Kampionati Botëror i Shahut

Kampionati Botëror i Shahut (World Chess Championship ose WCC) luhet për të përcaktuar kampionin e botës në shah. Kampioni aktual i botës është Gukesh Dommaraju, i cili mundi kundërshtarin e tij Ding Liren në Kampionatin Botëror të Shahut 2024.

Kampionati botëror zyrtarisht mendohet të ketë filluar në vitin 1886, kur të dy lojtarët kryesor në Evropë dhe në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Johann Zukertort dhe Wilhelm Steinitz respektivisht, janë përballur në një lojë. Nga viti 1886 deri më 1946, kampioni i vendoste kushtet, që i kërkohej çdo sfidanti të kishte mbështetje të konsiderueshme dhe të mposhte kampionin në një ndeshje në mënyrë që të bëhej kampioni i ri botëror. Nga 1948 deri në vitin 1993, kampionati është administruar nga FIDE, Federata Botërore e Shahut. Në vitin 1993, kampion në fuqi (Geri Kasparov), u shkëput nga FIDE, e cila çoi në krijimin kampionati rival në shah Professional Chess Association. Titujt u bashkuan në Kampionatin Botëror të Shahut 2006.

Ndonëse kampionati botëror është i hapur për të gjithë lojtarët, ka kampionate të veçanta për femra, nën 20 vjeç dhe grupmosha më të ulëta, si dhe për të moshuarit. Ka gjithashtu kampionate botërore të shahut në të shpejtë, blitz, korrespondencë, zgjidhje problemesh, shah të rastësishëm Fischer dhe shah kompjuterik.

 Historia 
parapamje|386x386px
Koncepti i një kampionati botëror të shahut filloi të falë në gjysmën e parë të shekullit të XIX, dhe fraza "kampioni i botës" u shfaq në vitin 1845. Nga kjo kohë e tutje lojtarë të ndryshëm u vlerësua si botë e kampionëve, por konkursi i parë që përcaktoi paraprakisht si të qënurit kampionat botëror ishte ndeshja midis Steinitz dhe Zukertort në vitin 1886. Deri në vitin 1948 garat e kampionatit botëror dhe ndeshjet rregulloheshin privatisht mes lojtarëve. Si rezultat, lojtarët gjithashtu ishin të detyruar ta financojnë, në formën e aksioneve të dhënë nga entuziastët që dëshironin të vinin baste për njërin nga lojtarët. Në fillim të shekullit të XX, ndonjëherë kjo ka qenë një pengesë për të penguar ose vonuar sfidat për titullin.

 Kampionët e Botës 

Kampionët e botës para-FIDE (1886–1946)
#EmriVendiVitet1Wilhelm Steinitz Shtetet e Bashkuara1886–18942Emanuel Lasker Perandoria Gjermane Republika Gjermane1894–19213José Raúl Capablanca Kuba 1921–19274Alexander Alekhine Franca1927–19355Max Euwe Holanda1935–1937(4)Alexander Alekhine Franca1937–1946Interregnum

Kampionët e botës FIDE (1948–1993)
#EmriVendiVitet6Mikhail Botvinnik Bashkimi Sovjetik1948–19577Vasily Smyslov1957–1958(6)Mikhail Botvinnik1958–19608Mikhail Tal1960–1961(6)Mikhail Botvinnik1961–19639Tigran Petrosian1963–196910Boris Spassky1969–197211Bobby Fischer Shtetet e Bashkuara1972–197512Anatoly Karpov Bashkimi Sovjetik1975–198513Garry Kasparov Bashkimi Sovjetik1985–1993 Rusia

Kampionët e botës klasik (PCA/Braingames) (1993–2006)
#EmriVendiVitet13Garry Kasparov Rusia1993–200014Vladimir Kramnik2000–2006

Kampionët e botës FIDE (1993–2006)
EmriVendiVitetAnatoly Karpov Rusia1993–1999Alexander Khalifman1999–2000Viswanathan Anand India2000–2002Ruslan Ponomariov Ukraina2002–2004Rustam Kasimdzhanov Uzbekistan2004–2005Veselin Topalov Bullgaria2005–2006

Kampionët e botës FIDE (ribashkuar) (2006–tani)
#NameCountryYears14Vladimir Kramnik Rusia2006–200715Viswanathan Anand India2007–201316Magnus Carlsen Norvegjia2013–202317Ding Liren  Kina2023–202418Gukesh Dommaraju  India2024–tani

 Kampionët e Botës sipas titujve të fituar 

Kampion Gjithsej I padiskutueshëm FIDE Klasik Vite si kampion Vite si kampion i padiskutueshëm! Emanuel Lasker6 62727 Garry Kasparov6 42158 Anatoly Karpov6 331610 Mikhail Botvinnik5 51313 Viswanathan Anand5 4186 Alexander Alekhine4 41717 Wilhelm Steinitz4 488 Vladimir Kramnik31 271 Tigran Petrosian22 66 Magnus Carlsen2233 José Raúl Capablanca1 166 Boris Spassky1 133 Bobby Fischer11 33 Max Euwe1 122 Vasily Smyslov11 11 Mikhail Tal11 11 Ding Liren 11 11 Gukesh Dommaraju 11 00 Ruslan Ponomariov1 120 Alexander Khalifman1 110 Rustam Kasimdzhanov1 110 Veselin Topalov1 110
 Lidhje të jashtme 
 chessgraphs.com - compare FIDE rating histories of chess World Champions  
 Mark Weeks' pages on the championships – Contains all results and games
 Graeme Cree's World Chess Championship Page (archived) – Contains the results, and also some commentary by an amateur chess historian
 Kramnik Interview: From Steinitz to Kasparov – Kramnik shares his views on the first 13 World Chess Champions.
 Chessgames guide to the World Championship
 History of the World Championship.


Kategoria:Kampionate botërore në shah