Natyralizmi në letërsi

Natyralizmi në letërsi është një lëvizje që fillon në fund të shekullit XIX, e ngjashme me realizmin letrar në refuzimin e tij të romantizmit, por e veçantë në përqafimin e tij të determinizmit, shkëputjes, objektivizmit shkencor dhe komentit shoqëror. Lëvizja mbështetet kryesisht në teoritë e autorit francez Emile Zola.  

 Sfondi  
Natyralizmi letrar niset më drejtpërdrejt   nga "Romani Eksperimental" i Emile Zolas (1880), në të cilin paraqitet koncepti i Zolas për një roman natyralist,  e që në aspektin filozofik mbështetet në pozitivizmin e Auguste Comte,  por edhe te fiziologu Claude Bernard dhe historiani Hippolyte Taine.   Comte kishte propozuar një metodë shkencore që "shkoi përtej empirizmit, përtej vëzhgimit pasiv dhe të shkëputur të fenomeneve". Zbatimi i kësaj metode "kërkonte që një shkencëtar të kryejë eksperimente të kontrolluara që do të vërtetonin ose kundërshtonin hipotezat në lidhje me ato fenomene". Zola e përdori këtë metodë shkencore dhe argumentoi se natyralizmi në letërsi duhet të jetë si eksperimentet e kontrolluara në të cilat personazhet funksionojnë si fenomene.  Natyralizmi filloi si një degë e realizmit letrar, pasi edhe realizmi kishte favorizuar faktin, logjikën mbi imagjinatën, simbolikën dhe mbinatyroren. Frank Norris, një gazetar dhe novelist amerikan, kontributi i të cilit shtrihet kryesisht në zhanrin natyralist, "vendosi realizmin, romantizmin dhe natyralizmin në një dialektikë, në të cilën realizmi dhe romantizmi ishin forca kundërshtare", dhe natyralizmi ishte një përzierje e të dyjave. Ideja e Norrisit për natyralizmin ndryshonin nga ato të Zolës në atë që "nuk përmend përcaktorin materialist ose ndonjë ide tjetër filozofike".  

Përveç pikëpamjeve të Zolas dhe Norris për lëvizjen, ekzistojnë kritikë të ndryshëm letrarë që kanë pikëpamjet e tyre të ndara për këtë çështje. Siç u tha nga Paul Civello, këta kritikë mund të grupohen në katër grupe të gjera, dhe shpesh mbivendosëse: teoricienët e hershëm, kritikët e ideve, kritikët e ndikimit evropian dhe teoricienët e fundit. Teoricienët e hershëm e panë natyralizmin tematikisht dhe për sa i përket teknikës letrare. Kritikët e idesë së historisë e kuptuan atë si një shprehje e ideve qendrore për një epokë. Kritikët e ndikimit evropian e shikuan atë në të njëjtën mënyrë si Zola. Për shembull, sipas teoricienit Kornelije Kvas, natyralizmi paraqet "forma të përvojës njerëzore për të cilat nuk është folur më parë - aspektin fiziologjik të sjelljes njerëzore, seksualitetin, varfërinë - si tema letrare që meritojnë të trajtohen".  Dhe teoricienët e fundit ose e kanë rikonceptuar natyralizmin si një formë narrative, ose e mohuan plotësisht ekzistencën e tij.  

Disa studiues thonë se natyralizmi ka vdekur, ose se "mund të mos ketë jetuar fare: madje edhe në veprat e Emile Zolas", themeluesit të saj. "Më 1900 një nekrologji me titull "Kalimi i Natyralizmit "në The Outlook shpalli zyrtarisht lëvizjen letrare të vdekur", dhe se përpjekja e Zolas për të krijuar një letërsi shkencore ishte një dështim.  Kjo sigurisht nuk ishte hera e parë që romani i Zolas ishte kritikuar. Pasi romani i tij Thérèse Raquin (1867) ishte kritikuar ashpër si për përmbajtjen ashtu edhe për gjuhën, në një parathënie për botimin e tij të dytë (1868), në një përzierje krenarie dhe mospërfilljeje, ai shkroi: "Le groupe d'écrivains naturalistes auquel j ' ai l'honneur d'appartenir a assez de guida et d'activité pour produire des oeuvres fortes, portant en elles leur défense ”,  që përkthehet si:” Grupit të shkrimtarëve natyralistë kam nderin t’i përkas, të kem mjaftueshëm guxim dhe veprimtari për të prodhuar vepra të fuqishme, duke mbajtur brenda mbrojtjen e tyre ".       

 Shih edhe 

 Letërsia 
 Filozofia 
 Emile Zola
 William Faulkner 
 Natyralizmi filozofik 
 Natyralizmi sociologjik 

 Shënime 

Kategoria:Letërsi
Kategoria:Natyralizëm (filozofi)