Vasajt

Vasajt, Vasoviqi ose Vasojeviqi (malazisht: Васојевићи / Vasojevići) është një fis historik malësor (pleme) dhe rajon i Malit të Zi, në zonën e Brdës. Është më i madhi nga fiset historike, duke zënë zonën midis Lijeva Rijekës në Jug deri në Bihor nën Bijelo Polje në veri, Mateševo në perëndim deri në Plav në lindje. Me gjasë me prejardhje shqiptare, pjesa më e madhe e historisë së fisit para shekullit të 16-të është transmetuar natyrshëm përmes historisë gojore.

Megjithëse qendra jozyrtare është Andrijevica në Malin e Zi verilindor, fisi rrjedh nga Lijeva Rijeka në Malin e Zi qendror. Fisi u formua nga fise të ndryshme që ishin bashkuar nën sundimin e fisit qendror Vasojeviq. Këto fise më vonë migruan në malet e Komovit dhe në zonën e Limit. Emigrimi vazhdoi në atë që është sot Serbia dhe pjesë të tjera të Malit të Zi.

Megjithëse ndjenja e përkatësisë fisnore është zvogëluar vitet e fundit, nuk i përket të shkuarës. Shoqatat dhe organizatat fisnore ende ekzistojnë (p.sh. Udruženje Vasojevića "Vaso"). Kjo mund të shihet qartë gjatë referendumit të pavarësisë së Malit të Zi të vitit 2006] me opozitën e bashkuar Vasojeviqi.

Gjeografia
300px|parapamje|Kullota në Komovi
Vasajt ndodhen në zonën midis Lijeva Rijekës në Jug deri në Bihor nën Bijelo Polje në veri, Mateševo në perëndim deri në Plav në lindje. Në jug, Vasojeviqi kufizohet me fiset fqinje Kuçi dhe Bratonozhiqi. Në lindje është kufiri me Shqipërinë, ndërsa kufiri verilindor ka ndryshuar shpesh në të kaluarën dhe gradualisht Vasojeviqi është zgjeruar në atë drejtim. Lijeva Rijeka është një terren kodrinor me pyje, i ndërthurur me përrenj dhe ngushtica, dhe e njëjta gjë vlen edhe për të gjithë Vasojevićin e Epërm. Megjithatë, në Vasojevićin e Poshtëm ka më shumë fusha rreth lumenjve, kështu që terreni malor është më i butë.

Në Malin e Zi modern, zona e Vasojeviqit bie në këto komuna: Berane, Podgorica, Koloshini, Plava dhe Bijelo Polje (rreth 15% të Malit të Zi). Një nga malet më të larta të Malit të Zi, Kom Vasojevićki (2,461 m), është emëruar sipas fisit, dhe e gjithë zona ku ky i fundit banon shpesh quhet “Vasojevići”.

Prejardhja
Me gjasë me prejardhje shqiptare, Vasajt iu nënshtrua një procesi të integrimit gradual kulturor në popullsinë fqinje sllave.

Vasojeviqi nuk është një fis (pleme) me prejardhje të përbashkët patrilineale, por u formua nën sundimin e një fisi qendror që e zgjeroi emrin e tij në shumë vëllazëri të tjera ndërsa u zgjerua në një territor të ri.

Anthropologjia
Kultura
parapamje|djathtas|Kapiten Jevrem Bakiq me familjen e tij (1891 ose 1892). Nga koleksioni i Zoran B. Zekoviq
Është traditë e të gjitha vëllazërive që të tregojnë respekt ndaj paraardhësve duke ditur saktësisht gjenealogjinë dhe historinë e fisit dhe të një familjeje. Kjo gjithashtu i lejon anëtarët e klanit të bashkohen, të veprojnë së bashku dhe të njohin gjithmonë të afërmit. Për sa i përket zakoneve tradicionale, deri në fund të shekullit të 19-të në Vasojevići mbetën në përdorim gjurmët e një varianti të kanuneve veriore shqiptare. Shtëpitë dykatëshe njiheshin si Kulla.

Veshjet tradicionale të Vasojeviqëve ngjajnë me ato të fiseve të tjera të kufirit shqiptaro-malazez. Veçanërisht, veshja e gruas, një skaj i leshtë në formë zile e quajtur oblaja ose džupeleta (kjo e fundit erdhi përmes turqishtes nga arabishtja jubba), është e ngjashme me xhubletën e veshur nga gratë shqiptare nga fiset fqinje Malisor.

Referime

Bibliografia


Kategoria:Fise në Mal të Zi
Kategoria:Malazezë me prejardhje shqiptare