Lokaliteti arkeologjik i Sukës së Cermjanit

Lokaliteti arkeologjik i Sukës së Cermjanit është një monument i trashëgimisë kulturore në Cërmjan, Gjakovë, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkeologjik", i miratuar me numër E.K. 02-108/70.  

 Historia 
Kështjella e Sukës së Cërmjanit ngrihej në veri të fshatit Cërmjan të komunës së Gjakovës, në pjesën qendrore të Rrafshit të Dukagjinit. Është ndërtuar mbi majën e sheshtë të një kodre shkëmbore në formë të rregullt trungkonike. Quhet më emrin Suka e Cërmjanit dhe ndodhet në lartësinë mbidetare 737m. Kodra e kështjellës me faqe shpatesh të pjerrëta ka një pozitë mahnitëse strategjike natyrore. Nga maja e saj kontrollohet thuajse tërë Rrafshi i Dukagjinit dhe një pjesë bukur e madhe e Rrafshit të Kosovës. Në jug e jugperëndim shikimi arrin deri të fushat e Gjakovës dhe të malet e Pashtrikut, rrëzë të cilave kundrohen kështjella Qyteza e Vogël e fshatit Botushë, Kështjella Kalaja e Lekës mbi fshatin Popoc, Kështjella Arat e Shemna mbi fshatin Babaj i Bokës dhe Kështjella Gjyteti e fshatit Greqinë. Në veri shihet Kështjella e Jerinës e fshatit Dollc dhe Kështjella Kulla e Jerinës mbi fshatin Pogragjë të Komunës së Klinës. Në veriperëndim fushat e Pejës, Gryka e Rugovës dhe kështjellat e Radacit dhe e Jabllanicës së Madhe. 

Kështjella ka formë jo të rregullt eliptike. Muret mbrojtëse janë ngritur përgjatë izohipsës më të lartë të përthyer të kodrës duke përkufizuar e mbyllur sipërfaqe prej 1.3 hektarë. Në lindje dhe juglindje duken gjurmët e tri kulla më planimetri drejtkëndore, kurse në skajin verilindorë gjurmët e një hyrje. Nga kërkimet e vitit 1981 në tarracën e sheshtë verilindore brenda kështjellës kanë mbetur gjurmët e mureve të disa banesave të periudhës së antikitetit  më planimetri drejtkëndore, trashësia e të cilave sillet nga 60 – 70cm. 

Në kështjellë paraprakisht janë kryer gërmime arkeologjike në vitin 1975, me  ç ‘rast është dëshmuar përfaqësimi i një shtrese të periudhës dardane të epokës së hekurit. Zbulimi i sistemit të fortifikimit dhe i gjetjeve arkeologjike dëshmuan qe kështjella kulmin e zhvillimit e arrin në antikitetin e vonë të shekujve IV – IV pas Krishtit. Në antikitetin e vonë kështjellat mbroheshin nga ushtar të mobilizuat nga popullata dardane, të cilët kishte  motive të dyfishta, mbronte familjet dhe merrte pagë nga shteti. Në Sukën e Cërmjanit  gjendeshin edhe gërmadhat e një kishe, e cila gjatë sundimit turk është shndërruar në tyrbe.

Zbulimi i sistemit të fortifikimit dhe i gjetjeve arkeologjike dëshmuan qe kështjella kulmin e zhvillimit e arrin në antikitetin e vonë të shekujve IV – IV pas Krishtit. Në antikitetin e vonë kështjellat mbroheshin nga ushtar të mobilizuat nga popullata dardane, të cilet kishte  motive të dyfishta, mbronte familjet dhe merrte pagë nga shteti. H. Mehmetaj, Trashëgimia arkeologjike e komunës së Gjakovës, Prishtinë 2019, f.109 – 111.

 Shih edhe 
 Iliria
 Dardania
 Mbretëria e Dardanisë
 Lista e vendbanimeve ilire

 Referime 

Lidhje të jashtme
Databaza e trashëgimisë kulturore të Kosovës 

Kategoria:Monumente kulturore në Gjakovë
Kategoria:Lokalitete arkeologjike në Kosovë