Ganesha Ratha

Ganesha Ratha është një monument në distriktin Kancheepuram, në shtetin indian Tamil Nadu dhe është një nga rathat ("karrot") e skalitura nga shkëmbi i granitit ngjyrë rozë pjesë e grupit të monumenteve të Dinastisë Pallava në Mahabalipuram, pjesë e trashëgimisë botërore të UNESCO-s që nga viti 1984. Ratha është një shembull i Arkitekturës shkëmbore monolitike e datuar nga fundi i shekullit të VII gjatë mbretërimit të Mahendravarmanit I dhe djalit të tij Narasimhavarmani I. Fillimisht e ndërtuar me një Shiva Linga, tashmë bujt hyjninë Ganesha pasi linga u hoq.

Gjeografia
Tempulli ndodhet në Mamallapuram, aktualisht i njohur si Mahabalipuram,Trudy Ring, Robert M. Salkin & Sharon La Boda: Asia and Oceania: International Dictionary of Historic Places; kontrolluar më 3 janar 2013, 12 nëntor 2012, Taylor & Francis, isbn 978-1-884964-04-6, fq. 912– në bregun e Coromandelit në gjirin e Bengalit të Oqeanit indian, në distriktin Kanchipuram. Brenda zonës së mbrojtur të UNESCO-s, ndodhen mbetjet e monumenteve të tjera. Është i vendosur në një kodër në veri-perëndim dhe në pjesën e mbrapme të shkëmbit me relievin zbritja e Gangut. Ganesha Ratha gjendet 2 metra nga Varaha Mandapa dhe është i drejtuar nga perëndimi.

Historia
Ganesha Ratha është një strukturë shkëmbore plotësisht e përfunduar, ndërsa rathat e tjera pranë janë të pambaruara. Ratha aktuale prej guri është një imitim i një versioni prej druri të mëparshëm.Marian Moffett, Michael W. Fazio & Lawrence Wodehouse: World History of Architecture; 2003, Laurence King Publishing, kontrolluar më 9 janar 2013, isbn 978-1-85669-371-4, fq. 75 Ndërtimi i saj i atribuohet Narasimhavarmanit I që mbretëroi në vitet 630-688 të e.s..Alī Jāvīd & Tabassum Javeed: World Heritage Monuments and Related Edifices in India (500 B/W illustr.); 2008, Algora Publishing, kontrolluar më 7 shkurt 2013, isbn 978-0-87586-484-6, fq. 173– Ndërsa është hamendësuar se kjo ratha u ndërtua para rathave të tjera të zonës, nuk ka të dhëna që ta konfirmojnë këtë.
Tempulli fillimisht i ishte kushtuar hyjnisë Shiva por në vitet 1880, fshatarët e zëvendësuan Shiva Lingan me një imazh të Ganesha-s, pasi kërkuan formalisht leje nga autoritetet e distriktit dhe mund të ketë qenë atribuar George V të Anglisë.Tamil Nadu Rough Guides Snapshot India (includes Chennai, Mamallapuram, Puducherry, Thanjavur, Madurai, Kanyakumari, Kodaikannal and Udhagamandalam); 22 mars 2012, Penguin, kontrolluar më 23 shkurt 2013, isbn 978-1-4093-6215-9, fq. 54– Shiva Linga e mëparshme u instalua nën një pemë të afërt. Bashkë me mjaft monumente të tjera ky tempull është pjesë e trashëgimisë botërore të UNESCO-s që nga viti 1984 si "Grupi i monumenteve në Mahabalipuram".

Planimetria
Është e ndërtuar në një plan drejtëkëndor që është 6.1 m X 3.5 m dhe 8.5 metra i lartë së jashtmi. Dhoma e brendshme drejtëkëndore është 2.1 X 1.2 m dhe 2.1 metra e lartë. Ratha është tre katëshe dhe e mbushur me imazhe dhe veçori të tjera arkitekturore që gjenden në tempujt e tjerë të Indisë së jugut. Façata është një verandë me kolona me skulptura dvarapalaka-sh (gardianë) anash. Kolonat janë të vendosura mbi luanë të ulur që janë dizajni tipik i arkitekturës Pallava. Ndodhen edhe dy gjysëm-kolona që janë të vendosura po ashtu mbi luanë dhe të drejtuara nga njëra-tjetra. Është një strukturë e skalitur në shkëmb, kornizat e të cilës, sipër kolonave kanë Kudu (baxha dritaresh në formë patkoi) përgjatë gjithë gjatësisë dhe këto kuduse janë të portretizuara edhe në skajet e çatisë trekëndore. Poshtë çative trekëndore, në të dy skajet e gjatë dritaret janë të skalitura në formë patkoi me tre dyer, ku dera qëndrore ka skulptura me një kokë njerëzore me një trident të ngjashëm me atë të Shivës. Në skajin tjetër të çatisë trekëndore, kjo skulpturë mungon. Në murin e mbrapëm midis gjysëm-kolonave, nuk ka imazhe të skalitura. Çatia mbuluese mbi katin e sipërm është e madhe, me kupolë në formë vagoni dhe me harqe nëpër kënde. Kreu i kupolës është mbushur me një seri prej nëntë majëzash në formë vazoje, ku secila konsiston në një ibrik dhe trident.

Veçoritë
Në portikun perëndimor të rathas ndodhen 18 mbishkrime Grantha dhe Nāgarī në sanskritisht. Nga katërmbëdhjetë vargjet në këta mbishkrime, vargu i dymbëdhjetë i është atribuar nipit të Narasimhavarmanit I, Paramesvaravarmani I, i mbiquajtur Atyantakama,G. Jouveau-Dubreuil: Pallava Antiquities – 2 Vols.; 1 dhjetor 1994, Asian Educational Services, kontrolluar më 23 shkurt 2013, isbn 978-81-206-0571-8, fq. 63– që si mbret Pallava ishte i njohur si Atyantakama, Atyantakama-Pallaveshvara-Griham. Vargjet e tjerë janë lëvdime të Shivës.

Shiko edhe
 Grupi i monumenteve në Mahabalipuram
 Pancha Rathat
 Arkitektura shkëmbore e Indisë
 Tempulli hindu
 Arkitektura e tempujve hindu
 Shpellat Ellora
 Shpellat Ajanta
 Shpellat Badami
 Shpellat Udayagiri dhe Khandagiri
 Shpellat Elephanta
 Aihole

 Referime 

Bibliografia
 Alī Jāvīd & Tabassum Javeed: World Heritage Monuments and Related Edifices in India (500 B/W illustr.); 2008, Algora Publishing, kontrolluar më 7 shkurt 2013, isbn 978-0-87586-484-6.
 G. Jouveau-Dubreuil: http://books.google.com/books?id=QbYKPXQ3DaAC Pallava Antiquities – 2 Vols.]; 1 dhjetor 1994, Asian Educational Services, kontrolluar më 23 shkurt 2013, isbn 978-81-206-0571-8.
 Marian Moffett, Michael W. Fazio & Lawrence Wodehouse: World History of Architecture; 2003, Laurence King Publishing, kontrolluar më 9 janar 2013, isbn 978-1-85669-371-4.
 Trudy Ring, Robert M. Salkin & Sharon La Boda: Asia and Oceania: International Dictionary of Historic Places; 12 nëntor 2012, Taylor & Francis, kontrolluar më 3 janar 2013, isbn 978-1-884964-04-6.
 Tamil Nadu Rough Guides Snapshot India (includes Chennai, Mamallapuram, Puducherry, Thanjavur, Madurai, Kanyakumari, Kodaikannal and Udhagamandalam); 22 mars 2012, Penguin, kontrolluar më 23 shkurt 2013, isbn 978-1-4093-6215-9.

Kategoria:Monumente në Indi
Kategoria:Historia e Indisë
Kategoria:Shekulli VII
Kategoria:Tempuj hindu