Azerët

{{Grup etnik
| group         = AzerbajxhanasitAzərbaycanlılar, Azərilər
| image         = 300px
| image_caption = Pamje e Ararati-t të Madh dhe të Vogël me fshatin "Tatar" (Azer), 1838
|popullsia      = rreth 28–35 milionë
| region1       = 
| pop1          = më shumë se 15 milionë (Encyclopædia Britannica)12.9-18 milionë <small>(CIA factbook, Knüppel,Michael Knüppel, "TURKIC LANGUAGES OF PERSIA: AN OVERVIEW", Encyclopaedia Iranica  "Altogether, one-sixth of today's Iranian population is turcophone or bilingual (Persian and Turkic; see Doerfer, 1969, p. 13). Izady,<ref name="16mil2">Mehrdad Izady – Columbia University – Gulf 2000 Project – Language Map of Iran – 2012 http://gulf2000.columbia.edu/maps.shtml"</ref> SwietochowskiSwietochowski, Tadeusz; Collins, Brian C. (1999). Historical dictionary of Azerbaijan. Lanham, Maryland: Scarecrow Press. ISBN 0-8108-3550-9. "15 milionë (1999)")</small>18-27 milionë  (e.g. Elling,Elling, Rasmus Christian. Minorities in Iran: Nationalism and Ethnicity after Khomeini ,  Palgrave Macmillan, 2013. Excerpt: "The number of Azeris in Iran is heavily disputed. In 2005, Amanolahi estimated all Turkic-speaking communities in Iran to number no more than 9 milionë. CIA and Library of congress estimates range from 16 percent to 24 percent -- that is, 12-18 milionë people if we employ the latest total figure for Iran's population (77.8 milionë). Azeri ethnicsts, on the other hand, argue that overall number is much higher, even as much as 50 percent or more of the total population. Such inflated estimates may have influenced some Western scholars who suggest that up to 30 percent (that is, some 23 milionë today) Iranians are Azeris."  Shaffer,Shaffer, Brenda (2003). Borders and Brethren: Iran and the Challenge of Azerbaijani Identity. MIT Press. pp. 221–225. ISBN 0-262-19477-5"There is considerable lack of consensus regarding the number of Azerbaijanis in Iran ...Most conventional estimates of the Azerbaijani population range between one-fifth to one-third of the general population of Iran, the majority claiming one-fourth" Azerbaijani student groups in Iran claim that there are 27 milionë Azerbaijanis residing in Iran." Minahan,Minahan, James (2002). Encyclopedia of the Stateless Nations: S-Z. Greenwood Publishing Group. p. 1765. ISBN 978-0-313-32384-3"Approximately (2002e) 18,500,000 Southern Azeris in Iran, concentrated in the northwestern provinces of East and West Azerbaijan. It is difficult to determine the exact number of Southern Azeris in Iran, as official statistics are not published detailing Iran's ethnic structure. Estimates of the Southern Azeri population range from as low as 12 milionë up to 40% of the population of Iran – that is, nearly 27 milionë..." GheissariAli Gheissari, "Contemporary Iran:Economy, Society, Politics: Economy, Society, Politics", Oxford University Press, 2 April 2009. pg 300Azeri ethnonationalist activist, however, claim that number to be 24 milionë, hence as high as 35 percent of the Iranian population")
| region2   = 
| pop2      = 8,172,800
| ref2      = 
| region3   = 
| pop3      = 603,070 to 1,500,000
| ref3      = 
| region4   = 
| pop4      = 530,000 to 800,000
| ref4      = 
| region5   = 
| pop5      = 284,761
| ref5      = 
| region6   = 
| pop6      = 85,292
| ref6      = 
| region7   = 
| pop7      = 60,000
| ref7      = 
| region8   = 
| pop8      = 45,176
| ref8      = 
| region9  = 
| pop9     = 44,400
| ref9     = 
| region10  = 
| pop10     = 33,365
| ref10     = 
| region11   = 
| pop11      = 24,377 to 400,000
| ref11      = http://www.azeris.org/images/proclamations/May28_BrooklynNY_2011.JPG
| region12  = 
| pop12     = 18,000
| ref12     = 
| region13  = 
| pop13     = 17,823
| ref13     = 
| region14  = 
| pop14     = 15,219
| ref14     = 
| region15  = 
| pop15     = 7,000
| ref15     = 
| region16  = 
| pop16     = 6,220
| ref16     = 
| region17  = 
| pop17     = 5,567
| ref17     = 
| region18  = 
| pop18     = 4,580
| ref18     =  In the 2011 census, 1,985 people indicated 'Azeri'/'Azerbaijani' as a single response and 2,595 as part of multiple origins.
| region19  = 
| pop19     = 1,657
| ref19     = 
| region20  = 
| pop20     = 1,000
| ref20     = 
| region21  = 
| pop21     = 923
| ref21     =  Select "Azerbaijani" under "Ethnic nationality".
| region22  = 
| pop22     = 648
| ref22     = 
| region23  = 
| pop23     = 501
| ref23     = 
| region24  = 
| pop24      = 290
| ref24      = 2006 Australian Census . NB According to the 2006 census, 290 people living in Australia identified themselves as of Azeri ancestry, although the Australian-Azeri community is estimated to be larger. . Retrieved 1 April 2008.
| religions = Shumicai përkasin Islamit Shiitë; pakicë Islam Synitë, Judaizëm,http://haruth.com/jw/JewsAzerbaijan.htmlhttp://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/Azerbaijan.html Bahá'í Faith,http://www.bahai.az/  Azerbaidjan BahaiBəhailik Azerbaidjan Bahai Zoroastrianism, Irreligion, Krishterizmit
| related   = 
}}
Azerët ( آذریلر, Azərbaycanlılar آذربایجانلیلار), gjithashtu njihen si Turqit AzerëIran: political development in a changing society Page 160World Regional Geography Page 200 (,  آذربایجان تورکلری), janë një grup etnik turk që jetojnë kryesisht në Azerbajxhanin Iranian dhe në Republikën e pavarur të Azerbajxhanit. Ato janë grupi etnik i dytë më i madh mes popujve turkikë pas turqve.

 Etimologjia dhe Etnonimi 
Azerbajxhani besohet se është emërtuar sipas Atropates, një satrap pers, i cili ka sunduar në Atropatene'' (sot Azerbajxhani Iranian)  321 p.e.s.

 Historia 

Banorët e lashtë të zonës flisnin gjuhën e lashtë Azeri, e cila i përkiste degës iraniane të gjuhëve indo-evropiane. Në shekullin e 11 pas Krishtit me pushtimet Seljukid, fiset Oguze turke filluan të lëvizin nëpër pllajën iraniane në Kaukaz dhe në Anadoll. Fluksi i Oghuzëve dhe fiseve të tjera turkmene u nënshtruan më tej nga pushtimi mongol. Këtu, fiset Oguze u ndanë në grupe të ndryshme të vogla, disa prej të cilave – shumica Synitë – u zhvendosën në Anadoll (p.sh., më vonë Osmanët) dhe u vendosën, ndërsa të tjerët mbetën në rajonin e Kaukazit dhe më vonë – për shkak të ndikimit të Safavidëve – përfundimisht u konvertuan në degën Shiitë të Islamit.

Këto të fundit do të mbajë emrin "turkmen" ose "turkoman" për një kohë të gjatë: nga shekulli i 13 e tutje ata gradualisht i turkëzuan popullsinë iraniane-folëse të Azerbajxhanit, si Republikën bashkëkohore ashtu edhe Azerbajxhanin Iranian, duke krijuar kështu një identitet të ri të bazuar në Shiitët dhe përdorimin e Oguzëve turk. Sot, kjo popullsi turk-folëse është e njohur si Azerbajxhanasit.

Origjina e Azerbajxhanasve
 Demografia dhe shoqëria 
Azerbajxhanasit përbëjnë grupin më të madh etnik në Republikën e Azerbajxhanit dhe janë grupi i dytë më i madh etnik në Iranin fqinj.Brenda Shaffer. The Limits of Culture: Islam and Foreign Policy MIT Press, 2006 ISBN 0-262-19529-1 p 229 Numri më i madh në botë i azerbajxhanasve etnikë jetojnë në Iran, e ndjekur nga Azerbajxhani.

 Kultura 
Azerbajxhanasit janë kryesisht myslimanë Shiitë, dhe kanë një trashëgimi të përzier kulturore, duke përfshirë elemente iraniane, turkike dhe kaukaze.

 Referime 

Kategoria:Azerbajxhan
Kategoria:Iran
Kategoria:Njerëz sipas kombësisë