Unazat e Saturnit

Unazat e Saturnit janë sistemi i unazave planetare më i gjerë nga secili planet në sistemin diellor. Ato përbëhen nga grimca të vogla të panumërta, që variojnë në madhësi nga mikrometra deri në metra, në orbitë rreth Saturnit. Grimcat e unazës janë të përbërë pothuajse tërësisht prej akullit të ujit, me një komponent të materialit shkëmbor. Ende nuk ka ndonjë konsensus për mekanizmin e tyre të formimit;  disa karakteristika të unazave sugjerojnë një origjinë relativisht të kohëve të fundit, por modelet teorike tregojnë se ata kanë gjasa të jenë formuar herët në historinë e Sistemit Diellor .

 Historia 

 Puna e Galileos 
Galileo Galilei ishte i pari që vëzhgoi unazat e Saturnit në vitin 1610 duke përdorur teleskopin e tij, por nuk ishte në gjendje të identifikojë ato si të tilla. Ai i shkroi Dukës të Toskanës se "planeti Saturn nuk është i vetëm, por është i përbërë nga tre, që pothuajse prekin njëri-tjetrin dhe asnjëherë nuk lëvizin dhe as ndryshojnë në lidhje me njëri-tjetrin. Ato janë organizuar në një linjë paralele të zodiakut, dhe ai i mesit (vetë Saturni) është rreth tre herë më i madh se madhësia e atyre anësore [skajet e unazave]." Ai e përshkroi Saturn sikur të kishte "veshë". Në vitin 1612, plani i unazave ishte i orientuar drejtpërdrejtë nga Toka dhe unazat dukeshin si të zhdukura. I habitur, Galileo pyet veten, "a i ka gëlltitur Saturni fëmijët e tij?", duke u referuar mitit të Saturnit se ai ka ngrënë fëmijët e tij duke i parandaluar që ta përmbysin atë . Ata pastaj u rishfaqën në vitin 1613, duke e hutuar edhe më shumë Galileon.

 Karakteristikat fizike 

Unazat dendura kryesore shtrihen prej 7,000 km deri 80.000 km sipër ekuatorit të Saturnit. Me një trashësi të llogaritur prej nga më e vogla 10 metra e deri në një trashësi të madhe prej 1 kilometër, ata janë të përbërë nga 99.9 për akull nga ujit të pastër me një sasi e vogël e papastërtisë që mund të përfshijë tholins ose silikate. Unazat kryesore janë të përbërë kryesisht nga grimca që variojnë në madhësi nga 1 centimetër deri në 10 metra .

 Formimi i unazave kryesore 

Unazat e Saturnit mund të jenë shumë të vjetra, që datojnë në formimin e vetë Saturnit. Ka dy teori kryesore lidhur me origjinën e unazave të brendshme të Saturnit. Një teori, e propozuar fillimisht nga Édouard Roche në shekullin e 19, është se unazat ishin një herë një hënë e Saturnit (e quajtur Veritas, një perëndeshë romake e cili fshihej në një pus) orbita e të cilës kalbej derisa ajo erdhi afër gjendjes sa të shkatërrohet nga fuqia e baticës (shih Kufiri Roche) . Një variacion mbi këtë teori është se kjo hënë u shpërbë pasi u godit nga një kometë ose asteroid i madh . Teoria e dytë është se unazat nuk ishin kurrë pjesë e një hëne, por kanë mbetur në vend nga materiali orginal i mjegullnajës nga e cila është formuar Saturni.

 Ndarjet Cassini 
Ndarja Cassini është një rajon i gjerë prej 4,800 km (3,000 mi) mes unazës A dhe unazës B. U zbulua në vitin 1675 nga Giovanni Cassini në Observatorin e Parisit duke përdorur një teleskop me një lent objektiv 2.5 inch me një gjatësi prej 20 foot dhe zmadhim 90x herë Archie Frederick Collins, The greatest eye in the world: astronomical telescopes and their stories, page 8.

 Galeria 

 Referime 

Kategoria:Saturni