Xhohar Dudajev

Dzhokar Musajeviç Dudajev (Çeçenisht: Дудин Муса-кӀант Джохар Dudin Musa-khant Dƶoxar;Shqiptimi i emrit në çeçenisht mes Джохар , ДжовхӀар  , Джовхар  dhe Жовхар . Rusisht: Джоха́р Муса́евич Дуда́ев; 15 shkurt 1944 – 21 prill 1996) ishte një gjeneral i Forcave Ajrore Sovjetike dhe presidenti i parë i Republikës Çeçene të Içkerisë, një rajon i shkëputur në Kaukazin e Veriut, nga viti 1991 deri në vdekjen e tij në 1996.

 Jeta e hershme 
Dudajev lindi në Yalkhoroy, RASS Çeçeno-Ingush, vetëm disa ditë para dëbimit të detyruar të familjes së tij së bashku me tërë popullin çeçen dhe ingush me urdhër të Josif Stalinit. Familja e tij ishte e Teipit Yalhoroy. Ai ishte fëmija i trembëdhjetë më i vogël i veterinerit Musa dhe Rabiat Dudajev. Ai i kaloi 13 vitet e para të jetës së tij në mërgim të brendshëm në Republikën Socialiste Sovjetike Kazake. Familja e tij ishte në gjendje vetëm të kthehej në Çeçeni në vitin 1957.Biography of Dzokhar Dudaev, Kavkazy Uzel, 25 June 2007 Pas riatdhesimit të ceçenëve dhe ingushëve në vitin 1957, ai studioi në shkollën e mbrëmjes në çeçeno-ingush dhe u kualifikua si elektricist. Në vitin 1962, pas dy vitesh duke studiuar elektronikë në Vladikavkaz, ai hyri në shkollën e lartë të aviacionit ushtarak për pilotët nga të cilët u diplomua në vitin 1966. Dudayev u bashkua me Partinë Komuniste të Bashkimit Sovjetik më 1968 dhe në vitet 1971-1974 studioi në prestigjiozin Akademinë e Forcave Ajrore Gagarin. Ai u martua me Alla Dudajeva, një poete ruse dhe vajza e një oficeri sovjetik me të cilin pati tre fëmijë (një vajzë dhe dy djem).

Lufta e parë çeçene

Më 1 dhjetor 1994, rusët filluan të bombardonin aeroportin e Grozny dhe shkatërruan forcën ajrore çeçene (ish-avionët e trajnimit sovjetik u morën nga republika në vitin 1991). Si përgjigje Içkeria i shpalli luftë Rusisë dhe mobilizoi forcat e saj të armatosura. Më 11 dhjetor 1994, pesë ditë pasi Dudayev dhe Ministri i Mbrojtjes i Rusisë Pavel Graçev kishin rënë dakord për të shmangur përdorimin e mëtejshëm të forcës, trupat ruse pushtuan Çeçeninë. U raportua gabimisht se njëri nga dy djemtë e Dudajev u vra në fillim të luftës; të dy janë gjallë që nga viti 2009.Семья Джохара Дудаева нашлась в Литве (Kommersant, 25 May 2006)

Para rënies së Grozni, Dudajev braktisi pallatin presidencial, u zhvendos në jug me forcat e tij dhe vazhdoi udhëheqjen e luftës përgjatë vitit 1995, raportohet se nga një silu rakete afër kryeqytetit historik çeçen të Vedeno. Ai vazhdoi të këmbëngulë që forcat e tij do të mbizotëronin pasi lufta konvencionale do të kishte mbaruar, dhe luftëtarët guerile çeçene vazhduan të veprojnë në të gjithë vendin duke zgjedhur njësitë ruse dhe duke demoralizuar ushtarët e tyre.

 Vdekja 
Më 21 prill 1996, ndërsa përdori një telefon satelitor, Dudajev u vra nga dy raketa, pasi vendndodhja e tij u zbulua nga një aeroplan zbulues rus, i cili përgjoi thirrjen e tij telefonike. Në kohën kur Dudajev raportohej se po fliste me një deputet liberal të Dumës në Moskë, gjoja Konstantin Borovoi. Avionë shtesë u dërguan (një Su-24MR dhe një Su-25) për të gjetur Dudajev dhe për të hedhur zjarr një raketë të udhëzuar. Detaje të sakta të këtij operacioni nuk u publikuan kurrë nga qeveria ruse. Avionët rusë të zbulimit në zonë kishin monitoruar komunikimet satelitore për mjaft kohë duke provuar të përputheshin me nënshkrimin e zërit të Dudayev me mostrat ekzistuese të fjalimit të tij. Pretendohej se Dudayev ishte vrarë nga një kombinim i një sulmi me raketa dhe një gracke. Ai ishte 52 vjeç.'Dual attack' killed president, BBC News, 21 prill 1999

Vdekja e Dudayev u njoftua në televizionin e ndërprerë të transmetuar nga Shamil Basajev, komandanti gueril çeçen.Chechen leader confirmed dead; Supporter says freedom fight unaffected  CNN, 24 prill 1996 Dudayev u pasua nga zëvendës presidenti i tij Zelimhan Jandarbijev (si president i përkohshëm) dhe më pas, pas zgjedhjeve popullore të 1997, nga shefi i tij i stafit të luftës, Asllan Maskadov.

 Referime 

Kategoria:Lindje 1944
Kategoria:Vdekje 1996
Kategoria:Nacionalistë çeçenë
Kategoria:Anëtarët e Partisë Komuniste të Bashkimit Sovjetik
Kategoria:Kryetarë të Çeçenisë