Lista e hyjnive romake

Hyjnitë romake më të njohura sot, janë ato që romakët i identifikuan me homologët grekë, integrimi i miteve greke, ikonografisë dhe nganjëherë praktikave fetare në kulturën romake, duke përfshirë letërsinë latine, artin romak dhe jetën fetare siç u përjetua gjatë gjithë perandorisë. Shumë nga perënditë e romakëve mbeten të paqarta, të njohura vetëm nga emri e ndonjëherë edhe nga funksioni i tyre, përmes mbishkrimeve dhe teksteve që shpesh janë fragmentare. Kjo është veçanërisht e vërtetë për ato perëndi që i përkasin fesë arkaike të romakëve që daton nga epoka e mbretërve, e ashtuquajtura " feja Numa", e cila u përjetësua ose u ringjall gjatë shekujve. Disa hyjni arkaike kanë homologë italikë ose etruskë, siç identifikohen si nga burimet antike ashtu edhe nga studiuesit modernë. Gjatë kohës së Perandorisë, hyjnive të njerëzve në provinca iu dhanë interpretime të reja teologjike në dritën e funksioneve ose atributeve që ndanin me hyjnitë romake. Një listë e gjerë alfabetike ndjek një studim të grupeve teologjike, siç është ndërtuar nga vetë romakët.
parapamje|Disa hyjni romake

 Tituj dhe nderime 
Disa nderues dhe tituj mund të ndahen nga perëndi të ndryshme, personifikime hyjnore, gjysmë-perëndi dhe divi (vdekatarë të hyjnizuar).

 Augusti dhe Augusta 
parapamje|Oktavian Augusti
Augusti, (i ngituri ose “august one”), është një nderim dhe titull që I jepet Oktavianit në njohjen e statusit të tij unik, gama e jashtëzakonshme e fuqive të tij, dhe miratimin e dukshëm hyjnor të principatës së tij. Pas vdekjes dhe hyjnizimit të tij, titulli iu dha secilit prej pasardhësve të tij. Ai gjithashtu u bë një titull ose nder, i kudogjendur për hyjnitë e ndryshme të vogla lokale, përfshirë Lares Augustin e komuniteteve lokale, dhe hyjnitë e panjohura provinciale si Marazgu Augusti i Afrikës Veriore. Kjo shtrirje e një nderimi perandorak ndaj hyjnive të mëdha dhe të vogla të Romës dhe krahinave të saj konsiderohet një tipar i nivelit tokësor të kultit perandorak.

Augusta, forma femërore, është një nderim dhe titull i lidhur me zhvillimin dhe përhapjen e kultit perandorak që aplikohet në perandoreshat romake, qoftshin të gjalla, të vdekura apo të hyjnizuar si divae. Augusta e parë ishte Livia, gruaja E Oktavianit, dhe titulli më pas ndahet nga perëndesha të ndryshme përfshirë Bona Dea, Ceres, Juno, Minerva dhe Ops; nga shumë perëndesha të vogla ose vendore; dhe nga personifikimet femërore të virtyteve perandorake si Pax dhe Victoria.

 Bonus dhe Bona 
Epiteti Bonus," i Miri", përdoret në ideologjinë perandorake me hyjnitë abstrakte si Bona Fortuna ("Fat i mirë"), Bona Mens ("Mendim I mirë" ose "Mendje e shëndoshë") dhe Bona Spes ("Shpresë e vlefshme", ndoshta për t'u përkthyer si "Optimizëm"). Gjatë Republikës, epiteti mund të jetë më i spikatur me Bona Dea, "Perëndeshë E Mirë", ritet e së cilës festoheshin nga gratë. Bonus Eventus, "Rezultat I mirë", ishte një nga dymbëdhjetë hyjnitë bujqësore të Varros, dhe më vonë përfaqësoi suksesin në përgjithësi.

 Caelestis (Kalesti) 
Nga periudha e mesme perandorake, titulli Caelestis," Qiellor " ose "Hyjnor" është bashkangjitur në disa perëndesha që mishërojnë aspekte të një të vetme perëndeshe supreme qiellore. Dea Caelestis u identifikua me konstelacionin Virgjëresha ("E virgjëra"), e cila mban ekuilibrin hyjnor të drejtësisë. Në Metamorfozat e Apuleius, protagonisti Lucius i lutet perëndeshës helenistike egjiptiane Isis si Regina Caeli, "Mbretëresha e Qiellit", e cila thuhet se manifestohet edhe si Ceres, "prindi origjinal edukues"; Venus Caelestis (Venusi hyjnor). Juno Caelestis ishte forma e romanizuar e Tanit Kartagjenas. Gramatikisht, forma Caelestis mund të jetë gjithashtu një fjalë mashkullore, por funksioni ekuivalent për një hyjni mashkullore zakonisht shprehet përmes sinkretizimit me Caelus, si në Caelus Aeternus Iuppiter,  “Jupiteri qielli I Përjetshëm."

 Invictus (Inviktus) 
Invictus ("I Pakonkurrueshëm”, “I Pathyeshëm") ishte në përdorim si epitet hyjnor nga fillimi i shekullit 3 para Krishtit. Në periudhën Perandorake, ajo shprehu pathyeshmërinë e hyjnive të përqafuara zyrtarisht, të tilla si Jupiteri, Marsi, Herkuli dhe Sol. Në monedha, kalendarë dhe mbishkrime të tjera, Merkuri, Saturni, Silvanusi, Fonsi, Serapisi, Sabaziusi, Apollo dhe Gjeniu gjenden gjithashtu si Invictus. Ciceroni e konsideron atë një epitet normal për Jupiterin, në lidhje me të cilin është ndoshta një sinonim “I Plotfuqishëm”. Përdoret gjithashtu në misteret Mithraike.

 Mater and pater 

Mater ("Nëna") ishte një nderim që respektonte autoritetin dhe funksionet e nënës së një perëndeshe, dhe jo domosdoshmërisht "amësia" në vetvete. Shembujt e hershëm përfshinin Terra Mater (Nëna Tokë) dhe Mater Larum (Nëna Pulëbardhë). Vesta, një perëndeshë e dëlirësisë zakonisht e konceptuar si një virgjëreshë, u nderua si Mater. Një perëndeshë e njohur si Stata Mater ishte një hyjni kompitale që merrej me parandalimin e zjarreve në qytet. Nga epoka e mesme Perandorake, Perandoresha që mbretëron bëhet Mater castrorum et senatus et patriae (Nëna simbolike e kampeve ushtarake, senatit dhe atdheut). Kalorësia galike dhe gjermanike e ushtrisë Perandorake Romake rregullisht ngrinin altarë te "Nënat E Fushës" (Campestres, nga kampusi," fusha", me titullin Matres ose Matronae). Zotat quheshin Pater ("Baba") për të treguar epërsinë dhe kujdesin e tyre atëror, dhe respektin birnor/bijëror që u detyrohej atyre. Pater u gjet si një epitet I Disit, Jupiterit, Marsit dhe Liberit, ndër të tjera.

 Magna Mater 
"Nëna E Madhe" ishte një titull që iu dha Kybeles (Cybele) në kultin e saj romak. Disa burime letrare romake i akordojnë të njëjtin titull Maisë dhe perëndeshave të tjera.

 Kolektivë 
Edhe në thirrje, të cilat përgjithësisht kërkonin emërtimin e saktë, romakët ndonjëherë flisnin për perënditë si grupe ose kolektiva në vend që t'i emërtonin ato si individë. Disa grupe, të tilla si Camenae dhe Parcae, u menduan si një numër i kufizuar i hyjnive individuale, edhe pse numri i këtyre nuk mund të jepet në mënyrë të vazhdueshme në të gjitha periudhat dhe të gjitha tekstet. Grupet e mëposhtme, megjithatë, janë kolektiva pa numër.

 Trepartësia hapësinore 

Varro grupoi perënditë gjerësisht në tri ndarje: të qiellit, tokës dhe nëntokës:

·       di superi, perënditë sipër ose perënditë qiellore, altarët e të cilëve u përcaktuan si altaria.

·       di terrestres, "perëndi tokësore", altarët e të cilit u caktuan si arae.

·       di inferi, perënditë poshtë, domethënë perënditë e nëntokës, perënditë e ferrit ose ktonike, altarët e të cilëve ishin vatra, gropa zjarri ose vatra të ndërtuara posaçërisht.

Më i zakonshëm është një kontrast dualist midis superi dhe inferi.

 Di indigetes and novensiles (Vendasit dhe novensilët) 
Di indigetes nga Georg Wissowa u menduan të jenë hyjnitë autoktone të Romës, në kontrast me di novensides ose novensiles,"perënditë e sapoardhura". Asnjë burim i lashtë, megjithatë, nuk paraqet këtë ndarje, e cila nuk pranohet përgjithësisht midis studiuesve të shekullit 21. Kuptimi i epitetit indiges (njëjës) nuk ka konsensus shkencor, dhe noven mund të nënkuptojë "nëntë" (novem) sesa "i ri".

 Listat e perëndive romake 

 Triada 
·       Triada Arkaike: Jupiteri, Marsi, Quirinus.

·       Triada E Kapitolinës: Jupiteri, Juno, Minerva.

·       Triada plebeiane ose aventine: Keresi, Liberi, Libera, që daton në vitin 493 para Krishtit.

 Lectisternium i vitit 217, para Krishtit 
Një lectisternium është një banket për perënditë, në të cilin ata shfaqen si imazhe të ulur në kolltukë, sikur të pranishëm dhe pjesëmarrës. Në përshkrimin e lectisterniumit të dymbëdhjetë Perëndive Të Mëdha në vitin 217 para Krishtit, historiani Augustan Livy i vendos hyjnitë në çifte të balancuara gjinore:

·       Jupiteri–Juno

·       Neptuni–Minerva

·       Marsi–Venusi

·       Apollo–Diana

·       Vulkanus–Vesta

·       Merkuri–Keresi

Plotësimet hyjnore mashkull-femër si këto, si dhe ndikimi antropomorf i mitologjisë greke, kontribuan në një tendencë në letërsinë latine për të përfaqësuar perënditë si çifte "të martuara" ose (si në rastin e Venusit dhe Marsit) të dashuruar.

 Dii Consentes (Perënditë e Pëlqimit) 
parapamje|Altari i dymbëdhjetë hyjnive
Varro përdor emrin Dii Consentes për dymbëdhjetë hyjnitë, imazhet e praruara të të cilave qëndronin në forum. Edhe këto u vendosën në gjashtë çifte meshkuj-femra. Megjithëse emrat individualë nuk janë renditur, ato supozohet të jenë hyjnitë e lectisterniumit. Një fragment nga Ennius, brenda jetës së të cilit ndodhi lectisterniumi, rendit të njëjtat dymbëdhjetë hyjnitë me emër, megjithëse në një renditje tjetër nga ajo e Livy-t: Juno, Vesta, Minerva, Keres, Diana, Venus, Mars, Merkuri, Jove, Neptuni, Vulkanus, Apollo. Dii Consentes ndonjëherë shihen si ekuivalenti Romak i Olimpëve grekë. Kuptimi I Consentes i nënshtrohet interpretimit, por zakonisht merret për të nënkuptuar se ato formojnë një këshill ose konsensus të hyjnive.

 Di flaminales (Priftërinj) 
Tre hyjnitë Romake të kultivuara nga priftërinjtë e mëdhenj:

·       Jupiteri

·       Marsi

·       Quirinus (Kuirini)

Dymbëdhjetë hyjnitë romake që morën pjesë nga priftërinjtë e vegjël:

·       Carmentis

·       Ceres

·       Falacer

·       Flora

·       Furrina

·       Palatua

·       Pomona

·       Portunus

·       Vulcan

·       Volturnus

·       Dy hyjni tjera emrat e të cilëve nuk dihen

 Di selecti 
Varro jep një listë të njëzet perëndive kryesore të fesë romake:

·       Janus

·       Jupiteri

·       Saturni

·       Genius

·       Merkuri

·       Apollo

·       Marsi

·       Vulkani

·       Neptuni

·       Sol

·       Orkus

·       Liberi

·       Tellus

·       Ceres

·       Juno

·       Luna

·       Diana

·       Minerva

·       Venus

·       Vesta

 Perënditë Sabine 
Varro, i cili ishte vetë me origjinë Sabine, jep një listë të perëndive abine që u adoptuan nga romakët:

·       Feronia

·       Minerva

·       Novensides

·       Pales

·       Salus

·       Fortuna

·       Fons

·       Fides

·       Ops

·       Flora

·       Vediovis

·       Saturn

·       Sol

·       Luna

·       Vulcan

·       Summanus

·       Larunda

·       Terminus

·       Quirinus

·       Vortumnus

·       Lares

·       Diana

·       Lucina

Diku tjetër, Varro pretendon Sol Indiges, i cili kishte një korije të shenjtë në Lavinium, si Sabine, por në të njëjtën kohë e barazon atë me Apollonin. Nga ata të listuar, shkruan ai, " disa emra i kanë rrënjët në të dy gjuhët, pasi pemët që rriten në një vijë pronash zvarriten në të dy fushat. Saturni, për shembull, mund të thuhet se ka një origjinë tjetër këtu, dhe kështu edhe Diana." Varro bën pretendime të ndryshme për origjinën Sabine gjatë gjithë veprave të tij, disa më të besueshme se të tjerët, dhe lista e tij nuk duhet të merret me vlerë nominale. Por rëndësia e Sabines në formimin e hershëm kulturor të Romës dëshmohet, për shembull, nga rrëmbimi i nuseve të grave Sabine nga burrat e Romulus, dhe në etninë Sabine të Numa Pompilius, mbreti i dytë I Romës, të cilit i atribuohen shumë nga institucionet fetare dhe ligjore të Romës. Varro, megjithatë, thotë se altarët për shumicën e këtyre perëndive u vendosën në Romë nga mbreti Tatius si rezultat i një betimi (votum).

 Indigitamenta 
Indigitamenta janë hyjni të njohura vetëm ose kryesisht si emër; ato mund të jenë entitete të vogla, ose epitete të perëndive të mëdha. Listat e hyjnive u mbajtën nga Kolegji I Pontiffs për të siguruar që emrat e saktë u thirrën për lutje publike. Librat e Pontifëve janë të humbur, të njohur vetëm përmes pasazheve të shpërndara në letërsinë latine. Listat më të gjera sigurohen nga etërit e kishës të cilët kërkonin sistematikisht të demaskonin fenë romake duke u mbështetur në veprat teologjike të Varros, gjithashtu mbijetuar vetëm në fragmente të cituara ose të referuara. W. H. Roscher mblodhi listën standarde moderne të indigitamenta,megjithëse studiues të tjerë mund të mos pajtohen me të në disa pika.

 Lista alfabetike 

 A 
·       Abudantia, personifikim hyjnor i bollëkut dhe prosperitetit.

·       Acca Larentia, një divë me kuptim dhe origjinë komplekse në nder të së cilës u mbajt Larentalia.

·       Acis, perëndia e lumit Akis në Sicili.

·       Aerecura, perëndeshë ndoshta me origjinë kelte, e lidhur me nëntokën dhe e identifikuar me Proserpinën.

·       Aequitas, personifikim hyjnor i drejtësisë.

·       Aesculapius, ekuivalenti romak i Asclepius, perëndia e shëndetit dhe mjekësisë.

·       Aeternitas, perëndeshë dhe personifikim i përjetësisë.

·       Aion (shkrimi latin Aeon), Zot helenistik i kohës ciklike ose i pakufizuar, që lidhet me konceptet e aevum ose saeculum.

·       Aius Locutius, zë hyjnor që paralajmëroi romakët për pushtimin e afërt galik.

·       Alernus ose Elernus (Ndoshta Helernus), një perëndi arkaik, korija e shenjtë e të cilit (lucus) ishte afër lumit Tiber. Ai është emëruar përfundimisht vetëm nga Ovid. Korija ishte vendlindja e nimfës Cranea, dhe përkundër errësirës së zotit, priftërinjtë e shtetit ende kryenin rite të shenjta (sacra) atje në kohën e Augustit. Alernus mund të ketë qenë një perëndi ktonik, nëse një ka i zi ishte oferta e saktë sakrifikuese për të, pasi viktimat e errëta iu ofruan perëndive të nëntokës. Dumézil donte ta bënte atë një perëndi të fasuleve.

·       Angerona, perëndeshë që i lehtësoi njerëzit nga dhimbja dhe pikëllimi.

·       Angitia, perëndeshë e lidhur me gjarpërinjtë dhe Medean.

·       Anna Perenna, perëndeshë e hershme e "rrethit të vitit", festivali i saj u festua 15 mars.

·       Annona, personifikimi hyjnor i furnizimit me grurë në qytetin e Romës.

·       Antevorta, perëndeshë e së ardhmes dhe një nga “Camenae”; e quajtur edhe Porrima.

·       Apolloni, zot i poezisë, muzikës dhe orakujve, dhe një nga Dii Consentes.

·       Arimanius, një zot i errët Mithraik.

·       Aura, shpesh aurae shumës,"Flladet".

·       Aurora, perëndesha e agimit.

·       Averruncus, një zot i nxitur për të shmangur fatkeqësinë.

 B 
·       Bacchus, perëndia e verës, kënaqësive sensuale dhe e së vërtetës, fillimisht një titull kulti për Dionisin grek dhe i identifikuar me Liberin romak.

·       Bellona ose Duellona, perëndeshë e luftës.

·       Bona Dea,"perëndeshë e grave" me funksione që kanë të bëjnë me pjellorinë, shërimin dhe dëlirësinë.

·       Bonus Eventus, personifikimi hyjnor i "Rezultatit të mirë".

·       Bubona, perëndeshë e bagëtive.

 C 
·       Caca, një perëndeshë arkaike e zjarrit dhe "proto-Vesta"; motra e Cacus.

·       Cacus, fillimisht një zot i lashtë i zjarrit, më vonë konsiderohet si një gjigant.

·       Caelus, perëndia e qiellit para Jupiterit.

·       Camenae, perëndesha me atribute të ndryshme duke përfshirë ujin e freskët, profecinë dhe lindjen e fëmijëve. Kishte katër prej tyre: Carmenta, Egeria, Antevorta dhe Postvorta.

·       Cardea, perëndeshë e menteshës/nyjës (cardo), e identifikuar nga Ovid me Carna (poshtë)

·       Carmenta, perëndeshë e lindjes dhe profecisë, dhe caktoi një prift të mitur. Udhëheqësja e Camenae.

·       Carmentes, dy perëndesha të lindjes: Antevorta dhe Postvorta ose Porrima, e ardhmja dhe e kaluara.

·       Carna, perëndeshë që ruajti shëndetin e zemrës dhe organeve të tjera të brendshme.

·       Ceres, perëndeshë e të korrave dhe nëna e Proserpinës, dhe një nga Dii Consentes. Ekuivalenti romak I Demeter [perëndeshës greke].

·       Clementia, perëndeshë e faljes dhe mëshirës.

·       Cloacina, perëndeshë që kryesonte sistemin e kanalizimeve në Romë; e identifikuar me Venusin.

·       Concordia, perëndeshë e marrëveshjes, mirëkuptimit dhe harmonisë martesore.

·       Consus, perëndi ktonik që mbron magazinimin e grurit.

·       Cupid, perëndia romake e dashurisë. Djali I Venusit, dhe ekuivalent me grekun Eros.

·       Cura, personifikim i kujdesit dhe shqetësimit i cili sipas një burimi të vetëm krijoi njerëzit nga balta.

·       Cybele, një perëndeshë e importuar tutelare shpesh e identifikuar me Magna Mater (Nëna e madhe)

 D 
·       Dea Dia, perëndeshë e rritjes.

·       Dea Tacita (Perëndesha E Heshtur), një perëndeshë e të vdekurve; më vonë u barazua me perëndeshën e tokës Larenta.

·       Decima, perëndeshë e vogël dhe një nga Parcae (ekuivalenti romak i Moirai). Matësja e fillit të jetës, ekuivalenti i saj grek ishte Lachesis.

·       Devera ose Deverra, perëndeshë që sundonte mbi fshesat e përdorur për të pastruar tempujt në përgatitje për shërbime të ndryshme adhurimi, sakrifica dhe festime; ajo mbronte mamitë dhe gratë në punë.

·       Diana, perëndeshë e gjuetisë, hënës, virgjërisë dhe lindjes së fëmijëve, motra binjake e Apollonit dhe një nga Dii Consentes.

·       Diana Nemorensis, versioni lokal i Dianës. Ekuivalenti romak I Artemisës [perëndeshë greke]

·       Diskordia, personifikimi i përçarjes dhe grindjeve. Ekuivalenti romak i Erisës [perëndeshë greke]

·       Dius Fidius, perëndia i betimeve, i lidhur me Jupiterin.

·       Di inferi, hyjnitë e lidhura me vdekjen dhe botën e nëndheshme.

·       Disciplina, personifikimi i disiplinës.

·       Dis Pater ose Dispater, zot i pasurisë dhe nëntokës; ndoshta një përkthim i Ploutonit grek (Plutoni).

 E 
·       Egeria, nimfë uji ose perëndeshë, më vonë konsiderohet si një nga Camenae.

·       Empanda ose Panda, një perëndeshë, tempulli i së cilës nuk u mbyll kurrë për ata që kanë nevojë.

·       Epona, perëndeshë gallo-romake e kuajve dhe kalërimit, zakonisht supozohet të jetë me origjinë kelte.

 F 
·       Falacer, zoti i errët. Atij iu caktua një prift i vogël.

·       Fama, perëndeshë e famës dhe thashethemeve.

·       Fascinus, zot falik që mbronte nga invidia (zilia) dhe syri i keq.

·       Fauna, perëndeshë e profecisë, por ndoshta një titull i perëndeshave të tjera si Maia.

·       Faunus, perëndia i kopeve.

·       Faustitas, perëndeshë që mbronte tufën dhe bagëtinë.

·       Februus, perëndia me origjinë etruske për të cilin u emërua muaji shkurt; kishte të bënte me pastrimin.

·       Febris, "Ethe", perëndeshë me fuqinë për të shkaktuar ose parandaluar ethet dhe malarien.

·       Fekunditas, personifikim i pjellorisë.

·       Felicitas, personifikim i fatit të mirë dhe suksesit.

·       Ferentina, perëndeshë mbrojtëse e qytetit Ferentinum, Latium, mbrojtëse e federatës latine.

·       Feronia, perëndeshë e shqetësuar me shkretëtirën, plebejtë, liridashësit dhe lirinë në një kuptim të përgjithshëm.

·       Fides, personifikim i besnikërisë.

·       Flora, perëndeshë e luleve

·       Fornax, perëndeshë ndoshta konceptuar për të shpjeguar Fornacalia, " Festivali i Furrës."

·       Fontus ose Fons, perëndia e puseve dhe burimeve.

·       Fortuna, perëndeshë e fatit.

·       Fufluns, perëndia e verës, rritjes natyrore dhe shëndetit. Ai u adoptua nga feja etruske.

·       Fulgora, personifikim i rrufesë.

·       Furrina, perëndeshë funksionet e së cilës janë kryesisht të panjohura, por në kohët arkaike mjaft të rëndësishme për t'u caktuar një priftereshë.

 G 
·       Genius, shpirti kujdestar ose hyjnia e secilit individ.

·       Gratiae, term romak për bamirësitë ose mirësitë.

 H 
·       Herkuli, perëndia e forcës, adhurimi i të cilit rrjedh nga heroi grek Herakli, por mori një karakter të dukshëm romak.

·       Hermafrodit, një perëndi hermafrodite greke, mitologjia e së cilës u importua në letërsinë latine.

·       Honos, një personifikim hyjnor i nderit.

·       Hora, gruaja e Quirinus.

 I 
·       Indiges, Aenea e hyjnizuar.

·       Intercidona, perëndeshë e vogël e lindjes; thirret për të mbajtur shpirtrat e këqij larg fëmijës; simbolizuar nga një hanxhar.

·       Inuus, zot i pjellorisë dhe marrëdhënieve seksuale, mbrojtës i bagëtive.

·       Invidia, perëndeshë e zilisë dhe keqbërjes.

 J 
·       Janus, zot me dy fytyra ose me dy koka i fillimeve dhe mbaresave dhe i dyerve.

·       Juno, Mbretëresha e perëndive, perëndeshë e martesës dhe një nga Dii Consentes. Ekuivalente me greken Hera.

·       Jupiter, Mbreti i perëndive, perëndia e stuhive, vetëtimave, qiellit dhe një nga Dii Consentes; u caktua një prift i madh. Ekuivalent me Zeusin grek.

·       Justitia, perëndeshë e drejtësisë.

·       Juturna, perëndeshë e shatërvaneve, puseve dhe burimeve.

·       Juventas, perëndeshë e rinisë.

 L 
·       Lares, perëndi shtëpiake.

·       Latona, perëndeshë e dritës.

·       Laverna, mbrojtëse e hajdutëve, batakçijve dhe sharlatanëve.

·       Lemures, të vdekurit keqdashës.

·       Levana, perëndeshë e ritit përmes të cilit baballarët pranonin foshnjat e porsalindura si të tyret.

·       Letum, personifikim i vdekjes.

·       Liber, një zot i pjellorisë mashkullore, vreshtarisë dhe lirisë, asimiluar me Bacchusin romak dhe Dionisin grek.

·       Libera, ekuivalenti femëror i Liberit, u asimilua në Proserpinë romake dhe Persefonin grek.

·       Liberalitas, perëndeshë ose personifikim i bujarisë.

·       Libertas, perëndeshë ose personifikim i lirisë.

·       Libitina, perëndeshë e vdekjes, kufomave dhe funeraleve.

·       Lua, perëndeshë për të cilën ushtarët sakrifikuan armët e kapura, ndoshta një bashkëshorte e Saturnit.

·       Luciferi, perëndia e yllit të mëngjesit

·       Lucina, perëndeshë e lindjes, por shpesh si një aspekt i Juno.

·       Luna, perëndeshë e hënës.

·       Lupercus, perëndia e barinjve dhe ujqërve; si perëndia e Lupercalia, identiteti i tij është i errët, por ai nganjëherë identifikohet me perëndinë greke Pan.

·       Lympha, shpesh lymphae shumës, një hyjni uji e asimiluar me nimfat greke.

 M 
·       Mana Genita, perëndeshë e vdekshmërisë foshnjore.

·       Manes, shpirtrat e të vdekurve që erdhën për t'u parë si hyjni shtëpiake.

·       Mania, bashkëshortja e perëndisë etruske të nëntokës Mantus, dhe ndoshta për t'u identifikuar me "Mater Larum" të errët; të mos ngatërrohet me greken Maniae.

·       Mantus, një zot etrusk I të vdekurve dhe sundimtar i nëntokës.

·       Marsi, perëndia e luftës dhe babai i Romulit, themeluesi i Romës; një nga Triada Arkaike caktoi një prift të madh; dashnor i Venusit; një nga Dii Consentes. Ekuivalenti grek -Ares.

·       Mater Matuta, perëndeshë e agimit dhe lindjes, mbrojtëse e detarve.

·       Meditrina, perëndeshë e shërimit, e prezantuar për të dhënë llogari për festivalin Meditrinalia.
alt=|parapamje|Statuja e Mërkurit
·       Mefiti ose Mefiti, hyjnesha dhe personifikimi i gazrave helmues dhe avujve vullkanikë.

·       Mellona ose Mellonia, perëndeshë e bletëve dhe mbajtjes së bletëve.

·       Mena ose Mene, perëndeshë e pjellorisë dhe menstruacioneve.

·       Mërkuri, lajmëtar i perëndive dhe bartës i shpirtrave në botën e nëndheshme, dhe një nga Dii Consentes. Homologu romak i perëndisë greke Hermes.

·       Minerva, perëndeshë e mençurisë, luftës, arteve, industrive dhe tregëtisë, dhe një nga Dii Consentes. Ekuivalent romak i perëndeshës greke Athena.

·       Mithras, zot i adhuruar në perandorinë romake; i famshëm me ushtarët.

·       Molae, bijat e Marsit, ndoshta perëndesha të bluarjes së grurit.

·       Moneta, perëndeshë e vogël e kujtesës, ekuivalente me greken Mnemosyne. Përdoret edhe si epitet i Junos.

·       Mors, personifikim i vdekjes dhe ekuivalent i Thanatos grek.

·       Mortja, perëndeshë e vogël e vdekjes dhe një nga Parcae (ekuivalenti romak i Moirai). Prerësja e fillit të jetës, ekuivalenti i saj grek ishte Atropos.

·       Murcia ose Murtia, një perëndeshë pak e njohur që ishte e lidhur me mërsinë, dhe në burime të tjera u quajt një perëndeshë e përtacisë.Më vonë u barazua me Venusin në formën e Venus Murcia.

·       Mutunus Tutunus, një zot falik.

 N 
·       Naenia, perëndeshë e vajtimit funeral.

·       Nascio, personifikimi i aktit të lindjes.

·       Necessitas, perëndeshë e fatit, ekuivalenti romak i Ananke.

·       Nemesis, perëndeshë e hakmarrjes (greke), e adoptuar si një hyjni perandorake e ndëshkimit.

·       Neptuni, perëndia i detit, tërmeteve dhe kuajve, dhe një nga Dii Consentes. Ekuivalenti grek është Poseidoni.

·       Nerio, perëndeshë e lashtë e luftës dhe personifikimi i trimërisë. Bashkëshortja E Marsit.

·       Neverita, supozohet një perëndeshë, dhe e lidhur me Consusin dhe Neptunin në zodiakun etrusko-romak të Martianus Capella, por ndryshe e panjohur.

·       Nixi, gjithashtu di nixi,dii nixi, ose Nixae, perëndesha të lindjes.

·       Nona, perëndeshë e vogël, një nga Parcae (ekuivalenti romak i Moirai). Rrotullimi i fillit të jetës, ekuivalenti i saj grek ishte Clotho.

·       Nordia një perëndeshë etruske e fatit e adoptuar nga romakët, dhe rastësisht nga qyteti i Volsinit, ku një gozhdë u fut në një mur të tempullit të saj si pjesë një ceremonie të vitit të ri.

·       Nox, perëndeshë e natës, rrjedh nga Nyx greke.

 O 

·       Ops ose Opis, perëndeshë e burimeve ose e bollëkut.

·       Orcus, një zot i nëntokës dhe ndëshkues i betimeve të thyera.

 P 
·       Palatua, perëndeshë e errët që ruante Kodrën Palatine. Asaj iu caktua një prift i vogël.

·       Pales, hyjni barinjsh, kopesh dhe bagëtish.

·       Parcae, tre fatet.

·       Pax, perëndeshë e paqes; ekuivalente e grekes Eirene.

·       Penate ose Di Penate, perëndi shtëpiake.

·       Picumnus, zot i vogël i pjellorisë, bujqësisë, martesës, foshnjave dhe fëmijëve.

·       Picus, zot qukapiku italik me fuqi orakulare.

·       Pietas, perëndeshë e detyrës; personifikimi i virtytit romak pietas.

·       Pilumnus, zot kujdestar i vogël, që merret me mbrojtjen e foshnjave gjatë lindjes.

·       Plutoni, Ploutoni grek, një emër për sundimtarin e të vdekurve u popullarizua përmes feve të misterit dhe filozofisë greke, të përdorura ndonjëherë në letërsinë latine dhe të identifikuara me Dis pater ose Orcus.

·       Poena, perëndeshë e ndëshkimit.

·       Pomona, perëndeshë e pemëve frutore, kopshte dhe pemishte; caktoi një të prift të vogël.

·       Porrima, perëndesha e së ardhmes. Quajtur edhe Antevorta. Një nga Carmentes dhe Camenae.

·       Portunus, zot i çelësave, dyerve dhe bagëtive, ai u caktua një prift i vogël.

·       Postverta ose Prorsa Postverta, perëndeshë e lindjes dhe e së kaluarës, njëra nga dy Carmentes (tjetra është Porrima).

·       Priapus, kujdestar falik i importuar i kujdestarëve.

·       Proserpina, Mbretëresha e të vdekurve dhe një perëndeshë e grurit, ekuivalenti romak I Persefonit grek.

·       Providentia, perëndeshë e parathënies.

·       Pudicitia, perëndeshë dhe personifikim i dëlirësisë, një nga virtytet romake. Ekuivalenti i saj grek ishte Aidôs.

 Q 
·       Querquetulanae, nimfat e lisit.

·       Quirinus, perëndia Sabine identifikuar me Marsin; Romuli, themeluesi I Romës, u hyjnizua si Quirinus pas vdekjes së tij. Quirinus ishte një zot lufte dhe një zot i popullit dhe shtetit romak, dhe u caktua një prift i madh; ai ishte një nga perënditë arkaike të Triadës.

·       Quiritis, perëndeshë e amësisë. Fillimisht Sabine ose para-romake, ajo u barazua më vonë me Juno.

 R 
·       Robigo ose Robigus, një perëndi ose perëndeshë që personifikonte sëmundjen e grurit dhe mbronte të korrat.

·       Roma, personifikim i shtetit romak.

·       Rumina, perëndeshë që mbronte nënat gjidhënëse.

 S 
·       Salacia, perëndeshë e ujit të detit, gruaja e Neptunit.

·       Salus, perëndeshë e mirëqenies publike të popullit romak; erdhi për t'u barazuar me greken Hygieia.

·       Sancus, perëndia i besnikërisë, ndershmërisë dhe betimeve.

·       Saturni, një titan, zot i korrjes dhe bujqësisë, babai i Jupiterit, Neptunit, Junos dhe Plutonit.

·       Securitas, perëndeshë e sigurisë, veçanërisht siguria e Perandorisë Romake.

·       Silvani, perëndia e pyjeve.

·       Sol Invictus, perëndia e diellit.

·       Somnus, zot i gjumit; barazohet me Hipnosin grek.

·       Soranus, një zot i nënshtruar më vonë nga Apolloni në formën Apollo Soranus.

·       Sors, zot i fatit.

·       Spes, perëndeshë e shpresës.

·       Stata Mater, perëndeshë që mbronte kundër zjarreve. Ndonjëherë barazohet me Vesta.

·       Sterquilinus ("Plehu"), zot i plehrave. Gjithashtu i njohur si Stercutus, Sterculius, Straculius, Struculius.

·       Suadela, perëndeshë e bindjes, ekuivalenti i saj grek ishte Peitho.

·       Summanus, zot i bubullimave të natës.

·       Sulis Minerva, një bashkim i perëndeshës kelte Sul dhe Minerva.

 T 
·       Talasius, një zot i martesës.

·       Tellumo ose Tellurus, homologu mashkull I Tellus.

·       Tempestas, një perëndeshë e stuhive ose motit të papritur, zakonisht shumës si Tempestates

·       Terra Mater ose Tellus, perëndeshë e tokës. Ekuivalenti grek është Gaea, nëna e titanëve, bashkëshorte e Caelus (Uranit).

·       Terminus, perëndia fshatar i kufijve.

·       Tiberinus, perëndi lumi; hyjni e lumit Tiber.

·       Tibertus, perëndia e lumit Anio, një degë e Tiberit.

·       Tranquillitas, perëndeshë e paqes dhe qetësisë.

·       Trivia, perëndeshë e udhëkryqeve dhe magjisë, barazuar me Hecate.

 V 
·       Vacuna, perëndeshë e lashtë Sabine e pushimit pas korrjes që mbronte delet e fermerëve; më vonë identifikohej me Nike dhe adhurohej si një perëndeshë lufte.

·       Vagitanus, ose Vaticanus, hap gojën e të porsalindurit për britmën e tij të parë.

·       Vediovus ose Veiovis, zot i errët, një lloj Anti-Jupiteri, siç sugjeron kuptimi i emrit të tij. Mund të jetë një zot i nëntokës.

·       Venilia ose Venelia, perëndeshë e detit, gruaja e Neptunit ose Faunus.

·       Venti, erërat, ekuivalente me Anemoin greke: Aquilo, era e veriut (n) ose Septentrio (Boreas greke); Auster, era e jugut (Notusi grek); Vulturnus, era e lindjes (Eurus); Favonius, era e perëndimit (Zephyrus); Caurus, era e veriperëndimit ose Corus.

·       Venus, perëndeshë e dashurisë, bukurisë, seksualitetit dhe kopshteve; nëna e heroit themelues Eneas; një nga Dii Consente.

·       Veritas, perëndeshë dhe personifikim i virtytit romak të veritas ose të vërtetës.

·       Verminus, perëndia e krimbave të bagëtive.

·       Vertumnus, Vortumnus ose Vertimnus, zot i stinëve, dhe i kopshteve dhe pemëve frutore.

·       Vesta, perëndeshë e vatrës, shtetit romak dhe zjarrit të shenjtë; një nga Dii Consentes.
parapamje|Tempulli i Venusit
·       Vica Pota, perëndeshë e fitores dhe garave.

·       Victoria, perëndeshë e fitores.

·       Viduus, perëndia që ndau shpirtin dhe trupin pas vdekjes.

·       Virbius, një perëndi pylli, Hippolytus i rilindur.

·       Virtus, zot ose perëndeshë e forcës ushtarake, personifikim i virtytit romak të virtusit.

·       Volturnus, perëndia e ujit, u caktua një prift i vogël. Të mos ngatërrohet me Vulturnus.

·       Voluptas, perëndeshë e kënaqësisë.

·       Vulcan, perëndia e farkëtimit, zjarrit, dhe farkëtarëve, burri i Venus, dhe një nga Dii Consentes, u caktua një prift i vogël.

 REFERENCA 

 Robert Schilling, "Roman Gods," Roman and European Mythologies (University of Chicago Press, 1992, from the French edition of 1981), pp. 75 online and 77 (note 49). Unless otherwise noted, citations of primary sources are Schilling's.
 Hendrik H.J. Brouwer, Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult pp. 245–246.
 Apuleius, Metamorphoses 11.2.
 Benko, Stephen, The virgin goddess: studies in the pagan and Christian roots of mariology, Brill, 2004, pp. 112–114: see also pp. 31, 51.
 CIL 03, 11008"A soldier of the Legio I Adiutrix [dedicated this] to the Unconquered God" (Deo Invicto / Ulpius Sabinus / miles legio/nis primae / (A)diutricis).
 Steven Ernst Hijmans, Sol: The Sun in the Art and Religions of Rome (diss., University of Groningen 2009), p. 18, with citations from the Corpus Inscriptionum Latinarum.
 Lawrence Richardson, A New Topographical Dictionary of Ancient Rome (Johns Hopkins University Press, 1992), pp. 156–157.
 R.W. Davies, "The Training Grounds of the Roman Cavalry," Archaeological Journal 125 (1968), p. 73 et passim.
 Macrobius, Saturnalia 1.12.16–33. Cited in H.H.J. Brouwer, Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult (Brill, 1989), pp. 240, 241.
 Varro, Divine Antiquities, book 5, frg. 65; see also Livy 1.32.9; Paulus apud Festus, p. 27; Servius Danielis, note to Aeneid 5.54; Lactantius Placidus, note to Statius, Theb. 4.459–60.
 Livy, 1.38.7, 1.55.1–6.
 Dionysius of Halicarnassus 6.17.2
 Livy, 22.10.9.
 Varro, De re rustica 1.1.4: "eos urbanos, quorum imagines ad forum auratae stant, sex mares et feminae totidem.
 Ennius, Annales frg. 62, in J. Vahlen, Ennianae Poesis Reliquiae(Leipzig, 1903, 2nd ed.). Ennius's list appears in poetic form, and the word order may be dictated by the metrical constraints of dactylic hexameter.
 https://www.encyclopedia.com/philosophy-and-religion/ancient-religions/ancient-religion/flamen
 Forsythe, Gary, A Critical History of Early Rome: From Prehistory to the First Punic War, University of California Press, August, 2006
 As recorded by Augustine of Hippo, De civitate Dei 7.2.
 Or Novensiles: the spelling -d- for -l- is characteristic of the Sabine language
 For Fides, see also Semo Sancus or Dius Fidius; Roger D. Woodard, Indo-European Sacred Space: Vedic and Roman Cult p. 184.
 Varro, De lingua latina 5.10; Paul Rehak, Imperium and Cosmos: Augustus and the Northern Campus Martius (University of Wisconsin Press, 2006), p. 94.
 e quis nonnulla nomina in utraque lingua habent radices, ut arbores quae in confinio natae in utroque agro serpunt: potest enim Saturnus hic de alia causa esse dictus atque in Sabinis, et sic Diana.
 Anna Clark, Divine Qualities: Cult and Community in Republican Rome (Oxford University Press, 2007) pp. 37–38; Emma Dench, Romulus' Asylum: Roman Identities from the Age of Alexander to the Age of Hadrian (Oxford University Press, 2005), pp. 317–318.
 William Warde Fowler, The Religious Experience of the Roman People (London, 1922), p. 108.
 Tatius is said by Varro to have dedicated altars to "Ops, Flora, Vediovis and Saturn, to Sol, Luna, Vulcan and Summanus, and likewise to Larunda, Terminus, Quirinus, Vortumnus, the Lares, Diana and Lucina."
 W.H. Roscher, Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie (Leipzig: Teubner, 1890–94), vol. 2, pt. 1, pp. 187–233.
 Ovid, Fasti 2.67 and 6.105 (1988 Teubner edition).
 Ovid, Fasti 6.106.
 This depends on a proposed emendation of Aternus to Alernus in an entry from Festus, p. 83 in the edition of Lindsay. At Fasti 2.67, a reading of Avernus, though possible, makes no geographical sense. See discussion of this deity by Matthew Robinson, A Commentary on Ovid's Fasti, Book 2 (Oxford University Press, 2011), pp. 100–101.
 As noted by Robinson, Commentary, p. 101; Georges Dumézil, Fêtes romaines d'été et d'automne (1975), pp. 225ff., taking the name as Helernus in association with Latin holus, holera, "vegetables." The risks and "excessive fluidity" inherent in Dumézil's reconstructions of lost mythologies were noted by Robert Schilling, "The Religion of the Roman Republic: A Review of Recent Studies," in Roman and European Mythologies, pp. 87–88, and specifically in regard to the myth of Carna as a context for the supposed Helernus.
 Dea feminarum: Macrobius, Saturnalia I.12.28.
 Marko Marinčič, "Roman Archaeology in Vergil's Arcadia (Vergil Eclogue 4; Aeneid 8; Livy 1.7), in Clio and the Poets: Augustan Poetry and the Traditions of Ancient Historiography (Brill, 2002), p. 158.
 Hyginus, Fabulae 220; compare Prometheus.
 de Grummond, N. T., and Simon, E., (Editors) The religion of the Etruscans, University of Texas Press, 2006, p.20

Kategoria:Hyjni romake
Kategoria:Lista
Kategoria:Mitologji romake