Ellen Key

thumb
Ellen Key ose Elen Kej (11 dhjetor 1849 – 25 prill 1926) pedagoge suedeze, shkrimtare, politikane, reformatore sociale, feministe dhe luftëtare për të drejtat e gruas në shoqërinë bashkëkohore. Gjatë tërë jetës së saj u angazhua për emancipimin dhe afirmimin e gruas si dhe u morr edhe me arsimin popullor.

Vepra e saj më e njohur është ajo e botuar në vitin 1900, me titull kuptimplotë "Shekulli i fëmijës" (The Century of the Child)

Biografia
Elen Kej u lind në vitin 1849 në Suedin Jugore. Babai i saj ishte një politikan i shquar (kreu i Partisë Demokratike në Parlamentin e Suedisë), një mbështetës i qëndrimeve shoqërore të Jean Jacques Rousseau. Ajo ishte gjatë kohë sekretare personale e babait të saj. Gjatë kësaj periudhe, ka takuar shumë njerëz të famshëm nga Suedia dhe vendet e tjera nordike. Kjo dhe literatura e duhur bëri që ajo e ngriti nivelin e saj të njohurive si dhe arriti të mësonte disa gjuhë.

Interesimet e saj për të drejtat e grave dhe lëvizjen feministe kishin filluar qysh në moshën rinore dhe me punën e saj arriti deri aty sa të konsiderohet si njëra nga feministet më të shquara të kohës së saj.

Në vitin 1880 filloi punën si mësuese e historisë dhe letërsisë në një shkollë të lartë të femrave. Që nga ai moment filloi në mënyrë sporadike e pastaj edhe në mënyrë aktive, angazhimin e saj për të "drejtat e fëmijëve", "edukimin natyrorë" të tyre si dhe angazhimet e saj për një "shkollë të re". Ajo mendonte se lufta për të drejtat e grave është e pandashme nga lufta për të drejtat e fëmijës dhe se këto të drejta janë të kushtëzuara reciprokisht. Kjo është e dukshme në veprën e saj kryesore të vitit 1900, me titull "Shekulli i fëmijës."

Kej u rrit në një familje religjioze,  por nga viti 1879 ajo filloi të interesohet për veprat e Darvinit, Spenserit dhe Hakslit. Në vjeshtë të po këtij viti ajo edhe u takua me Hakslin dhe Hekelin, në Londër. Një ndikim të madh në qëndrimin e saj kishte edhe teoria e evolucionit, në të cilën ajo kishte filluar të besonte.

Vepra
Veprat kryesore
Individualism and Socialism (1896)
Images of Thought (1898)
Human-beings (1899)
Lifelines, volumes I-III (1903–06)
Neutrality of the Souls (1915).
War, Peace, and the Future (1916)
Vepra dedikuar të rinjëve dhe grave
The Morality of Woman (1911)
The Younger Generation (1914)
Love and Marriage (1911)
The Woman Movement (1912)Thorbjörn Lengborn: "Ellen Key (1849-1926). International Bureau of Education. UNESCO. 2000" 

Referime

Kategoria:Lindje 1849
Kategoria:Vdekje 1926
Kategoria:Shkrimtarë suedezë
Kategoria:Suedezë
Kategoria:Pedagogë suedezë
Kategoria:Gra nga Suedia