Kilianët

Kilianët () janë një grup etnik dhe komb vendas në vendin e Kilit dhe në territoret e tij fqinje ishullore. Shumica e kilianëve ndajnë një kulturë, histori, prejardhje dhe gjuhë të përbashkët. Shumica dërrmuese e kilianëve janë prodhim i shkallëve të ndryshme të përzierjes midis grupeve etnike evropiane (kryesisht baskët dhe spanjollët) me popujt indigjenë të territorit të sotëm të Kilit (kryesisht Mapuche). Kili është një shoqëri shumëgjuhëshe dhe shumëkulturore, por një shumicë dërrmuese e kilianëve kanë spanjishten si gjuhë të tyre të parë dhe ose janë të krishterë ose kanë një sfond kulturor të krishterë.

Megjithatë, shumë kilianë nuk e barazojnë kombësinë e tyre me përkatësinë etnike, por me shtetësinë dhe besnikërinë ndaj Kilit. Kjo ka rezultuar për shkak të imigrimit në Kili gjatë gjithë historisë së tij, dhe kështu termi "kilian" tani mund të përfshijë gjithashtu njerëz që identifikohen me vendin, lidhja e të cilëve mund të mos jetë etnike, por kulturore, historike, ligjore ose banimore. Për shumicën e kilianëve të sotëm, ekzistojnë disa ose të gjitha këto lidhje dhe janë kolektivisht burimi i identitetit të tyre kilian.

Ekziston një lidhje e fortë midis raportit të përbërësve gjenetikë evropianë dhe vendas të kilianëve dhe situatës së tyre shoqëroro-ekonomike. Ka një vazhdimësi të theksuar që ekziston midis klasave të ulëta të një përbërjeje të lartë të prejardhjes indigjene dhe klasave të larta të një përbërësi mbizotërues të prejardhjes evropiane. Trashëgimia indigjene, qoftë kulturore apo gjenetike, është më e theksuar në zonat rurale dhe në aspekte të kulturës si kuzhina kiliane dhe spanjishtja kiliane. Megjithëse emigrantët e pas-pavarësisë nuk përbënin kurrë më shumë se 2% të popullsisë, tani ka qindra mijëra kilianë me prejardhje gjermane, britanike, franceze, kroate, italiane ose palestineze, megjithëse edhe këta kanë qenë kryesisht të bashkuara me grupe të tjera brenda vendit.

Megjithëse shumica e kilianëve banojnë në Kili, komunitete të rëndësishme janë krijuar në shumë vende, veçanërisht në Argjentinë, Shtetet e Bashkuara, Australi dhe Kanada dhe vende të Bashkimit Evropian. Edhe pse të vegjël në numër, njerëzit kilianë përbëjnë gjithashtu një pjesë të konsiderueshme të popullsisë së përhershme të Antarktidës dhe Ishujve Falkland.
Kategoria:Vetitë CS1: Burime në spanjisht (es)
Kategoria:All articles containing potentially dated statements