Tango

Tango është një vashe ose kërcim me partner  që filloi në vitet 1880 përgjatë Lumit Plata, kufiri natyror midis Argjentinës dhe Uruguajit, dhe shpejti u përhap në pjesën tjetër të botës.

Tangoja e hershme njihej si tango criollo (Creole tango). Sot, ka shumë forma të tangos ekzistuese. Në përgjithësi dhe në mesin e qarqeve të vallëzimit të tangos, tangoja autentike konsiderohet të jetë më e afërt me formën e vallëzimit në Argjentinë dhe Uruguaj.

Më 31 gusht të vitit 2009, UNESCO-s miratoi një propozim të përbashkët nga Argjentina dhe Uruguai për të përfshirë tango në Listat e Trashëgimisë Kulturore të Paprekshme të UNESCO-s.

 Histori 

Tango është një vallëzim që ka ndikim nga kultura afrikane dhe evropiane. Vallet nga ceremonitë e rasteve të ish-popujve skllevër ndihmuan në formimin e Tangos modern. Vallja filloi në rrethet më të ulëta të Buenos Aires dhe Montevideo. Muzika vjen nga bashkimi i formave të ndryshme të muzikës nga Evropa.Denniston, Christine.
Fjala "tango" dhe "tambo" rreth pellgut të lumit Plata u përdorën fillimisht për t'iu referuar tubimeve muzikore të skllevërve, me shënime të shkruara të autoriteteve koloniale që tentonin të ndalonin tubime të tilla që në fillim të vitit 1789.

Fillimisht, ajo ishte vetëm një nga vallet e shumta, por shpejt u bë e njohur në të gjithë shoqërinë, pasi teatrot dhe organot me manivelë të rrugëve e përhapën atë nga periferitë në lagjet e varfëra të klasës punëtore, të mbushura me qindra mijëra emigrantë evropianë.

Në vitet e hershme të shekullit të 20-të, valltarët dhe orkestra nga Buenos Aires udhëtuan në Evropë, dhe shfaqja e parë e tangos në Evropë u zhvillua në Paris, menjëherë më pas e ndjekur nga Londra, Berlini, dhe kryeqytetet e tjera. Kah fundi i vitit 1913 ajo goditi Qytetin e Nju Jorkut në SHBA, dhe Finlandën. Në SHBA, rreth viti 1911, fjala "tango" ka qenë shpesh e aplikuar për vallet në një ritëm 2
4 ose 4
4 e tillë si një-hapëshe. Termi ishte në modë dhe nuk tregonte se hapa tango do të përdoreshin në valle, edhe pse ato mund të ishin. Muzika e Tango nganjëherë luhej, por me një ritëm mjaft të shpejtë. Instruktorët e periudhës ndonjëherë i referohen kësaj si një "tango e Amerikës së Veriut", kundrejt të ashtuquajturit "Tango Argjentinase". Deri në vitin 1914, u krijuan shumë forma autentike të tango, së bashku me disa ndryshime si tango "Minuet" të Albert Newman.

Në Argjentinë, fillimi i Depresionit të Madh në vitin 1929 dhe kufizimet e paraqitura pas përmbysjes së qeverisë Hipólito Yrigoyen në vitin 1930, ishin shkak që tango të bjerë. Fati i saj u ndryshua pasi tango u bë shumë modë dhe një çështje krenarie kombëtare nën qeverinë e Juan Peron. Tango ra përsëri në vitet 1950, si rezultat i depresionit ekonomik dhe ndalimi i tubimeve publike nga diktaturat ushtarake; Praktika e Tango vetëm për meshkuj - zakonet në atë kohë - u konsiderua si "mbledhje publike". Kjo, në mënyrë indirekte, nxiti popullaritetin e rock & roll sepse, ndryshe nga Tango, nuk kërkonte mbledhje të tilla.

Në vitin 2009, tango u shtua në Listën e Trashëgimive Kulturore të Paprekshme të UNESCO-s.

 Stilet 
parapamje|250x250px|Kartë postare me kërcim tango, c. 1919
djathtas|parapamje|333x333px|Koreografi në skenë tango në Buenos Aires
djathtas|parapamje|250x250px|Turneu i Botës në Tango në Buenos Aires
Tango përbëhet nga një shumëllojshmëri stilesh që janë zhvilluar në rajone dhe periudha të ndryshme të Argjentinës, si dhe në vende të tjera anembanë botës. Kërcimi u zhvillua në përgjigje të shumë elementëve kulturorë, si psh. grumbullimet në vend, madje edhe modelet e veshjeve. Stilet më së shumti kërcehen me përfaqim të hapur, ku udhëheqësi dhe ndjekësi kanë hapësirë me trupave të tyre, ose përfaqim të mbyllur, u udhëheqësi dhe ndjekësi kanë bashkohen/lidhen ose gjoks në gjoks (tango argjentinas) ose në pjesën e sipërme të kofshës, zona e legenit (tango amerikane dhe ndërkombëtare).

Stile të ndryshme të Tangos janë:
 Tango Vals
 Tango argjentinase
 Tango canyengue
 Tango Orientale (tango uruguajane)
 Tango liso
 Tango sallon
 Tango orillero
 Tango camacupense (Angola)
 Tango milonguero (Tango apilado)
 Tango Nuevo (Tango e re)
 Tango me kontakt
 Tango e shfaqjes (e njohur edhe si fantasia)
 Tango në sallë vallëzimi
 Tango finlandeze
Këto kërcehen me disa lloje të ndryshme të muzikës:
 Tango
 Muzikë elektronike e frymëzuar nga tango
 "Tango alternative", gjegjësisht muzika që është një alternativë ndaj tango, ose muzikë jo tango e përdorur për përdorim në valle të frymëzuara nga tango
Stili milonguero karakterizohet nga një përqafim shumë i ngushtë, hapa të vegjël dhe lëvizje ritmike të sinkronizuara të këmbëve. Ajo bazohet në stilin petitero ose caquero të klubeve të mbushura me njerëz në vitet e 50-ta.

Në të kundërt, tango që filloi në klubet familjare të lagjeve periferike (Villa Urquiza / Devoto / Avellaneda etj.) thekson hapa të gjata elegante dhe figura komplekse. Në këtë rast përqafimi mund të lejohet të hapet shkurtimisht, për të lejuar ekzekutimin e veprimit të ndërlikuar.

Figura komplekse e këtij stili u bë baza për një stil të tangos për shfaqjet teatrale që janë parë në shfaqjet e skenave nëpër turne. Për qëllime të skenës, përqafimi është shpesh shumë i hapur, dhe lëvizja komplekse e këmbëve paraqitet me ngritje, shkelma dhe rënie gjimnastike.

Një stil më i ri ndonjëherë i quajtur tango nuevo ose "tango e re", është popullarizuar në vitet e fundit nga një brez i ri valltarësh. Përqafimi është shpesh mjaft i hapur dhe shumë elastik, duke i lejuar udhëheqësit të udhëheqë një larmi të madhe figurave shumë komplekse. Ky stil shpesh shoqërohet me ata që gëzojnë vallëzimin e muzikës "tango alternative" të xhazit dhe techno-ting, përveç kompozimeve tradicionale tango.

 Krahasimi i teknikave 

Tango argjentinase,uruguajiane, dhe e "sallës së vallëzimit", përdorin teknika shumë të ndryshme. Në tango argjentinase dhe uruguajan, qendra e trupit lëviz së pari, pastaj këmbët arrijnë ta mbështesin atë. Në tango e "sallës së vallëzimit", trupi fillon fillimisht në lëvizje nëpër dysheme përmes fluksit të nyjeve të ulëta (legeni, gjuri, kyçi i këmbës) përderisa këmbët vonohen, pastaj këmbët lëvizin shpejt për të kapur ritmin e trupin, duke rezultuar në rrëmbim ose veprim goditës që pasqyron natyrën staccato të muzikës së preferuar të këtij stili.

 Këngëtarët e njohur të tango 
 Carlos Acuña    (1915-1999) ishte i njohur për zërin e tij të thellë, të lartë dhe ekspresiv. Udhëtimet e tij të jashtme i sollën atij sukses në Uruguaj, Meksikë, Itali dhe Spanjë, ku ai u bë mik i ngushtë i të mërguarit Juan Perón.Jorge Palacio, Carlos Acuña, todotango.com. 
 Néstor Fabián
 Carlos Gardel
 Roberto Goyeneche 
 Julio Sosa  (1926-1964) nga Uruguai ishte një nga këngëtarët më të rëndësishëm të tangos gjatë viteve 1950 dhe në fillim të viteve 1960. Pasioni i tij për poezinë çoi në librin e tij të vetëm të botuar; Pasioni i tij për makina të shpejta çoi në vdekjen e tij në moshë të re.Roberto Selles. 
 Jari Sillanpää
 Reijo Taipale
 Tita Merello
 Edmundo Rivero
 Pyotr Leschenko

 Ndikimi i Tangos 

 Tango në Shoqëri 
Tango shfaqet në aspekte të ndryshme të socializmit: milonga të rregullta dhe festivale të veçanta. Një festival shumë i njohur është Tango Buenos Aires Festival y Mundial' në  Buenos Aires. Por në nivel rajonal ka shumë festivale brenda dhe jashtë Argjentinës. Një festival lokal jashtë Argjentinës është Buenos Aires në malet jugore në Australi.

 Përfitimet shëndetësore 
Është sugjeruar që tango i bën njerëzit të ndihen më të relaksuar, më tërheqës dhe më pak në depresion, dhe rrit nivelet e testosteronit.

Vallëzimi synon 6 fushat kryesore që konsiderohen të rëndësishme për cilësi të lartë jetese dhe plakje të suksesshme: 1. ushtrime fizike 2. kënaqësi sociale 3. spiritualitet dhe ndërgjegje 4. njohje 5. kuptimplotë 6. shëndet emocional dhe arsimor

 Tango në film 
Tango argjentinas është subjekti kryesor në këto filma:
 ¡Tango! (1933)
 Adiós Buenos Aires (1938)
 Tango: El Exilio de Gardel/Tangos: the Exile of Gardel (1985), me artistë Philippe Léotard, drejtuar nga Fernando Solanas
 The Tango Bar (1988), me artistë Raúl Juliá
 The Tango Lesson (1997), me artistë Sally Potter dhe Pablo Verón, drejtuar nga Sally Potter
 Tango (1998), me artistë Cecilia Narova dhe Mía Maestro, drejtuar nga Carlos Saura
 Assassination Tango (2002), me artistë Robert Duvall, Rubén Blades dhe Kathy Baker, drejtuar nga Robert Duvall
 Orquesta Tipica (2005), documentary film about typical orchestra Fernandez Fierro, drejtuar nga Nicolas Entel
 12 Tangos – Adios Buenos Aires (2005), drejtuar nga Arne Birkenstock
 Tango libre (2012), drejtuar nga Frédéric Fonteyne
Një numër filmash tregojnë tango në disa skena, si:
 The Threepenny Opera (Die 3-Groschen-Oper) (1931), drejtuar nga G.W. Pabst, has number called Tango Ballade.
 The Plow That Broke the Plains (1936), drejtuar nga Pare Lorentz.
 The Four Horsemen of the Apocalypse (1921), me artistë Rudolph Valentino dhe Alice Terry, drejtuar nga Rex Ingram.
 L'amore in citta (1953), segment "Paradise for three hours" (Paradiso per tre ore), drejtuar nga Dino Risi, me artistë nonprofessional actors, featuring a long sequence in a ballroom, where a passionate tango of Mario Nascimbene is played.
 Il Conformista (1970), me artistë Jean-Louis Trintignant dhe Dominique Sanda, drejtuar nga Bernardo Bertolucci.
 Last Tango in Paris (1972), me artistë Marlon Brando dhe Maria Schneider, drejtuar nga Bernardo Bertolucci.
 The World's Greatest Lover (1977), me artistë Gene Wilder (who also directed), Carol Kane dhe Dom DeLuise.
 Death on the Nile (1978), Peter Ustinov dhe Olivia Hussey tango whilst David Niven is the unfortunate partner to Angela Lansbury's rather eccentric version of the dance.
 Tango (1981), një film i shkurtër animacioni nga Zbigniew Rybczynski. Mori një Oskar për filmin më të mirë të animuar të filmit, Academy Awards 1982.
 Never Say Never Again (1983), me artistë Sean Connery dhe Kim Basinger, drejtuar nga Irvin Kershner.
  Naked Tango (1990), me artistë Vincent D'Onofrio dhe Mathilda May, drejtuar nga Leonard Schrader.
 Scent of a Woman (1992), Al Pacino si koloneli i verbër vallëzon Tango argjentinas.
 Strictly Ballroom (1992), drejtuar nga Baz Luhrmann
 Addams Family Values (1993), Raul Julia dhe Anjelica Huston 
 Schindler's List (1993), me artistë Liam Neeson
 True Lies (1994), me artistë Arnold Schwarzenegger, Jamie Lee Curtis dhe Tia Carrere, drejtuar nga James Cameron
 Evita (1996), Madonna dhe Antonio Banderas vallëzojnë një tango të sallës së vallëzimit.
 Happy Together (1997), drejtuar nga Wong Kar-wai
 Moulin Rouge! (2001), featuring Ewan McGregor dhe "El Tango de Roxanne"
 Waking Life (2001), drejtuar nga Richard Linklater
 Le Tango Des Rashevski (2002)
 Chicago (2002), me artistë Renée Zellweger, Catherine Zeta-Jones, dhe Richard Gere, drejtuar nga Rob Marshall includes a song titled "The Cell Block Tango" dhe is accompanied with a dance.
 Frida (2002), Salma Hayek dhe Ashley Judd dance a tango to the Lila Downs performed song Alcoba Azul.
 Shall We Dance (2004), me artistë Richard Gere, Jennifer Lopez dhe Susan Sarandon, drejtuar nga Peter Chelsom.
 Madonna featured choreography inspired by the argentine tango styles for the Die Another Day section of her 2004 Re-Invention Tour. Segments of the 2005 documentary I'm Going To Tell You A Secret show this choreography in use.
 Rent (2005) had Anthony Rapp dhe Tracie Thoms perform a semi-elaborate ballroom tango in the song "Tango:Maureen" to describe their emotional relations dhe issues over a promiscuous girl they both dated.
 Mad Hot Ballroom (2005), documentary drejtuar nga Marilyn Agrelo
 Love dhe Other Disasters (2006), Jacks (Brittany Murphy) dhe Paolo (Santiago Cabrera) perform a tango together.
 Take the Lead (2006), me artistë Antonio Banderas, drejtuar nga Liz Friedlander
 Another Cinderella Story (2008), me artistë Selena Gomez dhe Drew Seeley Performed during the Black dhe White Ball in the scene where Mary drops her Zune
 Easy Virtue (2008), in which Jessica Biel dhe Colin Firth dance a tango
 Step Up 3D (2010), in which Rick Malambri, Sharni Vinson dhe some of the supporting characters at a ballroom, dance a tango to Jazmine Sullivan's Bust Your Windows.
 Pixilation II (2011), short animation film by Kambras
Tango finlandeze është shfaqur në një masë më të madhe apo më të vogël në filmat e mëposhtëm:
 Onnen maa (1993), me artistë Pertti Koivula dhe Katariina Kaitue, drejtuar nga Markku Pölönen.
 Levottomat (2000), me artistë Mikko Nousiainen dhe Laura Malmivaara, drejtuar nga Aku Louhimies.
 Tulitikkutehtaan tyttö (1990), me artistë Kati Outinen, drejtuar nga Aki Kaurismäki.
 Mies vailla menneisyyttä (2002), me artistë Markku Peltola dhe Kati Outinen, drejtuar nga Aki Kaurismäki.
 Varjoja paratiisissa (1986), me artistë Matti Pellonpää dhe Kati Outinen, drejtuar nga Aki Kaurismäki.
 Kuutamolla (2002), me artistë Minna Haapkylä dhe Laura Malmivaara, drejtuar nga Aku Louhimies.
 Tango Kabaree (2001), me artistë Martti Suosalo dhe Aira Samulin, drejtuar nga Pekka Lehto.
 Minä soitan sinulle illalla (1954), me artistë Olavi Virta, drejtuar nga Armand Lohikoski.

 Galeria 

 Referime 

 Për lexim të mëtejshëm 
 Davis, Kathy (2015). Dancing Tango: passionate encounters in a globalising world'. NYUP.
 Kassabova, Kapka (2011). Twelve Minutes of Love, a tango story (English), Portobello.ISBN 1-84627-285-8, 9781846272851


 Nau, Nicole (1999). Tango Dimensionen (German), Kastell Verlag GmbH, ISBN 978-3-924592-65-3.
 Nau, Nicole (2000). Tango, un baile bien porteño (Spanish), Editorial Corregidor, ISBN 950-05-1311-0
 Park, Chan (2005). Tango Zen: Walking Dance Meditation (English), Tango Zen House, ISBN 0-9759630-0-7
 Park, Chan (2008). TangoZen: Caminar y Meditar Bailando (Spanish-English), Editorial Kier, ISBN 978-950-17-1032-8
 Turner, David (2006). A Passion for Tango (English),Dingley Press 2004 Revised and augmented, ISBN 978-0-9547083-1-3

 Lidhje të jashtme 
 Argentine Tango Radio
 Festivals Worldwide 
 Tango in the Movies
 Tango Events Worldwide Repository
 Tango Events for select US cities from TangoMango