Patra

Patra është qyteti i tretë më i madh në Greqi dhe kryeqyteti rajonal i Greqisë Perëndimore, në Peloponezin verior, 215 km (134 mi) në perëndim të Athinës. Patra është e  ndërtuar rrëzë malit Panachaikon, me pamje nga Gjiri i Patras.

Sipas regjistrimit të përgjithshëm të vitit 2011, qyteti i Patrës ka një popullsi prej 167,446 banorësh ,ku njësia bashkiake ka 170.896 banorë; komuna ka 213.984 banorë. Zona metropolitane e Patrës ka një popullsi prej afërsisht 300,000 banorësh. Zgjidhja thelbësore ka një histori që përfshin katër mijëvjeçarë. Në periudhën romake, Patra ka qënë një qendër ndërkombëtare e Mesdheut lindor, ndërsa, sipas traditës së krishterë, ajo ka qënë gjithashtu vendi i martirizimit të Shën Andresë.

E quajtur si "Porta e Greqisë për në Perëndim", Patra është një nyje tregtare, me portin e saj të zënë është një pikë qendrore për tregti dhe komunikim me Italinë dhe pjesën tjetër të Evropës Perëndimore. Qyteti ka dy universitete publike dhe një institut teknologjik, duke pritur një popullsi të madhe studentore dhe duke e bërë Patrën një qendër të rëndësishme shkencore me një fushë të përsosmërisë në edukimin teknologjik. Ura Rio-Antirio lidh periferinë më lindore të Patrës në Rio me qytetin e Antirrio, që lidh gadishullin e Peloponezit me Greqinë kontinentale.

Çdo vit, në shkurt, qyteti organizon një nga karnavalet më të mëdha të Evropës. Karakteristikat e dukshme të Karnavalit të Patrës përfshijnë lundrimet  satirike dhe topat dhe paradat, të cilat shijohen nga qindra mijëra vizitorë në klimën mesdhetare. Patra është gjithashtu e famshme për mbështetjen e një skene kulturore aktive vendase kryesisht në artet interpretuese dhe letërsinë moderne urbane. Në 2006 ,Patra ka qënë emëruar si “kryeqyteti Europian i Kulturës”.

 Gjeografia 
Patras ndodhet 215 km (134 mi) në perëndim të Athinës , 94 km (58 mi) në verilindje të Pyrgos, 7 km (4.3 mi) në jug të Rio-s, 134 km (83 milje) në perëndim të Korintit, 77 km (48 milje) në veriperëndim të Kalavryta dhe 144 km (89 mi) në veriperëndim të Tripolit.

Një tipar kryesor i gjeografisë urbane të Patrws është ndarja në dy pjesw : të sipërme dhe të poshtme. Ky është rezultat i një ndërveprimi midis gjeografisë natyrore dhe modeleve të vendosjes njerëzore; pjesa e poshtme e qytetit (Kato Poli), që përfshin bërthamën urbane të shekullit XIX dhe portin, është ngjitur me detin dhe shtrihet midis grykëderdhjeve të lumenjve të Glafkos dhe Haradros. Isshtë ndërtuar mbi atë që fillimisht ishte një shtrat me toka lumenjsh dhe kënetash të thara. Seksioni më i vjetër i sipërm (Ano Poli) mbulon sipërfaqen e vendbanimit para-modern, rreth Kalasë, mbi atë që është lartësia e fundit e malit Panachaikon (1,926 m (6,319 ft)) para Gjirit të Patras.

 Hidrologjia 
Lumi më i madh i kësaj zone është Glafkos, që rrjedh në jug të Patras. Glafkos buron  në malin Panachaikon dhe uji i tij është, që nga viti 1925, i mbledhur në një rezervuar të vogël malor pranë fshatit Souli dhe më pas pompohet në mënyrë që të sigurojë energji për hidrocentralin e parë të vendit.Përrenj të tjerë më të vegjël janë Charadros, Meilichos, Kallinaos, Panagitsa dhe përroi malor Diakoniaris.

 Klima 
Patra ka një klimë mesdhetare. Ajo karakterizohet nga dimrat tipikë të butë, të lagësht dhe verë të thatë,të nxehtë, me pranverë dhe vjeshtë si sezone kalimtare të këndshme. Vjeshta në Patras, megjithatë, është më e lagësht se stina e pranverës.

 Ekologjia 
Me rëndësi të madhe për larminë biologjike të zonës dhe ruajtjen e klimës së saj është këneta e Agyia, një ekosistem  i vogël ujor  bregdetar me vetëm 30 ha (74 hektarë), në veri të qendrës së qytetit. Karakteristikat kryesore të kësaj ligatinoreje janë vështirësia e saj e dukshme për mbijetesë, duke qenë në mes të një qendre të dendur urbane, e cila karakterizohet nga  një klimë relativisht e thatë dhe nivelin e saj të pranueshëm të biodiversitetit, me mbi 90 lloje të shpendëve që vëzhgohen deri që në fillim të viteve 1990, sipas në një studim të bërë nga+ Zyra e Shoqërisë Ornitologjike Greke të Patras. 

 Historia 
lidhje=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_recently_restored_Roman_Odeon_of_Ancient_Patrai,_built_before_160_AD,_Patras,_Greece_(14244629163).jpg|parapamje|Pamje e Odeoni-it Romak të restauruar së fundmi (2015)
lidhje=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Patras'_castle_from_up_close.jpg|parapamje|Pamje  nga kështjella e PatrësPatras Castle, built during the Byzantine era.

 Antikitet 
Gjurmët e para të vendbanimit në Patra datojnë në mijëvjeçarin e tretë para Krishtit, në zonën e Aroeuttë sotëm. Patra   lulëzoi për herë të parë në periudhën Post-Helladic-ke ose Mycenean (1580-1100 para Krishtit). Patra antike u formua nga bashkimi i tre fshatrave mikenenë në Aroe-në moderne;  Antheia (nga Antheia mitologjike) dhe Mesatis. Sipas mitologjisë se, pas pushtimit Dorian,një grup i Akeanëve nga Laconia të udhëhequr nga Patreus themeluan një koloni. Në antikitet Patra vazhdoi të ishte një qytet bujqësor. Ishte në kohën romake që u kthye një port i rëndësishëm.

Pas vitit 280 para Krishtit dhe para pushtimit Romak të Greqisë, Patra luajti një rol të rëndësishëm në themelimin e "Lidhjes Akaeane" (Achaiki Sympoliteia), së bashku me qytetet Dyme, Tritaea dhe Pharai.Më vonë, dhe pas pushtimit romak të Greqisë në 146 para Krishtit, Patra luajti një rol kryesor, dhe Augusti e ktheu qytetin në një koloni romake të zonës. Për më tepër, Patra ka qenë një qendër e krishterë që nga ditët e para të krishterimit, dhe është qyteti ku u kryqëzua Shën Andrea.

lidhje=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Greece_in_1278.svg|parapamje|Principata e Achaea-s në Greqinë jugore, 1278
lidhje=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%CE%94%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CE%AE%CF%81%CF%85%CE%BE%CE%B7_%CE%B5%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%84%CF%8E%CE%BD_%CE%A0%CE%AC%CF%84%CF%81%CE%B1%CF%82_1821.jpg|djathtas|parapamje|211x211px|Deklarata e revolucionarëve të Patras (1821),e gdhendur në një pllakë,sheshi i Shën George
Në epokën Bizantine Patra vazhdoi të ishte një port i rëndësishëm, si dhe një qendër industriale.Një nga filozofët dhe teologët më dijëtarë të kohës, Arethas i Cesarea lindi në Patra, rreth vitit 860. Deri në shekullin e 9-të, ka shenja të forta që provojnë lulëzimin e qytetit: e veja Danielis nga Patras kishte grumbulluar pasuri të pamasë me anë të  pronësive të tokës, industrinë e qilimave dhe tekstileve, dhe ofroi mbështetje kritike në ngjitjen e Basilit I të Maqedonisë deri në fronin bizantin.

Në vitin 1205 qyteti u pushtua nga Ëilliam i Champlitte dhe Villehardouin dhe u bë një pjesë e principatës së Akaea. Ajo u bë selia e Baronit të Patrës dhe kryepeshkopi i saj kryesor i principatës. Në 1408, Patras u bë Venedikas, derisa u rivarros në vitin 1430 nga Despotati i Morea dhe despoti i tij Kostandin Palaiologos, i cili kështu arriti të rimarrë për Perandorinë Bizantine të gjithë Moreën, përveç zotërimeve veneciane. Administrata e Patrës iu dha George Sphrantzes, ndërsa Kostandini u kundërshtua menjëherë nga Perandoria Osmane dhe më vonë, më 1449, u bë perandori i perandorisë Bizantine. 

Patra mbeti një pjesë e Despotatit të Moreas deri në vitin 1458, kur u pushtua nga Sulltani i Perandorisë Osmane, Mehmeti II. Nën otomanët, njihej si "Baliabadra", nga greqishtja: “Παλαιά Πάτρα” ('Patras e Vjetër'), në krahasim me “Neëα Πάτρα “('Patra e re'), qyteti i Ypati në Greqinë Qendrore. Megjithëse Mehmeti i dha qytetit privilegje të veçanta dhe ulje të taksave, ajo kurrë nuk u bë një qendër e madhe tregtare. Venecia dhe Xhenova e sulmuan dhe e kapën atë disa herë në shekujt 15 dhe 16, por kurrë nuk rivendosën sundimin e tyre në mënyrë efektive, përveç një periudhe të sundimit venecian në 1687-1715 pas Luftës Morean.

Më 1772 u zhvillua një betejë detare nga qyteti midis rusëve dhe osmanëve.