Kuint Eni

Kuint Eni (latinisht: Quintus Ennius, rreth. 239 - rreth. 169 p.e.s) ishte një shkrimtar dhe poet me origjinë nga fisi ilir i Mesapëve  që jetoi gjatë Republikës Romake. Ai shpesh konsiderohet babai i poezisë Romake. Ai lindi në Rudiae, Smith (1852), p. 359. "Rudiae is celebrated as the birthplace of Ennius." dikur një qytet i vogël i vendosur afër Leçes moderne në thembër të Italisë ( Kalabria e lashtë, sot Salento ), dhe mund të fliste Oskanisht, Latinisht si dhe Greqisht. Megjithëse vetëm fragmente të vogla të veprave të tij mbijetojnë, ndikimi i tij në letërsinë latine ishte i rëndësishëm, veçanërisht në përdorimin prej tij të modeleve letrare greke. 

 Biografia 
Dihet me siguri shumë pak për jetën e Ennius. Bashkëkohësit e tij vështirë se e përmendën atë dhe shumë gjëra që lidhen me të mund të ishin qëndisur nga referencat për veten e tij në shkrimet e tij tani fragmentare. E. Badian, “Ennius and his Friends” in Ennius, Fondation Hardt, Geneva 1972, pp.149-99 Disa rreshta të Annales, si dhe dëshmitë e lashta, për shembull, sugjerojnë që Ennius hapi epikën e tij me një kujtesë të një ëndrre, në të cilën shkrimtari epik antik Homeri i bënte me dije se fryma e tij ishte rilindur tek Ennius.   Ennius duket se është ngarkuar të arrijë qëllime të larta, pasi në raportin e Maurus Servius Honoratus  ai pretendonte se kishte prejardhje nga Mesapi, mbreti legjendar i fisit të tij. Commentary on the Aeneid, vii. 691 Qyteti  Rudiae, vendlindja e tij, në atë kohë pjesërisht i helenizua, ishte pjesë e territorit të fisit të Mesapëve . Dhe kjo, ai thoshte, sipas Aulus Gellius, e kishte pajisur me një trashëgimi të trefishtë gjuhësore dhe kulturore, e përshkruar me fantazi si "tre zemra ... Greke, Oskane dhe Latine". Noctes Atticae 17.17.1 

Karrierën publike e Ennius e nisi mesoburrë, kur ai ishte duke shërbyer në ushtri me gradën e centurionit gjatë Luftës së Dytë Punike . Ndërsa ishte në Sardenjë në vitin 204 para Krishtit, ai thuhet se ka tërhequr vëmendjen e Kato Plakut dhe u mor prej tij në Romë. Si burim jetese, atje ai jepte mësime mbi greqishten dhe adaptoi shfaqje greke, e me kompozimet e tij poetike fitoi miqësinë e disa prej njerëzve më të mëdhenj në Romë, arritjet e të cilave ai i lavdëroi. Midis këtyre ishin Scipio Africanus dhe Fulvius Nobilior, të cilët ai i shoqëroi në fushatën e tij në Aetoli (189). Pas kësaj u arrit marrja e Ambrakisë, në të cilën ai ishte i pranishëm, dhe qe subjekt i një drame dhe një episodi në Annales . Falë ndikimit të djalit të Nobiliorit, Quintus, që Ennius më pas mori shtetësinë Romake. Ai vetë ka jetuar me thjeshtësi në lagjen e letrarëve në KodrënAventine  së bashku me poetin Caecilius Statius, i cili gjithashtu përshtati dramave greke. 

Rreth moshës 70 vjeç Enni vdiq, menjëherë pasi shkroi tragjedinë e tij Thyestes . Në librin e fundit të poezisë së tij epike, në të cilën ai duket se ka dhënë detaje të ndryshme të historisë së tij personale, ai përmendi se ishte në vitin e tij të 67-të nga krijimi i tij. Në soditje të ngushtë të punës së madhe të jetës së tij, ai e krahasoi veten, me një kalë galant, i cili pasi kishte arritur shpesh fitore në Lojërat Olimpike, me plakjen fitoi qetësinë dhe pushimin. Një ndjenjë e ngjashme krenarie me përfundimin e një karriere të shkëlqyeshme shprehet në linjat përkujtimore që ai la amanet të vendosen nën bustin e tij pas vdekjes: "Askush të mos qajë për mua, ose të mos e festojë funeralin tim me zi; sepse unë ende jetoj, ndërsa kaloj dhe kaloj nëpër gojët e njerëzve. ” Most of this section is drawn from the 1911 edition of the Encyclopaedia Britannica 

 Letërsia 
Ennius vazhdoi traditën e rrallë letrare duke shkruar drama në stilin grek dhe romak ( praetextae dhe palliatae ), si dhe veprën e tij më të famshme, një epikë historike në heksametër të quajtur Annales . Vepra të tjera të vogla përfshijnë Epicharmus, Epigrammata, Euhemerët, Hedifagetikët, Praecepta / Protrepticus, Saturae (ose Satirat), Scipio, dhe Sota. La Barbera (2014). 

 Annales 
Annales ishte një poezi epike në pesëmbëdhjetë vëllime, më vonë u zgjerua në tetëmbëdhjetë, duke mbuluar historinë romake nga rënia e Trojës në 1184 p.e.s, deri në kohën e zgjedhjes censor të Kato Plakut në 184 p.e.s. Ishte poema e parë latine që përvetësoi metrin heksametër daktilik të përdorur në poezinë epike dhe didaktike greke,  duke e bërë atë njehsorin standard për këto zhanre në poezinë latine. Annales u bë një tekst shkollor për nxënësit e shkollave romake, derisa u  zëvendësua nga Eneida e Virgjilit. Rreth 600 rreshta ende mbijetojnë. Një kopje e veprës gjendet midis rrotullave latine të bibliotekës Herculaneum .

 Botime 

 Quinto Ennio. Le opere minori, Vol. I. Praecepta, Protrepticus, Saturae, Scipio, Sota . Ed., Tr., Kom. Alessandro Russo. Pisa: Edizioni ETS, 2007 (Testi e studi di kultura classica, 40). 
 Warmington, EH (1935). Ennius (Q. Ennius). Mbetjet e Latinishtes së Vjetër. Redaktuar nga Eric Herbert Warmington. Vol. 2: Ennius dhe Caecilius. Kembrixh: Universiteti i Harvard Press. 

 Shih edhe 
 Iliria
 Mbretëria e Ilirisë
 Lista e personaliteteve ilire

 Litertura 



 Elliott, J. (2010). "Ennius si Historian Universal: Rasti i Annales". Historiae Mundi: Studime në Historinë Universale. Ed. Peter Liddel dhe Andrew Fear. London: Bloomsbury Academic, 148–161. 

 Fisher, J. (2014). 'Analet' e Quintus Ennius dhe Tradita Italiane. Baltimore: Shtypi i Universitetit Johns Hopkins. 
 Fitzgerald, W., dhe Emily Gowers, eds. (2007). Ennius Perennis. Analet dhe Përtej. Procedimet e Shoqërisë Filozologjike të Kembrixhit, Vëllimi plotësues 31. Kembrixh: Shtypi i Universitetit të Kembrixhit. 

 Goldberg, S. (1989). Poezi, politikë dhe Ennius. Transaksionet e Shoqatës Filologjike Amerikane 119: 247–261. 
 Goldschmidt, N. (2012). Prania e munguar: Pater Ennius në Rilindjen Evropë, Revista Klasike e Pritjeve, 4 (1), 1–19. 
 Goldschmidt, N. (2013). Kurora Shaggy: Annius 'Annales dhe Aeneid i Virgil. Oxford: Press University of Oxford. 
 Jocelyn, HD Ennius (Q. Ennius). (1967). Tragjeditë e Ennius: Fragmentet . Redaktuar nga Henry David Jocelyn. Kembrixh: Shtypi i Universitetit të Kembrixhit. 
 Jocelyn, HD (1972). Poemat e Quintus Ennius. Aufstieg und Niedergang der Römischen Welt 1.2. Redaktuar nga Hildegard Temporini, 987-1026. 
 Morgan, L. (2014). Një skandal metrik në Ennius. Tremujori Klasik, 64 (1), 152-159. Shtypi i Universitetit të Kembrixhit. 
 Sciarrino, E. (2006). Paraqitja e epikës në Romë: Vjedhjet kulturore dhe konkurset shoqërore. Arethusa 39: 449-469. 
 Skutsch, O. (1968). Studia Enniana . London: Athlone. 
 Skutsch, O. Ennius (Q. Ennius). (1985). Analet e Q. Ennius . Oxford: Clarendon. 
 Referime 

 Lidhje të jashtme 

 Fragmente nga vepra Annals nga Libraria Latine; teksti nga Wordsworth (1874), numërimi i rreshtave nga Warmington (1935)

Kategoria:Shkrimtarë romakë
Kategoria:Lindje - Vitet 230 p.e.s.
Kategoria:Vdekje - Vitet 160 p.e.s.
Kategoria:Ilirë