Qytetet e vdekura (Siri)

Qytetet e Vdekur () ose Qytetet e harruara () janë një grup prej 700 vendbanimeve të braktisura në veriperëndim Sirisë midis Halepit dhe Idlibit. Rreth 40 fshatra të grupuara në tetë parqe arkeologjike të vendosura në Sirinë veri-perëndimore ofrojnë një pasqyrë në jetën rurale në antikitetin e vonë dhe gjatë periudhës bizantine. Shumica e fshatrave që datojnë nga shekulli i I-rë deri në shekullin e VII-të, u braktisës midis shekujve të VIII-të dhe X-të. Vendbanimet përmbajnë mbetjet arkitekturore të ruajtura mirë të banesave, tempujve paganë, kishave, cisternave, banjove etj. Qytetet e rëndësishme të vdekura përfshijnë: Kisha e Shën Simeonit Stylites, Serjilla dhe al Bara.

Qytetet e vdekura ndodhen në një zonë të ngritur të gurit gëlqeror të njohur si "Guri gëlqeror Massif". Këto vendbanime të lashta mbulojnë një zonë  të gjerë dhe rreth  të gjatë.Burns, Ross., Monuments of Syria: An Historical Guide, p.109 Massif përfshin tre grupe malore: e para është grupi verior i Malit Simeon dhe Malit Kurd; grupi i dytë i mesit është grupi i Maleve Harim; dhe grupi i tretë jugor është grupi i Malit Zawiya.
 Historia 
Chris Wickham, në analizën autoritare të botës post-Romake, Framing the Early Middle Ages (2006) argumenton se këto ishin vendbanime të fshatarëve të suksesshëm që kanë pak ose aspak karakteristika specifike urbane. Mbetjet mbresëlënëse të arkitekturës së brendshme janë rezultat i prosperitetit të fshatarëve që përfitonin nga një tregti e fortë ndërkombëtare me vajin e ullirit në fund të antikitetit.

Një argument tjetër është se këto ishin qytete të begatë që lulëzuan sepse ata ishin të vendosura përgjatë rrugëve kryesore tregtare në Perandorinë Bizantine dhe jo vetëm vendbanime fshatare të begatë. Pas pushtimit nga arabët, rrugët tregtare ndryshuan dhe si rezultat, këto qytete humbën shumicën e biznesit që nxitën ekonomitë e tyre. Në këtë këndvështrim, kolonët përfundimisht braktisën qytetet e tyre dhe u drejtuan për qytete të tjera që lulëzonin nën arabët dhe Umajjad si një rritje e urbanizimit. Fshatrat e lashta të Qyteteve të Vdekura ilustrojnë kalimin nga bota e lashtë pagane e Perandorisë Romake në krishterimin bizantin.

Shumica e Qyteteve të Vdekura janë të ruajtura mirë dhe turistët lirshëm mund të hyjnë në vendet historike, pavarësisht nga gërmimet arkeologjike në vazhdimësi dhe disa punë restaurimi, megjithatë disa prej Qyteteve të Vdekura janë mjaft të vështira për t'u arritur pa një udhëzues. Relativisht pak nga Qytetet e Vdekur kanë ndonjë gërmim arkeologjik që po ndodh dhe për fat të keq shumica e njerëzve që jetojnë në afërsi të tyre nuk kanë njohuri për rëndësinë e tyre. Sidoqoftë, banorët vendas janë gjithmonë mikpritës për vizitorët. Kohët e fundit, shumica e vendeve u bënë lehtësisht të arritshme pasi që shumë rrugë janë asfaltuar.

Qytetet e Vdekur u regjistruan si një vend i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s në vitin 2011, nën emrin "Fshatrat e lashtë të Sirisë Veriore".

 Vendet arkeologjike 
Qytetet e vdekura dhe vendet arkeologjike Gurin gëlqeror Massif përfshinë:

Mali Simeon, Mali Kurd dhe Mali Ḥalqa
 Emri Fotografi Koordinata Governorati Shënime Tempulli Ain Dara() thumb  Halep Një tempull Syro-Hittite në Epokën e Hekurit që daton midis shekullit të dhjetë dhe tetëmbëdhjetë pes, është  në veriperëndim të Halepit. Barad() thumb  Halep Një vend i lashtë, që ndodhet  në perëndim të Halepit, ka shumë bazilika të vjetra; Për shembull, Manastiri Maronit i Shën Joanit  (399-402 es) ku ndodhet vendi i shenjtë Shën Maroni dhe një bazilikë në pjesën veriore të fshatit e ndërtuar në vitin 561. Fshati Barjaka ose Burj Suleiman()   Halep Ndodhet  në perëndim të Halepit. Vendi ka mbetje vetëm të një kulle të vjetër dhe një faltore e ruajtur mirë nga shekulli i VI-të. Basufan()   Halep  Batuta()   Halep  Baziher()   Halep  Monastiri Benastur()   Halep  Fshati "Kishat e Sheikh Suleiman"()   Halep Ndodhet  në perëndim të Halepit, është i njohur për tre kishat e tij të lashta: një kishë e rrënuar e vendosur në qendër të fshatit, në jug një bazilikë ruajtur mirë e ndërtuar në vitin 602, dhe Kisha e Virgjëreshës Mari që i përket shekullit të pestë dhe konsiderohet si një nga kishat më të bukura në Sirinë veriore. Ka një kullë të vetmuar në anën veriore të fshatit. Kisha e Shën Simeon Stylites (Deir Semaan)() thumb  Halep Një nga monumentet më të shquara kishtare në Siri dhe ndër kishat më të vjetra të krishtera në botë. Është vendosur rreth  në veriperëndim të Halepit. Cyrrhus() thumb  Halep Një qytet i lashtë që ndodhet  në veri të Halepit, është vendi i Kishës së Shën Kosmas dhe Damian Church (zakonisht e njohur si kisha Nabi Houri), si dhe një amfiteatër romak dhe dy ura të vjetra romake. Kishat Deir Amman()   Halep  Kisha Deir Mishmish()   Halep  Deir Turmanin() thumb  Idlib  Kisha Fafertin()   Halep Një bazilikë gjysëm e rrënuar e peridhës së fundit romake që daton në vitin 372 es; ndodhet  në veriperëndim të Halepit. Sipas historianit nga Halepi, Abdallah Hajjar, Bazilika e Fafertin është ndër kishat më të vjetra që daton në botë. Kafr Kira settlement in Burj Heidar village()   Halep E vendosur  në veriperëndim të Halepit, ka shumë struktura të krishtera gjysmë të rrënuara që datojnë që nga shekulli i katërt dhe i gjashtë. Kafr Lab()   Halep  Kafr Lusein()   Halep  Vendbanimi Kafr Nabo()   Halep E vendosur  në perëndim të Halepit, është një vendbanim asirian i shekullit të IX-të pes dhe vendi i një tempulli romak që u shndërrua në një kishë. Ekzistojnë gjithashtu ndërtesa të mirëmbajtura rezidenciale nga shekulli i pestë dhe i gjashtë. Kështjella dhe kishat në Kalota()   Halep E vendosur 20 km në veriperëndim të Halepit. alaja ishte ndërtuar fillimisht si një tempull romak gjatë shekullit të 2 pas Krishtit. Pas konvertimit në krishterim, tempulli u shndërrua në një bazilikë brenda shekullit të 5-të. Si rezultat i luftërave midis Hamadanidëve dhe Perandorisë Bizantine, kisha u shndërrua në një kështjellë gjatë shekullit të 10-të. Ka dy kisha të ruajtura mirë pranë kështjellës: kisha lindore e ndërtuar në 492 dhe kisha perëndimore e shekullit të 6-të. Bzilika Kharab Shams() thumb  Halep Një nga strukturat më të vjetra më të ruajtura të krishtera në Levant daton në shekullin e katërt të es. Kisha bizantine është e vendosur  në veri-perëndim të Halepit. Vendbanimi Kimar afër fshatit Basuta()   Halep Located  northwest of Aleppo, is a fifth-century CE village of the Late Roman and Byzantine eras; it has many well-preserved churches, towers and old water cisterns. Bazilika Mushabbak() thumb  Halep Një kishë e ruajtur mirë nga gjysma e dytë e shekullit të pestë (rreth 470) ndodhet  në perëndim të Halepit, pranë qytetit Daret A'beh. Qatura()   Halep  Refade() thumb  Idlib  Sargible()   Idlib  Set al-Roum() thumb  Halep  Vendbanimi historik Sinhar()   Halep Njihet në nivel lokal si Simkhar, ndodhet  në veri-perëndim të Halepit në një luginë të izoluar. Fshati ishte i banuar midis shekujve të II-të dhe të VII-të. Bazilika e saj është ndër kishat më të vjetra në Siri dhe daton në shekullin e IV-t, ndërsa faltorja aty pranë është shekulli i VI-të. Fshati Sugane()   Halep Ndodhet  në veriperëndim të Halepit, është shtëpia e dy kishave gjysmë të shkatërruara dhe të puseve të vjetra ujore. Fshati Surqanya()   Halep Ndodhet  në veriperëndim të Halepit, ruan eshtrat e një vendbanimi të vjetër bizantin me një kishëz gjysmë të shkatërruar të shekullit të gjashtë. Manastiri dhe kisha Taladah()   Idlib  Taqla()   Halep  Zarzita()   Halep 

 Malet Harim (Mali Bārīshā dhe Mali Aʻlā)
 Emri Fotografi Koordinata Governorati Shënime al-Breij()   Idlib  al-Kfeir()   Idlib I vendosur në rajonin malor të malit A'lā, më pak se dy kilometra nga Qalb Loze Bab Al-Hawa()   Idlib I vendosur  në perëndim të Halepit në kufirin turk, është vendi i disa kishave të shekullit të katërt dhe një portë historike e ruajtur mirë nga shekulli i gjashtë Babisqa()   Idlib  Bamuqa()   Idlib  Banabil()   Idlib  Banqusa()   Idlib  Baqirha() thumb  Idlib  Barisha() thumb  Idlib  Barish al-Shamali()   Idlib  Bashkuh()   Idlib  Bashmishli()   Idlib  Bauda() thumb  Idlib I vendosur vetëm pak kilometra nga kufiri turk në skajin verilindore të Jebel Barisha. Behyo()   Idlib  Beitar()   Idlib  Beshandlaya()   Idlib  Binsira()   Idlib  Burj Aizarara()   Idlib  Dahis()   Idlib  Dana() thumb  Idlib E vendosur në veri të Idlibit, 38 kilometra në perëndim të Halepos, dhe në lindje të kufirit me Turqinë. Deirouni()   Idlib  Deir Qeita() thumb  Idlib  Deir Seita()   Idlib  Fasuq()   Idlib  Kafr Aqab()   Idlib Kafr Aruq()   Idlib Kafr Dariyan()   Idlib Khirbet al-Khatib()   Idlib Kseibjeh()   Idlib Kukaniyeh()   Idlib Ma'suratah()   Idlib Maaz()   Idlib Qalb Loze() thumb  Idlib Qarqbizeh()   Idlib Sarfud()   Idlib Sarmada()   Idlib

Mali Zāwiya
 Emri Fotografi Koordinata Governorati Shënime al-Dana()   Idlib Një fshat modern në skajin lindor të Jebel al-Zawiyeh dhe Jebel Riha. Babuline()   Idlib  Bara() thumb  Idlib  Bashila()   Idlib  Batrasa() thumb  Idlib  Bauda() thumb  Idlib E vendosur në anën e rrugës mes dy vendeve kryesore të Bara dhe Serjilla. Deir Sunbul()   Idlib  Dellozeh()   Idlib  Ebla() thumb  Idlib Një nga mbretëritë më të hershme në Siri. Mbetjet e saj përbëjnë një tregues që ndodhet rreth 55 km (34 mi) në jugperëndim të Halepit në fshatin Mardikh. Ein Laruz()   Idlib  Farkya()   Idlib  Hazarin()   Idlib  Jarada() thumb  Idlib  Maghara()   Idlib  Majliya()   Idlib  Mozra()   Idlib Qasr al-Banat()   Idlib  Rabiaa()   Idlib  Ruweiha() thumb  Idlib  Serjilla() thumb  Idlib  Shinan()   Idlib  Shinshirah()   Idlib  Wadi Martahun()   Idlib 

 Shih edhe 
Vendet e Trashëgimisë Botërore në rrezik
 Referime 

 Lidhje të jashtme 

 Kështjella e Simeonit dhe Qytetet e Vdekur, Suggestion to have the Dead Cities recognized as a UNESCO world heritage site, in 2006, as part of "Simeon Citadel and Dead Cities"-project.
 Fotografitë e katër qyteteve të vdekur

Kategoria:Trashëgimi botërore në Siri
Kategoria:Trashëgimi botërore në rrezik