Pashallëku i Bosnjës

Ejaleti i BosnjësThe English Cyclopaedia: Geography nga Charles Knight (turqishtja osmane: ایالت بوسنه, Eyālet-i Bōsnâ; turqisht: Bosna Eyaleti; serbokroatishtja: Bosanski pašaluk), ishte një ejalet (ndarje administrative) e Perandorisë Osmane, e bazuar kryesisht në territorin e shtetit të sotëm të Bosnjës dhe Hercegovinës. Para Luftës së Madhe Turke, ajo kishte përfshirë gjithashtu pjesën më të madhe të Sllavonisë, Likës dhe Dalmacisë në Kroacinë e sotme.

 Prapavija 
Pas ekzekutimit të Mbretit Stefan Tomasheviq në vitin 1463, pjesa qendrore e Mbretërisë së Bosnjës u shndërrua në sanxhakun e Bosnjës. Dukati i Hercegovinës u shtua në vitin 1483.

 Historia 
 Themelimi 
Në vitin 1580, Ferhad Pashë Sokoloviq u bë guvernatori i parë i Ejaletit të Bosnjës, si bejlerbej (i referuar edhe si "pasha"). Ejaleti (ose Pashallëku) i Bosnjës përfshinte sanxhakun e Bosnjës (krahinën qendrore), Sanxhakun e Hercegovinës, Sanxhakun e Vuçiternës, Sanxhakun e Prizrenit, Sanxhakun e Klisit, Sanxhakun e Krkës dhe Sanxhakun e Pakracit.
parapamje|Ejaleti i Bosnjës më 1609|204x204px

Luftërat osmane në Evropë vazhduan gjatë gjithë periudhës dhe provinca arriti kulmin e saj territorial në 1683.

 Rënia 
Lufta e Madhe Turke që përfundoi me disfatën osmane në vitin 1699 çoi në një rënie të ndjeshme të territorit të Ejaletit, duke humbur të gjithë sanxhakët sllavonian ("Požeški sandžak" dhe "Pakrački sandžak"), sanxhakun e Likës dhe pjesë të mëdha të dalmatëve. bregdeti nga sanxhakët e Klisës dhe Hercegovinës. Ejaleti humbi tre sanxhaqe dhe shtypi një (sanxhakun e Bihaqit): pas Traktatit të Karlowitz, provinca u zvogëlua në katër sanxhakë (tre prej tyre gjithashtu u zvogëluan në madhësi) dhe dymbëdhjetë kapitane. Para Traktatit të Passarowitz, u formuan 28 kapitane të tjera ushtarake, më shumë se gjysma e tyre përgjatë kufirit. Ky lloj administrimi intensiv ushtarak korrespondonte me kufirin ushtarak austriak në anën tjetër të të njëjtit kufi. Më 1703 selia e pashait u zhvendos nga Sarajeva në Travnik, sepse Sarajeva ishte shkatërruar nga zjarri në luftë; nuk do të zhvendosej prapa deri në 1850. nga Mladen Klemenčić

 Kryengritja e Bosnjës 

250px|parapamje|Husein Gradashçeviq u shpall guvernator i Ejaletit të Bosnjës në vitin 1831 dhe u rebelua kundër osmanëve në një përpjekje për të siguruar pavarësinë e Bosnjës.
parapamje|218x218px|Harta e Ejaletit të Bosnjës në vitin 1609 me sanxhakët e saj.

Në fillim të shekullit të 19-të, Bosnja ishte një nga krahinat më pak të zhvilluara dhe më autonome të Perandorisë. nga Mitja Velikonja Në vitin 1831, kapudani boshnjak Husein Gradashçeviq, pasi u takua në Tuzlla me aristokratët boshnjakë nga 20 janari deri më 5 shkurt për përgatitjet, më në fund pushtoi Travnikun, duke kërkuar autonomi dhe fundin e reformave ushtarake në Bosnje. Përfundimisht, duke shfrytëzuar rivalitetet mes bejlerëve dhe kapudanëve, veziri i madh ia doli të shkëputë forcat hercegovinase, të udhëhequra nga Ali Pasha Rizvanbegoviq, nga ato të Gradashçeviqit. Revolta u shtyp dhe në vitin 1833 u krijua një ejalet i ri i Hercegovinës nga pjesa jugore e ejaletit të Bosnjës dhe iu dha Ali Pashë Rizvanbegoviqit si shpërblim për kontributin e tij në shtypjen e kryengritjes. By Gábor Ágoston, Bruce Alan Masters Ky ent i ri zgjati vetëm disa vite: pas vdekjes së Rizvanbegoviqit, ai u riintegrua në ejaletin e Bosnjës.

Ishte një nga krahinat e para osmane që u bë një vilajet pas një reforme administrative në 1865, dhe deri në vitin 1867 ishte reformuar në Vilajetin e Bosnjës.

 Referime 

Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara më 1580
Kategoria:Shtete dhe territore të shpërbëra më 1867
Bosnja
Kategoria:Historia e Bosnjës dhe Hercegovinës