Dervenxhiu

Dervenxhi ose derbenxhi (turqisht: Derbendci ose Derbentler) ishin njësitë më të rëndësishme dhe më të mëdha ushtarake ndihmëse osmane, zakonisht përgjegjëse për ruajtjen e rrugëve, urave, vaun e lumit ose kalimeve malore të rëndësishme. Zakonisht, popullsia e një fshati të tërë pranë ndonjë kalimi të rëndësishëm do të caktohej me statusin e derbenxhiut në këmbim të përjashtimeve nga taksat.

 Etimologjia 
Emri rrjedh nga një fjalë persiane Dar-band që do të thotë "kalim", "portë" ose "më afër derës".

 Historia 
Osmanët kishin praktikë të zakonshme për të përjashtuar disa nga subjektet e tyre taksapaguese (raja) nga pagimi i taksave të caktuara në këmbim të disa shërbimeve. Në rastin e derbenxhiut, kjo përfshinte edhe shërbimet ushtarake si ruajtja e qafave malore. Zakonisht të gjithë fshatrat u caktuan me këtë detyrë dhe u përjashtuan nga pagesa e taksave të kohës së luftës (turqisht: avarız-ı divaniyye), taksave zakonore (turqisht: tekâlif-i örfiye), shërbimit si rremtarë në marinën osmane dhe devshirme e djemve të tyre në jeniçerë. Në rajonin e Maqedonisë veriore të paktën 175 fshatra kishin statusin e derbendit dhe gëzonin këto lloj përjashtimesh tatimore. Ndonjëherë shteti osman "krijoi" fshatra rreth territoreve të derbendit, ndërsa në disa raste fshatrat ekzistuese aplikuan për kadinë e tyre për të marrë statusin e derbenxhit në këmbim të sigurimit, ndërtimit ose mirëmbajtjes së rrugëve dhe urave. Popullsia e sapovendosur e fshatrave të tilla nuk ishte e përjashtuar nga pagimi i taksave avariz.

Detyra e tyre ishte të patrullonin territorin që u ishte caktuar (derbend), ngjashëm me xhandarmërinë e palëvizshme. Që nga fundi i shekullit të 18-të, derbedcitë u organizuan brenda Ministrisë së Derbendatit (turqisht: Derbendat Başbuğluğu) që emëroi agallarët e derbendit (turqisht: derbendat başbuğ), posti i të cilëve zgjaste një vit.

Statusi derbenxhi ishte i detyrueshëm dhe i trashëguar. Nëse ndonjë individ apo grup do t'i ikte detyrës së vet, osmanët do t'i kthenin me forcë. Ata u organizuan në struktura të thjeshta prej 30 burrash (tabl) anëtarët e të cilëve kryenin detyra rotacionale. Fillimisht ata mbanin vetëm armë të lehta dhe më vonë edhe armë zjarri. Pjesë e rëndësishme e kësaj njësie ishin të krishterët, të cilët për shkak të detyrës së derbendit, lejoheshin të hipnin në kuaj dhe të mbanin armë, por vetëm të tipit konvencional. Për shkak se derbenxhianët ishin të motivuar dobët, ata nuk mund të krahasoheshin me ushtarë të stërvitur dhe të armatosur më mirë, kështu që osmanët duhej të pajtonin mercenarë (të krishterë ose muslimanë) për të siguruar besnikërinë e derbenxhinjve, veçanërisht që nga fillimi i rënies së Perandorisë Osmane në fund të shekullit të 17-të.

 Referime 



 Referime 

Kategoria:Transporti në Perandorinë Osmane
Kategoria:Ushtria e Perandorisë Osmane
Kategoria:Qeverisja e Perandorisë Osmane