Referendumi për autonomi teritoriale dhe politike

Pas përfundimit të referendumit maqedonas të 8 shtatorit dhe aprovimit të Kushtetutës së vitit 1991, faktorit politik shqiptar nuk i mbeti gjë tjetër përpos të kërkojë rrugë tjetër për zgjidhjen e çështjes së shqiptarëve të Iliridës IRJM. Një rrugë e këtillë ishte organizimi i një referendumi të veçantë, ku populli shqiptar do të shprehte vullnetin e vet përmes deklarimit gjithëpopullor. Zhvillimet e këtilla politike, përmes deklarimit plebicitar, ishin karakteristikë e të gjithë popujve që përpiqeshin të fitonin lirinë përmes procesit demokratik. Në IRJM, referendumi i popullit shqiptar ishte kundërpërgjigje ndaj të gjitha vendimeve të njëanshme të faktorit politik maqedonas, të cilët anashkaluan skajshmërisht interesat kombëtarë të shqiptarëve të Iliridës IRJM.
Referendumi i popullit shqiptar të Iliridës IRJM u mbajt më 11 janar dhe 12 janar, 1992. 
Vendimin për shpalljen e referendumit për Autonomi politike dhe territoriale të shqiptarëve në IRJM e solli Kuvendi i Autonomisë më 27 dhjetor, 1991. 

Qytetarët shqiptarë duhej të deklarohen se: 
Referendumi i shqiptarëve në Iliridë IRJM u realizua në një atmosferë impozante dhe solemne. Pothuajse i gjithë populli shqiptar, iu përgjigj thirrjes plebicitare duke shpresuar se kjo është zgjidhja më e mirë. Sipas informatave nga Komisioni i cili ka qeverisur procesin e referendumit, ai ishte plotësisht i suksesshëm. 
Raporti nga Kuvendi i autonomisë më 16 janar 1992. u dërgua edhe te institucionet ndërkombëtare: 
 Komuniteti Europian
 Presidenti i Konferencës së Paqes në Jugosllavi
 z Lord Carrington
 Presidenti i Parlamentit Evropian 
 Kryetari i Komisionit të Arbitrazhit për Jugosllavinë
 Sekretari i Organizatës së Kombeve të Bashkuara 
 Kongresi, Senati dhe Programit të Departamentit të SHBA-së

Në këtë raport është theksuar se referendumi për autonomi politike dhe territoriale të shqiptarëve në Maqedoni''' ishte krejtësisht i suksesshëm.
Por gjithashtu edhe theksoi pengesat dhe propaganda e qeverisë maqedonase kundër referendumit, mjetet e informimit dhe partive të tyre nacionaliste dhe kërcënimet që u janë drejtuar shqiptarëve dhe udhëheqësve të faktorit politik shqiptar.
Rezultati i referendumit të shqiptarëve në Maqedoni ishte pozitiv.
Nga gjithsej 383,539 votues të, përfshirë si listën e votuesve, votuan për autonomi 360,928 ose 92.0%, ndërsa 57 votues, nga ata që dolën në votime votuan kundër. 

Referendumi për autonomi politiko teritoriale të Shqiptarëve në Maqedoni
{| width=100% style="text-align:center;"
| bgcolor=#75B040 width=74.0%|92.0%
| bgcolor=#f66 width=0.3%|8.0%
| 
| Për
| Kundër
|}
Policia maqedonase u përpoq për të ndaluar procesin e votimit, kryerjen e një kontrollimi të 260 qendrave të votimit, kurse nga 120 qendrat e votimit u konfiskua materiali zgjedhor. Komuniteti ndërkombëtar ishte i njohur edhe me një fakt që numri i shqiptarëve që sipas statistikave zyrtare 400.000 banorë, është falsifikuar krejtësisht, sepse pas referendumit doli në pamje një fakt tjetër i rëndësishëm, që elektorati shqiptar përfshin më shumë se 383.000 votues.

 Shih edhe 
 Republika e Iliridës
 Shqiptarët në Republikën e Maqedonisë
 Referimet 
http://www.sobranie.mk/arhiva-8bed31ca-f2f1-4a3f-b4ce-576fb78a2c0a-ns_article-31-sednica-91.nspx
https://books.google.ba/books?id=2ycTQOISqWQC&pg=PA82&redir_esc=y#v=onepage&q&f=true
 Lidhje të jashtme 
http://www.faktiditor.ch/top-lajm/kujtese-votimi-per-autonomi-territoriale-dhe-politike-te-shqiptareve-ne-maqedoni/

Kategoria:Mërgata shqiptare