Balonë vëzhgimi

Një balonë vëzhgimi është një lloj balone që përdoret si një platformë ajrore për mbledhjen e inteligjencës dhe zbulimin e artilerisë. Përdorimi i balonave të vëzhgimit filloi gjatë Luftërave Revolucionare Franceze, duke arritur kulmin e tyre gjatë Luftës së Parë Botërore dhe ato vazhdojnë në përdorim të kufizuar edhe sot. Sinonimet përfshijnë balonë spiunazhi dhe balonë zbulimi.

Balonat ishin zarfe prej pëlhure të mbushura me gaz hidrogjeni, natyra e ndezshme e të cilave çoi në shkatërrimin e qindra balonave. Për të shmangur pasojat potencialisht të ndezshme të hidrogjenit, balonat e vëzhgimit pas Luftës së Parë Botërore shpesh mbusheshin me helium jo të ndezshëm.

Në mënyrë tipike, balonat lidheshin me një kabllo çeliku të lidhur me një çikrik që rrotullonte qesen me gaz në lartësinë e dëshiruar (zakonisht 1000-1500 metra) dhe e merrte atë në fund të një sesioni vëzhgimi.

Historia
parapamje|majtas|Beteja e Fleurus, 26 qershor 1794, pa përdorimin e parë ushtarak të një avioni (L'Entreprenant).
Përdorimi i parë ushtarak i balonave të vëzhgimit ishte nga Trupat Aerostatike Franceze gjatë Luftërave Revolucionare Franceze, herën e parë gjatë Betejës së Fleurus (1794). Balona më e vjetër e vëzhgimit e ruajtur, L'Intrépide, është ekspozuar në një muze të Vjenës. Ato u përdorën gjithashtu nga të dyja palët gjatë Luftës Civile Amerikane (1861–65) dhe vazhduan të përdoren gjatë Luftës Franko-Prusiane (1870–71). Balonat u vendosën për herë të parë nga Inxhinierët Mbretërorë të Ushtrisë Britanike gjatë ekspeditave në Bechuanaland më 1884 dhe Suakin më 1885. Ata u vendosën gjithashtu gjatë Luftës së Dytë Boer (1899–1902), ku u përdorën në vëzhgimin e artilerisë në Betejën e Magersfontein dhe gjatë Rrethimit të Ladysmith. Në Amerikën e Jugut, një balonë zbulimi u vendos nga Brazili në korrik 1867 gjatë Luftës së Paraguajit.

Lufta e Parë Botërore ishte pika më e lartë për përdorimin ushtarak të balonave të vëzhgimit, të cilat u vendosën gjerësisht nga të dyja palët. Artileria ishte zhvilluar deri në pikën ku ishte në gjendje të angazhonte objektiva përtej rrezes vizuale të një vëzhguesi me bazë tokësore. Pozicionimi i vëzhguesve të artilerisë në balona, përgjithësisht disa milje prapa vijës së frontit dhe në lartësi, i lejoi ata të shihnin objektivat në një rreze më të madhe se sa mund të ishin në tokë. Kjo i lejoi artilerisë të përfitonte nga shtrirja e saj e rritur.

Balonat e vëzhgimit gjithashtu luajtën një rol gjatë Luftës së Ftohtë; për shembull, Projekti Mogul përdori balona vëzhgimi në lartësi të mëdha për të monitoruar testet bërthamore sovjetike. Megjithatë, anijet më të rënda se ajri tani kryejnë shumicën dërrmuese të operacioneve. Aerostatët janë përdorur nga forcat ushtarake amerikane dhe të koalicionit në Irak dhe në Afganistan.

Zhvillimet në teknologjinë e zbulimit, të tilla si avionët e zbulimit, dhe përfundimisht satelitët spiun dhe dronët, i kanë bërë tani balonat e vëzhgimit kryesisht të vjetëruara.

Referime

Kategoria:Balona (aeronautikë)
Kategoria:Avionë zbulimi
Kategoria:Platforma të vëzhgimit të Tokës