Beteja e San Juan de Ulúa

Beteja e San Juan de Ulúa ishte një betejë mes piratëve anglezë dhe forcave spanjolle të San Juan de Ulúa, që shënoi fundin e fushatës së kryer nga një flotilje angleze e gjashtë anijeve që kishin kryer në mënyrë sistematike atë që spanjollët e konsideronin tregtinë e paligjshme në Detin e Karaibeve, duke përfshirë tregtinë e skllevërve, herë pas here duke imponuar me forcë.Saiz Cidoncha, page 55

Beteja
Objektet e portit të San Juan ishin jashtëzakonisht të vogla dhe fillestare, të përbërë nga një mur ankorimi i ndërtuar nga spanjollët në "një pjesë të vogël të gurëve, jo më shumë se tre metra mbi ujë në vendin më të lartë, dhe qëndron nga toka maine, dy hark apo më shumë" dhe, duke pasur parasysh vështirësitë e montimit të dy flotave në ankorimin, Hawkins dërgoi një varkë të vogël për të informuar spanjollët se ata ishin tashmë në port dhe se duhet të ekzistojnë kushtet që qeverisin se si dy flotat duhet të kalojnë njëra tjetrën në mënyrë që të shmangen konfrontimet.

Anglezët kishin injoruar në mënyrë të përsëritur Traktatin e Tordesillas duke sulmuar anije tregtare, por në këtë pikë ata besonin se spanjollët do të respektonin një armëpushim me këtë rast. Pas dy ditë bisedimesh, u pajtuan kushtet dhe u shkëmbyen një duzinë pengesh, pas së cilës flota spanjolle u lejua të hyjë në një vend skelesh. Dy ditë kaluan duke ankoruar anijet spanjolle dhe, për qëllime të sigurisë, anijet e çdo vendi u ankoruan veç njëri-tjetrit. Sipas kushteve të marrëveshjes, anglezët u lejuan nga spanjollët të blinin furnizime për para, të riparonin anijet e tyre dhe të zinin ishullin me 11 pjesë të municioneve. Spanjollët gjithashtu ishin të ndaluar të vizitonin ishullin ndërsa ishin nën armë. Megjithatë, komandanti spanjoll i flotës ishte akuzuar në mënyrë specifike për ndalimin e tregtisë angleze në Spanjën e Re dhe si rezultat, pavarësisht nga armëpushimi që ishte rënë dakord nga të dyja palët, spanjollët filluan fshehurazi masin një forcë sulmi në kontinentin pranë portit në mënyrë që të kapnin bateritë e bregut që Hawkins kishte drejtuar për të mbrojtur ankorimin.Dean, page 37 Përveç kësaj, spanjollët fshehën një forcë sulmi prej 150-300 burra në një anije karakatine, San Salvador, i cili do të ngrihej midis anijeve angleze dhe spanjolle.

Sipas planit, anija karakatine do të ngrihej në mes të flotës spanjolle dhe angleze në mesditë më 24 shtator dhe, një herë në pozitë, do të tingëllonte një trombë, duke sinjalizuar sulmin, në mënyrë ideale, ndërsa anglezët po merrnin drekën.Dean, page 38 Anglezët megjithatë ishin menjëherë të dyshimtë pasi diktatorët spanjollë ndryshuan armët midis anijeve. Duke dyshuar se spanjollët po planifikonin të nisnin një sulm nga anija karakatine, Hawkins dërgoi kapitenin e Jezusit të Lybekut, Robert Barret (i cili fliste rrjedhshëm spanjisht) për të kërkuar që nënmbreti të dalë nga burrat e tij dhe të pushojë aktivitetet e tyre kërcënuese. Nënmbreti, Don Martin de Enriquez, duke kuptuar se komploti ishte zbuluar, e kapi Barrettin dhe urdhëroi që tingulli t'i fryhet dhe spanjollët nisën sulmin e tyre. Trupat spanjolle, të cilat ishin fshehur në kontinent, shpejt rreshtuan në ishull dhe i përshkuan marinarët anglezë të cilët kishin ushtruar topat e tyre në plazh, me shumë prej marinarëve që iknin nga siguria e anijeve. Asnjë tremujor nuk është dhënë. Minion, anija më e afërt me spirancën spanjolle, ishte objektivi i menjëhershëm i aksionit spanjoll të konviktit, por ishte në gjendje të mbrohej nga sulmi dhe të largohej. Objektivi i ardhshëm, Jezusi i Lybekut, u hipën nga spanjollët nga anija karakatine, por pas një lufte të dhunshme në bordin e anijes, spanjollët u refuzuan dhe Jezusi i Lybekut ishte në gjendje të shkëputej dhe të bashkohej me Minion. Komandanti francez i Grace of God, Robert Blondel, e vuri në zjarr përpara se të bashkohej me Hawkins në bordin e Jezusit të Lybekut.Hannay, David: The sea trader: his friends and enemies. Harper & brothers, 1912, page 197

Nga kjo pikë, bateritë e bregut ishin krejtësisht në posedim të spanjollëve, të cilët pastaj i kthyen topat kundër ish-pronarëve të tyre dhe shkaktuan dëme të mëdha për Jezusin e Lybekut, duke e shkatërruar atë dhe duke mbytur anijet më të vogla angleze.Dean, page 39 Anglezët manovruan Jezusin e Lybekut në mënyrë që ajo të qëndronte në mes të Minion dhe baterive të bregut, duke vepruar si një mburojë dhe duke lidhur Minion nga gamën e baterive spanjisht në breg.

Sulmi i hershëm dhe kapja e baterive të ishullit - u mbajtën deri atëherë nga anglezët - nga një varkë shpëtimi spanjolle, e komanduar nga Kapiteni Delgadillo, u bë vendimtar për fatin e flotës angleze.Unwin, page 197 Angel u mbyt pas disa të shtënave dhe Swallow u kap nga ushtarët spanjollë që mbanin bateritë. Ekuipazhet e të dyve, së bashku me disa pjesëtarë të ekuipazhit të Jezusit të Lybekut, u shpëtuan më pas nga një vrimë pasi Hawkins dha urdhrin për të braktisur anijen. Hawkins mori pastaj komandën e Minion.John Barrow: The life, voyages, and exploits of Admiral Sir Francis Drake.

Vetëm Judith, i urdhëruar nga Francis Drake dhe Minion u arratis, ndërsa beteja ishte ende e ndezur, duke lënë pas tyre Jezusin e Lybekut dhe disa anëtarë të ekuipazhit të saj ende në bord. Anijet e mbijetuara lëshuan kur dy anije në zjarr ishin drejtuar mbi ta nga spanjollët. Anglezët kishin frikë nga një sulm i tillë i një zjarri që, pavarësisht shqetësimeve të tyre, nuk arriti të shkaktojë ndonjë dëm në anijet angleze. Gjatë natës, Francis Drake, komanduar Judith 50 ton, braktisi flotën dhe lundroi për në shtëpi, duke lënë vetëm Hawkins në bordin e Minion 100 ton të mbipopulluara dhe të dobët.Dean, page 40 Gjatë natës era u zhvendos dhe, sipas guvernatorit mbretëror në Vera Cruz Francisco de Bustamente, kjo pengoi spanjollët të ndiqnin anglezët.Wright, page 152 Jezusi i Lybekut mbërriti përfundimisht nga partia spanjolle që rri aty brenda, nën komandën e kapitenit Juan de Ubilla.Wright, Irene Aloha: Spanish documents concerning English voyages to the Caribbean, 1527-1568. Hakluyt Society, 1929, page 25 Ka dyshime se Ubilla i lejoi burrat e tij të plaçkitnin plaçkën e lënë në bordin e Jezusit të Lybekut nga Hawkins. Flota e Luján humbi anijen e zëvendës-admiralit, galion Santa Clara, e cila digjej dhe u mbyt brenda portit. San Pedro, e vetmja anije e armatosur e plotë në San Juan, u godit rëndë edhe gjatë një shkëmbimi zjarri me Minion.Marley, page 65 The flagship San Pedro, the only full-armed Spanish ship at San Juan, was also badly hit during an exchange of fire with Minion.Saiz Cidoncha, page 60Unwin, page 201

Pasojat
Gjatë tërheqjes së tyre, Minion dhe Judith ishin të mbingarkuara pa shpresë dhe disa nga burrat e tyre duhej të braktiseshin në atë që tani është bregu jugor i Shteteve të Bashkuara për të kursyer furnizimet për kalimin e Atlantikut. Hawkins la pas 110 njerëzve që të dorëzoheshin tek spanjollët. Shumica përfunduan në burgjet lokale dhe ndërsa ata fillimisht u trajtuan mirë nga nënmbreti në Spanjën e Re, ardhja e Inkuizicionit në vitin 1571 rezultoi që shumë nga të mbijetuarit u torturuan, u dogjën në kunj ose u dënuan me servilizëm penal në galeritë për jeta.Dean, page 41  Hawkins përfundimisht arriti në Angli me një ekuipazh prej vetëm 15. Drake kishte arritur në Plymouth një muaj më parë, në dhjetor të vitit 1568. Vetëm 70 ose 80 marinarë nga ekspedita origjinale u kthyen në Angli në të gjitha.Hampdem, John: Francis Drake, privateer: contemporary narratives and documents. Taylor & Francis, 1972, page 40. 

Ndërsa Hawkins akuzoi spanjollët e tradhtisë për mos respektimin e armëpushimit,Hayklut, Richard: The Principal Navigations. London, 1589, page 555 synimi i Don Enrique kishte qenë gjithmonë për të mbështetur autoritetin e tij dhe monopolin spanjoll në Inditë Perëndimore.Walton, Timothy R.: The Spanish Treasure Fleets. Pineapple Press Inc, 2002, page 74. 

Për dekada të tëra, beteja e San Juan de Ulúa u kujtua nga anglezët si një shembull i egër i tradhtisë spanjolle që duhej të merrej.Dean, page 42 Dërrmimi i Drake me Judithin në nxehtësinë e veprimit dhe duke e lënë të afërmin dhe mbrojtësin e tij për të mbrojtur veten do ta ndjekin Drake për vitet që vijnë dhe ndihmuan në forcimin e qëndrimeve të Drake ndaj katolikëve në përgjithësi dhe spanjollëve në veçanti.

Beteja ishte një pararendës i qartë i luftës që shpërtheu mes Filipit II të Spanjës dhe Elizabetës I të Anglisë në vitin 1585.Dawson, Ian: The Tudor century. Nelson Thornes, 1993, page 303. 

 Referime 

Kategoria:Konflikt më 1568
Kategoria:1568 në Spanjën e Re
Kategoria:1568 në Amerikën Veriore
Kategoria:Spanjë