Gjiriti nën Perandorinë Osmane

1646–1898
    lidhje=Cretan_State|alt=|kufi|30x30px →
    qendër|280x280px|Location of CreteIshulli i Gjiritit brenda Perandorisë Osmane në vitin 1895KtyeqytetiKandijeHania 35°20′N 25°8′E﻿ / ﻿35.333°N 25.133°E﻿ / 35.333; 25.133Coordinates: 35°20′N 25°8′E﻿ / ﻿35.333°N 25.133°E﻿ / 35.333; 25.133  Histori • Themeluar1646 • Traktati i Kostandinopojes1898Sipërfaqja • 1876Pavet de Courteille, Abel (1876). État présent de l'empire ottoman (in French). J. Dumaine. pp. 107–108. 7,800 km2 (3,012 sq mi)Popullsi • 1870Reports by Her Majesty's secretaries of embassy and legation on the ... Great Britain. Foreign office. p. 176. 280,000  • 1876Pavet de Courteille, Abel (1876). État présent de l'empire ottoman (in French). J. Dumaine. pp. 107–108. 220,000 Dendësi28.2 /km2  (73.1 /sq mi)Sotlidhje=|alt=|kufi|23x23px Greqia
Ishulli e Kretës (osman. Girīt), shq. Gjiriti, u deklarua një ejalet osman më 1646, pasi osmanët arritën të pushtojnë pjesën perëndimore të ishullit, si pjesë e Luftës së Kretës, por Venedikasit mbajtën zotërimin e tyre në kryeqendrën Kandije deri më 1669, kur Francesco Morosini dorëzoi çelësat e qytetit. By Gábor Ágoston, Bruce Alan Masters Fortesat Souda, Granbousa, dhe Spinalonga do të mbeteshin nën sundimin venedikas deri në 1715, kur ata, gjithashtu, ishin kapur nga Osmanët.
parapamje|majtas|Xhamia e Veli Pashës në Rethymno

Kreta mori pjesë në Luftën e Pavarësisë greke, por kryengritja vendore u shtyp me ndihmën e Mehmed Aliut të Egjiptit. Ishulli mbeti nën kontrollin egjiptian deri në 1840, kur atij u rivendos autoriteti i plotë osman. Pas Kryengritjes kretase 1866-69 dhe sidomos pas Paktit të Halepas në 1878, ishulli mori autonomi të konsiderueshme, por osmanët shkelën autonominë statutore dhe aspiratat kretase për bashkimin eventual me Mbretërinë e Greqisë çuan në Revoltën kretase 1897-98 dhe Luftën greko-turke të 1897. Pavarësisht fitores osmane, Kreta u bë një shtet autonom në vitin 1898 për shkak të ndërhyrjes, në favor të Greqisë nga fuqitë Evropiane dhe u bashkua me Greqinë pas Luftërave Ballkanike.

 Shënime 

Kategoria:Perandoria Osmane