Visarion Xhuvani

Mitropoliti Visarion Xhuvani (Elbasan, 14 dhjetor 1890 - 15 dhjetor 1965) ka qenë i pari i Kishës Autoqefale Ortodokse Shqiptare nga 1929 deri më 1937. bashkëpunëtor i ngushtë i Fan NolitZane H., Visarion Xhuvani, Kryepeshkopi i parë i KOAKSH-it , Republika, 26 qershor 2012.. Senator i Senatit të Dhomës së Këshillit Kombëtar të Shqipërisë nga 27 mars 1920 deri më 20 dhjetor 1920.Estrefi, D., Ligjvënësit shqiptarë 1920-2005  -  Përkthyes i "Mesharit" dhe "Jetës së Shën Jon Vladimirit".

 Jeta 
Leu në lagjen Kala, i biri i Joanit dhe Efthimies. Shkollën fillore e kreu në vendlindje, ndërsa të mesmen në Shkollën Priftërore Rizari(-os) në Athinë. Kreu shkollën për Teologji ku u diplomua me gradën fetare të klerikut.

U emërua prift i komunitetit grek në Sofie nga 1919 gjer më 1923 dhe më pas për një kohë të shkurtër në Cetinjë. Kur erdhi më 1919, qytetaria elbasanase e priti mirë, bërin shërbesën e parë fetare dhe e bekoi qytetin e tij. Më 1920 merr pjesë në Kongresin e Lushnjës ku u zgjodh senator i prefekturës së Elbasanit, dhe deputet në legjislaturat 1921 dhe '23 i pref. së Durrësit.

Më 1922 Arhimandri Xhuvani merr pjesë në Kongresin e Beratit që u mbajt nga dt. 10 deri më 12 si përfaqësues i DurrësitStatuti i Kishës Ortodokse Autoqefale Kombëtare të Shqipërisë , shtyp. Dhori Koti, Korçë 1923., ku u shpall Autoqefalia. Mbas Lëvizjes së qershorit gjendja u përçudnua. Me boshllëkun e lënë nga Noli në Mitropolinë e Durrësit, Këshilli i Naltë i Kishës Ortodokse Autoqefale Shqiptare ngarkoi Xhuvanin që të drejtonte Mitropolinë e DurrësitDekretit Nr. 686 të datës 28.3.1925. Meqë lidhnitë me Patrikanën në Stamboll kishin plogështuar përzgjedhjen e hierarkisë kistare, atëherë pa ndihjen e Këshillit të Naltë, Visarion Xhuvani shkoi në Mal të Zi dhe më 3 maj të vitit 1925 u dorëzua në gradën episkopaleXhuvani N. & Haxhillazi P., Kur krijohej Kisha Ortodokse Shqiptare, Gazeta shqiptare. - Nr. 2922, 15 tetor, 2004, f. 14 - 15.. U dorëzua peshkop në Kotorr të Mbretërisë Jugosllave nga Peshkopi Viktor i Pejës dhe Kryepeshkopi Dhimitër i Kishës Ruse në mërgimAgolli R., Raporti Britanik i 8 marsit 1946, 1 mars 2014., që kishin venduar Sinodin e tyre përkohësisht në Sremski KarlovckiSimon C. SJ, Albania, un mosaico di religioni, La Civiltà cattolica, Issues 3727-3732 IV (3730), Nov 19, 2005, p. 343, ISSN 0009-8167..

Më 1926 u kryen bisedime intensive midis Patrikanës së Stambollit, kishës shqiptare dhe qeverisë shqiptare, për njohjen e autoqefalisë por nga fundi i vitit e prishi duke nisur në Shqipëri misionarët: Eksarkun Krisanthos, Mitropolit i Trapezundës dhe laikun P. Kotoko. Misionarët kumtonin se duheshin ruajtur privilegjet e Patrikanës, Imzot Visarioni kundërshtoi diktimet për vendosjen e gjuhës greke për arsye gjuhësore dhe praktike, duke qenë se librat fetarë tashmë qenë përkthyer. Gjendje kjo që gjente mbështetje tek i dërguari diplomatik i Greqisë në Tiranë, MellasXoxa Z., "Kujtimet e një gazetari", sh.b. “55”, Tiranë, 2007 ff. 119-137.. Meqë Sinodi i Shenjtë nuk formohej nga tjerrje të Kisit dhe Jerotheut për të mos shuguruar dy peshkopët tjerë, me përkrahjen e NMT Zog I, Visarioni merr peshkopin Viktor Mihailloviç që kisha serbe e kishte emëruar për t'u kujdesur për pakicën serbe, që të shuguronte Agathangjel Çamçen dhe Ambroz Ikonomin, Efthim Kosteva dhe Át Vasil Marko që u dorëzua mitrofor. Nga 11 shkurti deri më 17 shkurt të vitit 1929 u bënë hirotonisjet e episkopëve dhe më 18 shkurt do të formohej Sinodi. Kongresi u vendos të mbahej në Korçë, dhe Imzot Xhuvani u shpall kryepeshkop i krejt Shqipërisë dhe mbikëqyrës i Mitropolisë së Shkodrës, Tiranës, Durrësit dhe Elbasanit. Më 19 qershor të vitit 1929 të 46 delegatët përfaqësues të klerit dhe të popullit të Shqipërisë u mblodhën në Korçë për punimet e Kongresit të Dytë Gjithortodoks. Kongresi historik i Korçës miratoi njëzëri dokumentet bazë të Kishës dhe mjaft vendime të tjera, duke e vendosur Kishën Shqiptare krahas kishave të tjera ortodokse ballkanike, evropiane e botërore - ndodhi kjo me shumë jehonë në shtypin e komshive jugor.  I mbështetur në Statutin legal të komuniteteve fetare të miratuar në Kuvendin e vitit 1924, theksoi dhe kërkoi që gjuha zyrtare e Kishës të jetë gjuha shqipeGazeta e Re në Nr. 190, të datës 19.06.1929.. Patrikana nuk e njohu Sinodin dhe çkishëroi gjithë klerikët pjesëmarrës përveç Imzot Viktorit duke shpresuar që do dënohej nga Patriku serb, i cili heshti. Pavarësisht kundërshtive, Xhuvani shërbeu gjer më 1937 në krye të kishës. Komisioni i dërguar nga Mbreti përbërë prej Koço Kotës dhe Josif Kedhit në Stamboll muer përgjigje se Sinodi do të merrte tomën (tomos-in, lejen për ndarje) nëse Xhuvani do jepte dorëheqjen dhe t'i ulej grada nga Mitropolit në Peshkop, vendin e mitropolitit e zuri Kisi - i cili ishte ndryrë në Manastirin e Ardenicës si përgjigje e klerikëve shqiptarë ndaj çkishërimit që Patrikana bëri më 1929Cici F. F., Konflikti dhe pajtimi i identitetit kombëtar me besimin ortodoks në Shqipëri: 1900-2002, Kumtesë e mbajtur me rastin e Festës Kombëtare, 28 nëntor 2002, mbas Dhoksologjisë së Flamurit, në Kishën Ortodokse Shqiptare të Shën Astit të Durrësit, Toronto - Canada..

E gjejmë ndër asambleistët të 12 prillit 1939 si përfaqësues i pref. së Elbasanit, dhe muer pjesë në dërgatën e emëruar nga Asamblea për t'i ofruar kurorën më 14 prill, po ashtu si përfaqësues i pref. së ElbasanitNjë delegasjon në Romë, Pjesë nga reportazhi i gazetës "Java" i 23 prillit 1939. Me kryeredaktor Aleks Mavraqin, që dilte në Tiranë asokohe.. Vazhdoi me qenë peshkop i Beratit, Vlorës, Kaninës dhe Myzeqesë nga 1942 deri më 1945. Më 1947 arrestohet dhe dënohet më 22 dhjetor dënohet me 20 vite burg, shumicën e të cilëve e kaloi në burgun e Burrelit në repartin nr.321, bashkë me Gjon ShllakunMilani P., Amaneti i fundit i Lec Shllakut, prelemilani.com, 23 korrik 2007.. U lirua nga burgu në moshën 76 vjeçareHaxhillazi P., Një letër a panjohur e Visarion Xhuvanit, Shqiptarja.com Suplementi: Rilindasi, v.II - Nr.40, 14 tetor 2012, fq. 20., duke përfituar 5 vjet nga dekretet e viteve 1957, '59, '62, lirohet nga burgu më 27 nëntor 1962Zane H., Ca të vërteta për Visarion Xhuvanin, 25 dhjetor 2012.. Vdiq më 1965, u varros në fillim tek varrezat e manastirit ortodoks të Shijon Vladimirit ku dhe kishte kaluar vitet e fundit, për t'u zhvendosur më pas në varrezat e fshatit.
Burimi i të dhënave

Kategoria:Kuvendi i Shqipërisë
Kategoria:Të burgosur dhe të përndjekur në komunizëm
Kategoria:Lindje 1890
Kategoria:Vdekje 1965
Kategoria:Priftërinj ortodoksë shqiptarë
Kategoria:Përkthyes prej greqishtes në shqip
Kategoria:Njerëz nga Elbasani
Kategoria:Kryepeshkopë të Kishës Ortodokse të Shqipërisë