Tornado

Një tornado është një kolonë ajri me rrotullim të dhunshëm që është në kontakt si me sipërfaqen e Tokës ashtu edhe me një re kumulonimbus ose, në raste të rralla, me bazën e një reje kumulus. Shpesh përmendet si një rrotullues, vorbull ose ciklon, megjithëse fjala ciklon përdoret në meteorologji për të emërtuar një sistem moti me një zonë me presion të ulët në qendër rreth së cilës, nga një vëzhgues që shikon poshtë në drejtim të sipërfaqes së Tokës, erërat fryjnë në të kundërt të akrepave të orës në hemisferën veriore dhe në drejtim të akrepave të orës në jug. Tornadot vijnë në shumë forma dhe madhësi, dhe ato shpesh (por jo gjithmonë) janë të dukshme në formën e një gypi kondensimi me origjinë nga baza e një reje kumulonimbus, me një re mbeturinash rrotulluese dhe pluhuri poshtë saj. Shumica e tornadove kanë shpejtësi të erës më pak se 180 kilometra në orë, janë rreth 80 metra të gjerë dhe udhëtojnë disa kilometra përpara se të shpërndahen. Tornadot më ekstremë mund të arrijnë shpejtësinë e erës më shumë se 480 kilometra në orë, janë më shumë se 3 kilometra në diametër dhe qëndrojnë në tokë për më shumë se 100 km.

Llojet e ndryshme të tornadove përfshijnë tornado me vorbull të shumëfishtë, derdhje tokësore dhe derdhje uji. Grykat e ujit karakterizohen nga një rrymë spirale e erës në formë gypi, e cila lidhet me një re të madhe kumulus ose kumulonimbus. Në përgjithësi ato klasifikohen si tornado jo mbiqelizore që zhvillohen mbi trupat ujorë, por ka mosmarrëveshje nëse duhet klasifikuar ato si tornado të vërtetë. Këto kolona ajri spirale zhvillohen shpesh në zonat tropikale afër ekuatorit dhe janë më pak të zakonshme në gjerësi të larta. Fenomene të tjera të ngjashme me tornado që ekzistojnë në natyrë përfshijnë gustnado, djalli i pluhurit, rrotullimi i zjarrit dhe djalli me avull.

Tornadot ndodhin më shpesh në Amerikën e Veriut (veçanërisht në rajonet qendrore dhe juglindore të Shteteve të Bashkuara të njohura si Tornado Alley; Shtetet e Bashkuara dhe Kanadaja kanë deri tani më së shumti tornado nga të gjitha vendet në botë). Tornadot ndodhin gjithashtu në Afrikën e Jugut, në pjesën më të madhe të Evropës (përveç Spanjës, shumicës së Alpeve, Ballkanit dhe Skandinavisë veriore), Australisë perëndimore dhe lindore, Zelandës së Re, Bangladeshit dhe Indisë lindore ngjitur, Japonisë, Filipineve dhe Amerikës Juglindore, Uruguai dhe Argjentina). Tornadot mund të zbulohen përpara ose siç ndodhin përmes përdorimit të radarit puls-Doppler duke njohur modele në të dhënat e shpejtësisë dhe reflektimit, të tilla si jehona me grep ose topat e mbeturinave, si dhe përmes përpjekjeve të vëzhguesve të stuhisë.

 Shiko edhe 

 Cikloni

 Referime 
Kategoria:Klimë
Kategoria:Moti
Kategoria:Tornado