Vajza Afgane

Vajza Afgane është një portret fotografik i vitit 1984 nga gazetari Steve McCurry i cili u shfaq në kopertinën e revistës National Geographic. Imazhi është i një vajze adoleshente me sy të gjelbër në një shami koke të kuqe duke parë intensivisht në kamera. Ajo është krahasuar me pikturën e Leonardo da Vinçit të Mona Lisa Imazhi u bë "emblematik" i "vajzës refugjate që ndodhet në një kamp të largët", që meriton mëshirën e shikuesit perëndimor.

Në fillim të vitit 2002, objekti i fotografisë u identifikua si  'Sharbat Gula'  (lindur më 1972) , e njohur gjithashtu si Sharbat Bibi, një grua afgane që jetonte në kampin e refugjatëve Nasir Bagh në Pakistan gjatë kohës së pushtimit sovjetik të Afganistanit kur u fotografua.

National Geographic 
Gula ishte një nga studentet në një shkollë informale në kampin e refugjatëve Nasir Bagh në vitin 1984. Fotografia e Gulës u fotografua nga fotografi i Shoqatës Kombëtare të Gjeografisë Steve McCurry në filmin me rrëshqitje me ngjyra Kodachrome 64, me një aparat fotografik Nikon FM2 dhe Nikon 105mm Ai-S F2. 5 lente. McCurry nuk e regjistroi emrin e personit që kishte fotografuar.

Fotografia, e titulluar "Vajza Afgane", u shfaq në kopertinën e National Geographic në qershor të vitit 1985. Imazhi i fytyrës së saj, me një shall të kuq të zbehur lirshëm mbi kokën e saj dhe sytë e saj ngulur drejtpërdrejt në kamera u quajt "fotografia më e njohur" në historinë e revistës dhe vetë kopertina e revistës është një nga më të famshmet e National Geographic. Revista amerikane e fotove thotë se imazhi ka një "kombinim të pazakontë të grintësisë dhe magjisë". Sytë e saj të gjelbër janë subjekt i komenteve të shpeshta.

McCurry bëri disa përpjekje të pasuksesshme gjatë viteve 1990 për ta gjetur atë. Në janar të vitit 2002, një ekip i National Geographic udhëtoi për në Afganistan për ta gjetur atë. McCurry, pasi mësoi se kampi i refugjatëve Nasir Bagh do të mbyllej së shpejti, pyeti banorët e mbetur, një prej të cilëve e njihte vëllain e Gulës dhe ishte në gjendje të dërgonte fjalë në vendlindjen e saj. Megjithatë, një numër i grave dolën përpara dhe identifikuan veten si të famshmen "Vajza Afgane". Përveç kësaj, pasi u tregua fotografia e vitit 1984, disa të rinj e identifikuan gabimisht Gulën si gruan e tyre.

Sharbat Gula
Pashtun sipas etnisë, prindërit e Gulës u vranë gjatë bombardimeve të Bashkimit Sovjetik të Afganistanit kur ajo ishte rreth gjashtë vjeç. Së bashku me gjyshen, vëllain dhe tre motrat e saj, ajo shkoi nëpër male në Pakistan dhe përfundoi në kampin e refugjatëve të Nasir Bagh në Pakistan në vitin 1984.

Ajo u martua me Rahmat Gul midis moshës 13 dhe 16 vjeç dhe u kthye në fshatin e saj në Afganistan në mesin e viteve 1990. Ajo është tani një e ve. Gula ka tre vajza. Një vajzë e katërt vdiq në fillimet e fëmijërisë. Ajo shpresoi se fëmijët e saj do të jenë në gjendje të marrin një arsimim. Një muslimane e devotshme, Gula normalisht do të vishnte një burka dhe ishte në mëdyshje për t'u takuar me McCurry, pasi ai ishte një mashkull jashtë familjes. Kur u pyetën nëse ajo ishte ndjerë e sigurtë, ajo u përgjigj: "Jo, por jeta nën Taliban ishte më e mirë, të paktën ka pasur paqe dhe rregull". Derisa ekipi i National Geographic përsëri e gjeti atë, ajo kurrë nuk e kishte parë fotografinë e saj si fëmijë. Kur u pyet se si ajo mbijetoi, ajo u përgjigj se ishte "vullneti i Perëndisë".

Në 2015, gazetat lokale në Pakistan raportuan se Autoriteti Kombëtar i të Dhënave dhe Regjistrimit (NADRA) anulloi Kartën Kombëtare të Informacionit të Kompjuterizuar (CNIC) të Sharbat Bibit dhe të dy burrave të listuara si djemtë e saj. Raportet pretendonin se kartat e identitetit kombëtare ishin lëshuar ilegalisht. Një burim i NADRA citohet të ketë thënë: "Ata nuk mund të jenë bijtë e saj, por kjo është një praktikë e zakonshme në mesin e refugjatëve afganë ku ata listojnë emrat e jo-të afërmve si fëmijët e tyre për të marrë dokumente". Një i afërm deklaroi se familja jeton në Pakistan, por "Ne udhëtojmë mes Pakistanit dhe Afganistanit në varësi të situatës së sigurisë".

Më 26 tetor 2016, Gula u arrestua në Pakistan nga Agjencia Federale e Hetimeve sepse jetonte duke përdorur dokumente të falsifikuara. Ajo u dënua me pesëmbëdhjetë ditë në paraburgim dhe u deportua në Afganistan.  Vendimi u kritikua nga Amnesty International.

Trashëgimi Kulturore
Interesi ndaj fotos u rrit pas sulmeve të 11 shtatorit kur administrata e George W. Bush filloi përdorimin e të drejtave të grave për të ndihmuar në nxitjen e mbështetjes për luftën në Afganistan.

Fotot më të fundit të Gulas u paraqitën si pjesë e një historie të mbuluar në jetën e saj në revistën National Geographic të prillit 2002 dhe ajo ishte subjekt i një dokumentari televiziv me titull "Kërko për vajzën afgane", e cila u transmetua në mars të vitit 2002. Me njohjen e saj, National Geographic ngriti Fondin e Vajzave Afgane, një organizatë bamirëse me qëllim edukimin e vajzave dhe grave të reja afgane. Në vitin 2008, fushëveprimi i fondit u zgjerua për të përfshirë djemtë dhe emri u ndryshua në Fondin e Fëmijëve Afganë. Pas gjetjes së Gulës, National Geographic mbuloi gjithashtu kostot e trajtimit mjekësor për familjen e saj dhe pagoi shpenzimet e një pelegrinazhi në Mekë.

 Referime 

 Linqe të Jashtme 

 "A Life Revealed" —National Geographic

 "Before and After - The Afghan Girl (1984 and 2002)"—National Geographic
 "'Afghan Girl': Taking National Geographics Most Famous Photo", FORA.tv, The Chautauqua Institution, YouTube, July 29, 2010 (video clip).


Kategoria:Lindje 1972
Kategoria:Njerëz që jetojnë