Zhale

Varrezat Qendrore Zhale ( ), shpesh të referuara thjeshtë si Zhale, janë varrezat më të mëdha dhe qendrore në Lubjanë dhe Slloveni. Ato janë të vendosura në distriktin Bežigrad dhe menaxhohen nga Ndërmarrja Publike Zhale. 

 Historiku 
Varrezat janë ndërtuar në vitin 1906 prapa Kishës së Kryqit të Shenjtë. Varrimi i parë u mbajt në të njëjtin vit më 3 maj, kur prifti Martin Malensheku u transferua në Zhale nga varrezat e vjetra Navje . 

Gjatë Luftës së Parë Botërore, shumë nga ushtarët e rënë nga të gjitha anët u varrosën në Zhale. Sidoqoftë, ata ishin të gjithë katolikë romakë, ndërsa protestantët, hebrenjtë dhe muslimanët u varrosën në Navje. Në 1923 autoritetet lejuan hebrenjtë dhe muslimanët të varroseshin edhe në Zhale, por vetëm në anën e jashtme të murit të varrezave. 

Më 1931 u hap pjesa e re e varrezave (pjesa B). Aty u vendosën varrezat ushtarake italiane dhe shumë ushtarë italianë u rivarrosën nga pjesa A. Në të njëjtin vit u rregullua edhe pjesa hebraike e varrezave, megjithatë ajo ishte e ndarë nga pjesa kryesore me një gardh. Në vitin 1939 Osuari i Viktimave të Luftës së Parë Botërore u ndërtua nga arkitekti Edvard Ravnikar, ku u varrosën më vonë 5,258 të viktimave të kësaj lufte si dhe të konflikteve të shoqëruara. 

Me rritjen e Lubjanës, nevoja për varre po rritej gjithashtu. Në vitet 1930 varrezat u shpallën varreza qendrore e Lubjanës dhe filloi planifikimi i zgjerimit të tyre. Meqenëse planet e arkitektit Ivo Spinçiç i pëlqyen autoriteteve, në vitin 1936 u dha një dizajn i ri nga arkitekti Jože Plečnik. Pjesa e re, me emrin Varrezat Plečnik Žale, u përfundua në 1942. Ka një arkitekturë të veçantë me hyrje monumentale me hark të madh, me kupola të ndryshme të vogla dhe disa ndërtesa shtesë. 

Deri në vitin 1968, mbaheshin vetëm varime me arkivole, por në atë vit u ndërtua Krematoriumi Žale dhe u vunë në dispozicion edhe varrimet me urnë. 

Në 1974 me ndërtimin e pjesës C, varrezat u zgjeruan përsëri. Pjesa C u projektua nga arkitekti Peter Kershevan. Në 1988 u hap pjesa D (Nove Žale, Zhale e Re) e projektuar nga Marko Mushiq. 

Që nga viti 2008 varrezat kanë sipërfaqe 375,000 m 2 dhe përbëhen nga seksionet A, B dhe C në lindje të rrugës Tomačevo (  ), dhe seksioni D në perëndim të rrugës. Pjesa e pestë e varrezave, Plečnik Žale, nuk përdoret për varrime por për ceremonitë para varrimeve dhe aktivitetet e tjera shoqëruese. Më shumë se 150,000 njerëz janë të varrosur në Žale, rreth 2,000 prej tyre figura të shquara. E gjithë zona e Zhales është shpallur një monument kulturor i Sllovenisë.   

 Njerëz të shquar 
Rreth 2,000 njerëz të shquar janë varrosur në varrezat Zhale, duke përfshirë: 

 Fran Albreht, autor, redaktor dhe politikan 
 Vera Albreht, poete 
 Vladimir Bartol, shkrimtar 
 Katja Boh, sociologe, politikane dhe diplomate 
 Ivan Cankar, autor dhe aktivist politik 
 Fran Saleški Finžgar, shkrimtar dhe prift 
 Rihard Jakopič, piktor 
 Davorin Jenko, kompozitor, autor i muzikës për himnin kombëtar serb 
 Edvard Kardelj, udhëheqës komunist 
 Dragotin Kette, poet 
 Edvard Kocbek, poet, eseist dhe politikan 
 Milan Komar, filozof 
 Janez Evangelist Krek, politikan 
 Dragotin Lončar, autor, politikan, historian 
 Janez Menart, poet 
 Josip Murn Aleksandrov, poet 
 Lili Novy, poet 
 Anton Peterlin, fizikant 
 Leonid Pitamic, jurist 
 Jože Plečnik, arkitekt 
 Rudi Šeligo, shkrimtar, politikan dhe dramaturg 
 Dominik Smole, shkrimtar dhe dramaturg 
 Matej Sternen, piktor 
 Gregor Strniša, poet 
 Jernej Šugman, aktor 
 Josip Vidmar, kritik letrar 
 Milan Vidmar, inxhinier elektrik, lojtar shah dhe teoricien 
 Angela Vode, politikane, autore, aktiviste feministe 
 Gregor Žerjav, politikan 
 Vitomil Zupan, shkrimtar 
 Oton Župančič, poet 

Koordinatat: 

Kategoria:Varreza në Slloveni