Nimfeu i Apollonisë

Nimfeu i Apollonisë ishte emri i shenjtërores së lashtë të "zjarrit të përjetshëm" që ndodhej në Ilirinë jugore, pranë Apolonisë në Shqipërinë e sotme.  E vendosur në brendësi të lumit Vjosë/Aoos. Plini Plaku përmend se zona ishte e banuar nga bylionët vendas ilirë dhe amantët (ilirë) dhe në një moment përfshihej në territorin më të gjerë të Apolonisë. ; ; ;  Vendi antik është identifikuar me zonën e Selenicës, përballë Bylisit, një rajon i pasur me rezerva natyrore të naftës dhe gazit, të cilat kërkoheshin për të ushqyer zjarrin e përjetshëm. ; ; ; ; }. Selenica është ende një prodhues modern i hidrokarbureve dhe bitumit të cilësisë së lartë. 

 Përshkrimi 
parapamje|300x300px| Një monedhë e shekullit të III p.e.s. nga Apolonia që përshkruan zjarrin e përjetshëm të nymfeut.
Zona ishte e banuar tashmë nga ilirët përpara themelimit të Apolonisë së afërt nga një koloni e përbashkët e Korintit dhe Kerkyrës në shekullin 7-6 pes, dhe vendi ka të ngjarë të ishte tashmë një vend adhurimi për shkak të vetive të tij fizike të veçanta.  Shenjtërorja e " zjarrit të përjetshëm " ishte gjithashtu e lidhur me një orakull .  Me siguri që vendi kaloi nën Apolloninë në kohën e fitores së Apolonisë ndaj Throniumit (shek. V p.e.s.).  Një mbishkrim i gjetur në Bylis, qyteti kryesor i Bylionëve, tregon praninë e shenjtërores me një orakull në zonë. Prania e faltores së zjarrit në zonë dëshmohet edhe në numizmatikë. Zjarri i nimfeut është paraqitur në një monedhë bronzi të Apolonisë, e prerë në gjysmën e dytë të shekullit të IV p.e.s., në monedhat e Bylisit të prera në shekullin III-II p.e.s. dhe në shumë monedha të tjera vendase që paraqesin zjarrin e rrethuar nga nimfat.  

Në përshkrimin e tij të vendit, Straboni (shek. I p.e.s. – shekulli 1 e.s.) raporton se një zjarr lind nga një gur, dhe poshtë tij ekziston një burim uji i ngrohtë dhe asfalti. Plini i Riu (shek. I e.s.), në përshkrimin e tij bazuar në rrëfimet e historianit Theopompus (shek. IV p.e.s.), raporton se edhe nëse zjarri ndodhet në mes të një pylli të dendur, është shumë i këndshëm sepse nuk dëmton gjelbërimin që e rrethon dhe krateri gjithmonë i ndezur i nimfaionit ndodhet pranë një burimi uji të ftohtë.  Plini raporton një formë publike të parashikimit, sipas së cilës mirëqenia e Apolloniatëve ishte e lidhur me qëndrueshmërinë e burimit të zjarrit.  Ai jep edhe pozicionin gjeografik të shenjtërores së zjarrit: në kufirin e Apolonisë, ku banonin barbarët Amantinë dhe Bylinët.  Cassius Dio (shek. 2-3 e.s.) raporton një përshkrim të shenjtërores së zjarrit duke përfshirë praktikat që lidhen me orakullin e ofruar nga zjarri i madh, duke dhënë një shpjegim më të detajuar të një forme private të parashikimit:  

Dion Kasi shprehu gjithashtu në tregime të tjera habinë e tij për gjelbërimin dhe lagështinë e vendit, pavarësisht nga prania e zjarrit. 

Shenjtërorja e zjarrit lidhej me kultin e nimfave.  Një reliev i gjetur pranë Bylisit tregon nimfat dhe një leckë të mbështjellë rreth zjarrit të nimfaionit.  Një skenë e ngjashme përfaqësohet gjithashtu në një monedhë argjendi të Apolonisë të shekullit të I p.e.s. që përshkruan tre nimfa që kërcejnë rreth zjarrit të nimfaionit.   Me origjinë shumë të lashtë, kulti autokton ilir i nimfave ndikoi edhe në Apolloninë.  Vazhdimi i kultit të nimfave në periudhën perandorake romake në Apolloni dëshmohet në një mbishkrim grek të shekullit të II të erës sonë që paraqet disa emra ilirë. 

Përveç shtëpisë natyrore të nimfave, vendi konsiderohej gjithashtu një vend i bukur dhe i harlisur tërheqës për satirët. Sipas një përrallë të raportuar nga Plutarku (shek. I–II e.s.) në librin e tij Jeta e Sullës, një satir ra në gjumë pranë nimfeut. Krijesa u kap atje dhe u soll te Sulla. Satiri më pas u pyet përmes shumë përkthyesve, por ai ishte në gjendje vetëm të bënte një satir (gjysëmkalë) të qajë. I neveritur nga ai zë, Sulla e largoi. 

 Shih edhe 
 Iliria
 Bylinët
 Apollonia
 Amantinët
 Mitologjia ilire
 Mbretëria e Ilirisë
 Flaka e përjetshme

 Literatura 



 Referime 

Kategoria:Mitologji ilire
Kategoria:Arkeologjia e Ilirisë
Kategoria:Apollonia