Jakut el-Hamaui

Jakut Shihab el-Dīn  ibn Abdullah el-Rumi el-Hamaui (1179-1229) ( Arabisht ياقوت الحموي الرومي) ishte një biograf dhe një gjeograf arab me origjinë greke, David C. Conrad, Empires of Medieval West Africa: Ghana, Mali, and Songhay, (Shoreline Publishing, 2005), 26. Ludwig W. Adamec, The A to Z of Islam, (Scarecrow Press, 2009), 333. i njohur për shkrimet e tij enciklopedike në botën islame . Psudonimi el-Rum ("Romaku ose nga Roma ") i referohet prejardhjes së tij greke ( bizantine ); "el-Hamaui" e ka marrë nga emrit të zotit të tij; dhe Ibn Abdullah është "biri i Abdullahut ". Fjala jakut do të thotë rubin ose zymbyl . 

 Biografia 
I lindur në Kostandinopojë,  Jakuti u bë një " mevla " (termi mund të thotë klient, nxënës ose skllav) i një tregtari të quajtur Askar ibn Ebi Nasr el-Hamaui i cili jetonte në Bagdad të Irakut . Zotëruesi i tij e mësoi atë me llogaritë ekonomike dhe tregtinë , gjithashtu e dërgoi për të tregtuar në emër të tij. 

Jakuti udhëtoi dy ose tre herë në Kish në Gjirin Persik. cf. F. Wüstenfeld, "Jacut's Reisen " in the Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft, vol xviii. pp. 397–493 Në vitin 1194, pas një grindjeje me zotin e tij i cili e privoi Jakutin nga të ardhurat e tij, ky i fundit e mbajti veten si kopjues dhe përfitoi nga mundësia për të studiuar nën gramatikanin El-Ukbari . Pas pesë vjetësh ai u kthye te mjeshtri i tij i vjetër dhe përsëri udhëtoi për në Kish; në kthimin e tij ai u vendos si një librashitës dhe filloi të shkruante.  

Jakuti ishte një nga studiuesit e fundit që patën mundësinë për të hyrë në bibliotekat në lindje të Detit Kaspik para pushtimit mongol të Azisë Qendrore dhe kaloi dhjetë vjet udhëtime në Persi, Siri dhe Egjipt . Për dy vjet ai studioi në bibliotekat e qytetit paqësor të dijetarëve të Mervit të lashtë (në Turkmenistanin e sotëm), ku ai do të fitonte shumë nga njohuritë e dukshme në veprat e tij.  Ai gjithashtu vizitoi qytetin e lashtë të Balh dhe në rreth 1222 ai u vendos në Mosul për të punuar me gjeografinë e tij. Drafti i parë ishte gati në 1224. Në vitin 1227 ai u shpërngul në Aleksandri, dhe prej andej në Halep ku vdiq në vitin 1229.  

Në gjeografinë e tij të madhe, Muxhamul-Buldani (ed. F. Wüstenfeld, 6 vëllime, Leipzig, 1866-73), vendet e përmendura në literaturë ose tregimet e arabëve jepen me renditje alfabetike, me vokalizimin e saktë të emrave, një tregues nëse ato janë arabe ose të huaja dhe lokalitetin e tyre. Historia e tyre shpesh përshkruhet me një llogari të veçantë të pushtimit të tyre nga muslimanët dhe emri i guvernatorit në atë kohë është regjistruar. Vëmendje u kushtohet edhe monumenteve që ata përmbajnë dhe njerëzve të famshëm që kanë lindur ose kanë jetuar atje. Në këtë mënyrë një sasi e madhe e  letërsisë së vjetër, si proza dhe poezia, u ruajt nga Jakuti.  

 Punët 

 Kitab Muxham al-Buldan ( Arabic    ) "Fjalori i vendeve". (Ar) Libri 1 (Ar) Shtojca Libri 1 ; Shkruar mbi katër vjet (1224-1228), dhe përfundoi një vit para vdekjes së autorit. Klasifikuar një "gjeografi letrare", Yaqut plotëson përshkrimet gjeografike me material narrativ historik, etnografik dhe të lidhur. 
 Irshad al-Arīb ilā Ma'rifat al-Adīb ose "Fjalori i Burrave të Njohur të Jukut"; ed. DS Margoliouth, 7 vëllime. ("EJW Gibb Memorial Series", vol. VI; Leiden, Brill 1907-27. shkarko arkiv.org 

 Muxham al-Udabā, Irshad el-Arīb Ila Ma'rifat el-Adib ', ( arabisht    ) "Enciklopedia Letrare, Udhëzues i Ekspertëve për Letërsinë" (1226). (Ar) 

 al-Mushtarak wadh'ā Wal-Muftaraq Sa'qā ( arabisht    ); Botim 1845 nga Ferdinand Wüstenfeld . 

 Marççid ; një edicion latin prej 6 vëllimesh nga Theodor Juynboll, botuar si Lexicon geographicum, ku titulus est, Marâsid al ittilâ '' ala asmâ 'al-amkina wa-l-biqâ, në 1852. vol.3, archive.org 


 Alt:  
       (alt 1 (1866) ); 2. (1867) ; 3. (1868) ; 4. (1869) ; 5. (1873) ; 6. (1870) . 
 Lexicon geographicum, titulli i të cilit është, Marâsid al ittilâ '' ala asmâ 'al-amkina wa-l-biqâ', (   Studimi i vëzhgimit të vendbanimeve dhe vendeve) 6 vols, redaktuar nga TG Juynboll, 1852 [-] 64; si el-Ḥasila al-amina wa-al-biqa ': wa-huwa mukhtasar mu'jam al-buldan li-yaqut, 3 vols, redaktuar nga' Ali Muhammed el-Bajjawi, 1992 
 Yāqūt Ibn-'Abdallāh ar-Rūmī; ed. Theodor Juynboll ; Lexicon gjeografike, për të cilën   Hyrje në librin e librit dhe shënimet në   ; Vol.4, f. 729; Leiden, Brill (1859, Arabisht-Gjuha Latine)

 Komente 

 Referime 

 Linqe te jashtme 

 Al-Mushtarak 
 Biografia e Yaqut  
 Yaqut al-Hamawi, në muslimheritage.com 
 Letërsia e Udhëtimit dhe Eksplorimit, Një enciklopedi me tre vëllime, Routledge Taylor & Francis Group  
       vol.1 (1866), vol.2, (1867), vol.3, (1868) ; vol.4, (1869) ; vol.5, (1873) ; vol.6, (1870) . 


Kategoria:Lindje 1179
Kategoria:Vdekje 1229
Kategoria:Udhëtime
Kategoria:Udhëpërshkruesë
Kategoria:Udhëpërshkrime
Kategoria:Islam
Kategoria:Muslimanë sipas profesioneve