Ágnes Heller

Ágnes Heller (e lindur më 12 maj 1929 - vdiq më 19 korrik 2019) ishte një filozofe hungareze.

 Jeta e hershme dhe zhvillimi politik 
Ágnes Heller është rritur nga një familje nga klasa e mesme hebreje. Gjatë Luftës së dytë Botërore, babai i saj përdori trajnimet e tij ligjore dhe njohuritë e gjermanishtes për të ndihmuar njerëzit me dokumentet e nevojshme të emigruar nga Nazistët e Evropës. Në korrik të vitit 1944, i ati i Heller u internua në kampin e përqendrimit Auschwitz, ku ai vdiq para përfundimit të luftës. Heller dhe nëna e saj arritën ti shmangen internimit.

Në vitin 1947, Heller filloi të studioj fizikë dhe kimi në Universitetin e Budapestit. Megjithatë, më pas ajo ndryshoi fokusin e saj për filozofinë, kur i dashuri i saj në kohë i kërkoi asaj që të dëgjojnë ligjëratat e filozofit György Lukács, në kryqëzimet e filozofisë dhe kulturës. Ajo menjëherë u zhyt në atë se si ligjëratën e tij i adresonte shqetësimet dhe interesat e saj në atë se si të jetosh në botën moderne, sidomos pas përvojës së Luftës së dytë Botërore dhe Holokaustit.

1947 ishte edhe viti që Heller u bashkua me Partinë Komuniste, derisa ishte në kampin e punës zionist'We lived in community, we felt we belonged together. dhe filloi të zhvillojë interesin e saj në Marksizmin. Megjithatë, ajo ndjeu që Partia të ishte mbytëse e mundësive të ithtarëve të saj, që të mendojnë lirshëm për shkak të besimit në cendralizmin demokratik (besnikëri totale) ndaj Partisë. Ajo u përjashtua nga ajo për herë të parë në vitin 1949, vit që Mátyás Rákosi erdhi në pushtet dhe për të futur vendin në vitet e sundimit Stalinist.

 Puna shkencore 

 Karriera e hershme në Hungari 
Pas vitit 1953 dhe caktimi i Imre Nagy si Kryeministër, Heller ishte në gjendje të sigurtë për të ndërmarrë studimet e saj të doktoraturës nën mbikëqyrjen e Lukács, dhe në vitin 1955, ajo filloi të jap mësim në Universitetin e Budapestit.

 Nga Revolucioni Hungarez i vitit 1956 deri në Pranverën e Pragës të vitit 1968 
Revolucioni Hungarez 1956 ishte ngjarja politike më e rëndësishme e jetës së saj, sepse në këtë kohë ajo pa efektin e lirisë akademike të teorisë kritike Marksiste të rrezikshme për tërë strukturën politike dhe shoqërore të Hungarisë. Kryengritjet i konfirmuan idetë e Heller, se çfarë Marksi me të vërtetë do të thotë  për njerëzit është që të ketë autonomi politike dhe vendosmëri kolektive të jetës shoqërore.

 Çmime, dekorata (përzgjedhje) 
 Çmimi Lessing, Hamburg (1981)
 Hannah Arendt profesor i Filozofisë, Bremen, (1994)
 Çmimi Széchenyi (1995) – Tudományos munkássága elismeréseként.
  Doctor honoris causa, Melburn, (1996)
 Urdhri i Meritës së Republikës së Hungarisë (Civil), Grand Ndër - Yll] (2004)
 Çmimi nga Seksioni Italian i Parlamenti Evropian (2004)
 Pro Scientia Golden Medal (2005)
 Çmimi Sonning (2006)
 Çmimi Herman Cohen (2007)
 Çmimi Vig Mónika (2007)
 Çmimi Mazsike Várhegyi György (2007)
 Qytetare e Budapestit (2008)
 Medalja-Goethe (2010)
 Partisë Socialiste Hungareze - Medalje për veprimtarinë publike (2011)
 Medalja Wallenberg  (2014)
 Internationale Willy-Brandt-Preis (2015)

 Veprat 

 Artikuj 
 "Teoria Marksiste e Revolucionit dhe Revolucioni në jetën e përditshme" -  ("The Marxist Theory of Revolution and the Revolution in Everyday Life"  - Telos, Fall 1970)
 "Në aventurat e reja të Dialektikës" - ("On the New Adventures of the Dialectic" - Telos, Spring 1977)
 "Format e Barazisë" - ("Forms of Equality"  - Telos, Summer 1977)
 "Komedia dhe Racionaliteti" - ("Comedy and Rationality"  - Telos, Fall 1980)
 "Antinomitë e Paqes" - ("The Antinomies of Peace" - Telos, Fall 1982)
 "Nga e kuqja në të gjelbër" - ("From Red to Green"  - Telos, Spring 1984)
 "Lukacs dhe Familja e Shenjtë" - ("Lukacs and the Holy Family"  - Telos, Winter 1984-5)

 Libra 
 A mai történelmi regény ("Romani historik sot", hungarisht), Budapest: Múlt és Jövő Kiadó, 2011.
 The insolubility of the "Jewish question", or Why was I born Hebrew, and why not negro? Budapest: Múlt és Jövő Kiadó, 2004.
 Beyond Justice, Oxford, Boston: Basil Blackwell, 1988.
 Can Modernity Survive?, Cambridge, Berkeley, Los Angeles: Polity Press and University of California Press, 1990.
 Dictatorship Over Needs (with F. Fehér and G. Markus). Oxford: Basil Blackwell, 1983.
 Doomsday or Deterrence (with F. Fehér). White Plains: M. E. Sharpe, 1986
 Eastern Left – Western Left (Freedom, Totalitarianism, Democracy) (with F. Fehér). Cambridge, New York: Polity Press, Humanities Press, 1987.
 An Ethics of Personality, Cambridge: Basil Blackwell, 1996.
 From Yalta to Glasnost (The Dismantling of Stalin's Empire) (with F. Fehér). Oxford, Boston: 1990.
 General Ethics, Oxford, Boston: Basil Blackwell, 1989.
 The Grandeur and Twilight of Radical Universalism (with F. Fehér). New Brunswick: Transaction, 1990.
 The Humanisation of Socialism (with A. Hegedus et al.), (collected papers trans. from Hungarian). London: Allison and Busby, 1976.
 Hungary, 1956 Revisited: The Message of a Revolution A Quarter of a Century After (with F. Fehér). London, Boston, Sydney: George Allen and Unwin, 1983.
 Immortal Comedy: The Comic Phenomenon in Art, Literature, and Life, Rowman and Littlefield Publishers Inc, November 2005.
 Individuum and Praxis (Positionen der Budapester Schule), (collected essays trans. from Hungarian, with G. Lukács et al.). Frankfurt: Suhrkamp Verlag, 1975.
 On Instincts (English trans. of Hungarian original). Assen: Van Gorcum, 1979.
 Lukács Revalued, editor. Oxford: Basil Blackwell, 1983 (paperback, 1984).
 A Philosophy of Morals, Oxford, Boston: Basil Blackwell, 1990.
 The Postmodern Political Condition (with F. Fehér), Cambridge, New York: Polity Press Columbia University Press, 1989.
 The Power of Shame (A Rationalist Perspective), London: Routledge and Kegan Paul, 1985.
 Reconstructing Aesthetics, editor with F. Fehér. Oxford: Basil Blackwell, 1986.
 Renaissance Man (English trans. of Hungarian original). London, Boston, Henley: Routledge and Kegan Paul, 1978.
 A Theory of Modernity, Blackwell Publishers, Cambridge MA, 1999.
 The Theory of Need in Marx, London: Allison and Busby, 1976.
 The Time is Out of Joint: Shakespeare as Philosopher of History, Blackwell Publishers, Cambridge MA, 2000.
 Towards a Marxist Theory of Value, Carbondale: University of Southern Illinois, Telos Books, 1972.

 Referime 

Kategoria:Lindje 1929
Kategoria:Njerëz që jetojnë