Mak Dizdari

"Këtu nuk jetohet vetëm 
për të jetuar.

Këtu nuk jetohet vetëm 
për të vdekur.

Këtu edhe vdiset 
për të jetuar."
parapamje|Bust, Sarajeva
Mak Dizdari (17 tetor 1917 – 14 korrik 1971) ishte njëri ndër poetët më të shquar boshnjak. Poetika e tij është e kombinuar me ndikimet e kulturës krishtere boshnjake, misticizmin islam dhe mbetjeve kulturore të Bosnjes mesjetare, dhe veçanërisht me gurët e varreve (stećci). Veprat e tij "Gjumashi i gurtë" (Stone Sleeper) dhe "Lumi i Kaltër " (The Blue River) mbase janë krijimet më të rëndësishme poetike në Bosnje - Hercegovinë gjatë shekullit XX.

 Biografia 

 Jeta e hershme 
Mak Dizdar ka lindur gjatë Luftës së Parë Botërore, në një familje boshnjake në qytetin Stolac, Bosnje dhe Hercegovinë. Ai ishte biri i Muharremit (vdiq më 1923) dhe Nezira ( Baboviqit; 1881-1945). Mehmedaliu ishte fëmija i dytë prej tre fëmijëve. Edhe i vëllai i tij më i vjetër Hamidi, ishte një shkrimtar, e motra Refika (1921-1945) dhe nëna e tij u vranë në Kampin e Përqëndrimit në Jasenovac.

 Karriera 
Në vitin 1936, Dizdari zhvendoset në Sarajevë , ku edhe u diplomua në Gjimnaz. Ai filloi punën për revistën Gajret, të cilën e drejtonte i vëllai i tij Hamidi dhe e cila ishte themeluar nga Safvet beg Bashagiqi.

Dizdari e kaloi Luftën e Dytë Botërore si një përkrahës i Partizanëve komunist. Ai lëvizte shpesh nga njëri vend në tjetrin në mënyrë që ti shmangej kontakteve me autoritetet e Shtetit të Pavarur të Kroacisë.

Pas luftës, Dizdari ishte një figurë e shquar në jetën kulturore të Bosnjës dhe Hercegovinës, duke punuar si kryeredaktor i të përditshmes Oslobođenje (Çlirimi). Ai ka shërbyer si drejtues i disa shtëpive botuese dhe përfundimisht u bë një shkrimtar profesionist dhe President i "Unionit të Shkrimtarëve të Bosnjës dhe Hercegovinës," një post të cilin ai e mbajti deri në vdekjen e tij.

 Jeta personale 
Djali i Dizdarit Enveri (8 qershor 1944 – 21 dhjetor 2012), ishte një gazetar dhe publicist.

Mak Dizdar vdiq në moshë 53 vjecare në vitin 1971, duke lënë pas vetes prindërit e tij dhe dy vëllezër.

 Vepra 
Kameni spavač (Gjumashi i gurtë - Stone Sleeper) (1966-71)Award-winning translated by Francis R. Jones. 
Modra rijeka (Lumi i Kaltër - Blue River, 1971). 
Vidovopoljska noć - pjesme; 1936.
Plivačica - poema; 1954.
Povratak - poema; 1958.
Okrutnosti kruga - pjesme; 1960.
Panorama savremene bosanskohercegovacke proze; 1961.
Koljena za madonu - pjesme; 1963.
Minijature - pjesme; 1965.
Ostrva - pjesme; 1966.
Kameni spavač; 1966.
Poezija; 1968. 
Stari bosanski tekstovi; 1969
Pjesme; 1972.
Izabrana djela - Knjiga I-III; 1981.

Dizdari frymëzohej nga kultura e periudhës para Otomane e Bosnjës së Krishterë, nga fjalët e mistikëve vizionar të heterodoksisë islame, si dhe nga idiomat gjuhësore të Bosnjës së shekullit XV. Poezitë e tij i referohen gurëvarreve të Bosnjës mesjetare ("stećci" ose  mermeret). 

 Referime 

 Lidhje të jashtme 
 Mak Dizdar Foundation
 Rusmir Mahmutćehajić, "On the Poetry of Mak Dizdar: The Poet, the Road, and the Word", Telos 156 (Fall 2011): 131-52.
Kategoria:Lindje 1917
Kategoria:Vdekje 1971
Kategoria:Boshnjakë