Lili dhe Endacaku

Lili dhe Endacaku (anglisht: Lady and the Tramp) është një film komedi romantike muzikore e animuar amerikane e vitit 1955 i prodhuar nga Walt Disney Productions dhe i publikuar nga Buena Vista Film Distribution. Bazuar në tregimin e revistës Cosmopolitan të Ward Greene të vitit 1945 "Happy Dan, the Cinical Dog", filmi u drejtua nga Hamilton Luske, Clyde Geronimi, dhe Wilfred Jackson. Filmi ndjek Lilin, Cocker Spaniel e përkëdhelur, teksa ajo rritet nga një qenush në i rritur, merret me ndryshimet në familjen e saj dhe takohet dhe bie dashuria me qenin e pastrehur Endacaku.

Lili dhe Endacaku u shfaq në kinema më 22 qershor 1955, me sukses në arkë. Ishte filmi i parë i animuar që u filmua në procesin e filmit me ekran të gjerë CinemaScope, si dhe filmi i parë i animuar i Disney që u shpërnda nga divizioni i tyre Buena Vista pas ndarjes së tyre nga RKO Radio Pictures. Fillimisht mori komente përgjithësisht të përziera nga kritikët e filmit, por pritja kritike për filmin ka qenë përgjithësisht pozitive në kohët moderne.

Një vazhdim videofilmi, i titulluar Lili dhe Endacaku 2, u publikua në vitin 2001, dhe një xhirim hibrid live-action/CGI u shfaq premierë më 2019 si një titull fillestar për shërbimin e transmetimit Disney+. Në vitin 2023, Lili dhe Endacaku u zgjodh për t'u ruajtur në National Film Registry të Shteteve të Bashkuara nga Libraria e Kongresit si "kulturalisht, historikisht ose estetikisht domethënëse".

 Përmbajtja 
Në vitin 1909, në një qytet të vogël, "Jim Dear" i jep gruas së tij "Darling" një qenush cocker spaniel si dhuratë për Krishtlindje. Këlyshi, i quajtur Lady, rritet i përkëdhelur nga pronarët e saj të përkëdhelur dhe miqësohet me qentë e fqinjëve të saj Jock (një Scottie) dhe Trusty (një Bloodhound i moshuar). Ndërkohë, në të gjithë qytetin, një miks me terrier endacak i quajtur Tramp kalon ditët e tij duke bredhur rrugëve, duke u ushqyer me mbetje dhe materiale dhe duke shkaktuar telashe për gjuetarin vendas.

Duke ikur nga gjuetari i zemëruar i qenve pasi liroi miqtë e tij Peg Pekingese dhe Bull Bulldog, Tramp e gjen veten në lagjen e Lady. Ai dëgjon një Lady të shqetësuar duke biseduar me Jock dhe Trusty për sjelljen e papritur të largët të pronarëve të saj ndaj saj. Kur Jock dhe Trusty e nxjerrin përfundimin për shkak se Darling është shtatzënë, Tramp fut veten në bisedë si "zëri i përvojës" dhe paralajmëron Lady se "kur një fëmijë futet brenda, një qen largohet". I mërzitur, Jock e përzë nga oborri. Fjalët e Tramp bëjnë që Lady të shqetësohet gjatë gjithë shtatzënisë së Darling, por kur djali vjen, ajo lejohet të takohet dhe të lidhet me të, duke i larguar frikën e saj.

Më vonë, Jim Dear dhe Darling bëjnë një udhëtim të shkurtër, duke lënë shtëpinë, Lady, dhe foshnjën nën kujdesin e tezes së Jim Dear, Sarah, e cila sjell me vete dy macet e saj siameze Si dhe Am. Sarah nuk i pëlqen qentë dhe e ndalon Lady nga shikimi i foshnjës; më vonë, macet shkatërrojnë shtëpinë dhe ia vënë veprën Lady duke pretenduar se ajo i ka lënduar. Sara e çon Lady në dyqanin e kafshëve dhe i ka vënë një gojëz; Lady e zë paniku dhe ikën në rrugë, ku ndiqet nga tre qen të egër, derisa Tramp ndërhyn për ta mbrojtur.

Tramp e çon Lady në kopshtin zoologjik për t'i hequr surrat nga një kastor; ai më pas i tregon Lady stilin e tij të jetesës pa pronarë dhe ata eksplorojnë qytetin. Pronari me dashamirësi i restorantit Tony u jep atyre një darkë me spageti për ta ndarë, përpara se ta mbyllin mbrëmjen me një shëtitje në park. Të nesërmen, Tramp përpiqet të bindë Lady që të jetojë "pa jakë" me të; pavarësisht se i pëlqen Tramp, ajo vendos se detyra e saj është të kujdeset për fëmijën. Ndërsa Tramp shoqëron Lady në shtëpi, ai ndalon për të ndjekur disa pula; gjuetarja e qenve i ndjek të dy, por vetëm Lady kapet. Në strehimin e kafshëve, ajo takon Peg, Bull, dhe disa endacakë të tjerë, të cilët të gjithë e njohin Trampin. Ata zbulojnë se ai ka pasur shumë të dashura në të kaluarën dhe pretendojnë se femrat janë dobësia e tij.

Sarah vjen për të kërkuar Lady dhe e lidh me zinxhirë në oborrin e shtëpisë si ndëshkim për ikjen. Jock dhe Trusty propozojnë që Lady të martohet dhe të vijë të jetojë me njërën prej tyre, për t'i shpëtuar abuzimit, por ajo i refuzon butësisht. Kur Tramp arrin për t'i kërkuar falje Lady, ajo e qorton atë për të dashurat e tij të shumta dhe e largon atë gjithashtu. Më pas, Lady vëren një mi të madh që hyn fshehurazi në shtëpi nga dritarja e dhomës së gjumit të foshnjës. Përpjekjet e saj për të alarmuar Sarën dështojnë, por Tramp e dëgjon lehjen e saj, kthehet dhe hyn vetë në shtëpi për të shpëtuar foshnjën. Lady thyen zinxhirin e saj dhe e ndjek menjëherë pas. Tramp plagoset në betejën me miun, por arrin ta vrasë pas një perde. Gjatë përleshjes, djepi i foshnjës përmbyset dhe ai fillon të qajë; Sara vjen për të hetuar dhe supozon se qentë sulmuan foshnjën.

Jim Dear dhe Darling kthehen në shtëpi dhe zbulojnë se Sara e ka mbyllur Lady në bodrum dhe ia ka dorëzuar Tramp gjuetarit të qenve për t'u eutanizuar. Duke mos besuar historinë e Sarës, Jim Dear liron Lady, e cila u tregon menjëherë miun e ngordhur. Duke dëgjuar të vërtetën, Jock dhe Trusty ndjekin karrocën e gjuetarit dhe përpiqen ta ndalojnë atë; kuajt u trembën, duke bërë që karroca të përplasej. Jim Dear dhe Darling mbërrijnë me Lady për të shpëtuar Tramp, por Trusty është plagosur rëndë në rrënoja.

Më vonë, në kohën e Krishtlindjes, Tramp është bërë pjesë zyrtare e familjes dhe ai dhe Lady kanë katër këlysh të vegjël të tyre. Jock dhe një besimtar kryesisht i shëruar vizitojnë familjen; këlyshët tani i ofrojnë Trusty një audiencë të re për tregimet e tij të vjetra, por ai i ka harruar ato, për argëtimin e tij dhe të gjithë të tjerëve.

 Dublimi në shqip 
 Suela Tukaj - Lady
 Dritan Boriçi - Tramp, Jim Dear
 Ahmet Pasha - Jock
 Piro Malaveci - Trusty
 Alma Koleci - Darling, Si and Am
 Jetmira Dusha - Aunt Sarah
 Gëzim Rudi - Tony
 Leonard Daliu - Joe, Toughy
 Bujar Asqeriu - Bull
 Ema Andrea - Peg
 Neritan Liçaj - Pedro, Beaver
 Andia Xhunga - Guest

 Shënime 

 Referime 

 Lidhje të jashtme 

 Lili dhe Endacaku

Kategoria:Filma 1955
Kategoria:Filma të animuar amerikanë
Kategoria:Filma të animuar për fëmijë
Kategoria:Filma romantike muzikore amerikane
Kategoria:Filma komedi romantike amerikane
Kategoria:Filma anglisht të viteve 1950
Kategoria:Filma me regji nga Clyde Geronimi
Kategoria:Filma me regji nga Hamilton Luske
Kategoria:Filma me regji nga Wilfred Jackson
Kategoria:Filma të prodhuar nga Walt Disney
Kategoria:Filma me muzikë të kompozuar nga Oliver Wallace
Kategoria:Filma të Walt Disney Animation Studios
Kategoria:Filma me skenar nga Ralph Wright
Kategoria:Filma me skenar nga Don DaGradi
Kategoria:Filma me skenar nga Erdman Penner
Kategoria:Filma me skenar nga Joe Rinaldi