Mehmet Esat Bulkat

Mehmet Esat Bülkat (18 Tetor 1862 – 2 Nëntor 1952) ishte një oficer Shqiptar  i Ushtrisë Osmane që luftoi gjatë Luftës së Parë Ballkanike, ku drejtoi Korpusin e Janinës, dhe në Luftën e Parë Botërore, ku shërbeu si komandant i lartë në fushatën e Galipolit . Përpara ligjit të mbiemrit të vitit 1934, ai njihej si Mehmed Esad Pasha (  ).

 Jeta 
djathtas|parapamje| Esat Pasha dërgon porosi për bateritë në Limanin e ANZAC
Mehmed Esad lindi në një familje myslimane Shqiptare në Yanya (sot Janinë ) më 18 Tetor 1862, i biri i Mehmed Emin Efendi, i cili kishte shërbyer si kryebashkiaku i qytetit. Ai ishte me origjinë Shqiptare. Vëllai i tij Vehib Pasha (1877–1940) gjithashtu u bë Gjeneral i dalluar. Vëllai i tij më i vogël, Mehmet Nakyettin Beu, ishte babai i Kâzım Taşkent, themeluesit të Yapı Kredi, banka e parë private mbarëkombëtare në Turqi .

 Karriera 
Esad kaloi shtatëmbëdhjetë vitet e para të jetës së tij në Janinë përpara se të ndiqte Shkollën e Mesme Ushtarake "Kuleli" në Manastir, Maqedoni e Veriut, në 1880.  Ndonëse deri atëherë kishte marrë një arsim të mirë dhe ishte shumë i zgjuar, ai dështoi në vitin e parë për shkak të një kuptimi të dobët të Osmanlicës (Turqishtes Osmane). Ai vizitoi shkollën Zosimea . Në atë kohë Gjuha e komunikimit në Janinë ishte Greqishtja, edhe për Myslimanët, kështu që ai mori mësime shtesë për të zgjeruar kompetencën e tij në këtë gjuhë. Pasi kishte përmirësuar aftësitë e tij në Osmanlicën Esadi më pas ndoqi Akademinë Ushtarake Osmane, duke u diplomuar në krye të klasës së tij në 1884.

Pas një periudhe shërbimi në një regjiment, ai u zgjodh për në Kolegjin Ushtarak Osman në 1887, duke u diplomuar në krye të klasës së tij si oficer i Shtabit të Përgjithshëm në 1890.

Performanca e tij e shkëlqyer çoi në dërgimin e tij të menjëhershëm për të ndërmarrë trajnime të mëtejshme ushtarake në Gjermani. Përveç frekuentimit të Akademisë së Luftës Prusiane në Berlin, ai kaloi periudha në njësi dhe shtabe të ndryshme Alsaciane dhe Prusiane. Gjatë katër viteve të tij në Gjermani, ai u bë një folës i rrjedhshëm i gjermanishtes, megjithëse me një theks të trashë Swab. Pas kthimit të tij në Perandorinë Osmane në Maj 1894, Esadi u caktua në Divizionin e Inteligjencës të Shtabit të Përgjithshëm. Rreth kësaj kohe ai u gradua Nënkolonel. Duke qenë se puna në Shtabin e Përgjithshëm nuk i pëlqente, ai mori një pozicion më pak prestigjioz një vit më vonë si mësues në Mekteb-i Erkân-ı Harbiyye-i Şâhâne (Kolegjin Ushtarak Perandorak). Ai mori një pushim nga mësimdhënia dhe, me një gradim në Kolonel, shërbeu si Shef i Shtabit të Divizionit të I-rë të Këmbësorisë gjatë Luftës Greko-Turke të 1897. Ai u kthye në akademi dhe në vitin 1899 u emërua dekan i akademikëve të saj, duke shërbyer në këtë detyrë deri në vitin 1906.  Ndër studentët e tij ishte Mustafa Qemal Ataturku. Për shkak të arritjeve të tij në arsimin Ushtarak në Kolegjin Ushtarak, ai tërhoqi vëmendjen e Sulltan Abdul Hamidit II dhe këshilltarëve të tij Ushtarakë Osmanë dhe Gjermanë, të cilët siguruan gradimin e tij në Mirliva (Gjeneral Major) në 1901 dhe në Ferik (Gjeneral Lejtnant) më 17 janar 1906.

Në vitin 1907 u emërua Komandant Ushtrues i Ushtrisë së Tretë në Selanik. Në këtë kohë kishte një numër Oficerësh të rinj në organizata të ndryshme sekrete nën udhëheqjen e Komitetit të Bashkimit dhe Përparimit (KBP) që komplotonin kundër regjimit autoritar të Sulltan Abdul Hamidit II. Pavarësisht se vëllai i tij Vehip ishte një nga drejtuesit, Esadi qëndroi larg politikës, edhe pse Ushtria e Tretë ishte qendra nervore e KBP. Esadi gjithashtu mbeti i përmbajtur nga përpjekjet e qeverisë për të luftuar dhe ndjekur penalisht Oficerët partizanë, shumica e të cilëve ishin studentët e tij të mëparshëm. Kjo i solli atij pakënaqësinë e Sulltanit, gjë që bëri që ai të pushohej nga detyra një vit më vonë dhe të vihej nën vëzhgim. Megjithëse komploti në formën e Revolucionit Xhonturk përfundimisht ishte i suksesshëm dhe e detyroi Sulltanin të pranonte kërkesat e tyre, Esadi nuk përfitoi dhe në vend të kësaj u trajtua si funksionar i regjimit të vjetër dhe u ul në gradën Mirliva (Gjeneral Major). Përfundimisht, besnikëria e tij u shpërblye me Mhjetor 1910, me komandën e Divizionit të 5-të të Rregullt ( Redif ) të vendosur në qytetin Gelibolu në gadishullin e Galipolit dhe më pas tre muaj më vonë komandën e Korpusit të II-të të Ushtrisë që ishte me bazë në Rodosto. Ai kaloi vetëm një vit me këtë komandë përpara se të dërgohej në ish-vendlindjen e tij në Janinë për të komanduar Divizionin e 23-të të Rregullt. 

 Lufta e Parë Ballkanike 
Me shpërthimin e Luftës së Parë Ballkanike Esadi u shkëput menjëherë nga komanda e divizionit të tij e dhe u vu në krye të Korpusit të pavarur të Janinës të sapoaktivizuar, të ngarkuar me mbrojtjen e qytetit të mirëfortifikuar dhe rajonit më të gjerë të Epirit. Duke organizuar me efikasitet burimet e tij të kufizuara, ai ndoqi një mbrojtje aktive, Esad arriti të mbronte Janinën për tre muaj kundër Ushtrisë Greke me kundërsulme të vazhdueshme, përpara se të detyrohej përfundimisht të kapitullonte pas Betejës së Bezhanit më 4–6 Mars 1913.

Esadi qëndroi në robërinë Greke si rob lufte deri më 2 Dhjetor 1913. Megjithatë, mbrojtja e Janinës i kishte dhënë atij statusin e një heroi popullor, si dhe titullin nderi "Pasha". Pavarësisht kushteve të vështira dhe humbjes eventuale, Esadi fitoi njohuri të vlefshme për luftën moderne, veçanërisht rëndësinë e mbrojtjes dhe çështjet e shkaktuara nga një ofensivë e keqpërgatitur. Ai gjithashtu zhvilloi një qasje të kujdesshme ndaj luftimeve dhe një besim se jeta e ushtarëve të tij ishte e shpenzueshme vetëm nëse sillte rezultate të përhershme.

 Korpusi i III-të 
Pothuajse menjëherë pas kthimit të tij nga robëria, jo vetëm që ai mori meritat për mbrojtjen e Janinës, por gjithashtu shmangu spastrimin në shkallë të gjerë në fund të luftës të Korpusit të Oficerëve të Ushtrisë. Më 10 Dhjetor 1913, ai u emërua komandant i Korpusit të III-të. Me marrjen e komandës Esadi ishte i vendosur të zgjidhte problemet që ishin bërë të dukshme gjatë Luftërave Ballkanike. Megjithëse një komandant kërkues, Esad kishte një natyrë falës dhe besonte në drejtimin dhe stërvitjen mbi shtyrjen dhe ndëshkimin. Si rezultat, kur ai identifikoi se një numër i Oficerëve të tij nuk ishin të aftë, ai u dha atyre një mundësi të dytë. Megjithatë, sapo u bë e qartë për të se kjo nuk ishte e mundur, ai i zëvendësoi në Shtator 1914, veçanërisht shefin e tij të shtabit.  Identifikimi dhe zhvillimi i Oficerëve të aftë nga Esadi, i kombinuar me përvojën luftarake që ishte fituar nga njësitë e trupave dhe ushtarët gjatë luftërave, dhe fillimi nga Esadi i një programi të gjerë stërvitor, i lejoi Korpusit të III-të të vendosej shpejt si një nga formacionet më të gatshme për luftim në Ushtrinë Osmane. Si rezultat, njësitë e komandës së tij u përdorën si forca të reagimit të shpejtë dhe u dërguan në kriza të ndryshme dhe shpesh nuk ktheheshin më. Një shembull ishte humbja e një batalioni të Regjimentit të 26-të në Basra për të ofruar siguri kundër një kërcënimi nga Ibn Suudi i Nexhdit. Esad gjithashtu i kushtoi vëmendje të veçantë fushave administrative dhe logjistike të komandës së tij. Si rezultat, kur Ushtria Osmane u mobilizua më 2 Gusht 1914 në fillimin e Luftës së Parë Botërore, Korpusi i III-të ishte i vetmi që e bëri këtë brenda kornizës kohore të përcaktuar 

 Lufta e Parë Botërore 
parapamje| Mehmed Esad Pasha dhe njerëzit e tij. Nga e majta në të djathtë: Ulur: Binbashi, Haydar Beu, Binbashi Mehmed Hulusi Beu, Yuzbashi Mehmet Nazım Beu (Shef i Shtabit të Divizionit të 16-të), i panjohur, Rreshti i parë: Miralay Rushidi Beu (komandant i Divizionit të 16-të, Miralay Mustafa Qemal Beu (komandant i Divizionit të 16-të të Mirëvhasë). Kajmekam Wilhelm Willmer (komandant i rajonit Anafaralar, Oficer i panjohur Gjerman, Milaray Hans Kannengiesser, Rreshti i pasëm: Binbashi Ohrili Kemal Beu (Shef i Operacioneve, Korpusi i III-të), KajmekamFahreddin Beu (Shef Shtabi, Korpusi i III-të), Binbashi Izzeddin 
Korpusit të III-të (i cili kishte një forcë prej 43,000 burrash gjithsej plus trupa logjistike dhe komisariatesh) iu caktua detyra për të përforcuar Gadishullin e Galipolit dhe bregdetin Aziatik për t'u mbrojtur kundër zbarkimeve të armikut. Për të marrë përsipër këtë rol, Esadi e zhvendosi selinë e tij në Dardanele më 2 Nëntor 1914. Reputacioni i shkëlqyer i Korpusit të Esadit krijoi probleme gjatë ditëve të para të mobilizimit me ricaktimin e Divizionit të tij të 8-të në Siri, të cilit Esadi iu përgjigj duke aktivizuar Divizionin e 19-të nga regjimentet e depove. Pastaj u detyrua të shkëmbente regjimentet 55 dhe 56 të këtij divizioni të ri me regjimentin 72 dhe 77 nga Siria. Si përgjigje, Esad ngriti njësi të reja nga e para.

Megjithëse shumica e rrëfimeve të Fushatës së Galipolit priren të përqendrohen në rolin e komandantit të Ushtrisë së Pestë, gjeneralit gjerman Liman von Sanders, dhe te vartësi i Mehmed Esadit, Mustafa Qemal, ishte Esadi ai që përgatiti mbrojtjen Osmane përpara betejës.  Megjithëse ai nuk e përballoi mirë krizën e komandës gjatë ngatërresës të zbarkimit fillestar të aleatëve më 25 Prill 1915, ai luajti një rol të rëndësishëm në komandimin aktiv të Ushtrisë Osmane gjatë pjesës së mbetur të fushatës së Galipolit.

Ndërsa ai ishte bërë i njohur për publikun e gjerë gjatë fushatës së Galipolit, pas përfundimit të saj, megjithëse u gradua përsëri në gradën e Ferikut (Gjeneral Lejtnant) më 15 Shtator 1915, Esadit nuk iu caktua asnjë rol tjetër komandues aktiv nga Enver Pasha. Më 3 Nëntor 1915, Esadi u emërua si Oficeri Komandues i Ushtrisë së Parë, duke pasuar Colmar Freiherr von der Goltz, i cili po dërgohej në frontin e Mesopotamisë . Në këtë detyrë ai mori përsipër stërvitjen e rekrutëve të destinuar për komanda të tjera por në të kundërt kryente kryesisht detyra protokolare. Në fund të vitit 1917, Esad vizitoi Gjermaninë dhe vizitoi frontet gjermane.

Më 21 Shkurt 1918 ai u vendos në komandën e Ushtrisë së Pestë, me seli në Bandërma, dhe më pas më 22 Qershor të po atij viti, të Ushtrisë së Tretë me seli në Batumi në frontin e Kaukazit. Megjithatë, në rolin e fundit kishte pak kohë për të marrë pjesë në operacione përpara se Armëpushimi i Mudros t'i jepte fund luftimeve. Gjatë periudhës së armëpushimit (1918-1922) Esadi u caktua të ishte Inspektor i Përgjithshëm i Ushtrisë së Dytë kryesisht të çmobilizuar dhe shkollave ushtarake. Megjithatë, ky pozicion ekzistonte vetëm në letër. I bindur se kishte pak mundësi për t'u promovuar në ndonjë rol domethënës, ai u tërhoq nga ushtria më 22 Nëntor 1919. Në vitin 1920, Esadi shërbeu si Ministër i Marinës në kabinetin jetëshkurtër të Hulusi Salih Pashës, kabineti i të cilit u detyrua të jepte dorëheqjen pas pushtimit aleat të Stambollit më 2 Prill 1920. Më pas u bashkua me forcat e Mustafa Qemalit dhe mori pjesë në Luftën e Pavarësisë së Turqisë .

Në përgjigje të Ligjit për Mbiemrat ai miratoi mbiemrin "Bulkat" në 1934.

Në pension shkroi dy vepra të pabotuara, "Çanakkale Hatıraları" (Kujtime të Dardaneleve) (6 vëllime) dhe "Lufta Ballkanike 1912–1913".

Një përzgjedhje e kujtimeve të tij u botua në vitin 1975. nën titullin Esat Paşa'nın Çanakkale Anıları (Kujtimet e Çanakkalës së Esat Pashës).

Ai vdiq në Stamboll më 2 Nëntor 1952 dhe u varros në varrezat Karacaahmet .

 Referime 



Kategoria:Turq me prejardhje shqiptare
Kategoria:Shqiptarë të Perandorisë Osmane
Kategoria:Nxënësit e Shkollës Zosimea
Kategoria:Myslimanë shqiptarë
Kategoria:Personeli ushtarak osman i Luftërave Ballkanike
Kategoria:Pashallarë
Kategoria:Gjeneralë të Ushtrisë Osmane
Kategoria:Vdekje 1952
Kategoria:Lindje 1862
Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara