Republikat e Bashkimit Sovjetik

15 republikat e bashkuara në unionin sovjetik nga 1956 deri më 1991:
01 – RSS e Armenisë ,
02 – RSS e Azerbajxhanit ,
03 – RSS e Bjellorusisë ,
04 – RSS e Estonisë ,
05 – RSS e Gjeorgjisë ,
06 – RSS e Kazakstanit ,
07 – RSS e Kirgistanit ,
08 – RSS e Letonisë ,
09 – RSS e Lituanisë ,
10 – RSS e Moldavisë ,
11 – RSFS e Rusisë ,
12 – RSS e Taxhikistanit ,
13 – RSS e Turkmenistanit ,
14 – RSS e Ukrainës ,
15 – RSS e Uzbekistanit
15 republikat e bashkuara në unionin sovjetik nga 1956 deri më 1991:
Republikat e Bashkimit Sovjetik ose Republikat Unionit (rusisht: союзные республики, soyuznye respubliki) të Bashkimit Sovjetik ishin proto shtetete etnikisht të bazuara drejtpërdrejt në Qeverinë e Bashkimit Sovjetik.Hough, Jerry F (1997). Democratization and revolution in the USSR, 1985-1991. Brookings Institution Press. ISBN 0-8157-3749-1. Për shumicën e historisë së saj, Bashkimi Sovjetik ishte një shtet shumë i centralizuar; reformat e decentralizimit gjatë epokës së Perestrojkës ("Ristrukturimi") dhe Glasnost ("Hapja") e kryer nga Mihail Gorbaçov çuan në shpërbërjen e Bashkimit Sovjetik më 1991.
 Përmbledhje 
Sipas nenit 76 të Kushtetutës së Bashkimit Sovjetik, Republika e Bashkimit ishte një shtet sovran sovjetik socialist që ishte bashkuar me republikat e tjera sovjetike në Bashkimin e Republikës Socialiste Sovjetike. Neni 81 i Kushtetutës deklaroi se "të drejtat sovrane të republikave të Bashkimit do të ruhen nga BRSS".Federalizmi dhe diktatura e pushtetit në Rusi Nga Mikhail Stoliarov. Taylor & Francis. 2014. f. 56.ISBN 0-415-30153-X.

Në dekadat e fundit të ekzistencës së saj, Bashkimi Sovjetik zyrtarisht përbëhej nga pesëmbëdhjetë Republika Socialiste Sovjetike (SSR). Të gjithë ata, me përjashtim të Federatës Ruse (deri në vitin 1990), kishin kapitujt e tyre të Partisë Komuniste të Bashkimit Evropian.

Jashtë territorit të Federatës Ruse, republikat ishin kryesisht në tokat që dikur i përkisnin Perandorisë Ruse dhe që ishin fituar nga ajo midis Luftës së Madhe Veriore 1700 dhe Konventës Anglo-Ruse të vitit 1907.

Në vitin 1944, ndryshimet në Kushtetutën e Bashkimit Evropian lejuan degë të veçanta të Ushtrisë së Kuqe për çdo Republikë Sovietike. Ata gjithashtu mundësuan komisariate të nivelit të lartë për çështjet e jashtme dhe mbrojtjen, duke u lejuar atyre të njiheshin si shtete të pavarura de jure në të drejtën ndërkombëtare. Kjo e lejoi për dy republikat sovjetike, Ukrainën dhe Bjellorusinë, (si dhe BRSS në tërësi) për t'u bashkuar me Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara si anëtarë themelues në vitin 1945.

Të gjitha ish-republikat e Bashkimit tani janë vende të pavarura, ku njëmbëdhjetë prej tyre (të gjitha përveç shteteve të Balltikut dhe Gjeorgjisë) janë shumë të organizuar nën titullin e Komonuelthit të Shteteve të Pavarura. Kushtetuese, Bashkimi Sovjetik ishte një federatë. Në përputhje me dispozitat e Kushtetutës (versionet e miratuara në 1924, 1936 dhe 1977), secila republikë ruajti të drejtën e shkëputjes nga BRSS. Gjatë gjithë Luftës së Ftohtë, kjo e drejtë konsiderohej gjerësisht e pakuptimtë; megjithatë, neni 72 i Kushtetutës së vitit 1977 u përdor në dhjetor 1991 për të shpërndarë në mënyrë efektive Bashkimin Sovjetik, kur Rusia, Ukraina dhe Bjellorusia u prishën nga Bashkimi.

Në praktikë, Bashkimi Sovjetik ishte një njësi shumë e centralizuar që nga krijimi i saj në 1922 deri në mesin e viteve 1980, kur forcat politike të lëshuara nga reformat e ndërmarra nga Mikhail Gorbaçov rezultuan në lirimin e kontrollit qendror dhe shpërbërjen përfundimtare të tij. Sipas kushtetutës të miratuar në vitin 1936 dhe modifikuar përgjatë rrugës deri në tetor 1977, themeli politik i Bashkimit Sovjetik u formua nga Sovjetikët (Këshillat) e Deputetëve të Popullit. Këto ekzistonin në të gjitha nivelet e hierarkisë administrative, me Bashkimin Sovjetik në tërësi nën kontrollin nominal të Sovjetik Suprem të BRSS, që ndodhej në Moskë brenda Federatës Ruse.

Së bashku me hierarkinë e administratës shtetërore, ekzistonte një strukturë paralele e organizatave partiake, gjë që lejoi Politburoun të ushtrojë një sasi të madhe kontrolli mbi republikat. Organet e administratës shtetërore morën drejtimin nga organet paralele të partisë dhe emërimet e të gjithë partive dhe zyrtarëve shtetërorë kërkuan miratimin e organeve qendrore të partisë.

Çdo republikë kishte grupin unik të simboleve shtetërore: një flamur, një stemë dhe, me përjashtim të Rusisë deri në vitin 1990, një himn. Çdo republikë e Bashkimit Sovjetik gjithashtu u nderua me Urdhrin e Leninit.

Bashkimi i republikave në Bashkimin Sovjetik
Numri i republikave të Bashkimit të BRSS ndryshonte nga 4 në 16. Në shumicën e viteve dhe në dekadat e mëvonshme të ekzistencës së saj, Bashkimi Sovjetik përbëhej nga 15 Republika Socialiste Sovjetike. Në vend që t'i rendisnin republikat sipas rendit alfabetik, republikat u renditën në rend kushtetues, të cilat, veçanërisht në dekadat e fundit të Bashkimit Sovjetik, nuk korrespondonin me rendin, qoftë nga popullsia apo nga fuqia ekonomike.

 300pxHarta e Republikave të Bashkimit 1956-1991 Republika Socialiste Sovjetike Emblema Flamuri Kontinenti Kryquteti Kombësia titullare  Antar që nga: Data e pavarsimit Kushtetuta e re u miratua Populsia(1989) Pop./BRSS pop.(%) Sipërfaqa
(km²)(1991) Sipërfaqa/USSR Sipërfaqa(%) Shteti i pavarur No.Republika Socialiste Federale Sovjetike e Rusisë(Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика) 30px border|50px|Flag of Russian SFSR  Europë / Azi Moska Rusët192212 Dhjetor, 199112 Dhjetor, 1993 Rusia 11Ukraina(Україна)Ukrainian Soviet Socialist Republic(Українська Радянська Соціалістична Республіка) 30px border|50px|Flag of Ukrainian SSR  Europë  Kiev Ukrainasit192224 Gusht 199128 Qershor 1996  14 Bjellorusia(Беларусь)Byelorussian Soviet Socialist Republic(Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка) 30px border|50px|Flag of Belarusian SSR  Europë  Minsku Bellorusët192225 Gusht 199115 Mars   1994  3 Uzbekistani(Ўзбекистон)(O'zbekiston)Uzbek Soviet Socialist Republic(Ўзбекистон Совет Социалистик Республикаси)(Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi') 30px border|50px|Flag of Uzbekistan SSR  Azi Tashkenti Uzbekët192431 Gusht 19918 Dhjetor 1992  15 Kazakistani(Қазақстан)Kazakh Soviet Socialist Republic(Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы) 30px border|50px|Flag of Kazakhstan SSR  Europë / Azi Almti Kazakët193610 Dhjetor 199128 Janar  1993  6 Gjeorgjia(საქართველო)Georgian Soviet Socialist Republic(საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა) 30px border|50px|Flag of Georgian SSR Europë / Azi Tbilisi Gjeorgjianët19229 Prill 199124 Gusht 1995  5 Azerbajxhani(Азәрбајҹан)(Azərbaycan)Azerbaijan Soviet Socialist Republic(Азәрбајҹан Совет Сосиалист Республикасы(Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası) 30px border|50px|Flag of Azerbaijan SSR  Europë / Azi Baku Azerbajxhanasit192218 Tetor 199112 Nëntor 1995  2 Lituania(Lietuva)Lithuanian Soviet Socialist Republic(Lietuvos Tarybų Socialistinė Respublika) 30px border|50px|Flag of Lithuanian SSR  Europë Vilnius Lituanezët194011 Mars 199025 Tetor   1992  9 Moldova(Молдова)(Moldova)Moldavian Soviet Socialist Republic(Република Советикэ Сочиалистэ Молдовеняскэ)(Republica Sovietică Socialistă Moldovenească) 30px border|50px|Flag of Moldovan SSR  Europë Kishinau Moldavët1940Gusht 27, 199129 Korik, 1994  10 Letonia(Latvija)Latvian Soviet Socialist Republic(Latvijas Padomju Sociālistiskā Republika) 30px border|50px|Flag of Latvian SSR  Europë Riga Letonezët194021 Gusht 19916 korrik 1993
(Rivendosja e Kushtetutës së vitit 1922)  8 Kirgistani(Кыргызстан)Kirghiz Soviet Socialist Republic(Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы) 30px border|50px|Flag of Kyrgyzstan SSR Asi Frunze Kirgistanezët193631 Gusht 19915 Maj 1993  7 Taxhikistani(Тоҷикистон)Tajik Soviet Socialist Republic(Республикаи Советии Социалистии Тоҷикистон) 30px border|50px|Flag of Tajikistan SSR Asi Dushanbe Taxhikistanezët19299 Shtator 19916 Nëntor  1994  12 Armenia(Հայաստան)Armenian Soviet Socialist Republic(Հայկական Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետություն) 30px border|50px|Flag of Armenian SSR  Europë / Azi Yerevan Armenët192221 Shtator 19915 Korik,   1995  1 Turkmenistani(Түркменистан)(Türkmenistan)Turkmen Soviet Socialist Republic(Түркменистан Совет Социалистик Республикасы)(Türkmenistan Sowet Sotsialistik Respublikasy) 30px border|50px|Flag of Turkmenistan SSR Azi Ashkhabad Turkmenët192427 Tetor  199118 Maj 1992  13 Estonia(Eesti)Estonian Soviet Socialist Republic(Eesti Nõukogude Sotsialistlik Vabariik) 30px border|50px|Flag of Estonian SSR Europë Tallinn Estonezët194020 Gusht, 199128 Qrshor 1992  4

 Ish republikat e Unionit të Bashkimit Sovjetik 
 Map Republika Socialiste Sovjetike Emblema Flamuri Kontinenti Kryeqyteti Kombësia titullare  Vitet e anëtarësimit Popullsia  Sipërfaqa (km²)  Shtet i pavarur 300px Karelo-finlandez Republika Socialiste Sovjetike(Карело-Финская Советская Социалистическая Республика)(Karjalais-suomalainen sosialistinen neuvostotasavalta) 30px 50px Europë Petrozavodsk Karelians 1940–1956
1990-1991 651,300(1959) 172,400  300px Republika Socialiste Sovjetike Federale e Transkaucas(Անդրկովկասի Խորհրդային Սոցիալիստական Դաշնային (Ֆեդերատիվ) Հանրապետություն)(Zaqafqaziya Sosialist Federativ Sovet Respublikası)(ამიერკავკასიის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა)(Закавказская Социалистическая Федеративная Советская Республика)30px50px Europë/ Azi Tiflis Azeris, Armenians, Georgians 1922–1936 5,861,600(1926) 186,100 300pxRepublika Popullore Sovjetike e Buharanit(Buxoro Xalq Shoʻro Jumhuriyati)(Бухарская Народная Советская Республика)30px 50px  Azi Buharaja UzbeksTajiksTurkmens  1920–1925 2,000,000 182,193   300pxKhorezm Republika Popullore Sovjetike(Xorazm Xalq Sho'ro Jumhuriyati)(Хорезмская Народная Советская Республика)30px 50px  Azi Khiva Uzbeks Turkmens  1920–1925 800,000  62,200  

 Republika të tjera sovjetike 
 Republika Socialiste Sovjetike e Bjellorusisë, në dimrin e vitit 1919
 Republika Socialiste Sovjetike Lituaneze-Bjellorore u shpall në vitin 1919, por ra shumë shpejt.
 Republika Socialiste Sovjetike e Galicisë
 Republika Sovjetike e Donetsk-Krivoy Rog
 Republika e DonSoviet
 Republika Sovietike e Kubanit
 Republika Sovietike e Detit të Kuban-Detit të Zi
 Republika Socialiste Sovjetike e Letonisë
 Republika Socialiste Sovjetike Lituaneze (1918-19)
 Republika Sovjetike Mughan
 Republika Sovjetike e Naissaar
 Odessa Republika Sovjetike
 Republika Jugore Kaukaziane Sovjetike
 Republika Sovietike e Stavropolit
 Republika Socialiste Sovjetike e Tauridës
 Republika Sovjetike Terek
 Republika Popullore e Ukrainës e Sovjetikëve
 Republika Sovjetike e Ukrainës
 Republika Sovjetike e Detit të Zi
 Republika e Lindjes së Largët ekzistonte në 1920-1922 si shtet formalisht i pavarur, de facto nën kontrollin sovjetik.
 Republika Socialiste Persike, në atë që tani është Irani.
Republika Federative Sovjetike Turkestane u shpall në vitin 1918, por nuk mbijetoi në themelimin e Bashkimit Sovjetik, duke u bërë Republika Popullore Socialiste Sovjetike e RSFSR-së, e cila jeton me jetë të shkurtër. Republika Socialiste Sovjetike e Krimesë (Republika Socialiste Sovjetike e Tauridës) u shpall gjithashtu në vitin 1918, por nuk u bë një republikë e bashkuar dhe u bë në një republikë autonome të RSFSR, edhe pse tatarët e Krimesë kishin një shumicë relative deri në vitet 1930 ose 1940 sipas në regjistrime. Kur Republika Popullore e Tuvanës u bashkua me Bashkimin Sovjetik më 1944, nuk u bë një republikë e bashkuar dhe u vendos në vend si një republikë autonome e RSFSR.

Kreu i Republikës Popullore të Bullgarisë, Todor Zhivkov, sugjeroi në fillim të viteve 1960 se vendi duhet të bëhet një republikë e bashkuar, por oferta u refuzua.Elster, Jon (1996). Bisedimet e tryezës së rrumbullakët dhe ndarja e komunizmit. Universiteti i Çikagos. Press. f. 179. ISBN 0-226-20628-9.Held, Joseph (1994). Fjalor i historisë së Evropës Lindore që nga viti 1945. Greenwood Press. faqe 84.ISBN 0-313-26519-4.Gökay, Bülent (2001). Lindore nga viti 1970.Longman. faqe 19.ISBN 0-582-32858-6. Gjatë Luftës Sovjetike-Afgane, Bashkimi Sovjetik propozoi të aneksonte Afganistanin verior si republikën e saj të 16-të të bashkimit në atë që do të bëhej Republika Socialiste Sovjetike Afgane.Sovjetikët mund të jenë të gatshëm të aneksojnë Afganistanin e Veriut  -Chicago Tribune. 19 gusht 1984. Marrë nga 10 dhjetori 2016. "Miraki tha se kreu i atëhershëm sovjetik Leonid Brezhnev i bëri thirrje presidentit afgan Afganistan Babrak Karmal të fitojë miratimin e Partisë Komuniste Afgane për aneksimin e tetë provincave veriore dhe formimin e tyre në republikën e 16-të sovjetike, Republika e Afganistanit, tha se Brezhnjevi parashikoi gjysmën jugore të vendit si një tampon të pafuqishëm, pa-se-folur me Pakistanin e mbështetur nga SHBA. "

 Shtetet e parealizuara sovjetike 
 Republika Socialiste Sovjetike Besarabiane
 Komisioni i Përkohshëm Revolucionar Polak
 ASSR koreane

 Komunat e punonjësve 
 Komuna e Punëtorëve Gjermanë të Vollgës
 Komuna e Punëtorëve të Estonisë
 Komuna e Punëtorëve Karelian
 Komuna e Punëtorëve të Petrogradit, më vonë Shoqata e Komunave të Oblastit të Veriut

 Republikat Autonome të Bashkimit Sovjetik 
Disa nga vetë republikat e Bashkimit, më së shumti Rusia, u ndanë më tej në Republikat Autonome Sovjetike Socialiste (ASSRs). Megjithëse një pjesë administrative e republikave përkatëse të Bashkimit, edhe ASSR-të u krijuan në bazë të linjave etnike / kulturore.

HartaRepublika Socialiste SovjetikeEmblemaFlamuriKontinentiKryeqytetiKombësia titullareVitet e anëtarësimitPopullsiaSipërfaqa (km²)Shtet i pavarurVolga Republika Socialiste Sovjetike Autonomike Gjermane
(Автономная Советская Социалистическая Республика Немцев Поволжья)
(Volga German Autonomous Soviet Socialist Republic)EuropëEngelsGjermanët Sovjetik1940–1956606,532
(1939)27,400Federata Ruse

 Republikat në shpërbërjen e Bashkimit Sovjetik 
Nën Mikhail Gorbachev, hapja dhe ristrukturimi kanë për qëllim liberalizimin dhe hapjen e Bashkimit Sovjetik. Megjithatë, ata kishin një numër efektesh që shkaktuan rritjen e fuqisë së republikave. Së pari, liberalizimi politik lejoi që qeveritë brenda republikave të fitonin legjitimitet duke thirrur demokracinë, nacionalizmin ose një kombinim të të dyja. Përveç kësaj, liberalizimi çoi në thyerje brenda Partisë Komuniste e cila rezultoi në një aftësi të reduktuar për të qeverisur Bashkimin në mënyrë efektive. Rritja e lëvizjeve nacionaliste dhe të krahut të djathtë, e udhëhequr kryesisht nga Rusia nga Boris Jelcin, në sistemin politik homogjenist komunist, çoi në rrëzimin e themeleve të Bashkimit. Me rolin qendror të Partisë Komuniste larguar nga kushtetuta, Partia Komuniste humbi kontrollin e saj mbi sistemin politik dhe u ndalua të vepronte pas një përpjekjeje grushti shteti.

Gjatë gjithë shpërbërjes së ristrukturimit, qeveria sovjetike u përpoq të gjejë një strukturë të re që do të pasqyronte fuqinë në rritje të republikave. Disa republika autonome, si Tatarstani, Checheno-Ingusheti, Abkhazia, Osetia e Jugut, Krimeja, Transnistria, Gagauzia kërkuan statutin e bashkimit në Traktatin e Bashkimit të Ri. Përpjekjet e themelimit të Bashkimit të Shteteve Sovrane u vërtetuan të pasuksesshme dhe republikat filluan të shkëputeshin nga Bashkimi. Deri më 6 shtator 1991, Këshilli i Shtetit i Bashkimit Sovjetik njohu pavarësinë e Estonisë, Letonisë dhe Lituanisë duke e çuar numrin e republikave të sindikatave në 12. Më 8 dhjetor 1991, udhëheqësit e tjerë republikanë nënshkruan Marrëveshjet e Belavezhës të cilat ranë dakord se BRSS do të shpërndahej dhe u zëvendësua me një Komonuelth të Shteteve të Pavarura. Më 25 dhjetor, Presidenti Gorbaçov njoftoi dorëheqjen e tij dhe i ktheu të gjitha pushtetet ekzekutive tek Jelcin. Të nesërmen, Këshilli i republikave votoi për të shpërndarë Bashkimin. Që atëherë, republikat janë qeverisur në mënyrë të pavarur me disa duke adoptuar politika shumë më liberale, ndërsa të tjerët, veçanërisht në Azinë Qendrore, mbajnë personel udhëheqës nga koha sovjetike deri në ditët e sotme.

 Referime