Tivati

Tivati është një qytezë bregdetare në jugperëndim të Malit të Zi, i vendosur në Gjirin e Kotorrit. Sipas regjistrimit të vitit 2011, popullsia e saj ishte 9367 banorë. Moststat, zvanični rezultati popisa, 2011 Tivat është qendra e komunës së Tivatit, e cila është komuna më e vogël për nga zona në Mal të Zi.

 Emri 
Në gjuhën malazeze qyteti njihet si Tivat (Тиват); në italisht dhe gjuhën veneciane si Teodo ; Emri i qytetit rrjedh ose nga emri i mbretëreshës ilire Teuta e cila sundoi rajonin në shekullin III para Krishtit, ose nga fjala greke "Θείοδος" ( Theiodos që do të thotë "rruga e Zotit").

 Historiku 
Sipas legjendës, Tivat si emërtim rrjedh nga mbretëresha ilire Teuta .  Teuta kishte një vendbanim në Rhizon dhe një rezidencë verore midis kishës së Shën Rokut në Donja Lastva dhe Selanovës. Emri mund të vijë edhe nga emrat e shenjtorëve të vjetër të krishterë: Shën Theodulus, Theodosi ose Theodotus . Përveç emrit popullor Theudo, një shprehje latine Latus Tiuveti vjen nga shekulli XVI. Më në fund, emri mund të vijë nga fjala kelte "touto", qytet. Vendet arkeologjike dëshmojnë se zona ka qenë e banuar që në lashtësi, me vendbanime ilire, greke dhe romake. Varret dhe gurët e varreve nga periudha romake u zbuluan në Lastva dhe Opatovo.

Tivati, qyteti më i ri në zonën e Bokës u krijua në pllajën në fund të Vrmacit. Sipas arkivave të Kotorrit ( Cattaro ) shprehjet, Teude, Theode dhe Theudo janë përdorur për këtë vendbanim që në shekullin XIV. Gjatë mesjetës, tokat pjellore të zonës i përkisnin kryesisht aristokratëve të Cattaro, Prčanj dhe Dobrota . Aty ndodheshin prona, kështjella dhe shtëpi, si dhe kisha kolektive e Shën Antonit që daton nga viti 1373. Një pjesë e kësaj trashëgimie, e cila ishte pronë e familjes së pasur Buća, është një shtëpi historike e cila sot strehon muzetë dhe galeritë e Tivatit. Rezidenca e mitropolitit të peshkopatës së Zetës është ndërtuar nga shekulli XIII deri në shekullin XV në ishullin Prevlaka. Tivati, i njohur si Teodo në gjuhënveneciane, ishte nën Republikën e Venecias si pjesë e Shqipërisë së Venedikut nga viti 1420 deri në vitin 1797. Në ato shekuj Teodo gëzonte një zhvillim ekonomik që tërhoqi shumë refugjatë serbë nga zonat e kontrolluara nga osmanët. Disa ndërtesa të stilit venecian janë ende në këmbë.

 Popullsia 
Në vitin 1981 komuna kishte një popullsi prej 9,315 banorësh:
 2876 kroatë
 2831 malazez
 2384 jugosllavë
 850 serbë
 129 shqiptarë
 155 të tjerë

Në vitin 1991 komuna kishte një popullsi prej 11,404 banorësh:
 3,809 malazezë ( 33.4% )
 2663 kroatë ( 23.35% )
 2,346 jugosllavë ( 20.57% )
 1724 serbë ( 15.11% )
 219 myslimanë etnikë ( 1.92% )
 485 të tjerë ( 4,27% )

Në vitin 2011 komuna kishte një popullsi prej 14,031 banorësh: http://www.monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf
 4666 malazezë ( 33.25% )
 4,435 serbë ( 31.61% )
 2,304 kroatë ( 16.42% )
 2626 të tjerë/të padeklaruar ( 18,71% )

 Shih edhe 
 Tivari
 Ulqini
 Tivari i Vjetër
 Gryka e Kotorrit
 Ulqini i Vjetër (ishull)

 Literatura 
 Calabrese M., Mola di Bari: colori suoni memorie di Puglia, Laterza, Bari, 1987.

 Referime 

Kategoria:Tivati