Seksologjia

Seksologjia është studimi shkencor i seksualitetit njerëzor, përfshirë interesat seksuale njerëzore, sjelljet dhe funksionet. Termi seksologji në përgjithësi nuk i referohet studimit jo-shkencor të seksualitetit, siç është shkenca politike ose kritika sociale.Bullough, V. L. (1989). The society for the scientific study of sex: A brief history. Mt. Vernon, Iowa: The Foundation for the Scientific Study of Sexuality.Haeberle, E. J. (1983). The birth of sexology: A brief history in documents. World Association for Sexology.

Seksologët aplikojnë mjete nga disa fusha akademike, siç janë biologjia, mjekësia, psikologjia, epidemiologjia, sociologjia dhe kriminalistika.Temat e studimit përfshijnë zhvillimin seksual (pubertetin), orientimin seksual, identitetin gjinor, marrëdhëniet seksuale, aktivitetet seksuale, parafilinë dhe interesat seksuale atipike. Ai gjithashtu përfshin studimin e seksualitetit gjatë gjithë jetës, përfshirë seksualitetin e fëmijëve, pubertetin, seksualitetin e adoleshencës dhe seksualitetin midis të moshuarve . Seksologjia gjithashtu përfshin seksualitetin në mesin e aftësive të kufizuara mendore dhe fizike. Studimi seksologjik i mosfunksionimeve seksuale dhe çrregullimeve, përfshirë mosfunksionimin erektil, anorgazinë dhe pedofilinë, janë gjithashtu shtylla kryesore.

 Historia 

 Në fillim 
Manualet seksuale kanë ekzistuar që nga lashtësia, të tilla si Ovid 's Ars Amatoria, i Kama Sutra e Vatsyayana, të Ananga Ranga dhe Kopshti parfumuar për rekreacion shpirtit.  ( Prostitucioni në Qytetin e Parisit ), një studim i hershëm i viteve 1830 tregon se mbi 3.558 prostituta janë të regjistruara në Paris, botuar nga Alexander Jean Baptiste Parent-Duchatelet (dhe botuar në vitin1837, një vit pasi ai vdiq), është quajtur puna e parë e seksit modern të hulumtimit.

Studimi shkencor i sjelljes seksuale te qeniet njerëzore filloi në shekullin XIX. Ndryshimet në kufijtë kombëtarë të Evropës në atë kohë sollën në ligje konflikte që ishin liberale seksualisht dhe ligje që kriminalizuan sjellje të tilla si aktiviteti homoseksual.

 Epoka Viktoriane në Luftën e Dytë Botërore 
lidhje=https://sq.wikipedia.org/wiki/Skeda:Portrait_of_Havelock_Ellis_(1859-1939),_Psychologist_and_Biologist_(2575987702)_crop.jpg|parapamje|Havelock Ellis, një figurë pionier në lëvizjen drejt emancipimit seksual në fund të shekullit të 19-të.
Megjithë qëndrimin mbizotërues shoqëror të shtypjes seksuale në epokën Viktoriane, lëvizja drejt emancipimit seksual filloi drejt fundit të shekullit XIX në Angli dhe Gjermani. Në vitin 1886, Richard Freiherr von Krafft-Ebing botoi Psikopatia Seksuale. Kjo punë konsiderohet se ka krijuar seksologjinë si një disiplinë shkencore.Hoenig, J. (1977). Dramatis personae: Selected biographical sketches of 19th century pioneers in sexology. In J. Money and H. Musaph (Eds.), Handbook of Sexology, (pp. 21-43). Elsevier/North-Holland Biomedical Press.

Në Angli, babai themelues i seksologjisë ishte mjeku dhe seksologu Havelock Ellis i cili sfidoi tabutë seksuale të epokës së tij në lidhje me masturbimin dhe homoseksualitetin dhe revolucionarizoi konceptimin e seksit në kohën e tij. Puna e tij kryesore ishte Inversioni Seksual i vitit 1897, i cili përshkruan marrëdhëniet seksuale të meshkujve homoseksualë, përfshirë burrat me djem. Ellis shkroi studimin e parë objektiv të homoseksualizmit (termi u krijua nga Karl-Maria Kertbeny ), pasi ai nuk e karakterizoi atë si një sëmundje, imorale ose krim. Punimi supozon se i njëjti seks, dashuria tejkaloi tabutë e moshës, si dhe tabutë gjinore. Shtatë nga njëzet e një studime të tij të rastit janë të marrëdhënieve ndër-gjeneruese. Ai gjithashtu zhvilloi koncepte të tjera të rëndësishme psikologjike, të tilla si autoerotizmi dhe narcizizmi, të dyja u zhvilluan më vonë nga Sigmund Freud.

Ellis krijoj fenomene transgjinore përkrah gjermanit Magnus Hirschfeld. Ai e vendosi atë si një kategori e re që ishte e veçantë dhe të dallueshme nga homoseksualiteti. Të vetëdijshëm për studimet e Hirschfeld për transvestizmin, por që nuk ishin dakord me terminologjinë e tij, në vitin 1913 Ellis propozoi termin përmbysje sekso-estetike për të përshkruar fenomenin.

Në vitin 1908, revista e parë studiuese e fushës, Revista e Seksologjisë (Zeitschrift für Sexualwissenschaft), filloi botimin dhe u botua çdo muaj për një vit. Këto botime përmbajnë artikuj nga Frojdi, Alfred Adleri dhe Wilhelm Stekel. Në vitin 1913 u themelua shoqata e parë akademike: Shoqata për Seksologji.Kewenig, W. A. (1983). Foreword. In E. J. Haeberle, The birth of sexology: A brief history in documents. World Association for Sexology. p. 3

Frojdi zhvilloi një teori të seksualitetit. Këto faza të zhvillimit përfshijnë: oral, anal, mashkullor, gjendje latente dhe gjenitale.Këto faza shkojnë nga foshnjëria deri në pubertet dhe më tej. Bazuar në studimet e tij për klientët e tij, midis fundit të Shekullit XIX dhe fillimit të Shekullit XX. Wilhelm Reich dhe Otto Gross, ishin dishepuj të Frojdit, por të refuzuar nga teoritë e tij për shkak të theksit të tyre në rolin e seksualitetit në luftën revolucionare për emancipimin e njerëzimit.
lidhje=https://sq.wikipedia.org/wiki/Skeda:1933-may-10-berlin-book-burning.JPG|majtas|parapamje|Librat e Hirschfeld u dogjën nga nazistët në Berlin për t'u dukur "jo-gjermanë".
Gjermania para-naziste, nën kodin nipoleonik liberale seksualisht, organizoi dhe rezistoi ndikimet kulturore anti-seksuale, viktoriane. Momenti nga ato grupe i shtyu ata të koordinonin kërkimet e seksit në disiplinat tradicionale akademike, duke e çuar Gjermanin në drejtimin e seksologjisë. Mjeku Magnus Hirschfeld ishte një avokat i hapur për pakicat seksuale, duke themeluar Komitetin Shkencor Humanitar, avokimin e parë për të drejtat homoseksuale dhe transgjinore.

Hirschfeld gjithashtu ngriti Institutin e parë për Seksologji (seksualwissenschaft) në Berlin në vitin 1919. Biblioteka e saj kishte mbi 20,000 vëllime, 35,000 fotografi, një koleksion të madh arti dhe objekte të tjera. Njerëz nga e gjithë Evropa vizituan Institutin për të kuptuar më qartë seksualitetin e tyre dhe për t'u trajtuar për shqetësimet dhe mosfunksionimet e tyre seksuale.

Hirschfeld zhvilloi një sistem i cili identifikoi shumë lloje aktuale apo hipotetike të ndërmjetësit seksual midis mashkullit dhe femrës heteroseksuale për të përfaqësuar diversitetin e mundshëm të seksualitetit njerëzor, dhe është besuar me identifikimin e një grupi njerëzish që sot quhen transeksual ose transgjinor si të veçantë nga kategoritë e homoseksualizmit, ai u referohej këtyre njerëzve si 'transvestiten' (transvestites).Dominimi i Gjermanisë në studimin e sjelljes seksuale përfundoi me regjimin nazist. Instituti dhe biblioteka e tij u shkatërruan nga nazistët më pak se tre muaj pasi morën pushtetin me 8 maj 1933. Instituti u mbyll dhe librat e Hirschfeld u dogjën.

Seksologët e tjerë në lëvizjen e hershme për të drejtat e homoseksualëve përfshijnë: Ernst Burchard dhe Benedict Friedlaender . Ernst Gräfenberg, pas së cilës emërtohet G-spot, publikoi studimin fillestar duke zhvilluar pajisjen intuteruterine (IUD).

 Lufta e Dytë Botërore 
Pas Luftës së Dytë Botërore, seksologjia përjetoi një rilindje, si në Shtetet e Bashkuara, ashtu edhe në Evropë. Studime në shkallë të gjerë të sjelljes seksuale, funksionit seksual dhe mosfunksionimit seksual lindën zhvillimin e terapisë seksuale. Seksologjia e pas Luftës së Dytë Botërore në SH.B.A. u ndikua nga fluksi i refugjatëve evropianë që shpëtuan nga regjimi nazist dhe popullariteti i studimeve Kinsey. Deri në atë kohë, seksologjia amerikane përbëhej kryesisht nga grupe që punonin për t'i dhënë fund prostitucionit dhe për të edukuar të rinjtë për sëmundjet seksualisht të transmetueshme. Alfred Kinsey themeloi Institutin për Kërkime Seksi në Universitetin Indiana në Bloomington në vitin 1947. Ky quhet tani Instituti Kinsey për Kërkime në Seks, Gjini dhe Riprodhim. Ai shkroi në librin e tij në vitin 1948 se më shumë ishte i njohur shkencërisht për sjelljen seksuale të kafshëve në fermë sesa te njerëzit.

Psikologu dhe seksologu John zhvilloi teorinë mbi identitetin seksual dhe identitetin gjinor në vitet e 50-ta. Puna e tij, veçanërisht për çështjen David Reimer që nga ajo kohë është vlerësuar si e diskutueshme, edhe pse çështja ishte e rëndësishme për zhvillimin e protokolleve të trajtimit për foshnjet interseksuale dhe fëmijët.

Kurt Freund ka zhvilluar penis plethysmograph në Çekosllovaki në vitin 1950. Pajisja është krijuar për të siguruar një matje objektive të zgjimit seksual tek meshkujt dhe aktualisht përdoret në vlerësimin e pedofilisë dhe hebefilisë.Ky mjet që nga atëherë është përdorur me shkelësit e seksit.

Në vitet 1966 dhe 1970, Masters dhe Johnson publikuan veprat e tyre , respektivisht , Përgjigje seksuale njerëzore dhe papërshtatshmëri seksuale njerëzore, përkatësisht. Këto vëllime u shitën mirë, dhe ata ishin themeluesit e asaj që u bë e njohur si Instituti Masters & Johnson në vitin1978.

Vern Bullough ishte një historian i seksologjisë gjatë kësaj epoke, si dhe ishte studiues në këtë fushë.

Shfaqja e HIV / AIDS në vitet 1980 shkaktoi një zhvendosje dramatike në përpjekjet për hulumtime seksologjike drejt kuptimit dhe kontrollit të përhapjes së sëmundjes. Pdf. 

 Shekulli 21 
Përparimet teknologjike kanë lejuar që pyetjet seksologjike të adresohen me studime që përdorin gjenetikën e sjelljes, neuroimaging, dhe studime në shkallë të gjerë të bazuar në internet.

 Kontribues të dukshëm 
Kjo është një listë e seksologëve dhe kontribuesve të shquar në fushën e seksologjisë, rradhitur nga viti i lindjes:
 Carl Friedrich Otto WestphalFoucault, Michel. The History of Sexuality Vol. 1: The Will to Knowledge. London: Penguin (1976/1998) (1833–1890)
 Richard Freiherr von Krafft-Ebing (1840–1902)
 Albert Eulenburg (1840–1917)
 Auguste Henri Forel (1848–1931)
 Sigmund Freud (1856–1939)
 Wilhelm Fliess (1858–1928)
 Havelock Ellis (1858–1939)
 Eugen Steinach (1861–1944)
 Robert Latou Dickinson (1861–1950)
 Albert Moll (1862–1939)
 Edvard Westermarck (1862–1939)
 Eugene Wilhelm (aka Numa Praetorius) (1866–1951)
 Magnus Hirschfeld (1868–1935)
 Iwan Bloch (1872–1922)
 Theodoor Hendrik van de Velde (1873–1937)
 Max MarcuseHumboldt-Universität, Berlin. Magnus Hirschfeld Archive for Sexology. Retrieved on November 23, 2007. (1877–1963)
 Otto Gross (1877–1920)
 Ernst Gräfenberg (1881–1957)
 Bronisław MalinowskiMalinowski, Bronislaw (1929) The Sexual Life of Savages in North-Western Melanesia. Kessinger Publishing.  (1884–1942)
 Harry Benjamin (1885–1986)
 Hans Blüher (1888–1955)
 Theodor Reik (1888–1969)
 Alfred Kinsey (1894–1956)
 Wilhelm Reich (1897–1957)
 Mary Calderone (1904–1998)
 Alain Daniélou (1907–1994)
 Wardell Pomeroy (1913–2001)
 Albert Ellis (1913–2007)
 Kurt Freund (1914–1996)
 Ernest Borneman (1915–1995)
 William Masters (1915–2001)
 Gershon Legman (1917–1999)
 Harold I. Lief (1917–2007)
 Paul H. Gebhard (1917–2015)
 John Money (1921–2006)
 Robert Stoller (1924–1991)
 Ira ReissMcMurry University, Texas Retrieved on July 02, 2009. (1925–present)
 Virginia Johnson (1925–2013)
 Preben Hertoft (1928–2017)
 Oswalt Kolle (1928–2010)
 Vern Bullough"Dr. Vern L Bullough Distinguished Professor Natural and Social Sciences"  Retrieved on November 23, 2007. (1928–2006)
 John Gagnon (1931–2016)
 Fritz Klein (1932–2006)
 Milton Diamond (1934–present)
 Erwin J. Haeberle (1936–present)
 Marco Aurelio Denegri (1938–2018)
 Gunter Schmidt (1938–present)
 Rolf Gindorf (1939–2016)
 Volkmar Sigusch (1940–tani)
 Beverly Whipple (1941–tani)
 Martin Dannecker (1942–tani)
 Shere Hite (1943–tani)
 Ray Blanchard (1945–tani)
 Gilbert Herdt (1949–tani)
 Kenneth Zucker (1950–tani)
 Ava Cadell (1955–tani)
 Carol Queen (1958–tani)
 James Cantor (1966–tani)



 Linqe te jashtme 


 Shoqëria Ndërkombëtare për Mjekësi Seksuale
 Arkivi për Seksologji

[[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]

 Referime