Gramatikani

Gramatikani ose gramatiku () në botën antike greko-romake dhe ilire ishte përgjegjës për fazën e dytë në sistemin tradicional të arsimit, pasi një djalë kishte mësuar greqishten dhe latinishten e tij bazë.  Puna e gramatikanit ishte të mësonte poetët e lashtë si Homeri dhe Virgjili, dhe mënyrën e duhur të të folurit përpara se një djalë të vazhdonte të studionte nën kujdesin e retorit . Pavarësisht nga origjina shpesh e përulur, disa gramatikanë vazhduan të arrinin pozita të larta në Romë, megjithëse pak patën sukses financiar.

 Gramatika 
Rreth vitit 100 para Krishtit, Dionisi Thraksi e përkufizoi gramatikën si një "ekspertizë të fituar të përdorimit të përgjithshëm të poetëve dhe prozatorëve". Ai identifikoi gjashtë elementë në fushën e gramatikës antike: 
 Lexim i saktë me zë të lartë
 Shpjegimi i mjeteve letrare
 Komentet për temën
 Komente për etimologjitë
 Përpunimi i rregullsive analogjike
 Studimi kritik i letërsisë.

Pothuajse dyqind vjet më vonë, mësuesi dhe pedagogu i shquar romak Kuintiliani e përcaktoi temën si njohjen e të folurit të duhur dhe shpjegimin e poetëve.  Quintilian, Inst. 1.4.2

 Pozicioni 
Disa gramatikanë arritën pozita të larta në botën romake dhe gëzonin trajtim preferencial, pavarësisht nga puna e tyre relativisht e ulët dhe origjina shpesh e përulur. Ata ishin të përjashtuar nga taksat lokale në Romë për shembull. Suetonius. Iul. 42.1, Aug. 42.3 Duke i mësuar fëmijët e të pasurve, gramatikanët mund të takoheshin dhe të shoqëroheshin me familje të shquara në Romë. Marcus Antonius Gnipho ishte pjesë e familjes së Jul Cezarit . Suetonius. Gram. 7.2 Kjo përkundër faktit se disa gramatikanë të njohur fillimisht ishin sjellë në Romë si robër. Dymbëdhjetë nga njëzet gramatikanët e përshkruar nga Suetoniu në veprën me titull De Illustribus Grammaticis kishin qenë skllevër. Suetonius. Gram. 6.1, 10.1, 11.1, 12.1, 13.1, 15.1, 16.1, 17.1, 18.1, 19.1, 20.1, 23.1.

Gramatikanët latinë, si ekuivalentët e tyre grekë, erdhën nga e gjithë Perandoria Romake, duke përfshirë Sirinë, Spanjën, Galinë, Athinën dhe Italinë. 

 Shih edhe 

 Filologu
 Gjuhëtar
 Retorika
 Shkolla gramatikore
 Arsimi në Romën e lashtë
 Arsimi në Greqinë e lashtë
 Arsimi dhe edukata tek ilirët

 Literatura 
 Suetonius, De Illustribus Grammaticis ("Jetët e gramatikanëve") Njëzet biografi të shkurtra.

 Referime