Free banking

Sistemi i 'Free banking'-ut (përkthyer: Sistem bankash të lira) është një sistem monetar në të cilin emetimi i monedhës i lihet në dorë bankave private.  Në një të tillë sistem nuk ekzistojnë bankat qendrore dhe as kontrolli monopolistik që ato imponojnë mbi monedhën.

 Historia 
Sistemi i free banking-ut ishte shumë i përhapur dhe i zhvilluar në shekullin e 19-të, ndërsa duke filluar nga vitet 1900 është lënë mënjanë, duke u favorizuar sistemi i forcuar i kontrollit monetar qendror.  Vendet kryesore në të cilat ka qenë adoptuar sistemi i fee banking-ut janë : 
 Australia – Një sistem i tillë u përhap shumë në gjysmën e dytë të shekullit të 19-të.  
 Zvicra – Në vitet 1800-të kantonet zvicerane derregullojnë sistemin bankar, duke lejuar afirmimin e sistemit të bankave të lira.  
 Skocia – Në këtë vend sistemi i free banking-ut qëndroi në fuqi për një kohë të gjatë, nga viti 1716 deri në vitin 1845. Ky rast u studiua në thellësi nga ekonomisti (i shkollës) 'austriake' Lawrence h. White, në veprën e tij Free Banking in Britain: Theory, Experience and Debate 1800-1845.  
 Shtetet e Bashkuara të Amerikës – Mes viteve 1837 dhe 1862 vendi i Amerikës së Veriut pa një periudhë të free banking-ut. Kjo periudhë qe një nga momentet me më shumë zhvillim në historinë ekonomike të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.  
 Suedia - Vendi skandinav ka pasur dy përudha free banking-u ; nga viti 1830-1857 dhe mëpastaj nga viti 1860-1902.  Pas një krize bankare në vitin 1857, pati një rritje të mbështetjes popullore për bankat private dhe për emetimin e monedhave private. Nga parlamenti u adoptua një ligj i ri për bankat, në vitin 1864, që derregullonte normën e interesit.  Dekadat që pasuan shënjuan epokën e erës së free bankingut në Suedi. Pas vitit 1874 nuk u themeluan më banka private.  Në vitin 1901 u ndalua me ligj emetimi i parave private. 
Kërkimet shkencore dhe akademike mbi epokën e free bankingut suedez sugjerojnë stabilitet, dhe vetëm një falimentim të vetëm bankar në 70 vite.

 Mbështetës të sistemit të bankave të lira (free banking) 
 Friedrich von Hayek  
 Pascal Salin 
 Lawrence H. White 
 David Friedman 
 Murray Rothbard
 Hans-Hermann Hoppe
 Ron Paul

 Free banking dhe Bitcoin 
Në vitet e para të shekullit të 21, krijimi dhe adoptimi i gjerë nga publiku i monedhave elektronike si Bitcoin kanë rinovuar sërisht debatin mbi free banking-un dhe paratë e emetuar nga privatët.

 Shiko dhe 
 Libertarianizmi
 Kapitalizmi

 Referime 

Kategoria:Ekonomi
Kategoria:Biznes