Sulmi turk në Sirinë veri-lindore (2019)

Ofensiva turke e vitit 2019 në Sirinë veri-lindore, e koduar nga Turqia si Operacioni Pranvera e Paqes (; ), është një operacion ushtarak në vazhdim  kryer nga Forcat e Armatosura Turke (TAF) dhe opozita e Aleatëve të Turqisë Ushtria Kombëtare Siriane (SNA) kundër zonave nën Administrimin Autonom të Veriut dhe Lindjes së Sirisë (NES) dhe Forcave Demokratike Siriane (SDF). 

Më 6 tetor 2019, administrata Trump urdhëroi trupat amerikane të tërhiqeshin nga Siria verilindore, ku Shtetet e Bashkuara kishin mbështetur aleatët e saj kurdë.  Operacioni ushtarak filloi më 9 tetor 2019 kur Forcat Ajrore turke filluan sulmet ajrore në qytetet kufitare .  

Sipas Presidentit turk Rexhep Tajip Erdogan, operacioni ka për qëllim të dëbojë SDF-të parë si një organizatë terroriste nga Turqia për shkak të lidhjeve të saj me Partinë e Punëtorëve të Kurdistanit (PKK) por që konsiderohet si një aleat kundër ISIL nga Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e saj nga rajoni kufitar, si dhe për të krijuar një "zonë të sigurt" 30   km (20 mi) në thellësi në veri të Sirisë, ku një pjesë e refugjatëve sirianë në Turqi prej 3.6 milionë do të zhvendoseshin.  Ndërsa zona e propozuar zhvendosjes në përbërjen demografike është me shumicë kurde, ky synim është kritikuar si një përpjekje për të detyruar një ndryshim drastik demografik,    një kritikë e mohuar nga Turqia duke thënë se ajo synonte vetëm të "korrigjonte" demografinë që zyrtarët turq pohuan se u ndryshuan nga SDF.    

Aksioni turk u dënua nga Bashkimi Evropian, Lidhja Arabe, Irani, Izraeli, India  dhe Mbretëria e Bashkuar si një sulm në territorin e një shteti sovran dhe arab dhe një veprim i papërgjegjshëm destabilizues me pasoja humanitare "potencialisht të tmerrshme" .  Qeveria Siriane ka fajësuar Kurdët për ofensivën turke, për shkak të separatizmit të tyre dhe mos negocimit me qeverinë, por gjithashtu ka dënuar pushtimin e huaj të territorit sirian.  https://eschat.net/sohbet

 Sfondi 
Turqia dhe Shtetet e Bashkuara arritën një marrëveshje në gusht 2019 pas muajsh kërcënimesh turke për të pushtuar në mënyrë të njëanshme Sirinë Veriore. Shtetet e Bashkuara i shikuan Forcat Demokratike Siriane si një nga aleatët e saj kryesorë në ndërhyrjen ushtarake kundër ISIL në Siri, ndërsa Turqia e shihte këtë grup si një zgjatim të Partisë së Punëtorëve të Kurdistanit, të cilin e konsideron një grup terrorist. Marrëveshja themeloi Zona e sigurisë në Sirinë Veriore, e cila synonte të zhdukte tensionet duke adresuar shqetësimet e sigurisë së Turqisë me monitorimin dhe patrullimet e përbashkëta, ndërsa ende lejonte SHKP të mbante kontrollin mbi zonat që ajo kishte nën kontrollin e saj në atë kohë.   Marrëveshja u pranua në mënyrë të favorshme nga SHBA dhe SDF / NES, por Turqia në përgjithësi ishte e pakënaqur me të. Pakënaqësia e Turqisë çoi në përpjekje të shumta turke për të zgjeruar zonën e mbuluar nga zona e sigurisë, sigurimin e kontrollit turk mbi pjesë të saj, ose zhvendosjen e miliona refugjatëve në zonë, por të gjitha këto përpjekje dështuan përballë rezistencës së fortë  së SDF dhe ambivalencës amerikane .  

Megjithë fillimin zyrtar të patrullimeve tokësore amerikano-turke, çmontimin e fortifikimeve të SDF dhe tërheqjen e njësive të YPG nga pjesë të zonës së sigurisë, tensionet vazhduan të rriten ndërsa Turqia vendosi akoma më shumë kërkesa ndaj SDF - të gjitha këto të refuzuara nga SDF, pasi ata menduan se kishin pranuar një kompromis i ashpër duke lejuar trupat turke të merrnin pjesë në patrulla të përbashkëta me homologët e tyre amerikanë në Sirinë Veriore.  Pakënaqësia e Turqisë për status quo-në e marrëveshjes u shndërrua në armiqësi të hapur, me presidentin turk duke shpallur një ultimatum kundër SDF.  Ultimatumi u injorua nga grupi dhe Turqia deklaroi se "afati" i saj kishte skaduar në fillim të tetorit të po këtij viti.  

 Kronologjia 
djathtas|parapamje|400x400px| Një hartë me ndryshime ditore e ofensivës turke në veri-lindje të Sirisë 

 9 etor 2019 
Operacioni filloi më 9 tetor 2019, me sulmet ajrore turke mbi qytetet e kontrolluara nga  SDF , Tell Abyad dhe Ras al-Ajn ku janë raportuar mijëra njerëz që janë larguar nga qytetet,  Ain Issa dhe Qamishli . Data është përvjetori i dëbimit të liderit të PKK, Abdullah Ocalan nga Siria në 1998, nga qeveria e Hafez al-Asad .   

Në përgjigje të granatimeve ndërkufitare, zëdhënësi i SDF pohoi se Turqia po synonte civilët.  Gjashtë raketa u hodhën më vonë në qytetin turk Nusaybin si përgjigje nga PKK, dhe dy prej tyre raportohet se goditën qytetin turk Ceylanpınar .    SDF gjithashtu njoftoi në përgjigje të fillimit të operacionit turk se ata do të ndalnin operacionet anti-ISIL,  dhe se dy civilë ishin vrarë.  Në përgjigje të sulmeve ajrore, SDF u ka bërë thirrje Shteteve të Bashkuara që të krijojnë një zonë pa fluturime mbi veriun e Sirisë.  

 10 tetor 2019 
Presidenti turk Rexhep Tajip Erdogan ka pohuar atë ditë se 109 luftëtarë të SDF ishin vrarë në operacion, si dhe një numër i paspecifikuar luftëtarësh të plagosur dhe të kapur. Në një fjalim para ligjvënësve nga partia e tij AKP, Presidenti Erdogan gjithashtu kërcënoi të përmbytë Evropën me 3.6 milion refugjatë nëse kombet evropiane vazhdojnë të kritikojnë operacionin ushtarak, veçanërisht nëse e etiketojnë atë një pushtim.   
parapamje| Protestë në Berlin, Gjermani kundër ofensivës ushtarake të Turqisë, 10 tetor 2019 
Gjithsej 7 civilë turq u vranë dhe 85 civilë u plagosën nga granatimet e SDF në Turqi në ditën e dytë të operacionit sipas mediave turke.       

70,000 njerëz kanë ikur nga qytetet kufitare në SDF pas bombardimeve turke.   

Sipas Ministrisë së Mbrojtjes Kombëtare të Turqisë, një ushtar turk u vra nga YPG.  

 11 tetor 2019 
2 gazetarë u plagosën në Nusaybin, kur ndërtesa që po e filmonin ishte nën zjarr nga Qamishli përtej kufirit nga luftëtarët e SDF. Incidenti u transmetua drejtpërdrejt në kanalet televizive turke, sipas burimeve turke.  

3 civilë u vranë në Suruc nga një bombardim i SDF.   Në përgjigje të sulmit, Turqia bombardoi Kobane, një komunitet përtej kufirit nga Suruc.  8 civilë të tjerë u vranë më vonë gjatë ditës në Nusaybin dhe 35 u plagosën nga sulmi i SDF, duke rritur numrin e përgjithshëm të civilëve të vrarë nga granatimet e SDF në Turqi në 18, sipas burimeve turke.    

7 civilë u vranë në Siri nga forcat turke në zonën Tal Abyad përfshirë 3 të vrarë nga snajperët turq sipas SOHR . 

BBC raportoi se 100,000 njerëz kanë ikur nga shtëpitë e tyre në veri të Sirisë. Gjysmëhëna e Kuqe Kurde ( Heyva Sor ) tha se kishte 11 vdekje të konfirmuara civile deri më tani. Ushtria e Turqisë konfirmoi vdekjen e një ushtari dhe tha se tre të tjerë ishin plagosur.  

 12 Tetor 2019 
Forcat e Armatosura Turke dhe ushtria Kombëtare Siriane pretenduan se kishin arritur në autostradën M4, 32   km thellë në territorin Sirian dhe duke prerë në mënyrë efektive linjën e furnizimit midis Manbij dhe Qamishli .  SNA njoftoi gjithashtu se ata kanë marrë 18 fshatra afër autostradës M4, Raqqah lindore.  Sipas burimeve kurde, politikani lokal kurd, Hevrin Khalaf u ekzekutua afër Qamishli nga trupa të mbështetura nga turqit, vdekja e saj u konfirmua më vonë nga SOHR.  SOHR raportoi më tej se të paktën 9 civilë ishin ekzekutuar nga trupat e mbështetur nga turqit.  

Ministri i brendshëm turk Süleyman Soylu njoftoi se gati 300 predha ishin qëlluar në Provincën Mardin nga SDF që nga fillimi i operacionit.  

Rreth orës 12:00 ( UTC + 03: 00 ), TAF dhe SNA thanë që ata kishin kapur Ras al-Ayn,   por SDF mohoi që Turqia kishte marrë kontrollin e qytetit.   

 13 Tetor 2019 
Forcat e Armatosura të Turqisë dhe Ushtrisë Kombëtare siriane njoftuan kapjen e qytetit Suluk  të qarkut Tel- Abyad  në mëngjes herët. https://www.aa.com.tr/tr/baris-pinari-harekati/tel-abyadin-suluk-beldesi-teroristlerden-kurtarildi/1611814 SOHR konfirmoi që forcat turke dhe SNA kishin marrë kontrollin e plotë të Sulukut, dhe përleshjet po afroheshin drejt Ain Issa . SOHR raportoi gjithashtu se forcat pro turke kishin sulmuar një ambulancë në zonën e Tel Abyad e cila mbetet e humbur.  http://www.syriahr.com/?p=341789 Granatimet e SDF drejt Jarablus vranë 2 civilë sirianë sipas burimeve turke. https://www.takvim.com.tr/guncel/2019/10/13/ypg-sivillere-fuzeyle-saldirdi-2-sehit 

SOHR raportoi gjithashtu se SDF ishte në gjendje të rimarrë pothuajse të gjithë kontrollin mbi qytetin e kontestuar Ras-al Ayn pas një kundërsulmi .  

Forcat e Armatosura Turke dhe Ushtria Kombëtare Siriane njoftuan pasdite se ata kishin kapur qendrën e Tell Abyad .  Forcat e Armatosura Turke dhe Ushtria Kombëtare Siriane gjithashtu prenë autostradën M4 sipas SOHR. http://www.syriahr.com/?p=341870 

Në dritën e përparimit të forcave pro-turke në Ain Issa, SDF pretendoi se 785 persona të lidhur me ISIS ishin arratisur nga një kamp ndalimit në zonë, SDF gjithashtu pretendoi se të arratisurit u ndihmuan nga forcave pro-turke dhe sulmet ajrore turke.  Trupat amerikane evakuuan qytetin e Ain Issa sipas Washington Post . https://www.washingtonpost.com/news/world/wp/2019/10/13/u-s-troops-evacuate-another-syrian-town-as-turkish-led-forces-advance-potentially-marooning-other-u-s-soldiers/ 

Presidenti turk Rexhep Tajip Erdogan tha që 652 predha mortajash dhe raketash u qëlluan drejt Turqisë që nga fillimi i operacionit, duke vrarë 18 dhe plagosur 147 civilë. http://www.haber7.com/guncel/haber/2905864-son-dakika-haberi-erdogan-harekatin-ne-zaman-bitecegini-acikladi/?detay=1 

Sekretari i Mbrojtjes i Shteteve të Bashkuara Mark Esper tha se SHBA po planifikonte të evakuonte të gjithë 1.000 ushtarët e mbetur në Siri. https://www.cbsnews.com/news/turkey-syria-mark-esper-secretary-of-defense-us-preparing-to-evacuate-all-troops-from-northern-syria-face-the-nation/ 

 Reagimet 
lidhje=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Reactions_to_Turkey's_2019_Rojava_offensive.png|alt=A map depicting International reactions to Turkey's 2019 operation in northern Syria.|parapamje| Reagimet ndërkombëtare për operacionin e Turqisë 2019 në veri të Sirisë.  

 Arrestimet në Turqi 
Policia turke arrestoi më shumë se 120 kritikë në internet të pushtimit turk për përhapjen e "propagandës terroriste".   Prokurori turk hapi një hetim mbi "propagandën terroriste" kundër deputetëve Sezai Temelli dhe Pervin Buldan, bashkë-drejtues të partisë pro-kurde HDP .  Autoritetet turke kanë arrestuar redaktorin në internet të gazetës BirGün të opozitës dhe kryeredaktorin e portalit të lajmeve në internet Diken .  

 Shqetësime të mëtejshme 
Ekzistojnë shqetësime për një ringjallje të mundshme të Shtetit Islamik (ISIL) në rajon, pasi SDF kurde — që zhvilloi operacione kundër ISIL dhe mbajti robërit e ISIL në rajon — kanë mbetur të mbrojnë ofensivën turke dhe kështu mund të humbin kontrollin .   Kur u pyet për situatën pas tërheqjes së forcave amerikane në Sirinë verilindore, Presidenti amerikan Donald Trump hodhi poshtë kërcënimin e ISIL-it, duke përmendur se "ata do të shkojnë në Evropë".   Pentagoni më tej ngriti shqetësimin se Ushtria Turke me qëllim ka bllokuar Forcat Amerikane të vendosura në Kobani me zjarr artilerie.  

 Referime 

Kategoria:Konflikte në 2019
Kategoria:2019
Kategoria:Siri
Kategoria:Historia e Turqisë‎
Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara