Spitali i ishullit Manoel

Lazzaretto është një ish- strukturë karantine dhe spital në ishullin Manoel në Gżira, Maltë . Është kompleks i ndërtesave të ndryshme që datojnë midis shekujve 17 dhe 19. Shumica e strukturave ekzistojnë ende, megjithëse janë në gjendje të keqe për shkak të dëmtimeve të pësuara gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe mbi 30 vjet braktisjeje. Është planifikuar që Lazzaretto të restaurohet.

 Historia 
Nga 1526 e tutje, Marsamxett Harbour filloi të përdorej për qëllime karantine. Gjatë murtajës së viteve 1592–93, një lazaretë e përkohshme u ndërtua në ishull në mes të portit, i njohur atëherë si Isolotto dhe tani i quajtur Ishulli Manoel . Disa depo, një kishëz kushtuar Saint Roch gjithashtu u ndërtuan në këtë pikë, por ato u shkatërruan në fund të shekullit të 18-të.  Ishulli u përdor për të izoluar pacientët gjatë një shpërthimi të vogël të murtajës në 1623 . 

Në 1643, Mjeshtri i Madh i Urdhrit të Shën Gjonit, Giovanni Paolo Lascaris, vendosi të ndërtonte një spital të përhershme për shkak të frikës nga një epidemi. Urdhri e fitoi ishullin nga Kisha duke e shkëmbyer me disa prona në Tal-Fiddien . Spitali, ndërtuar nga Lascaris përbëhej nga një ndërtesë e vetme, por një bllok i dytë u ndërtua dhe u zgjerua nga Grand Masters Nicolas Cotoner në 1670, Gregorio Carafa në 1683, Ramon Perellos y Roccaful në 1701 dhe António Manoel de Vilhena në rreth 1726. Në 1797, Mjeshtri i Madh Emmanuel de Rohan-Polduc ndërtoi një bllok të ri dhe disa depo në Lazzaretto. 
majtas|parapamje|250x250px| Pamje e ishullit Manoel në 1720
Spitali u përdor shumë gjatë epidemisë së murtajës 1813–14, epidemisë së kolerës në 1865 dhe epidemisë së murtajës në 1937. Ai shërbeu gjithashtu si një spital ushtarak për ushtarët britanikë, francezë dhe italianë gjatë Luftës së Krimesë . Disa figura të shquara qëndruan në Lazzaretto gjatë gjithë historisë së tij, duke përfshirë Lord Bajronin, Sir Walter Scott, Horace Vernet, Benjamin Disraeli dhe Alfonse de Lamartine . 

Një pjesë e Lazzaretto e cila ishte e njohur si Zyra Profumo u përdor për të tymosur postën hyrëse. Posta e dezinfektuar u shënua me vula dylli të kuqe rreth 1816 deri në 1844.  Dezinfektimi i postës në një shkallë të gjerë zgjati deri në vitet 1880, por u përdor në raste të rralla deri në vitin 1936. 

Lazzaretto mbeti në përdorim nga autoritetet shëndetësore deri në 1939, kur u kërkua nga Admiralty për t'u përdorur për qëllime ushtarake gjatë Luftës së Dytë Botërore . Midis 1941 dhe 1942, ajo u përdor si depo nëndetëse dhe ndërtesat u bombarduan disa herë nga avionët italianë ose gjermanë. Shumë ndërtesa u shkatërruan nga ky bombardim ajror dhe disa struktura të tjera u desh të shkatërroheshin për shkak të dëmit që kishin pësuar. 

Lazzaretto u hap përsëri si spital në 1949 dhe mbeti i tillë deri në largimin e Marinës Mbretërore nga Malta në vitet 1970. Më pas u braktis dhe ra në një gjendje të keqe. 

Që nga mbyllja e tij, një pjesë e Lazzaretto u përdor gjithashtu si një strehë për qentë e braktisur. 

 Ditët e sotme 
Sot, Lazzaretto është në një gjendje neglizhence, dhe pjesë të tij janë shembur ndërsa të tjerët rrezikojnë ta shembin. 

Lazzaretto (spitali) është vendosur të restaurohet nga kompania e zhvillimit MIDI plc, e cila gjithashtu restauroi Fort Manoel dhe Fort Tigné aty pranë. Restaurimi i planifikuar do të përfshinte trajtimin e gurëve ekzistues dhe rindërtimin e strukturave të shkatërruara. Pas restaurimit, kompleksi do të shndërrohet në rezidenca, zyra, restorante, një kazino dhe një hotel butik.  Është planifikuar edhe një park nëntokësor makinash. 

Kompleksi është një monument kombëtar i Shkallës 2 dhe është i shënuar në Inventarin Kombëtar të Pronës Kulturore të Ishujve Maltezë . 

 Arkitektura 
majtas|parapamje| Pallati i Vjetër
Spitali përbëhet nga një kompleks ndërtesash që datojnë në shekujt 17-19. Asgjë nuk mbetet nga struktura origjinale e përkohshme e shekullit të 16-të, dhe ndërtesa më e vjetër ekzistuese brenda kompleksit është ajo e ndërtuar në 1643 gjatë gjykimit të  Master Lascaris. Kjo strukturë, e cila njihet si Palazzo Vecchio (Pallati i Vjetër), Palazzo Grande (Pallati i Madh) ose thjesht il-Palazz (Pallati), është dy katëshe dhe përbëhet nga tetë salla të ndërtuara rreth një oborri qendror. Kjo ndërtesë kishte një numër stemash në fasadën e saj, por këto u dëmtuan ndoshta gjatë okupimit francez të Maltës . Ndërtesa ka gjithashtu dy mbishkrime prej mermeri, një pa datë dhe një tjetër me datë 1787, ndërsa një mbishkrim i tretë i datës 1797 u hoq në fund të viteve 1960. Një kopje e mbishkrimit prej mermeri e datuar 1814 është vendosur  në fasadën perëndimore të ndërtesës. Mbishkrimi origjinal ishte vendosur në një varje përpara Fort Manoel, dhe tani është në depo në Valeta. 

Kompleksi përmban gjithashtu një ndërtesë të njohur si Pallati i Ri, që u ndërtua në faza midis viteve 1670 dhe fillimit të shekullit të 18-të. Ky bllok përbëhet nga depo të ndërtuara rreth dy oborreve, dhe fasada me pamje nga deti përmban një seri harqesh të larta. Magazina më lindore u shkatërrua pasi u bombardua në Luftën e Dytë Botërore. 
parapamje| Pallati i Ri
Në shekullin e 18-të, një shtëpi u ndërtua pranë Pallatit të Vjetër për izolimin e pacientëve që vuanin nga murtaja. Një numër i madh i bagëtive për karantimin e kafshëve u ndërtuan aty gjithashtu afër. Shtëpia e Murtajëve u shkatërrua për të lënë vendin për një Stacion Dezinfektimi, ndërsa derdhjet e bagëtive u shkatërruan në luftë. 

Midis Shtëpisë së Pestëve dhe Pallatit të Vjetër, ekziston Blloku De Rohan i cili përfundoi në 1797. Zyra e Profumo ishte e vendosur afër Bllokut De Rohan, por ajo u shkatërrua në luftë. 

Kompleksi Lazzaretto ishte i rrethuar nga një mur i lartë për të parandaluar njerëzit që të arratiseshin. Gjashtë varreza ishin të vendosura në zonë, por vetëm një ekziston edhe sot. 

Një numër mbishkrimesh historike mund të gjenden brenda Lazzaretto, me datën më të hershme të vitit 1681 dhe më të fundit 1947. 

 Referime 

Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVIII
Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVII
Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara