Ygdrasil

Ygdrasil (gjuha e vjetër nordike: Yggdrasill) është një pemë e shenjtë e madhe e cila konsiderohet figura qendrore në kozmologjinë nordike. Rreth saj ekziston gjithçka tjetër, duke përfshirë Nëntë Botët.

Ygdrasil dëshmohet në Edda poetike të përpiluar në shekullin e 13-të nga burime të mëparshme tradicionale dhe në prozën Edda të përpiluar në shekullin e 13-të nga Snorri Sturluson. Sipas këtyre dy burimeve, Ygdrasil është një pemë e madhe hiri e cila konsiderohet figura qendrore në kozmos dhe konsiderohet shumë e shenjtë. Perënditë shkojnë çdo ditë në Ygdrasil për t'u mbledhur në asambletë e tyre tradicionale qeverisëse . Degët e Ygdrasil shtrihen larg në qiej dhe pema mbështetet nga tre rrënjë që shtrihen larg në vende të tjera; një te pusi Urdharbrunr në qiej, një te burimi Hvergelmir dhe një tjetër te pusi Mímisbrunnr. Krijesa të ndryshme jetojnë brenda Ygdrasil, duke përfshirë dragoin Níðhöggr, një shqiponjë pa emër, dhe drerat Dáinn, Dvalinn, Duneyrr dhe Duraþrór.

Studiuesit në përgjithësi i konsiderojnë Hoddmímis holt, Mímameiðr, dhe Læraðr si emra të tjerë për pemën. Pema është një shembull i pemëve dhe korijeve të shenjta në paganizmin dhe mitologjinë gjermanike, dhe studiuesit në fushën e filologjisë gjermanike kanë diskutuar prej kohësh implikimet e saj.

 Etimologjia 
parapamje| Yggdrasil (1895) nga Lorenz Frølich
Kuptimi i pranuar përgjithësisht i  nordik është "kali i Odinit", që do të thotë "galla". Ky interpretim vjen për shkak se  do të thotë "kalë" dhe  është një nga emrat e shumtë të Odinit . Poema poetike Edda  përshkruan sesi Odini sakrifikoi veten duke u varur në një pemë, duke e bërë këtë pemë trekëmbëshin e Odinit. Kjo pemë mund të ketë qenë Yggdrasil. Varja e tij në këtë pemë mund të quhet "kali i të varurve" dhe për këtë arsye varja e Odinit mund të jetë zhvilluar në shprehjen "kali i Odinit", që më pas u bë emri i pemës. 

Sidoqoftë, mendimet e studiuesve në lidhje me kuptimin e saktë të emrit  ndryshojnë, veçanërisht për çështjen nëse  është emri i vetë pemës ose nëse vetëm termi i plotë  (ku nordishtja e vjetër  do të thotë "pemë frashëri") i referohet në mënyrë specifike pemës. Sipas këtij interpretimi,  do të nënkuptonte pemën botërore mbi të cilën "është lidhur kali [kali i Odinit] i perëndisë më të lartë [Odin]". Të dyja këto etimologji mbështeten në një *Yggsdrasill të supozuar por të pavërtetuar. 

Një interpretim i tretë, i paraqitur nga F. Detter, është se emri  i referohet fjalës  ("terror"), por jo në lidhje me emrin e Odinit, dhe kështu  atëherë do të thotë "pema e tmerrit, trekëmbësh". F.R. Schröder ka propozuar një etimologji të katërt sipas së cilës  do të thotë "pemë shtyllë e verdhë", që rrjedh nga  dhe nga *igwja (që do të thotë " pema tisi "), dhe  nga *dher- (që do të thotë "mbështetje"). 

 Dëshmitë 

 Edda poetike 
Në Edën poetike, pema përmendet në tre poezitë Völuspá, Hávamál dhe Grímnismál .

 Völuspá 
parapamje|" Nornet " (1832) nga 
Në strofën e dytë të poemës poetike Edda Völuspá, völva (një shikues shamanik) duke i recituar poezinë perëndisë Odin thotë se ajo kujton shumë kohë në "kohët e hershme", duke u rritur nga jötnar, kujton nëntë botë dhe nëntë ídiðiur (përkthyer në mënyra të ndryshme nga përkthyesit - Dronke, për shembull, ofron "nëntë drithëra"), dhe kur Yggdrasil ishte një farë ("pema e lavdishme me masë të mirë, nën tokë").  Në strofën 19, völva thotë:

Në strofën 20, völva thotë se nga liqeni nën pemë vijnë tre "vajza të thella në njohuri" të quajtura Urðr, Verðandi dhe Skuld. Vajzat "gdhendën rrëshqitjen e drurit", "përcaktuan ligje" dhe "zgjodhën jetë" për fëmijët e njerëzimit dhe fatet (  ) të meshkujve.  Në strofën 27, völva detajon se ajo është e vetëdijshme se "dëgjimi i Heimdallr është shtruar nën pemën e shenjtë të ushqyer me shkëlqim."  Në strofën 45, Yggdrasil merr një përmendje të fundit në poemë. Völva përshkruan, si pjesë e fillimit të Ragnarök, se Heimdallr fryn Gjallarhorn, se Odin flet me kokën e Mímirit dhe më pas:

 Hávamál 
parapamje| Odin sakrifikon veten mbi Yggdrasil (1895) nga Lorenz Frølich
Në strofën 138 të poemës Hávamál, Odin përshkruan se si dikur u sakrifikua për veten e tij duke u varur në një pemë. Në strofë thuhet:

Në strofën që vijon, Odin përshkruan se si ai nuk kishte ngrënë dhe pirë atje, se ai shikoi poshtë dhe se "I mora runat, duke bërtitur i mora, pastaj u rrëzova nga atje".  Ndërsa Yggdrasil nuk përmendet me emër në poemë dhe pemë të tjera ekzistojnë në mitologjinë norvegjeze, pema është pothuajse e pranuar botërisht si Yggdrasil, dhe nëse pema është Yggdrasil, atëherë emri Yggdrasil lidhet drejtpërdrejt me këtë histori. 

 Grimnismál 
Në poemën Grímnismál, Odin (i maskuar si Grímnir) i siguron Agnarit të ri njohuri kozmologjike. Yggdrasil përmendet për herë të parë në poezinë në strofën 29, ku Odin thotë se, për shkak se "ura e Æsirit digjet" dhe "ujët e shenjtë ziejnë", Thor duhet të kalojë nëpër lumenjtë Körmt dhe Örmt dhe dy lumenj të quajtur Kerlaugar për të shkuar " ulu si gjykatës në hijen e Yggdrasill". Në strofën që vijon, jepet një listë me emra kuajsh që Æsir-in e kalojnë për të "ulur si gjykatës" në Yggdrasil. 

Në strofën 31, Odin thotë se pema Yggdrasil ka tre rrënjë që rriten në tre drejtime. Ai detajon se poshtë të parës jeton Hel, nën të dytën jeton ngrica jötnar dhe poshtë të tretës jeton njerëzimi. Strofa 32 tregon se një ketër i quajtur Ratatoskr duhet të vrapojë nëpër Yggdrasil dhe të sjellë "fjalën e shqiponjës" nga lart në Níðhöggr poshtë. Strofa 33 përshkruan se katër drerë të quajtur Dáinn, Dvalinn, Duneyrr dhe Duraþrór konsumojnë "degët më të larta" të Yggdrasil. 

Në strofën 34, Odin thotë se më shumë gjarpërinj shtrihen nën Yggdrasil "se çdo budalla mund ta imagjinojë" dhe i rendit ata si Góinn dhe Móinn (ndoshta do të thotë "kafshë tokësore" nordishtja e vjetër  ), të cilat ai i përshkruan si bij të Grafvitnir (norvegjishtja e vjetër., ndoshta "ujku i hendekut"  ), Grábakr (Skandinavja e vjetër "Greyback"  ), Grafvölluðr (norvegjishte e vjetër, ndoshta "ai që gërmon nën fushë" ose mundësisht i ndryshuar si "ai që sundon në hendek"  ), Ófnir (norvegjishte e vjetër "ai dredha-dredha, ai përdredhës"  ), dhe Sváfnir (Skandinavishtja e vjetër, ndoshta "ai që vë në gjumë = vdekje"  ), i cili Odin shton se ai mendon do të gërryejë përgjithmonë degët e pemës. 

Në strofën 35, Odin thotë se Yggdrasil "vuan agoni më shumë se sa njerëzit e dinë", pasi një dre e kafshon atë nga lart, ai prishet në anët e tij dhe Níðhöggr e kafshon atë nga poshtë.  Në strofën 44, Odin ofron një listë të gjërave që ai i referohet si "më fisnikët" e llojit të tyre. Brenda listës, Odin përmend fillimisht Yggdrasil dhe thotë se është "më fisniku i pemëve". 

 Proza Edda 
parapamje| Faqja e titullit të përkthimit të Olive Bray të vitit 1908 të Edda poetike nga WG Collingwood
parapamje| Nornat Urðr, Verðandi dhe Skuld nën pemën botërore Yggdrasil (1882) nga Ludwig Burger .
Yggdrasil përmendet në dy libra në prozën Edda ; Gylfaginning dhe Skáldskaparmál . Në Gylfaginning, Yggdrasil prezantohet në kapitullin 15. Në kapitullin 15, Gangleri (i përshkruar si mbreti Gylfi i maskuar) pyet se ku është vendi kryesor ose më i shenjtë i perëndive. Përgjigjet e larta "Është hiri Yggdrasil. Atje perënditë duhet të mbajnë gjykatat e tyre çdo ditë". Gangleri pyet se çfarë ka për të treguar për Yggdrasil. Just-As-High thotë se Yggdrasil është më i madhi dhe më i miri nga të gjitha pemët, se degët e tij shtrihen në të gjithë botën dhe shtrihen mbi qiell. Tre nga rrënjët e pemës e mbështesin atë, dhe këto tre rrënjë shtrihen gjithashtu jashtëzakonisht larg: njëra "është midis Æsir, e dyta midis jötnarit të ngricës dhe e treta mbi Niflheim . Rrënja mbi Niflheim është gërvishtur nga wyrm Níðhöggr, dhe nën këtë rrënjë është burimi Hvergelmir . Nën rrënjën që arrin në acar jötnar është pusi Mímisbrunnr, "i cili ka urtësi dhe inteligjencë të përmbajtur në të, dhe i zoti i pusit quhet Mimir ". Just-As-High jep detaje në lidhje me Mímisbrunnr dhe më pas përshkruan se rrënja e tretë e pusit "shtrihet në parajsë" dhe se poshtë rrënjës është pusi "shumë i shenjtë" Urðarbrunnr . Në Urðarbrunnr, perënditë mbajnë oborrin e tyre dhe çdo ditë Æsir-i shkon në Urðarbrunnr mbi urën Bifröst . Më vonë në kapitull, një strofë nga Grímnismál që përmend Yggdrasil citohet në mbështetje. 

Në kapitullin 16, Gangleri pyet "çfarë gjërash të tjera veçanërisht të dukshme ka për të treguar rreth hirit?" High thotë se ka shumë për të treguar. Lartë vazhdon se një shqiponjë ulet në degët e Yggdrasil dhe se ka shumë njohuri. Midis syve të shqiponjës ulet një skifteri i quajtur Veðrfölnir . Një ketër i quajtur Ratatoskr vrapon lart e poshtë mbi hirin Yggdrasil duke mbajtur "mesazhe keqdashëse" midis shqiponjës dhe Níðhöggr. Katër drerë të quajtur Dáinn, Dvalinn, Duneyrr dhe Duraþrór vrapojnë midis degëve të Yggdrasil dhe konsumojnë gjethin e tij. Në pranverë Hvergelmir ka aq shumë gjarpërinj së bashku me Níðhöggr "sa asnjë gjuhë nuk mund t'i numërojë". Më pas citohen dy strofa nga Grímnismál në mbështetje. Lartë vazhdon që nornet që jetojnë pranë pusit të shenjtë Urðarbrunnr çdo ditë marrin ujë nga pusi dhe baltë nga rrethi dhe e derdhin mbi Yggdrasil në mënyrë që degët e hirit të mos kalben ose të prishen. High jep më shumë informacion rreth Urðarbrunnr, citon një strofë nga Völuspá në mbështetje dhe shton se vesa bie nga Yggdrasil në tokë, duke shpjeguar se "kjo është ajo që njerëzit e quajnë mjaltë dhe prej saj ushqehen bletët". 

Në kapitullin 41, citohet strofa nga Grímnismál që përmend se Yggdrasil është më kryesorja e pemëve.  Në kapitullin 54, si pjesë e ngjarjeve të Ragnarok, High përshkruan se Odin do të hipë në pusin Mímisbrunnr dhe do të konsultohet me Mímirin në emër të tij dhe të popullit të tij. Pas kësaj, "hiri Yggdrasil do të dridhet dhe asgjë nuk do të ketë frikë në qiell apo në tokë", dhe më pas Æsir dhe Einherjar do të veshin pajisjet e tyre të luftës dhe do të përparojnë në fushën e Vígríðr . Më tej në kapitull, citohet strofa në Völuspá që detajon këtë sekuencë. 

Në librin Proza Edda Skáldskaparmál, Yggdrasil merr një përmendje të vetme, megjithëse jo me emër. Në kapitullin 64 jepen emra për mbretër dhe dukë . "Ilustrious one" jepet si shembull, duke u shfaqur në një vepër të ndikuar nga krishterimi nga skald Hallvarðr Háreksblesi : "Nuk ka nën polin e tokës [Yggdrasil] një ilustrues më afër zotit të murgjve [Zotit] se ju. ." 

 Shih edhe 
 Mitologjia
 Mitologjia ilire
 Mitologjia greke
 Mitologjia shqiptare 

 Literatura 









 Referime 

Kategoria:Pemë në mitologji