Komuna e Prishtinës

Ky artikull merret me Komunën e Prishtinës. Për qytetin e Prishtinës ose Rajonin e Prishtinës shiko në faqen përkatëse.

Komuna e Prishtinës (serbisht Град Приштина Grad Priština) është komuna më e madhe në Kosovë duke qenë se Prishtina është kryeqendra dhe qyteti më i madh i Republikës së Kosovës. Qyteti është selia e komunës dhe kryeqendra e Rajonit (Qarkut) të Prishtinës. 

 Përmbledhje 
Komuna e Prishtinës është një nga qendrat më të rëndësishme urbane dhe administrative në Kosovë, duke përfshirë kryeqytetin dhe një numër të madh vendbanimesh përreth. Ajo ka një sipërfaqe të konsiderueshme dhe një popullsi që rritet vazhdimisht, duke e bërë një nga zonat më të dendura të vendit. Brenda kufijve të saj gjenden institucionet kryesore shtetërore, universitare dhe kulturore, që e bëjnë Prishtinën jo vetëm qendër politike, por edhe një hapësirë ku përqendrohen aktivitetet arsimore, shkencore dhe artistike. Komuna është e njohur për zhvillimin e shpejtë urban, i cili ka sjellë sfida të dukshme në menaxhimin e infrastrukturës, transportit publik, mbrojtjes së mjedisit dhe ruajtjes së trashëgimisë kulturore. Përveç rolit të saj administrativ, Prishtina është një qendër e gjallë e jetës sociale, ku zhvillohen festivale ndërkombëtare, ekspozita, koncerte dhe ngjarje sportive, duke e bërë një pikë takimi për komunitete të ndryshme. Komuna ka një rëndësi të veçantë edhe në aspektin ekonomik, pasi është një nyje tregtare dhe financiare ku operojnë kompani vendore dhe ndërkombëtare, duke e lidhur Kosovën me rrjetet më të gjera rajonale dhe globale. Në të njëjtën kohë, ajo mbetet një hapësirë ku bashkëjetojnë tradita dhe moderniteti, duke reflektuar dinamizmin e shoqërisë kosovare.

 Historia 

Historia e Komunës së Prishtinës lidhet ngushtë me zhvillimet e kryeqytetit, i cili ka qenë një qendër e rëndësishme që nga periudha antike. Në territorin e saj gjenden gjurmë të vendbanimeve ilire dhe romake, si dhe mbetje të qytetit të lashtë Ulpiana, që dëshmojnë për rolin e hershëm të kësaj zone si nyje ekonomike dhe kulturore. Gjatë mesjetës, Prishtina u shndërrua në një qendër tregtare të njohur, ku zhvillohej panairi i madh i Prishtinës, i cili tërhiqte tregtarë nga rajoni dhe më gjerë. Në periudhën osmane, qyteti u konsolidua si një qendër administrative dhe fetare, duke u pasuruar me xhami, hamame dhe objekte të tjera karakteristike të arkitekturës së kohës. Në shekullin XX, Prishtina mori një rol të veçantë si qendër arsimore dhe kulturore, veçanërisht pas themelimit të Universitetit të Prishtinës në vitin 1970, që u bë një pikë referimi për zhvillimin e arsimit të lartë në gjuhën shqipe. Pas viteve ’90 dhe periudhës së konfliktit, komuna u bë qendra kryesore e organizimit politik dhe administrativ të Kosovës, duke u shndërruar në kryeqytetin e saj de facto dhe më pas de jure. Sot, historia e saj pasqyron një rrugëtim të gjatë nga qytet i lashtë në metropol modern, duke mbartur elemente të trashëgimisë kulturore dhe historike që e bëjnë një hapësirë me identitet të veçantë.

 Demografia 
Komuna e Prishtinës është njësia më e populluar në Kosovë dhe përfshin kryeqytetin bashkë me zonat përreth. Sipas të dhënave të fundit të Agjencisë së Statistikave të Kosovës nga regjistrimi i vitit 2024, komuna ka mbi gjysmë milioni banorë, duke e bërë një nga qendrat më të dendura të vendit. Popullsia është e shpërndarë kryesisht në zonën urbane të Prishtinës, ku dendësia arrin mbi 240 banorë për kilometër katror, ndërsa në zonat periferike dendësia është dukshëm më e ulët, rreth 120 banorë për kilometër katror. 

Komuna (bashkia) e Prishtinës ka një popullsi prej 233.105 banorësh sipas regjistrimit të popullsisë të vitit 2012 dhe vlerësimeve të vitit 2014.
 Rënditja Emri Nr.i banorëve  Meshkuj Femra Shqiptar Serb Turq Boshnjak Rom Ashkali Goran Të tjerë. GjithsejZona Urbane 164,296 81,734 82,562 160,708 96 2,095 390 39 557 1 334 GjithsejZona Rurale 34,601 17,627 16,974 34,142 334 61 10 17 0 6 31 GjithsejKomuna e Prishtinës 198,897 99,361 99,536 194,850 430 2156 400 56 557 7 365

 Vendbanimet 
Komuna e Prishtinës përbëhet nga 43 vendbanime mes tyre qyteti kryesor i Kosovës Prishtina.
Vendbanimet e Komunës së Prishtinës janë:

 Rënditja Emri Nr.i banorëve  Meshkuj Femra Shqiptar Serb Turq Boshnjak Rom Ashkali Goran Të tjerë.1Prishtina 145,680 72,037 73,112 141,307 92 2,052 366 39 557 1 2042Matiçan 13,876 6,990 6,864 13,782 3 42 21 0 0 0 13Hajvali 7,391 3,786 3,605 7,339 6 25 3 0 0 0 164Çagllavicë 4,233 2,172 2,061 4,166 41 35  2 17 0 0 55Kolovicë 2,545 1,315 1,230 2,537 1 2 2 0 1 0 26Bardhosh 2,229 1,115 1,114 2,227 0 0 0 0 0 0 27Barilevë 2,212 1,088 1,124 2210 1 0 0 0 0 0 18Prugoc 2,168 1,088 1,080 2168 0 0 0 0 0 0 09Sofali 1,767 901 866 1761 0 0 0 0 0 0 610Bërnicë e Epërme 1,595 802 793 1880 11 0 0 0 0 0 411Llukar 1,579 796 783 1,579 0 0 0 0 0 0 0 12Mramor 1,073 554 519 1073 0 0  0 0 0 0 013Vranidoll 1,053 533 520 1053 0  0 0 0 0 0 014Shkabaj 1,035 553 482 1,035 0 0 0 0 0 0 015Makoc 997 521 476 997 0 0 0 0 0 0 016Sinidoll 959 491 468 958 0 0 1 0 0 0 017Busi 814 409 405 814 0 0 0 0 0 0 018Besi 694 341 353 694 0 0 0 0 0 0 019Trudë 694 338 356 694 0 0 0 0 0 0 020Rimanishtë 595 296 299 592 0 1 2 0 0 0 0 21Drenoc 590 295 295 590 0 0 0 0  0 0  022Bërnicë e Poshtme 549 288 261 304 245 0 0 0 0 0 023Keçekollë 484 256 228 484 0 0 0 0 0 0 024Koliq 466 254 212 466 0 0 0 0 0 0 025Grashticë 433 212 221 432 0 0 1 0 0 0 026Marec 432 243 189 432 0 0 0 0 0 0 027Lebanë 398 199 199 397 1 0 0 0 0 0 028Teneshdoll 359 176 183 359 0 0 0 0 0 0 029Siqevë 337 189 148 337 0 0 0 0 0 0 030Sharban 317 161 156 317 0 0 0 0 0 0 031Shashkoc 298 161 137 298 0 0 0 0 0 0 032Slivovë 257 124 133 229 28 0 0 0 0 0 033Prapashticë 240 133 107 240 0 0 0 0 0 0 034Zllatar 233 124 109 233 0 0 0 0 0 0 035Dragoc 178 87 91 176 0 0  1 0 0 0 036Ballaban 167 86 81 167 0 0 0 0 0 0 0 37Zllash 146 65 81 146 0 0 0 0 0 0 0 38Dabishec 108 51 57 107 1 0 0 0 0 0 0 39Gllogovicë 74 40 34 74 0 0  0 0 0 0 040Hajkobillë 72  38 34 72 0 0 0 0 0 0 041Nishec 55 29 26 55 0 0  0 0 0 0 042Radashec 29 16  13 29 0 0 0 0 0 0 043Kukavicë 17 8 9  0 0 0 0 0 0 0 0 

 Shih edhe 
 Prishtina
 Lakrishte
 Rajoni i Prishtinës
 Arbëria (Prishtinë)
 Ulpiana (Prishtinë)
 Kalabria (Prishtinë)
 Dardania (Prishtinë)

Kategoria:Komuna e Prishtinës
Kategoria:Komuna në Kosovë
Kategoria:Gjeografia e Prishtinës
Kategoria:Politika e Prishtinës