Urani Rumbo

Urani Rumbo (Stegopul, 1895 - Gjirokastër, 26 mars 1936) ka qenë veprimtare për të drejtat e gruas shqiptare dhe dramaturge. U angazhua fuqishëm në promovimin e të drejtave të grave shqiptare të asaj kohe. Ishte themeluese e Lidhjes së Gruas, njëra ndër organizatat e para të kësaj natyre në Shqipëri. Për veprimtarinë e saj u nderua me titullin e nderimit "Mësuese e Popullit"

Biografia
U lind në Stegopul (Gjirokastër) në 1895, ku mori mësimet e para. Studimet i vazhdoi në Korfuz, për letërsi. Në moshë pesëmbëdhjetë vjeçare ajo filloi t`u të afërmve shkronjat dhe alfabetin e gjuhës shqipe. Nga viti 1910, Urania ndoqi një shkollë të lartë në Janinë, por arsimimi i saj u ndërpre për shkak të luftërave  ballkanike.  Gjatë luftës, si autodidakte, ajo mësoi italishten dhe frëngjishten. Në vitin 1916 ajo  fillon punën si mësuese e gjuhës dhe letërsisë shqipe në Dhoksat, një qytezë në Jug të Shqipërisë. Në vitet  1917 - 1918 e gjejmë si mësimdhënëse në Mingul dhe Nokovë të Luxhërisë.Francisca de Haan, Krasimira Daskalova, Anna Loutfi: Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms, in Central, Eastern, and South Eastern Europe: 19th and 20th Centuries. Central European University Press,  Budapest - New York, 2006, fq. 475 Pas Luftës së Parë Botërore shkon në Gjirokastër ku themeloi shkollën femërore "Koto Hoxhi". Ditën e hapjes, ajo mbajti një fjalë tepër prekëse: “Gëzimi im më i madh është se vendosa në një bankë e krah për krahë vajzën myslimane të Manalatit me atë të Varoshit si motra të pandara nga njëra-tjetra”. Fillimisht ajo caktohet mësuese e gjuhës shqipe në Dhoksat; kështu ajo u rendit midis mësuesve më të nderuar lunxhiotë. Në vitet 1917-18 punon mësuese në Nokovë e Mingul. Që në moshë të re, bëhet anëtare e shoqërisë “Drita” të Gjirokastrës, të formuar në 1908. Më vonë ajo formoi shoqatën “Motërmate” që kish qëllim bashkim-vëllazërimin e grave. Mendimet e saj përparimtare ajo i shfaqi në organet e shtypit që dilnin në Gjirokastër e sidomos në gazetën  Drita të themeluar në 1920, e të drejtuar nga Veli Harshova, e cila ishte gazeta e parë që griti lart flamurin e lartësimit të gruas.

Më 8 gusht 1920, me nismën e Uranisë e të patrioteve të tjera të shoqatës “Motërmate” organizohet në Gjirokastër e para mbledhje e grave, të cilat kërkonin dritë, arsim e përparim. Urania më 20 nëntor 1920 harton një manifest në emër të grave gjirokastrite dhe e boton. Në të ngrihej problemi i barazisë së burrit me gruan. Në disa raste ajo ka shkruar në shtypin e kohës edhe me pseudonimin “Trumpeta”, siç ishte rasti i një artikulli në ”Drita”, ku ajo ngrihet ashpër kundër robërimit të gruas dhe e përfundoi artikullin me fjalët “Përpara ! Të përpiqemi të realizojmë përparimin!” Përpjekjet për përparimin e gruas po shkonin mbarë dhe më 25 korrik 1924 organizon shoqërinë e grave të quajtur “Përmirësimi” ku edhe u zgjodh në krye të saj. Me këtë rast ajo përgatiti edhe një statut. Më pastaj këtu u organizuan kurse arsimore për gratë e shtresave  të ndryshme shoqërore.Falor enciklopedik shqiptar. (Vëllimi III). Akademia e Shkencave e Shqipërisë. Tiranë. 2009. fq. 2267 " Mori pjesë aktive si anëtare e shoqërisë përparimtare “Drita” të Gjirokastrës".Shefik Osmani. Fjalor i pedagogjisë. 8 nëntori. Tiranë. 1983. fq. 606 Me riorganizimin e “Lidhjes së Mësuesve të Shkollave Fillore” në mars 1924, ajo ishte në komisionin nismëtar dhe u përpoq për mësimin laik, zhvillmin e teatrit, për edukimin kombëtar të fëmijëve si dhe për t’i dhënë ngjyra kombëtare liceut francez të hapur në 1923. Pas disa kohësh nën presionin e kundërshtarëve konservatorë, Urania u largua nga lidhja duke deklaruar se: “Meshëndeni, unë një grua e vetme jam midis jush.” Kundërshtarët donin që ajo të largohej nga Gjirokastra. Pas 18 vjet pune në këtë shkollë ajo transferohet në Vlorë.

Vdiq në Gjirokastër më 26 mars 1936.Francisca de Haan, Krasimira Daskalova, Anna Loutfi: Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms, in Central, Eastern, and South Eastern Europe: 19th and 20th Centuries. Central European University Press,  Budapest - New york, 2006, fq. 475 - 477 Ajo ka lënë në dorëshkrim veprën “Theoria e Ifijenisë”.  Shih në faqen me titull Stegopul

Deri më sot janë publikuar dy monografi lidhur me këtë mësuese të shquar të shkollës shqipe. E para është monografia e autores Valentina Mosko me titull: “ Urani Rumbo: Mësuese e Popullit,” botuar në Tiranë, në vitin 1977, nga Shtëpia botuese “ 8 nëntori,”Valentina Mosko:Urani Rumbo: Mësuese e Popullit,” 8 nëntori, Tiranë, 1977 kurse e dyta është ajo e Iljaz Gogajt me titull: “ Urani Rumbo punëtore e shquar e shkollës shqiptare,” botuar po ashtu në Tiranë, në vitin 2008, nga Shtëpia botuese “ Tartari.”Iljaz Gogaj: “Urani Rumbo punëtore e shquar e shkollës shqiptare,” Tartari, Tiranë, 2008

Citate
 “ Shoqëria e cila e mban femrën të mbyllur në kafaz i ngjan një zogu i cili me një krah nuk mund të fluturojë.“ 

                                                                                                                Urani RumboHajrullah Koliqi: Gruaja ndër shekuj – Arsimimi dhe emancipimi i saj. Shtëpia botuese Libri shkollor, Prishtinë, 2009, fq. 259.

 " Është detyra juaj ta dashuroni Gjirokastrën e nderuar. Të respektoni zakonet e mira të saj. Të ecni në rrugën e virtytit. Të shkoni të studioni me të ... se ju pret Gjirokastra që të nderohet dhe të lartësohet ashtu siç e meriton.        
                                                                                                                Urani Rumbo

Literatura
Fjalor enciklopedik shqiptar, (Vëllimi III). Akademia e Shkencave e Shqipërisë. Tiranë. 2009
Francisca de Haan, Krasimira Daskalova & Anna Loutfi: Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms, in Central, Eastern, and South Eastern Europe (19th and 20th Centuries). Central European University Press. Budapest - New York. 2006
Hajrullah Koliqi: Gruaja ndër shekuj – Arsimimi dhe emancipimi i saj. Libri shkollor. Prishtinë. 2009
Pasho Baku: Enciklopedi universale e ilustruar. Shtëpia botuese "Bacchus". Tiranë. 2011
Shefik Osmani: Fjalor i pedagogjisë. 8 nëntori. Tiranë. 1983

 Referime 

Kategoria:Biografi shqiptare
Kategoria:Mësues shqiptarë të shekullit XX
Kategoria:Feministë shqiptarë
Kategoria:Mesuese Shqiptare:
Kategoria:Lindje 1895
Kategoria:Vdekje 1936
Kategoria:Njerëz nga Lunxhëria
Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Janinës