Malala Yousafzai

Malala Yousafzai (Pashto: ملاله یوسفزۍ [məlaːlə jusəf zəj];lindi më 12 korrik 1997) është një aktiviste pakistaneze për arsimimin e femrave dhe laureate për Çmimin Nobel për Paqe. Ajo është e njohur kryesisht për mbrojtjen e të drejtave të njeriut për arsimim e grave në vendlindjen e saj Swat, në provincën Khyber Pakhtunkhwa në veriperëndim të Pakistanit, ku talibanët lokal kishin ndaluar vajzat të ndjekin shkollën. Mbrojtja e Yousafzai është rritur në një lëvizje ndërkombëtare tashme. Familja e saj drejton një zinxhir shkollash në rajon. Në fillim të vitit 2009, kur ajo ishte 11-12 vjeçare, Yousafzai shkroi një blog nën një pseudonim për BBC Urdu duke shkruar me detaje jetën e saj nën pushtimin taleban, përpjekjet e tyre për të marrë kontrollin e luginës dhe pikëpamjet e saj në promovimin e arsimit për vajza në Luginën Swat. Verën e ardhshme, gazetari Adam B. Ellick bëri një dokumentarTimes Documentaries - Class Dismissed: Malala’s Story në New York Times për jetën e saj dhe se si ushtria pakistaneze ndërhyri në rajon.

Më 9 tetor 2012, ndërsa ishte në një autobus në distriktin Swat, pasi kishin marrë një provim, Yousafzai dhe dy vajza të tjera u qëlluan nga një sulmues i Tehrik-i Taliban Pakistan në një tentativë për vrasje në shenjë hakmarrjeje për aktivizmin e saj; personi i armatosur u largua nga vendi i ngjarjes. Yousafzai u godit në kokë me një plumb dhe mbeti pa ndjenja dhe në gjendje kritike në Institutin e Kardiologjisë Rawalpindi, por gjendja e saj më vonë u përmirësua mjaftueshëm që ajo të transferohej në Spitalin Mbretëresha Elizabeth në Birmingham, MB. Përpjekja për jetën e saj shkaktoi një mbështetje ndërkombëtare për të. Deutsche Welle raportoi në janar 2013 se ajo mund të jetë bërë "adoleshentja më e famshme në botë". Javë pas tentativës për vrasje, një grup prej 50 klerikësh myslimanë në Pakistan lëshuan një fetva kundër atyre që u përpoqën ta vrisnin. Tehrik-i-Taliban Pakistan u denoncua ndërkombëtarisht nga qeveritë, organizatat e të drejtave të njeriut dhe grupet feministe. Zyrtarët e Tehrik-i-Taliban Pakistanit iu përgjigjën dënimit duke denoncuar më tej Yousafzai, duke treguar planet për një tentativë të dytë të mundshme për vrasje, të cilën ata mendonin se ishte e justifikuar si një detyrim fetar. Deklaratat e tyre rezultuan në dënime të mëtejshme ndërkombëtare.

Pas shërimit të saj, Yousafzai u bë një aktiviste e shquar për të drejtën për arsim. Me bazë në Birmingham, ajo bashkë-themeloi Malala Fund, një organizatë jofitimprurëse me Shiza Shahid, dhe në 2013, ajo ishte bashkëautore I Am Malala, libri më i shitur ndërkombëtar. Në vitin 2012, ajo mori Çmimin e parë Kombëtar të Paqes për Rininë e Pakistanit dhe Çmimin Saharov më 2013. Në vitin 2014, ajo ishte bashkëpërfituese e Çmimit Nobel për Paqen 2014, me Kailash Satyarthi nga India. Në moshën 17-vjeçare në atë kohë, ajo ishte fituesja më e re e Çmimit Nobel.

Yousafzai përfundoi arsimin e saj të mesëm në Edgbaston High School nga viti 2013 deri më 2017. Nga atje ajo fitoi një vend në Universitetin e Oksfordit dhe ndërmori tre vjet studime për një diplomë Bachelor të Arteve në Filozofi, Politikë dhe Ekonomi (PPE), si universitare në Lady Margaret Hall, një kolegj i universitetit. Ajo u diplomua në vitin 2020.

Referime

Kategoria:Lindje 1997
Kategoria:Njerëz që jetojnë
Kategoria:Aktivistë pakistanezë
Kategoria:Blogerë pakistanezë
Kategoria:Çmimi Nobel për Paqe