Vllahia (Rumani)

Vllahia (Rumanisht: Tara Romaneasca, fjalë për fjalë "Toka Rumune" ose "Vendi Rumun", Cirilik rumun:  Цѣра Рꙋмѫнѣскъ) është një rajon historik dhe gjeografik i Rumanisë. Ndodhet në veri të Danubit të Poshtëm dhe në jug të Karpateve Jugore. Vllahia tradicionalisht ndahet në dy seksione, Muntenia (Vllahia e Madhe) dhe Oltenia (Vllahia e Vogël). Dobruja ndonjëherë mund të konsiderohet si një seksion i tretë për shkak të afërsisë dhe sundimit të shkurtër mbi të. Vllahia në tërësi nganjëherë quhet Muntenia përmes identifikimit me më të madhin nga dy seksionet tradicionale.

Vllahia u themelua si principatë në fillim të shekullit të 14-të nga Basarab I pas një rebelimi kundër Charles I të Hungarisë, megjithëse përmendja e parë e territorit të Vllahisë në perëndim të lumit Olt daton me një statut që i ishte dhënë voivode Seneslau në vitin 1246 nga Béla IV i Hungarisë. Në vitin 1417, Vllahia u detyrua të pranonte suzerainty të Perandorisë Osmane; kjo zgjati deri në shekullin e 19-të.

Në vitin 1859, Vllahia u bashkua me Moldavinë për të formuar Principatat e Bashkuara, të cilat miratuan emrin Rumania më 1866 dhe zyrtarisht u bë Mbretëria e Rumanisë në vitin 1881. Më vonë, pas shpërbërjes së Perandorisë Austro-Hungareze dhe vendimin e përfaqësuesve të zgjedhur të rumunëve në vitin 1918, Bukovina, Transilvania dhe pjesë të Banatit, Crișana, dhe Maramureș iu ndanë Mbretërisë së Rumanisë, duke formuar kështu shtetin modern rumun. 

Gjeografia
parapamje|170px|Qarqet e sotme që përfshijnë Vllahinë
Me një sipërfaqe prej përafërsisht 77,000 km2 (30,000 mi katrorë), Vllahia ndodhet në veri të Danubit (Bullgaria e sotme), në lindje të Serbisë dhe në jug të Karpateve Jugore, dhe tradicionalisht ndahet midis Muntenia në lindje (si qendra politike, Muntenia shpesh kuptohet si sinonim i Vllahisë) dhe Oltenia (një ish-banat) në perëndim. Vija e ndarjes mes të dyve është lumi Olt.

Kufiri tradicional i Vllahisë me Moldavinë përkoi me lumin Milcov për pjesën më të madhe të gjatësisë së tij. Në lindje, mbi kthesën veri-jug të Danubit, Vllahia fqinje me Dobrujën (Dobruja Veriore). Mbi Karpatet, Vllahia ndante një kufi me Transilvaninë; Princat vllahianë kanë zotëruar për një kohë të gjatë zonat në veri të linjës (Amlaș, Ciceu, Făgăraș, dhe Hațeg), të cilat përgjithësisht nuk konsiderohen si pjesë e Vllahisë.

Kryeqyteti ndryshoi me kalimin e kohës, nga Câmpulung në Curtea de Argeș, më pas në Târgoviște dhe, pas fundit të shekullit të 17-të, në Bukuresht.

Popullsia
Popullsia historike
Historianët bashkëkohorë vlerësojnë popullsinë e Vllahisë në shekullin e 15-të në 500,000 njerëz.ref>East Central Europe in the Middle Ages, 1000–1500, Jean W. Sedlar, p. 255, 1994</ref> Në vitin 1859, popullsia e Vllahisë ishte 2.400.921 banorë (1.586.596 në Muntenia dhe 814.325 në Oltenia).

Popullsia e tanishme
Sipas të dhënave të regjistrimit të fundit të vitit 2011, rajoni ka një popullsi totale prej 8,256,532 banorësh, të shpërndarë ndërmjet grupeve etnike si më poshtë (sipas regjistrimit të vitit 2001): rumunë (97%), romë (2,5%), të tjerë (0,5%).

Qytetet
Qytetet më të mëdha (sipas regjistrimit të 2011) në rajonin e Vllahisë janë:
 Bukureshti (1,883,425)
 Craiova (269,506)
 Ploiești (209,945)
 Brăila (180,302)
 Pitești (155,383)
 Buzău (115,494)
 Drobeta-Turnu Severin (92,617)
 Râmnicu Vâlcea (92,573)

Shënime

Referime

Bibliografia
 Berza, Mihai. "Haraciul Moldovei și al Țării Românești în sec. XV–XIX", in Studii și Materiale de Istorie Medie, II, 1957, pp. 7–47.
 Brătianu, Gheorghe I (1980). Tradiția istorică despre întemeierea statelor românești (The Historical Tradition of the Foundation of the Romanian States). Editura Eminescu.

 Djuvara, Neagu. Între Orient și Occident. Țările române la începutul epocii moderne, Humanitas, Bucharest, 1995.
 Giurescu, Constantin. Istoria Românilor, Vol. I, 5th edition, Bucharest, 1946.
 Giurescu, Constantin. Istoria Bucureștilor. Din cele mai vechi timpuri pînă în zilele noastre, ed. Pentru Literatură, Bucharest, 1966.
 Ștefănescu, Ștefan. Istoria medie a României, Vol. I, Bucharest, 1991.

Lidhje të jashtme
 Monedhat mesjetare të Moldavisë dhe Vllahisë


Kategoria:Protektoriate të shuara ruse
Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara më 1330
Kategoria:Historia e Vllahisë
Kategoria:Periudha osmane në Rumani
Kategoria:Shtete dhe territore të shpërbëra më 1859
Kategoria:Shtetet vasale të Perandorisë Osmane
Kategoria:Fiefdomet e Polonisë
Kategoria:Principata të shuara