Pllaka tektonike

Pllaka tektonike është teoria e pranuar përgjithësisht shkencore që konsideron se litosfera e Tokës përbëhet nga një numër pllakash të mëdha tektonike të cilat kanë lëvizur ngadalë që nga ajo kohë. rreth 3.4 miliardë vjet më parë. Modeli bazohet në konceptin e zhvendosjes kontinentale, një ide e zhvilluar gjatë dekadave të para të shekullit të 20-të. Tektonika e pllakave u pranua përgjithësisht nga gjeoshkencëtarët pasi përhapja e shtratit të detit u vërtetua në mesin deri në fund të viteve 1960.

Litosfera e Tokës, e cila është guaska e jashtme e ngurtë e planetit (korja dhe manteli i sipërm), ndahet në shtatë ose tetë pllaka kryesore (në varësi të mënyrës se si përcaktohen) dhe në shumë pllaka të vogla ose "trombocite". Aty ku takohen pllakat, lëvizja e tyre relative përcakton llojin e kufirit të pllakës: konvergjent, divergjent ose transformues. Tërmetet, aktiviteti vullkanik, ndërtimi i maleve dhe formimi i kanaleve oqeanike ndodhin përgjatë këtyre kufijve të pllakave (ose gabimeve). Lëvizja relative e pllakave zakonisht varion nga zero në 10 cm në vit.
parapamje|Diagrami i shtresimit të brendshëm të Tokës që tregon litosferën mbi astenosferë (jo në shkallë).
Pllakat tektonike përbëhen nga litosfera oqeanike dhe litosfera më e trashë kontinentale, secila e mbuluar nga lloji i vet i kores. Përgjatë kufijve konvergjentë, procesi i subduksionit, ose një pllakë që lëviz nën një tjetër, mbart skajin e pllakës së poshtme poshtë në mantel; zona e materialit të humbur balancohet nga formimi i kores së re (oqeanike) përgjatë kufijve të ndryshëm nga shtrirja në shtratin e detit. Në këtë mënyrë, sipërfaqja e përgjithshme gjeoidale e litosferës mbetet konstante. Ky parashikim i tektonikës së pllakave quhet edhe parimi i rripit transportues. Teoritë e mëhershme, që kur u hodhën poshtë, propozuan tkurrje graduale (tkurrje) ose zgjerim gradual të globit.

Pllakat tektonike janë në gjendje të lëvizin sepse litosfera e Tokës ka forcë më të madhe mekanike se astenosfera e poshtme. Ndryshimet anësore të densitetit në mantel rezultojnë në konvekcion; domethënë, lëvizja e ngadaltë zvarritëse e mantelit të ngurtë të Tokës. Lëvizja e pllakave mendohet se nxitet nga një kombinim i lëvizjes së shtratit të detit larg kreshtave të përhapura për shkak të variacioneve në topografi (kreshti është topografik i lartë) dhe ndryshimeve të densitetit në kore (dendësia rritet ndërsa korja e sapoformuar ftohet dhe lëviz. larg kreshtës). Në zonat e zhytjes, korja oqeanike relativisht e ftohtë dhe e dendur zhytet poshtë në mantel duke formuar gjymtyrën konvektuese të një qelize të mantelit dhe ekziston një konsensus i përgjithshëm që kjo rezulton në shtytësin më të fortë të pllakave. Rëndësia relative e faktorëve të tjerë të propozuar si konvekcioni aktiv, ngritja dhe rrjedha brenda mantelit, dhe tërheqja e baticës së hënës, dhe marrëdhënia e tyre me njëri-tjetrin është ende objekt debati.

 Llojet e tërmeteve 
Sipas Shkallës Rihter kemi këto lloj tërmetesh;

Mikro tërmete-2 ballë Rihter(rreth 800 në ditë)

Shumë te vegjël-2.0-2.9ballë(rreth 1000 të tillë në ditë)

Të vegjël-3.0-3.9 ballë(rreth 49000 më vit)                                                             

Të lehtë-4.0-4.9 ballë(rreth 6200 në vit)

Të moderuar-5.0-5.9 ballë(rreth 800 për vit)

Të fuqishëm-6.0-6.9 ballë(rreth 120 në vit)

Të mëdhenj-7.0-7.9 ballë(rreth 18 për vit)

Gjigand-8.0-8.1 ballë(rreth 1 në 20 vjet)

Meteorik(një në disa mojëra vjet, fuqia e tij mbetet akoma e panjohur, por fenomeni më i ngjashëm i regjistruar është rënia e një meteori gjigand në Tanguska, Rusi më 30 qershor 1908)

Sipas thellësisë tërmetet klasifikohen si :

Të cekët- nën 70 km vatër

Të mesëm- 70-300 km vatër

Të thellë nga 300 deri në 800km vatër

Sipas lëkundjes kemi 3 lloj tërmetesh:

Rrëshkitës kur toka lëviz për anash

Normal kur toka ulet

Ngritës kur toka ngrihet lart (lloji më shkatërrues nga të gjithë)

 Shiko edhe 

 Referimet 
Kategoria:Tërmet
Kategoria:Toka
Kategoria:Kontinente
Kategoria:Gjeologji
Kategoria:Tektonikë e pllakave