Sepsisi

Sepsis është një gjendje kërcënuese për jetën që shfaqet kur përgjigja e trupit ndaj infeksionit shkakton dëmtim të indeve dhe organeve të tij.  Kjo fazë fillestare pasohet nga shtypja e sistemit imunitar.  Shenjat dhe simptomat më të zakonshme përfshijnë temperaturën, shtimin e rrahjeve të zemrës, shtimin e ritmit të frymëmarrjes dhe konfuzionin.  Po ashtu, mund të ketë edhe simptoma që lidhen me një infeksion specifik, të tilla si kolla e lidhur me pneumoninë, ose urinimi i dhimbshëm i lidhur me infeksionin e veshkave.  Të rinjtë, të moshuarit dhe individët me sistem imunitar të dobësuar mund të mos shfaqin simptoma të një infeksioni specifik dhe në vend të pranisë së etheve, temperatura e trupit mund të jetë e ulët ose normale.  Sepsis i shkallës së rëndë është sepsis që shkakton funksion të dobët të organeve ose rrjedhje të dobët të gjakut.  Presioni i ulët i gjakut, niveli i lartë i acidit laktik në gjak apo sasia e vogël e urinës mund të jenë tregues të një rrjedhjeje të dobët të gjakut.  Shoku septik është presioni i ulët i gjakut për shkak të sepsis që nuk përmirësohet pas zëvendësimit të lëngjeve. 

Sepsis është një përgjigje imunitare inflamatore e nxitur nga një infeksion.  Infeksionet bakteriale janë shkaku më i zakonshëm, por infeksionet kërpudhore, virale dhe protozoare mund të çojnë gjithashtu në sepsis.  Vendndodhjet më të zakonshme për infeksionin primar përfshijnë mushkëritë, trurin, traktin urinar, lëkurën dhe organet e barkut.  Faktorët e rrezikut përfshijnë të qenit shumë i ri, moshën e madhe, sistemin e dobësuar imunitar nga kushte të tilla si kanceri ose diabeti, traumat e mëdha ose djegiet.  Më përpara, diagnoza e sepsis kërkonte praninë e të paktën dy kritereve të sindromës së përgjigjes inflamatore sistemike (SIRS) në mjedisin e infeksionit të supozuar.  Në vitin 2016, një rezultat i shkurtuar i vlerësimit të dështimit sekuencial të organeve (rezultati SOFA), i njohur si rezultati i shpejtë SOFA (qSOFA), zëvendësoi sistemin e diagnozës SIRS.  Kriteret e qSOFA për sepsis përfshijnë të paktën dy nga tre kriteret e mëposhtme: shtimin e shpeshtësisë së frymëmarrjes, ndryshimin e nivelit të vetëdijes dhe presionin e ulët të gjakut.  Udhëzimet e sepsis rekomandojnë marrjen e kulturave të gjakut përpara fillimit të antibiotikëve; megjithatë, diagnoza nuk kërkon që gjaku të jetë i infektuar.  Imazheria mjekësore është e dobishme kur kërkohet vendndodhja e mundshme e infeksionit.  Shkaqe të tjera të mundshme të shenjave dhe simptomave të ngjashme përfshijnë anafilaksinë, pamjaftueshmërinë e gjendrave mbiveshkore, vëllimin e ulët të gjakut, dështimin e zemrës dhe embolinë pulmonare. 

Sepsis kërkon trajtim të menjëhershëm me lëngje intravenoze dhe antimikrobikë.   Kujdesi i vazhdueshëm shpesh vazhdon në njësinë e kujdesit intensiv.  Nëse një provë e përshtatshme e zëvendësimit të lëngjeve nuk është e mjaftueshme për të ruajtur presionin e gjakut, atëherë bëhet i nevojshëm përdorimi i ilaçeve që rrisin presionin e gjakut.  Ventilimi mekanik dhe dializa mund të nevojiten për të mbështetur funksionin e mushkërive dhe të veshkave, respektivisht.  Një kateter venoz qendror dhe një kateter arterial mund të vendosen për të hyrë në qarkullimin e gjakut dhe për të udhëhequr trajtimin.  Matje të tjera të dobishme përfshijnë sasinë e gjakut të pompuar nga zemra në njësinë e kohës dhe saturimin me oksigjen të venës kava superiore.  Individët me sepsis kanë nevojë për masa parandaluese ndaj trombozës së venave të thella, ulcerave të stresit dhe ulcerave të presionit, përveç rasteve kur kushte të tjera nuk lejojnë ndërhyrje të tilla.  Disa njerëz mund të përfitojnë nga kontrolli rigoroz i niveleve të sheqerit në gjak nëpërmjet insulinës.  Përdorimi i kortikosteroideve është i diskutueshëm, ku disa vlerësime gjejnë përfitime,  e të tjera jo.

Ashpërsia e sëmundjes përcakton pjesërisht rezultatin.  Rreziku i vdekjes nga sepsis shkon deri në 30%, ndërkohë që për rastet e rënda me sepsis shkon deri në 50% dhe për shokun septik, 80%.  Sepsis preku rreth 49 milionë individë në vitin 2017, me 11 milionë vdekje (1 në 5 vdekje në mbarë botën).  Në botën e zhvilluar, afërsisht 0.2 deri në 3 individë në 1000 preken nga sepsis çdo vit, duke rezultuar në rreth një milion raste në vit në Shtetet e Bashkuara.   Përqindjet e sëmundjeve janë rritur.  Sepsis është më i zakonshëm tek meshkujt sesa tek femrat.  Përshkrimet e sepsis datojnë që nga koha e Hipokratit.  Termat "septicemia" dhe "helmimi i gjakut" janë përdorur në mënyra të ndryshme dhe nuk rekomandohen më.  

 Bibliografia 

Category:Translated from MDWiki