Edepi

Edepi, në Kosovë edhe adab, (ar. أدب) do të thotë "përsosje, sjellje e hijshme, morali, dukë, mirësjellje, njerëzillëk" sipas rregullsive tradicionale myslimane.Firmage, Edwin Brown and Weiss, Bernard G. and Welch, John W. Religion and Law. 1990, page 202-3 Ndërsa interpretimi i fushës dhe veçorive të edepit mund të ndryshojë midis kulturave të ndryshme, e zakonshme midis këtyre interpretimeve është marrja në konsideratë e qëndrimit personal përmes vëzhgimit të disa kodeve të sjelljes.Ensel, Remco. Saints and Servants in Southern Morocco. 1999, page 180 Të shfaqësh edepin do të thotë të tregosh "diskriminim të duhur të rendit, sjelljes dhe shijes së duhur".

Islami ka rregulla të mirësjelljes dhe një kod etik që përfshin çdo aspekt të jetës. Myslimanët i referohen edep sjelljes së hijshme, mirësjellje, respektit dhe përshtatshmëri, duke mbuluar veprime të tilla si hyrja ose dalja nga një tualet, qëndrimi kur rri ulur dhe pastrimi i vetvetes.

Në gjuhën shqipe fjala ka zënë vend me frazeologjinë "sillet me edep" për dikë që sillet hijshëm, si dhe me mbiemrin "edepsëz" formuar me privativin e turqishtes "-siz" për "i pacipë, i paturp, i panjerëzí". Në tabanin sufi, edepi shpreh veçanërisht marrëdhëniet e ndjekësve me shehlerët dhe tarikatet.

 Zakonet dhe sjelljet 
Praktikuesit e Islamit zakonisht mësohen të ndjekin disa zakone specifike në jetën e tyre të përditshme. Shumica e këtyre zakoneve mund të gjurmohen në traditat Abrahamike në shoqërinë arabe paraislamike. Për shkak të sanksionimit të Muhamedit ose miratimit të heshtur të praktikave të tilla, këto zakone konsiderohen të jenë Sunet nga Umeti. Ai përfshin zakone si:

 Të bërit Bismillah para të ngrënit dhe të pirit.Sunan al-Tirmidhi 1513.
 Pirja në 3 gllënjka me ngadalë.
 Përdorimi i dorës së djathtë për të pirë dhe për të ngrënë.Sahih Muslim 2020.
 Të thënit "Assalaamualaikum warahmathullahi wabarakaatuhu" (paqja, mëshira dhe bekimet e Allahut qofshin mbi ju) kur takoni dikë dhe përgjigjeni me "Wa 'alaikumus selam warahmathullahi wabarakaatuhu " (dhe mëshira e paqes së Allahut qoftë mbi ju gjithashtu). Sahih al-Bukhari 6234.
 Të thënit Alhamdulillah (gjithë mirënjohja dhe lavdërimi është vetëm për Allahun) kur teshtitni dhe përgjigjeni me "Yarhamukallah" (Allahu ju mëshiroftë).Sahih al-Bukhari 6224.
 Të thënit Ezanin në veshin e djathtë të një të porsalinduri dhe Ikametin në të majtë të saj.
 Në sferën e higjienës, përfshin:
 Prerja e mustaqeve
 Heqja e qimeve në sqetull pavarësisht nga gjinia
 Prerja e thonjve
 Rrethprerja e pasardhësve meshkujSahih Muslim 257.Sahih Muslim 258.
 Pastrimi i vrimave të hundës, gojës dhe dhëmbëve Sahih Muslim 252. dhe
 Pastrimi i trupit pas urinimit dhe jashtëqitjesSunan Abi Dawood 45.
 Mos hyrja në shtëpinë e një mikpritësi derisa dikush të sigurohet që prania e tij është e mirëseardhur ( hatta tasta nisu )
 Abstenimi nga marrëdhëniet seksuale gjatë ciklit menstrual dhe shkarkimit pupperal [Kur'an 2:222] dhe banjë ceremoniale pas ciklit menstrual, dhe Janabah ( shkarkim seminal / ovular ose marrëdhënie seksuale). [Kuran 4:43 ] [Kur'an 5: 6 ]
 Ritualet e varrimit përfshijnë faljen e xhenazes së larëSahih al-Bukhari 1254. dhe të mbështjellë me qefinSahih Muslim 943. dhe varrosjen.

Lista e mësipërme nuk është gjithëpërfshirëse. Ndërsa Islami e sheh veten më shumë si një mënyrë jetese sesa një fe, edepi islam ka të bëjë me të gjitha fushat e jetës së një individi, jo thjesht me listën e përmendur më sipër.

 Shembuj të nxitjes së edepit 

 Hadith ose (thëniet e Muhamedit) 
Hadith sunni:

Ebu Amr esh-Shejbani tha: "Pronari i kësaj shtëpie (dhe ai tregoi shtëpinë e 'Abdullah ibn Mes'udit) tha:" Unë e pyeta Profetin, paqja e Allahut qoftë mbi të, veprimin të cilin Allahu e do më të mirë Ai u përgjigj: 'Lutja në kohën e duhur'. 'E pastaj?' Unë pyeta. Ai tha: 'Atëherë mirësia ndaj prindërve.' Unë pyeta: 'Atëherë çfarë?' Ai u përgjigj: 'Atëherë xhihad në Rrugën e Allahut.'" Ai shtoi, "Ai më tregoi për këto gjëra. Nëse do ta kisha kërkuar të më tregonte më shumë, ai do të më thoshte më shumë".

Kitab Al Adab Al Mufrad f.29 Qahwama.com

 Shiko gjithashtu 
 Etiketimet në Lindjen e Mesme
 Lista e termave islamikë në arabisht
 leksik

 Shënime dhe referenca 

Kategoria:Terminologji islame
Kategoria:Fjalë dhe shprehje shqipe