Përjetësia (filozofia e kohës)

Përjetësia është një qasje filozofike ndaj natyrës ontologjike të kohës, e cila merr mendimin se e gjithë ekzistenca në kohë është po aq e vërtetë, në krahasim me aktualizmin ose teorinë universale në rritje të kohës, në të cilën të paktën e ardhmja nuk është e njëjtë me asnjë kohë tjetër  Disa forma të përjetësisë i japin kohë një ontologji të ngjashme me atë të hapësirës, si një dimension, me periudha të ndryshme janë po aq të vërteta sa vendet e ndryshme, dhe ngjarjet e ardhshme janë "tashmë atje" në të njëjtin kuptim vendet e tjera janë tashmë atje, dhe se nuk ka asnjë rrjedhë objektive të kohës.  Ndonjëherë përmendet si teoria " koha e bllokimit " ose " universi i bllokut " për shkak të përshkrimit të hapësirës-kohës si një "bllok" i pandryshueshëm katërdimensional, në krahasim me pikëpamjen e botës si një tre- hapësira dimensionale e moduluar nga kalimi i kohës.

E tashmja

Në filozofinë klasike, koha është e ndarë në tre rajone të dallueshme; "e kaluara ", "e tashmja " dhe "e ardhmja ". Duke përdorur atë model përfaqësues, e kaluara në përgjithësi shihet si e fiksuar në mënyrë të pandryshueshme, dhe e ardhmja si të paktën pjesërisht e papërcaktuar. Me kalimin e kohës, momenti që dikur ishte e tashmja bëhet pjesë e së kaluarës; dhe një pjesë e së ardhmes, nga ana tjetër, bëhet e tashmja e re. Në këtë mënyrë thuhet se koha kalon, me një moment aktual të veçantë "duke lëvizur" përpara në të ardhmen dhe duke lënë të kaluarën pas. Brenda këtij kuptimi intuitiv të kohës është filozofia e prezantizmit, e cila argumenton se ekziston vetëm e tashmja. Ajo nuk udhëton përpara përmes një ambienti të kohës, duke lëvizur nga një pikë e vërtetë në të kaluarën dhe drejt një pike reale në të ardhmen. Përkundrazi, e tashmja thjesht ndryshon. E kaluara dhe e ardhmja nuk ekzistojnë dhe janë vetëm koncepte që përdoren për të përshkruar të tashmen reale, të izoluar dhe ndryshimin. Ky model konvencional paraqet një numër problemesh të vështira filozofike dhe duket se është e vështirë të pajtohet me teoritë shkencore të pranuara aktualisht siç është teoria e relativitetit.  

Relativiteti special eliminon konceptin e njëkohshmërisë absolute dhe një dhurate universale: sipas relativitetit të njëkohshmërisë, vëzhguesit në korniza të ndryshme referimi mund të kenë matje të ndryshme nëse një palë e caktuar e ngjarjeve kanë ndodhur në të njëjtën kohë ose në periudha të ndryshme, me ekzistimin e asnjë bazë fizike për të parapëlqyer gjykimet e një kornize mbi atë të një tjetri. Sidoqoftë, ka ngjarje që mund të jenë jo-të njëkohshme në të gjitha kornizat e referencës: kur njëra ngjarje është brenda konit të dritës së një tjetri - e kaluara e saj shkakore ose e ardhmja shkakore - atëherë vëzhguesit në të gjitha kornizat e referencës tregojnë se një ngjarje i parapriu tjetrës. E kaluara kauzale dhe e ardhmja kauzale janë konsistente brenda të gjitha kornizave të referencës, por çdo kohë tjetër është "diku tjetër", dhe brenda saj nuk ka të tashme, të kaluarë ose të ardhme. Nuk ka asnjë bazë fizike për një grup ngjarjesh që përfaqësojnë të tashmen.

Paradoksi i shiritit dhe unazës është një shembull i relativitetit të njëkohësisë . Të dy skajet e shiritit kalojnë përmes unazës njëkohësisht në kornizën tjetër të unazës (majtas), por skajet e shiritit kalojnë njëra pas tjetrës në kornizën tjetër të shiritit (djathtas).

Shumë filozofë kanë argumentuar se relativiteti nënkupton përgjithmonë.  Filozofi i shkencës Dean Rickles nuk pajtohet në një farë kuptimi, por vëren se "konsensusi midis filozofëve duket se është se relativiteti i veçantë dhe i përgjithshëm janë të papajtueshëm me prezantimin".  Christian Wüthrich argumenton se përkrahësit e prezentizmit mund të shpëtojnë njëkohësisht absolute nëse refuzojnë ose empirizëm ose relativitet.  Argumente të tilla janë ngritur nga Dean Zimmerman dhe të tjerët,  në favor të një kornize të vetme të privilegjuar, gjykimet e së cilës për gjatësinë, kohën dhe njëkohshmërinë e të cilave janë ato të vërteta, edhe nëse nuk ka asnjë mënyrë empirike për të dalluar këtë kornizë.