Kongresi Botëror i Bektashinjve

Kongresi Botëror i Bektashinjve i quajtur më parë, sidomos para viteve 1990 Kongresi Kombëtar i Bektashinjve, është një konferencë gjatë së cilës anëtarët drejtues të Urdhrit Bektashi marrin vendime të rëndësishme. Kongresi Botëror i Bektashinjëve që nga viti 1921 mbahet në Shqipëri.

Që nga viti 1945, Kongresi Kombëtar i Bektashinjve mbahet ekskluzivisht në Selinë Botërore të Bektashinjve në Tiranë. Hendeku më i gjatë midis dy kongreseve zgjati nga viti 1950 deri në vitin 1993, kur kongreset nuk mund të mbaheshin gjatë sundimit komunist në Shqipëri. 
parapamje|Kryegjyshata Botërore Bektashiane

 Lista e Kongreseve 
 Përmbledhje 
Një përmbledhje e kongreseve është dhënë më poshtë. 
Nr. Kongresi Data Vendndodhja Shënime 1 Kongresi i Parë Kombëtar i Bektashinjve 14–17 janar 1921 Teqeja e Prishtës në rajonin e Skraparit U përvetësua emri Komuniteti Bektashian (Bashkësia Bektashiane). 2 Kongresi i Dytë Kombëtar i Bektashinjve 8–9 korrik 1924 Gjirokastër 3 Kongresi i Tretë Kombëtar i Bektashinjve 23 shtator 1929 Teqeja e Turanit pranë Korçës Bektashinjtë e deklaruan veten si një bashkësi fetare autonome nga bashkësitë e tjera islame. 4 Kongresi i Katërt Kombëtar i Bektashinjve 5 maj 1945 Tiranë Xhafer Sadiku Dede u bë Kryegjysh (ose Dedebaba ), dhe sekretar i përgjithshëm u bë Baba Faja Martaneshi, bashkëpunëtore e komunizmit. 5 Kongresi i Pestë Kombëtar i Bektashinjve 16 prill 1950 Tiranë 6 Kongresi i Gjashtë Kombëtar i Bektashinjve 19–20 korrik 1993 Tiranë 7 Kongresi i Shtatë Kombëtar i Bektashinjve 23–24 shtator 2000 Tiranë 8 Kongresi i Tetë Kombëtar i Bektashinjve 21 shtator 2005 Tiranë 9 Kongresi i Nëntë Kombëtar i Bektashinjve 6 korrik 2009 Tiranë

 Kongresi I 
Kongresi i Parë Kombëtar i Bektashinjve u mbajt më 14–17 janar 1921 në Teqenë e Prishtës në rajonin e Skraparit. Në këtë Kongres u përvetësua emri Komuniteti Bektashian (Bashkësia Bektashiane). Të pranishmit deklaruan gjithashtu se bektashinjtë ishin komuniteti i parë fetar në Shqipëri që ishte i lirë nga dominimi i huaj, duke prishur kështu marrëdhëniet me bektashinjtë në Turqi. Kamber Ali dhe Ali Baba i Tomorrit (Baba Ali Tomorri) ndihmuan në organizimin e kongresit. 

Krerët bektashinj që morën pjesë në Kongresin e I-rë përfshinin:

 Baba Ali Tomorri
 Abaz Hilmi Dedej
 Ali Kamber Prishta
 Baba Selim Gjirokastra (Sulejman bej Delvina) i Teqesë Hajdërije të Gjirokastrës (1884 - 1932), përfaqësues i qeverisë së re shqiptare
 Baba Ahmet Turani (1854–1928), Kryetar i Kongresit
 Fehim Zavalani

Në Kongresin e I-rë, përfaqësues nga teqetë vendase përfshinin: 
Përfaqësuesi Teqeja e përfaqësuar Baba Meleq Teqeja e Alipostivanit Baba Mestan Teqeja e Backës Baba Xhafer Teqeja e Brerimës apo e Gjerbës Baba Rakip Teqeja e Drizarit Baba Mustafa Teqeja e Frashërit Baba Murat Teqeja e Gllavës Baba Sulejman Teqeja e Kiçokut Baba Shaban Teqeja e Komarit Baba Kasem Teqeja e Koshtanit Baba Hasa Teqeja e Krahës Baba Selim Teqeja e Kreshovës Baba Ahmet Teqeja e Kuçit, Devoll Baba Islami Teqeja e Kuçit, Skrapar Baba Hasan Teqeja e Memaliajt Baba Ahmet Teqeja e Osmënzezës Baba Muharrem Teqeja e Baba Muharremit në Plashnik Baba Ramadan Teqeja e Qatromit Baba Abaz Malaj Teqeja e Rabijes Baba Halim Teqeja e Therepelit Baba Bektash Teqeja e Vrëpskës

 Kongresi i 2-të 
Kongresi i Dytë Kombëtar i Bektashinjve u mbajt më 8–9 korrik 1924 në Teqenë e Hajdërijes (e njohur edhe si teqeja e Haxhi Baba Sulejmanit) në Gjirokastër. Kryetar i Kongresit ishte Baba Ahmet Turani, ndërsa sekretar i përgjithshëm i kongresit Rexheb Baba i Gjirokastrës (1901–1995). Në vazhdën e reformave të Ataturkut, Bektashinjët e Turqisë filluan të konsiderojnë transferimin e selisë së tyre botërore në Shqipëri dhe vendosën që ceremonitë fetare të mund të kryheshin në shqip ose në turqisht. Bektashinjtë në Kongresin e 2-të shpallën edhe ndarjen zyrtare nga komuniteti sunit në Shqipëri. Gjatë Kongresit të 2-të, të pranishmit vendosën që laikëve t'u predikohen dhe t'u mësohen në gjuhën e tyre amtare, si shqipja ose gjuhë të tjera vendase.

Krerët bektashinj që morën pjesë në Kongresin e 2-të përfshinin: 

 Baba Selim Gjirokastra
 Baba Ali Kamber Prishta
 Baba Ahmet Turani
 Baba Xhaferr Sadiku
 Baba Abaz Hilmiu

 Kongresi i 3-të 
Pas eksodit të Urdhrit Bektashi në Shqipëri nga Republika e sapoformuar e Turqisë, kur Reformat e Ataturkut ndaluan të gjitha urdhrat e dervishëve në vitin 1925, Kongresi i Tretë Kombëtar i Bektashinjve u mbajt më 23 shtator 1929 në Teqenë e Turanit afër Korçës. Në krye të kongresit ishte Baba Zylfo i Melçanit. Në Kongres, Bektashinjtë u deklaruan si një bashkësi fetare autonome nga bashkësitë e tjera islame. Ata shpallën edhe themelimin e Kryegjyshitt dhe se Kryegjyshata Botërore Bektashiane do të ishte selia e re e tyre në Tiranë. 

Krerët bektashinjë që morën pjesë në Kongresin e 3-të përfshinin Sali Njaziu dhe Abaz Hilmiu. Kryetar i Kongresit ishte Kamber Aliu dhe organizimin e kongresit e ndihmoi edhe Ali Baba i Tomorrit. 

 Kongresi i 4-të 
Kongresi i Katërt Kombëtar i Bektashinjve u mbajt më 5 maj 1945 në Selinë Botërore të Bektashinjve në Tiranë. Xhafer Sadiku Dede u bë Kryegjysh (ose Dedebaba) i komunitetit bektashi, dhe sekretar i përgjithshëm i kongresit u emërua Baba Faja Martaneshi, bashkëpunëtor i komunistëve. Një nga sekretarët e kongresit ishte edhe Dede Rustem Melçani, kreu i Teqesë së Melçanit.
Krerët bektashinj që morën pjesë në Kongresin e 4-të ishin Abaz Hilmiu dhe Xhafer Sadiku. Meqenëse kleriku konservator Abaz Hilmiu nuk i mbështeti reformat liberale të propozuara nga komunistët, Xhafer Sadiku, i cili kishte luftuar me luftëtarët prokomunistë gjatë Luftës së Dytë Botërore, në vend të kësaj u emërua nga komunistët për të kryesuar kongresin. 

 Kongresi i 5-të 
Kongresi i Pestë Kombëtar i Bektashinjve u mbajt më 16 Prill 1950 në Selinë Botërore të Bektashinjve në Tiranë . Ky ishte kongresi i fundit që u mbajt gjatë periudhës së Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë.

Liderët bektashinë që morën pjesë në Kongresin e 5-të përfshinin Ahmet Myftarin dhe Ibrahim Hasnaj (Sekretari i Përgjithshëm i Kryegjyshatës ose Sekretari i Përgjithshëm).

 Kongresi i 6-të 
Kongresi i Gjashtë u mbajt më 19–20 korrik 1993 në Selinë Botërore të Bektashinjve në Tiranë. Ky ishte Kongresi i parë i mbajtur që nga rënia e komunizmit në Shqipëri. Në kongres Kryegjysh i komunitetit bektashi u zgjodh Reshat Bardhi. 

Pjesëmarrës të rëndësishëm të Kongresit të 5-të ishin:

 Baba Rexhebi
 Tomorr Aliko (Sekretari i Përgjithshëm i Kryegjyshatës ose Sekretari i Përgjithshëm)
 Hirësia e tij Aanastas Janullatos
 Hafiz Sabri Koçi (Kryetar i Komunitetit Myslyman ose "Kryetari i Bashkësisë Islame")
 Imzot Rrok Mirdita
 Dede Reshat Bardhi
 Nënë Tereza 

 Kongresi i 7-të 
Kongresi i Shtatë Botëror i Bektashinjve u mbajt më 23–24 shtator 2000 në Selinë Botërore të Bektashinjve në Tiranë.

Dede Reshat Bardhi kryesoi Kongresin e 7-të. Shumë tema iu kushtuan krijimit të marrëdhënieve të reja midis komunitetit bektashi dhe komuniteteve të tjera myslimane si Alevitë.

 Kongresi i 8-të 
Kongresi i Tetë Botëror i Bektashinjve u mbajt më 21 shtator 2005 në Selinë Botërore të Bektashinjve në Tiranë.

Krerët bektashinj që morën pjesë në Kongresin e 8-të ishin Baba Edmond Brahimaj dhe Dede Reshat Bardhi.

 Kongresi i 9-të 
Kongresi i Nëntë Botëror i Bektashinjve u mbajt më 6 korrik 2009 në Selinë Botërore të Bektashinjve në Tiranë.

 Shiko gjithashtu 
 Bektashizmi
 Feja në Shqipëri
 Nevruzi në Shqipëri
 Kryegjyshata Botërore Bektashiane

 Lidhje të jashtme 
 Kongreset Bektashiane (në shqip)

 Referime 

Kategoria:Bektashi
Kategoria:Feja në Shqipëri
Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara