Auch

Category:Articles with short description
Category:Short description is different from Wikidata

Auch ( ; Shqip: Aush; Gaskon: Aush  [ˈawʃ] ) është një komunë në Francën jugperëndimore. E vendosur në rajonin e Ocitanisë, është kryeqyteti i departamentit Gers . Aushi është kryeqyteti historik i Gaskonisë .

 Gjeografia 

 Vendndodhja 
qendër|parapamje|300x300px| Aushi dhe komunat përreth

 Hidrografia 
Lumi Gers rrjedh nëpër qytet.

 Transporti 
Aushi është i lidhur mirë me qytetet dhe qytezat e afërta si Agen, Tuluzë dhe Tarbë nga Rrugët Kombëtare dhe me tren për në Tuluzë .

 Historia dhe popullsia 
Aushi është një qytet shumë i lashtë, vendbanimi i të cilit u vu re nga romakët gjatë pushtimit të zonës nga ana e tyre në vitet 50 para Krishtit . Në atë kohë, ajo  popullohej nga një fis Akuitanas i njohur nga romakët si Ausci . Emri i tyre për qytetin ishte Climberrum  ose Elimberris .  Kjo është etimologjizuar paraprakisht nga iltir në iberian ("qytet, oppidum ") dhe një i afërm i baskëve berri ("i ri"), megjithëse një vendbanim tjetër iberik në Granada, i regjistruar nga romakët si "Iliberi" ndoshta nuk kishte asnjë kontakt me popujt folës të proto-baskishtes.  Leopold von Ranke: Französische Geschichte.  Romakët e quajtën qytetin Augusta Auscorum ose Ausciorum ("Augusta e Auscit"). Augusta Auscorum ishte një nga dymbëdhjetë shtetet e provincës së Novempopulana ( Gaskonjës ) dhe u bë kryeqyteti i provincës pas shkatërrimit të Eauze në 409 nga vandalët .

Termi i zakonshëm Augusta doli nga përdorimi dhe emri evoluoi në Aush Gaskone moderne dhe Auch frëngjisht.

Qyteti u bë selia e një kryepeshkopate katolike e cila zgjati deri në Revolucionin Francez . Kryepeshkopët e saj pretendonin titullin e Primatit të Akuitanisë, Novempopulana dhe Navarrës .

 Vendet me interes 

 Katedralja e Rilindjes Shën Mërisë me organon e saj madhështore, tezgat e gdhendura dhe dritaret me xham me njolla rozë
 La Tour d'Armagnac, një burg i shekullit të 14-të, si dhe një statujë e d'Artagnan i cili u bazua në personin real, Charles de Batz, Comte d'Artagnan i lindur aty pranë në Château de Castelmore, dhe shkruar për Aleksandër Dymanë .
 , i njohur më parë si Musée des Jacobins

 Monumental Escalier Ndërtuar në shekullin e 19-të

 Njerëz të shquar 
Aushi është/ishte vendlindja e:

 Jacques Fouroux (1947–2005), lojtar i unionit të rugbit
 Louis Thomas Villaret de Joyeuse (1750–1812), admiral
 Dominic Serres (1719–1793), piktor
 Reginald Garrigou-Lagrange (1877–1964), teolog dominikan dhe i shquar neo-thomist
 Nicolas Portal (1979-2020), çiklist profesionist për AG2R Prévoyance dhe Drejtor Sportif i ekipit të çiklizmit World Tour Ineos (ne Sky)
 Patrick Pilet (lindur 1981), shofer garash

 Referime 

Kategoria:Komuna në Gers

Kategoria:Koordinatat në Wikidata