Sulmi në Prekaz

Sulmi në Prekaz ose Masakra e Prekazit ishte një sulm i kryer nga Policia e Serbisë (MUP) dhe nga Njësia Speciale Kundër-Terroriste (CAJ) më 5–7 mars 1998 për të kapur luftëtarët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK), të cilët konsideroheshin "terroristë" nga Serbia (Serbia dhe Mali i Zi). Gjatë sulmit, komandanti i UÇK-së Ademi dhe vëllai i tij Hamëz Jashari u vranë, së bashku me 56 anëtarë të tjerë të familjes.

Sulmi u kritikua nga Amnesty International, e cila shkruante në raportin e saj se: "Të gjitha provat sugjerojnë se sulmi nuk kishte për qëllim kapjen e shqiptarëve të armatosur, por eliminimin e të dyshuarve dhe familjeve të tyre". Serbia, nga ana tjetër, pretendoi se bastisja ishte për shkak të sulmeve të UÇK-së në postet e policisë.

 Prapaskena 
Adem dhe Hamëz Jashari ishin anëtarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK), një organizatë guerile e shqiptarëve etnikë që kërkonin pavarësinë e Kosovës nga Jugosllavia. Adem Jashari ishte përgjegjës për organizimin e formacionit të parë të armatosur politik në Skënderaj, në vitin 1991.

Duke ndjekur Adem Jasharin për vrasjen e 1 polici serb, forcat serbe u përpoqën përsëri të sulmonin kompleksin e Jasharëve në Prekaz më 22 janar 1998. Më 28 shkurt 1998, shpërtheu një përleshje zjarri midis luftëtarëve shqiptarë dhe një patrulle të policisë serbe në fshatin e vogël Likoshan. Katër policë serbë u vranë dhe disa u plagosën. Luftëtarët e UÇK-së, njëri prej të cilëve edhe Adem Jashari, kanë shpëtuar. Më pas, policia serbe vrau 13 civilë shqiptarë në një shtëpi aty pranë. Më vonë po atë ditë, policët serbë e sulmuan fshatin fqinj Qirezin dhe më pas i vranë 26 shqiptarë. Mirëpo, luftëtarët shqiptarë arritën të arratiseshin dhe policia vendosi ta sulmonte Adem Jasharin dhe familjen e tij. Në luginën e Drenicës, Adem Jashari vendosi të qëndrojë në shtëpinë e tij dhe i porositi luftëtarët e tij që të qëndrojnë atje poashtu dhe të rezistojnë deri në njeriun e fundit.

 Operacioni 
Më 5 mars 1998, UÇK-ja ka hedhur një sulm në petrolin e policisë në Prekazin e Ulët që shkaktoi policinë serbe të kërkojë dëshkim, sipas raporteve publike të Serbisë. Pas sulmit të dytë, policia u përgatitë për përgjigjjen brutale ndaj familjes Jashari. Ata filluan të gjuanin ushtarët lokalë të UÇK-së të cilët u detyruan të tërhiqen në kompleksin e Jasharit në të njëjtin fshat. 

Policët jugosllavë rrethuan grupin dhe i ftuan ata që të dorëzoheshin, duke u bërë thirrje të gjithë personave të tjerë për të pastruar lokalet. Policia më tej pohoi se ata u dhanë dy orë për t'u pajtuar. Brenda afatit të caktuar, dhjetëra civilë u pajtuan me rendin dhe u shpërndanë në siguri nga kalaja. Sipas policisë, pas skadimit të afatit prej dy orësh, Adem Jashari, vëllai i tij dhe pjesa më e madhe e anëtarëve të familjes së tij, megjithatë refuzoi të pajtohet dhe të mbetet brenda kompleksit. Pas një qëndrimi verbal të tensionuar, sipas deklaratave zyrtare serbe, grupi i Jasharit u përgjigj duke gjuajtur policinë me armë automatike, mortaja, granata dore dhe snajper, duke vrarë 2 dhe plagosur 3 policë.

Në dhunën pasuese, policia jugosllave vrau më shumë se 60 vetë, duke përfshirë edhe vëllezërit Jashari. I vetmja që mbijetoi ishte Besarta Jashari, vajza e Hamëz Jasharit. Ajo pretendonte se policët e kishin "kërcënuar me thikë dhe e urdhëruan të thoshte se xhaxhai i saj (Adem Jashari) kishte vrarë të gjithë ata që donin të dorëzoheshin". Goran Radosavljeviç, një nga drejtuesit e Ministrisë së Brendshme të Serbisë, deklaroi se "Adem Jashari i kishte përdorur gratë, fëmijët dhe të moshuarit si pengje..". Gjenerali i Ushtrisë Jugosllave Nebojsha Pavkoviq deklaroi se "Ishte një veprim normal policor kundër një krimineli të njohur, ishte i suksesshëm. Detajet e tjera nuk i kujtoj".

Dëshmitë e mbledhura më vonë treguan se sulmi nuk kishte për qëllim të kapte ushtarët të armatosur shqiptarë; Përkundrazi, sulmi ishte për t'i eliminuar ata dhe familjet e tyre. Shtëpitë e tjera të anëtarëve të familjes Jashari u sulmuan gjithashtu nga policia si dhe kompleksi rezidencial i familjes Lushtaku. Si përgjigje, këshilli i sigurimit i OKB-së u kthye në Kapitullin VII të Kartës së Kombeve të Bashkuara pa autorizuar masën përfundimtare të kapitullit që ishte ndërhyrja ushtarake.

 Varrimi 
Këshilli lokal për mbrojtjen e të drejtave dhe lirive të njeriut, ishte kontaktuar nga policia që t'i mblidhnin trupat, por kur këshilli kërkoi dokumentacion për të ndjerin asnjë nuk u bë publik. Sipas këshillit, policia i kishte zhvendosur kufomat në një morg të Prishtinës para se t'i kthente në zonën e Drenicës. 

Më 9 mars, policia paralajmëroi se nëse trupat nuk janë varrosur nga familja do të varrosen nga autoritetet, përderisa familjet kanë kërkuar që të bëhshin autopsitë.

Më 10 mars, policia mori një buldozer dhe hapi një varr masiv afër Prekazit dhe varrosi trupat, 10 prej të cilëve ishin ende të paidentifikuar në atë kohë. Familjet kishin shpresuar se mund të kryheshin autopsitë, por një grupi mjekësh nga Prishtina, familjeve të të vdekurve, përfaqësuesve të Kishës Katolike, komunitetit mysliman dhe organizatave ndërkombëtare për të drejtat e njeriut iu mohua qasja në zonë. Krerët e policisë serbe akuzuan organizatat se në të kaluarën kishin kontrabanduar armë në rajon. 

Më 11 mars, trupat u rivarrosën sipas traditës islame.

Thuhet se 42 individë, shqiptarë, u identifikuan të kenë vdekur në Prekazin e Ulët gjatë operacionit. 6 shqiptarë vdiqën në fshatin aty pranë, Llaushë, në rrethana të paqarta.

 Pasojat 
Të shtënat në kompleksin e familjes Jashari ku përfshihej Adem Jashari, një komandant i UÇK-së dhe përreth trupat jugosllave në vitin 1998 rezultoi në masakrën e shumicës së anëtarëve të familjes Jashari. Vdekja e Jasharit dhe familjes së tij shkaktoi një reagim ndërkombëtar kundër Republikës Federale të Jugosllavisë. Sulmi i Prekazit çoi në një rritje të shpejtë të popullaritetit të UÇK-së në mesin e shqiptarëve etnikë dhe milicitë e fshatrave u formuan në shumë pjesë të Kosovës. Ndërsa lajmet për vrasjet u përhapën, milicitë e armatosura shqiptare të Kosovës u shfaqën në mbarë Kosovën, duke kërkuar të hakmerreshin për vdekjen e Jasharit, ndërsa shqiptarët dyndeshin për t'iu bashkuar UÇK-së. Ngjarja u bë një thirrje tubuese për rekrutimin e UÇK-së në lidhje me rezistencën e armatosur ndaj forcave jugosllave.

Pas ngjarjes, vetë Adem Jashari u portretizua si “terrorist” në mediat jugosllave, ndërsa mediat shqiptare e përshkruanin si “luftëtar lirie”. Viktimat e sulmit do të cilësoheshin si rënia e “dëshmorëve” në mediat shqiptare, ndërsa në mediat serbe raportoheshin si “efekte kolaterale të luftës kundër terrorizmit”. Më 13 mars, rreth 50.000 njerëz demonstruan kundër sulmeve, ndërsa më 15 mars, Kisha Katolike bëri thirrje që të mbahen mesha në të gjithë rajonin, pas së cilës rreth 15.000 njerëz demonstruan në Prishtinë.

Në fund të marsit 1998, më shumë se 100.000 njerëz marshuan në 8 qytete amerikane dhe kryeqytetet evropiane për të protestuar kundër sulmit. Përfundimisht, ngjarjet dolën jashtë kontrollit dhe pasoi Lufta e Kosovës.

 Shih edhe 
 Lufta e Kosovës
 Ushtria Çlirimtare e Kosovës
 Jasharët
 Masakrat e Drenicës
 Kompleksi Memorial Adem Jashari në Prekaz

 Literatura 



 Referime 

Prekazi
Prekazi
Kategoria:1998 në Kosovë
Kategoria:Operacione ushtarake të Luftës së Kosovës
Kategoria:Ushtria Çlirimtare e Kosovës
Kategoria:Lufta e Kosovës