Vallja pirrike

Vallja Pyrrhichios ose Pirrhike ("Vallja pirrike"; greqishtja e vjetër: πυρρίχιος ose πυρρίχη,From πύρριχος "red", itself from πυρρός "blazing red" (cf. πῦρ "fire") from Proto-Greek *purwo- from Proto-Indo-European *peh2-ur "fire" (see R. S. P. Beekes, Etymological Dictionary of Greek, Brill, 2009, pp. 1260 and 1264). por shpesh e shkruar gabimisht si πυρρίχειος ose πυρήχειος) ishte vallja më e njohur e luftës e grekëve. Ndoshta ishte me origjinë Doriane dhe në fillim praktikohej vetëm si stërvitje për luftë. Sipas burimeve të lashta, ishte një kërcim me armë.

 Vështrim i përgjithshëm 
Platoni (Leges, 815a) e përshkruan atë si duke imituar me lëvizje të shpejta mënyrat në të cilat duhen shmangur goditjet dhe shigjetat dhe gjithashtu mënyrat në të cilat një armik duhet të sulmohet. Kërcehej me zërin e aulos; koha e saj ishte e shpejtë dhe e lehtë, siç tregohet edhe nga këmba metrike e quajtur pirrik.The Cambridge Series for Schools and Training Colleges: Xenophon, Anabasis VI with vocabulary

It was described by Xenophon in his work the Anabasis. In that work he writes that the dance was performed at a festival held in Trapezus to celebrate the arrival of the troops in the city. The following is the part in which the pyrrhic dance is mentioned:
 Një mysian që pa se ata ishin të habitur, iu përgjigj duke bindur një nga arkadianët që kishte blerë një vajzë kërcimtare që ta vishte me kostumin më të mirë që mundi, t'i vendoste një mburojë të lehtë dhe ta vinte për të dhënë një performancë të këndshme të ' Valle pirrike. Më pas pati një zhurmë duartrokitjesh dhe paflagonianët pyetën nëse edhe gratë greke luftuan krah për krah me burrat e tyre. Grekët u përgjigjën se këto ishin pikërisht ato gra që e kishin dëbuar mbretin nga kampi i tij.[citim i nevojshëm]
Homeri i referohet Pyrrichios dhe përshkruan se si Akili e kërceu atë rreth funeralit të djegur të Patrokliut.

Vallja u pëlqye në të gjithë Greqinë dhe veçanërisht nga spartanët, të cilët e konsideronin atë stërvitje të lehtë luftarake. Ky besim i shtyu spartanët t'ua mësonin vallëzimin fëmijëve të tyre kur ishin ende të vegjël

Të rinjtë athinas e performuan vallëzimin në palestër si pjesë e stërvitjes në gjimnastikë. Vallja u shfaq edhe në Lojërat Panathenaike. Kishte tre klasa konkurrentësh: burra, të rinj dhe djem.

 Rishikim mitik 

 Gjatë mbretërimit të Saturnit, para betejës së Titanëve, dhe ndërsa Zeusi ishte ende një qengj, Kurianët ndërtuan një pirë rreth tij duke bërë një zhurmë të madhe me armët dhe mburojat e tyre, në mënyrë që Saturni fëmijëvrasës të mos dëgjonte britmën e tij.
 Në varrimin e mbretit Cyzicus, argonautët më të rinj, me nxitjen e Orfeut, kërcyen të armatosur dhe Kerouac me shpatat dhe mburojat e tyre, në mënyrë që klithmat dhe rënkimet ogurzi të banorëve që vajtonin mbretin e tyre të shpërndaheshin në ajër.
 Në rrethimin e Trojës, Akili, përpara se të digjte Patroklin e vdekur, kërceu Pirrikun në platformën e druve të zjarrit përpara se ta dërgonte Patroklin në pirën e varrimit (pyre - Pyrrhicus)
 Pirro (djali i Akilit) nën muret e Trojës, kërceu me këtë ritëm, nga gëzimi për vdekjen e Euripilit (Pyrrhus - Pirrhios).

 Sipas Platonit 
Platoni - Ligjet (7-815a)
 (815a) ὄρχησιν λέγοι. τὴν πολεμικὴν δὴ τούτων, ἄλλην οὖσαν τῆς εἰρηνικῆς, πυρρίχην ἄν τις ὀρθῶς προσαγορεύοι, τάς τε εὐλαβείας πασῶν πληγῶν καὶ βολῶν ἐκνεύσεσι καὶ ὑπείξει πάσῃ καὶ ἐκπηδήσεσιν ἐν ὕψει καὶ σὺν ταπεινώσει μιμουμένην, καὶ τὰς ταύταις ἐναντίας, τὰς ἐπὶ τὰ δραστικὰ φερομένας αὖ σχήματα, ἔν τε ταῖς τῶν τόξων βολαῖς καὶ ἀκοντίων καὶ πασῶν πληγῶν μιμήματα ἐπιχειρούσας μιμεῖσθαι· τό τε ὀρθὸν ἐν τούτοις καὶ τὸ εὔτονον, τῶν ἀγαθῶν σωμάτων (815β) καὶ ψυχῶν ὁπόταν γίγνηται μίμημα, εὐθυφερὲς ὡς τὸ πολὺ τῶν τοῦ σώματος μελῶν γιγνόμενον, ὀρθὸν..
(815a)....vallen e luftës që dallon nga vallja e paqes, me të drejtë mund ta quajmë pirro. Ai imiton, nga njëra anë.lëvizjet që bën njeriu për të shmangur të gjitha goditjet që i vijnë nga afër ose larg, të bjerë anash, të tërhiqet, të kërcejë lart, të bjerë poshtë; dhe nga ana tjetër, lëvizjet e kundërta që përpiqen të imitojnë qëndrimet agresive. , pra gjuajtja e harqeve dhe hedhja e shtizës dhe gjestet që imitojnë çdo lloj goditjeje. Korrektësia dhe koordinimi që ekziston në këto valle, kur imitohen trupa të bukur dhe shpirtra të bukur, realizohet kur të gjithë anëtarët e trupit ruajnë drejtsinë e vijave të tyre.

 Kronologjia 
Tregimet historike identifikojnë Thalitasin si krijuesin e pirros. Ai vetë erdhi nga Kreta dhe e prezantoi me spartanët.

Pirro vallëzohej nga Deti i Zi deri në Qipro dhe Kretë, ndërsa spartanët e konsideronin atë një formë stërvitjeje luftarake dhe e mësonin nga fëmijët e vegjël. Homeri dhe Ksenofoni përmenden në Pirrhios. I dyti flet për një version tjetër, më "të lehtë" apo "të degjeneruar" të Pirrikut, atë "pirro". Ky version më i ri i vallëzimit është transferuar në një valle banketi, nuk kërcehet nga grupe luftëtarësh të ndarë në mbrojtës dhe sulmues, por nga një grup kërcimtarësh (mashkull dhe femra) në një rreth. "Epicridios" dhe "Orsitis" ishin dy lloje të tjera të vallëzimit pirrik të përhapur gjatë antikitetit.

Në realitetin modern, Pirrhios janë shpëtuar nga Pontianët, në një formë që i afrohet pirros, të paarmatosur, me burra, (gratë u ndalohej të kërcenin Pirrhios) duke formuar ose një rreth ose një vijë të drejtë.

Të vetmet veçori të valles së lashtë që mund të nxirren nga burimet janë se ato kërcenin me armë dhe se kërcimtarët formonin një rreth.

 Shiko gjithashtu 

 Korivante
 Pirrikos
 Serra (valle)

Referime

Kategoria:Valle shqiptare