Dinozauri

Dinozaurët ishin zvarranikë, të degës Dinosauria. Dinosaurët ishin "Gjigandët e Tokës" të cilët dominuan ekosistemet tokësore në një periudhë prej rreth 160 milion vjetësh, (nga fundi i periudhës Triassic, rreth 230 milion vjet më parë) deri në fund të periudhës së shkumësit(65 milion vjet më parë), dinozaurët u zhdukën.Rreth 10.000 specie të shpendëve janë klasifikuar si dinozaurë.  Në gjysmën e parë të shekullit XX pjesa më e madhe e komunitetit shkencor dinte shumë pak mbi dinozaurët.  Shumica e kërkimeve  filluan nga vitet 1970.

 Përshkrimi 
 Etimologjia 
Termi anglisht Dinosaur u zyrtarizua në vitin 1842 nga Richard Owen paleontolog anglez.  Termi rrjedh nga fjalët greke δεινός (deinos e "tmerrshme", "i fuqishëm", ose "i mahnitshëm") dhe σαύρα (saura  "hardhucë" ose "zvarranik").  Megjithëse emri shpesh interpretohet si një referencë për karakteristika të frikshme.  Në diskutimet angleze "Dinosaur" ndonjëherë përdoret për të përshkruar një gjë të pasuksesshme ose të vjetruar.

 Përkufizimi modern 
parapamje|Skeleti i Triceratop në American Museum of Natural History në New York

Sipas termeve (emërtimeve) Filogjenetike, dinozaurët zakonisht janë definuar si grup i përbërë nga Triceratops, Neornites (shpendëve moderne), si dhe më të fundit si të përbashkët ancestor, dhe të gjithë pasardhësit.  Gjithashtu ka qenë e rekomanduar që dinozaurët të definohen në lidhje me kohën e fundit të përbashkët ancestor e Megalosaurus dhe Iguanodon, sepse këto janë dy nga tre gjinitë e cituara nga Richard Owen. 

Si rezultat përkufizimit në grupin e dinozaurëve, përfshihen edhe theropodët, sauropodomorfët, ankylosaurianët, stegosaurianët, ceratopsianët dhe ornitopodët.  Këto kuptime kanë për qëllim parandalimin e konfuzioneve rreth asaj që do të thotë "dinozaur" .

 Përshkrimi i përgjithshëm 
Ata ishin shume te medhenje.

 Tipare dalluese 
Shumica e njerëzve mendojnë se dinozaurët janë zvarranikë të mëdhenj, të egër e të zhdukur. Dinozaurët janë të të gjitha formave dhe madhësive. Ato ishin kafshët më të mëdha tokësore të të gjitha kohërave, por një numër i madh dinozaurësh arrinin përmasat sa të një gjeli deti.

 Histori natyrale 
Historia ku dinozauret tireks hanin njerez nuk ishte e vertete por ishte trillim i filmave.Qe do te thote se njerezit  u shfaqen ne toke disa milione bvjet pas zhdukjes se dinozaurve.

Thojne qe ende dinosaurt jetojne. Dhe eshte e vertet. Dinosauret jetojne dhe gjithmone kane per te jetuar.

Klasifikimi

Dinozaurët ndahen në këto klasa 
 Dinosauria

 Saurischia (theropede dhe sauropode)
 Herrerasaurians (grabitqaret e pare qe ecin mbi 2 kembe)
 Theropods ( gjallesa qe ecin mbi dy kembe; shumica ishin mishngrenes)
 Coelophysoids (Coelophysis dhe dinosaure te afert me keta)
 Ceratosaurians (Ceratosaurus dhe abelisaurids - grabitqare te rendesishem ne epoken e Krutacit)
 Spinosauroids ( kishin trup te gjate, krahe te shkurter dhe i ngjanin krokodileve te sotem)
 Carnosaurians ( Allosauris dhe te aferm te tyre)
 Coelurosaurians
 Tyrannosauroids (dinosauret me te medhenj te te gjitha koherave; kidhin duar dhe kthetra te vogla)
 Ornithomimosaurians (dinosaure pa dhembe; shumica e tyre ishin barngrenes)
 Therizinosauroids (dinosaure qe ecin me dy kembe; ishin te gjithe barngrenes, kishin koka te vogla dhe kthetra te medha)
 Oviraptorosaurians (dinosaure pa dhembe; cfare hanin dhe si jetonin nuk dihet ende)
 Dromaeosaurids (njihen edhe si "raptor"; i ngjanin zogjve)
 Troodontids ( te ngjashem me Dromaeosaurids, por ishin gjithckangrenes)
 Avialans (dinosaure fluturues; ketu perfshihen eshe zogjte e sotem, dinosauret e vetem akoma jo te zhdukur)
 Sauropodomorphes (dinosaure qe ecin me 4 kembe; kane koka te vogla, qafa te gjeta dhe disa prej tyre i ngjanin elefanteve)
 "Prosauropods" (te aferm te Sauropodomorphes; ishin barngrenes dhe gjitckangrenes)
 Sauropods (dinosaure shume te medhenj; ishin rreth 15 metra te gjate)
 Diplodocoids (kishin koke dhe thonj te gjate)
 Macronarians (kafka te ngushta; dhembe ne forme konike)
 Brachiosaurids (qafe te gjate; kthetra te vogla)
 Titanosaurians
 Ornithischians 
 Heterodontosaurids
 Thyreophorans
 Ankylosaurians
 Stegosaurians
 Ornithopods
 Hadrosaurids
 Pachycephalosaurians
 Ceratopsians

 Shënimet 

 Referimet 

Kategoria:Kafshë parahistorik