Charles Spearman

parapamje
Charles Edward Spearman, FRS   (10 shtator 1863 – 17 shtator 1945) ishte një psikolog anglez i njohur për kontributin e tij në statistikë, si një pionier i analizës së faktorëve dhe për koeficientin e korrelacionit të rangut të Spearman . Ai gjithashtu bëri punë të rëndësishme mbi modelet për inteligjencën njerëzore, duke përfshirë teorinë e tij që rezultatet e ndryshme të testeve njohëse pasqyrojnë një faktor të vetëm të inteligjencës së përgjithshme  dhe shpikur termin faktor g . 

 Biografia 
Spearman kishte një sfond të pazakontë për një psikolog. Në fëmijërinë e tij ai ishte ambicioz për të ndjekur një karrierë akademike. Ai së pari u bashkua me ushtrinë si oficer i rregullt i inxhinierëve në gusht 1883,  dhe u gradua kapiten më 8 korrik 1893, duke shërbyer në Munster Fusiliers . Hart's Army list, 1901 Pas 15 vjetësh ai dha dorëheqjen në 1897 për të studiuar për doktoraturë në psikologjinë eksperimentale. Në Britani, psikologjia përgjithësisht shihej si një degë e filozofisë dhe Spearman zgjodhi të studionte në Leipzig nën Wilhelm Wundt, sepse ishte një qendër e "psikologjisë së re" - ajo që përdorte metodën shkencore në vend të spekulimeve metafizike. Meqenëse Wundt mungonte shpesh për shkak të detyrave dhe popullaritetit të tij të shumtë, Spearman punoi kryesisht me Felix Krueger dhe Wilhelm Wirth, të cilët ai i admironte.  Ai filloi në 1897, dhe pas disa ndërprerjesh (ai u rikthye në ushtri gjatë Luftës së Dytë Boer dhe shërbeu si Zëvendës Ndihmës Gjeneral Adjutant nga shkurti 1900  ) ai mori diplomën e tij në 1906. Ai kishte botuar tashmë punimin e tij themelor mbi analizën e faktorëve të inteligjencës (1904). Spearman u takua dhe i bëri përshtypje psikologut William McDougall i cili organizoi që Spearman ta zëvendësonte atë kur ai u largua nga pozicioni i tij në University College London . Spearman qëndroi në Kolegjin Universitar derisa doli në pension në 1931. Fillimisht ishte Reader dhe drejtues i laboratorit të vogël psikologjik. Më 1911 u gradua në profesorin Grote të Filozofisë së Mendjes dhe Logjikës . Titulli i tij ndryshoi në Profesor i Psikologjisë në 1928 kur u krijua një Departamenti i veçantë i Psikologjisë.

Kur Spearman u zgjodh në Shoqërinë Mbretërore në 1924  mes tjerash ishte shkruar:

Kryesorja midis këtyre arritjeve ishte zbulimi i faktorit të përgjithshëm në inteligjencën njerëzore,  dhe zhvillimi i tij pasues i një teorie të "g"  dhe sinteza e punës empirike mbi aftësinë. 

Spearman u ndikua fuqishëm nga puna e Francis Galton . Galton bëri punë pioniere në psikologji dhe zhvilloi korrelacionin, mjetin kryesor statistikor të përdorur nga Spearman.

Në statistika, Spearman zhvilloi korrelacionin e renditjes (1904), një version joparametrik të korrelacionit konvencional Pearson, si dhe korrigjimin e përdorur gjerësisht për zbutjen (1907), dhe versionin më të hershëm të një 'analizë faktori (Lovie & Lovie, 1996, f. 81).  Puna e tij statistikore nuk u vlerësua nga kolegu i tij i Kolegjit Universitar Karl Pearson dhe pati një grindje të gjatë mes tyre.

Edhe pse Spearman arriti më së shumti njohje në kohën e tij për punën e tij statistikore, ai e konsideroi këtë punë si në varësi të kërkimit të tij për ligjet themelore të psikologjisë, dhe tani ai është njësoj i njohur për të dyja.

Charles Spearman gjithmonë këmbënguli që puna e tij të zbatohej në psikiatri dhe e nxiti këtë në leksionin e tij në Maudsley në Shoqatën Mbretërore Mediko-Psikologjike . Ndërkohë që në këto drejtime janë bërë disa punë nga nxënës dhe bashkëpunëtorë të tij, zhvillimi i analizës së faktorëve si një mjet i psikiatrisë ndoqi një rrugë të ndryshme nga ajo që ai kishte menduar. Pavarësisht, kontributet e tij indirekte në psikiatrinë ishin të konsiderueshme. "The Lancet" A Chair of Anatomy. October 1945. p. 440

Jeta e Spearman filloi dhe përfundoi në qytetin e Londrës. Ai kishte tre vajza së bashku me një djalë, i cili vdiq herët në vitin 1941 në Kretë. 

 Teoria e inteligjencës 
Një procesverbal i pikëpamjeve të Spearman-it mbi g (dhe gjithashtu ato të Godfrey Thomson dhe Edward Thorndike ) u bë gjatë rrjedhës së Mbledhjeve të Kërkimit të Provimeve Ndërkombëtare të sponsorizuara nga Carnegie . 

Këtu, Spearman jep një përmbledhje kompakte të gjetjeve dhe teorisë së tij të g''' :

Kishte gjithashtu një bashkëfaktor tjetër siç propozoi Spearman që ishte inteligjenca speciale. Inteligjenca e veçantë ishte për individët që arritën rezultate të larta suksesi në të njëjtat teste. Sidoqoftë, më vonë Spearman prezantoi faktorin e grupit që ishte i veçantë për ato korrelacione që nuk ishin rezultat i faktorit g ose s. Idetë e tij u kritikuan në vitin 1938 në letër nga psikologu Louis L. Thurstone, i cili argumentoi se eksperimentet e tij treguan se inteligjenca formoi shtatë kategori kryesore: numerike, arsyetim, hapësinor, perceptues, kujtesë, rrjedhshmëri verbale dhe të kuptuarit verbal. Thurstone përfundimisht ra dakord me Spearman se ekzistonte një faktor i përgjithshëm midis masave të aftësisë. Më pas, Raymond Cattell (1963) gjithashtu mbështeti konceptin e aftësisë së përgjithshme të teorizuar nga Spearman, por theksoi dy forma të aftësisë, të dalluara nga zhvillimi i tyre në moshë më të madhe: inteligjenca e lëngshme dhe e kristalizuar . 

Me kalimin e kohës, Spearman argumentoi gjithnjë e më shumë se g nuk ishte, nga pikëpamja psikologjike, një aftësi e vetme, por e përbërë nga dy aftësi shumë të ndryshme që normalisht punonin ngushtë së bashku. Këto ai i quajti aftësi "edukuese" dhe aftësi "riprodhuese". Termi i mëparshëm vjen nga rrënja latine "educere" - që do të thotë "të nxjerrësh" dhe kështu i referohet aftësisë për të bërë kuptim nga konfuzioni. Ai pohoi se për të kuptuar këto aftësi të ndryshme "në kontrastin e tyre të thellë, bashkëpunimin e tyre të kudondodhur dhe ndërlidhjen e tyre gjenetike" do të ishte, për studimin e "dallimeve individuale - madje edhe vetë njohjes" - "vetë fillimi i mençurisë". 

Pavarësisht se Spearman argumentoi se g ishte ajo që doli nga një bateri e madhe testesh, dmth, se nuk matej në mënyrë perfekte nga asnjë test i vetëm, fakti që teoria g sugjeroi se një pjesë e madhe e aftësisë mund të kapej në një faktor të vetëm, dhe sugjerimi i tij. se "edukimi i marrëdhënieve dhe korrelacioneve" qëndron në themel të këtij faktori të përgjithshëm, çoi në kërkimin e testeve të kësaj aftësie të përgjithshme. Matricat Progresive të Raven mund të konsiderohen si një nga këto, megjithëse vetë Raven deklaroi qartë se testet e tij nuk duhet të konsiderohen si teste të "inteligjencës".

Ndërsa argumentonte vazhdimisht se g përbënte shumë dallime individuale në "aftësinë" (siç matet nga testet që "nuk kishin vend në shkolla"), Spearman pranoi gjithashtu se "Çdo burrë, grua dhe fëmijë normal është ... një gjeni në diçka ... Mbetet për të zbuluar se çfarë ..." Ai mendoi se zbulimi i këtyre zonave gjeniale kërkon procedura shumë të ndryshme nga "çdo procedurë testimi aktualisht në përdorim aktual", megjithëse ai mendoi se këto ishin të afta për "përmirësim të madh". 

Spearman mendonte se edhe pse g mund të zbulohej në çdo grup mjaftueshëm të gjerë të masave njohëse, ai mendonte se testet nga të cilat kishte dalë g -ja e tij "nuk kishin vend në shkolla" sepse ato "shmangnin" mësuesit, nxënësit, prindërit dhe prindërit dhe Vëmendja e politikanëve nga biznesi i arsimit, i cili, siç nënkupton rrënja latine e fjalës, duhet të merret me "të nxjerrë jashtë" çfarëdo talenti që mund të ketë një student. 

Ai paraqiti një përmbledhje të pikëpamjeve të tij në hyrjen "Aftësitë, të përgjithshme dhe të veçanta" në edicionin e 14-të të Encyclopaedia Britannica'' . 

Modeli i Spearman ishte me ndikim, por u kritikua gjithashtu nga të tjerët, si Godfrey Thomson . Williams, R. H., Zimmerman, D. W., Zumbo, B. D. & Ross, D. (2003). Charles Spearman: British Behavioral Scientist. Human Nature Review. 3: 114–118 Në veçanti kalimi nga një g psikologjike në një g biologjike - që është një mekanizëm ose mekanizma unitar biologjik, ka mbetur një çështje e hulumtimit aktiv.

 Analiza e faktorëve 
Analiza e faktorëve është një test statistikor që përdoret për të gjetur marrëdhëniet midis masave të shumëfishta të ndërlidhura dhe Spearman luajti një rol të qartë në zhvillimin e tij. Spearman shpiku termin analizë faktoriale dhe e përdori atë gjerësisht në analizimin e masave të shumta të performancës njohëse. Ishin të dhënat analitike të faktorëve që e shtynë Spearman të postulonte modelet e tij origjinale të përgjithshme dhe specifike të faktorëve të aftësisë. Spearman, C. (1950). Human Ability, Macmillan, London. Spearman aplikoi procedura matematikore për fenomenet psikologjike dhe e formoi rezultatin e analizës së tij në një teori - e cila ka ndikuar shumë në psikologjinë moderne.  Analiza e faktorëve dhe marrëdhëniet e saj moderne analiza konfirmuese e faktorëve dhe modelimi i ekuacioneve strukturore janë në themel të një pjese të madhe të hulumtimeve moderne të sjelljes.

 Shih edhe 
 Statistika
 Psikologjia
 Psikologji pedagogjike

 Referime 

Kategoria:Psikologë pedagogjikë
Kategoria:Vdekje 1945
Kategoria:Lindje 1863
Kategoria:Psikologë anglezë