Traktati i Londrës (1913)

Traktati i Londrës (1913) u nënshkrua më 30 maj pas Konferencës së Londrës 1912-1913. Ai trajtonte ndryshimet territoriale që dolën nga përfundimi i Luftës së Parë Ballkanike.  Konferenca e Londrës kishte përfunduar më 23 janar 1913, kur ndodhi grushti i shtetit osman i vitit 1913 dhe veziri i madh osman Kamil Pasha u detyrua të jepte dorëheqjen.  Udhëheqësi i grushtit të shtetit Enver Pasha e tërhoqi Perandorinë Osmane nga Konferenca dhe Traktati i Londrës u nënshkrua pa praninë e delegacionit osman. 

 Luftëtarët 
Luftëtarët ishin Lidhja Ballkanike që kishte dalë fitimtare (Serbia, Greqia, Bullgaria dhe Mali i Zi) dhe Perandoria Osmane si humbëse. Fuqitë e Mëdha përfaqësoheshin nga Mbretëria e Bashkuar, Gjermania, Rusia, Austro-Hungaria dhe Italia. Richard C. Hall, ed., War in the Balkans: An Encyclopedic History from the Fall of the Ottoman Empire to the Breakup of Yugoslavia (2014) pp 172–173. 

 Historia 
Luftimet kishin pushuar zyrtarisht më 2 dhjetor 1912, me përjashtim të Greqisë që nuk kishte marrë pjesë në armëpushimin e parë. Tre pika kryesore ishin në diskutim:

 statusi i territorit të Shqipërisë së sotme, pjesa dërrmuese e të cilit ishte pushtuar veçanërisht nga Serbia, por edhe rajone të vogla nga Mali i Zi dhe Greqia.
 statusi i sanxhakut të Novi Pazarit zyrtarisht nën mbrojtjen e Austro-Hungarisë që nga Traktati i Berlinit në 1878
 statusi i territoreve të tjera të marra nga aleatët: Kosova; Maqedonia; dhe Trakia

Traktati  u negociua në Londër në një konferencë ndërkombëtare që ishte hapur atje në dhjetor 1912, pas shpalljes së pavarësisë nga Shqipëria më 28 nëntor 1912.

Austro-Hungaria dhe Italia mbështetën fuqishëm krijimin e një Shqipërie të pavarur. Pjesërisht, kjo ishte në përputhje me politikën e mëparshme të Austro-Hungarisë për t'i rezistuar zgjerimit serb në Adriatik; Italia kishte synime në territor, të bëra realitet në vitin 1939. Rusia mbështeti Serbinë dhe Malin e Zi. Gjermania dhe Britania qëndruan neutrale. Balanca që ishte arritur midis anëtarëve të Lidhjes Ballkanike kishte qenë me supozimin se nuk do të formohej asnjë shtet shqiptar dhe se territori i mëvonshëm shqiptar do të ndahej mes tyre.

 Vendimet 
parapamje| Nënshkrimi i Traktatit të Paqes më 30 maj 1913
Vendimet e zbatuara nga Fuqitë e Mëdha ishin: 

 I gjithë territori evropian i Perandorisë Osmane në perëndim të vijës midis Enosit në Detin Egje dhe Midias në Detin e Zi iu dorëzua Lidhjes Ballkanike, përveç Shqipërisë.
 Lartmadhëria e tij Perandori i Osmanëve deklaron se ai u dorëzon Madhërive të tyre Sovranëve Aleatë ishullin e Kretës dhe se ai heq dorë në favor të tyre nga të gjitha të drejtat e sovranitetit dhe të gjitha të drejtat e tjera që zotëronte në atë ishull.
 Kufijtë e Shqipërisë dhe të gjitha çështjet e tjera lidhur me Shqipërinë do të zgjidheshin nga Fuqitë e Mëdha.

Megjithatë, ndarja e territoreve të dhëna Lidhjes Ballkanike nuk u zgjidh në Traktat dhe Serbia refuzoi të kryente ndarjen e rënë dakord me Bullgarinë në traktatin e tyre të marsit 1912. Si rezultat i pakënaqësisë bullgare me ndarjen de facto ushtarake të Maqedonisë, më 16 qershor 1913 shpërtheu Lufta e Dytë Ballkanike. Richard C. Hall,The Balkan Wars, 1912–1913 Bullgarët u mundën dhe osmanët arritën disa fitore në perëndim të linjës Enos-Midia. Një paqe përfundimtare u ra dakord në Traktatin e Bukureshtit më 12 gusht 1913. Një traktat i veçantë, Traktati i Kostandinopojës, u lidh midis bullgarëve dhe turqve, duke përcaktuar kryesisht kufijtë e sotëm midis dy vendeve.

 Perceptimet 
Përcaktimi i saktë i kufijve të shtetit shqiptar sipas Protokollit të Firences (17 dhjetor 1913) ishte shumë i papëlqyer nga popullsia greke e Shqipërisë së Jugut, e cila pas revoltës së tyre arriti të shpallte Republikën Autonome të Epirit të Veriut, u njoh ndërkombëtarisht si një rajon autonom brenda Shqipërisë sipas kushteve të Protokollit të Korfuzit. 

Shqiptarët e konsiderojnë Traktatin si një padrejtësi të imponuar nga Fuqitë e Mëdha, pasi afërsisht gjysma e territoreve me shumicë shqiptare dhe 40% e popullsisë mbetën jashtë kufijve të vendit të ri.Janusz Bugajski (2002). Political Parties of Eastern Europe: A Guide to Politics in the Post-Communist Era. M.E. Sharpe. p. 675. . Retrieved 29 May 2012. "Roughly half of the predominantly Albanian territories and 40% of the population were left outside the new country's borders"

 Shiko edhe 

 Lufta e Parë Ballkanike
 Lufta e Dytë Ballkanike

 Referime 

 Leximi i mëtejshëm 

 Anderson, MS The Eastern Question, 1774-1923: Një studim në marrëdhëniet ndërkombëtare (1966) në internet
 9781405142915 
 9780521274593 

Kategoria:Histori
Kategoria:Historia e Shqipërisë
Kategoria:Historia e Ballkanit
 Harta të kufirit greko-shqiptar.