Djegia e Dibrës

Ky artikull flet rreth djegies së Dibrës në periudhën 1912-1921 

 Djegia e dytë e Dibrës (Serbi II) 
Pranverë e vitit 1915. Kishte ardhë momenti që Serbia të “korrte” frytet e gjithë asaj pune të bërë me anën e Esat Pashës, Arif Hyqimetit, Hysen Bej Goles etj. Shumë shpejt forcat serbe pushtuan gjithë Dibrën, ndërsa filluan të “shpërblejnë” besnikët e tyre, duke i  “… emnue krahinarë.”(1)
Më 14 tetor 1915 Bullgaria i shpall luftë Serbisë. Forcat austro - hungareze bashkëpunuan me forcat tjera pushtuese bullgare dhe, duke “zëvëndësuar” njëra tjetrën, shtypin, shfrytëzojnë e terrorizojnë Dibrën. Në janar 1916, forcat serbe largohen nga Dibra, duke ua lënë vendin forcave austriake, të cilat u shtrinë deri në Vjosë, duke shkelur mbi dy të tretat e Shqipërisë. Menjëherë austriakët krijuan xhandarmërinë dhe formuan administratën shtetërore. 
Rajone të tilla si “Prishtina, Prizereni, Tetova, Gostivari, dhe Dibra me krahina mbetën nën sundimin e ushtrive bullgare, kurse pjesa tjetër nën sundimin e forcave austro-hungareze.”(2)
 Djegia e III e Dibrës 
Në shtator 1918, forcat pushtuese austro-hungareze u tërhoqën nga Shqipëria, por populli shqiptar nuk do të gëzonte liri, pasi vendin e tyre menjëherë e zunë forcat serbe, të cilat për tre vjet pushtim, e shndërruan luginën e Drinit të Zi në një gërmadhë të djegur e të pjekur. Shovinistët serbë, që okupuan Dibrën dhe gjithë Shqipërinë Veriore e Verilindore, me demagogji deklaronin, se “ kishin ardhur për të mbrojtur vendin nga italianët.”(3)
Ato ishin larguar nga vendi ynë në fund të vitit 1915, por që tani ktheheshin, më të egër se kurrë. Më 4 tetor 1918, këto forca  sulmojnë për së treti herë Dibrën, e pushtojnë deri në Lan - Lurë e Qafë - Buall. Qarqet politike serbe nisën të merrnin masa ”për organizimin dhe ngritjen në Dibër të një qendre të aksionit të politikës antishqiptare.”(4)

 Referimet 

 (1). Ismail Strazimiri, “Kujtime historike”  fq 29.
 (2). Xhemal Domi, “Dibra në udhën e historisë” vol II, fq 38.
 (3): Xhemal Domi, po aty fq 65.
 (4): Bajram Xhafa, “Lufta e Dibrës 1920”, fq 83.
Kategoria:Historia e Shqipërisë