R (gjuhë programimi)

R është një gjuhë programimi për llogaritje statistikore dhe vizualizim të të dhënave. Ajo është përdorur gjerësisht në fushat e nxjerrjes së të dhënave, bioinformatikës dhe analizës së të dhënave.

Gjuha R bazë shtohet nga një numër i madh paketash shtesë, që përmbajnë kode të ripërdorshme, dokumentacion dhe të dhëna mostrash.

Softueri R është softuer me burim të hapur dhe pa pagesë. Është licencuar nga Projekti GNU dhe disponohet nën Licencën e Përgjithshme Publike GNU. Është shkruar kryesisht në C, Fortran dhe vetë R. Ekzekutuesit e parakompiluar ofrohen për sisteme të ndryshme operative.

Si gjuhë e interpretuar, R ka një ndërfaqe amtare të linjës së komandës. Për më tepër, janë të disponueshme ndërfaqe të shumta përdoruesish grafike të palëve të treta, të tilla si RStudio – një mjedis zhvillimi i integruar – dhe Jupyter – një ndërfaqe notebook.

 Historia 
R u zhvillua nga Ross Ihaka dhe Robert Gentleman në Universitetin e Auckland, Zelandë e Re, në fillim të viteve 1990. Gjuha bazohet në gjuhën S, e zhvilluar nga Bell Laboratories. Versioni i parë publik doli në vitin 1995, dhe CRAN (Comprehensive R Archive Network) u krijua për shpërndarjen e paketave shtesë.Ihaka, R., & Gentleman, R. (1996). "R: A language for data analysis and graphics". Journal of Computational and Graphical Statistics. 5 (3): 299–314. https://www.jstor.org/stable/1390807

 Karakteristikat kryesore 
R ofron:

 Analiza statistikore dhe përpunim të dhënash
 Vizualizime grafike me paketat ggplot2 dhe lattice
 Zgjerueshmëri përmes paketave të komunitetit
 Komunitet global aktiv

 Ekosistemi dhe komuniteti 
Ekosistemi i R përfshin mbi 20,000 paketa të shpërndara përmes CRAN, Bioconductor dhe GitHub. Komuniteti kontribuon në zhvillimin e paketave të reja, optimizimin e funksioneve dhe dokumentacionin.Wickham, H. (2016). ggplot2: Elegant Graphics for Data Analysis. Springer.

 Shembull bazik i kodit 
x <- c(1, 2, 3, 4, 5)
mean(x)     # ky eshte kodi i thjeshte per te gjetur mesataren

library(ggplot2)
ggplot(data = data.frame(x), aes(x = x)) +
  geom_histogram(binwidth = 1)

 Përdorimet 
R përdoret në:

 Analiza statistikore dhe modelim matematikor
 Biostatistikë dhe bioinformaticë
 Shkenca sociale dhe ekonometrikë
 Big Data dhe mësim makinerik
 Modelim financiar dhe menaxhim risku

 Lidhje të jashtme 

CRAN
RStudio
Bioconductor

 Referime