Mark Bazaiti

Mark Bazaiti (Marco Basaiti, 1470-1530) ishte një piktor italian i Rilindjes me prejardhje shqiptare. Aktualisht mungojnë të dhënat e mjaftueshme mbi jetën dhe veprën e tij.      

 Biografia 

Marco Basaiti lindi rreth vitit 1470,  në Venedik   ose në Friuli .   Familja e tij ishte me origjinë shqiptare     ose ndoshta greke, siç raportoi Vasari .        Në të dyja rastet, kjo shpjegon shumëllojshmërinë e emrave me të cilët njihet Basaiti, sepse komunitetet greke dhe shqiptare, si dhe komunitetet e tjera të huaja, në pjesën më të madhe qëndronin për vete dhe nuk shfaqen shpesh në të dhënat veneciane.  Një testament i datës 1526 mund të ofrojë prova për familjen e tij, por lidhja midis Basaitit dhe këtij testamenti është e debatueshme.   Për shkak të kësaj mungese dokumentacioni, nuk dihet shumë për jetën e Basaitit, përveç asaj që studiuesit mund të mësojnë rreth artistit përmes artit të tij. Bonario, Bernard. Marco Basaiti: A Study of the Venetian Painter and a Catalogue of His Works. 1974. University of Michigan, PhD dissertation. ProQuest Dissertations and Theses Global. 

Ka prova që Basaiti u trajnua me Bartolomeo Vivarini, pasi veprat e hershme të Basaitit mendohet se pasqyrojnë stilin dhe kompozimin e Bartolomeos. Pasi Bartolomeo vdiq në fund të viteve 1490, mendohet se Basaiti filloi të punonte me Alvise Vivarini, nipin e Bartolomeos. Kjo mbështetet nga fakti se kur Alvise vdiq në vitin 1505, Basaitit iu ngarkua të përfundonte veprën e altarit me titull Shën Ambrozi i Fronësuar me Shenjtorët, të cilën Alvise e kishte lënë të papërfunduar. Zakonisht vetëm asistentëve kryesorë që punonin në studio do t'u kërkohej të bënin këtë lloj pune, gjë që sugjeron se Basaiti ishte i lidhur ngushtë me Alvisen në këtë kohë. Për më tepër, puna e Basaitit duket se është ndikuar stilistikisht nga të dy Vivarinit, duke nënkuptuar më tej lidhjen midis Basaitit dhe këtyre dy mjeshtrave. 

Basaiti ishte nën ndikimin e një vargu artistësh të mëdhenj që jetuan gjatë kësaj epoke. Për shembull, ai filloi të përfshinte peizazhe më të gjera në sfondet e tij, duke u frymëzuar nga Giovanni Bellini.  "Marco Basaiti" . ArtFortune.com. March 3, 2017. Në fakt, disa nga veprat më të vjetra të Bellinit iu atribuan gabimisht Basaitit për një periudhë të gjatë kohore.  Një ndikim tjetër i mundshëm për sfondet më komplekse të Basaitit është puna e piktorëve holandezë. Në mënyrë specifike, është vënë re se pas qëndrimit të Albrecht Dürer në Venecia, stili i Basaitit u zhvendos disi drejt peizazheve më komplekse dhe dramatike me më pak theks në figurat në pikturë. Ky stil mund të shihet në Vajtimin mbi Krishtin e Vdekur dhe Shën Jeronimin në Shkretëtirë .  Kjo e fundit mendohet të jetë një kopje e një pikture nga Cima da Conegliano e cila paraqet një ndikim tjetër të rëndësishëm artistik në jetën e Marco Basaitit. Për pjesën më të madhe, Basaiti u përqendrua në tema fetare, duke u thelluar rrallë në tema mitologjike ose historike.   Pavarësisht kësaj, stili i tij duket mjaft bashkëkohor me kompozim kompleks dhe përmasa të sakta. Mauro Lucco. "Basaiti, Marco." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 4 Apr. 2017. http://www.oxfordartonline.com/subscriber/article/grove/art/T006679 .

 Veprat 
Aktualisht njihen afërsisht 30 vepra që i atribuohen Basaitit. 
Data e atribuarPikturëVendndodhjaLloji1495–1500Portreti i një të riu Galeria Kombëtare e LondrësVaj në panel1496–1505Virgjëresha dhe Fëmija Galeria Kombëtare e LondrësVaj në panel1500Portreti i një zotërie Muzeu RISD, Providence, Rhode IslandVaj në panel1500Shën Katerina e Aleksandrisë Muzeu Szépmüvészeti, BudapestVaj në panel1500–1501Virgjëresha dhe Fëmija me Shën Jakobin e Madh Muzeu i Artit i FiladelfiasVaj në panel1500–1505Portreti i Doge Agostino Barbarigo Muzeu Szépmüvészeti, BudapestVaj në panel1500–1510Madona dhe Fëmija me Shën Kiarën dhe Shën Françeskun Akademia CarraraVaj në panel1500–1510Portret i një burri me kapuç Museo Correr, VeneciaTempera në panel1501–1502Madonna dhe Fëmija me një Donator Vendndodhja e panjohurTempera në panel1503Altari i Shën Ambrozit Bazilika FrariVaj në panel1505Portreti i një të riu Koleksion privatVaj në panel1508Depozitimi Alte Pinakothek, Bayerische StaatsgemäldesammlungenVaj në panel1508Virgjëresha dhe Fëmija me Shenjtorët Muzeu Fitzwilliam, Universiteti i KembrixhitTempera në panel1510Thirrja e Bijve të Zebedeut Galleria dell Accademia, VeneciaVaj në panel1510Krishti i Vdekur Muzeu Szépmüvészeti, BudapestVaj në panel1510Madonna dhe Fëmija Muzeu i Artit të Xhorxhias, Athinë, XhorxhiaVaj në panel1510–1516Krishti duke u lutur në kopsht (Agoni në kopsht) Galleria dell'Accademia, VeneciaVaj në panel1515–1516Portreti i një zotërie me kapelë Akademia CarraraVaj në panel1517Shëlbuesi i Bekuar Akademia CarraraVaj në panel1518–1519Madonna dhe Fëmija me Shën Gjon Pagëzorin dhe Shën Liberalisin Muzeum Palacu Krola Jana III w Wilanowie, VarshavëVaj në panel1520Madonna duke adhuruar fëmijën Galeria Kombëtare e Artit, UashingtonVaj në panel1520Ringjallja e Krishtit Akademia e KarrarësVaj mbi kanavacë1521Portreti i një Zotëriu me të Zeza Akademia CarraraVaj në panel1527Vajtimi Muzeu Shtetëror i Hermitazhit, Shën PetersburgVaj mbi kanavacëNuk është dhënë datë në faqen e internetitKoka e Virgjëreshës Muzeu i Artit dhe Arkeologjisë Ashmolean, Universiteti i OksforditVaj në panelPa datëVajtimi i Krishtit të Vdekur Muzeu i Arteve të Bukura, BostonVaj në panelPa datëShën Pjetri i Fronësuar me Katër Shenjtorë San Pietro di CastelloVaj mbi kanavacëPa datëShën Sebastiani Santa Maria della Salute, VeneciaVaj mbi kanavacëPa datëSan Girolamo Museo Correr, VeneciaVaj në panelPa datëKrishti i Vdekur midis Dy EngjëjveGalleria dell'Accademia, VeneciaVaj në panelPa datëShën Jeronimi i penduarMusée des Beaux-Arts, Strasburg Vaj në panel
Tabela është renditur sipas datës dhe ato me një gamë datash janë renditur bazuar në datën e tyre më të hershme të vlerësuar. Ato pa data të përcaktuara janë renditur të fundit.

 Shih edhe 
 Humanizmi i Rilindjes
 Pedagogjia humaniste

 Referime 

Kategoria:Lindje 1470
Kategoria:Italianë me prejardhje shqiptare
Kategoria:Vdekje 1530