Ekzistencializmi

Ekzistencializmi është një teori tradicionale e shqyrtimit filozofik Oxford University Press, "Oxford Dictionary: 'existentialism'" , Oxford English Dictionary, Retrieved 22 August 2014. i cili merr si pikënisje përvojën e njeriut si subjekt, por jo thjesht subjektin mendimtar, por veprimin, ndjenjën, individualitetin e gjallë të njeriut. John Macquarie, Existentialism, New York (1972), pp. 14–15. Ai lidhet kryesisht me disa filozofë evropianë të shekullit XIX dhe XX, të cilët, megjithë ndryshimet e thella doktrinore,  John Macquarrie, Existentialism, New York (1972), pp. 18–21. Oxford Companion to Philosophy, ed. Ted Honderich, New York (1995), p. 259. ndanin besimin në atë fillim të të menduarit filozofik. 

Ndërsa vlera mbizotëruese e mendimit ekzistencialist pranohet se është liria, virtyti i saj kryesor është origjinaliteti.  Sipas pikëpamjes ekzistencialiste, pikënisja e individit karakterizohet nga ajo që është quajtur "qëndrim ekzistencial", ose një ndjenjë disorientimi, konfuzioni ose frike përballë një bote dukshëm të pakuptimtë ose absurde. Robert C. Solomon, Existentialism (McGraw-Hill, 1974, pp. 1–2). Shumë ekzistencialistë kanë shqyrtuar edhe filozofi tradicionale sistematike ose akademike, si në stil ashtu edhe në përmbajtje, si tepër abstrakte dhe të largëta nga përvoja konkrete njerëzore. Ernst Breisach, Introduction to Modern Existentialism, New York (1962), p. 5. Walter Kaufmann, Existentialism: From Dostoyevesky to Sartre, New York (1956) p. 12.

Søren Kierkegaard përgjithësisht konsiderohet se ka qenë filozofi i parë ekzistencialist,  Marino, Gordon. Basic Writings of Existentialism (Modern Library, 2004, p. ix, 3).  megjithëse ai nuk e përdorte termin ekzistencializëm. However he did title his 1846 book Concluding Unscientific Postscript to Philosophical Fragments, (Subtitle) A Mimical-Pathetic-Dialectical Compilation an Existential Contribution, and mentioned the term on pages 121–22, 191, 350–51, 387 ff of that book. Ai propozoi që çdo individ - jo shoqëri ose fe - të jetë përgjegjës vetëm për t'i dhënë kuptim jetës dhe ta jetojë atë me pasion dhe sinqeritet, ose "në mënyrë autentike". Watts, Michael. Kierkegaard (Oneworld, 2003, pp. 4–6). Lowrie, Walter. Kierkegaard's attack upon "Christendom" (Princeton, 1969, pp. 37–40). 

Ekzistencializmi u popullarizua sidomos në vitet pas Luftës së Dytë Botërore, falë Jean Paul Sartre i cili kishte lexuar Martin Heideggerin ndërsa ishte në një kamp si rob lufte, gjë që krahas filozofisë dhe disiplinave të tjera përfshirë teologjinë, dramën, artin, letërsinë dhe psikologjinë kishin ndikuar fuqishëm në pikëpamjet e tij.  

 Etimologjia 
Termi "ekzistencializëm" (frëngjisht: L'existentialisme ) u krijua nga filozofi francez Gabriel Marcel në mesin e viteve 1940. D.E. Cooper Existentialism: A Reconstruction (Basil Blackwell, 1990, p. 1) Thomas R. Flynn, Existentialism: A Very Short Introduction (Oxford University Press), 2006, p. 89 Christine Daigle, Existentialist Thinkers and Ethics (McGill-Queen's press, 2006, p. 5) Në fillim, kur Marcel paraqiti termin në fjalë, në një kolokium në vitin 1945, Jean-Paul Sartre fillimisht e refuzoi atë Ann Fulton, Apostles of Sartre: Existentialism in America, 1945–1963 (Evanston, IL: Northwestern University Press, 1999) 18–19. por më pas ndërroi mendje dhe, më 29 tetor 1945, miratoi publikisht pikëpamjet ekzistencialiste në një leksion për Club Maintenant në Paris. Leksioni u botua me titullin L'existentialisme est un humanisme ( Ekzistencializmi është një humanizëm ), një libër i shkurtër por që ndikoi shumë në popullarizimin e mendimit ekzistencialist. L'Existentialisme est un Humanisme (Editions Nagel, 1946); English Jean-Paul Sartre, Existentialism and Humanism (Eyre Methuen, 1948) Më vonë vetë Marcel e refuzoi ekzistencializmin në favor të termit Neo-Sokratik, për nder të esesë së Kierkegaardit "Për konceptin e ironisë". 

Disa studiues argumentojnë se termi duhet të përdoret vetëm për t'iu referuar lëvizjes kulturore në Evropë në vitet 1940 dhe 1950 e lidhur me veprat e filozofëve Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir, Maurice Merleau-Ponty, dhe Albert Camus.  Studiues të tjerë e zgjerojnë termin duke përfshirë edhe Soren Kierkegaardin, gjersa të tjerë e shtrijnë atë deri në kohën e Sokratit. Crowell, Steven. The Cambridge Companion to Existentialism, Cambridge, 2011, p. 316. Sidoqoftë, termi shpesh identifikohet me pikëpamjet filozofike të Sartrit.

 Shiko gjithashtu 

 Filozofia
 Soren Kierkegaard
 Jean-Paul Sartre
 Fyodor Dostoevsky
 Friedrich Nietzsche
 Martin Heidegger
 Albert Camus

 Referime 

 Bibliografia 






 Fallico, Arthuro B. (1962). Art & Existentialism. Englewood Cliffs, N.J.: Prentice-Hall.

















 Lidhje të jashtme 

 Friesian interpretation of Existentialism
 The Existential Primer
 Buddhists, Existentialists and Situationists: Waking up in Waking Life
 What Is an Existential Threat? 
 Stirrings Still: The International Journal of Existential Literature
 Existential Analysis  published by The Society for Existential Analysis
 L'existentialisme est un Humanisme  Jean-Paul Sartre 
 "Existentialism Is a Humanism" Jean-Paul Sartre 
 A student’s guide to Jean-Paul Sartre’s Existentialism and Humanism - Philosophy Now

Kategoria:Teori metafizike
Kategoria:Articles containing Japanese-language text
Kategoria:Shkolla ​​dhe tradita filozofike
Kategoria:Ekzistencializëm