Arthur Wellesley, Duka i Parë i Uellingtonit

Arthur Wellesley, Duka i parë i Uellingtonit, KG, GCB, GCH, PC, FRS (1 maj 1769 - 14 shtator 1852) ishte një ushtar anglo-irlandez dhe burrë shteti konservator, i cili ishte një nga figurat kryesore ushtarake dhe politike të Britanisë së shekullit të 19-të. , duke shërbyer dy herë si kryeministër i Mbretërisë së Bashkuar. Ai është ndër komandantët që fituan dhe i dhanë fund Luftërave Napoleonike kur Koalicioni i Shtatë mundi Napoleonin në Betejën e Waterloos në 1815.

Wellesley lindi në Dublin në Ascendancën Protestante në Irlandë. Ai u caktua si flamurtar në Ushtrinë Britanike në 1787, duke shërbyer në Irlandë si ndihmës-de-kamp i dy zotërinjve të njëpasnjëshëm toger të Irlandës. Ai u zgjodh gjithashtu si anëtar i Parlamentit në Dhomën e Komunave irlandeze. Ai ishte një kolonel në 1796 dhe pa aksion në Holandë dhe në Indi, ku ai luftoi në Luftën e Katërt Anglo-Mysore në Betejën e Seringapatam. Ai u emërua guvernator i Seringapatam dhe Mysore në 1799 dhe, si gjeneral-major i sapoemëruar, fitoi një fitore vendimtare mbi Konfederatën Maratha në Betejën e Assaye në 1803.

Wellesley u bë i njohur si gjeneral gjatë fushatës në Gadishullin e Luftërave Napoleonike dhe u promovua në gradën e marshallit të fushës pasi udhëhoqi forcat aleate drejt fitores kundër Perandorisë Franceze në Betejën e Vitorias në 1813. Pas mërgimit të Napoleonit në 1814, ai shërbeu si ambasador në Francë dhe iu dha një dukë. Gjatë Njëqind Ditëve në 1815, ai komandoi ushtrinë aleate e cila, së bashku me një ushtri prusiane nën drejtimin e marshallit Gebhard von Blücher, mundi Napoleonin në Waterloo. Rekordi i betejës së Wellington-it është shembullor; ai përfundimisht mori pjesë në rreth 60 beteja gjatë karrierës së tij ushtarake.

Wellington është i famshëm për stilin e tij mbrojtës adaptiv të luftës, duke rezultuar në disa fitore kundër forcave numerikisht superiore duke minimizuar humbjet e tij. Ai konsiderohet si një nga komandantët më të mëdhenj mbrojtës të të gjitha kohërave, dhe shumë nga taktikat dhe planet e tij të betejës studiohen ende në akademitë ushtarake në mbarë botën. Pas përfundimit të karrierës së tij aktive ushtarake, ai i rikthehet politikës. Ai ishte dy herë kryeministër britanik si anëtar i partisë konservatore nga 1828 në 1830 dhe për pak më pak se një muaj në 1834. Ai mbikëqyri miratimin e Aktit të Ndihmës Katolike Romake 1829, por kundërshtoi Aktin e Reformës 1832. Ai vazhdoi si një nga figurat kryesore në Dhomën e Lordëve deri në pensionimin e tij dhe mbeti Komandant i Përgjithshëm i Ushtrisë Britanike deri në vdekjen e tij.

 Shiko edhe 

 Referime 

Kategoria:Personalitete
Kategoria:Anglezë
Kategoria:Irlandezë