Pakti Ndërkombëtar për të Drejtat Ekonomike, Sociale dhe Kulturore

Pakti Ndërkombëtar për të Drejtat Ekonomike, Sociale dhe Kulturore () është një traktat shumëpalësh i miratuar nga Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara më 16 dhjetor të vitit 1966, i njohur ndryshe si Rezoluta 2200A (XXI), e që hyri në fuqi nga 3 janari i vitit 1976.  Ai i angazhon palët e tij që të punojnë në dhënien e të drejtave ekonomike, sociale dhe kulturore (ESCR) për territoret dhe vetë individët joqeverisës, përfshirë të drejtat e punës dhe të drejtën për shëndet, të drejtën për arsim dhe të drejtën në një standard adekuat të jetesës. Që nga janari i vitit 2020, Pakti në fjalë ka 170 palë nënshkruese.  

Ky Pakt (dhe Protokolli i tij Opsional ) është pjesë e Kartës Ndërkombëtare të të Drejtave të Njeriut, së bashku me Deklaratën Universale të të Drejtave të Njeriut (Universal Declaration of Human Rights) dhe Konventën Ndërkombëtare për të Drejtat Civile dhe Politike (International Covenant on Civil and Political Rights), duke përfshirë edhe Protokollet Fakultative të tij (të parin dhe të dytin).  

Pakti monitorohet nga Komiteti për të Drejtat Ekonomike, Sociale dhe Kulturore i Organizatës së Kombeve të Bashkuara.  

 Gjeneza 
Pakti ose Konventa në fjalë i ka rrënjët në të njëjtin proces që çoi në miratimin e Deklaratës Universale të të Drejtave të Njeriut. Një "Deklaratë për të Drejtat Thelbësore të Njeriut" ishte propozuar në Konferencën e San Franciskos në vitin 1945 e cila çoi në themelimin e Kombeve të Bashkuara, dhe Këshillit Ekonomik dhe Social të cilit iu dha detyra për ta hartuar atë. Në fillim të procesit, dokumenti u nda në një deklaratë që parashtroi parimet e përgjithshme të të drejtave të njeriut dhe një pakt (konventë ose besëlidhje) që përmbante angazhime detyruese. I pari evoluoi në deklaratën Universale për të Drejtat e Njeriut (Universal Declaration of Human Rights) dhe u adoptua më 10 dhjetor të vitit 1948.  

Procesi i hartimit të konventës vazhdoi tutje, por mbetën dallime të rëndësishme midis anëtarëve të Kombeve të Bashkuara për rëndësinë relative të të drejtave negative civile dhe politike përkundrejt të drejtave pozitive ekonomike, sociale dhe kulturore. Këto përfundimisht bënë që ky Pakt të ndahej në dy konventa (besëlidhje) të veçanta, "një të përmbajë të drejtat civile dhe politike dhe tjetra të përmbajë të drejta ekonomike, sociale dhe kulturore".United Nations General Assembly Resolution 543, 5 February 1952. Që të dy besëlidhjet do të përmbajnë sa më shumë dispozita të ngjashme dhe të hapen për nënshkrim njëkohësisht. Secila do të përmbajë gjithashtu një artikull mbi të drejtën e të gjithë popujve për vetëvendosje.United Nations General Assembly Resolution 545, 5 February 1952. 

Pakti Ndërkombëtar për të Drejtat Ekonomike. Sociale dhe Kulturore ka shkaktuar shumë më tepër diskutime ngase përmban dispozita që kanë të bëjnë me punën, sigurimin social, standardin e jetesës, mbrojtjen e familjes, sigurimin e shëndetit, edukimin dhe arsimin, etj. pra, aso obligimesh, përmbajtja e të cilave nuk varet thjesht nga vullneti i mirë i autoriteteve të pushtetit në një vend, por edhe nga rendi shoqëror i vendit, shkalla e zhvillimit, etj.

 Përmbledhje 
Pakti në fjalë ndjek strukturën e DUDNJ (UDHR) dhe Paktit Ndërkombëtar për të Drejtat Civile dhe Politike (ICCPR), me një parathënie dhe tridhjetë e një artikuj, të ndarë në pesë pjesë. The following section summarizes the text of the Covenant.

Pjesa 1 (neni 1) njeh të drejtën e të gjithë popujve për vetëvendosje, duke përfshirë të drejtën për "të përcaktuar lirshëm statusin e tyre politik", ICESCR, Article 1.1 të ndjekin qëllimet e tyre ekonomike, sociale dhe kulturore, dhe të menaxhojnë dhe të disponojnë burimet e tyre. Ajo njeh një të drejtë negative të një populli që të mos privohet nga mjetet e tij të jetesës, ICESCR, Article 1.2 dhe imponon një detyrim për ato palë që ende janë përgjegjëse për territoret (kolonitë) joqeverisëse, për të inkurajuar dhe respektuar vetëvendosjen e tyre. ICESCR, Article 1.3

Pjesa 2 (Nenet 2-5) përcakton parimin e "realizimit progresiv" (shiko më poshtë. ) Gjithashtu kërkon që të drejtat të njihen "pa diskriminim të çfarëdo lloji, në lidhje me racën, ngjyrën, seksin, gjuhën, fenë, opinionin politik ose tjetër, origjinën kombëtare ose shoqërore, pronën, lindjen ose statusin tjetër". ICESCR, Article 2.2 Të drejtat mund të kufizohen vetëm me ligje të formuluara në një mënyrë të pajtueshme me natyrën e të drejtave, dhe vetëm me qëllim të "promovimit të mirëqenies së përgjithshme në një shoqëri demokratike". ICESCR, Article 4

Pjesa 3 (Nenet 6-15) rendit vetë të drejtat. Këto përfshijnë të drejtat për 

 punë, nën "kushte të drejta dhe të favorshme", ICESCR, Article 7 me të drejtën për të formuar dhe anëtarësuar sindikatat (nenet 6, 7 dhe 8); 
 sigurimet shoqërore, përfshirë sigurimet shoqërore (neni 9); 
 jeta familjare, përfshirë pushimin e paguar prindëror dhe mbrojtjen e fëmijëve (neni 10); 
 një standard i mjaftueshëm jetese, duke përfshirë ushqimin, veshjen dhe strehimin e duhur, dhe "përmirësimin e vazhdueshëm të kushteve të jetës" (neni 11); 
 shëndetësia, konkretisht "standardi më i lartë i arritshëm i shëndetit fizik dhe mendor" (neni 12); 
 arsimi, përfshirë arsimin fillor falas universal, përgjithësisht arsimin e mesëm të disponueshëm dhe arsimin e lartë po aq të arritshëm. Kjo duhet të drejtohet në "zhvillimin e plotë të personalitetit njerëzor dhe ndjenjën e dinjitetit të tij", ICESCR, Article 13.1 dhe t'iu mundësojë të gjithë personave të marrin pjesë në mënyrë efektive në shoqëri (Nenet 13 dhe 14); 
 pjesëmarrja në jetën kulturore (neni 15). 

Pjesa 4 (Nenet 16-25) rregullon raportimin dhe monitorimin e Paktit (Konventës -Besëlidhjes) dhe hapat e ndërmarrë nga palët për ta zbatuar atë. Ai gjithashtu lejon organin monitorues - fillimisht Këshillin Ekonomik dhe Social të Kombeve të Bashkuara - tani Komisioni për të Drejtat Ekonomike, Sociale dhe Kulturore - shiko më poshtë - të bëjë rekomandime të përgjithshme për Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara për masat e duhura për të realizuar të drejtat e tyre (neni 21) 

Pjesa 5 (Nenet 26–31) rregullon ratifikimin, hyrjen në fuqi dhe ndryshimin e Paktit (Konventës - Besëlidhjes). 

Neni 2 i Paktit (Konventës-Besëlidhjes) obligon të gjitha palët që:  të ndërmarrin hapa ... në maksimumin e burimeve të tyre të disponueshme, me qëllim të arritjes në mënyrë progresive të realizimin të plotë të të drejtave të njohura në këtë Pakt (Konvent-Besëlidhje) me të gjitha mjetet e përshtatshme, përfshirë këtu veçanërisht miratimin e masave legjislative. ICESCR, Article 2.1 

 Palët nënshkruese të Konventës 
Më poshtë janë palët nënshkruese të Paktit (Konventës - Besëlidhjes):  
ShtetiData e nënshkrimitData e ratifikimitShënimeAfghanistan24 January 1983Albania4 October 1991Algeria10 December 196812 September 1989Angola10 January 1992Antigua and Barbuda3 July 2019Argentina19 February 19688 August 1986Armenia13 September 1993Australia18 December 197210 December 1975Austria10 December 197310 September 1978Azerbaijan13 August 1992Bahamas4 December 200823 December 2008Bahrain27 September 2007Bangladesh5 October 1998Barbados5 January 1973Belarus19 March 196812 November 1973Signed and ratified as the Byelorussian Soviet Socialist Republic.Belgium10 December 196821 April 1983Belize6 September 20009 March 2015Benin12 March 1992Plurinational State of Bolivia12 August 1982Bosnia and Herzegovina1 September 1993The former Yugoslavia had signed the Covenant on 8 August 1967 and ratified it on 2 June 1971.Brazil24 January 1992Bulgaria8 October 196821 September 1970Burkina Faso4 January 1999Burundi9 May 1990Cambodia17 October 198026 May 1992Democratic Kampuchea had signed the Covenant on 17 October 1980Cameroon27 June 1984Kanadaja19 May 1976Cape Verde6 August 1993Central African Republic8 May 1981Chad9 June 1995Chile16 September 196910 February 1972Kina27 October 199727 March 2001The Republic of China had signed on 5 October 1967Colombia21 December 196629 October 1969Comoros25 September 2008Congo5 October 1983Costa Rica19 December 196629 November 1968Côte d'Ivoire26 March 1992Croatia12 October 1992The former Yugoslavia had signed the Covenant on 8 August 1967 and ratified it on 2 June 1971.Cuba28 February 2008Cyprus9 January 19672 April 1969Czech Republic22 February 1993Czechoslovakia had signed the Covenant on 7 October 1968 and ratified it on 23 December 1975.Democratic People's Republic of Korea14 September 1981Democratic Republic of the Congo1 November 1976Danimarka20 March 19686 January 1972Djibouti5 November 2002Dominica17 June 1993Dominican Republic4 January 1978Ecuador29 September 19676 March 1969Egypt4 August 196714 January 1982El Salvador21 September 196730 November 1979Equatorial Guinea25 September 1987Eritrea17 April 2001Estonia21 October 1991Ethiopia11 June 1993Finland11 October 196719 August 1975Fiji16 August 2018France4 November 1980Gabon21 January 1983Gambia29 December 1978Georgia3 May 1994Gjermania9 October 196817 December 1973The German Democratic Republic had signed and ratified the Convention with reservations on 27 March 1973 and 8 November 1973Ghana7 September 20007 September 2000Greece16 May 1985Grenada6 September 1991Guatemala19 May 1988Guinea28 February 196724 January 1978Guinea-Bissau2 July 1992Guyana22 August 196815 February 1977Haiti8 October 2013Honduras19 December 196617 February 1981Hungary25 March 196917 January 1974Iceland30 December 196822 August 1979India10 April 1979Indonesia23 February 2006Iran (Islamic Republic of)4 April 196824 June 1975Iraq18 February 196925 January 1971Irlanda1 October 19738 December 1989Israel19 December 19663 October 1991Italia18 January 196715 September 1978Jamaica19 December 19663 October 1975Japonia30 May 197821 June 1979Jordan30 June 197228 May 1975Kazakhstan2 December 200324 January 2006Kenya1 May 1972Kuwait21 May 1996Kyrgyzstan7 October 1994Lao People's Democratic Republic7 December 200013 February 2007Latvia14 April 1992Lebanon3 November 1972Lesotho9 September 1992Liberia18 April 196722 September 2004Libya15 May 1970Liechtenstein10 December 1998Lithuania20 November 1991Luxembourg26 November 197418 August 1983Madagascar14 April 197022 September 1971Malawi22 December 1993Maldives19 September 2006Mali16 July 1974Malta22 October 196813 September 1990Marshall Islands12 March 2018Mauritania17 November 2004Mauritius12 December 1973Mexico23 March 1981Monaco26 June 199728 August 1997Mongolia5 June 196818 November 1974Montenegro23 October 2006Morocco19 January 19773 May 1979Myanmar16 July 20156 October 2017Namibia28 November 1994Nepal14 May 1991Netherlands25 June 196911 December 1978New Zealand12 November 196828 December 1978Nicaragua12 March 1980Niger7 March 1986Nigeria29 July 1993Norway20 March 196813 September 1972Pakistan3 November 200417 April 2008Palau20 September 2011State of Palestine2 April 2014Panama27 July 19768 March 1977Papua New Guinea21 July 2008Paraguay10 June 1992Peru11 August 197728 April 1978Philippines19 December 19667 June 1974Poland2 March 196718 March 1977Portugal7 October 197631 July 1978Qatar21 May 2018Republic of Korea10 April 1990Republic of Moldova26 January 1993Romania27 June 19689 December 1974Russian Federation18 March 196816 October 1973Signed and ratified as the Soviet Union.Rwanda16 April 1975San Marino18 October 1985Sao Tome and Principe31 October 199510 January 2017Senegal6 July 197013 February 1978Serbia12 March 2001The former Yugoslavia had signed the Covenant on 8 August 1967 and ratified it on 2 June 1971. The 2001 declaration of succession was made by the Federal Republic of Yugoslavia.Seychelles5 May 1992Sierra Leone23 August 1996Slovakia28 May 1993Czechoslovakia had signed the Covenant on 7 October 1968 and ratified it on 23 December 1975.Slovenia6 July 1992The former Yugoslavia had signed the Covenant on 8 August 1967 and ratified it on 2 June 1971.Solomon Islands17 March 1982Somalia24 January 1990Afrika e JugutSouth Africa3 October 199412 January 2015Spanja28 September 197627 April 1977Sri Lanka11 June 1980St. Vincent and the Grenadines9 November 1981Sudan18 March 1986Suriname28 December 1976Swaziland26 March 2004Sweden29 September 19676 December 1971Switzerland18 June 1992Syrian Arab Republic21 April 1969Tajikistan4 January 1999Thailand5 September 1999The Republic of Macedonia18 January 1994The former Yugoslavia had signed the Covenant on 8 August 1967 and ratified it on 2 June 1971.Timor-Leste16 April 2003Togo24 May 1984Trinidad and Tobago8 December 1978Tunisia30 April 196818 March 1969Turkey15 August 200023 September 2003Turkmenistan1 May 1997Uganda21 January 1987Ukraine20 March 196812 November 1973Signed and ratified as the Ukrainian Soviet Socialist Republic.United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland16 September 196820 May 1976United Republic of Tanzania11 June 1976United States of America5 October 1977Uruguay21 February 19671 April 1970Uzbekistan28 September 1995Venezuela (Bolivarian Republic of)24 June 196910 May 1978Viet Nam24 September 1982Yemen9 February 1987Effected as Yemen Arab RepublicZambia10 April 1984Zimbabwe13 May 1991

 Shtetet të cilat nuk e kanë nënshkruar 

 Andorra 
 Botsvana
 Butani 
 Brunei 
 Kiribati 
 Malaysia 
 Shtetet Federative të Mikronezisë 
 Mozambiku 
 Nauru 
 Omani 
 Shën Kits dhe Nevis 
 Samoa 
 Arabia Saudite 
 Singapori 
 Shën Lucia 
 Sudani i Jugut 
 Tonga 
 Tuvalu 
 Emiratet e Bashkuara Arabe 
 Vanuatu

 Referime