Abdyl Hamiti I

Abdyl Hamiti I apo thjesht Abdylhamidi ose Abd ul-Hamid (Turqishtja osmane: عبد الحميد الاول, 20 mars 1725 - 7 prill 1789) ishte Sulltani i 27-të i Perandorisë Osmane, që mbretëroi mbi Perandorinë Osmane nga viti 1774 deri më 1789.

Jeta e hershme
Ai lindi më 20 mars 1725 në Kostandinopojë, djali më i vogël i Sulltan Ahmetit III (mbretëroi 1703–1730) dhe bashkëshortes së tij Shermi Kadën. Ahmeti III abdikoi në favor të nipit të tij Mahmud I, i cili u pasua nga vëllai i tij Osmani III dhe Osmani nga djali i madh i Ahmetit, Mustafa III. Si trashëgimtar i mundshëm i fronit, Abdul Hamid u burgos në rehati nga kushërinjtë e tij dhe vëllai i madh, siç ishte zakon. Kjo zgjati deri në vitin 1767. Gjatë kësaj periudhe ai mori arsimin e hershëm nga nëna e tij Rabia Shermi, e cila i mësoi historinë dhe kaligrafinë.

 Mbretërimi 
 Aderimi 
Në ditën e vdekjes së Mustafait, më 21 janar 1774, Abdul Hamid u ngjit në fron me një ceremoni të mbajtur në pallat. Të nesërmen u mbajt kortezhi i varrimit të Mustafa III. Sulltani i ri i dërgoi një letër Vezirit të Madh dhe Serdar-ı Ekrem Muhsinzade Mehmed Pashës në front dhe e njoftoi atë të vazhdonte detyrën. Më 27 janar 1774, shpata u armatos në Ejup Sulltan. Në atë kohë, luftërat e frontit osmano-rus vazhdonin, ushtria ishte menjëherë dhe kishte mungesë ushqimi në Stamboll.

 Sundimi 
Burgimi i gjatë i Abdul Hamidit e kishte lënë atë indiferent ndaj çështjeve shtetërore dhe të lakueshëm ndaj planeve të këshilltarëve të tij. Ai ishte fetar dhe paqësor për nga natyra. Në pranimin e tij, vështirësitë financiare të thesarit ishin të tilla që donacioni i zakonshëm nuk mund t'i jepej trupave të jeniçerëve.

Abdul Hamid tani kërkoi të reformonte forcat e armatosura të Perandorisë. Ai numëroi trupin jeniçer dhe u përpoq ta rinovonte atë, si dhe marinën. Ai krijoi një trup të ri artilerie. Atij iu besua gjithashtu krijimi i Shkollës Inxhinierike Detare Perandorake.

Abdul Hamid u përpoq të forconte sundimin osman mbi Sirinë, Egjiptin dhe Irakun. Megjithatë, sukseset e vogla kundër rebelimeve në Siri dhe Morea nuk mund të kompensonin humbjen e Gadishullit të Krimesë, i cili ishte bërë nominalisht i pavarur në vitin 1774, por në praktikë tani kontrollohej nga Rusia.

Rusia e shfrytëzoi vazhdimisht pozicionin e saj si mbrojtëse e të krishterëve lindorë për të ndërhyrë në Perandorinë Osmane, dhe në mënyrë eksplicite. Më në fund osmanët i shpallën luftë Rusisë në vitin 1787. Austria shpejt iu bashkua Rusisë. Turqia e mbajti veten në konflikt, në fillim, por më 6 dhjetor 1788, Oçakov ra në duart e Rusisë (të gjithë banorët e saj u masakruan). Thuhet se kjo disfatë e trishtë ia theu shpirtin Abdul Hamidit, pasi ai vdiq katër muaj më vonë.

Me gjithë dështimet e tij, Abdul Hamidi konsiderohej si sulltani më i hirshëm osman. Ai personalisht drejtoi brigadën e zjarrfikësve gjatë zjarrit të Kostandinopojës të vitit 1782. Ai u admirua nga populli për përkushtimin e tij fetar, madje u quajt Veli ("i shenjt"). Ai përshkroi gjithashtu një politikë reformash, mbikëqyri nga afër qeverinë dhe punoi me shtetarët.

Abdul Hamid I iu drejtua punëve të brendshme pasi lufta me Rusinë përfundoi në këtë mënyrë. Ai u përpoq të shtypte revoltat e brendshme përmes algjerianit Gazi Hasan Pashës dhe të rregullonte punët e reformës përmes Silâhdar Sejid Mehmed Pashës (Karavezir) dhe Halil Hamid Pashës.

Sidomos në Siri, rebelimi i Zahir el-Omar, i cili bashkëpunoi me admiralët e marinës ruse në Mesdhe, duke përfituar nga konfuzioni i shkaktuar nga ekspedita ruse e fushatës ruse të vitit 1768, dhe shtypi rebelimin në Egjipt në 1775, si si dhe Kolemenët që ishin në kryengritje në Egjipt. u soll në rrugë. Nga ana tjetër, konfuzioni në Peloponez mori fund dhe u arrit qetësia. Kaptanıderyâ Gazi Hasan Pasha dhe Cezzâr Ahmed Pasha luajtën një rol të rëndësishëm në shtypjen e të gjitha këtyre ngjarjeve. 

 Familja 
Djemtë
 Mustafa IV (mbretëroi 1807–08) – me Sineperver;
 Mahmud II (mbretëroi 1808–39) – me Nakshidil;
 Shehzade Abdullah (10 janar 1776 – 1850);
 Shehzade Muhamed (22 gusht 1776 – 3 shkurt 1781) – me Hymashah;
 Shehzade Ahmed (12 dhjetor 1776 – 18 dhjetor 1778) – me Sineperver;
 Shehzade Abdurrahman (31 korrik 1777 – 2 gusht 1777);
 Shehzade Sulejman (13 mars 1779 – 19 janar 1786) - me Mutebere;
 Shehzade Abdulaziz (19 gusht 1779 – 19 gusht 1779) – me Ruhshah;
 Shehzade Mehmed Nusret (20 shtator 1782 – 23 tetor 1785) – me Shebsafa;
 Shehzade Seyfullah Murad (22 tetor 1783 – 21 janar 1786) - with Nakşidil;

Vajzat
 Hatixhe Sultan (12 janar 1776 – 8 nëntor 1776);
 Ajshe Sultan (30 korrik 1777 – 9 shtator 1777);
 Esma Sultan (16 korrik 1778 – 4 qershor 1848) – me Sineperver, u martuam me Damat Küçük Hüseyin Pasha më 29 maj 1792, foster-sister of Sultan Selimi III;
 Rabia Sultan (19 prill 1780 – 28 qershor 1780);
 Ajnishah Sultan (10 korrik 1780 – 28 korrik 1780);
 Melikshah Sultan (29 dhjetor 1780 - 1781) 
 Rabia Sultan (10 gusht 1781 – 3 tetor 1782)
 Fatma Sultan (19 janar 1782 – 11 janar 1786) - me Sineperver;
 Alemshah Sultan (10 nëntor 1784 – 10 mars 1786) - me Shebsafa;
 Saliha Sultan (28 nëntor 1786 – 10 prill 1788) - me Nakshidil;
 Emine Sultan (4 shkurt 1788 – 9 mars 1791) – me Shebsafa;
 Hibetullah Sultan (16 mars 1789 – 18 shtator 1841) – me Shebsafa, u martua me Damat Alaeddin Pasha më 3 shkurt 1804;

Vajzat e birësuara
Abdul Hamid ka pasur dy vajza të birësuara kur ishte princ:
 Ahtermelek Hanëm (1758 – 3-31 dhjetor 1785), u martua me Mehmed Said Bej, djali i Izet Pashës;
 Dürrüşehvar Hanım (1760 – maj 1826), u martua me Ahmed Nazif Bej, djali i Haxhi Selim Agës;

 Vdekja 
Abdul Hamidi I vdiq më 7 prill 1789 në moshën 64 vjet në Kostandinopojë.

 Referime 

Kategoria:Lindje 1725
Kategoria:Vdekje 1789
Kategoria:Sulltanë të Perandorisë Osmane