Geneta

Genetat janë mishngrënës viverrid të cilët përbëjnë gjininë Genetta , i cili përbëhet nga 14 deri në 17 lloje  .   Fosilet e genetave nga Plioceni janë gjetur në Marok . Geneta e zakonshme është i vetmi i viverridëve,i cili është i pranishme në Evropë dhe ndodhet në Gadishullin Iberik dhe Francë .  

 Taksonomia 
Genetta u emërua dhe u përshkrua nga Xhorxh Cuvier në 1817.  Numri i llojeve në gjini është i diskutueshëm. Më poshtë u propozuan si të vlefshëm në 2005: 

 Geneta e zakonshme ( G. genetta) ( Lineus , 1758), me emrin Viverra genetta 

 Geneta e Kepit ( G. tigrina ) ( Schreber , 1778), nën emrin Viverra tigrina 

 Geneta me pika të vogla e Afrikës Jugore ( G. felina ) ( Thunberg ), 1811, nën emrin Viverra felina 

 Geneta me njolla të ndryshkura ( G. maculata ) ( Grey , 1830), nën emrin Viverra maculata '

 Geneta pardine ( G. pardina ) Geoffroy Saint-Hilaire , 1832 

 Geneta abisiniane ( G. abyssinica ) ( Rüppell 1835), nën Viverra abyssinica 

 Geneta mbret ( G. poensis ) Waterhouse , 1838 

 Geneta servaline ( G. servalina ) Pucheran , 1855 

 Geneta angolase ( G. angolensis ) , 1882 

 Geneta gjigande ( G. victoriae) , Thomas , 1901 

 Geneta hausa ( G. thierryi ) Matschie , 1902 

 G. letabae Thomas dhe Schwann, 1906 

 Geneta e Xhonstonit ( G. johnstoni ) Pocock , 1907 

 Geneta ujore ( G. piscivora ) ( Allen ), 1919 

 Geneta servaline me kreshtë ( G. cristata ) (Hayman), 1940 

 Geneta e Shoutedentit ( G. schoutedeni ) Crawford-Cabral, 1970 

 Geneta e Bourlonit ( G. bourloni ), 2003 

Genetta dhe Poiana vlerësohet të jenë ndarë rreth 9.5-13.3 milion vjet më parë.  Llojet e Genetta vlerësohet të kenë ndryshuar të paktën 8.5 milion vjet më parë duke filluar me G. thierryi , e ndjekur nga G. victoriae 3.98–6.01 milion vjet më parë.  

 Karakteristikat 
parapamje|Genet
Genetat janë kafshë që ngjajsojnë me macet me një trup të gjatë, një bisht të zgjatur të gjatë , veshë të mëdhenj , një surrat të theksuar dhe kthetra pjesërisht tërheqëse. Gëzofi i tyre është me njolla, por janë regjistruar edhe geneta melaniste . Ata kanë gjëndra muskulare dhe qese anale . Kingdon, J. 1997. The Kingdon Field Guide to African Mammals. Academic Press, San Diego, California. Ata gjithashtu kanë gjëndra perineale.  Roeder, Jean-Jacques. "Marking behaviour and olfactory recognition in genets (Genetta genetta L., Carnivora-Viverridae)." Behaviour 72.3 (1980): 200-210.

Të gjithë llojet e genetave kanë një shirit të errët përgjatë shtyllës kurrizore; ato ndryshojnë në ngjyrën e gëzofit dhe modelin e njollave. Madhësia e tyre ndryshon midis llojeve nga 40.9 deri në 60 cm në gjatësi kokë-trup me 40 deri 47 cm bishta të gjatë; bishtat e tyre janë pothuajse për aq kohë sa koka dhe trupi.  Ata kanë sy të mëdhenj . Ata mund t’i lëvizin sytë në një masë të kufizuar, dhe të lëvizin kokën për t'u përqendruar në objektet në lëvizje. Veshët e tyre kanë një shtresë të hollë të flokëve brenda dhe jashtë. Hunda e tyre është e rëndësishme për të dy gjëra për nuhatje dhe kontakt.  Wemmer (1977). p. 9–11.

 Gam dhe habitati 
Të gjitha llojet e genetave janë indigjene në Afrikë. Geneta e zakonshme u fut në Evropë jugperëndimore gjatë periudhave historike.  U soll nga Magrebi në rajonin e Mesdheut si një kafshë gjysmë shtëpiake rreth 1000 deri 1500 vjet më parë, dhe prej atje u përhap në Francën Jugore dhe Italinë . Morales, A. (1994). Earliest genets in Europe. Nature 370: 512–513. Në Afrikë, ajo gjendet në habitatet me pyje në veri të Saharasë , në zonat e savanës në jug të Saharasë në Afrika Jugore dhe përgjatë bregdetit të Arabisë , Jemenit dhe Omanit .  Delibes, M. and Gaubert, P. (2013). Genetta genetta Common Genet (Small-spotted Genet). In: J. Kingdon and M. Hoffmann (eds.) The Mammals of Africa. V. Carnivores, Pangolins, Equids and Rhinoceroses, pp. 223–229. Bloomsbury, London, UK.

Geneta e Kepit është endemike në , fusha dhe pyje bregdetare në Afrikën Jugore .  Gaubert, P. (2013). Genetta tigrina Cape Genet. In: J. Kingdon and M. Hoffmann (eds.) The Mammals of Africa. V. Carnivores, Pangolins, Equids and Rhinoceroses, pp. 247–249. Bloomsbury, London, UK.

Geneta me njolla të vogla të Afrikës Jugore jeton në savanat pyjore , dhe zona të thata në Angola , Namibia , Afika e Jugut dhe Zambia .  

Geneta me njolla të ndryshkura është shpërndarë gjerësisht në savanat pyjore nën-Sahariane, mozaikun e savanave-pyjeve, pyjet me shi dhe pyjet montane deri në një lartësi prej 3400 m (11,200 ft) në Etiopi .  Angelici, F.M. and Gaubert, P. (2013). Genetta maculata Large-spotted Genet (Blotched Genet). In: J. Kingdon and M. Hoffmann (eds.) The Mammals of Africa. V. Carnivores, Pangolins, Equids and Rhinoceroses, pp. 232–236. Bloomsbury, London, Uk.

Geneta pardine jeton në pyje primare dhe sekondarë të shiut , pyje galerish , pyje me lagështi, por edhe në plantacione dhe zona periferike duke filluar nga Senegali deri në lumin Volta në Gana .  Gaubert, P. and Dunham, A. E. (2013). Genetta pardina Pardine Genet (West African Large-spotted Genet). In: J. Kingdon and M. Hoffmann (eds.) The Mammals of Africa. V. Carnivores, Pangolins, Equids and Rhinoceroses, pp. 237–238. Bloomsbury, London, UK.

Geneta abisiniane ka qenë e regjistruar në pyje kodrinor të thatë deri në 3,750 m në Etiopi.  Diaz Behrens, G. and Van Rompaey, H. (2002). The Ethiopian Genet, Genetta abyssinica (Rüppell 1836) (Carnivora, Viverridae): ecology and phenotypic aspects. Small Carnivore Conservation 27: 23–28.

Geneta mbret është i kufizuar në pyjet me shi në pellgun e Kongos  , ishullin e Bioko , Gana dhe Liberia .  

Geneta servaline jeton në Afrikanë Qendrore në ultësira të pyjeve të lartë dhe zona me kaçube në Zanzibar .  Van Rompaey, H. and Colyn, M. (2013). Genetta servalina Servaline Genet. In: J. Kingdon and M. Hoffmann (eds.) The Mammals of Africa. V. Carnivores, Pangolins, Equids and Rhinoceroses, pp. 242–245. Bloomsbury, London, UK.

Geneta angolase banon pyje të hapura nga Angola Qëndrore në Tanzani .  Crawford-Cabral, J. (2013). Genetta angolensis Miombo Genet. In: J. Kingdon and M. Hoffmann (eds.) The Mammals of Africa. V. Carnivores, Pangolins, Equids and Rhinoceroses, pp. 218–220. Bloomsbury, London, UK.

Geneta gjigande e pyjeve jeton në pyjet me shi të Republikës Demokratike të Kongos dhe Uganda perëndimore .  Van Rompaey, H. and Colyn, M. /2013). Genetta victoriae Giant Genet. In: J. Kingdon and M. Hoffmann (eds.) The Mammals of Africa. V. Carnivores, Pangolins, Equids and Rhinoceroses, pp. 249–250. Bloomsbury, London, UK.

Geneta hausa banon në savana dhe zona me lagështi në Afrikën Perëndimore .  

G. letabae është regjistruar nga savanat pyjore në Lesoto , Svaziland , Mozambik , Namibia dhe Afrika e Jugut. 

Geneta e Xhonstonit banon në pyjet e dendura me shiu në Guinean e Sipërme . Gaubert, P., Veron, G., Colyn, M., Dunham, A., Shultz, S. and Tranier, M. (2002). A reassessment of the distribution of the rare Genetta johnstoni (Viverridae, Carnivora) with some newly discovered specimens. Mammal Review 32: 132–144.

Geneta ujore banon në pyjet me shi në mes të lumit Kongo dhe Luginës Rift . Van Rompaey, H. and Colyn, M. /2013). Genetta piscivora Aquatic Genet. In: J. Kingdon and M. Hoffmann (eds.) The Mammals of Africa. V. Carnivores, Pangolins, Equids and Rhinoceroses, pp. 239–240. Bloomsbury, London, UK.

Geneta servaline me kreshtë është endemike në Nigeri dhe Kamerun , ku ajo banon në pyjet e pastruara dhe pyjet primare .  Angelici, F. M. and Luiselli, L. (2005). Habitat associations and dietary relationships between two genets, Genetta maculata and Genetta cristata. Revue d'Écologie (La Terre et la Vie) 60: 341–354.

Geneta e Shoutedenit banon në pyjet me shi, savana pyjore dhe mozaik savanapyje në Afrikën tropikale . 

Geneta e Bourlonit jeton vetëm në pyjet me shi të Guinesë së Sipërme në Afrikën Perëndimore.  

 Ekologjia dhe sjellja 
majtas|parapamje|Genet e fotografuar në Botsvana
Genetat janë shumë të shkathëta, kanë reflekse të shpejta dhe aftësi të jashtëzakonshme ngjitjeje. Ata janë të vetmet viverrid të afta të qëndrojnë në këmbët e tyre të pasme. Ata ecin, vrapojnë, ngjiten lart e poshtë pemëve dhe kërcejnë. Ata jetojnë në tokë, por gjithashtu kalojnë pjesën më të madhe të kohës në pemë. Ata konsiderohen të vetmuar, përveç gjatë çiftëzimit dhe kur femrat kanë pasardhës.  

Ata janë të gjithçkangrënës dhe në mënyrë oportuniste kapin jovertebrorët dhe vertebrorët e vegjël , por ushqehen edhe me bimë dhe fruta. Geneta ujore ushqehen kryesisht me peshq.  Geneta angolane mendohet se ushqehen me karkaleca dhe artropodë të vegjël .  Geneta e Xhonstonit ndoshta ushqehet kryesisht me insekte .  Dunham, A. E. and Gaubert, P. (2013). Genetta johnstoni Johnston's Genet. In: J. Kingdon and M. Hoffmann (eds.) The Mammals of Africa. V. Carnivores, Pangolins, Equids and Rhinoceroses, pp. 229–231. Bloomsbury, Amsterdam, The Netherlands.

Në vitin 2014, një kurth kamerash në Parkun Hluhluwe – iMfolozi kapi një genet me njolla të ndryshkura duke hipur në anën e pasme të dy buajve të ndryshëm dhe një rinoceronti. Kjo ishte hera e parë që një genet u regjistrua ecje në këmbë.  Luhdo, Z. (2014). Camera Traps Capture A Hitch Hiking Genet. Wildlife ACT, South Africa.

Femrat kanë deri në pesë të vegjël në një pjellë.   Ata mbrapa vetëm të rinjtë e tyre.  

Genetat e zakonshme femra bëhen seksualisht të pjekur në moshën dy vjeç. Pasi të ketë ndodhur copulimi, periudha e shtatëzanis zgjat nga 10 deri në 11 javë.  Ata janë tretës dhe lindin dy herë në vit, gjatë pranverës dhe në fund të verës deri në vjeshtë.  Zabala, Jabi and Iñigo Zuberogoitia. (2010). Late summer-early winter reproduction in common genets, Genetta genetta. Mammalia 74: 89–91.Geneta e zakonshme dihet që jetojnë 13 vjet në robëri.  Një genet mashkull jetoi për 22.7 vjet në robëri.  Weigl, R. (2005). Longevity of Mammals in Captivity: From the Living Collections of the World: A List of Mammalian Longevity in Captivity. Kleine Senckenberg-Reihe 48. E. Schweizerbart'sche, Stuttgart

 Kërcënimet 
parapamje|Lëkurat e G. genetta dhe G. tigrina
Humbja e habitatit për shkak të shpyllëzimit dhe shndërrimit të tokës për bujqësi është një kërcënim kryesor për genetën servaline me kreshtë dhe genetën e Xhonston. Të dy llojet e genetave janë gjithashtu gjuajtur për mish dhe lëkurë. Ato janë renditur si të prekshme në listat e kuqe të IUCN .   Këto janë gjithashtu kërcënime të mëdha për genetën e Bourlon, i cili klasifikohet si afër kërcënuar . 

Geneta ujore mund të preken nga gjuetia, por kërcënimet kryesore ende nuk janë identifikuar. Ёshtë renditur si afër kërcënimit në listën e kuqe të IUCN.  

Geneta mbret dhe geneta abisiniane nuk janë aq të njohura sa kërcënimet nuk mund të identifikohen. Të dy janë renditur si të dhëna të mangëta në listat e kuqe të IUCN.  

Llojet e mbetura të genetave nuk konsiderohen të kërcënuara dhe renditen si shqetësimi më i vogël në listat e kuqe të IUCN.  

 Si kafshë shtëpiake 
Si kafshë shtëpiake më së shumti janë genrta e zakonshme,geneta me njolla të ndryshkura ose geneta e Kepit.

 Referime 

 Lexim i mëtejshëm 

 Virgos, E., Llorente, M., & Cortes, Y. (1999). Geographical variation in genet (Genetta genetta L) diet: a literature review. Mammal Review 29(2): 117–126.

 Camps, D. (2011). Resting site selection, characteristics and use by the common genet Genetta genetta (Linnaeus 1758). Mammalia 75: 23–29.

 Lingjet ekstra 

 Animal Diversity Web: Genetta genetta

 African Wildlife Foundation: Genet

Kategoria:Gjitarë
Kategoria:Gjitarë të Afrikës
Kategoria:Gjitarë të Azisë
Kategoria:Gjitarë të Evropës
Kategoria:Kafshë mishngrënëse
Kategoria:Mishngrënës të Afrikës
Kategoria:Mishngrënës të Azisë
Kategoria:Mishngrënës të Europës
Kategoria:Viverridët