Paleobotanika

Paleobotanika (rrejdh nga fjalët greke  paleo = i vjetër dhe "botanikë" = studimi i bimëve), është degë e paleontologjisë ose paleobiologjisë që merret me zbulimin dhe identifikimin e mbetejeve të bimëve nga kontekstet gjeologjike dhe përdorimin e tyre për rindërtimin biologjik të mjedisit të shkuar (paleogjeografik), evoluimin dhe historinë e bimëve që kanë pasur influencë në evolucionin e jetës në përgjithësi. Një sinonim i saj është edhe paleofitologjia. 

Paleobotanika përfshin studimin e fosileve të bimëve tokësore, si dhe studimin e fotoautotrofeve prehistorike detare, të tilla si algat fotosintetike , algat e detit ose leshterikët. Ajo ka një lidhje të ngushtë edhe me fushën e palinologjisë, e cila merret me studimin i sporeve dhe polenit të fosilizuar dhe ekzistuese.

Paleobotanika është e rëndësishëm në rindërtimin e sitemit ekologjik dhe klimës së lashtë, të njohura respektivisht si paleoekologji dhe paleoklimatologji; gjithashtu është themelore për studimin e zhivllimit dhe evolucionin e bimëve të gjelbëra. 

Paleobotanika është bërë shumë e rëndësishme edhe në fushën e arkeologjisë, kryesisht për përdorimin e fitoliteve në datimet relative dhe në paleoetnobotanik.

Themelimi i paleobotanisë si një disiplinë shkencore mund të shihet që në fillimet e shekullit të XIX, sidomos në punimet e paleontologut gjermane Ernst Friedrich von Schlotheim, fisnikut dhe studiuesit çek (nga Bohemia) Kaspar Maria von Sternberg dhe botanistit francez Adolphe-Théodore Brongniart.
parapamje|Një mostër nga Devonian i Ulët, Rhynie Chert në  Skoci

 Fosilet e bimëve 
Bimë fosile quhet ajo pjesë e bimës  që është ruajtur për një kohë të gjatë (që nga koha e vdekjes ose tharjes). Të  tilla fosile mund të japin përshtypjen se janë prehistorike dhe shumë milion vjeçare të vjetra, ose mund të jenë pjesë e qymyreve që janë vetëm disa qindra vite të vjetra. Bimët prehistorike, janë grupe të ndryshme bimësh që kanë jetuar përpara se të lindet shkrimi ( rreth 3500 para erës sonë).

parapamje|Ginkgoites huttonii, Jurassic-u i mesë, Yorkshire, Britani e Madhe. Gjurmë gjetheje që ruhet e kompresuar. Ndodhet në Muzeun e Paleontologjisë Mynih, Gjermani.

 Grupet fosile të bimëve 
parapamje|250x250px|Stigmaria, një fosil i përbashkët i rrënjës së pemëve. Karboniferi i Sipërm nga verilindnja e Ohio-së.
parapamje|250x250px|Myk i jashtëm i Lepidodendron nga Karboniferi i Sipërm, Ohio.
Disa bimë kanë mbetur të pandryshuara gjatë gjithë kohës gjeologjike të tokës. Bimë  prehistorike të tilla si Ginkgo biloba dhe Sciadopitys verticillata janë të njëjtat sot me ato të gjetura në bimët fosile që kanë jetuar më parë. Ndërsa bimë të tjera, kanë ndryshuar rrënjësisht, ose janë zhdukur tërësisht.

 Disa shembuj të bimëve prehistorike janë: 
 Araucaria mirabilis
 Archaeopteris
 Calamites
 Dillhoffia
 Glossopteris
 Hymenaea protera
 Nelumbo aureavallis
 Pachypteris
 Palaeoraphe
 Peltandra primaeva
 Protosalvinia
 Trochodendron nastae

 Paleobotanist të shquar 
 Edward W. Berry (1875–1945), paleoekolog dhe fitogjeograf
 William Gilbert Chaloner (1928-)
 Isabel Cookson (1893-1973), bimët e hershme vaskulare, palinologe
 Dianne Edwards (1942-), colonisation of land by early terrestrial floras
 Thomas Maxwell Harris (1903–1983), Mesozoic plants of Jameson Land (Greenland) and Yorkshire.
 Robert Kidston (1852-1924), early land plants, Devonian and Carboniferous floras, and their use in stratigraphy
 Birbal Sahni (1891–1949), Revision of Indian Gondwana Plant
 Dunkinfield Henry Scott (1854–1934), analysis of the structures of fossil plants
 Constantin von Ettingshausen (1826–1897), Tertiary floras
 Kaspar Maria von Sternberg (1761–1838), the "father of paleobotany"
 Franz Unger (1800–1870), pioneer in plant physiology, phytotomy and soil science
 Jack A. Wolfe (1936–2005), Tertiary paleoclimate of western North America
 Gilbert Arthur Leisman (1924–1996), known for work on Carboniferous lycophytes of central North America.

 Shih edhe 
Paleoetnobotanika
Lista e Paleoetnobotanistëve
 Cryptospores
 Evolutionary history of plants
 Prehistoric life
 Timeline of plant evolution

 Referime 

 Për lexim të mëtejshëm 









 Wilson N. Stewart and Gar W. Rothwell. 2010. Paleobotany and the Evolution of Plants, Second edition. Cambridge University Press, Cambridge, UK. 978-0-521-38294-6.
 Thomas N. Taylor, Edith L. Taylor, and Michael Krings. 2008. Paleobotany: The Biology and Evolution of Fossil Plants, 2nd edition. Academic Press (an imprint of Elsevier): Burlington, MA; New York, NY; San Diego, CA, USA, London, UK. 1252 pages. 978-0-12-373972-8.

 Lidhje të jashtme 
 International Organisation of Paleobotany
 Botanical Society of America - Paleobotanical Section 
 Paleobotany Research Group, University Münster, Germany.
 The Biota of Early Terrestrial Ecosystems: The Rhynie Chert, University of Aberdeen, UK.
 Bibliography of Paleobotany
 The Sternberg Project 
 PaleoNet - listservs and links related to paleontology
 Jurassic Park plants Plants that lived when dinosaurs roamed the earth.  
 Global registry of scientific names of fossil organisms. 
Kategoria:Degë të botanikës