Hovhannes Tumanyan

Hovhannes Tumanyan ( armenisht  : Յովհաննէս Թումանեան) ( shkurt          - 23 mars 1923) ishte një poet armen , shkrimtar, përkthyes, aktivist letrar dhe publik.  Ai konsiderohet poeti kombëtar i Armenisë .  

Tumanyan shkroi poezi, piktura, balada, romane, fabula, artikuj kritikë dhe gazetarë.   Puna e tij ishte kryesisht e shkruar në formë realiste , shpesh duke u përqëndruar në jetën e përditshme të kohës së tij.   I lindur në fshatin historik Dsegh në rajonin e Lorit , në një moshë të re Tumanyan u zhvendos në Tiflis , i cili ishte qendra e kulturës armene nën Perandorinë Ruse gjatë shekujve 19 dhe fillim të shekullit të 20-të.   Ai shpejt u bë i njohur për shoqërinë e gjerë armene për veprat e tij të thjeshta, por poetike. 

Shumë filma dhe filma të animuar janë përshtatur nga veprat e Tumanyan.  Dy vepra: Anush (1912) nga Armen Tigranian dhe Almast (1930) nga Alexander Spendiaryan , janë shkruar bazuar në veprat e tij. 
majtas|parapamje| Prindërit e Tumanyan 
parapamje| Anëtarët e Vernatun në vitin 1903.  Isahakyan , Aghayan , Tumanyan (ulur) dhe Shant , Demirchian (në këmbë). 
parapamje| Familja Tumanyan 
parapamje| Shtëpia ku Tumanyan jetonte në Tiflis |alt=|majtas
Hovhannes Tumanyan u lind më 19 shkurt 1869 në fshatin Dsegh , Tiflisit Governorate , Perandoria Ruse (tani në Lori Province , Armeni).   

Babai i tij, Aslan (1839-1898), ishte prifti i fshatit i njohur me emrin Ter-Tadevos.  Ai ishte një pasardhës i një familjeje armenë princeze të Tumanyan , degë e shtëpisë së famshme mbretërore të Mamikonian që u vendosën në Lori në shekujt e 10-të të 11-të nga feja e tyre origjinale feudale e Taronit . 

Në vjeshtën e vitit 1921, Tumanyan shkoi në Konstandinopojë për të gjetur mbështetjen e refugjatëve armenë.  Pas disa muajsh, ai u kthye i sëmurë.  Pas operacionit në vitin 1922 ai filloi të përmirësohej.  Por në shtator, sëmundja e Tumanyan filloi të përparonte përsëri.  Ai u transferua në një spital në Moskë, ku vdiq më 23 mars 1923.  

Në 1888, në moshën 19 vjeç, Hovhannes Tumanyan u martua me Olga Matchkalyan, 17.   Ata kishin 10 fëmijë: Musegh (1889-1938), Ashkhen (1891-1968), Nvard (1892-1957), Artavazd (1894-1918), Hamlik (1896-1937), Anush (1898-1927), Arpik (1899 -1981), Areg (1900-1939), Seda (1905-1988), Tamar (1907-1989).  

 Aktivizmi politik dhe publik 
Gjatë masakrave armene- turke provokuar nga qeveria nga 1905-1907 , Tumanyan mori rolin e një paqebërësi, për të cilin u arrestua dy herë.   
Tumanyan gjithashtu kritikoi thellësisht Luftën Gjeorgjiane-Armene të vitit 1918.  
Tumanyan gjithashtu ishte i angazhuar në mënyrë aktive në predikimin e Ungjillit. Ndërsa ai vendosi në një nga vargjet e tij: "Ka vetëm një mënyrë shpëtimi, nëpërmjet Jezu Krishtit që qëndron brenda secilit prej nesh". 

Në vitin 1921 në Tiflis ai themeloi Shtëpinë e Artit Armene.   

Punimet më të famshme të Tumanyan përfshijnë: 

Balladat dhe poemat
The Dog and the Cat (1886)
Maro (1887)
Akhtamar (1891)
David of Sassoun (1902)
The Capture of Fort Tmuk (1902)
A Drop of Honey (1909)
The End of Evil (1908)
The Shah and the Peddler (1917)

Novelat 
Anush (1890)
Gikor
David of Sassoun

Perrallat
Nazar the Brave
The Kid Goat
The Unlucky Panos

 Trashëgimia 
Veprat e Tumanyan u përkthyen nga Valeri Bryusov , Konstantin Balmont , Joseph Brodsky , Samuil Marshak , Bella Akhmadulina dhe të tjerë. 
parapamje|200x200px| Muzeu i Shtëpisë së Tumanyanit në Dësh 

 Pulla postare, kartëmonedha dhe monedha 

 Referime 

 Lidhje te jashtme 

 Muzeu Tumanyan 
 Hovhannes poezitë Tumanyan 
  Shumë nga historitë e tij mund të gjenden këtu  
 Vepra të përkthyera 
 Mbledhja e plotë e veprave të Hovhannes Tumanyan në armenë në E-library  
Kategoria:Vdekje 1923
Kategoria:Lindje 1869