Joan Fusteri

Joan Fuster Ortells (Sueca, 23 nëntor 1922 – Sueca, 21 qershor 1992) ishte shkrimtar spanjoll i cili më së shumti shkroi në gjuhën katalunase. 

Jeta dhe vepra
Ai u lind në fashtin Sueca afër Valencias, një familje të begatë të klasës së mesme. Që të dy prindërit e tij ishin fetar katolik romak dhe Karlist. Babai i tij ishte skulptor lokal i njohur me skulpturat fetare. Në vitin 1941 ai u bë anëtar i organizatës fashiste Falange, gjithsesi më vonë hoqi dorë nga kjo përkatësi.   Në vitin 1947 Fusteri diplomoi në juridik dhe mori doktoraturën në filologjinë katalunase në vitin 1985. Nga viti 1946 deri në 1956 ai ishte drejtues i revistës Verb bashkë me José Albin. Në librat e tij të parë dallohet vepra Escrit per al silence (Shkruar për Heshtjen) (1954) e shkruar në poezi. Në vitin 1952 ai fillon bashkëpunimin me shtypin e Valencias në Levante: ky do të jetë aspekti i tij më i shquar. Ai do të vazhdojë me Destino dhe  La Vanguardia.

Me El descrèdit de la Realitat (Turpi i Realitetit) (1955) ai filloi një karrierë të madhe si eseist me tematikë të gjerë dhe me stilin e mprehtë që përdorte në mënyrë precize mbiemrat. Një tjetër aspekti i punës së tij ishte dituria dhe brenga e tij në rrëfim. Ai ka punuar shumë për të mbajtur një rishikim letrar që pastaj e ktheu në antologji. Dedikimi i tij ndaj simboleve valenciane arriti kulmin në vitin 1962 me publikim e veprës  Nosaltres, els valencians (Ne, valencianët). Ky libër që bashku me Qüestió de Noms (Çështja e emrave) dhe  El País Valenciano (Shteti Valencian), janë vepra bazë të historisë, kulturës dhe identitetit kombëtar të komunitetit të Valencias nga këndvështrimi i një katalunasi.

Ai vazhdo me këtë objekt me publikimin e Raimon (1964), Combustible per a falles (Dështimet e Karburantit) (1967) dhe Ara o Mai (O sot o kurrë) (1981) ndër të tjerash. Këto, pjesë të studimit të tij dhe njohjes me shumë artikuj historik e biografik, janë të përmbledhura në vëllimin e parë dhe të tretë të Obres completes (Punimet komplete). Diari (Ditari) (1952 – 1960) zë vëllimin e dytë. 

Në fushën e shkrimit të eseve, ai publikoi Figures del temps (Figurat e kohës), Yxart award (1957), Judicis Finals (Gjykimet e Fundit) (1960), Diccionari per a ociosos (Fjalor për përtaca) (1964), Causar-se d'esperar (Duke e lënë veten të presë) (1965), L'home, mesura de totes les coses (Njeriu, Masa e të gjitha gjërave) (1967), dhe të tjera – gjithmonë me rrënjë tradicionale të moralit klasik humanist, brenda shpirtit moralist dhe reformave franceze (nga Montaigne në encikolpedistët), si kritik dhe skeptik i njohur për humorin e tij acidik. Brenda punës së tij në histori, kritikë dhe letërsi, ai publikoi La Poesia Catalana (Poezi Katalunisht) (1956), Poetes, Moriscos i Capellans ("Poets, Moorish and Cures") (1962), Heretgies, Revoltes i Sermons (Herezitë, Revoltat dhe Predikimet) (1968) dhe Literatura Catalana Contemporània (Literatura Bashkëkohore Katalunase) (1972), përveç tre prologëve të punimeve të  Joan Salvat-Papasseit,  Salvador Espriu dhe  Josep Pla, u bashkuan së bashku në Contra el Noucentisme (Kundër Noucentizmit) (1978).

Në vitin 1987 ai mblodhi poezitë e tij në Set llibres de versos  (Shtatë librat e vargjeve). Studimet e bashkuara së bashku në Llibres i problemes del Renaixentisme (Librat dhe problemet e Rilindjës") (1989) janë fryt i kërkimeve të tij për disa vite. Në vitin 1994 punimet Fuster Inèdit (Fusteri i papublikuar) dhe Fuster Sabàtic (Fusteri i Fundjavës) u publikuan. 

Rëndësia
Pavarësisht që shkroi një numër veprash imagjinare, ai më së shumti njihet për esetë e tij, veçanërisht ato politike. Deri më tani, vepra që ndikoi më së shumti ishte  Nosaltres, els valencians (Ne, valencianët) (1962), por edhe Qüestió de Noms (Çështja e emrave) dhe  El País Valenciano (Shteti Valencian) janë të mirënjohura në nacionalitetin katalunas. Ai u bë udhëheqës intelektual i kombësisë valenciane në fund të shek. XX dhe pati rol qendror në propozimin e konceptit  Països Catalans, që paraqiste bashkimin e kulturës katalunase me qëllim të kombit katalunas. Në këto libra Fusteri shkroi atë që është e nevojshme për lidhje të forta në mes të Valencias dhe pjesëve të tjera katalunase për mbrojtjen e autonomisë kulturore të Valencias. Në këtë mënyrë, ai u përpoq të sillte bazën e komunitetit kulturor katalunas në ekzistencë. 

Në këtë kuptim, Fuster është eseisti më i shquar politik në Kataluni për gjeneratat që u paraqitën pas Luftës Spanjolle Civile.

Mirënjohje
Ai pranoi  Premi d'Honor de les Lletres Catalanes (Çmimi i Shkrimeve Katalunisht) (1975) dhe po ashtu, në vitin 1983, Medalla d’Or de la Generalitat de Catalunya (Medaljen e Artë të Qeverisë Katalunase). Në vitin 1984 ai mori titullin honoris causa nga Universiteti i Barcelonës dhe nga Universiteti Autonom i Barcelonës. Në vitin 1986 ai u zgjodh profesor i letërsisë në Universitetin e Valencias.

Tentim vrasja
Më 11 shtator 1981, dy bomba shpërthyen në shtëpinë e tij,  duke i shkaktuar dëme të mëdha në bibliotekën e tij dhe në arkiv. Askush nuk u ndjek penalisht, por besohet se ishte përpjekje nga anti-katalunasit që nuk i pëlqenin shkrimet politike dhe kulturore të Fusterit. 


 Veprat 
 Esetë 
Antología del surrealismo español. Alacant, Verbo, 1952
La poesia catalana fins a la Renaixença. Mèxic, Edicions Catalanes de Mèxic, 1954
Pàgines escollides de sant Vicent Ferrer. Barcelona, Barcino, 1955
El descrèdit de la realitat. Ciutat de Mallorca, Moll, 1955
Antologia de la poesia valenciana. Barcelona, Selecta, 1956
La poesia catalana. Ciutat de Mallorca, Moll, 1956. 2 vol
Les originalitats. Barcelona, Barcino, 1956
El món literari de sor Isabel de Villena. València, Lo Rat Penat, 1957
Figures de temps. Barcelona, Selecta, 1957
Indagacions possibles. Palma de Mallorca, Moll, 1958
Recull de contes valencians. Barcelona, Albertí, 1958
Ausiàs March. Antologia poètica. Barcelona, Selecta, 1959
Un món per a infants. València, 1959
Judicis finals. Ciutat de Mallorca, Moll, 1960
Joan Serrallonga. Vida i mite del famós bandoler. Barcelona, Aedos, 1961
Valencia. Madrid, Dirección General de Turismo, 1961
Nosaltres, els valencians. Barcelona, Edicions 62, 1962
El País Valenciano. Barcelona, Destino, 1962
Poetes, moriscos i capellans. València, L'Estel, 1962
Qüestió de noms. Barcelona, Aportació Catalana, 1962
El bandolerisme català II. La llegenda. Barcelona, Aymà, 1963
Raimon. Barcelona, Alcides, 1964
Diccionari per a ociosos. Barcelona, A. C., 1964
Alicante y la Costa Blanca. Barcelona, Planeta, 1965
Causar-se d'esperar. Barcelona, A. C., 1965
Combustible per a falles. València, Garbí, 1967
L'home, mesura de totes les coses. Barcelona, Edicions 62, 1967 
Consells, proverbis i insolències. Barcelona, A. C., 1968
Examen de consciència. Barcelona, Edicions 62, 1968
Heretgies, revoltes i sermons. Barcelona, Selecta, 1968 (Premi Crítica Serra d'Or d'assaig, 1969)
Obres completes I. Llengua, literatura, història. Barcelona, Edicions 62, 1968
Abans que el sol no creme. Barcelona, La Galera, 1969 
Obres completes II. Diari 1952-1960. Barcelona, Edicions 62, 1969 
"Hi ha més catalans encara", fascicle de Dolça Catalunya. Barcelona, Mateu, 1969
L'Albufera de València. Barcelona, Les Edicions de la Rosa Vera, 1970
Obres completes III. Viatge pel País Valencià. Barcelona, Edicions 62, 1971 
Babels i babilònies. Ciutat de Mallorca, Moll, 1972
Literatura catalana contemporània. Barcelona, Curial, 1972 (Premi Crítica Serra d'Or d'assaig, 1973)
Rebeldes y heterodoxos. Esplugues de Llobregat, Ariel, 1972 [trad. de Josep Palacios]
Contra Unamuno y los demás. Barcelona, Península, 1975
Obres completes IV. Assaigs. Barcelona, Edicions 62, 1975
La Decadència al País Valencià. Barcelona, Curial, 1976
Un país sense política. Barcelona, La Magrana, 1976
El blau en la senyera. València, Tres i Quatre, 1977
Contra el noucentisme. Barcelona, Crítica, 1977
Obres completes V. Literatura i llegenda. Barcelona, Edicions 62
Destinat (sobretot) a valencians. València, Tres i Quatre, 1979
Notes d'un desficiós. València, Almudín, 1980 [prològ de Vicent Ventura]
Ara o mai. València, Tres i Quatre, 1981
Indagacions i propostes. Barcelona, Edicions 62 i la Caixa, 1981 [prològ de Carme Arnau]
País Valencià, per què?. València, Tres i Quatre, 1982
Veure el País Valencià. Barcelona, Destino, 1983
Cultura nacional i cultures regionals dins els Països Catalans. Barcelona, Departament de Cultura de la Generalitat de Catalunya, 1983
Sagitari. València, Diputació de València, 1984
Pamflets polítics. Barcelona, Empúries, 1985
Punts de meditació (Dubtes de la "Transición"). València, Tres i Quatre, 1985 
Llibres i problemes del Renaixement. Barcelona, Publicacions de l'Abadia de Montserrat, 1989 
Textos d'exili. València, Generalitat Valenciana, 1991 [prològs d'Alfons Cucó e Santiago Cortès]
Obres completes VI. Assaigs 2. Barcelona, Edicions 62, 1991

 Poezitë 
Sobre Narcís. València, Torre, 1948 
3 poemes. Alacant, Verbo, 1949 
Ales o mans. València, Editorial Torre, 1949
Va morir tan bella. València, 1951
Terra en la boca. Barcelona, Barcino, 1953 
Escrit per al silenci. València, Institució Alfons el Magnànim, 1954
Set llibres de versos. València, Tres i Quatre, 1987.

 Referime 

Lidhjet e jashtme
Joan Fuster in LletrA, Catalan Literature Online (Open University of Catalonia)    (Katalunisht)
Web oficial del Centre Documental Casa Joan Fuster (Sueca) i la Càtedra Joan Fuster de la Universitat de València (Catalan)

Botimet digjitale

 Qüestió de noms
 Nosaltres el valencians

Kategoria:Shkrimtarë spanjollë