Ana e Malit

Ana e Malit, ose Anamali, është një krahinë gjeografike dhe etnografike e ndarë mes Shqipërisë dhe Malit të Zi, përkatësisht mes Bashkisë Shkodër dhe Komunës së Ulqinit. Shkrihet nën shpatet e malit të Krajës dhe malit të Taraboshti në veri, lumit të Megjureçit në perëndim, lumit Buna në lindje dhe liqenit të Shasit në jug. Popullsia e kësaj e përbëjnë Shqiptarët me rreth 99%.

Gjeografi, Nexhad Avdiu, nga fshati Sukubinë thotë se ky vendbanim, i banuar qind për qind me shqiptarë, me shumicë dërmuese të besimit islam dhe një numër të vogël të besimit katolik, që nga lashtësia shtrihet në pjesën verilindore të Ulqinit dhe ka një sipërfaqe rreth 113 km² që njëherazi përbën diku afër 44.3 % të sipërfaqes së përgjithshme të komunës së Ulqinit. Në veri kufizohet më zonën e Krajës, në lindje me lumin Buna dhe komunën Ana-Malit, që ndodhet brenda territorit të Shqipërisë e pikërisht me fshatrat: Vidhgarë, Shtuf, Muriqan dhe Goricë, ndërsa në përëndim me komunën e Tivarit. Ana e Malit ka terren fushor të alternuar më atë kodrinoro–malor. Lartësia mesatare e relievit shkon nga 4 m. mbi nivelin e detit e deri në mbi 400–500 m mbi nivelin e detit.

Maja më e lartë është ajo e Lipojës, meë një lartësi rreth 1200 m mbi nivelin e detit; kjo shtrihet në pjesen veriore të kësaj zone duke i qënderuar si “kurorë” mbrojtëse Anës së Malit. Relievi i kësaj zone ka përbërje të ndryshme gjeologjike si flishe, ranorë, dolomite, gelqerorë, formacione lymore etj. Në formacionet gëlqerore të kësaj zone, që përbëjnë pjesët e relievit të lartë malor dhe kodrinor, është zhvilluar një veprimtari karstike tepër interesante si në malin e Shasit etj. Për hir të pozitës së përshtatshme gjeografike duke u gjendur pranë qendrave të njohura tregtare si Shkodra dhe Ulqini i njohur për detari, tregti etj. prej vitesh në këtë trevë kanë kaluar rrugë të rëndësishme si ajo Tivar – Katërkollë – Shkodër, e ndërtuar nga austrohungarezët gjatë viteve 1916-1918, pastaj rruga Ulqin – Katërkollë – Shkodër etj.

Ana e Malit karakterizohet nga një klimë e butë e ngrohtë dhe më lagështi, duke favorizuar kultivimin e kulturave të ndryshme bujqësore si atyre mesdhetare dhe të atyre tradicionale. Temperatura mesatare vjetore në këtë zonë sillet rreth 16 °C ku mesatarja e janarit sillet rreth 5.8 °C, ndërsa ajo e korrikut i kalon mbi 25 °C. Sasia e reshjeve vjetore shkon nga 1400–1500 mm reshje. Ngricat janë dukuri e zakonshme në këtë zonë, ndërsa bora është e rrallë. Në këtë zonë karakteristikë është edhe formimi i mikroklimave, sidomos pranë brigjeve të lumit Buna dhe liqenit të Shasit. Si pasojë e kushteve topografike në këtë zonë zotërojnë kryesisht erërat verilindore, lindore e përendimore si dhe erërat juglindore. Erërat karakteristike për këtë zonë janë: murlani, shiroku, veriu si dhe erërat vendore që shfaqen në periudha të ndryshme të vitit, të ndikuara edhe nga prania e mikroklimave etj.

Në zonat pyjore të kësaj treve që përfaqësohen nga dushku, shkoza e shkurret mesdhetare dhe që mbulojne zonat kodrinore rritet një botë e pasur shtazore e përfaqësuar nga: derri i egëer, lepuri, çakalli, dhelpra etj. Ana e Malit në këtë aspekt përbën edhe një rezervë të mirëfilltë gjuetie. Ngjarjet e ndryshme historike që shoqëruan popullin shqiptar në periudha të ndryshme padyshim që u pasuruan edhe në Anë të Malit, ku kulmi arriti më ndarjen nga Fuqitë e Mëdha të trevave shqiptare në vitin 1913.

Kështu, Ana e Malit u nda mekanikisht në dy pjesë: në Anën e Malit, që shtrihet brenda teritorit te Shqipërisë dhe në Anën e Malit, tjetër, që ndodhet brenda teritorit të Malit të Zi. Në vitin 1948, goditjen më të rëndë kësaj treve ia dha mbyllja e kufirit, i cili qëndroi i pakalueshëm deri në vitin 2002, kur u rivëndosën marrëdhëniet familjare, shpirtërore, ekonomike etj. midis dy vendeve. Në kohën e Jugosllavisë së vjetër kjo trevë kishte disa vendkalime kufitare me Shqipërinë, kurse sot ka vetëm një.

Banorët kryesisht duke u bazuar edhe tradita merren me bujqësi dhe blegtori si dhe me tregti, por për fat të keq çdo ditë më e pak.

Dita ditës popullsia po largohet për në mërgim pasi që kushtet ekonimike janë të vështira.

 Fshatrat 
Në Mal të Zi:Në Shqipëri: Ambulla
 Bojka
 Brajsha
 Dragina
 Fraskanjelli
 Kalimani
 Katërkolla
 Këllezna e Poshtme
 Këllezna e Sipërme
 Kosiqi
 Kravari Krytha
 Lisna Bora
 Milla
 Rashtisha e Sipërme
 Rashtisha e Poshtme
 Shasi
 Shtodra
 Sukubina
 Suma Boboti
 Dramoshi
 Muriqani
 Oblika
 Oblika e Sipërme
 Oboti
 Shtufi
 Vallasi
 Velinaj
 Vidhgari
 Zuesi

 Demografia 
+Popullsia e Anës së Malit (pjesa e Malit të Zi) sipas censuseveFshati19481953196119711981199120032011Amull108135172196168563134Bojkë135143229234205248199161Brajshë550577679696799859767682Katërkollë4595286577749711019802757Këllezën e Sipërme229248244283252241164165Këllezën e Poshtme254291347408294260151126Dragaj13916517219619920316372Kaliman92102114121271585Kosiq242267251274312277259306Kravar518561649626777799617547Krythë6106206818218821080606525Leskoc1069910510696997473Lisna Borë188204249233264258179171Megjureç98103122831014192Millë352363340382427480222234Rashtish350369405453565527409358Sukobinë304355409457485471375367Fraskanjell1191361892221521917657Shas207226249277329355268238Shtodhër100108122130203210133112Gjithsej51605600638569727508768955124992
+Popullsia e Anës së Malit (pjesa e Shqipërisë) sipas censuseveFshati1950195519601979198920012011Babot199188221158Dramosh112109131162Muriqan6967287341076Oblikë83684794823562327Oblikë e Sipërme391393439308Obot392407457687Shtuf119106157183Vallas116113140134Velinaj350Vidhgar148137159159Gjithsej3009302833864705557348153858

 Struktura etnike 
Shumica e banorëve të Anës së Malit janë shqiptarë.

+Përbërja etnike e Anës së Malit (pjesa e Malit të Zi)Censusi19481953196119711981199120032011%%%%%%%%Shqiptarë478292.67%526293.96%587692.03%663195.11%713495.02%736495.77%525595.34%483696.88%Malazezë3426.63%3095.52%4817.53%370.53%1762.34%270.35%1132.05%220.44%Myslimanë280.54%2563.37%1181.57%2072.69%490.89%961.92%Tjetër80.16%290.52%280.44%480.69%801.07%911.18%951.72%250.50%Gjithsej51605600638569727508768955124992

 Referime 

 Shiko dhe 
 Komuna e Ulqinit

Kategoria:Gjeografia e Ulqinit
Kategoria:Krahina etnografike shqiptare
*
Kategoria:Krahina shqiptare
Kategoria:Komuna e Ulqinit