Mangabei me jakë

Mangabei me jakë (Cercocebus torquatus), i njohur gjithashtu si mangabei kuqe-mbuluar, ose mangabei me jakë të bardhë (që çon në konfuzion të lehtë me Cercocebus Atys lunulatus), është një specie primat në familjen e Cercopithecidae e majmunëve Bota e Vjetër. Më parë përfshinte mangabejtë blozë si një nënlloj. Siç përcaktohet aktualisht, mangabei me jakë është monotipike.

 Përshkrimi 
Mangabei me jakë ka lesh gri që mbulon trupin e saj, por emrat e saj të zakonshëm i referohen ngjyrave në kokë dhe qafë. Kapaku i saj i shquar me ngjyrë të kuqe gështenje i jep asaj emrin e mbuluar me të kuqe dhe jaka e bardhë i jep emrat me jakë dhe jakë të bardhë. Veshët e tij janë të zinj dhe ka qepallat e bardha të mrekullueshme, për këtë arsye disa i referohen asaj si "majmuni me katër sy". Ka një bisht gri të errët që tejkalon gjatësinë e trupit dhe shpesh mbahet me majën e bardhë mbi kokë. Ka molarë të gjatë dhe prerës shumë të mëdhenj. Masa mesatare e trupit për individët e rritur varion nga  për meshkujt dhe  për femrat. Gjatësia e trupit të  te meshkujt dhe  te femrat.

 Habitati dhe shpërndarja 
Mangabei me jakë gjendet në pyjet bregdetare, kënetore, mangrove dhe luginat, nga Nigeria perëndimore, nga lindja dhe jugu në Kamerun, dhe në të gjithë Guinenë Ekuatoriale, dhe Gabon, dhe në kufirin Gabon-Kongo nga bregu i Atlantikut.

 Sjellja 
Mangabei me jakë jeton në grupe të mëdha prej 10 deri në 35 individë, përfshirë disa meshkuj. Komunikimi vokal në formën e kackave dhe lehjeve përdoret për të mbajtur grupin në kontakt dhe për të sinjalizuar pozicionin e tyre te grupet e tjera. Ka një dietë me fruta dhe fara, por gjithashtu ha gjethe, lule, jovertebrore, kërpudha, bajgë dhe çamçakëz. Mangabei me jakë nuk ka sezon të përcaktuar të shumimit, ai arrin pjekurinë seksuale në pesë deri në shtatë vjet dhe ka një periudhë mesatare të shtatzënisë prej 170 ditësh.

 Kërcënimet 
Në vitin 2006, u vlerësua se çdo vit rreth 3,000 mangabej me jakë janë gjuajtur në pyjet bregdetare Cross-Sanaga-Bioko për tregtinë e mishit.

 Konservimi 
Mangabei me jakë është renditur si e rrezikuar në Listën e Kuqe të BNRN-së për shkak të humbjes së habitatit dhe gjuetisë për mishin e ferrë. Është renditur gjithashtu në Shtojcën II të CITES dhe në Klasën B të Konventës Afrikane për Ruajtjen e Natyrës dhe Burimeve Natyrore. 
majtas|parapamje

 Referime 

 Lidhje të jashtme 

Kategoria:Gjitarë të Afrikës
Kategoria:Gjitarë të Guinesë Ekuatoriale
Kategoria:Gjitarë të Kamerunit