Superkompjuteri

Një superkompjuter është një kompjuter me një nivel të lartë të kapaciteteve  kompjuterike në krahasim me një kompjuter për qëllime të përgjithshme. Performanca e një superkompjuteri është matur me operacionet floating-point  për sekondë (FLOPS) dhe jo me miliona instruksione për sekondë (MIPS). Deri në vitet e fundit (2015), ka superkompjuterë të cilat mund të kryejnë deri në kuadrilionë FLOPS..

Supercomputers u paraqit në vitet 1960ta, të bëra fillimisht dhe për dekada me radhë kryesisht nga Seymour Cray në Control Data Corporation (CDC), Cray Research dhe kompanitë e mëvonshme që mbanin emrin ose monogramin e tij. Përderisa superkompjuterët të viteve 1970 përdornin vetëm disa procesorë, në vitet 1990 filluan të paraqiten makina me mijëra procesorë, dhe në fund të shekullit të 20-të, kompjuter me paralelizëm masiv me dhjetëra mijëra procesorë "off-the-shelf" ishin normal. Që nga futja e tij në qershor të vitit 2013, superkompjuteri kinez Tianhe-2 deri në vitin 2015 është më i shpejti në botë me 33.86 petaFLOPS (PFLOPS), ose 33.86 kuadrillionë FLOPS.

 Historia 
Historia e superkompjuterëve shkon prapa në vitin 1960, me Atlas në Universitetin e Mançesterit dhe një seri të kompjuterëve të Control Data Corporation (CDC), të projektuar nga Seymour Cray. Këto përdornin dizajn inovativ dhe paralelizëm për të arritur kulmin e performancës përpunuese Hardware software co-design of a multimedia SOC platform by Sao-Jie Chen, Guang-Huei Lin, Pao-Ann Hsiung, Yu-Hen Hu 2009 ISBN pages 70-72.

Atlasi ishte një projekt i përbashkët mes Ferranti dhe Universitetin e Mançesterit dhe është projektuar për të operuar me shpejtësi të përpunimit që i afrohet një mikrosekondë për instruksion, rreth një milion instruksione për sekondë . Atlas i parë është autorizuar zyrtarisht më 7 dhjetor 1962, si një nga superkompjuterët e parë në botë – konsiderohet si kompjuteri më i fuqishëm në botë në atë kohë me një diferencë të konsiderueshme, dhe i barabartë me katër IBM 7094 .

CDC 6600, i lëshua në vitin 1964, u projektua nga Cray për të qenë më i shpejti në botë. Cray kaloi nga përdorimi i germaniumit në silic për transistorët, e cila operonte shumë shpejtë, duke zgjidhur problemin e nxehtësisë duke përdorur ftohës.The Supermen, Charles Murray, Wiley & Sons, 1997. Duke pasur parasysh se 6600 tejkaloj të gjithë kompjuterët e bashkëkohës së tij me rreth 10 herë, ai u quajt superkompjuter dhe e përcaktoi tregun e superkompjuterëve kur njëqind kompjuterë u shitën, secili nga me çmimi pre $8 million A history of modern computing by Paul E. Ceruzzi 2003 ISBN 978-0-262-53203-7 page 161 .

Cray iku nga CDC në vitin 1972 për të formuar kompaninë e tij, Cray Research . Katër vite pasi la CDC, Cray paraqiti 80 MHz Cray 1 në vitin 1976, dhe ai u bë një nga superkompjuterët më të suksesshëm në histori Readings in computer architecture by Mark Donald Hill, Norman Paul Jouppi, Gurindar Sohi 1999 ISBN 978-1-55860-539-8 page 41-48Milestones in computer science and information technology by Edwin D. Reilly 2003 ISBN 1-57356-521-0 page 65. Cray-2 u lëshua në vitin 1985, ishte një kompjuter me 8 procesor me ftohës të lëngshëm dhe Fluorinert pompohej në të derisa ai operonte. Ai performonte në 1.9 gigaflops dhe ishte më i shpejti në botë deri në vitin 1990.Parallel computing for real-time signal processing and control by M. O. Tokhi, Mohammad Alamgir Hossain 2003 ISBN 978-1-85233-599-1 pages 201–202

Ndërsa superkompjuterët e viteve 1980 përdornin vetëm disa procesorë, në vitet 1990, makina me mijëra procesorë filluan të shfaqen si në Shtetet e Bashkuara dhe Japoni, duke vendosur rekorde të reja të performancës kompjuterike.

 Hardueri dhe arkitektura 

 Menaxhimi i softuerit dhe sistemit 

 Matja e performancës 

 Hulumtimi dhe tendenca e zhvillimit 

 Përdorimi i energjisë 
Kompjuterët e performancës së lartë zakonisht kërkojnë shumë energji. Megjithatë, Islanda mund të jetë një pikë referimi për të ardhmen me superkompjuterin e parë në botë me zero emetim. E vendosur në Thor Data Center në Reykjavik, Islandë, ky superkompjuter mbështetet plotësisht në burimet e ripërtëritshme të energjisë për energjinë e saj në vend se të lëndëve djegëse nga fosilet. Klima e ftohtë gjithashtu redukton nevojën për ftohje aktive, duke e bërë atë një nga objekteve që shfrytëzon në maksimum burimet e ripërtëritshme në botë.

 Në fantashkencë 
Shumë shkrimtarë të fantashkencës i përshkruajnë superkompjuterët në veprat e tyre, si para ashtu dhe pasi u ndërtuan superkompjuterët e vërtetë.

 Shih edhe 
 Informatika paralele 

 Shënime dhe referenca 

 Lidhje të jashtme 
 A Tunable, Software-based DRAM Error Detection and Correction Library for HPC 
 Detection and Correction of Silent Data Corruption for Large-Scale High-Performance Computing 

Kategoria:Superkompjuterë
Kategoria:Shpikje amerikane
Kategoria:Llogaritje e njëkohshme
Kategoria:Llogaritje paralele