Vilajeti i Manastirit

Vilajeti i ManastiritSalname-yi Vilâyet-i Manastır ("Yearbook of the Vilayet of Monastir"), Manastır vilâyet matbaası, Manastır [Macedonia], 1292 [1875]. in the website of Hathi Trust Digital Library. ishte një ndarje administrative e nivelit të parë (vilajet) e Perandorisë Osmane, e krijuar në 1874, u shpërbë në 1877 dhe u rivendos në 1879. Vilajeti u pushtua gjatë Luftës së Parë Ballkanike në 1912 dhe u nda midis Mbretërisë së Greqisë dhe Mbretërisë së Serbisë,  me disa pjesë që më vonë u bënë pjesë e Principatës së Shqipërisë.

 Ndarjet administrative 
parapamje|Harta osmane e vitit 1907, që tregon pesë sanxhaqet e vilajetit
djathtas|parapamje|Tabela e sasisë dhe e përbërjes së xhandarmërisë në Vilajetin e Manastirit (Manastir, 22 korrik 1904)
Fillimisht Vilajeti i Manastirit kishte këto sanxhake:

 Sanxhaku i Manastirit
 Sanxhaku i Prizrenit
 Sanxhaku i Dibrës
 Sanxhaku i Shkodrës

Pas reformave administrative në 1867 dhe 1877, disa pjesë të Vilajetit të Manastirit iu dorëzuan Vilajetit të sapokrijuar të Shkodrës (1867) dhe Vilajetit të Kosovës (1877).

Ndarjet administrative të Vilajetit të Manastirit deri në vitin 1912: http://tarihvemedeniyet.org/documents/makaleler/20.%20yy%20Osmanli%20Vilayetleri.pdf Ottoman Provinces before 1908

 Sanxhaku i Manastirit: Kazas i Manastirit (Manastir), Pirlepe (Prilep), Fllorinës (Follorinë), Kiraçovë (Kërçovë) dhe Ohrit (Ohër).
 Sanxhaku i Selfixhes (Midis 1864-1867 dhe 1873-1892): Kazatë e Serfiçes (Servia moderne), Kozana (Kozhani modern), Alasonya (Elasson moderne), Kayalar (Ptolemaida), Nasliç (Neapolis modern) dhe Grebeneja (Grevena modern).
 Sanxhaku i Dibrës : Kazatë e Debre-i Balës (Dibër), Mat, Debre-i Zir (Qendra e tij ishte Peshkopia), Rakalar (rajoni rreth lumit Radika.
 Sanxhaku i Elbasanit (İlbasan): Kazatë e Elbasanit, Gramshit dhe Peqinit.
 Sanxhaku i Korçës: Kazatë e Görices (Korçë), İstarova (Pogradec), Kolonya (Erseke, qendra e tij ishte Erseka) dhe Kesriye (Kosturi).

 Demografia 

 1897 
Sipas konsullit rus në Vilajetin e Manastirit, A. Rostkovski, duke përfunduar artikullin statistikor në 1897, popullsia e përgjithshme ishte 803.340 banorë, ku Rostkovski e grupoi popullsinë në grupet e mëposhtme:  

 turq, osmanë: 78.867
 Shqiptarë, Gegë: 144.918
 Shqiptarë, Toskë: 81.518
 Shqiptarë, të Krishter: 35.525
 sllavë, ekzarkistë: 186.656
 Sllavët, Patriarkistët: 93.694
 sllavë, myslimanë: 11.542
 grekë, të krishterë: 97.439
 grekë, myslimanë: 10.584
 vllehë (arumunë): 53.227
 hebrenj: 5270

 1906/07 
Sipas regjistrimit osman të vitit 1906/07, vilajeti kishte një popullsi prej 824,828 banorësh, me përbërje si vijon:Kemal Karpat (1985), Ottoman Population, 1830-1914, Demographic and Social Characteristics, The University of Wisconsin Press, p. 168-169

 myslimanë - 328.551
 Grekë të krishterë - 286.001
 Bullgarë të krishterë - 197.088
 Vllahi - 5556
 hebrenj - 5459
 Ciganë - 2104
 Armenët - 8
 Protestantët - 5
 Latinët - 3
 Shtetasit e huaj - 53

 1912 
Sipas një vlerësimi të botuar në një revistë belge, përbërja etnike në vitin 1912 kur vilajeti u shpërbë gjatë Luftës së Parë Ballkanike ishte: 

 bullgarë ortodoksë - 331.000
 Shqiptarë myslimanë - 219.000
 vlleh ortodoksë - 65.500
 Grekë ortodoksë - 62.000
 bullgarë myslimanë - 24.000
 turq myslimanë - 11.500
 të përziera - 35.000

Gjatë Luftërave Ballkanike (1912-1913), ushtria serbe ishte përgjegjëse për 80 për qind të shkatërrimit të fshatrave myslimanë në vilajetin e Manastirit.

 Referime 

Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara më 1874
Kategoria:Shtete dhe territore të shpërbëra më 1912
Manastiri

Kategoria:Maqedonia nën Perandorinë Osmane