Përshkrimi gjuhësor

Në studimin e gjuhës, përshkrimi ose gjuhësia përshkruese është puna e analizimit dhe përshkrimit objektiv të mënyrës se si përdoret gjuha (ose si është përdorur në të kaluarën) nga një komunitet i të folurit.François & Ponsonnet (2013).

Të gjitha kërkimet akademike në gjuhësi janë përshkruese; si të gjitha disiplinat e tjera shkencore, ajo kërkon të përshkruajë realitetin, pa paragjykime të ideve të paramenduara se si duhet të jetë. Gjuhësia moderne përshkruese bazohet në një qasje strukturore të gjuhës, siç ilustrohet në punën e Leonard Bloomfield dhe të tjerëve.

 Gjuhësia përshkruese ndaj asaj parashkruese 
Përshkrimi gjuhësor shpesh është në kontrast me parashkrimin gjuhësor, — entry for "Descriptivism and prescriptivism" quotation: "Contrasting terms in linguistics." (p.286) i cili gjendet veçanërisht në arsim dhe në botim.

Siç e përshkruan gjuhëtari anglez Larry Andrews, gramatika përshkruese është qasja gjuhësore e cila studion se si është një gjuhë, në krahasim me parashkrimin, i cili deklaron se si duhet të jetë një gjuhë. Me fjalë të tjera, gramatikanët përshkrues përqendrojnë analizën në mënyrën se si komunikojnë të gjitha llojet e njerëzve në të gjitha llojet e mjediseve, zakonisht në mjedise më të rastësishme, të përditshme, ndërsa gramatikantët normativë përqendrohen në rregullat dhe strukturat gramatikore të paracaktuara nga regjistrat gjuhësorë dhe figurat e fuqisë. Një shembull që Andrews përdor në librin e tij është fewer than vs less than. Një gramatikant përshkrues do të thoshte që të dy pohimet janë njësoj të vlefshme, për sa kohë që kuptimi prapa fjalisë mund të kuptohet. Një gramatikan normativ do t'i analizonte rregullat dhe konventat që qëndrojnë pas të dy deklaratave për të përcaktuar se cili pohim është e saktë ose ndryshe e preferueshme. Andrews gjithashtu beson se, megjithëse shumica e gjuhëtarëve do të ishin gramatikanë përshkrues, shumica e mësuesve të shkollave publike priren të jenë me normativen.

 Historia e disiplinës 
Punimet e para të përshkrimit gjuhësor mund t'i atribuohen Pāṇinit, një gramatikant i sanskritishtes që daton zakonisht rreth shekullit IV pes. Traditat filologjike më vonë u ngritën rreth përshkrimit të greqishtes, latinishtes, kinezishtes, hebraishtes dhe arabishtes. Përshkrimi i gjuhëve moderne evropiane nuk filloi para Rilindjes- p.sh. spanjisht në 1492, frëngjisht në 1532, anglisht në 1586; e njëjta periudhë panë përshkrimet e para gramatikore të Nahuatl (1547) ose Kueçua (1560) në Botën e Re, të ndjekura nga shumë të tjera.

Përshkrimi gjuhësor si një disiplinë me të vërtetë mori hov në fund të shekullit të 19-të, me revolucionin Strukturalist (nga Ferdinand de Saussure te Leonard Bloomfield), dhe nocionin që çdo gjuhë formon një sistem unik simbolik, të ndryshëm nga gjuhët e tjera, i denjë për të qenë përshkruar "në termat e vet".

 Sfidat 
Pothuajse e gjithë teoria gjuhësore e ka zanafillën në problemet praktike të gjuhësisë përshkruese. Fonologjia (dhe zhvillimet e saj teorike, siç është fonema) merret me funksionimin dhe interpretimin e tingullit në gjuhë. Sintaksa është zhvilluar për të përshkruar se si fjalët lidhen me njëra-tjetrën në mënyrë që të formojnë fjali. Leksikologjia mbledh fjalët, si dhe derivatet dhe shndërrimet e tyre: nuk ka dhënë shumë teori të përgjithësuar.

Përshkrimi i gjuhësisë mund të synojë të arrijë një ose më shumë nga qëllimet e mëposhtme:

 Një përshkrim i fonologjisë së gjuhës në fjalë.
 Një përshkrim i morfologjisë së fjalëve që i përkasin asaj gjuhe.
 Një përshkrim i sintaksës së fjalive të formuara mirë të asaj gjuhe.
 Një përshkrim i prejardhjes leksikore.
 Një dokumentacion i fjalorit, duke përfshirë të paktën një mijë shënime.
 Një riprodhim i disa teksteve origjinale.

 Shiko edhe 

 Gjinia gramatikore
 Gjuhësia e tekstit
 Dokumentacioni gjuhësor
 Relativiteti gjuhësor
 Tipologjia gjuhësore

 Referime 

 Bibliografia 


 François, Alexandre ; Ponsonnet, Maïa (2013). "Gjuhësia përshkruese" (PDF) . Tek Jon R. McGee; Richard L. Warms (red.). Teoria në Antropologjinë Sociale dhe Kulturore: Një Enciklopedi . 1 Botimet SAGE, Inc. pp. 184–187. ISBN François, Alexandre François, Alexandre
 Haviland, William A. (2005). Antropologjia kulturore: Sfida njerëzore . Thomson Wadsworth. ISBN 978-0534624873
 Renouf, Antoinette & Andrew Kehoe (2006). Fytyra e Ndryshuar e Gjuhësisë së Korpusit 408 f. F. 377
 Rossiter, Andrew (2020) Një gramatikë përshkruese e anglishtes . 207 pp. ISBN 979-8645611750
Kategoria:Gjuhësi