Uzesha

Category:Articles with short description
Category:Short description is different from Wikidata

Uzès (  ; Occitan: Usès ; Shqip: Uzesha) është një komunë në departamentin Gard në rajonin Ocitania të Francës Jugore. Në vitin 2017, ajo kishte një popullsi prej 8,454. Uzès shtrihet rreth 25 km në veri-verilindje të Nîmes, 40 km në perëndim të Avignon dhe 32 km në jug-lindje të Alès .

 Historia 
parapamje| Qyteti i vjetër
Fillimisht Ucetia ose Eutica në latinisht, Uzesha ishte një oppidum i vogël galo-romak, ose vendbanim administrativ. Qyteti shtrihet në burimin e lumit Alzon, në Fontaine d'Eure, nga ku u ndërtua një ujësjellës romak në shekullin e parë para Krishtit, për të furnizuar me ujë qytetin e Nîmesit,  larg. Shtrirja më e famshme e ujësjellësit është Pont du Gard, tani një sit i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s,  i cili transportonte ujë të freskët mbi harqe përtej lumit Gardon .

Jeta urbane e qytetëruar dhe tolerante e Uzeshës të shekullit të 5-të ishte në kontrast me veriun e frankëve. Me sa duket, hebrenjtë u vendosën atje që në shekullin e 5-të. Shën Ferréol, peshkopi i Uzeshës, gjoja i pranoi ata në tryezën e tij; për këtë arsye iu drejtua mbretit Childebert I një ankim, ku peshkopi u detyrua të ndryshonte qëndrimin e tij ndaj hebrenjve, duke i detyruar të gjithë ata që nuk do të bëheshin të krishterë të largoheshin nga Uzesha. Pas vdekjes së tij (581) shumë nga ata që ishin pagëzuar u kthyen në judaizëm. Gallia Christiana, vi. 613; Dom Vaissète, Histoire Générale de Languedoc, i. 274, 545 Hebrenjtë u dëbuan nga rajoni në 614.

Në shekullin e 13-të, Uzesha priti një komunitet të vogël studiuesish hebrenj, si dhe një komunitet katarësh .
majtas|parapamje| Tregu i fermerëve
Ashtu si shumë qendra të prodhimit të cohave (Uzesha ishte e njohur për serzhet e saj), qyteti dhe fshatrat përreth ishin tejet protestante gjatë Luftërave të Fesë në shekullin e 16-të, të cilat bënë kërdinë në Lengodok. Shumë kisha të qytetit u shkatërruan dhe u dogjën nga protestantët e tërbuar: vetëm dy kanë mbetur sot. Një kishë e tillë e shkatërruar dhe e rindërtuar është Saint-Étienne .

 Pamjet 
djathtas|parapamje| Pallati Duché
Qyteti i sotëm ruan gjurmët e mureve të tij të cilët sillen si një qark bulevardesh. Një kishëz Kapuçine, e ndërtuar në vitin 1635 për të strehuar mbetjet e dukës, zë vendin e një tempulli të shekullit të 1 pas Krishtit, kushtuar perandorit të parë romak, Augustit . Ka monumente të prestigjit të ish-peshkopatës, dikur një nga më të gjerat e Lengodok, por që u shua me ardhjen e Revolucionit, dhe shtëpi private që dëshmojnë pasurinë që solli tregtia e tekstilit në shekullin e 16-të. Qyteti është gjithashtu shtëpia e tre kullave feudale, Kulla Bermonde (pjesë e Château du Duché ), Kulla e Peshkopit dhe Kulla Mbretërore.

Katedralja e Uzeshës u shkatërrua në kryqëzatën Albigjensian, u rindërtua dhe u shkatërrua përsëri në Luftërat Fetare të shekullit të 16-të. E rindërtuar përsëri në shekullin e 17-të, ajo u hoq gjatë Revolucionit Francez. Turneu romanik i shekullit të 11-të Fenestrelle ("Kulla e dritareve"), me dritaret e saj të çiftëzuara, është ndoshta ikona më e famshme e qytetit. Ai u rendit si një Monument Historik Francez në 1862. 

Uzesha është e famshme në zonë për tregun e saj të së shtunës. Tregu jo vetëm që ofron prodhime vendase, por gjithashtu krenohet me tekstile të prodhuara në rajon dhe shumë kënaqësi turistike. - Delights of Uzes Market 

Turizmi është një nga sektorët kryesorë industrialë, krahas arteve lokale dhe prodhimit të verës.

Rajoni ka një histori të gjatë në prodhimin e jamballit . Kompania gjermane Haribo mban një fabrikë dhe muze në Uzeshë, të cilat i kanë rrënjët në fabrikën e jamballit Henri Lefont e hapur atje në 1862. Kompania e tij më vonë u bashkua me Ricqlès, dhe më pas u mor përsipër nga Haribo. 

 Popullatë 

 Njerëz të shquar 

 Firmin Abauzit (1679–1767), studiues që dha kontribut në fizikë, teologji dhe filozofi
 Zëvendës-admirali François-Paul Brueys D'Aigalliers, Kont i Brueys, (1753–1798), komandanti francez në Betejën e Nilit .
 Oliver Bevan (2001-) Artist anglez
 Jérôme Cintas (1971-) ish-futbollist profesionist francez
 Leon Krier, urbanist 
 Dhuoda, bashkëshortja e dukeshës së Septimania dhe shkrimtare e Liber Manualis
 Bernard Plantapilosa, Konti i Auvergne dhe djali i dytë i Dhuoda
 David Redfern (1936–2014) fotograf i muzikës angleze
 Suzanne Verdier (1745–1813), shkrimtare

 Referime 

 Leximi i mëtejshëm 



Kategoria:Komuna në Gard

Kategoria:Koordinatat në Wikidata