Gjuha Gutiane

Gjuha gutiane (/ ɡuːtiən /; gjithashtu Qutian) u fol nga populli Gutian, i cili shkurtimisht vendosi mbi Sumerin si dinastinë Gutian në shekullin e 22-të pes. Gutianët jetonin në territorin midis Zagros dhe Tigris në Kurdistanin e sotëm iranin dhe irakun. Asgjë nuk dihet për gjuhën, përveç ekzistencës së saj dhe një listë të emrave të sundimtarëve gutianë në listën e mbretit sumerian.

 Deshmitë 
Gutiani përfshihet në një listë të gjuhëve të folura në rajon që gjenden në tabletën Sag B, një tekst edukativ nga periudha e Mesdheut Babilonas ndoshta me origjinë nga qyteti i Emarit.Heimpel, Wolfgang (2003). Letters to the King of Mari. Eisenbrauns. p. 13. ISBN 978-1-57506-080-4. Ky tekst gjithashtu liston Akadiksin, Amoritin, Suteanin, "Subarean" (Hurrian) dhe Elamitin. Ka gjithashtu një përmendje të "një përkthyesi për gjuhën Gutean" në një tabletë nga Adabi.Wilcke, Claus (2007). Early Ancient Near Eastern Law: A History of Its Beginnings : the Early Dynastic and Sargonic Periods. Eisenbrauns. p. 50.ISBN 978-1-57506-132-0.

Emrat e mbretit Gutian nga lista Sumeriane janë Inkišuš, Zarlagab, Šulme (ose Yarlagaš), Silulumeš (ose Silulu), Inimabakeš (ose Duga), Igešauš (ose Ilu-An), Yarlagab, Ibate, Yarla (ose Yarlangab), Kurum , Apilkin, Là-erabum, Irarum, Ibranum, Hablum, Puzur-Suen, Yarlaganda dhe Tirigan. Thorkild Jacobsen sugjeroi që përfundimi i përsëritur - (e) š mund të kishte një funksion gramatikor në gjuhën gutiane, ndoshta si një shënues rastesh.Jacobsen, Thorkild (1973) [1939]. The Sumerian King List  (PDF). University of Chicago Press. p. 207, n. 40. ISBN 0-226-62273-8.

 Teoria Toçarian 
Në një artikull të botuar pas vdekjes, W.B. Henning sugjeroi që përfundimet e ndryshme të emrave të mbretit u ngjanin fundeve të rasteve në gjuhët Toçare, një degë e Indo-Europës e njohur nga tekstet e gjetura në pellgun Tarim (në veriperëndim të Kinës moderne) që daton nga shekulli i 6-të deri në shekullin e 8-të.Henning, W.B. (1978). "The first Indo-Europeans in history". In Ulmen, G.L. Society and History, Essays in Honour of Karl August Wittfogel. The Hague: Mouton. pp. 215–230. ISBN 978-90-279-7776-2. Henning gjithashtu e krahasoi emrin Guti me Kuçin, emrin amë të qytetit Tocharian të Kuçës dhe me emrin e Yuezhit, nomadet pastoralë të përshkruara në shënimet kineze që jetonin në lindje të Tarimit në shekullin e 2 pes, edhe pse emri i fundit është rindërtuar zakonisht me një * ŋʷ-fillestare në kinezishten e vjetër.Baxter, William H. (1992). A Handbook of Old Chinese Phonology. Berlin: Mouton de Gruyter. p. 806. ISBN 978-3-11-012324-1. Ai gjithashtu e krahasoi Tukriš, emrin e fqinjëve të Guti, me emrin e tij që gjendet në dorëshkrimet e vjetra turke që nga shekulli i 9-të i shekullit të nëntë dhe mendohet t'i referohet Tocharianëve. Gamkrelidze dhe Ivanov eksploruan sugjerimin e Henning si mbështetje të mundshme për propozimin e tyre të një Urheimat Indo-Europian në Lindjen e Afërt.Gamkrelidze, T.V.; Ivanov, V.V. (1989). "Первые индоевропейцы на арене истории: прототохары в Передней Азии" [The first Indo-Europeans in history: the proto-Tocharians in the Near East]. Journal of Ancient History (1): 14–39.Gamkrelidze, T.V.; Ivanov, V.V. (2013)."Индоевропейская прародина и расселение индоевропейцев: полвека исследований и обсуждений" [Indo-European homeland and migrations: half a century of studies and discussions].Journal of Language Relationship. 9: 109–136. Megjithatë, shumica e studiuesve kundërshtojnë përpjekjen për të krahasuar gjuhët e ndara me më shumë se dy mijë vjet.Mallory, J.P.; Mair, Victor H. (2000). The Tarim Mummies. London: Thames & Hudson. pp. 281–282. ISBN 978-0-500-05101-6.

 Burimet 

Kategoria:Gjuhët e izoluara të Azisë