Çmimi Man Booker International

Çmimi Man Booker International  () është çmim letrar ndërkombëtar që ndahet në Mbretërinë e Bashkuar. Ky çmim u krijua më 2004 për të komplementuar Çmimin Man Booker, dhe sponzorizohet nga Man Group. Nga viti 2005 deri në vitin 2015 çmimi iu nda çdo dy vjet një autori të gjallë të çfarëdo kombësie, për tërësinë e veprës së tij të publikuar në anglisht ose të përkthyer në anglisht. Ai shpërblente kreativitetin e vazhdueshëm, zhvillimin dhe kontributin e përgjithshëm për letërsinë në nivel global. Anëtarët e jurisë për çdo vit krijonin listën e tyre të autorëve, në vend që të pranonin kandidime.

Që nga viti 2016 e tutje, çmimi i ndahet çdo vit një libri të vetëm të përkthyer në anglisht, duke shpërblyer fituesin me një shumë prej £50,000 e cila ndahet në mënyrë të barabartë midis autorit dhe përkthyesit.

 Çmimet 

 Para vitit 2016 
Për dallim prej Çmimit Man Booker i cili ishte i hapur vetëm për shkrimtarë nga Komonuelthi, Irlanda dhe Zimbabve, Çmimi Man Booker International ishte i hapur për autorë nga gjitha vendet. Fituesit i ndahej shuma prej £60,000 dhe çdo autor mund ta fitonte vetëm një herë të vetme. Çmimi Man Booker International gjithashtu lejonte ndarjen e një çmimi të veçantë për përkthyes. Autori fitues mund të zgjidhte një përkthyes të veprës së tij në anglisht, të cilit i ndahej shuma prej £15,000.

 Pas vitit 2016 
Më 7 korrik 2015, Booker Prize Foundation njoftoi se nga 2016 e tutje, Çmimi Man Booker International do të ishte një çmim për letërsi të përkthyer. Synimi i tij është të nxisë botimin dhe leximin e veprave cilësore në përkthim, dhe të nxjerrë në pah punën e përkthyesve. Çmimi tani ndahet çdo vit për një libër të përkthyer në anglisht, me një shumë prej £50,000 titullin fitues, e cila ndahet në mënyrë të barabartë midis autorit dhe përkthyesit. Secili autor dhe përkthyes që hyn në listën e ngushtë merr £1,000. Fondi i përvitshëm për çmimin arrin në £62,000 për vit, në krahasim me të mëparshmin i cili ishte £37,500 për vit. Juria zgjedh një listë prej 12 ose 13 librash në mars, pastaj ta zgjedh një listë të ngushtë në prill. Fituesi shpallet në maj.

 Historia 
Fituesi i parë i çmimit ishte shkrimtari shqiptar Ismail Kadare. Ai u pasua nga shkrimtari nigerian Chinua Achebe në vitin 2007, dhe dy vjet më vonë, shkrimtarja kanadeze, Alice Munro. Në vitin 2011 çmimi iu dha amerikanit Philip Roth. Gazetari Hephzibah Anderson lavdëroi çmimin dhe vuri në dukje se çmimi Man Booker International ishte "duke u bërë shpejt çmimi më i rëndësishëm, duke u shfaqur si një alternativë gjithnjë e më kompetente ndaj Nobelit".

Në vitin 2015 u bë e ditur se Çmimi Independent Foreign Ficition do të shpërbëhej.  Vendin e tij do të zinte Çmimi Man Booker International, dhe ky i fundit do të bëhej çfarë kishte qenë Çmimi Independent Foreign Fiction: një çmim i përvitshëm letrar për përkthime në gjuhën angleze, ku shuma do të ndahej mes autorit dhe përkthyesit.

 Fituesit e çmimit 
VitiEmriVepraPërkthyesiVendiGjuhaTradita letrare  2005  Ismail Kadare  n/a n/a lidhje=|alt=|kufi|21x21px Shqipëria Shqip Letërsia shqiptare  2007  Chinua Achebe  n/a n/a lidhje=|alt=|kufi|23x23px Nigeria Anglisht Letërsia nigeriane  2009  Alice Munro  n/a n/a lidhje=|alt=|kufi|23x23px Kanada Anglisht Letërsia kanadeze  2011  Philip Roth  n/a n/a lidhje=|alt=|kufi|23x23px SHBA Anglisht  Letërsia amerikane  2013  Lydia Davis  n/a n/a lidhje=|alt=|kufi|23x23px SHBA Anglisht Letërsia amerikane 2015  László Krasznahorkai  n/aGeorge Szirtes and Ottilie Mulzet lidhje=|alt=|kufi|23x23px Hungaria  Hungarisht Letërsia hungareze  2016 Han Kang The Vegetarian Deborah Smith lidhje=|alt=|kufi|23x23px Koreja Jugore Koreançe Letërsia koreane, Letërsia jugkorane 2017 David Grossman A Horse Walks Into a Bar Jessica Cohen lidhje=|alt=|kufi|21x21px Izraeli Hebraisht Letërsia izraelite

 Nominimet 

 2005 
 Fituesi
 Ismail Kadare

Shkrimtari shqiptar Ismail Kadare u shpall fitues i çmimit inaugurues Man Booker International në vitin 2005. Kyetari i jurisë, profesori Xhon Keri tha se Kadare "është një shkrimtar universal, me një traditë narracioni që e ka origjinën që nga Homeri." Kadare tha se ai ndihej "thellësisht i nderuar" për marrjen e çmimit. Kadare kishte mundësinë për të zgjedhur një përkthyes për të marrë një shumë prej £15,000. Shkrimtari pranoi çmimin e tij në Edinburg, më 27 qershor.

 Juria
 Xhon Keri (kryetari i jurisë)
 Alberto Manguel
 Azar Nafisi

 Kandidatët

 Margaret Atwood (Kanadë)
 Saul Bellow (SHBA)
 Gabriel García Márquez (Kolombi)
 Günter Grass (Gjermani)
 Ismail Kadare (Shqipëri)
 Milan Kundera (Çeki)

 Stanisław Lem (Poloni)
 Doris Lessing (Britani)
 Ian McEwan (Britani)
 Naguib Mahfouz (Egjipt)
 Tomas Eloy Martinez (Argjentinë)
 Kenzaburō Ōe (Japoni)

 Cynthia Ozick (SHBA)
 Philip Roth (SHBA)
 Muriel Spark (Britani)
 Antonio Tabucchi (Itali)
 John Updike (SHBA)
 A.B. Yehoshua (Izrael)

Kandidatët për çmimin inaugurues Man Booker International u shpallën më 2 qershor 2005, në Universitetin Xhorxhtoun në Washington, D.C.

 2007 
 Fituesi
 Chinua Achebe

Shkrimtari nigerian Chinua Achebe u nderua me Çmimin Man Booker International për krijimtarinë e tij letrare, në vitin 2007. Anëtarja e jurisë Nadine Gordimer tha se Achebe është "babai i letërsisë moderne afrikane" dhe se ai është "pjesë integrale" e letërsisë botërore. Achebe pranoi çmimin e tij më 28 qershor në Oksford.

 Juria
 Elen Showalter
 Nadine Gordimer
 Colm Tóibin

 Kandidatët

 Chinua Achebe (Nigeri)
 Margaret Atwood (Kanadë)
 John Banville (Irland[)
 Peter Carey (Australi)
 Don DeLillo (SHBA)

 Carlos Fuentes (Meksikë)
 Doris Lessing (Britani)
 Ian McEwan (Britani)
 Harry Mulisch (Hollandë)
 Alice Munro (Kanadë)

 Michael Ondaatje (Shri Lankë/Canadë)
 Amos Oz (Izrael)
 Philip Roth (SHBA)
 Salman Rushdie (Indi/Britani)
 Michel Tournier (Francë)

Kandidatët për çmimin e dytë Man Booker International u shpallën më 12 prill të vitit 2007 në Kolegjin Massey në Toronto.

 2009 
 Fituesi
 Alice Munro

Tregimtarja Alice Munro u shpall fituese e çmimit në vitin 2009 për krijimtarinë e saj jetësore në letërsi. Anëtarja e jurisë Jane Smiley, tha përzgjedhje e një fituesi kishte qenë "një sfidë". Në lidhje me veprën e Munro, Smiley tha: "vepra e saj është praktikisht e përsosur. Çdo shkrimtar mbetet i habitur kur e lexon atë, sepse vepra e saj është shumë delikate dhe precize. Përsiatja e saj për secilën temë është kaq e fokusuar." Munro, e cili tha se ishte "tërësisht e habitur dhe e gëzuar" nga fitorja, pranoi çmimin në Kolegjin e Trinisë në Dublin, më 25 qershor.

 Juria
 Jane Smiley (Kryetare)
 Amit Chaudhuri
 Andrey Kurkov

 Kandidatët

 Peter Carey (Australi)
 Evan S. Connell (SHBA)
 Mahasweta Devi (Indi)
 E. L. Doctorow (SHBA)
 James Kelman (Britani)"James Kelman is UK's hope for Man Booker international prize" The Guardian. Accessed 22 October 2016

 Mario Vargas Llosa (Peru)
 Arnošt Lustig (Çeki)
 Alice Munro (Kanadë)
 V. S. Naipaul (Trinidad/Britani)
 Joyce Carol Oates (SHBA)

 Antonio Tabucchi (Itali)
 Ngũgĩ wa Thiong'o (Kenia)"Ngugi Wa Thiong’o"  Booker Prize Foundation. Accessed 22 October 2016
 Dubravka Ugrešić (Kroaco)
 Lyudmila Ulitskaya (Rusia)

 2011 
 Fituesi
 Philip Roth

Shkrimtari amerikan Roth u shpall fitues më 18 maj 2011 në Festivalin e Shkrimtarëve të Sidneit. Në lidhje me fitoren e tij, Roth tha se "Ky është një nder i madh dhe unë jam i lumtur ta pranoj." Shkrimtari tha se ai shpresonte se çmimi do ta sjellë atë në vëmendjen e lexuesit në mbarë botën, të cilët aktualisht nuk e njihnin krijimtarinë e tij. Roth pranoi çmimin e tij në Londër më 28 qershor; megjithatë, ai nuk ishte në gjendje të marrë pjesë personalisht për shkak të shëndetit të keq, kështu që ai dërgoi një video të shkurtër.

 Juria
 Rick Gekoski (Kryetari i  jurisë)
 Carmen Callil (u tërhoq në shenjë proteste për zgjedhjen e fituesit)
 Justin Cartwright
Pas shpalljes së Rothit si fitues, Carmen Callil u tërhoq nga juria, duke u shprehur: "unë nuk e vlerësoj atë fare si shkrimtar ... kush do ta lexojë atë pas 20 vjetësh?" Callil më vonë shkroi një editorial në The Guardian për të shpjeguar pozicionin e saj dhe arsyen pse vendosi ta lërë jurinë.

 Kandidatët

 Wang Anyi (Kinë)
 Juan Goytisolo (Spanjë)
 James Kelman (Britani)
 John le Carré (Britani)
 Amin Maalouf (Liban)

 David Malouf (Australi)
 Dacia Maraini (Itali)
 Rohinton Mistry (Indi/Kanadë)
 Philip Pullman (Britani)
 Marilynne Robinson (SHBA)

 Philip Roth (SHBA)
 Su Tong (Kinë)
 Anne Tyler (SHBA)

 2013 
 Fituesja
 Lydia Davis
 Juria
 Christopher Ricks (Kryetari)
 Elif Batuman
 Aminatta Forna
 Yiyun Li
 Tim Parqet
 Kandidatët

 U R Ananthamurthy (Indi) 
 Aharon Appelfeld (Izrael)
 Lydia Davis (SHBA)
 Intizar Hussain (Pakistan)
 Yan Lianke (Kinë)

 Marie NDiaye (Francë)
 Josip Novakovich (Kanadë) 
 Marilynne Robinson (SHBA)
 Vladimir Sorokin (Rusi) 
 Peter Stamm (Zvicër)

 2015 
 Fituesi
 László Krasznahorkai
László Krasznahorkai, shkrimtar nga Hungaria, u shpall fituesi i çmimit Man Booker International për vitin 2015. Çmimi iu nda për të njohur "arritjet e tij në letërsi në skenën botërore". Shkrimtarija britanike dhe njëkohësisht kryetarja e jurisë, Marina Warner, e krahasoi të shkruarit e Krasznahorkai me shkrimtarë si Kafka dhe Beketi. Përkthyesit, Xhorxh Szirtes dhe Ottilie Mulzet, e morën shumën prej £15,000 që u ndahej përkthyesve.
 Juria
 Marina Warner (Kryetarja e jurisë)
 Nadeem Aslam
 Elleke Boehmer
 Edwin Frank
 Wen-chin Ouyang
 Kandidatët

 César Aira (Argjentinë)
 Hoda Barakat (Liban)
 Maryse Condé (Guadeloupe)
 Mia Couto (Mozambik)
 Amitav Ghosh (Indi)

 Fanny Howe (SHBA)
 Ibrahim al-Koni (Libi)
 László Krasznahorkai (Hungari)
 Alain Mabanckou (Republika e Kongos)
 Marlene van Niekerk (Afrika e Jugut)

 2016 
 Fituesja
 Han Kang (Korea e Jugut), Deborah Smith (përkthyes), për Vegjetarian
 Juria
 Boyd Tonkin (Kryetar)
 Tahmima Anam
 David Bellos
 Daniel Medin
 Ruth Padel
 Kandidaturat (lista e ngushtë)
 José Eduardo Agualusa (Angola), Daniel Hahn (përkthyes), për A General Theory of Oblivion (Një Teori e Përgjithshme e Harresës)
 Elena Ferrante (Itali), Ann Goldstein (përkthyes), për veprën The Story of The Lost Child (Historia e fëmijës së humbur) 
 Yan Lianke (Kinë), Carlos Rojas (përkthyes), për veprën The Four Books (Katër Librat)
 Orhan Pamuk (Turqi), Ekin Oklap (përkthyes), për A Strangeness in My Mind
 Robert Seethaler (Austri), Charlotte Collins (përkthyes), për A Whole Life (Një jetë e tërë)
 Kandidaturat (lista e gjërë)
 Maylis de Kerangal (Francë), Jessica Moore (përkthyes), për Mend the Living
 Eka Kurniawan (Indonezi), Labodalih Sembiring (përkthyes), për Njeriu Tigër
 Fiston Mwanza Mujila (Republika Demokratike e Kongos), Roland Glasser (përkthyes), për Tramvaji 83
 Raduan Nassar (Brazil), Stefan Tobler (përkthyes), për A Cup of Rage
 Marie NDiaye (Francë), Jordan Stump (përkthyes), për Ladivine
 Kenzaburō Ōe (Japoni), Deborah Boliver Boehm (përkthyes), për Vdekje nga Uji
 Filmi Ollikainen (Finlandë), Emily Jeremia & Fleur Jeremia (përkthyes), për White Hunger

 2017 
 Fituesi
 David Grosman (Izrael), Jessica Cohen (përkthyes), për A Horse Walks Into a Bar.
 Juria
 Nick Elbi (Kryetar)
 Daniel Hahn
 Helen Mort
 Elif Shafak
 Chika Unigwe
 Kandidaturat (lista e ngushtë)
 Mathias Énard (Francë), Charlotte Mandell (përkthyes), për Busulla
 David Grosman (Izrael), Jessica Cohen (përkthyes), për A Horse Walks Into a Bar 
 Roy Jacobsen (Norvegji), Nuk Bartlett dhe Nuk Shaw (përkthyes), e për The Unseen 
 Dorthe Nors (Danimarkë), Misha Hoekstra (përkthyes), Mirror, Shoulder, Signal
 Amos Oz (Izrael), Nicholas de Panjohur (përkthyes), për Juda 
 Samanta Schweblin (Argjentinë), Megan McDowell (përkthyes), për Largësi Shpëtimi
 Kandidaturat (lista e gjërë)
 Wioletta Greg (Poloni), Eliza Marciniak (përkthyes), për Swallowing Mercury
 Stefan Hertmans (Belgjikë), David mek-kei (përkthyes), për War and Turpentine 
 Ismail Kadare (Shqipëri), John Hodgson (përkthyes), për Kamarja e turpit
 Jón Kalman Stefánsson (Islanda), Phil Roughton (përkthyes), sepse Fish Have No Feet (Peshqit s'kanë këmbë)
 Yan Lianke (Kinë), Carlos Rojas (përkthyes), për The Explosion Chronicles 
 Alain Mabanckou (Francë), Helen Stevenson (përkthyes), për Black Moses (Musai i zi)
 Reiner Meyer (Gjermani), Katy Derbyshire (përkthyes), për Bricks and Mortar 
Lista e gjërë për Çmimin Man Booker International u shpall më 14 mars në vitin 2017, kurse lista e ngushtë, më 20 prill 2017. Fituesi u shpall më 14 qershor 2017.

 Referime