Marie Tussaud

Anna Maria "Marie" Tussaud (; mbiemri i vajzërisë Grosholtz; 1 dhjetor 1761 – 16 prill 1850) ishte artiste franceze e njohur për skulpurat e saj prej dyllit dhe Madame Tussauds, muzeu që e themeloi në Londër.

Biografia
Marie Tussaud lindi në Strasburg, Francë."Marie Tussaud". Encyclopædia Britannica. Accessed 19 August 2016. Babai i saj, Joseph Grosholtz, u vra në Luftën Shtatë Vjeçare vetëm dy muaj para se të lindte Marie. Kur ishte gjashtë vjeç, nëna e saj Anne-Marie WalderConcannon, Undine. "Tussaud, Anna Maria (bap. 1761, d. 1850)". Oxford Dictionary of National Biography (2004 ed.). Oxford University Press. . e çoi në Bern, Zvicër. Aty familja u transferua në shtëpinë e mjekut vendas Philippe Curtius (1741–1794), për të cilin Anne-Marie vepronte si mbajtëse e shtëpisë.

Curtius, të cilin Marie do ta quante xhaxha, nuk ishte vetëm një mjek, por ishte edhe i aftë në modelimin e dyllit. Ai fillimisht e përdori talentin e tij si skulptor dylli për të ilustruar anatominë, por më vonë për portrete. Ai u transferua në Paris në vitin 1765 për të krijuar një Cabinet de Portraits En Cire (firmë portreteje prej dylli). Në atë vit, ai bëri një punim të dylli të zonjës së fundit të Luigji XV, Madame du Barry. Një vit më vonë, Tussaud dhe nëna e saj u bashkuan me Curtius në Paris. Ekspozita e parë e punimeve të dyllit të Curtius u shfaq më 1770 dhe tërhoqi një turmë të madhe. Në vitin 1776, ekspozita u zhvendos në Palais Royal dhe, në vitin 1782, Curtius hapi një ekspozitë të dytë, Caverne des Grands Voleurs, një pararendës i Dhomës së Horrors të Tussaud, në Boulevard du Temple.

Curtius i mësoi Tussaudit artin e modelimit të dyllit. Ajo filloi të punojë për të si artiste. Në vitin 1777, ajo krijoi figurën e saj të parë të dyllit, atë të Volterit. Nga vitin 1780 deri në Revolucionin më 1789, Tussaud krijoi shumë nga portretet e saj më të famshëm si ato të filozofit Jean-Jacques Rousseau, Benjamin Franklin dhe Voltaire. Gjatë kësaj periudhe kujtimet e saj pretendojnë se ajo u punësua për të mësuar bërjen votive në Élisabeth, motra e Louis XVI. Në kujtimet e saj, ajo pranoi se ishte në fshehtësi të bisedave private midis princeshës dhe vëllait të saj dhe anëtarëve të gjykatës së tij. Ajo gjithashtu pretendoi se anëtarët e familjes mbretërore ishin aq të kënaqur me punën e saj sa që u ftua të jetonte në Versailles për një periudhë nëntë vjet, megjithëse nuk ekzistojnë prova bashkëkohore për të konfirmuar llogaritë e saj.

Revolucioni francez
Më 12 korrik 1789, kokat e dyllit të Jacques Necker dhe duka d'Orléans të bërë nga Curtius u bënë në një marshim proteste dy ditë para sulmit në Bastille.

Tussaud u perceptua si një simpatizante mbretëror; në Reign of Terror ajo u arrestua, së bashku me Joséphine de Beauharnais, dhe koka e saj u rrua në përgatitje për ekzekutimin e saj nga gijotina. Ajo tha se u la e lirë falë mbështetjes së Collot d'Herbois për Curtius dhe familjen e tij. Tussaud tha që ajo ishte e punësuar atëherë për të bërë maska vdekjeje të viktimave të famshme të revolucionit, duke përfshirë Louis XVI, Maria Antoinette, Marat dhe Robespierre.

Kur Curtius vdiq më 1794, ai e la koleksionin e tij të punëve dylli te Tussaud. Në vitin 1795, ajo u martua me François Tussaud, një inxhinier civil. Çifti kishte tre fëmijë, një vajzë që vdiq pas lindjes, dhe dy djem, Joseph dhe François.

Britania e Madhe
Në vitin 1802, pas Traktatit të Amiens, Tussaud shkoi në Londër me djalin e saj Joseph, atëherë katër vjeç, për të paraqitur koleksionin e saj të portreteve. Ajo kishte pranuar një ftesë nga Paul Philidor, një fanar magjik dhe pionier i fantazmagorisë, për të ekspozuar punën e saj së bashku me shfaqjen e tij në Lyceum Theatre. Ajo nuk e dha fare mirë financiarisht, dhe u nis për në Edinburgh në vitin 1803.

Si rezultat i Luftërave Napoleonike, Tussaud nuk ishte në gjendje të kthehej në Francë kështu që ajo udhëtoi me koleksionin e saj në të gjithë Ishujt Britanikë. Në vitin 1822, ajo u ribashkua me djalin e saj, François, i cili u bashkua me të në biznesin e familjes. Burri i saj mbeti në Francë dhe të dy nuk e panë më kurrë njëri-tjetrin. Në vitin 1835, pas 33 vitesh turne në Britani, ajo themeloi ekspozitën e saj të parë të përhershme në Baker Street, në katin e sipërm të "Baker Street Bazaar". Në vitin 1838, ajo shkroi kujtimet e saj. Në vitin 1842, ajo bëri një vetë-portret, i cili tani është në shfaqje në hyrje të muzeut të saj. Disa nga skulpturat e bëra nga vetë Tussaud ende ekzistojnë. Ajo vdiq në gjumë në Londër, në moshën 88 vjeç.

 Referime 

Kategoria:Lindje 1761
Kategoria:Vdekje 1850
Kategoria:Artistë francezë
Kategoria:Skulptorë francezë