Gjeocentrizmi

Gjeocentrizmi është një përshkrim i modelit astronomik të zëvendësuar të Universit me Tokën në qendër. Ai njihet gjithashtu si modeli gjeocentrik, shpesh i ilustruar konkretisht nga sistemi Ptolemaik. Sipas shumicës së modeleve gjeocentrike, Dielli, Hëna, yjet dhe planetët rrotullohen rreth Tokës. Modeli gjeocentrik ishte përshkrimi mbizotërues i kozmosit në shumë qytetërime të lashta evropiane, të tilla si ato të Aristotelit në Greqinë Klasike dhe Ptolemeut në Egjiptin Romak, si dhe gjatë Epokës së Artë Islamike.

Dy vëzhgime mbështetën idenë se Toka ishte qendra e Universit. Së pari, nga kudo në Tokë, Dielli duket se rrotullohet rreth Tokës një herë në ditë. Ndërsa Hëna dhe planetët kanë lëvizjet e tyre, ata gjithashtu duket se rrotullohen rreth Tokës rreth një herë në ditë. Yjet dukeshin të fiksuar në një sferë qiellore që rrotullohet një herë në ditë rreth një boshti përmes poleve gjeografike të Tokës. Së dyti, Toka duket se është e palëvizshme nga perspektiva e një vëzhguesi të lidhur me tokën; ndihet e fortë, e qëndrueshme dhe e palëvizshme.

Filozofët e lashtë grekë, romakë të lashtë dhe mesjetarë zakonisht e kombinonin modelin gjeocentrik me një Tokë sferike, në kontrast me modelin më të vjetër të Tokës së sheshtë të nënkuptuar në disa mitologji. Megjithatë, astronomi dhe matematikani grek Aristarku i Samos (rreth 310 - rreth 230 p.e.s.) zhvilloi një model heliocentrik duke i vendosur të gjithë planetët e njohur atëherë në rendin e tyre të saktë rreth Diellit. Grekët e lashtë besonin se lëvizjet e planetëve ishin rrethore, një pikëpamje që nuk u sfidua në kulturën perëndimore deri në shekullin e 17-të, kur Johannes Kepler postuli se orbitat ishin heliocentrike dhe eliptike (ligji i parë i Keplerit për lëvizjen planetare). Në vitin 1687, Isak Njutoni tregoi se orbitat eliptike mund të nxirreshin nga ligjet e tij të gravitetit.

Parashikimet astronomike të modelit gjeocentrik të Ptolemeut, të zhvilluara në shekullin e 2-të të epokës së krishterë, shërbyen si bazë për përgatitjen e hartave astrologjike dhe astronomike për më shumë se 1,500 vjet. Modeli gjeocentrik mbizotëroi në fillim të epokës moderne, por që nga fundi i shekullit të 16-të e tutje, ai u zëvendësua gradualisht nga modeli heliocentrik i Kopernikut, Galileos dhe Keplerit. Pati shumë rezistencë ndaj tranzicionit midis këtyre dy teorive, pasi për një kohë të gjatë postulati gjeocentrik prodhoi rezultate më të sakta. Përveç kësaj, disa menduan se një teori e re dhe e panjohur nuk mund të shkatërronte një konsensus të pranuar për gjeocentrizmin.

 Shiko edhe 

 Heliocentrizmi

 Referime 

Kategoria:Astronomi e Greqisë së Lashtë
Kategoria:Sisteme koordinative astronomike
Kategoria:Modele shkencore
Kategoria:Revolucioni Kopernikan