Këpuca e Artë Evropiane

Këpuca e Artë Evropiane  (European Golden Shoe), më parë i njohur si Evropian Golden Boot, është një çmim futbollstik që jepet çdo sezon për golashënuesin më të mirë në ndeshjet e ligës nga kategoritë e para të ligave kombëtare evropiane. Në fillimin e tij në sezonin 1967-68, çmimi fillimisht është quajtur Soulier d'Or, e cila përkthehet nga frëngjisht si e Këpuca e Artë, dhe jepej nga revista L'Équipe për golashënuesin kryesor në të gjitha ligat Evropiane në atë sezon.

 Historia 
Mes vitit 1968 dhe 1991, çmimi i është dhënë golashënuesit më të mirë në çdo ligë evropiane. Kjo ishtë pavarësisht nga niveli i ligës në të cilat golashënuesit më të mirë luanin dhe ndeshjeve në të cilat lojtari kishte marrë pjesë. Gjatë kësaj periudhe secili prej  Eusébio, Gerd Müller, Dudu Georgescu dhe Fernando Gomes, e fituan Këpucën e Artë nga dy herë.

Pas një proteste nga Qipro FA, e cila deklaroi se një lojtar qipriot me 40 gola duhej të kishte marrë çmimin (edhe pse golashënuesit më të mirë për sezonit ishin listuar zyrtarisht dy me nga nga 19 gola), L'Équipe nuk dha çmim nga viti 1991 deri në vitin 1996.

Që në sezonin 1996-97, European Sports Media kanë dhënë çmimin Këpuca e Artë, duke u të bazuar në një sistem pikësh që lejon lojtarët në ligat më të forta të fitojnë edhe nëse ato shënojnë më pak gola se një lojtar i një lige më të dobët. Fortësia ose koeficientet janë përcaktuar nga renditja e ligave sipas koeficientit të UEFA-s, e cila në anën tjetër varet nga rezultatet e çdo klubi të ligës në garat evropiane për pesë sezonet e mëparshme. Golat e shënuar në pesë ligat sipas listës të koeficienteve të UEFA-s janë shumëzohen me një faktor 2, golat e shënuar në ligat e renditura prej 6-21 shumëzohen me një faktor prej 1.5 dhe golat e shënuar në ligat që renditen nga 22 dhe më poshtë janë shumëzuar me një faktor prej 1. Kështu, golat të shënuar në ligat e renditura më lartë do të vlejnë më shumë se ata që shënohen në ligat më të dobëta.

 Fituesit 

+Fituesit e Këpucës së Artë EvropianeSezoniKombësiaLojtariKlubiLigaGolaPikë Fitues të shpërblyer nga L'Équipe1967–68 EusébioBenfica Primeira Liga Portugeze1968–69 CSKA Sofia A PFG Bullgare1969–70 Bayern Munich Bundesliga Gjermane1970–71 Marseille Ligue 1 Franceze1971–72 Bayern Munich Bundesliga Gjermane1972–73 EusébioBenfica Primeira Liga Portugeze1973–74 Sporting CP Primeira Liga Portugeze1974–75 Dinamo Bucharest  Divizia A Rumune1975–76 Omonia Nicosia  Liga e Parë Qipriote1976–77 Dinamo Bucharest  Divizia A Rumune1977–78 Rapid Vienna  Bundesliga Austriake1978–79 AZ Alkmaar  Eredivisie Holandeze1979–80 Lierse  Belgian League1980–81 Botev Plovdiv  A PFG Bullgare1981–82 Ajax  Eredivisie Holandeze1982–83 Porto  Primeira Liga Portugeze1983–84 Liverpool  Liga e Parë Angleze1984–85 Porto  Primeira Liga Portugeze1985–86 Ajax  Eredivisie Holandeze1986–87Rodion CămătaruDinamo Bucharest Divizia A Rumune1987–88 Galatasaray  Süper Lig Turke1988–89 Dinamo Bucharest  Divizia A Rumune1989–90 Real Madrid La Liga Spanjolle CSKA Sofia A PFG Bullgare1990–91Red Star  Liga e Parë Jugosllave Fituesit nuk u shpërblyen1991–92 Rangers Premier Liga Skoceze1992–93 Rangers Premier Liga Skoceze1993–94 Porthmadog Liga e Uellsit1994–95 Homenetmen Premier Liga Armene1995–96 Margveti Umaglesi Liga Gjeorgjiane Fitues të shpërblyer nga European Sports Media1996–97 RonaldoBarcelona La Liga Spanjolle1997–98 Vitesse Eredivisie Holandeze1998–99 Porto Primeira Liga Portugeze1999–2000 Sunderland Premier Liga Angleze2000–01 Celtic Premier Liga Skoceze2001–02 Sporting CP Primeira Liga Portugeze2002–03 Deportivo La Coruña La Liga Spanjolle2003–04 Arsenal Premier Liga Angleze2004–05Arsenal Premier Liga AnglezeVillarreal La Liga Spanjolle2005–06 Fiorentina Serie A Italiane2006–07 Roma Serie A Italiane2007–08 Manchester United Premier Liga Angleze2008–09Atlético Madrid La Liga Spanjolle2009–10Barcelona La Liga Spanjolle2010–11 Real Madrid La Liga Spanjolle2011–12Barcelona La Liga Spanjolle2012–13Barcelona La Liga Spanjolle2013–14Liverpool Premier Liga AnglezeReal Madrid La Liga Spanjolle2014–15Real Madrid La Liga Spanjolle

 Statistikat 

 Fituesit e shumfishtë 
Cristiano Ronaldo është lojtari i vetëm që ka fituar Këpucën e Artë Evropiane katër herë, mes viteve 2008 dhe 2015, duke e fituar një herë me Manchester United dhe tri herë me Real Madridin. Lionel Messi i Barcelonës ishte lojtari i parë që e fitoi për herë të parë tri herë Këpucën e Artë, mes viteve 2010 dhe 2013, dhe mban rekordin për më shumë gola në një sezon, me 50 golat e shënuara në sezonin 2011-12. Lojtari i Bayern Munich,  Gerd Müller ishte lojtari i parë që e fitoi çmimin dy herë, në sezonin 1969-70 dhe 1971-72, nga gjithsej tetë fituesit e dyfishtë. 
Vetëm Aleat McCoist (1991-92, 1992-93), Thierry Henry (2003-04, 2004-05), Lionel Messi (2011-12, 2012-13), dhe Cristiano Ronaldo (2013-14, 2014-15) e fituan çmimin në vite radhazi. Diego Forlán (Villarreal, Atlético Madrid), Mário Jardel (Porto, Sportive CP), dhe Cristiano Ronaldo janë lojtarët e vetëm që e kanë fituar çmimin me dy klube të ndryshme, nga të cilët Cristiano Ronaldo është i vetmi lojtar që e ka fituar në dy liga të ndryshme.

+Fituesit e shumëfishtë të Këpucës së Artë EvropianeLojtariNo.Sezonet 2007–08, 2010–11, 2013–14, 2014–15 2009–10, 2011–12, 2012–13 Eusébio1967–68, 1972–73 1969–70, 1971–72  1974–75, 1976–77 1982–83, 1984–85 1991–92, 1992–93	 1998–99, 2001–02  2003–04, 2004–05 2004–05, 2008–09 				

 Fituesit sipas ekipit 
+Fituesit e Këpucës së Artë Evropiane sipas klubitEkipiGjithsejLojtarë Dinamo București 4 3 Barcelona 4 2 Real Madrid 4 2 Porto 3 2 CSKA Sofia  2 2 Liverpool 2 2 Ajax 2 2 Sporting CP 2 2 Arsenal 2 1 Bayern Munich 2 1 Benfica 2 1 Rangers 2 1 Homenetmen 1 1 Austria Wien 1 1 Rapid Wien 1 1 Lierse 1 1 Botev Plovdiv  1 1 Omonia Nicosia 1 1 Manchester United 1 1 Sunderland 1 1 Marseille 1 1 Zestafoni 1 1 Fiorentina 1 1 Roma 1 1 AZ 1 1 Vitesse 1 1 Celtic 1 1 Atlético Madrid 1 1 Deportivo La Coruña 1 1 Villarreal 1 1 Galatasaray 1 1 Porthmadog 1 1 Crvena Zvezda 1 1

 Fituesit sipas kombësisë 
+Fituesit e Këpucës së Artë Evropiane sipas kombësisëKombësiaGjithsejLojtar(ë)  8 3  4 4  4 3  4 2  3 3  3 2  3 2  2 2  2 2  2 2  2 2  2 1  2 1  2 1  1 1  1 1  1 1  1 1  1 1  1 1  1 1  1 1  1 1

 Fituesit sipas ligave 
+Fituesit e Këpucës së Artë Evropiane sipas ligaveLigaGjithsejLojtar(ë)  La Liga Spanjolle 11 6  Primeira Liga Portugeze 7 4  Premier Liga Angleze 5 4  Eredivisie Holandeze 4 4  Divizia A Rumune 4 3  A PFG Bullgare 3 3  Premier Liga Skoceze 2 1  Serie A Italiane 2 2  Bundesliga Gjermane 2 1  Ligue 1 Franceze 1 1  Liga e Parë Angleze 1 1  Belgian League 1 1  Süper Lig Turke 1 1  Premier Liga Skoceze 1 1  Bundesliga Austriake 2 2  Liga e Parë Jugosllave 1 1  Liga e Uellsit 1 1  Premier Liga Armene 1 1  Umaglesi Liga Gjeorgjiane 1 1  Liga e Parë Qipriote 1 1

 Referime 
 Të përgjithshme

Të veçanta

 Lidhje të jashtme 
 Faqja zyrtare e çmimit - European Sports Magazine 
ESM Golden Shoe në WorldSoccer.com
eurotopfoot.com - Statistikat aktuale

Kategoria:Çmime
Kategoria:UEFA
Kategoria:Futboll