Ndoc Mark Gega

Ndoc Mark Gega ose Noc Mark Deda (1830 - 1907) ishte një patriot shqiptar i njohur si legjendë dhe hero pas vdekjes duke u mbrojtur nga forcat pushtuese turke dhe serbe. Ai lindi në Berishë në rajonin e Pukës për një familje patriotike që gjithmonë luftonte okupatorë. Në vitin 1908, kur turqit e rinj vendosën pushtet në Shqipëri, ata bënë kërkime shtëpie në shtëpi në shtëpitë shqiptare për të mbledhur armë. Gega nuk pranoi ta dorëzonte armën së bashku me vëllezërit e tij Gjergj dhe Mehil. Ndoqi e kishte kaluar 2 muaj në mal me Malesorin (malësorët) që mbronin territoret e tyre kundër turqve.

 Rezistenca 
Shtëpia e Gegas ishte e rrethuar pasi ai refuzoi t'u bindej forcave turke rreth orës 10 të natës. Filluan luftimet e ashpra dhe babai i Gegasit, Mark Deda, u vra. Vëllai i tij Mehli u plagos dhe krahu i Gjergit u godit nga një plumb, duke e bërë të gjymtuar. Luftimet vazhduan deri në orën 5 të mëngjesit dhe Ndoc Mark Gega arriti të xhironte komandantin e forcave turke. Gega ishte pak pas plagosur. Shqiptarët e tjerë, duke u alarmuar nga luftimet, u bashkuan me luftimet dhe luftimet vazhduan në rajonin "Lisi i Lekes".

 Vdekja 
Koc Marku, Mehmet Doçi e ndihmoi Gegën të ikte nga shtëpia e tij dhe të kalonte lumin Drin në Toplane. Ata të gjithë u plagosën dhe arritën të hyjnë brenda një shpelle që sot quhet "Shpella e Ndoc Mark Gegës". Ata arritën të mbijetonin dimrat e ftohtë dhe babai i Gega u varros nga patriotët fqinj sipas ceremonive të asaj kohe. Vëllezërit mbijetuan për 3 muaj në shpellë. Edhe një herë, turqit u sulmuan nga Qyqesh dhe shkuan në Berishë por u mundën nga Ndoc Mark Gega. Ai u shoqërua nga Gjelosh Kecani, vëllezërit Koliku dhe vëllezërit Mehil Tom Karoli dhe Koc Marku. Koch Marku dhe Gega luftuan kundër Esat Pashës së Berishës, i cili më parë i kishte vënë zjarrin fshatrave Qelzen dhe Midhen dhe po planifikonte t'i hedhte mbeturinat Berishës. Luftimet u mbushën me rebelë dhe topa.

Njëkohësisht, forcat pushtuese serbe sulmuan rajonin e Dukagjinit. Në Malësi, Gega dhe vëllezërit e tij iu bashkuan maleve për të luftuar pushtuesit. Pas disa luftimeve në rajonin Shala dhe Shoshi në Dushmani, Ndoc Mark Gega dhe vëllezërit e tij u rrethuan nga forcat serbe. Vëllezërit e tij u vranë dhe gjithashtu 13 të tjerë që ishin anëtarë të grupit. Ndoci mbijetoi, plagosi dhe arriti të vriste komandantin serb. Ai u kthye në shtëpi ku vdiq nga plagët e tij.

Pas vdekjes së tij, vëllai i tij Gjergj shkoi në Shoshi dhe vrau djalin e personit që kishte spiunuar për serbët dhe zbuloi vendndodhjen e grupit Ndoc Mark Gegas.https://books.google.se/books?id=ybNOAAAAMAAJ&q=Ndoc+Mark+deda&dq=Ndoc+Mark+deda&hl=sv&sa=X&redir_esc=y

 Referim