Observatori Astrofizik i Shamakhit

Observatori Astrofizik Nasīr al-Dīn al-Tūsī në Shamakhi () - është një observator në qytetin e Shamakhit, Azerbajxhan, në ultësirën jug-lindore të kurrizit të Maleve të Mëdha Kaukaziane, në bazë të astrofizikës si sektor i Institucionit të Fizikës të Akademisë Kombëtare të Shkencave të Azerbajxhanit, rreth 22 km larg nga qendra e Shamakhit dhe 144 km larg nga Baku, në një lartësi prej 1,435 m.

 Historia 
Ndërtimi i observatorit filloi në vitin 1958 në vendin që atëherë quahej Azerbaijan SSR dhe zyrtarisht u hap më 13 janar 1960. Yusif Mammadaliyev – shkenctar eminent azerbajxhanas – luajti një rol të rëndësishëm në themelimin e observatorit.

Gjatë periudhës sovjetike, observatori mati polarizimin e dritës në Comet d'Arrest.

Në vitin 1991, observatori u emërua sipas Nasiraddin Tusit – matematikan, fizikan dhe astronom i mesjetës. Një vendbanim për banim të punëtorëve është themeluar në bazë të observator dhe ajo u emërua sipas Yusif Mammadaliyevit (Pirgulu).

Në shtator të vitit 2008, observatori kaloi nëpër riparim të kapitalit, si një rezultat, salla e ekspozitës, muzeu, sallat e konferencave dhe ligjëratave, gjatë ndërtesa për teleskopa, duke përfshirë edhe ndërtimin e shtëpive kryesore me teleskopin dy metra, dhe ndërtesën kryesore administrative janë rikonstruktuar dhe u ndërtua një mensë dhe disa shtëpiza.

 Teleskopat 
djathtas|parapamje|209x209px|Observatori Astrofizik i Shamakhit në stampën e Azerbajxhanit
Instrumenti kryesor – teleskopi reflektues i prodhuar në Gjermani, me diametër të pasqyrës prej 2 metrave dhe i cili u dorëzua për operim në vitin 1966, është njëkohësisht edhe teleskopi i parë i madh në Kaukazin Jugor. Përveç kësaj, instrumentet pasuese përdoren po ashtu në observator:
 Horoskopi solar horizontal me një diametër të pasqyrës kryesore prej 50 cm, për investigime spektrale të atmosferës solare;
 Një teleskop kromosferik dhe fotosferik AFR-2 me dimensione 20/13 cm, i përdorur për nevoja në shërbim solar; 
 Reflektor AZT-8 me diametër të një pasqyre prej 70 cm;
 Reflektor nga kompania Carl Zeiss, me diametër të një pasqyre prej 60 cm;
 Teleskopi menisk i sistemit të Maksutovit, i pajisur me një thjerrë prizëm, me diametër të portit hyrës prej 35 cm.
Në vitin 2013, një Teleskop Schmidt 90-cm AZT-15 u instalua në obsertavor.

 Bashkëpunimi dhe arritjet ndërkombëtare 
Observatori i Shamakhit ka bërë një kontribut të madh në programet sovjetike dhe post-sovjetike në astrofizikë dhe astronomi fundamentale. Observatori punon në tri drejtime kryesore shkencore: fizika e yjeve, investigimi i turpave të sistemit diellor dhe fizika diellore dhe marrëdhëniet diellore-terrestriale. Hulumtimet aktuale po ashtu përfshijnë efektet e historinë e astronomisë, astrofizikën teorike, kozmologjinë, helioseizmologjinë, radio-astronominë, astronominë praktike, mekanikën qiellore, galaksitë dhe dinamikën e satelitëve artificial. Në vitet e fundit, një fushë e re e punimeve është zhvilluar dhe janë ndërtuar pajisje astronomike si spektografët Echelle, i përdorur për zbulimin e trupave qiellor.

 Pushimet 
Observaatori është i njohur për publikun azerbajxhanas për parashikimet e kohës së saktë të festave, si viti i ri tradicional, Novruz. Observatori tregon momentin e ekuinoksit pranveror, kohën kur Dielli kalon në ekuator, e cila shënon fillimin e vitit të ri.

 Drejtorët e observatorit 
EmriKombësiaPeriudhaShënimeHajibey Sultanovlidhje=|alt=|kufi|23x23px Soviet Union1951-1980Ogtay Huseynovlidhje=|alt=|kufi|23x23px Soviet Union1980-19??Alik Abbasovlidhje=|alt=|kufi|23x23px Soviet Union19??-????Zohrab Ismayilovlidhje=|alt=|kufi|23x23px Soviet Union19??-????Kamran Huseynovlidhje=|alt=|kufi|23x23px Soviet Union19??-????Schmidt Ahmadovlidhje=|alt=|kufi|23x23px Azerbaijan????-1997Eyyub Guliyevlidhje=|alt=|kufi|23x23px Azerbaijan1997–present

 Punonjës të famshëm të observatorit 
 Nadir Ibrahimov

 Referime 

Kategoria:Observatorë astronomikë në Azerbajxhan
Kategoria:Astronomi