.)
 Ivan August Turszky (1841. – 1848.)
 Franz Ludwig von Welden (1848.)
 Josip Jelačić (1848. – 1859.)
 Lazar Mamula (1859. – 1865.)
 Franjo Filipović (1865. – 1868.)
 Johann Wagner (1868. – 1869.)
 Gottfried Auersperg (1869.)
 Julius Fluk von Leidenkron (1869. – 1870.)
 Gabrijel Rodić (1870. – 1881.)
 Stjepan Jovanović (1882. – 1885.)
 Ludovik Cornaro (1885. – 1886.)
 Dragutin Blažeković (1886. – 1890.)
 Emil David von Rhonfeld (1890. – 1902.)
 Erasmus Handel (1902. – 1905.)
 Niko Nardelli (1905. – 1911.)
 Mario Attems (1911. – 1918.)

 Shih edhe 
 Iliriku
 Dalmacia
 Dalmacia romake

 Literatura 

 Referime 

Kategoria:Historia e Dalmacisë
Kategoria:Vende të mëparshme në Ballkan
Kategoria:Austro-Hungari
Kategoria:Mbretëria e Dalmacisë