Parimet kryesore të Ataturkut

Parimet e Ataturkut përbëhet nga gjashtë parimet që përcaktojnë politikat pragmatike të presidentit të parë të Turqisë, Mustafa Kemal Atatürk, të cilat ai i vuri në fuqi nën administrimin e tij. Këto parime u bënë shtyllat themelore të Partisë Republikane Popullore, partia themeluese dhe e vetme e vendit, më 13 maj 1935. Më vonë, parimet iu shtuan Kushtetutës 1924 me një ligj të miratuar në vitin 1937 dhe kështu u bënë ideologjia kombëtare e Turqisë me këtë praktikë.

 Parimet themelore 
 Republikanizmi 
Republika është një formë demokracie dhe është një regjim në të cilin njerëzit kanë fjalën e tyre në administratë. Republikanizëm (turqisht: Cumhuriyetçilik), nga ana tjetër, nënkupton praninë e Republikës në administratën shtetërore.

Pikëpamja e Ataturkut për republikanizmin: "Administrata më e përshtatshme për karakterin dhe zakonet e kombit turk".

Administrata republikane i është shtuar kushtetutës turke që nga viti 1923 dhe është neni i parë i kushtetutës. Në nenin e dytë të kushtetutës shprehen karakteristikat e republikës dhe janë: “Turqia është një shtet ligjor demokratik, laik dhe social, respektues i të drejtave të njeriut, besnik ndaj nacionalizmit të Ataturkut.

Ataturku miratoi një republikë demokratike në Turqi. Lidhur me këtë, ai tha se “forma e plotë dhe më e dukshme e demokracisë është republika”. Në të njëjtën kohë, Atatürk ia besoi republikën rinisë turke dhe u përpoq të siguronte që vendi të ishte në rinovim, industrializim dhe modernizim të vazhdueshëm.

 Zhvillimi i parimeve 
Ali Suavi, Namik Qemal dhe osmanët e rinj të tjerë kërkuan një regjim që do të kufizonte autoritetin e sulltanit, veçanërisht me ndikimin e revolucioneve amerikane dhe franceze. Sidomos gjatë sundimit të Abdul Hamidit II, në të cilin pikëpamjet e filozofëve francezë u përhapën gjerësisht në mesin e turqve të rinj. Pjesë e këtij formacioni ishte edhe Ataturku. Megjithatë, ideja e reformës nuk shkoi përtej idesë së një monarkie kushtetuese deri në Atatürk.

Ishte veçanërisht e mundur që ideja e një republike të gjente mundësinë të zhvillohej në periudhën pas Luftës së Parë Botërore. Pas luftës, perandoritë si Rusia, Gjermania dhe Austria u zëvendësuan nga regjimet republikane. Në vitin 1918, Azerbajxhani u krijua si republika e parë me shumicë muslimane. Popuj të tjerë muslimanë në Rusi u deklaruan gjithashtu republika. Kështu, ideja e një republike u përhap në të gjithë Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut.

Nuk dihet saktësisht se kur Ataturku filloi të planifikonte projektin e krijimit të një republike. Nga ana tjetër, duke parë raportet e takimeve nacionaliste të vitit 1919, mund të thuhet se lufta për pavarësi është ndikuar nga idetë republikane të Ataturkut që në fillim.Paul Dumont (1999). Kemalist İdeolojinin Kökenleri. Jacob M. Landau (Yay. Haz.) (1999). Atatürk ve Türkiye'nin Modernleşmesi, İstanbul: Sarmal, ISBN 975-8304-18-6 (s. 49-72) içinde. s.53. Megjithatë, për shkak të besnikërisë së fortë ndaj sulltanatit dhe kalifatit, Ataturku dhe ata që mendonin si ai duhej të prisnin për të realizuar idetë e tyre. Republika u shpall gati një vit pas shfuqizimit të sulltanatit.

 Nacionalizmi 
Sipas Ataturkut, kombi është: Një bashkësi njerëzish që kanë jetuar së bashku në të kaluarën, që kanë besimin dhe vendimin për të jetuar së bashku në të ardhmen, që kanë të njëjtin atdhe dhe që kanë një unitet gjuhësor, kulture dhe emocionesh. Pikëpamja e Ataturkut mbi nacionalizmin është një nacionalizëm qytetar patriotik, i cili bazohet në përkufizimin e kombit në qytetarinë dhe vlerat e larta të identitetit, pavarësisht nga feja dhe raca.

Në nenin 66 të Kushtetutës së vitit 1982, i cili pasqyron nacionalizmin e Ataturkut, "Çdokush që është i lidhur me shtetin turk nga shtetësia është turk." Në librin e tij Informacioni Civil për Qytetarët, Ataturku e përkufizoi kombin si "Populli i Turqisë që themeloi Republikën Turke quhet kombi turk”.

 Shih edhe 
 Tre Parimet e Popullit
 Pancasila
 Sovraniteti i takon pa kushte Popullit
 Sa i lumtur është ai që thotë se jam turk

 Referime 

Kategoria:Mustafa Qemal Ataturku