Çerkezia

Çerkesia ose Çirkezia (Adigjisht: Адыгэ Хэку, Адыгей, romanizuar: Adıgə Xəku, Adıgey; Rusisht: Черкесия) ishte një vend dhe rajon historik në Kaukazin e Veriut përgjatë bregut verilindor të Detit të Zi. Ajo u shkatërrua pas Luftës Ruso-Çerkeze (1763–1864) ndërsa 90% e popullit çerkez u masakruan dhe u migruan nga rajoni në gjenocidit çerkez.

Çerkezët gjithashtu dominuan në veri të lumit Kuban në mesjetën e hershme dhe të lashtë, por me sulmet e Perandorisë Mongole, Hordhisë së Artë dhe Hanllëkut të Krimesë, ata u tërhoqën në jug të Kuban, nga Gadishulli Taman në Osetinë e Veriut. Gjatë epokës mesjetare, zotërit çerkezë nënshtruan dhe vasalizuan fqinjët karaçak-balkarë dhe osete. Termi Çerkesia përdoret gjithashtu si emër kolektiv i shteteve çerkeze të vendosura në territorin çerkez.

Megjithëse Çerkesia është atdheu origjinal i popullit çerkez, sot shumica e çerkezëve jetojnë në mërgim.

Emri
Emri Çerkesia është një latinizim i Cherkess, emri turkik për popullin adigje. Ky latinizim u shfaq për herë të parë në shekullin e 15-të me tregtarët dhe udhëtarët gjenovezë mesjetarë në Çerkesi.Latham, R. G. Descriptive Ethnology. London, J. Van Voorst, 1859. p. 50.Latham, R. G.  Elements of Comparative Philology. London, Walton and Maberly, 1862. p. 279. Emri Cherkess është aplikuar tradicionalisht në Adigje nga popujt fqinjë turkik (kryesisht tatarët e KrimesëTaitbout, De Marigny. Three Voyages in the Black Sea to the Coast of Circassia. London, 1837. pp. 5–6. dhe turqit).

 Gjeografia 
Çerkesia ishte e vendosur në Evropën Lindore, në veri të Azisë Perëndimore, pranë bregdetit verilindor të Detit të Zi. Para pushtimit rus të Kaukazit (1763–1864), ajo mbuloi të gjithë pllajën pjellore dhe stepën e rajonit veriperëndimor të Kaukazit, me një popullsi të vlerësuar prej 1 milion.

Diapazoni i madh historik i Çerkesisë shtrihej nga Gadishulli Taman në perëndim, deri në qytetin Mozdok në Osetinë e Veriut–Alania të sotshme në lindje. Historikisht, Çerkezia mbulonte gjysmën jugore të krahinës së sotme të Krasnodar Krai, Republikës së Adigeas, Karaçaj-Çerkesisë, Kabardino-Ballkarisë dhe pjesëve të Osetisë së Veriut–Alania dhe Stavropol Krai, të kufizuara nga lumi Kuban në veri i cili e ndau atë nga Perandoria Ruse.

Në bregdetin e Detit të Zi klima është e ngrohtë dhe e lagësht, ndërsa është e moderuar në ultësira dhe më e freskët në malësi. Pjesa më e madhe e Çerkesisë është pa acar për më shumë se gjysmën e vitit. Ka livadhe stepash në fusha, pyje ahu dhe lisi në ultësirë, dhe pyje me pisha dhe livadhe alpine në male.

Soçi konsiderohet nga shumë çerkezë si kryeqyteti i tyre tradicional.Home thoughts from abroad: Circassians mourn the past—and organise for the future. The Economist. 26 maj 2012. Sipas çerkezëve, fshati Olimpik Dimëror 2014 është ndërtuar në një zonë të varreve masive të çerkezëve pas disfatës së tyre nga rusët në vitin 1864.Spelen zijn op massagraven.  Nederlandse Omroep Stichting 3 shkurt 2014

 Popullsia 
Ekzistojnë dymbëdhjetë princëritë historike adigje ose fise të Çerkesisë (tre demokratike dhe nëntë aristokrate); Abzahët, Besleney, Bzhedugët, Hatuqwai, Kabardianët, Mamhegët, Natuhajët, Shapsugët, Çemirgojët, Ubihitët, Yegeruqwai dhe Zhaney.

Sot, rreth 700,000 çerkezë mbeten në Çerkezinë historike në Rusinë e sotme. Sipas regjistrimit rus më 2010, 718,727 Çerkez, nga të cilët 516,826 janë Kabardian, 124,835 janë adigje, 73,184 janë Cherkess dhe 3,882 Shapsugë. Popullsia më e madhe çerkeze banon në Turqi (1,400,000 - 6,000,000 baorë). Një popullatë çerkeze ekziston gjithashtu në vende të tjera, duke përfshirë Kosovën.

 Referime 

Kategoria:Gjeografia e Kaukazit të Veriut
Kategoria:Vende të mëparshme të Evropës