Xhemal bej Bushati

Xhemal beg Bushati (Shkodër, 1880 – 1 gusht, 1941) ka qenë deputet i Shkodrës dhe ministër pa portofol në kabinetin e Nolit.

 Biografia 
Leu në Shkodër, i biri i Shaqir beut të degës së Vishobejlerëve të oxhakut të Bushatllinjëve, dhe nip i familjes Gjyrezi. Mbaroi arsimin fillor dhe "Iladijen" në vendlindje. Mori pjesë me armë në kohën e rrethimit e Shkodrës gjatë Luftës Ballkanike.

Më 1920-'21 është anëtar i Këshillit Bashkiak Shkodër. Është pjesë e parisë shkodrane që nënshkruajnë një deklaratë përmes së cilës bien në ujdi me vendimet e marra nga Kongresi i Lushnjes. Më 1920 përgjatë Luftës së Koplikut, komandonte një formacion vullnetarësh kundër provokacioneve serbe.

U zgjodh anëtar i Parlamentit shqiptar në zgjedhjet e vitit 1921 si përfaqësues i prefekturës së Shkodrës. Sipas Vllamasit, në një mbledhje në shtëpinë e Bajram Currit, deputetët Thaçi, Saraçi, Rroji që lidheshin me Zogun, simpatizonin Populloren; Gurakuqi, Fishta dhe Kruja me Partinë Përparimtare dhe Mitrovica e Maliq Bushati në Partinë Popullore, Xhemali qëndroi i pavarur.. Nga trembëdhjetë përfaqësues të Shkodrës, dymbëdhjetë i takonin opozitës. Në vitin 1923 u zgjodh deputet dhe përsëri përfaqësues. Në mars të vitit 1923 protestoi brenda parlamentit kundër shtypjes dhe persekutimeve që çoi në një revoltë në Korçë.

Në tensionet që pasuan vrasjen e deputetit Avni Rustemi, Bushati qe ndër deputetët që u tërhoqën në Vlorë dhe qe pjesë e Komitetit revolucionar të Lëvizjes së qershorit,. në krye të 300 postrribakëve, me dy batalione nën komandën e kapiten Hysni Pejës dhe të kapiten Mark Rakës, dhe me 180 shaljanë nën komandën e Ndok Gjeloshit, sulmojnë kalanë e Lezhës që mbrohej prej rreth 800 civilëve në komandën e Bazit të Canës dhe të major Gilardit. Pasi zaptuan kalanë, iu hap rruga për në Tiranë krahut verior të Lëvizjes.. Bëri pjesë në qeverinë e Fan Nolit si ministër pa portofol, "për t'u bërë kompliment myslimanëve të Shkodrës".. duke përfaqësuar degën e moderuar konservatore me S. Delvinën, R. Shalën e K. Qafëzezin.Pollo S., Historia e Shqipërisë: 1912-1944, Tiranë: Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë, Instituti i Historisë, 1984. fq. 288. Me Gurakuqin ishin kundër laicizimit shkollor dhe reformave demokratike rrënjësore.

Pas Triumfit të Legalitetit dhe kthimit të Zogut në pushtet, mërgoi dhe fillimisht u vendos në Bari. Në Bari u formua një komitet, i cili u ftua në Vienë nga Noli dhe Boshnjaku për formimin e Konare-së me ndihmën e Bashkimit Sovjetik: bejlerët Bushati dhe Prishtina nuk pranuan. I ngarkuar nga Gurakuqi, Bushati i dorëzoi Shefqet Dibrës, inspektor i financave i dërguar nga qeveria e Zogut, të paprekur arkën e shtetit, që e kishin marrë me vete vetëm për ta ruajtur nga plaçkitja e mundshme.

Pas vrasjes së Luigj Gurakuqit, Bushati u largua në Paris dhe pas disa muajsh në Vjenë. Nga 1925 deri më 1933 qe pjesë e komitetit qendror të grupit antizogist "Bashkimi Kombëtar"... për t'u vendosur më vonë në Sarajevë, ku jetonte dhe bënte tregti.

Pas kthimit në atdhe më 1940 vdes në vendlindje më 1 gusht 1941.

Më 1993 u dekorua pas vdekjes me dekoratën "Pishtar i demokracisë" nga presidenti i atëhershëm Sali Berisha.

 Referime 

 Literaturë 




Kategoria:Deputetë të Kuvendit të Shqipërisë
Kategoria:Lindje 1880
Kategoria:Vdekje 1941
Kategoria:Ministra të Qeverisë së Shqipërisë
Kategoria:Bushatllinjtë
Kategoria:Myslimanë suni shqiptarë