Moçi

Moçi (Japonisht: ) është një tortë orizi japoneze, e bërë nga moçigome, një oriz glutinoz me grurë të shkurtër, dhe nganjëherë përbërës të tjerë si uji, sheqeri dhe amidon misri. Orizi hidhet në pastë dhe formulohet në formën e dëshiruar. Në Japoni është bërë tradicionalisht në një ceremoni të quajtur moçitsuki. Ndërsa hahet edhe gjatë gjithë vitit, moçi është një ushqim tradicional për Vitin e Ri Japonez dhe zakonisht shitet dhe hahet gjatë asaj kohe.

Moçi është një ushqim shumëkomponent i përbërë nga polisakaridet, lipidet, proteina dhe ujë. Moçi ka një strukturë heterogjene të xhelit amilopektinë, kokërrizave të amidonit dhe flluskave të ajrit. Ky oriz karakterizohet nga niveli i tij i ulët i amidonit të amilozës, dhe rrjedh nga orizet japonezë me grurë të shkurtër ose të mesëm. Përqendrimi proteinik i orizit është më i lartë se ai i orizit me kokërrizë normale, dhe të dy ndryshojnë gjithashtu në përmbajtjen e amilozës. Në orizin moçi, përmbajtja e amilozës është e papërfillshme, dhe niveli i amilopektinës është i lartë, gjë që rezulton në konsistencën e tij xhelatonore.

Moçi është i ngjashëm me dangon, por bëhet duke përdorur kokrra të grumbulluara, të paprekura orizi, ndërsa dango bëhet nga mielli i orizit.

Historia dhe origjina
parapamje|majtas|Hishi moçi në Ditën e Vajzave
Procesi i goditjes së bërjes së moçit e ka origjinën nga Kina, ku orizi glutinoz është rritur dhe përdorur për mijëra vjet. Një numër fisesh aborigjene kineze, e kanë përdorur këtë proces si pjesë të traditave të tyre. Në folklor, ceremonia e parë e moçitsukit ndodhi pasi Kami thuhet se ka zbritur në Tokë, e cila ishte pas lindjes së kultivimit të orizit në Jamato gjatë periudhës Jajoi. Orizi i kuq ishte varianti origjinal i përdorur në prodhimin e moçit. Në këtë kohë, ajo hehej ekskluzivisht nga perandori dhe fisnikët për shkak të statusit të tij si një ogur i fatit të mirë. Gjatë periudhës Heian (794–1192), moçi u përdor si një "ushqim për perënditë" dhe në ofertat fetare në ritualet Shinto të kryera nga aristokratët. Përveç fatit të përgjithshëm, moçi njihej gjithashtu si një hajmali për martesa të lumtura.

Përmendjet e para të regjistruara të moçit që përdoren si pjesë e festimeve të Vitit të Ri janë nga Periudha Heian. Fisnikët e gjykatës perandorake besuan se fijet e gjata të moçit të freskët simbolizonin jetën e gjatë dhe mirëqenien, ndërsa moçi i tharë ndihmonte në forcimin e dhëmbëve të dikujt. Tregime për të mund të gjenden edhe në romanin më të vjetër japonez, Tregimi i Genxhit.

Moçi vazhdon të jetë një nga ushqimet tradicionale që hahet rreth Vitit të Ri Japonez, pasi ajo shitet dhe konsumohet me bollëk rreth kësaj kohe. Një lloj i veçantë, i quajtur kagami moçi (pasqyrë moçi), vendoset në altarët e familjes më 28 dhjetor të çdo viti. Kagami moçi përbëhet nga dy sfera moçi të grumbulluara në majë të njëra-tjetrës, në krye me një portokall (daidai). Me këtë rast, që u praktikua fillimisht nga samurait, torta e rrumbullakët e orizit të kagami moçit do të prishej, duke simbolizuar kështu hapjen e pasqyrës dhe përfundimin e festimeve të Vitit të Ri.

parapamje|Moçi i freskët duke u rrahur
Specialitet stinor
Viti i Ri
Kagami moçi është një dekoratë e Vitit të Ri, e cila thehet dhe hahet tradicionalisht në një ritual të quajtur kagami biraki (hapja e pasqyrës).
Zōni është një supë që përmban tortë orizi. Kjo hahet edhe në ditën e Vitit të Ri. Përveç moçit, zōni përmban perime të tilla si taro, karrota, kriptotena dhe kamaboko me ngjyrë të kuqe dhe të bardhë.
Kinako moçi është bërë tradicionalisht në ditën e Vitit të Ri si një emblemë fati. Ky stil i përgatitjes së moçi përfshin pjekjen e moçit mbi një zjarr ose sobë, pastaj zhytjen e tij në ujë, duke e veshur përfundimisht me sheqer dhe kinako (miell soje).

Koha e pranverës
Lulja e qershisë (sakura), është një simbol i Japonisë dhe nënkupton fillimin e pranverës së plotë. Sakuramoçi është një moçi me ngjyrë rozë që rrethon anko të ëmbël dhe i mbështjellë në një gjethe të ëmbël të qershisë së kripur; kjo pjatë zakonisht bëhet gjatë pranverës.

Dita e Fëmijëve
Dita e Fëmijëve në Japoni festohet më 5 maj. Në këtë ditë, japonezët promovojnë lumturinë dhe mirëqenien e fëmijëve. Kashiva moçi dhe çimaki bëhen posaçërisht për këtë festë. Kashiva moçi është moçi i bardhë që rrethon një anko të ëmbël që mbush me një gjethe lisi Kashiva të mbështjellë rreth tij. Çimaki është një variacion i një dangoje të mbështjellë me gjethe bambuje.

Dita e vajzave
Hishi moçi është një ëmbëlsirë ceremoniale e prezantuar si një sakrificë rituale në ditët që çojnë deri në Hinamatsuri ose "Dita e Vajzave" në Japoni. Hishi moçi është moçi në formë romboide me shtresa të kuqe, të gjelbra dhe të bardha. Të tre shtresat janë ngjyrosura me lule jasemini, gështenje uji dhe maguort.

parapamje|Orizi i gatuar duke u rrahur automatikisht me makinën moderne shtëpiake
Përgatitja tradicionale
Tradicionalisht, moçi bëhej nga orizi i plotë, në një proces intensiv pune. Ceremonia tradicionale e rrahjes së moçi në Japoni është moçitsuki:

Orizi glutinoz i lëmuar ngjyhet gjatë natës dhe avullohet.
Orizi i gatuar në avull pjeket dhe grumbullohet me çekiç druri (kine) në një havan tradicional (usu). Puna përfshin dy persona, një rreh dhe tjetri duke e kthyer dhe lagur moçin. Ata duhet të mbajnë një ritëm të qëndrueshëm ose ata mund të dëmtojnë aksidentalisht njëri-tjetrin me kine të rëndë.
Masa ngjitëse është prerë ose formuar në forma, për shembull sfera.

Përgatitja moderne
Moçi përgatitet nga një miell orizi i ëmbël (moçiko). Mielli përzihet me ujë dhe gatuhet në sobë ose në mikrovalë derisa të formojë një masë ngjitëse, të errët dhe të bardhë. Ky proces kryhet dy herë, dhe masa nxitet në mes derisa të bëhet e lakueshme dhe pak transparente.Itoh, Makiko, "Rice takes prized, symbolic yearend form ", The Japan Times.

Me pajisje moderne, moçi mund të bëhet në shtëpi, me teknologjinë që automatizon rrahjen e mundimshëm dhe ofrojnë një hapësirë të përshtatshme ku mund të kontrollohet mjedisi i brumit.

Në përgjithësi, dy lloje makinerish përdoren për prodhimin e moçit në një linjë montimi. Njëra makinë përgatit brumin, ndërsa tjetra formon brumin në forma të qëndrueshme, të paplotësuara ose me mbushje. Lloji i parë i makinës kontrollon temperaturën në të cilën orizi xhelatinizohet. Një studim zbuloi se një temperaturë prej 62 ° C korrespondon me xhelatinizimin e moçit. Kur temperatura bie nën 62 ° C, forcimi është shumë i ngadaltë. Është konkluduar se një temperaturë përpunimi nën 62 ° C ishte e papërshtatshme për përgatitjen e brumit.

Procesi
Moçi është një variacion i një torte orizi me kalori të ulët dhe me pak yndyrë. Torta ka dy lëndë të para thelbësore, oriz dhe ujë. Oriz i ngjitshëm, qoftë kafe apo e bardhë, është më e mira për bërjen e moçit, pasi varietetet me drithëra të gjata nuk do të zgjerohen në mënyrë të përsosur. Uji është thelbësor në fazat e para të përgatitjes. Shtesat të tjerë si kripa dhe erëzat e tjera dhe aromatizues janë të rëndësishëm për sa i përket vlerës dhe shijes ushqyese. Sidoqoftë, shtesat mund të shkaktojnë prishje të masës, kështu që nuk duhet të shtohen në oriz para se të formohet torta. Torta duhet të jetë avull (në vend se të zier) derisa të fitojë një cilësi të qetë dhe elastike. Topat e orizit rrafshohen, prerë në copa ose formohen në rrathë. Makineritë për prodhimin në masë janë një investim jashtëzakonisht i shtrenjtë, dhe produkti duhet të ketë lagështinë e duhur, për t'u bërë thirrje konsumatorëve.

Ruajtja
Ruajtja më e mirë për moçin është ftohja për një periudhë të shkurtër ruajtjeje. Për ruajtjen e grupeve më të mëdha për një kohë të zgjatur, rekomandohet ngrirja. Metoda më e mirë për ngrirje përfshin mbështjelljen e secilës tortë moçi fort në një qese plastike të mbyllur. Megjithëse moçi mund të mbahet në frigorifer për gati një vit, moçi i ngrirë mund të humbasë aromën dhe butësinë ose të digjet në frigorifer.

Rrezikshmëria
Moçi është ngjitëse dhe duhet përtypet mirë përpara se të gëlltitet. Kushdo që nuk din të përtyp siç duhet, si fëmijët ose pleqët, bëhet e vështirë për ta të hahet. Sipas Departamentit të Zjarrit në Tokio i cili i përgjigjet rasteve të mbytjes, moçi dërgon më shumë se 100 njerëz në spital çdo vit vetëm në Tokjo. Midis viteve 2006 dhe 2009, 18 njerëz vdiqën nga mbytja me moçi në kryeqytetin japonez, sipas departamentit të zjarrit të qytetit. Në vitin 2011, media japoneze raportoi tetë vdekje të lidhura me moçin në Tokjo në janar.

Çdo vit, autoritetet japoneze paralajmërojnë njerëzit ta presom moçin në copa të vogla para se ta hanë. Departamenti i Zjarrit në Tokio madje ka një faqe në internet që ofron këshilla se si të ndihmojë dikë që të shmanget nga mbytja me moçi.

Shiko edhe
 Dango
 Kagami moçi
 Kashiva moçi
 Sake
 Kultura e Japonisë
 Sistemi shtetëror në Japoni
 Folklori japonez
 Veshjet japoneze
 Shpata japoneze
 Historia e Japonisë

 Referime 

Kategoria:Kuzhinë japoneze
Kategoria:Ëmbëlsira
Kategoria:Kultura e Japonisë