Tempulli Trilokjanatha

Tempulli Trilokyanatha (i quajtur edhe Tempulli xhainist i Thiruparthikundramit) në Thiruparthikundram, një lagje e Kanchipuramit në shtetin e Indisë Jugore Tamil Nadu, është një tempull kushtuar figurave fetare xhainiste. Ai është i lidhur me sektin Digambara të Xhainizmit. Tempulli, i ndërtuar në stilin dhe materialet e Arkitekturës Dravidiane, besohet se është ndërtuar gjatë sundimit të Dinastisë Pallava gjatë shekullit të VIII me shtesa të mëvonshme nga Dinastia mesjetare Chola dhe mbretërit Vijayanagara.
Tempulli është i administruar nga Departmenti i Arkeologjisë së Qeverisë së Tamil Nadu-së si një monument i mbrojtur, ndërsa mirë-mbahet nga trustet trashëgimtare xhainiste. Tempulli bashkë me Tempullin Chandraprabha në rajonin e kompleksit rrethues emërtohet si Xhaina Kanchi, ndërsa dy pjesët e tjera të qytetit janë të emërtuara përkatësisht Shiva Kanchi dhe Vishnu Kanchi.

Historia
Dinastia Pallava, sunduese e rajonit që përqafoi Xhainizmin gjatë viteve të saj të para. Sipas legjendës vendore, tempulli u ndërtua nga dishepulli Pallava i të diturve Vamana dhe Mallisena. Ka edhe legjenda të tjera që ia atribuojnë ndërtimin e tempullit Simhavishnut, mbretit të parë Pallava gjatë dhjetëvjec/arit të fundit të shekullit të VI. Megjithatë tempulli besohet se është ndërtuar gjatë shekullit të VIII afër vitit 800 kur mbretëronte Dinastia Pallava. Ka mbishkrime nga mbreti Pallava, Narasimhavarmani II (700-728) dhe mbretërit e dinastisë pasuese mesjetare Chola, Rajendra Chola I (1054-63), Kulothunga Chola I (1070-1120) dhe Vikrama Chola (1118-35) si dhe mbishkrime në gjuhën kanareze të Krishnadevarayas (1509-29). Mbishkrimet Chola Vijayanagara tregojnë përkrahjen e madhe të tempullit. Krishnadevaraya ndihmoi në riparimin e pikturave të shekullit të XIII gjatë shekujve të XV dhe të XVI.
Kulla e tempullit besohet se është ndërtuar nga i dituri Pushpasena Vamanarya gjatë vitit 1199. Muret e tempullit besohet se janë ndërtuar nga Azhagiya Pallavani gjatë shekullit të XIII. Në tempull gjendet edhe një sallon muzikor (i quajtur Sangeetha Mandapa) i ndërtuar nga Irugappa, ministër i mbretërisë Vijayanagara gjatë vitit 1387. 

Tempulli administrohet nga Departamenti i Arkeologjisë së Tamil Nadu-së.

Arkitektura
Tempulli është ndërtuar në Arkitekturën Dravidiane me një gopuram (kulla e portikut) tre-katësh. Në tempull ndodhen tre faltore paralele me imazhin e Mahaviras që zë qendrën. Imazhi i Lokanatharit, tirthankara i 24rt është i vendosur në anën veriore, ndërsa Neminatha i vendosur në anën jugore. Të tre faltoret janë në formë rrethore dhe bujtin imazhe prej bronxi. Faltorja e Mahaviras bujt Dharmadevin dhe një tirthankara përbri tij. Në sallonin që të c/on në shenjtërore ka kollona të pikturuara. Si në tempujt Hindu Indiano-Jugor, ndodhet një shtyllë flamuri (e quajtur Dwajastamba) midis aksit të hyrjes dhe shenjtërores.  Tempulli ka një numër të madh pikturash në tavanet që janë të shoqëruara me shkrime në alfabetin tamil Grantha. Mendohet se shkrimet xhainiste përmbajnë historinë e jetës së Krishnas të paraqitur nga shumica e pikturave.

Kultura
Tempulli Trilokyanatha ishte fillimisht nën kontrollin e trusteve tradicionale për 600 vjet deri në vitin 1991. Që nga atëherë, tempulli administrohet nga Departmenti i Arkeologjisë së Qeverisë së Tamil Nadu-së si një monument i mbrojtur.

Shiko edhe
 Lista e tempujve në Kanchipuram
 Arkitektura Pallava
 Tempulli xhainist
 Arkitektura Dravidiane
 Arkitektura Chola
 Arkitektura Vijayanagara

 Referime 

Bibliografia

Kategoria:Arkeologji
Kategoria:Monumente në Indi
Kategoria:Shekulli VIII
Kategoria:Tempuj