Kapi Agha

Kapi Aga (turqisht: Kapı ağası, "Agha i Portës"), i quajtur zyrtarisht Agha i Portës së Lumturisë (Bâbüssaâde ağası), ishte kreu i shërbëtorëve eunukë të seraglios osman deri në fund të shekullit të 16-të, kur ky postin e mori Këzllar-Aga. Në ballafaqim me zyrën e fundit, i njohur gjithashtu si Shefi Eunuku i Zi, pasi mbajtësit e tij ishin marrë nga skllevër afrikanë të zinj, Kapi Agha njihet gjithashtu si Eunuku i Bardhë.

 Historia dhe funksionet 
Siç nënkupton titulli i tij, Kapi Agha kontrollonte Portën e Lumturisë që ndante Oborrin e Jashtëm (Birûn, ku kryheshin punët e shtetit), nga Gjykata e Brendshme (Enderûn) dhe apartamentet private të Sulltanit në Pallatin Topkapı. Aga zinte një zyrë në të djathtë të portës dhe kishte për detyrë të kontrollonte hyrjen në oborrin e brendshëm dhe t'ua transmetonte urdhrat e Sulltanit zyrtarëve të tij, duke e bërë atë, sipas fjalëve të osmanistit Halil İnalcık "ndërmjetësin e vetëm midis Sulltanit. dhe bota jashtë Pallatit”. Detyrat e Kapi Agës dhe eunukëve të tij të bardhë përfshinin gjithashtu drejtimin e Shkollës së Pallatit për page e pallatit, të diplomuarit e së cilës më pas u bënë elita administrative e Perandorisë. "Xhamia e Agave" (Ağalar Camii) në Pallatin Topkapı u ndërtua për përdorim nga Kapi Aga dhe eunukët e tij.

Zyra e Kapi Agës ishte një post me ndikim, mbajtësi u bë një këshilltar i ngushtë i Sulltanit dhe mund të luante një rol vendimtar në trashëgiminë perandorake. Mbajtësit mbanin gradën e vezirit dhe kishin përparësi vetëm pas Vezirit të Madh dhe Shejhul Islamit. Në kulmin e tij në shekujt 15 dhe 16, Kapi Aga rivalizoi Vezirin e Madh për nga rëndësia. Megjithatë, dhe në ndryshim nga analogët e tij në shtetet e tjera islame, që zakonisht shënohen me variante të titullit haxhib, mbajtësit e postit nuk e zgjeruan kurrë fuqinë e tyre në atë masë sa të mund të rivalizonin atë të Sulltanit. Ndryshe nga homologët e tyre, Kapi Agas nuk kontrollonin as aparatin administrativ, i cili mbeti fort në duart e Vezirit të Madh, as trupat e pallatit, të cilat u vunë nën komandën e një zyrtari tjetër, Aga e jeniçerëve, i cili gjithashtu mori rreth pesë. sa herë paga ditore e Kapi Agës prej 100 akçe. Megjithatë, shumë Kapi Aga vazhduan të merrnin qeveritë kryesore provinciale (shpesh dallohen me epitetin hadım, "eunuk", në karrierën e tyre të mëvonshme) dhe disa konsiderohen nga historianët modernë ndër shtetarët më të mëdhenj osmanë të periudhës.

Posti arriti kulmin e tij në mbretërimin e Sulejmanit të Madhërishëm (1520–1566), kur mbajtësit e tij u bënë kujdestarë të fondacioneve bamirëse dhe vakufeve (vakifeve) të përcaktuara për mirëmbajtjen e dy qyteteve të shenjta (Haramejn) të Islamit, Mekës dhe Medinës dhe mbi shtatëdhjetë xhami të mëdha. Gjatë kësaj kohe, mbajtësit e detyrës u angazhuan në rivalitet të hapur me vezirët e mëdhenj për kontrollin e punëve shtetërore. Megjithatë, menjëherë pas kësaj, me ndikimin e grave të Haremit Perandorak, Kapi Aga u eklipsua nga Kizlar Agha, i cili mbikëqyrte haremin. Kizlar Aga u bë i pavarur nga Kapi Aga në 1587, mori kontrollin e Haramejnit dhe shpejt u ngrit për t'u bërë zyrtari i lartë i pallatit. Goditja përfundimtare ndaj autoritetit të zyrës erdhi në vitin 1704, kur fuqitë e saj të mbetura iu transferuan Silahdar Agës. Pozicioni i Kapi Agës mbijetoi, por më pas nuk kishte asnjë rëndësi.

 Sources 



 Referime 

Kategoria:Tituj osmanë
Kategoria:Fjalë dhe shprehje turke