Organizata Evropiane për Kërkime Bërthamore

Organizata Evropiane për Kërkime Bërthamore (), e njohur si CERN (; ; rrjedh nga emri "Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire"; shih Historia) është një organizatë kërkimore Evropiane që operon me laboratorin e fizikës së grimcave më të madh në botë. I themeluar në vitin 1954, organizata është e bazuar në një periferi në veriperëndim të Gjenevës në kufirin franko-zviceran, dhe ka 22 shtete anëtare. Izraeli është i pari (dhe aktualisht i vetmi) shtet jo-evropian që i është dhënë anëtarësimi i plotë The boycott movement is losing the battle – for now.

Historia

Konventa për themelimin e CERN u ratifikua më 29 shtator 1954 nga 12 vende të Evropës Perëndimore shkurtesa CERN është për emërtimin "" (Këshilli Evropian për Kërkime Bërthamore), që ishte një këshill i përkohshëm për ndërtimin e laboratorit, i themeluar nga 12 qeveri evropiane në vitin 1952. 
shkurtesa u mbajt për laboratorin e ri pasi këshilli i përkohshëm u shpërbë, edhe pse në vitin 1954 u ndryshua emri në atë që është aktual Organizata Evropiane për Kërkime Bërthamore (). Sipas Lew Kowarski, një ish drejtor i CERN-it, kur u ndryshua, shkurtimi i çuditshëm që mund të bëhej ishte OERN, dhe Heisenberg tha se shkutesa mundet "akoma të qëndrojë CERN edhe nëse emri ndryshon".

Kryetari i parë i CERN-it ishte Sir Benjamin Lockspeiser. Drejtori i Përgjithshëm i parë ishte Edoardo Amaldi.

Laboratori ishte i përkushtuar fillimisht për të studiuar bërthamat atomike, por shumë shpejt u aplikua për "fizikën e enregjisë së lartë", i kushtuar kryesisht me studimin e ndërveprimeve midis grimcave subatomike. Për këtë arsye, laborator i drejtuar nga CERN njihet zakonisht si Laborator Evropian për fizikën e grimcave (Laboratoire européen pour la physique des particules), emërtim që i përshkruan më mirë hulumtimet që kryhen atje.

 Arritjet shkencore 
Disa arritje të rëndësishme në fizikën e grimcave janë bërë përmes eksperimenteve në CERN.

 Shkenca kompjuterike 

World Wide Web filloi si një projekt i CERN i quajtur ENQUIRE, i inicuar nga Tim Berners-Lee në vitin 1989 dhe Robert Cailliau në vitin 1990 . Berners-Lee dhe Cailliau u nderuan bashkërisht nga Shoqata për Makineritë Kompjuterike në vitin 1995 për kontributin e tyre në zhvillimin e World Wide Web.

Bazuar në konceptin e hypertext-it, projekti kishte për qëllim që të lehtësojë shkëmbimin e informacionit ndërmjet hulumtuesve. Faqja e internetit e parë u aktivizua në vitin 1991. Më 30 prill 1993, CERN njoftoi se World Wide Web do të jetë falas për të gjithë. Një kopje e webfaqes orgjinale të parë, e krijuar nga Berners-Lee, është akoma e publikuar në faqen e internetit të Konsorciumit të World Wide Web, si një dokument historik.

 Më shpejt-se-drita anomalia e neutrinove 

Pjesëmarrja dhe financimi
Shtetet anëtare dhe buxheti

Që nga themelimi i saj nga 12 anëtarë në vitin 1954, CERN ka pranuar rregullisht anëtarë të rinj. Të gjithë anëtarët e rinj kanë mbetur në organizatë që prej anëtarësimit të tyre, me përjashtim të Spanjës dhe Jugosllavisë. Spanja për herë të parë u bashkua CERN-it në vitin 1961, u tërhoq në vitin 1969, dhe u kthye përsëri në vitin 1983. Jugosllavia ishte anëtar themelues i CERN-it, por largua në vitin 1961. Nga 22 anëtarë, 18 janë vende anëtare të Bashkimit Evropian. Zvicra dhe Norvegjia nuk janë. Izraeli u bashkua CERN-it si një anëtar i plotë më 6 janar 2014, duke u bërë i pari (dhe aktualisht i vetmi) anëtar jo-evropian Rahman, Fazlur. (2013-11-11) Israel may become first non-European member of nuclear research group CERN – Diplomacy and Defense Israel News. Haaretz. Retrieved on 2014-04-28.. Në qershor 2015, Rumania u bë anëtare e plotë e CERN-it, pas një votimi unanim në favor .

Sipas vitit 2014, CERN merr kontributin nga shtetet me një popullsi të përgjithshme prej rreth 517.000.000 persona. Mesatarisht në ato shtete, kontributi për person gjatë vitit 2014 ishte rreth 2.2 franga zvicerane/vit.

Shtetet anëtareKa marrë statusinKontributi(milion CHF për 2014)Kontributi(pjesë e totalit të 2014)Kontributi për kryeqytet (CHF/person për 2014) Anëtarët themelues    29 shtator 1954    %      29 shtator 1954    %      29 shtator 1954    %      29 shtator 1954    %      29 shtator 1954    %      29 shtator 1954    %      29 shtator 1954    %      29 shtator 1954    %      29 shtator 1954    %      29 shtator 1954    %      29 shtator 1954    %   Shtete të anëtarësuara    1 qershor 1959    %      1 janar 1983    %      1 janar 1986    %      1 janar 1991    %      1 korrik 1991    %      1 korrik 1992    %      1 korrik 1993    %      1 korrik 1993    %      11 qershor 1999    %      6 janar 2014     %      20 qershor 2015    %   Anëtarë bashkëpunues fazën-para Anëtarësimit    15 mars 2012    %     nënshkruar më  5 tetor 2012, akoma nuk është miratuar    %   Shtete të bashkëpunuese   nënshkruar më  3 tetor 2013, akoma nuk është miratuar    %      6 maj 2015 http://international-relations.web.cern.ch/International-Relations/assoc/turkey.html    %     nënshkruar më  19 qershor 2014, miratuar më 31 korrik 2015.Pakistan becomes Associate Member State of CERN     %   Gjithsej Anëtarët, Kandidatët dhe Bashkëpunuesit       %      1 korrik 1985    %   Të ardhura tjera  —    %   Gjithsej CERN     %  

 Hartat e historisë së anëtarësimit në CERN

 Referime 

 Lidhje të jashtme 

 Faqja zyrtare e CERN: CERN Accelerating science
 50 vite CERN
 CERN Courier – International journal of high-energy physics 
 Izraeli mund të bëhet anëtari i parë jo-evropian i grupit të kërkimeve bërthamore CERN
 Dita e Big Bengut: Krijimi i CERN, shtator 2008, Një program në BBC Radio

Kategoria:Organizata me bazë në Gjenevë
Kategoria:CERN