Fabiola Gianotti

Fabiola Gianotti (e lindur më 29 tetor 1960) është një fizikane italiane e grimcave eksperimentale dhe gruaja e parë që ka qenë drejtoreshë e përgjithshme në CERN (Organizata Evropiane për Kërkime Bërthamore) në Zvicër .   Mandati i saj filloi në 1 janar 2016 dhe zgjati për një periudhë pesë vjeçare. Në Sesionin e tij të 195-të në 2019, Këshilli i CERN zgjodhi Gianotti për një mandat të dytë të paparë si Drejtore e Përgjithshme. Mandati i saj i dytë pesë-vjeçar filloi në 1 janar 2021 dhe vazhdon deri në 2025. Kjo është hera e parë në historinë e CERN që një Drejtore e Përgjithshme emërohet për një mandat të plotë të dytë. 

 Jeta dhe edukimi 
Që në moshë të vogël, Gianotti interesohej për natyrën dhe botën përreth saj.   

Gianotti gjeti pasionin e saj për kërkimin shkencor pasi lexoi një biografi për Marie Curie . Më parë, ajo kishte studiuar shkencat humane, duke u përqëndruar në muzikë dhe filozofi në Liceun klasik.   Gianotti mori një doktoraturë në fizikën e grimcave eksperimentale nga Universiteti i Milanos në 1989. 

 Jeta dhe karriera 

 Karriera akademike dhe profesionale 
Që nga viti 1996, Gianotti ka punuar në CERN, duke filluar me një bursë dhe duke vazhduar të bëhet një fizikane e kërkimit me kohë të plotë. Në vitin 2009 ajo u gradua në udhëheqëse të projektit dhe Zëdhënëse e Bashkëpunimit ATLAS . Ajo gjithashtu ka punuar në WA70, UA2 dhe Aleph eksperimentet në CERN, ku ajo ishte e përfshirë në zhvillimin detektor, zhvillimin e programeve dhe analizën e të dhënave. Në 2016 ajo u zgjodh të jetë drejtoresha e parë femër e CERN. Ajo që nga ajo kohë është riemëruar për një mandat të dytë, i cili do të përfundojë në 2025. "CERN Council appoints Fabiola Gianotti for second term of office as CERN Director General".  

Ajo ka qenë anëtare e disa komiteteve ndërkombëtare, të tilla si Këshilli Shkencor i CNRS  në Francë, Komiteti Këshillues i Fizikës i Fermilab në SHBA, Këshilli i Shoqërisë Fizike Evropiane, Këshilli Shkencor i Laboratorit DESY  në Gjermani, dhe Komiteti Këshillimor Shkencor i NIKHEF  në Hollandë. Ajo është anëtare e Bordit Këshillmor Shkencor  të Sekretarit të Përgjithshëm të KB. Ajo u zgjodh një Anëtare e Huaj e Shoqërisë Mbretërore (ForMemRS) në 2018. 

Gianotti është gjithashtu anëtare e Akademisë Italiane të Shkencave ( Accademia Nazionale dei Lincei ),  një anëtar i asociuar i huaj i Akademisë Kombëtare të Shkencave të SHBA dhe bashkëpunëtor i huaj i Akademisë Franceze të Shkencës Ajo u zgjodh gjithashtu një Anëtare e Shoqërisë Filozofike Amerikane në 2019.

 Zbulimi i Higgs boson 
Gjatë kohës së Gianotti si Zëdhënëse e ATLAS, eksperimenti ishte një nga dy të përfshirë në vëzhgimin e Higgs boson. Më 4 korrik 2012, Gianotti njoftoi zbulimin e grimcave. Deri në vëzhgim, Higgs boson ishte një pjesë thjesht teorike e Modelit Standard të fizikës së grimcave. Kuptimi i thellë i Gianotti për eksperimentin ATLAS dhe udhëheqja e saj, u njohën si faktorët kryesorë në zbulimin. "Dr Fabiola Gianotti, CERN" .  

 Publikimet 
Gianotti është autore ose bashkëautore e më shumë se 500 botimeve në revista shkencore të vlerësuara nga kolegët.  

Disa nga botimet e saj më të shquara përfshijnë "Vëzhgimi i një Grimce të Re në Kërkimin e Modelit Standard Higgs Boson me Detektorin ATLAS në LHC", ku CERN prezantoi vëzhgimin e Higgs boson,  "Kërkimet për supersimetri në  përplasësit me energji të lartë: e kaluara, e tashmja dhe e tashmja dhe e ardhmja ”në IOP Science, New Journal of Physics,  dhe“ Kalorimetria për fizikën e grimcave ”në APS Physics Journal. 

 Nderime dhe çmime 
Gianotti u përfshi në mesin e "Top 100 grave më frymëzuese" nga gazeta The Guardian në 2011,  renditet e 5-ta në Personalitetin e Vitit të revistës Time në 2012, ishte nënkampione për Personin e Vitit të revistës Time në të njëjtin vit,  u përfshi në mesin e "Top 100 grave më me ndikim" nga revista Forbes në 2013, "#83 Fabiola Gianotti".  dhe u konsiderua në mesin e "Leaders Global Thinkers of 2013" nga revista Foreign Policy në 2013. 

Ajo ka marrë gradë doktorature nderi nga Universiteti i Uppsala,  Ecole polytechnique fédérale de Lausanne (EPFL),  University McGill,  Universiteti Oslo,  Universiteti i Edinburgut,  Universiteti i Napolit Federico II,  Universiteti i Çikagos,  Universiteti i Savojës,  dhe Instituti i Shkencave Weizmann . 

Që nga viti 2013, ajo është një profesore nderi në Universitetin e Edinburgut. 

 Në Dhjetor 2014, asaj iu dha Urdhri i Meritës së Republikës Italiane nga presidenti italian, Giorgio Napolitano . 
 Në Shtator 2013, asaj iu dha Çmimi Enrico Fermi i Shoqërisë Fizike Italiane . 
 Në nëntor 2013, asaj iu dha Medaljen e Nderit të Institutit Niels Bohr . 
 Në Dhjetor 2012, asaj iu dha Çmimi Përparime në Fizikën Themelore për rolin e saj udhëheqës në zbulimin e Higgs boson. 
 Në dhjetor 2012, asaj iu dha Medalja e Artë (e njohur si "Ambrogino d'oro", e emëruar pas shenjtit mbrojtës të Milanos, Saint Ambrose ) nga komuna e Milanos. 
 Në vitin 2018, ajo u rendit si një nga 100 Gratë e BBC-së. 
 Në Shkurt 2020, asaj iu dha Çmimin Bruno Pontecorvo (2019) http://www.jinr.ru/posts/pontecorvo-prize-for-2019/
 Në Shtator 2020, ajo u emërua një anëtare e zakonshme e Akademisë Papnore të Shkencave nga Papa Françesku . 

 Referime 

Kategoria:Njerëz që jetojnë
Kategoria:Fizikanë italianë
Kategoria:BBC 100 Women
Kategoria:Lindje 1960