Porta e Topave

Porta e Topave është një portë me hark zbukurues në Floriana, Maltë . Ajo u ndërtua fillimisht në 1721 si një portë e përparuar brenda harkoreve zbukuruese të Floriana Lines, dhe u zgjerua me ndërtimin e një harku të dytë në 1868. Permasat në të dy anët e portës janë shkatërruar që atëherë, duke e lënë portën të duket si një hark triumfal . https://www.timesofmalta.com/articles/view/20180228/opinion/Portes-des-Bombes-Joe-Bugeja.671938

 Historia 
Ndërtimi i Floriana Lines filloi në 1636, por punimet vazhduan ngadalë dhe linjat përfunduan vetëm në fillim të shekullit të 18-të. Porta fillimisht kishte një hark të vetëm, dhe kjo ka shërbyer si hyrje e jashtme e Florianes.

Porta u kap nga ushtarët francezë gjatë pushtimit francez të Maltës në qershor 1798.  Në këtë pikë kryengritësit maltezë hapën zjarr në drejtim të saj, për të sfiduar okupatorët, të cilët kishin lënë gjurmë të konsiderueshme plumbash në front. 

Në mesin e shekullit të 19-të qeveria britanike e zgjeroi portën duke shtuar një hark të dytë për të akomoduar trafikun gjithnjë e më të rëndë në zonën e Portit Grand.  Ky zgjerim është projektuar nga arkitekti Col. EW Dunford i Inxhinierëve Mbretëror,  dhe kushtoi gjithsej 900 pound. Porta e dytë u përurua më 17 gusht 1868, gjatë qeverisjes së Sir Patrick Grant . "Porte des Bombes". Floriana Local Council. Archived from the original on 26 March 2016.

Në fillim të shekullit të 20-të, disa nga zbukurimet në harqe u hoqën në mënyrë që të lejonin tramvajet të kalonin përmes portës.  Këto ndryshime rezultuan që porta të humbasë lexueshmërinë e saj si pjesë e Floriana Lines, duke e bërë atë të duket si një hark triumfal . 
parapamje| Porta natën
Porta u rivendos në mes të shtatorit 2002 dhe marsit 2003, me një kosto prej  55,000Lm. Punimet e restaurimit përfshinin gjithashtu instalimin e një sistemi ndriçimi. Porta u vandalizua në maj 2005 kur vaji i djegur ishte shpërndarë mbi të, por dëmtimi u pastrua brenda dy ditësh. Testa, Michael (4 May 2005). "Vandals deface Portes des Bombes". Times of Malta. Archived from the original on 3 March 2016. Porta konsiderohet, nga forca e policisë, si një rrezik i madh në rrugë për automjetet që kalojnë.  Më 24 tetor 2012, pati disa dëme kur një autobus Arriva u fut në të dhe dy autobusë të tjerë më vonë u përplasën me autobusin e parë dhe 22 pasagjerë u plagosën. Sidoqoftë, pjesa e dëmtuar e portës u rregullua disa ditë më vonë. 

Porta dhe pjesa tjetër e Floriana Lines u përfshinë në Listën e Antikiteteve të vitit 1925.  Tani është planifikuar si një monument kombëtar i Shkallës 1 dhe është gjithashtu i listuar në Inventarin Kombëtar të Pronës Kulturore të Ishujve Maltezë . "Porte des Bombes – Floriana Lines" (PDF). National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands. 28 June 2013. Archived from the original (PDF) on 19 August 2016.

Porta herë pas here është e hapur për publikun, sidmos në tetor si pjesë e festimeve të Notte Bianca . 

 Arkitektura 
majtas|parapamje| Porta  nga prapa
Porta u ndërtua në stilin barok. Ajo fillimisht kishte një hark të vetëm, por harku i dytë në të majtë është një shtesë e shekullit të 19-të. Çdo hyrje me hark është e rrethuar nga topa të gdhendur, të cilët i dhanë portës emrin e saj origjinal Porta dei Cannoni. Të katër topat që formuan një pjesë të portës origjinale mbajnë krahët e Mjeshtrit të Madh Ramon Perellos y Roccaful, ndërsa dy topat në harkun e dytë mbajnë stemën mbretërore të Mbretërisë së Bashkuar . Porta ka të gdhendur një kornizë mbi një rresht të kryqeve malteze. Mbi kornizë gjenden skutat që mbajnë stemat e Urdhrit të Shën Gjonit, Mjeshtrit të Madh Perellos dhe Mbretërisë së Bashkuar, si dhe dy pllaka mermeri me mbishkrime latine. 
parapamje| Stema e Ramon Perellos y Roccaful në portë https://www.um.edu.mt/library/oar/bitstream/123456789/48072/1/Lehen%20is-Sewwa_1972_10_07_Bonnici_Arturo_Il-Bieb%20tal-Bombi.pdf
parapamje| Një nga "bomblu" nga i cili merr emrin porta
Tre trofe, ai qendror që mban krahët e Perellos, gjenden në majë të portës. Të gjitha këto formuan një pjesë të portës origjinale, por ato u zhvendosën kur ajo u zgjerua. "Porte des Bombes – Floriana Lines" (PDF). National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands. 28 June 2013. Archived from the original (PDF) on 19 August 2016.

Pikërisht jashtë portës ka dy shtylla që mbajnë topa guri të modës si bartës të mëdhenj uji me doreza dhe një gyp. Këto njihen si Bomblu në Malteze dhe i dhanë portës emrin e saj të tanishëm Porte des Bombes . 

Porte des Bombes është një nga dy portat e vetme në Maltë, të cilat mbajnë përfaqësime të artilerisë me madhësi jetësore, tjetra është Porta e Shën Helenës e cila u ndërtua në 1736. 

 Referime 

Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në 1721