Umberto I i Savojës

Umberto I i Savojësqendër|frameless|300x300px Umberto I i Italisë rreth vitit 1892 Ritratto fotografico dei Fratelli Vianelli. Mbreti i Italisëqendër|frameless|100x100px| Stema Përgjegjës ParaardhësiVittorio Emanuele II Mbreti i Sardenjës</br> Duka i Savojës</br> Princi i Piemonteve</br> Regjent i kolonisë Eritrean</br> Regjent i kolonisë së Somalisë</br> Komandant i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura</br> Kujdestari i qefinit të shenjtë</br> Të tjerët Lindja Torino, Mbretëria e Sardenjës, 14 mars 1844 Vdekja  Shtëpi mbretërore    Maria Adelaide e Austrisë   Bijtë  Katolicizëm Nënshkrimi
Umberto I i Savojës (Umberto Rainerio Carlo Vittorio Emanuele Giovanni Maria Ferdinando Eugenio di Savoia; Torino, 14 Mars 1844 - Monza, 29 Korrik 1900) ishte Mbreti i Italisë nga 1878 deri në 1900.

Djali i Vittorio Emanuele II, mbreti i parë i Italisë dhe i Maria Adelaide nga Austria, mbretëresha e Mbretërisë së Sardenjës, e cila vdiq në 1855, mbretërimi i tij u shënua nga ngjarje të ndryshme, të cilat prodhuan mendime dhe ndjenja të kundërta.

Monarku mbahet mend pozitivisht nga disa për qëndrimin e tij të treguar në përballjen me katastrofa të tilla si epidemia e kolerës në Napoli në 1884, personalisht duke bërë çmos për të ndihmuar (prandaj ai u mbiquajt "Mbreti i Mirë" ), dhe për shpalljen e të ashtuquajturit Kodi Zanardelli, të cilin ai bëri disa risi në kodin penal, siç është heqja e dënimit me vdekje.

Ai u kundërshtua ashpër nga të tjerët për konservatorizmin e tij të ngurtë (i përkeqësuar në vitet e fundit të mbretërimit), përfshirjen e tij indirekte në skandalin e Banca Romana, Sergio Romano, La storia sul comodino: personaggi, viaggi, memorie, Greco & Greco Editori, Milano, p. 87. miratimin e shtypjeve të kryengritjeve popullore të 1898 dhe nderin e dhënë gjeneralit Fiorenzo Bava Beccaris për mbytjen e përgjakshme të demonstratave në maj të të njëjtit vit në Milano, veprime dhe sjellje politike që i kushtuan të paktën tre sulme në harkun e 22 viteve, Benedetto Croce, Storia D'Italia dal 1871 al 1915, Bibliopolis, Napoli, 2004. deri në atë të Monza, më 29 korrik 1900, nga dora e anarkistit Gaetano Bresci, do të jetë fatale për të.

Vetëm nga anarkistët, Umberto I mori pseudonimin e "Re Mitraglia". Napoleone Colajanni, L'Italia nel 1898, Galzerano, 1998, p. 7 Ai ishte gjithashtu marrësi i një prej biletave të Friedrich Nietzsche për çmenduri. Stili artistik dhe arkitektonik homonim e ka marrë emrin nga Umberto I.

 Biografia 

 Fëmijëria dhe rinia 
majtas|parapamje| Umberto, si fëmijë, me nënën e tij Maria Adelaide nga Austria, e cila vdiq në 1855
Umberto lindi më 14 mars 1844 në Torino, nga Vittorio Emanuele II, atëherë Duka i Savojës dhe trashëgimtar i fronit të Sardenjës (i cili, po atë ditë, mbushi 24 vjeç), dhe nga Maria Adelaide e Austrisë . Ai u pagëzua me emrat e Umberto Rainerio Carlo Emanuele Giovanni Maria Ferdinando Eugenio: i pari për nder të themeluesit të dinastisë Savoy, Umberto I Biancamano, i fundit në kujtim të eksponentit më të shquar të degës së kadetëve të Savoy-Carignano.

Kumbarët e tij ishin gjyshërit e tij atërore, mbreti i Sardenjës Carlo Alberto dhe gruaja e tij Maria Teresa e Habsburg-Lorraine, duke zënë vendin e kunatës së tyre, përkatësisht Ranieri d'Asburgo, mëkëmbësi i Lombardisë-Veneto dhe Maria Elisabetta di Savoia - Carignano, motra e Carlo Alberto. Umberto menjëherë mori titullin e Princit të Piemonte, i cili gjithmonë i është atribuar të parëlindurit të shtëpisë në pushtet. Lindja e tij u festua shumë nga njerëzit e Piemontezit, si dhe nga familja mbretërore, të cilët kështu mund të shihnin të siguruar prejardhjen mashkullore. Ai e kaloi tërë fëmijërinë e tij, së bashku me vëllain e tij të vogël Amedeo, në kështjellën e Moncalieri, ku ai mori trajnim thelbësor ushtarak, duke pasur gjeneral Giuseppe Rossi si tutor dhe disa mësues të tjerë ushtarakë midis mësuesve të tij; ishte kjo disiplinë e ashpër që formoi karakterin e tij, megjithatë e shndërroi atë në moshë madhore në një person të thatë me ide të kufizuara, edhe nëse të tjerët e konsideronin atë "besnik, të hapur, të mirë" dhe të përzemërt Si veda a questo proposito quanto riferisce Carlo Casalegno, "La regina Margherita", Einaudi, Torino, 1956, pag. 27. "Nessuno avrebbe detto che Umberto sarebbe diventato la figura più cara, più cordiale e più amata, durante ventidue anni, nell'intero Regno": Giovanni Artieri, "Cronaca del Regno d'Italia", vol. I, Mondadori, Milano, 1977, pag. 145 e "passim". Sulla cordialità, la simpatia e popolarità di Umberto I si veda per tutti Edmondo De Amicis, "Cuore", La Sorgente, Milano, 1974, pag. 197 ss. . Shumë i lidhur me nënën e tij, Umberto pësoi një traumë të thellë kur ajo vdiq para kohe, më 20 janar 1855.Umberto, filloi një karrierë ushtarake në Mars 1858, ai filloi me gradën e kapitenit. Më vonë ai mori pjesë në Luftën e Dytë të Pavarësisë, duke u dalluar në betejën e Solferinos dhe San Martinos në 1859 . Pasi u bë trashëgimtar i fronit italian pas lindjes së Mbretërisë së Italisë më 17 Mars 1861, Umberto u bë gjeneral-major në 1863 dhe gjeneral-lejtnant në 1864 ; ai nuk dështoi ta përfundojë trajnimin e tij me udhëtime të shumta jashtë vendit, të tilla si kur në 1863 ai shoqëroi motrën e tij Maria Pia të Savojës në Lisbonë e cila po martohej me Louis I , mbreti i Portugalisë, ndërsa vitin tjetër ai vizitoi disa gjykata evropiane, miq të Italisë; në 1865 ai ishte për vizitë në Londër ndërsa shpërtheu trazirat në Torino për të protestuar kundër transferimit të kryeqytetit në Firence .

Në 1866 ai ishte gjithashtu në Paris, i dërguar nga babai i tij për një bisedë private me Perandorin Napoleon III në lidhje me konfliktin e afërt që ishte gati të shpërthente me Austrinë . Pikërisht në 1866, ai mori pjesë me vëllanë e tij Amedeo në Luftën e Tretë të Pavarësisë ; thuhet se, ndërsa po priste në Napoli të largohej për në front, një gruaje të moshuar që po qante për dy djemtë e saj në luftë, ajo tha: Edhe ne jemi dy dhe nuk kemi më nënë.

Duke arritur në frontin e operacioneve në Veneto, Umberto mori komandën e Divizionit XVI të Këmbësorisë dhe mori pjesë me trimëri në përleshjen e Villafranca më 24 qershor 1866, e cila pasoi disfatën e Custoza . Ai ishte një nga komandantët ushtarakë italianë, midis atyre që hynë në veprim, njësia e të cilit nuk u detyrua të tërhiqej nga austriakët, duke arritur më tepër të zmbrapsë sulmet e shumta dhe të dhunshme nga Uhlanët Austriak dhe duke fituar, për këtë, medaljen e artë trimëri .

 Martesa 
parapamje| Umberto di Savoia në rininë e tij Fratelli D'Alessandri
Në ato vite Umberto kishte një marrëdhënie sentimentale me dukeshën Eugenia Attandolo Bolognini Litta RITRATTO DELLA DUCHESSA EUGENIA LITTA VISCONTI ARESE BOLOGNINI ATTENDOLO lombardiabeniculturali.it, lidhja e të cilit u forcua më pas me lindjen e djalit të tij Alfonso  (i cili vdiq në moshë të re) dhe që do të zgjaste për gjithë jetën. Sidoqoftë, Umberto e dinte se do të duhej t'i nënshtrohej një martese lehtësie, të kërkuar nga babai i tij për arsye të shtetit. Në fakt, menjëherë pas përfundimit të luftës së tretë të pavarësisë, e cila kishte çuar në bashkimin e Venetos në Mbretërinë e Italisë, Vittorio Emanuele II mendoi të bënte paqe me familjen Habsburg me një martesë politike, pas aleancës së përkohshme me Prusia e Bismarck .

Kandidatja ishte Archduchess Matilde d'Asburgo-Teschen, e cila vdiq tragjikisht, e djegur nga zjarri i veshjes së saj (ajo vetë po përpiqej të fshihte një cigare nga kujdestarja e shtëpisë). Kështu, pasi e zhduki këtë mundësi, Kryeministri i kohës, Luigi Federico Menabrea, propozoi për grua kushërirën e Umbertos, Princeshën Margherita të Savojës, vajzën e Ferdinandit të Savojës-Genova, vëllain e mbretit dhe të Elizabetës së Saksonisë, prej 17 vjetësh. Në fillim pa dëshirë, mbreti i Italisë përfundimisht ra dakord. Kur princi i kurorës bëri propozimin e tij për Margherita, ajo u përgjigj: "Ju e dini sa krenar jam që i përkas Shtëpisë së Savojës dhe unë do të isha dyfish më shumë si gruaja juaj!" .
majtas|parapamje| Martesa e Umbertos me Margherita di Savoia ,</br> Katedralja e Torinos, 22 prill 1868.
Umberto dhe Margherita u martuan në Torino më 22 prill 1868 ; ishte "dasma e shekullit" në atë kohë, dhe për atë rast mbreti Vittorio Emanuele II krijoi trupin e kuirashierëve mbretërorë, të cilët do të vepronin si shoqërues në procesionin mbretëror dhe Urdhrin e Kurorës së Italisë, me të cilën të gjithë ata që ishin dalluar në shërbim të kombit. Destinacioni i muajit të mjaltit ishin disa qytete italiane, për t’i bërë më të njohur popullatës monarkët e ardhshëm italianë; më pas, pas një qëndrimi në Vilën Mbretërore të Monza, të porsamartuarit u nisën për një udhëtim zyrtar në Mynih dhe Bruksel, ku u mirëpritën ngrohtësisht.
parapamje| Margherita dhe Umberto gjatë qëndrimit të tyre napolitane
Duke u kthyer në Itali, çifti mbretëror u vendos në Napoli, pasi princesha ishte shtatzënë dhe u vendos që të lindte trashëgimtari i fronit. Zgjedhja e qytetit Napolitan nuk ishte e rastësishme, por e hartuar mirë për qëllime propagandistike, për të vërejtur më mirë Savojën për popullatat e Jugut, ende pjesërisht nostalgjike për Bourbons . Ngjarja e lumtur ndodhi më 11 nëntor 1869 : i porsalinduri, i quajtur Vittorio Emanuele, ashtu si gjyshi i tij, u emërua princ i Napolit.

Sidoqoftë, martesa midis Umberto dhe Margherita, edhe me ardhjen e djalit të tyre, nuk u forcua, pasi princesha do ta gjente burrin e saj në banesën e saj për të biseduar me zonjën e saj, dukeshën Litta. Duket se Margherita kishte kërcënuar se do të kthehej te nëna e saj, por më pas, e bindur nga vjehrri i saj (kush do të thoshte: "A është kjo arsyeja e vetme që doni të largoheni?") Dhe duke iu drejtuar vullnetit të saj, ajo vendosi për të qëndruar pranë Umbertos, megjithëse ajo kishte deklaruar të mos e konsideronte më burrin e saj, për ta konsideruar atë vetëm sovranin e saj. Mbi të gjitha, Margherita duhet të ketë njohur disa kohë për marrëdhënien që u kthye sërish para martesës.

Kur të dy u takuan për herë të parë, dukeshja ishte 25 vjeç dhe Umberto 18. Su tutto l'episodio si veda: Carlo Casalegno, La Regina Margherita, cit.", p. 87. . Dështimi i martesës, i njohur vetëm në qarqet e ngushta të gjykatës, u maskua me një pamje lumturie të përdorur lehtësisht edhe për qëllime politike. Në fakt, pas kapjes së Porta Pia më 20 shtator 1870 dhe vizitës së nxituar të Vittorio Emanuele në Romë në dhjetor pas përmbytjes së Tiberit, ishin Umberto dhe Margherita që përfaqësuan familjen mbretërore në kryeqytetin e ardhshëm të Italisë.

Mbi të gjitha i detyrohemi Margheritës meritën e vendosjes së bazave për një pajtim midis dy fraksioneve të aristokracisë romake: ai "i zi", i cili, me përkushtim besnik ndaj Papa Piut IX, nuk pranoi të kishte asnjë kontakt me "uzurpatorët" të Savojës, dhe asaj "të bardhë", të ideve më liberale, të cilat përkundrazi kishin mbështetur bashkimin e qytetit me Italinë. Ekrani i martesës së lumtur do të zgjaste shumë dhe do të arrinte kulmin e saj në 22 Prill 1893, kur dasma e argjendtë festohej me shkëlqim. Në mëngjesin e festimeve në Romë u qëlluan 101 të shtëna me top. Për këtë rast, u lëshua një pullë e veçantë, e quajtur " dasma e argjendtë e Umberto I ", e cila megjithatë nuk u lëshua.

 Mbreti i Italisë 
majtas|parapamje| Betimi i Umberto I dhënë Palazzo Montecitorio
Me vdekjen e babait të tij Vittorio Emanuele II, më 9 janar 1878, Umberto e pasoi atë me emrin e Umberto I në fronin italian dhe të Umberto IV në atë Savojard, pasi babai i tij kishte vendosur, pavarësisht nga uniteti kombëtar, vazhdimin e tradita nominale në fronin e Savojës. Në të njëjtën ditë ai lëshoi një shpallje për kombin duke thënë: "Mbreti juaj i parë ka vdekur; pasardhësi do t'ju provojë se institucionet nuk vdesin!" Më 17 janar 1878, ditën e varrimit të babait të tij, Umberto I, duke pranuar peticionin e Komunës së Romës, rregulloi për varrimin e trupit në Panteonin në Romë, i cili simbolikisht u bë mauzoleumi i familjes mbretërore dhe i cili ende sot strehohen eshtrat e dy sovranëve të parë të Italisë.

Roma ishte një vend simbolik, pasi kapja e saj kishte përfaqësuar përfundimin e unitetit kombëtar të dëshiruar. Më në fund, më 19 Janar, betimi solemn mbi Statutin e Albertine u bë, në sallën Montecitorio, në prani të senatorëve dhe deputetëve. Kishte shumë probleme për të përballuar sovranin e dytë të Italisë: armiqësia e Vatikanit, i cili, pas vdekjes së Papa Pius IX në 7 Shkurt të po këtij viti dhe zgjedhjes së fronit të Leo XIII, vazhdoi të mos pranonte Mbretërinë të Italisë, përpjekja për të bllokuar si fermentet irredentiste dhe republikane që kaluan vendin dhe synimet anti-unitare të qarqeve të caktuara okulte politike, kombëtare dhe të huaja, nevoja absolute për të krijuar një front të gjerë të reformave shoqërore që ata të mund të gëzonin më pak klasa në gjendje të mirë, rinisja e ekonomisë kombëtare, tashmë e ndenjur për një kohë të gjatë dhe mbi të gjitha problemi shumë urgjent i dhënies fund të izolimit ndërkombëtar të Italisë dhe rritjes së prestigjit të saj në politikën e jashtme.
parapamje| Portreti i Mbretit HM Umberto I, nga Pasquale Di Criscito, 1878
Ai u betua të veprojë, tashmë në fjalën e tij të parë nga Kurora, "në përputhje me ligjin". Një nga masat e para që Umberto I duhej të përballej si mbret ishte dorëheqja, më 9 mars, e kabinetit të Agostino Depretis, udhëheqësit të së majtës historike ; mbreti, duke mos e konsideruar të përshtatshëm për t'ia besuar përsëri postin, zgjodhi Benedetto Cairoli, kreun e së majtës së moderuar dhe një politikan shumë të vlerësuar prej tij, si kryeministrin e ri.

Problemi më i mprehtë me të cilin duhej të përballej qeveria e tij ishte kriza në Ballkan, e lindur nga lufta e fundit midis Rusisë dhe Turqisë, për të cilën Kancelari gjerman Bismarck thirri Kongresin e Berlinit . Italia, nga frika e ndërmarrjes së angazhimeve shumë të rënda, nuk mori asgjë.

 Atentati i parë 
parapamje| Mbreti Umberto I i Italisë, portretizuar nga Luigi Da Rios në 1878
Sapo ai u ngjit në fron, Umberto I menjëherë organizoi një turne në qytetet kryesore të Mbretërisë në mënyrë që të shfaqej para njerëzve dhe të fitonte të paktën një pjesë të famës që babai i tij kishte gëzuar gjatë Risorgimento . Ai shoqërohej nga gruaja e tij Margherita, djali i tij Vittorio Emanuele dhe Kryeministri Benedetto Cairoli .

Ai u largua nga Roma më 6 korrik 1878, më 10 korrik ai ishte në La Spezia, nga 11 deri më 30 korrik ai qëndroi në Torino, më 30 ai ishte në Milano, pastaj në Brescia dhe më 16 shtator ai shkoi në Monza, ku mori pjesë në inaugurimi i monumentit të parë kushtuar babait të tij Vittorio Emanuele II. Më 4 nëntor mbretërit mbërritën në Bolonjë : më 7 takuan poetin Giosuè Carducci, me ide republikane, i cili, i magjepsur nga hiri dhe bukuria e Mbretëreshës Margherita, shkroi faqe me admirim të madh për të dhe i kushtoi odën e famshme mbretëreshës. të Italisë .

Tri ditë më vonë Umberto dhe Margherita ishin në Firence, më 9 nëntor në Pisa dhe Livorno, më 12 nëntor ata shkuan në Ankona, të nesërmen në Chieti dhe më pas në Bari . Më 16 nëntor, në stacionin Foggia, një farë Alberigo Altieri u përpoq të nisej drejt sovranit. Ai u ndalua në kohë, aq sa vështirë se dikush e vuri re faktin dhe as shtypi nuk e përmendi atë. Sidoqoftë, një hetim policor çoi për të zbuluar se si i riu nuk kishte vepruar vetëm, por në kontekstin e "një komploti për vrasjen e sovranit të gushtit" që kishte "qëllimin për të kryer përpjekjen në qytete të ndryshme që ai vizitoi ". Lettera del prefetto di Foggia al ministro dell'Interno Giuseppe Zanardelli, 23 novembre 1878, in Archivio della Società Nazionale di Mutuo Soccorso Ferrovieri Milano. L'operazione portò all'arresto di due presunti complici di Altieri. Si noti come la data della missiva sia posteriore all'attentato di Napoli. Ishte shija e asaj që do të ndodhte të nesërmen.
majtas|parapamje| Sulmi i Giovanni Passannante në Napoli në një gazetë të kohës
Duke arritur në Napoli më 17 nëntor 1878, Umberto iu nënshtrua një atentati që shkaktoi shumë më shumë sensacion: ai, së bashku me gruan e tij, djalin e tij dhe Cairoli, ishin në një karrocë të hapur që po hapte rrugën midis dy krahëve të turmës, kur befas u sulmua me thikë nga anarkisti Lucan Giovanni Passannante, i cili nuk pati sukses në qëllimin e tij. Në një përpjekje për të vrarë monarkun, Passannante bërtiti: "Rroftë Orsini, rroftë republika universale". Giuseppe Galzerano, Giovanni Passannante, Galzerano Editore, Casalvelino Scalo, 2004, p. 396. Mbreti arriti të mbrohej dhe një oficer i Corazzieri i rrethimit u hodh kundër sulmuesit, duke e plagosur në kokë me një saber (mbreti pësoi një prerje të lehtë në krah), ndërsa Cairoli, në një përpjekje për të bllokuar sulmuesi, u plagos në kofshë. Përpjekja për atentat gjeneroi marshime të shumta proteste, si kundër dhe në favor të sulmuesit dhe nuk munguan përplasjet midis policisë dhe anarkistëve. Pas tentativës për vrasje, Shefi i Policisë së atëhershme Luigi Berti u detyrua të japë dorëheqjen një muaj më vonë.

Poeti Giovanni Pascoli, gjatë një takimi të socialistëve në Bolonjë, filloi leximin publik të një poezie, dhënë atij nga një person i pranishëm në takim, duke lavdëruar Passannante. Duke vërejtur përmbajtjen, ai hodhi letrën dhe shprehu fjalë të indinjimit. Maria Pascoli, "Lungo la vita di Giovanni Pascoli", Mondadori, Milano, 1961, cap. IV Pascoli u arrestua më vonë për protestë kundër dënimit të disa anarkistëve që kishin demonstruar në favor të sulmuesit. Giuseppe Galzerano, Giovanni Passannante, Galzerano Editore, Casalvelino Scalo, 2004, p. 270. Anarkisti u dënua me vdekje, por Umberto I e ndryshoi dënimin me burgim të përjetshëm. Sidoqoftë, kushtet e këqija të Passannante në burg ngjallën polemikë nga disa politikanë. Paolo Pinto, Il Savoia che non voleva essere re, Piemme, Milano, 2002, p.108.

Pas sulmit, mbreti, mirënjohës, i dha Kryeministrit medaljen e artë për trimëri ushtarake, por Parlamenti, ndërsa admironte guximin dhe përkushtimin e tij, e qortoi qeverinë për keqmenaxhimin e politikës së brendshme, veçanërisht në lidhje me sigurinë e mbretit dhe shteti; më pas u paraqit një pyetje parlamentare e cila përfundoi më 11 dhjetor të atij viti me dorëheqjen e ministrisë, e cila përsëri iu besua Depretis.
majtas|parapamje| Monedhë ari 100 lireta që përshkruan Umberto I

 Sulmi i dytë 
majtas|parapamje| Ilustrim që rindërton sulmin e anarkistit Pietro Acciarito ndaj Umberto I
Më 22 Prill 1897 sovrani pësoi një sulm të dytë nga Pietro Acciarito . Anarkisti u përzie me turmën që përshëndeti ardhjen e Umberto I në hipodromin Capannelle në Romë dhe u hodh drejt karrocës së tij të armatosur me thikë. Mbreti menjëherë e vuri re sulmin dhe arriti ta shmangej, duke mbetur i padëmtuar. Acciarito u arrestua dhe u dënua me burgim të përjetshëm. Ngjashëm me Passannante, dënimi i tij ishte shumë i rëndë dhe kishte pasoja të rënda në shëndetin e tij mendor.

Ashtu si përpjekja për vrasje e mëparshme, një komplot anti-monarkist u hipotezua (megjithëse Acciarito kishte mohuar gjithçka, duke deklaruar se ai kishte vepruar vetëm) Franco Andreucci, Tommaso Detti, Il Movimento operaio italiano: dizionario biografico, 1853-1943, Volume 1, Editori riuniti, Roma, 1975, p.6. dhe u arrestuan disa eksponentë socialistë, anarkistë dhe republikanë, të cilët dyshohej se kishin bashkëpunuar me ' ekstremist Midis këtyre, një tjetër anarkist i quajtur Romeo Frezzi, një mik i Acciaritos, u burgos sepse ai kishte në posedim një foto të sulmuesit. Ferdinando Cordova, Alle radici del malpaese: una storia italiana, Bulzoni Editore, Roma, 1994, p.8.

Frezzi vdiq në ditën e tretë të marrjes në pyetje. Disa akuza u ngritën në lidhje me vdekjen e tij (vetëvrasje dhe aneurizëm) por autopsia konfirmoi se vdekja ndodhi nga torturat e pësuara nga oficerët e policisë, në një përpjekje për të zhvatur një rrëfim bashkëpunimi me Acciarito. Giorgio Candeloro, Storia dell'Italia moderna, Feltrinelli, Milano, 1986, p.40. Historia shkaktoi kryengritje popullore kundër monarkisë.

 Vrasja 
majtas|parapamje| Mbreti Umberto I i Savojës dhe Mbretëresha Margherita e Savojës, ndërsa zbresin në shkallët hyrëse të Vilës Mbretërore në Monza, në 1896
parapamje| Kopertina e Domenica del Corriere nga Achille Beltrame me vrasjen e Umberto I në Monza më 29 korrik 1900
Më 29 korrik 1900 Umberto ishte i ftuar në Monza në ceremoninë mbyllëse të konkursit gjimnastikor të organizuar nga klubi sportiv Forti e Liberi; atij nuk i kërkohej të merrte pjesë, por ishte i bindur nga rrethanat që ekipet e Trentos dhe Triestes do të ishin të pranishme në ese, atletët e të cilëve - në fakt - duke shtrënguar duart, thanë: "Unë jam i lumtur që ndodhem midis italianëve" (një fjali që nuk kaloi pa u vërejtur dhe që lëshoi një uragan duartrokitjeje). Megjithëse ai kishte veshur një këmishë mbrojtëse nën këmishën e tij, për shkak të nxehtësisë së madhe dhe në kundërshtim me këshillat e rojeve të sigurisë, atë ditë fatale Umberto nuk e veshi atë. Mes turmës ishte edhe bombarduesi, Gaetano Bresci, një anarkist nga Prato që emigroi në Shtetet e Bashkuara, me një revole me pesë të shtëna, në xhep.

Sovrani bisedoi për rreth një orë dhe ishte në një humor të shkëlqyeshëm: "Ndër këta të rinj të zgjuar ndihem i rinuar". Ugoberto Alfassio Grimaldi, Il re buono, Feltrinelli, Milano, 1970, p.446. Ai vendosi të largohej rreth orës 10.30 të mbrëmjes dhe shkoi te karroca, ndërsa turma brohoriti dhe banda intonoi Marshin Mbretëror .

Duke përfituar nga konfuzioni, Bresci u hodh përpara me armën në dorë dhe hapi disa të shtëna me sukses. Sa nuk u konstatuan kurrë saktësisht, por shumica e dëshmitarëve thanë se kishin dëgjuar jehonën e të paktën tre. Në fakt, Umberto u arrit në shpatull, mushkëri dhe zemër. Ai mezi kishte kohë të murmuriste: "Eja, mendoj se jam i plagosur", Gianni Oliva, I Savoia: novecento anni di una dinastia, Mondadori, Milano, 1998, p.434. para se të binte në gjunjë i gjeneralit Ponzio Vaglia, i cili ishte ulur përballë tij në karrocë.

Menjëherë më pas karabinierët, të komanduar nga Marshalli Locatelli, u përpoqën dhe patën sukses, për të shpëtuar Bresci nga linçimi i turmës, duke e vendosur atë nën arrest. Ndërkohë, karroca me sovranin tashmë të vdekur kishte arritur në pallatin e Monzës ; mbretëresha, paralajmëroi, u turr drejt hyrjes duke bërtitur: "Bëni diçka, shpëtoni mbretin!" ". Ugoberto Alfassio Grimaldi, Il re buono, Feltrinelli, Milano, 1970, p.447. Por tani nuk kishte asgjë tjetër për të bërë; Umberto tashmë kishte ndërruar jetë.
majtas|parapamje| Makina funerale që transportoi trupin e mbretit nga Monza në Romë
Regicidi ngjalli në Itali një valë zhgënjimi Inge Botteri, Rielaborare il lutto, costruire la memoria. Il regicidio di Umberto I a scuola e sui giornali, Brescia: [poi] Roma: Centro di Ricerca F. Odorici; Bulzoni, Cheiron: materiali e strumenti di aggiornamento storiografico. A.18, 2001. dhe frike, aq sa nxiti vetë qarqet anarkiste dhe socialiste të distancoheshin nga ajo; Për shembull, Filippo Turati refuzoi të mbrojë vrasjen në gjykatë. Shumë prej atyre që e kishin kritikuar atë në jetë, përfshirë edhe Papafava liberal, kishin fjalë ngushëllimi për të ndjerin ("Ne e donim atë më shumë sesa mendonim") dhe republikania Bovio tha se indinjata e shkaktuar nga sulmi kishte zgjatur jetën e monarkia e disa dekadave. Poeti Giovanni Pascoli i shkroi himnin mbretit Umberto, kushtuar mbretit të ndjerë.
parapamje| Varri i Umberto I në Panteonin, Romë
Më 9 gusht, varrimi fetar u festua në Romë: pavarësisht se ishte një e enjte e nxehtë, dy krahë të mbushur me turmë ndoqën arkivolin. Sidoqoftë, një klimë e tillë psikoze kishte vërtetuar që një mushkë e arratisur nga një përfaqësues i korpusit Alpini ishte e mjaftueshme për të lëshuar një shkelje të përgjithshme të britmës "Anarkistët!" . I tillë ishte terrori që përfshiu edhe grupin e princërve, aq sa Nikolla I i Malit të Zi u hodh para dhëndrit të tij Vittorio për të vepruar si mburojë kundër një sulmi të mundshëm. 

Pasi qetësia u rivendos, trupi i mbretit të ndjerë u varros në Panteonin pranë atij të babait të tij; 13 gushti u bë një ditë kombëtare e zisë.

Kishte shumë zëra që ngritën - kundër ose pro - të gjestit të Brescit, të heshtur menjëherë nga futja e krimit të ri të "apologjisë për vrasje", për të cilën u arrestuan dy fetarë: Don Arturo Capone, famullitar në Salerno dhe Fra 'Giuseppe Volponi, një françeskan nga Roma. Giuseppe Galzerano, Gaetano Bresci: la vita, l'attentato, il processo e la morte del regicida anarchico, Galzerano editore, Casalvelino Scalo, 1988, pag.40 Ky i fundit u dënua me 8 muaj burg dhe një gjobë prej një mijë lira (28 gusht).

Bresci u gjykua më 29 gusht dhe u dënua të njëjtën ditë me burgim të përjetshëm, pasi dënimi me vdekje ishte në fuqi vetëm për disa krime ushtarake, të dënuara nga kodi penal ushtarak i luftës . La pena di morte in Italia Bresci u vetëvra më 22 maj 1901 në rrethana shumë të dyshimta (i varur në qelinë e tij), megjithëse u tha se ai ishte viktimë e një rrahjeje nga rojet. Estratto da: Massimo Ortalli, Gaetano Bresci, tessitore anarchico e uccisore di re

Vendi i sulmit, në Monza, shënohet nga një kishëz në kujtim të mbretit të vrarë, ndërtuar në 1910, bazuar në një model të arkitektit Giuseppe Sacconi, me vullnetin e djalit të mbretit, Vittorio Emanuele III .