Sulmi i panikut

Sulmet e panikut janë periudha të papritura frike dhe shqetësimi intensiv që mund të përfshijnë rrahje zemre, djersitje, dhimbje gjoksi ose shqetësim në gjoks, gulçim, dridhje, marramendje, mpirje, konfuzion ose një ndjenjë të kërcënimit të afërt ose humbjes së kontrollit. Në mënyrë tipike, simptomat arrijnë kulmin brenda dhjetë minutave nga fillimi dhe zgjasin përafërsisht 30 minuta, por kohëzgjatja mund të ndryshojë nga sekonda deri në orë.  Edhe pse ato mund të jenë jashtëzakonisht të frikshme dhe shqetësuese, vetë sulmet e panikut nuk janë të rrezikshme fizikisht.

Tiparet thelbësore të sulmeve të panikut mbeten të pandryshuara, megjithëse terminologjia e komplikuar DSM-IV për përshkrimin e llojeve të ndryshme të sulmeve të panikut (dmth., të lidhura/të shkaktuara nga situata, të predispozuara për situatën dhe të papritura/të paparashikuara) zëvendësohet me termat sulme paniku të papritura dhe të pritshme. Sulmet e panikut funksionojnë si një shënues dhe faktor prognostik për ashpërsinë e diagnozës, ecurisë dhe komorbiditetit në një sërë çrregullimesh, duke përfshirë, por pa u kufizuar në çrregullimet e ankthit. Prandaj, sulmet e panikut mund të renditen si një specifikues që është i zbatueshëm për të gjitha çrregullimet DSM-5.

Sulmet e panikut mund të ndodhin për shkak të disa çrregullimeve, duke përfshirë çrregullimin e panikut, çrregullimin e ankthit social, çrregullimin e stresit post-traumatik, çrregullimin e përdorimit të substancave, depresionin dhe problemet mjekësore. Ato mund të shkaktohen ose të ndodhin papritur. Pirja e duhanit, kafeina dhe stresi psikologjik rrisin rrezikun për të pasur një atak paniku. Para diagnozës, duhen përjashtuar kushtet që prodhojnë simptoma të ngjashme, të tilla si hipertiroidizmi, hiperparatiroidizmi, sëmundjet e zemrës, sëmundjet e mushkërive, përdorimi i drogës dhe disautonomia.

Trajtimi i sulmeve të panikut duhet të drejtohet në shkakun themelor. Në ato me sulme të shpeshta, mund të përdoren këshilla ose medikamente. Trajnimi i frymëmarrjes dhe teknikat e relaksimit të muskujve gjithashtu mund të ndihmojnë.  Të prekurit janë në rrezik më të lartë për vetëvrasje.

Në Evropë, rreth 3% e popullsisë ka një sulm paniku në një vit të caktuar, ndërsa në Shtetet e Bashkuara ato prekin rreth 11%. Ato janë më të zakonshme tek femrat sesa tek meshkujt. Ato shpesh fillojnë gjatë pubertetit ose në moshë madhore të hershme. Fëmijët dhe të moshuarit preken më rrallë.

 Shenjat dhe simptomat 

Njerëzit me sulme paniku shpesh raportojnë një frikë nga vdekja ose sulm në zemër, shikim të ndezur ose shqetësime të tjera vizuale, dobësi ose vjellje, mpirje në të gjithë trupin, gulçim dhe hiperventilim ose humbje të kontrollit të trupit. Disa njerëz përjetojnë gjithashtu shikimin e tunelit, kryesisht për shkak të rrjedhës së gjakut duke e lënë kokën në pjesë më kritike të trupit në mbrojtje. Këto ndjenja mund të provokojnë një nxitje të fortë për t'u arratisur ose për të ikur nga vendi ku filloi sulmi (pasojë e " përgjigjes lufto-ose-ik ", në të cilën hormoni që shkakton këtë përgjigje lëshohet në sasi të konsiderueshme). Kjo përgjigje e mbush trupin me hormone, veçanërisht epinefrinë (adrenalinë), të cilat e ndihmojnë atë në mbrojtjen kundër dëmtimit.Bourne, E. (2005). The Anxiety and Phobia Workbook, 4th Edition: New Harbinger Press.

Një sulm paniku mund të rezultojë kur rregullimi i lart nga sistemi nervor simpatik (SNS) nuk moderohet nga sistemi nervor parasimpatik (PNS). Simptomat më të zakonshme përfshijnë dridhje, dispne ( gulçim ), rrahje zemre, dhimbje gjoksi (ose shtrëngim në gjoks), ndezje të nxehta, ndezje të ftohta, ndjesi djegieje (veçanërisht në zonën e fytyrës ose qafës), djersitje, vjellje, marramendje (ose marramendje e lehtë), Mendjelehtësi, kokëfortësim(koka e rëndë), hiperventilim, parestezi (ndjesi shpimi gjilpërash), ndjesi mbytjeje, vështirësi në lëvizje, depersonalizim dhe/ose derealizim . Këto simptoma fizike interpretohen me alarm tek njerëzit e prirur për sulme paniku. Kjo rezulton në rritjen e ankthit dhe formon një lak reagimi pozitiv.

Frymëmarrja dhe dhimbja e gjoksit janë simptomat mbizotëruese. Shumë njerëz që përjetojnë një sulm paniku gabimisht ia atribuojnë ato një ataku në zemër dhe kështu kërkojnë trajtim në një dhomë urgjence. Për shkak se dhimbja e gjoksit dhe gulçimi janë simptoma karakteristike të sëmundjeve kardiovaskulare, duke përfshirë anginë të paqëndrueshme dhe infarkt miokardi (sulm në zemër), duhet të kryhet një diagnozë e përjashtimit (përjashtimi i kushteve të tjera) përpara se të diagnostikohet një atak paniku. Është veçanërisht e rëndësishme ta bëni këtë për njerëzit, shëndeti mendor dhe shëndeti i zemrës së të cilëve nuk dihen. Kjo mund të bëhet duke përdorur një elektrokardiogram dhe vlerësime të shëndetit mendor.

Sulmet e panikut dallohen nga format e tjera të ankthit për nga intensiteti dhe natyra e tyre e papritur, episodike.Bourne, E. (2005). The Anxiety and Phobia Workbook, 4th Edition: New Harbinger Press. Ato shpesh përjetohen në lidhje me çrregullime ankthi dhe kushte të tjera psikologjike, megjithëse sulmet e panikut në përgjithësi nuk janë tregues të një çrregullimi mendor . 

 Shkaqet 
Ka shkaqe afatgjata, biologjike, mjedisore dhe sociale të sulmeve të panikut. Në vitin 1993, Fava et al. propozoi një metodë skenike për të kuptuar origjinën e çrregullimeve. Faza e parë në zhvillimin e një çrregullimi përfshin faktorë predispozues, si gjenetika, personaliteti dhe mungesa e mirëqenies. Çrregullimi i panikut shpesh shfaqet në moshën e rritur, megjithëse mund të shfaqet në çdo moshë. Ndodh më shpesh tek femrat dhe më shpesh tek personat me inteligjencë mbi mesataren. Studime të ndryshme të binjakëve ku një binjak identik ka një çrregullim ankthi kanë raportuar një incidencë të lartë që binjaku tjetër të ketë gjithashtu një diagnozë të çrregullimit të ankthit.

Shkaqet biologjike mund të përfshijnë çrregullimin obsesiv-kompulsiv, sindromën e takikardisë ortostatike posturale, çrregullimin e stresit post-traumatik, hipogliceminë, hipertiroidizmin, sëmundjen e Wilson-it, prolapsin e valvulës mitrale, feokromocitoma dhe shqetësimet e veshit të brendshëm ( labirintiti ). Çrregullimi i sistemit të norepinefrinës në locus coeruleus, një zonë e trungut të trurit, është lidhur me sulmet e panikut.

Njerëzit shpesh do të përjetojnë sulme paniku si rezultat i drejtpërdrejtë i ekspozimit ndaj një objekti/situate për të cilën ata kanë fobi. Sulmet e panikut gjithashtu mund të lidhen me situatën kur situata të caktuara shoqërohen me panik për shkak të përjetimit të mëparshëm të një sulmi në atë situatë të veçantë. Njerëzit gjithashtu mund të kenë një predispozitë njohëse ose të sjelljes për të pasur sulme paniku në situata të caktuara.Çrregullimi i përgjithësuar i ankthit - Një studim binjak i arkitekturës gjenetike, shoqatës së gjerë të gjenomit dhe shprehjes diferenciale të gjenit.

Disa nga shkaqet ruajtëse përfshijnë shmangien e situatave ose mjediseve që provokojnë panik, vetë-biseda ankthi/negativ (të menduarit "çfarë-nëse"), besimet e gabuara ("këto simptoma janë të dëmshme dhe/ose të rrezikshme") dhe ndjenja të fshehura.

Sindroma e hiperventilimit mund të ndodhë kur një person merr frymë nga gjoksi, gjë që mund të çojë në mbi-frymëmarrje (nxjerrja e tepërt e dioksidit të karbonit që lidhet me sasinë e oksigjenit në qarkullimin e gjakut). Sindroma e hiperventilimit mund të shkaktojë alkalozë respiratore dhe hipokapni.Kjo sindromë shpesh përfshin edhe frymëmarrje të theksuara nga goja. Kjo shkakton një grup simptomash, duke përfshirë rrahje të shpejta të zemrës, marramendje, të cilat mund të shkaktojnë sulme paniku.

Sulmet e panikut mund të shkaktohen edhe nga substanca. Ndërprerja ose reduktimi i dukshëm i dozës së një substance të tillë si një ilaç ( tërheqja e drogës ), për shembull, një antidepresant ( sindromi i ndërprerjes së antidepresantëve ), mund të shkaktojë një sulm paniku. Sipas Letrës së Shëndetit Mendor të Harvardit, "efektet anësore më të zakonshme të raportuara të pirjes së duhanit të marihuanës janë ankthi dhe sulmet e panikut . Studimet raportojnë se rreth 20% deri në 30% e përdoruesve rekreativë përjetojnë probleme të tilla pas pirjes së marihuanës." Pirja e duhanit është një tjetër substancë që është lidhur me sulmet e panikut. 

Një emërues i përbashkët i qasjeve aktuale psikiatrike ndaj çrregullimit të panikut është se nuk ekziston asnjë rrezik real dhe ankthi i personit është i papërshtatshëm. 

 Çrregullim paniku 

Njerëzit që kanë sulme të përsëritura, të vazhdueshme ose ndjejnë ankth të rëndë për të pasur një sulm tjetër, thuhet se kanë çrregullime paniku. Çrregullimi i panikut është jashtëzakonisht i ndryshëm nga llojet e tjera të çrregullimeve të ankthit në atë që sulmet e panikut shpesh janë të papritura dhe të paprovokuara. Megjithatë, sulmet e panikut të përjetuara nga ata me çrregullim paniku mund të lidhen ose të rriten nga vende ose situata të caktuara, duke e bërë jetën e përditshme të vështirë. 

 Agorafobia 

Agorafobia është një çrregullim ankthi që përbëhet kryesisht nga frika e përjetimit të një situate të vështirë ose të sikletshme nga e cila i prekuri nuk mund të shpëtojë. Sulmet e panikut zakonisht lidhen me agorafobinë. Njerëzit me agorafobi të rëndë mund të mbyllen në shtëpitë e tyre, duke përjetuar vështirësi për të udhëtuar nga ky "vend i sigurt". Fjala "agorafobi" vjen nga fjalët greke agora (αγορά) dhe Phobos (φόβος), termi "agora" i referohet qendrës së qytetit në një qytet të lashtë grek. Në Japoni, njerëzit që shfaqin agorafobi ekstreme deri në atë pikë sa nuk dëshirojnë ose nuk mund të largohen nga shtëpitë e tyre quhen Hikikomori.  Fenomeni në përgjithësi njihet me të njëjtin emër dhe vlerësohet se rreth gjysmë milioni të rinj japonezë janë Hikikomori.

Njerëzit që kanë pasur një sulm paniku në situata të caktuara mund të zhvillojnë fobi nga këto situata dhe të fillojnë t'i shmangin ato. Përfundimisht, modeli i shmangies dhe niveli i ankthit për një sulm tjetër mund të arrijë në pikën ku individët me çrregullim paniku nuk janë në gjendje të drejtojnë makinën apo edhe të dalin nga shtëpia. Në këtë fazë, personi thuhet se ka çrregullim paniku me agorafobi.

 I nxitur në mënyrë eksperimentale 
Simptomat e sulmit të panikut mund të shkaktohen eksperimentalisht në laborator me mjete të ndryshme. Midis tyre, për qëllime kërkimore, duke administruar një injeksion bolus të neuropeptidit kolecistokininë-tetrapeptid (CCK-4). Janë studiuar eksperimentalisht modele të ndryshme kafshësh për sulme të panikut. 

 Mosbalancimi i neurotransmetuesve 
Shumë neurotransmetues preken kur trupi është nën stres dhe ankth të shtuar që shoqëron një sulm paniku. Disa përfshijnë serotoninën, GABA (acidin gama-aminobutirik), dopaminën, norepinefrinën dhe glutamatin. Megjithatë, nevojiten më shumë kërkime se si këta neurotransmetues ndërveprojnë me njëri-tjetrin gjatë një sulmi paniku për të bërë ndonjë përfundim të fortë.

Një rritje e serotoninës në rrugë të caktuara të trurit duket se lidhet me ankthin e reduktuar. Më shumë prova që sugjerojnë se serotonina luan një rol në ankth është se njerëzit që marrin SSRI priren të ndiejnë një reduktim të ankthit kur truri i tyre ka më shumë serotonin në dispozicion për t'u përdorur. 

Neurotransmetuesi kryesor frenues në sistemin nervor qendror (CNS) është GABA. Shumica e rrugëve që përdorin GABA kanë tendencë të reduktojnë ankthin menjëherë. 

Roli i dopaminës në ankth nuk është kuptuar mirë. Disa medikamente antipsikotike që ndikojnë në prodhimin e dopaminës janë provuar se trajtojnë ankthin. Megjithatë, kjo mund t'i atribuohet tendencës së dopaminës për të rritur ndjenjat e vetë-efikasitetit dhe besimit, gjë që në mënyrë indirekte redukton ankthin.

Shumë simptoma fizike të ankthit, të tilla si rrahjet e shpejta të zemrës dhe dridhjet e duarve, rregullohen nga norepinefrina. Barnat që kundërshtojnë efektin e norepinefrinës mund të jenë efektive në reduktimin e simptomave fizike të një sulmi paniku. Megjithatë, disa barna që rrisin nivelet e norepinefrinës 'në sfond' si triciklikët dhe SNRI janë efektive për trajtimin afatgjatë të sulmeve të panikut, ndoshta duke zbutur pikat e norepinefrinës që lidhen me sulmet e panikut. 

Për shkak se glutamati është neurotransmetuesi kryesor ngacmues i përfshirë në sistemin nervor qendror (CNS), ai mund të gjendet pothuajse në çdo rrugë nervore në trup. Glutamati ka të ngjarë të përfshihet në kushtëzimin, i cili është procesi me të cilin formohen frika të caktuara, dhe zhdukja, që është eliminimi i atyre frikës. 

 Patofiziologjia 
Simptomat e një sulmi paniku mund të bëjnë që personi të ndiejë se trupi i tij po dështon. Simptomat mund të kuptohen si më poshtë. Së pari, ka shpesh fillimin e papritur të frikës me pak stimul provokues. Kjo çon në një çlirim të adrenalinës (epinefrinë) e cila sjell përgjigjen luftoni ose ikni kur trupi përgatitet për aktivitet të rëndë fizik. Kjo çon në një rritje të rrahjeve të zemrës ( takikardi ), frymëmarrje të shpejtë ( hiperventilim ) që mund të perceptohet si gulçim ( dispne ) dhe djersitje. Për shkak se aktiviteti i fortë ndodh rrallë, hiperventilimi çon në një rënie të niveleve të dioksidit të karbonit në mushkëri dhe më pas në gjak. Kjo çon në ndryshime në pH të gjakut ( alkaloza respiratore ose hipokapni), duke shkaktuar acidozë metabolike kompensuese, duke aktivizuar mekanizmat kemosensues që përkthejnë këtë ndryshim të pH në përgjigje autonome dhe respiratore.

Për më tepër, kjo hipokapni dhe çlirimi i adrenalinës gjatë një ataku paniku shkaktojnë vazokonstriksion duke rezultuar në rrjedhje paksa më të vogël të gjakut në kokë, gjë që shkakton marramendje Një sulm paniku mund të shkaktojë që sheqeri në gjak të largohet nga truri dhe drejt muskujve kryesorë. Neuroimazhimi sugjeron aktivitet të shtuar në rajonet e amigdalës, talamusit, hipotalamusit dhe trungut të trurit, duke përfshirë grinë periaqueduktale, bërthamën parabrakiale dhe Locus coeruleus. Në veçanti, amigdala është sugjeruar të ketë një rol kritik. Kombinimi i rritjes së aktivitetit në amigdalën (qendrën e frikës) dhe trungun e trurit së bashku me uljen e rrjedhjes së gjakut dhe sheqerit në gjak në tru mund të çojë në ulje të aktivitetit në rajonin e korteksit parafrontal (PFC) të trurit. Ka prova që të kesh një çrregullim ankthi rrit rrezikun e sëmundjeve kardiovaskulare (CVD). Të prekurit kanë gjithashtu një ulje të ndryshueshmërisë së rrahjeve të zemrës.

 Diagnoza 
Sipas DSM-5 një sulm paniku është pjesë e klasës diagnostike të çrregullimeve të ankthit.Ai nuk konsiderohet një çrregullim specifik më vete, me simptomat e një ataku paniku të konsideruar si karakteristika të një çrregullimi tjetër gjatë të cilit ndodh sulmi i panikut. Kriteret e DSM-5 për një sulm paniku përkufizohen si " një rritje e menjëhershme e frikës intensive ose shqetësimit intensiv që arrin kulmin brenda disa minutave dhe gjatë së cilës kohë ndodhin katër ose më shumë nga simptomat e mëposhtme": 
 Palpitacione dhe/ose rrahje të përshpejtuara të zemrës
 Djersitje
 Dridhje
 Ndjesitë e gulçimit ose mbytjes
 Ndjenja e mbytjes
 Dhimbje ose parehati në gjoks
 Nauze ose shqetësim abdominal Ndjenja e marramendjes, e paqëndrueshmërisë, kokë e rëndë ose të fikët
 Derealizimi (ndjenjat e jorealitetit) ose depersonalizimi (të qenit i shkëputur nga vetja)
 Frika nga humbja e kontrollit ose çmenduria
 Ndjenja e kërcënimit të afërt
 Parestezia (mpirje ose ndjesi shpimi gjilpërash)
 Të dridhura ose ndjesi nxehtësie
Në DSM-5, mund të shihen simptoma specifike të kulturës (p.sh. tringëllimë në veshët, dhimbje në qafë, dhimbje koke dhe ulërima ose të qara të pakontrollueshme). Simptoma të tilla nuk duhet të llogariten si një nga katër simptomat e kërkuara.

Disa ose të gjitha këto simptoma mund të gjenden në prani të një feokromocitome.

Mjetet e shqyrtimit të tilla si shkalla e ashpërsisë së çrregullimit të panikut mund të përdoren për të zbuluar rastet e mundshme të çrregullimit dhe për të sugjeruar nevojën për një vlerësim formal diagnostik.  

 Mjekimi 
Çrregullimi i panikut zakonisht trajtohet në mënyrë efektive me një sërë ndërhyrjesh, duke përfshirë terapi psikologjike dhe mjekim. Bourne, E. (2005). The Anxiety and Phobia Workbook, 4th Edition: New Harbinger Press. Terapia kognitive-sjellëse ka efektin më të plotë dhe më të gjatë, e ndjekur nga frenuesit specifikë selektivë të rimarrjes së serotoninës. Një përmbledhje e vitit 2009 gjeti rezultate pozitive nga terapia dhe mjekimi dhe një rezultat shumë më i mirë kur të dyja u kombinuan.

 Ndryshimet e stilit të jetesës 
Kafeina mund të shkaktojë ose përkeqësojë ankthin e panikut. Ankthi mund të rritet përkohësisht gjatë tërheqjes nga kafeina dhe droga të tjera të ndryshme.Shoqata Amerikane e Psikiatrisë. (2000). Manuali diagnostik dhe statistikor i çrregullimeve mendore (ed. 4, teksti rev., f. 479). Uashington, D.C.: Shoqata Amerikane e Psikiatrisë.

Ushtrimet aerobike të shtuara dhe të regjimentuara si vrapimi është treguar të kenë një efekt pozitiv në luftimin e ankthit të panikut. Ka prova që sugjerojnë se ky efekt lidhet me çlirimin e endorfinës të shkaktuar nga ushtrimet dhe reduktimin e mëvonshëm të kortizolit të hormonit të stresit. 

Mbetet një shans që simptomat e panikut të shkaktohen ose të përkeqësohen për shkak të rritjes së ritmit të frymëmarrjes që ndodh gjatë ushtrimeve aerobike. Kjo shkallë e rritur e frymëmarrjes mund të çojë në sindromën e hiperventilimit, e cila imiton simptomat e një ataku kardiak, duke shkaktuar kështu një atak paniku. Përfitimet e përfshirjes së një regjimi ushtrimesh kanë treguar rezultatet më të mira kur ritmi në përputhje me rrethanat.

Meditimi mund të jetë gjithashtu i dobishëm në trajtimin e çrregullimeve të panikut.

Teknikat e relaksimit të muskujve janë të dobishme për disa individë. Këto mund të mësohen duke përdorur regjistrime, video ose libra. Ndërsa relaksimi i muskujve ka rezultuar të jetë më pak efektiv sesa terapitë njohëse-sjellëse në provat e kontrolluara, shumë njerëz ende gjejnë të paktën lehtësim të përkohshëm nga relaksimi i muskujve. 

 Ushtrime të frymëmarrjes 
Në shumicën dërrmuese të rasteve, përfshihet hiperventilimi, duke përkeqësuar efektet e sulmit të panikut. Ushtrimi i rikualifikimit të frymëmarrjes ndihmon në ribalancimin e niveleve të oksigjenit dhe CO2 në gjak. 

David D. Burns rekomandon ushtrime të frymëmarrjes për ata me ankth. Një ushtrim i tillë i frymëmarrjes është një numërim 5-2-5. Duke përdorur stomakun (ose diafragmën) - dhe jo gjoksin - thithni (ndjeni stomakun të dalë jashtë, në krahasim me zgjerimin e gjoksit) për 5 sekonda. Me arritjen e pikës maksimale të thithjes, mbajeni frymën për 2 sekonda. Më pas nxirreni ngadalë, mbi 5 sekonda. Përsëriteni këtë cikël dy herë dhe më pas merrni frymë 'normalisht' për 5 cikle (1 cikël = 1 frymëmarrje + 1 frymë). Çështja është të përqendroheni në frymëmarrje dhe të relaksoni ritmin e zemrës. Frymëmarrja e rregullt diafragmatike mund të arrihet duke zgjatur frymëmarrjen duke numëruar ose gumëzhitur. 

Megjithëse frymëmarrja në një qese letre ishte një rekomandim i zakonshëm për trajtimin afatshkurtër të simptomave të një ataku akut paniku, është kritikuar si inferiore ndaj frymëmarrjes së matur, duke përkeqësuar potencialisht sulmin e panikut dhe ndoshta duke reduktuar oksigjenin e nevojshëm në gjak. Ndërsa teknika e qeseve prej letre rrit dioksidin e nevojshëm të karbonit dhe kështu redukton simptomat, ajo mund të ulë jashtëzakonisht nivelet e oksigjenit në qarkullimin e gjakut.

Kapnometria, e cila siguron nivele të CO2 të nxjerra, mund të ndihmojë në drejtimin e frymëmarrjes.<

 Terapia 
Sipas Shoqatës Amerikane të Psikologjisë, "shumica e specialistëve pajtohen se një kombinim i terapive njohëse dhe të sjelljes janë trajtimi më i mirë për çrregullimin e panikut. Mjekimet mund të jenë gjithashtu të përshtatshme në disa raste."  Pjesa e parë e terapisë është kryesisht informative; shumë njerëz ndihmohen shumë thjesht duke kuptuar saktësisht se çfarë është çrregullimi i panikut dhe sa të tjerë e përjetojnë atë. Shumë njerëz me çrregullim paniku janë të shqetësuar se sulmet e tyre të panikut do të thotë se ata "po çmenden" ose se paniku mund të shkaktojë një atak në zemër. Ristrukturimi kognitiv i ndihmon njerëzit t'i zëvendësojnë ato mendime me mënyra më realiste dhe pozitive të shikimit të sulmeve. Sjellja shmangëse është një nga aspektet kryesore që parandalon funksionimin e shëndetshëm të personave me sulme të shpeshta paniku. Terapia e ekspozimit,  e cila përfshin konfrontim të përsëritur dhe të zgjatur me situata të frikshme dhe ndjesi trupore, ndihmon në dobësimin e përgjigjeve të ankthit ndaj stimujve të jashtëm dhe të brendshëm që shkaktojnë panik dhe përforcon mënyrat realiste të shikimit të simptomave të panikut.

Në qasjet psikoanalitike të nivelit më të thellë, në veçanti teoria e marrëdhënieve të objekteve, sulmet e panikut shpesh shoqërohen me ndarje (psikologji), pozicione paranojake-skizoide dhe depresive dhe ankth paranojak. Ata shpesh zbulohen të jenë shoqërues me çrregullimin e personalitetit kufitar dhe abuzimin seksual të fëmijëve . Ankthi paranojak mund të arrijë nivelin e një gjendje ankthi persekutues.

Ka pasur një meta-analizë të komorbiditetit të çrregullimeve të panikut dhe agorafobisë. Ai përdorte terapi ekspozimi për të trajtuar pacientët gjatë një periudhe. Qindra pacientë u përdorën në këto studime dhe të gjithë plotësonin kriteret DSM-IV për të dyja këto çrregullime.  Rezultati ishte se tridhjetë e dy përqind e pacientëve patën një episod paniku pas trajtimit. Ata arritën në përfundimin se përdorimi i terapisë së ekspozimit ka një efikasitet të qëndrueshëm për një klient që jeton me një çrregullim paniku dhe agorafobi. 

Efikasiteti i trajtimit me terapi grupore ndaj terapisë individuale konvencionale për njerëzit me çrregullime paniku me ose pa agorafobi duket i ngjashëm. 

 Mjekimi 
Opsionet e mjekimit për sulmet e panikut zakonisht përfshijnë benzodiazepinat dhe ilaqet kundër depresionit. Benzodiazepinat përshkruhen më rrallë për shkak të efekteve të tyre të mundshme anësore, të tilla si varësia, lodhja, fjalimi i paqartë dhe humbja e kujtesës. Trajtimet antidepresive për sulmet e panikut përfshijnë frenuesit selektivë të rimarrjes së serotoninës ( SSRIs ), frenuesit e rimarrjes së serotoninës noradrenalinës ( SNRIs ), ilaqet kundër depresionit triciklik (TCAs) dhe frenuesit MAO (MAOIs). SSRI-të në veçanti priren të jenë trajtimi i parë medikamentoz i përdorur për të trajtuar sulmet e panikut. Frenuesit selektivë të rimarrjes së serotoninës (SSRIs) dhe antidepresantët triciklikë duken të ngjashëm për efikasitetin afatshkurtër. 

SSRI-të mbartin një rrezik relativisht të ulët pasi ato nuk shoqërohen me shumë tolerancë ose varësi dhe janë të vështira për t'u mbidozuar. TCA-të janë të ngjashme me SSRI-të në avantazhet e tyre të shumta, por vijnë me efekte anësore më të zakonshme, si shtimi i peshës dhe shqetësimet njohëse. Ato janë gjithashtu më të lehta për t'u mbidozuar. MAOI sugjerohen përgjithësisht për pacientët që nuk i janë përgjigjur formave të tjera të trajtimit. 

Ndërsa përdorimi i barnave në trajtimin e sulmeve të panikut mund të jetë shumë i suksesshëm, përgjithësisht rekomandohet që njerëzit të jenë gjithashtu në një formë terapie, siç është terapia kognitive-sjellëse. Trajtimet me ilaçe zakonisht përdoren gjatë gjithë kohëzgjatjes së simptomave të sulmit paniku dhe ndërpriten pasi pacienti të ketë qenë pa simptoma për të paktën gjashtë muaj. Zakonisht është më e sigurta të tërhiqeni nga këto barna gradualisht gjatë marrjes së terapisë. Ndërsa trajtimi me ilaçe duket premtues për fëmijët dhe adoleshentët, ata janë në një rrezik të shtuar të vetëvrasjes gjatë marrjes së këtyre medikamenteve dhe mirëqenia e tyre duhet të monitorohet nga afër.

 Prognoza 
Përafërsisht një e treta janë rezistente ndaj trajtimit.  Këta njerëz vazhdojnë të kenë sulme paniku dhe simptoma të tjera të çrregullimit të panikut pas marrjes së trajtimit. 

Shumë njerëz që trajtohen për sulme paniku fillojnë të përjetojnë sulme me simptoma të kufizuara . Këto sulme paniku janë më pak gjithëpërfshirëse, me më pak se katër simptoma trupore. 

Nuk është e pazakontë të përjetoni vetëm një ose dy simptoma në të njëjtën kohë, të tilla si dridhjet në këmbë, gulçim ose një valë intensive nxehtësie që udhëton në trup, e cila nuk është e ngjashme me ndezjet e nxehta për shkak të mungesës së estrogjenit. Disa simptoma, të tilla si dridhjet në këmbë, janë mjaft të ndryshme nga çdo ndjesi normale që tregojnë një çrregullim paniku. Simptoma të tjera në listë mund të ndodhin te njerëzit që mund të kenë ose jo çrregullim paniku. Çrregullimi i panikut nuk kërkon që katër ose më shumë simptoma të jenë të pranishme në të njëjtën kohë. Paniku pa shkak dhe rrahjet e shpejta të zemrës janë të mjaftueshme për të treguar një sulm paniku.

 Epidemiologjia 
Në Evropë, rreth 3% e popullsisë ka një sulm paniku në një vit të caktuar, ndërsa në Shtetet e Bashkuara ato prekin rreth 11%.  Ato janë më të zakonshme tek femrat sesa tek meshkujt.  Ato shpesh fillojnë gjatë pubertetit ose në moshën e hershme të rritur.  Fëmijët dhe të moshuarit preken më rrallë.  Një meta-analizë u krye mbi të dhënat e mbledhura rreth studimeve të binjakëve dhe studimeve familjare mbi lidhjen midis gjeneve dhe çrregullimit të panikut. Studiuesit gjithashtu shqyrtuan mundësinë e një lidhjeje me fobitë, çrregullimin obsesiv-kompulsiv (OCD) dhe çrregullimin e ankthit të përgjithësuar. Studiuesit përdorën një bazë të dhënash të quajtur MEDLINE për të grumbulluar të dhënat e tyre.  Rezultatet dolën në përfundimin se çrregullimet e sipërpërmendura kanë një komponent gjenetik dhe trashëgohen ose kalojnë përmes gjeneve. Për jo-fobitë, gjasat për të trashëguar janë 30-40%, dhe për fobitë, 50-60%. 

 Shiko më shumë 

 Histeria
 Çrregullimi mendor
 Paniku

 Referime 

Kategoria:Ankth