Kokosi i Kilit

Kokosi i Kilit ose palma e Kilit, Jubaea chilensis, është një lloj i palmës pjesë e familjes (Arecaceae). Është specia e vetme aktualisht e pranuar në gjininë  Jubaea. Jubaea chilensis është një palmë gjethe-pendore e afërt me degën e llojeve të shpërndarë ekskluzivisht në hemisferën jugore. Origjina e këtij grupi është Afrika(Jubaeopsis) dhe vazhdon perhapjen në lindje në drejtim të Madagaskarit (Voanioala),  Melanesi (Cocos),  Kili (Jubaea), Bolivi (Parajubaea), dhe më në fund  përfundon në Jug të Brazilit (Syagrus, Butia, Lytocaryum, Allagoptera, Polyandrococos). Emri i tij i është dhënë në nder të mbretit dijetar monark Juba II, që mbretëroi mbi Mauritani dhe i cili është interesuar në botanikë. Botanist amerikan Scott Zona e konfirmon këtë etimologji propozuar nga Karl Sigismund Kunth : .<ref group=dif>Sipas burimeve, emri i kësaj palme i është dhënë nga Humboldt për shkak të formës e cila i përngjan një zbukurmi të helmetës, nga latinishtja  Juba.</ref>. Epiteti i veçantë,  chilensis '' i referohet emrit të vendit të origjinës së specieve, Kili.

Me trungun i cili me kohën, mund të arrijë  lartësi, për 1 deri  diametër, është një nga palmat më të mëdha. Është një bimë me rritje relativisht të ngadaltë në moshë të mitur dhe përshpejton afërsisht rreth vitit te pesëmbëdhjetë  dhe nuk lulëzon para moshës 40-60 vjeçare. Është një nga palmat gjethe-pendore më rezistente ndaj ftohtit. Në kushtet e duhura, mund të përballojë temperatura deri në -15 °C

Kokosi i Kilit është klasifikuar si lloj i kërcënuar prekshëm (VU A1cd) në lista e kuqe e IUCN, klasifikim ky për shkak të përdorimit intensiv në vendin e tij për nxjerrjen e famshme të mjaltës së tij. Shfrytëzimi i bërthamës nga fruti i saj dhe lëngu është rregulluar në ditët e sotme. Aktualisht vetëm  mostra.  janë regjistruar në zonën e tyre të perhapjes, në Luginen qendrore (Kili), e cila ka një klimë mesdhetare..

Kokosi i Kilit  është futur  në Francë në mes të shekullit XIX-të nga Charles Naudin, kur  amatorët e parë  u përpjekën për të adaptuar këtë bimë ekzotike në kopshtet e tyre. Kjo palmë është kultivuar edhe në të njëjtën kohë dhe për herë të parë, në Britaninë e Madhe, Itali, Gadishullin Iberik apo edhe në Kaliforni dhe Australi.

Shumë artistë kilian, piktorë, poetë, opinionistë apo hartografë përfaqësuan ose evokuan admirim në veprat e tyre për palmën mjaltë dhënëse.

 Galeria 

Referime dhe shënime

Shënime

 Diferenca 

 Referime 

Lidhje të jashtme

 C. Donoso (2005) Árboles nativos de Chile. Guía de reconocimiento. Edición 4. Marisa Cuneo Ediciones, Valdivia, Chile. 136p
  Listed as Vulnerable (VU A1cd v2.3)
 Information from Encyclopedia of Chilean Flora
 C. Michael Hogan (2008) Chilean Wine Palm: Jubaea chilensis, GlobalTwitcher.com, ed. Nicklas Stromberg
Jubaea chilensis species profile from Royal Botanic Gardens, Kew
Floridata: Jubaea chilensis; description and places in Europe where it has been introduced
Philip W. Rundel (2002) The Chilean Wine Palm
Palm & Cycad Society of Australia: Jubaea chilensis 

Artikuj të ngjajshëm
 Kokosi

Kategoria:Palma