Tefë Curani

Shtjefën ose Tefë Curani (; Shkodër, 5 gusht 1865 - 14 prill 1941) ka qenë nëpunës i diplomacisë austro-hungareze, sipërmarrës, ministër i shtetit shqiptar dhe konsull nderi i Austrisë në Shqipëri. Kur qe ministër Financash realizoi futjen e frangës së arit si monedhë unike. Përktheu veprën T’nnoλunat e Scćypniis të shkruar nga eprori i tij Von Thallóczy, botuar në gjuhën shqipe më 1898, por e nënshkruar prej gni Gheghet ći don vênnin e vet është menduar për shumë vite si vepër autoriale e Curanit.

 Biografia 
U lind në gjirin e një familjeje qytetare, i biri i Hilë Curanit dhe Sile Kovaçit. I ati kishte filanda mëndafshi në Prizren dhe marrëdhënie tregtare me Venedikun dhe rajonin, por ndërroi jetë më 1872 duke e lënë të birin të vetëm 7 vjeç.

Deri në përfundimin e shkollës fillore dhe të mesme pranë Kolegjit Saverian u rrit në mesin e familjes së përbërë nga e ëma Silja, teze Drandja dhe daja Ndoc. Në vijim të një kërkese austriake drejtuar klerit katolik, Arqipeshkvi i Shkodrës mons. Guerini rekomandoi Stefanin për studime të larta në Austri. Në Vienë përfundoi studimet në shkencat ekonomike e n'ato politike-juridike me profil diplomacinë në Theresianum. Gjatë periudhës së studimeve universitare në Vienë, përveç gjermanishtes, Curani nxuri edhe anglisht, arabisht dhe persisht. Gjuhë të cilat bashkë me ato të nxëna në kolegjin e jezuitëve në vendlindje, do t'i jepnin një diapazon të gjerë kulturor, të cilin autoritetet austro-hungareze nuk do ta shpërfillnin. Fillimisht u punësua në Ministrinë e Jashtme të Perandorisë, në Sektorin e Ballkanit, ku u prit me simpati dhe përkrahje nga shefi i sektorit, baroni hungarez Thalloczy.

Ushtroi për një periudhë të caktuar edhe punën si agjent i kompanisë së lundrimit Ungaro-Croata. Mbas disa viteve në mërgim Curani u kthye për herë të parë në Shkoder më 1908, me t'u shpallur Hyrrijeti, vit në të cilin hap edhe një shoqëri lundrimi. Qe pjesëmarrës aktiv i Klubit "Gjuha Shqipe" hapur nga Kel Marubi.

Kur shpërtheu Lufta Ballkanike gjendej në Trieste, ku më 1913 u bë ndër nismëtarët e mbajtjes së Kongresit në atë qytet.

Gjatë qeverive Vrioni ka zyrën e ministrit të Financave, zyrë përmes së cilës bën përpjekje të vazhdueshme me përfaqësuesit e qeverisë italiane për të krijuar Bankën e Shqipnisë. Duke analizuar situatën ekonomike të vendit rezultoi se politikat financiare dhe legjislacionit doganor ulën mbi 4 herë defiçitin tregtare nga 1920 në 1921 nga 63,94 mil.fr.Ari në 15,47. Gjatë kohës së shërbimit të tij qe nismëtar për pajtimin e specialistëve, si në rastin e gjeologut çeko-austriak Dr. Ernest Novack të Universitetit Gjeologo-Minerar të Leobenit, Austri, dhe i propozon detyrën e Gjeologut të Shtetit. Në mars të vitit 1922 nënshkruhet kontrata ndërmet Min. të Punëve Botore dhe Bujqësisë Sejfi Vllamasi dhe gjeologut. Harta gjeologjike e hartueme nga Novack do të bëhej teksti themelor i studimeve gjeologjike shqiptare mbasi u përkthye më 1962 nga docenti Luan Peza.

Në vitin 1925 u emërua anëtar i Këshillit të Përgjithshëm Administrativ të Bankës Kombëtare të Shqipërisë, e porsaformuar. Më 1931 emërohet me dekret mbretëror Komisar i Shtetit Shqiptar pranë BKSH me qendër në Romë, me rrogë mujore 20 napolona në muaj. Detyra që mbajti deri më 1939. Në mbledhjen e parë të Këshillit Administrativ, refuzoi kategorikisht që të jepte pëlqimin e tij që baza e arit, e cila garantonte monedhën shqiptare të zëvendësohej me liretën italiane që mbështetej në konventën ekonomike-doganore valutore midis qeverisë shqiptare e asaj italiane të 20 prillit 1939. Megjithëse e dinte që protesta e tij nuk kishte vlerë praktike, sepse aksionet e bankës zotnoheshin plotësisht nga italianët.

Curani me Ahmet Zogun pati marrëdhënie korrekte pune, por gjithmonë refuzoi propozimet e ndryshme që të bëhej min. Financash më pas.

Ndërroi jetë më 14 prill 1941 në vilën e tij në fshatin e Rrencit, e u shti në dhé në varrezat ortodokse të lagjes Rus me pjesëmarrje të gjerë e nderime të veçanta të popullit shkodran.

 T`nnoλunat e Scćypniis 
Curani është njohur për shumë kohë si autori i historisë së parë të Shqipërisë të shkruar në gjuhën shqipe me titullin T`nnoλunat e Scćypniis prei gni Gheghet ći don vênnin e vet, në fakt ka qenë punim i eprorit të tij Thalloczy, me punën kërkimore të Raim Belulit, të cilin Curani e përktheu por e përvetësoi si punë duke ia atribuar vetes kur e ribotoi më 1939.

 Referime 

Kategoria:Lindje 1865
Kategoria:Vdekje 1941
Kategoria:Politikanë shqiptarë
Kategoria:Ministra të Financave të Shqipërisë
Kategoria:Njerëz nga Shkodra
Kategoria:Ekonomistë shqiptarë
Kategoria:Katolikë shqiptarë
Kategoria:Ortodoksë shqiptarë
Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Shkodrës
Kategoria:Nxënës të Kolegjit Saverian
Kategoria:Përkthyes prej gjermanishtes në shqip