Çatalli

Çatajt janë dhëmbë të përparmë të zgjatur, në rritje të vazhdueshme që dalin shumë përtej gojës së disa llojeve të gjitarëve. Ata janë më së shpeshti dhëmbët e qenit, si me derrat dhe trikekët, ose, në rastin e elefantëve, dhëmbët e përparme. Çatajt ndajnë karakteristika të përbashkëta të tilla si pozicioni jashtë-oral, modeli i rritjes, përbërja dhe struktura, dhe mungesa e kontributit në gëlltitje. Çatajt mendohet se janë përshtatur me mjediset ekstra-gojore, si të thata ose ujore ose arktike. Në shumicën e specieve të dhëmbëzuara, si meshkujt ashtu edhe femrat kanë tufa, megjithëse meshkujt janë më të mëdhenj. Shumica e gjitarëve me dhëmbë kanë një palë prej tyre që rriten nga të dyja anët e gojës. Çatajt janë përgjithësisht të lakuara dhe kanë një sipërfaqe të lëmuar dhe të vazhdueshme. Tufa e vetme spirale e narvalit, e cila zakonisht rritet nga e majta e gojës dhe është e pranishme vetëm tek mashkulli, është një përjashtim nga tiparet tipike të tymave të përshkruara më sipër. Rritja e vazhdueshme e tymave mundësohet nga indet formuese në hapjet apikale të rrënjëve të dhëmbëve. Përpara gjuetisë së tepërt dhe përhapjes së tregtisë së fildishit, strofkat e elefantit që peshonin mbi 90 kg (200 lb) nuk ishin të rralla, megjithëse sot është e rrallë të shihni ndonjë mbi 45 kg (100 lb).

Funksioni
Çatajt kanë një shumëllojshmëri të përdorimeve në varësi të kafshës. Shfaqjet shoqërore të dominimit, veçanërisht tek meshkujt, janë të zakonshme, siç është përdorimi i tyre në mbrojtje kundër sulmuesve. Elefantët përdorin tushat e tyre si mjete gërmimi dhe të mërzitshëm. Trikekët përdorin çatajt e tyre për të kapur akullin dhe për të tërhequr mbi akull. Është sugjeruar që struktura e tuskut ka evoluar për të qenë e pajtueshme me mjedise ekstra-gojore.

 Referime 

Kategoria:Anatomi e gjitarëve
Kategoria:Prodhimi i kockave