Zhe (cirilike)

Zhe (Ж ж; shkrim dore: Ж ж ) është një shkronjë e shkrimit cirilik .

Zakonisht përfaqëson sibilantin retrofleks të shprehur  ( dëgjo ). Gjithashtu përdoret shpesh afër gërmës  Д për të përafruar tingullin e shkronjës latine J në anglisht  .

Zhe latinizohet me simbolet   ose    .

 Historia 
Nuk dihet se si ka është krijuar gërma  Zhe. Asnjë shkronjë e ngjashme nuk ekziston në greqisht, latinisht apo ndonjë alfabet tjetër të kohës, megjithëse ka disa ngjashmëri grafike me homologun e saj glagolitik Zhivete  (Image:15x15px) që përfaqëson të njëjtin tingull. Megjithatë, origjina e Zhivetës, si ajo e shumicës së gërmave glagolitike, është e paqartë. Një mundësi është që ajo të jetë formuar nga lidhaj e dy shkronjave hebraike Shin , e poshtme e përmbysur.  Zhe mund të rrjedhë gjithashtu nga shkronja koptike janjia ⟨Ϫϫ⟩, toeri që e mbështet edhe vlera fonetike ( janjia përfaqëson tingullin / d͡ʒ / në gjuhën kopte) dhe forma e shkronjës, të cilën homologia glagolitike Zhivete    ngjan më afër.

Mund të jetë një ligaturë, e formuar nga kombinimi i dy shkronjave "K" (njëra mbrapsht) që ndajnë një brinjë të përbashkët. 

Në alfabetin e hershëm cirilik emri i Zhe-së ishte живѣтє ( živěte ), që do të thotë "jetoni" (në mënyrën urdhërore).

Zhe nuk përdorej në sistemin numerik cirilik .

 Përdorimi 
Zhe-ja përdoret në alfabetet e të gjitha gjuhëve sllave që përdorin alfabetin cirilik, dhe në shumicën e gjuhëve josllave që përdorin këtë alfabet. Pozicioni në alfabet dhe tingulli i përfaqësuar nga shkronja ndryshojnë nga gjuha në gjuhë.
Gjuha Pozicioni në alfabet Tingulli i përfaqësuar Romanizimi bjelloruse 8  zh bullgare 7  zh maqedonase 8  ž ruse 8  zh serbe 8  ž ukrainase 9-të  zh Uzbekistanase (1940–1994) 8  ose  (vetëm në huazime ruse) j mongole 8  j Kirgize 8  j Dungan 8  r gjuhë të tjera josllave