Beteja e Deçiqit

Beteja e Deçiqit ishte një betejë midis forcave shqiptare dhe osmane gjatë Kryengritjes së vitit 1911, e cila shënoi një pikë kthese për shkëputjen e shqiptarëve nga Perandoria Osmane.

 Vendndodhja dhe sfondi 
Beteja u zhvillua në Grudë Deçiq, në jug të qytetit të Tuzit (sot në Mal të Zi). Tuzi është qendra e rajonit të Malësisë në Mal të Zi, ndërsa kryeqyteti i gjithë Malësisë së Madhe është Kopliku. Rajoni i Malësisë është kryesisht i besimit katolik romak, megjithëse ka një popullsi të konsiderueshme myslimane (përfshirë vetë Koplikun).

 Beteja 
Pjesa kryesore e betejës u zhvillua midis Tuzit dhe Kopliku (Shqipëri), ku Malësorët luftuan kundër mijëra ushtarëve osmanë. Kopliku është qyteti më i madh në Malësi, pikërisht përtej kufirit me Malin e Zi ndodhet Tuzi. Ndërsa luftimet vazhduan, të dy ushtritë vendosën të lëviznin në veri në Tuz, ku beteja përfundoi.

 Rezultati 
Në vitin 1913, me Traktatin e Londrës, fuqitë evropiane vendosën që gjysmën e tokës së Malësisë t'ia jepnin Malit të Zi, ndërsa pjesa tjetër mbetej në Shqipëri. Tuzi, së bashku me fiset e gjysmës së Hotit (Traboinit), Grudës, Trieshit dhe Kojës së Kuçit kaluan në Mal të Zi. Kelmendi, gjysma tjetër e Hotit (Rapsha), Kastrati, Shkreli dhe qyteti i Koplikut mbetën në Shqipëri, por disa pjesë të Kelmendit si Vusanja, Martinoviqi, Plava, Gucia kaluan në Mal të Zi dhe Kosova, që është shtet i pavarur që nga viti 2008, iu aneksua Serbisë.

 Luftëtarë të shquar 
 Ded Gjo Luli Dedvukaj i Traboin
 Sokol Baci i Grudës
 Palok Marku Lulgjuraj i Grudës
 Zef Miliqi Lulgjuraj i Selishtit
 Prel Marku Lulgjuraj i Lofkës
 Pretash Zeka Ulaj i Kojës
 Prek Cali i Kelmendit
 Dok Prëçi Krcaj i Kojës
 Gjeto Toma Kolçaj i Kojës
 Mehmet Shpendi i Shalës
 Tringe Smajl Martini i Grudës
 Palok Traboini 1888-1951, sekretar i Ded Gjo Lulit, mësues dhe pronar i flamurit Shqiptar të Deçiqit, të cilin e solli nga Vjena përmes Dalmacisë.

 Referime 

Kategoria:Rebelime shqiptare
Kategoria:Historia e Malit të Zi
Kategoria:1911
Kategoria:Beteja që përfshijnë Perandorinë Osmane
Kategoria:Tuz