Bujqësia në Mesopotami

Bujqësia ishte aktiviteti kryesor ekonomik në Mesopotaminë e lashtë. Duke vepruar nën kufizime të ashpra, veçanërisht me klimën e thatë, fermerët mesopotamianë zhvilluan strategji efektive që u mundësuan atyre të mbështesin zhvillimin e shteteve të para, qyteteve të para dhe më pas perandorive të para të njohura, nën mbikëqyrjen e institucioneve që dominuan ekonominë: pallatet mbretërore dhe provinciale, tempujt dhe domenet e elitave. Ata u përqëndruan mbi të gjitha në kultivimin e drithërave (veçanërisht elbit) dhe kultivimit të deleve, por edhe bishtajore të kultivuara, si dhe palma hurme në jug dhe rrush në veri.

Në realitet, ekzistonin dy lloje të bujqësisë mesopotamiane, që korrespondojnë me dy fushat kryesore ekologjike, të cilat kryesisht mbivendoseshin me dallimet kulturore. Bujqësia e Mesopotamisë Jugore ose të Poshtme, toka e Sumer dhe Akkad, e cila më vonë u bë Babilonia nuk pranoi pothuajse asnjë shi dhe kërkonte punë ujitje në shkallë të gjerë të cilat mbikëqyroheshin nga pasuritë e tempullit, por mund të prodhonin kthime të larta. Bujqësia e Mesopotamisë Veriore ose të Epërme, toka që përfundimisht do të bëhej Asiri, kishte mjaft reshje për të lejuar bujqësi të thatë pjesën më të madhe të kohës në mënyrë që ujitje dhe prona të mëdha institucionale të ishin më pak të rëndësishme, por kthimet ishin gjithashtu zakonisht më të ulta

Toka shumë pjellore lejoi që të gjenerohen teprica të mëdha. Të korrat kryesore ishin elbi dhe gruri. Sumerianët kishin kopshte të hijezuara nga hurma të larta ku rriteshin bizele, fasule dhe thjerrëza, perime si kastravecat, preshi, marule dhe hudhra dhe fruta si rrushi, mollët, pjeprat dhe fiqtë.

Për të zgjidhur problemet e tyre, Mesopotamianët përdorën ujitje, një mënyrë për të furnizuar me ujë një zonë toke. Për të ujitur tokën e tyre, ata hapën pellgje të mëdha magazinimi për të mbajtur furnizime me ujë. ... Këto hendeqe sollën ujë në fusha. Për të mbrojtur fushat e tyre nga përmbytjet, fermerët ndërtuan brigjet e Tigrit dhe Eufratit

Bujqësia ishte aktiviteti kryesor ekonomik në Mesopotaminë e lashtë. ... Ata u përqëndruan mbi të gjitha në kultivimin e drithërave (veçanërisht elbit) dhe blegtorisë, por edhe bishtajore të kultivuara, si dhe palma hurme në jug dhe rrush në veri.

[Klima]

Ndërsa zhvillohen modele për të përshkruar zhvillimin e hershëm të bujqësisë së vendosur në Lindjen e Afërt, rindërtimet e klimës dhe bimësisë janë një objekt shqyrtimi. Gjatë periudhës akullnajore, mendohet se temperaturat më të ulëta ose thatësia më e lartë rezultuan në mbulesë pyjore të rrallë ose inekzistente, të ngjashme me terrenin e tipit stepë në zonën e Maleve të Zagrosit dhe mbulim të ndryshëm pyjor në territoret e Turqisë dhe Sirisë së sotme. Siria Veriperëndimore, e mbizotëruar në kohërat antike nga lisi gjetherënës, mendohet të ketë qenë më pak e thatë midis 10,000 pes dhe 7000 pes se sa sot. Studiuesit besojnë se barërat e egër të drithërave ndoshta përhapen me mbulesën pyjore, nga refugia akullnajore drejt perëndimit në Zagros.

[Topografia]

Shoqëritë e Mesopotamisë antike zhvilluan një nga sistemet bujqësore më të begata të botës antike, nën kufizime të ashpra: lumenj modelet e të cilëve kishin pak lidhje me ciklin e rritjes së drithërave të zbutur; një klimë e nxehtë dhe e thatë me variacione brutale ndër-vjeçare; dhe përgjithësisht tokë e hollë dhe e kripur. Kushtet në veri mund të kenë qenë më të favorshme sepse toka ishte më pjellore dhe reshjet ishin mjaft të larta për bujqësi pa ujitje, por shkalla e lumenjve në jug dhe fushat e rrafshëta që e bën të lehtë prerjen e kanaleve të ujitjes dhe vendosjen e sipërfaqeve të mëdha nën kultivim i dha përparësi zhvillimit të fermave të ujitura të cilat ishin produktive por kërkonin punë të vazhdueshme

Kullosat e egra vendase në këtë rajon ishin specie në rritje të dendur, mjaft produktive, veçanërisht llojet e grurit të egër dhe elbit. Këto barëra dhe bishtajore të egra si bizele dhe thjerrëza u përdorën si burime ushqimore në shoqëritë e mbledhësve të gjuetarëve për mijëvjeçarë para se bujqësia e vendosur të ishte e përhapur

[Lumenjtë]

Dy rrjedhat kryesore të Mesopotamisë, të cilat i japin rajonit emrin e saj, janë Eufrati dhe Tigri, që rrjedhin nga Anadolli në Gjirin Persik. Eufrati është i gjatë rreth 2,800 km i gjatë dhe Tigri është rreth 1,900 km. Regjimi i tyre është i tipit pluvial-detar, me prurje të lartë në pranverë si rezultat i shkrirjes së borës dhe kur bien shirat në Mesopotaminë e Epërme. Kjo është më e theksuar me Tigrin, i cili merr disa degë nga Zagrosi gjatë pjesës së dytë të rrjedhës së tij, ndërsa Eufrati ka vetëm një degë të vogël në Mesopotaminë e Epërme. Kështu prodhimi i tij është më i dobët, veçanërisht pasi kalon në zona më të sheshta dhe ka një kthesë të gjerë në Siri që ngadalëson rrjedhën e saj. Përmbytjet e lumenjve ndodhin kështu në pranverë - në prill për Tigrin dhe në maj për Eufratin (pak pas ose gjatë korrjes). Rrjedha e tyre bazë ndodh në verë në kohën e nxehtësisë më të madhe, kur avullimi i frymëmarrjes është shumë i lartë, veçanërisht në jug. Ndryshueshmëria e shpejtësisë së rrjedhës gjatë vitit është shumë e madhe - deri në 4: 1. Shkarkimi i Eufratit dhe përmbytjet e tij ishin më të dobëta se ato të Tigrit, kështu që ishte veçanërisht në brigjet e tij që komunitetet bujqësore të Mesopotamisë Jugore u përqendruan. Në këtë rajon, toka është shumë e rrafshët, duke çuar në dyzim, gjë që rezulton në ishuj dhe këneta, si dhe ndryshime të papritura të kursit, të cilat ndodhën disa herë në antikitet. Të dy lumenjtë mbajnë baltë që i ngriti ato mbi nivelin e fushës përreth, duke e bërë të lehtë ujitjen e tokës që i rrethon. Sidoqoftë, kjo gjithashtu do të thoshte që përmbytjet e tyre kishin potencialin të shkaktonin dëme serioze dhe mund të mbulonin një zonë të gjerë. Rrafshimi i rajonit gjithashtu nënkuptonte që zona phreatic dhe shtrati i përroit ishin shumë afër, duke bërë që ato të ngriheshin në periudha përmbytjesh. Në kohët moderne, Tigri dhe Eufrati bashkohen së bashku për të formuar Shatt al-Arab i cili pastaj debuton në Gjirin Persik, por në antikitet, delta e tyre nuk arriti deri në jug, sepse u krijua ngadalë nga depozitimi i aluvionit

Rrjedhat e tjera ujore në Mesopotami janë lumenjtë që derdhen në Tigër dhe Eufrat. Degët e të parës e kanë origjinën në Zagros; nga veriu në jug ata janë Zab i Madh, Zab i Vogël dhe Diyala. Kurset e tyre kanë një rrjedhë të shpejtë, për shkak të relievit të pjerrët dhe grykave nëpër të cilat ato rrjedhin, si dhe shkrirjes së borës në pranverë që çon në përmbytje të mëdha në prill / maj. Ato mbartin një sasi të madhe të aluvionit që përfundon në Tigër. Eufrati ka dy degë që e takojnë atë në Jazirah jugore: Balikh dhe Khabur

[Relievi]

Terreni i Mesopotamisë është kryesisht i rrafshët, i përbërë nga fusha përmbytjesh dhe pllajash. Kufizohet nga male të larta në anën lindore - vargu Zagros, i cili përshkohet nga lugina të thella dhe kanione me një orientim veriperëndim-juglindje (Zab i Madh, Zab i Vogël, Diyala) - dhe nga male dhe vullkane më të vegjël në Mesopotaminë e Epërme (Kawkab , Tur Abdin, Jebel Abd-el-Aziz, Sinxhar, mali Kerkuk). Në thelb, Mesopotamia e Epërme përbëhet nga pllaja të cilat janë pak të prirura në lindje, duke u ngritur nga 200–500 m në lartësi, dhe të cilat tani njihen si Jazirah (nga arabishtja, al-jazayra, 'ishulli'). Kështu, lumenjtë rrjedhin nëpër lugina të gjera 1–10 km. Gjysma jugore e Mesopotamisë, e cila është pjesa e quajtur siç duhet Mesopotamia nga një këndvështrim gjeofizik, meqenëse është vendi ku rrjedhin Tigri dhe Eufrati afër njëri-tjetrit, është një fushë e gjërë, e cila është 150-200 km e gjerë dhe ka vetëm një një prirje shumë e lehtë, duke u zvogëluar në jug derisa të jetë gati inekzistente. Kjo inkurajon zhvillimin e gërshetimit të lumenjve, ndryshimet e papritura të kursit dhe krijimin e zonave kënetore

[Dheu]

Toka në Mesopotami është kryesisht e llojit që është normale në klimat e thata: një shtresë e cekët në majë të themelit që nuk është shumë pjellore. Ata përgjithësisht janë të përbërë nga gurë gëlqeror ose gips me elemente ushqyese të cilat mundësojnë rritjen e bimëve, por kanë vetëm një shtresë të ngushtë në të cilën mund të rriten rrënjët. Toka më e thellë gjendet në luginat dhe grykat e Jazirahut të Epërm. Në të kundërt, në zonat më të thata të Jazirahut të Poshtëm dhe Mesopotamisë së Poshtme, toka është përgjithësisht e rrallë dhe shumë e cekët (llojet solonchak dhe fluvisol) dhe kryesisht e përbërë nga gips. Ato degradohen lehtësisht dhe ujitja përshpejton erozionin dhe kripëzimin e tyre. Sidoqoftë, varfëria dhe brishtësia e tokave të Mesopotamisë Jugore kompensohen kryesisht nga sipërfaqja e madhe e tokës së sheshtë të disponueshme për ujitje. Në të kundërt, në veri, ka tokë më të mirë, por më pak tokë dhe ka më shumë rrezik që del nga ndryshimi i reshjeve

[Infrastruktura njerëzore]

Fermerët mesopotamianë bënë një numër gjërash në mënyrë që të rrisin potencialin e tokës dhe të ulin rreziqet e saj. Infrastruktura që ata krijuan ndryshoi thellësisht tokën, veçanërisht përmes krijimit të rrjeteve të ujitjes në jug, ku furnizimi me ujë nga lumi ishte i nevojshëm për rritjen e të korrave. Falë burimeve tekstuale është pjesërisht e mundur të rindërtojmë pamjen e fshatit Mesopotamian dhe llojet e ndryshme të tokës të shfrytëzuar nga fermerët.

Kategoria:Mesopotamia