Pseudoshkenca

Pseudoshkenca konsiston në deklarata, besime ose praktika për të cilat pretendohet se janë shkencore dhe faktike, por të cilat në fakt janë të papajtueshme me metodën shkencore.  Pseudoshkenca shpesh karakterizohet nga pretendime kontradiktore, të ekzagjeruara ose të papranueshme; mbështetja në paragjykime më tepër sesa në përpjekje rigoroze shkencore; mungesa e hapjes për vlerësim nga ekspertë të tjerë; mungesa e praktikave sistematike gjatë zhvillimit të hipotezave; dhe vazhdimi i angazhimit edhe shumë kohë pasi hipotezat pseudoshkencore janë diskredituar në mënyrë eksperimentale. Termi pseudoshkencë konsiderohet pezhorativ (përbuzës),  sepse sugjeron që diçka po prezantohet si shkencë në mënyrë të pasaktë apo edhe mashtruese. Ata që përshkruhen si praktikues ose mbrojtës të pseudoshkencës shpesh kundërshtojnë një karakterizimin të tillë.  

Demarkacioni midis shkencës dhe pseudoshkencës ka implikime filozofike dhe shkencore. Diferencimi i tyre nganjëherë ka edhe implikime praktike si p.sh. në rastin e kujdesit shëndetësor, dëshmisë eksperte, politikave mjedisore dhe edukimit shkencor.  Dallimi i fakteve shkencore dhe teorive nga besimet pseudoshkencore, siç janë ato që gjenden në astrologji, alkimi, mjekësi alternative, besime okulte, besime fetare dhe shkencë krijuese, është pjesë e edukimit shkencor ashtu si edhe shkrimit shkencor.   

Pseudoshkenca mund të jetë e dëmshme. Për shembull, aktivizmi pseudoshkencor kundër vaksinimit dhe promovimi i ilaçeve homeopatike si trajtime alternative të sëmundjes mund të rezultojë në njerëz që shmangen nga një trajtim i rëndësishëm mjekësor me përfitime të dukshme shëndetësore.      

 Shiko gjithashtu 

 Shkenca 
 Metoda shkencore 
 Shkenca qytetare 
 Metodologjia

 Literatura shtesë 













  First published 1992 by Faber & Faber, London.




  Originally published 1952 by G.P. Putnam's Sons, under the title In the Name of Science.


 Referime 

 Linqe të jashtme 

 Skeptic Dictionary: Pseudoscience  – Robert Todd Carroll, PhD
 Distinguishing Science from Pseudoscience – Rory Coker, PhD
 Pseudoscience. What is it? How can I recognize it? – Stephen Lower
 Science and Pseudoscience  – transcript and broadcast of talk by Imre Lakatos
 Science, Pseudoscience, and Irrationalism – Steven Dutch
 Skeptic Dictionary: Pseudoscientific topics and discussion – Robert Todd Carroll
 Why Is Pseudoscience Dangerous? – Edward Kruglyakov
 Why garbage science gets published (2017)  Adam Marcas, Ivan Oransky, Nautilus
  - 10 questions to challenge false claims and uncover the truth.

Kategoria:Pseudoshkencë