Mata Hari

Margaretha Geertruida MacLeod (née Zelle; 7 gusht 187615 tetor 1917), e njohur më mirë me emrin skenik Mata Hari (nga Malay, "dielli" ose "syri i ditës"), ishte një balerine dhe kurtizane ekzotike holandeze, i cili u dënua si spiune e Gjermanisë gjatë Luftës së Parë Botërore. Ajo u ekzekutua me pushkatim në Francë.  Ideja e një balerine të bukur ekzotike duke përdorur fuqitë e saj joshëse si spiune e bëri emrin e saj sinonim të femrës fatale. Historia e saj ka shërbyer si frymëzim për shumë libra, filma dhe vepra të tjera.

Thuhet se ajo u dënua sepse Ushtria Franceze kishte nevojë për një dhi turku,  Howe, Russel Warren (1986). Mata Hari: The True Story. New York: Dodd, Mead and Company. pp. x–xi, 285. dhe se dosjet e përdorura për të siguruar dënimin e saj përmbanin disa falsifikime.  Madje disa kanë deklaruar se Mata Hari nuk mund të kishte qenë spiune dhe ishte e pafajshme. 

 Jeta e hershme 
Margaretha Geertruida Zelle lindi më 7 gusht 1876 në Leeuwarden, Holandë. Ajo ishte më e madhja nga katër fëmijët e Antje van der Meulen (1842–1891) dhe burrit të saj, Adam Zelle (1840–1910).  Ajo kishte tre vëllezër më të vegjël; Johannes Hendriks, Arie Anne dhe Cornelis Coenraad. Ajo u quajt me dashuri "M'greet" nga familja e saj.  Pavarësisht pohimeve tradicionale se Mata Hari ishte pjesërisht me origjinë hebreje,  malajziane,  ose javaneze, dmth., me prejardhje indoneziane, studiuesit arrijnë në përfundimin se ajo nuk kishte prejardhje hebreje apo aziatike dhe të dy prindërit e saj ishin holandezë.  Babai i saj zotëronte një dyqan kapelash, bëri investime në industrinë e naftës dhe u bë mjaft i pasur për t'i dhënë Margaretës dhe vëllezërve e motrave të saj një fëmijëri të hershme luksoze  që përfshinte shkolla ekskluzive deri në moshën 13 vjeçare 

Menjëherë pasi babai i Margaretës falimentoi në 1889, prindërit e saj u divorcuan dhe nëna e saj vdiq në 1891.   Babai i saj u martua përsëri në Amsterdam më 9 shkurt 1893 me Susanna Catharina ten Hoove (1844–1913). Familja u shpërbë dhe Margaretha u dërgua të jetonte me kumbarin e saj, z. Visser, në Sneek. Ajo studioi për mësuese kopshti në Leiden, por kur drejtoresha filloi të flirtonte me të në mënyrë të dukshme, ajo u largua nga institucioni nga kumbari.    Disa muaj më vonë, ajo iku në shtëpinë e xhaxhait të saj në Hagë. 

 Inditë Lindore Hollandeze 
Në moshën 18-vjeçare, Margaretha iu përgjigj një reklame në një gazetë holandeze të vendosur nga kapiteni i ushtrisë koloniale holandeze Rudolf MacLeod (1856–1928), i cili jetonte në atë që atëherë ishte Indi Lindore Hollandeze (tani Indonezia) dhe po kërkonte një grua. Margaretha u martua me MacLeod në Amsterdam më 11 korrik 1895. Ai ishte djali i kapitenit John Brienen MacLeod (një pasardhës i degës Gesto të MacLeods of Skye, pra mbiemri i tij skocez) dhe Dina Louisa, baronesha Sweerts de Landas. Martesa i mundësoi Zelle-s të kalonte në klasën e lartë holandeze dhe i vendosi financat e saj në një bazë të shëndoshë. Ajo u zhvendos me burrin e saj në Malang në anën lindore të ishullit Java, duke udhëtuar në SS Princesha Amalia në maj 1897. Ata patën dy fëmijë, Norman-John MacLeod (1897-1899) dhe Louise Jeanne MacLeod (1898-1919). [citim i nevojshëm]

Martesa ishte në përgjithësi një zhgënjim.  Rudolf ishte një alkoolik, e abuzoi fizikisht Margaretën dhe e fajësoi atë për mungesën e promovimit të tij. Ai mbajti hapur një konkubinë, një praktikë e pranuar shoqërisht në Inditë Lindore Hollandeze. Margaretha e braktisi atë përkohësisht, duke u zhvendosur me Van Rheedes, një tjetër oficer holandez. Ajo studioi intensivisht kulturën indoneziane për disa muaj dhe u bashkua me një kompani lokale kërcimi. Në korrespondencë me të afërmit e saj në Holandë në 1897, ajo zbuloi emrin e saj artistik Mata Hari, fjala për "diell" në gjuhën lokale malajze (fjalë për fjalë, "syri i ditës"). 

Me nxitjen e Rudolfit, Margaretha u kthye tek ai, por sjellja e tij nuk ndryshoi. Ajo kërkoi të shpëtonte nga rrethanat e saj duke studiuar kulturën vendase.  Në 1899, fëmijët e tyre u sëmurën dhunshëm nga komplikimet në lidhje me trajtimin e sifilizit të kontraktuar nga prindërit e tyre,  edhe pse familja pretendonte se një shërbëtor i inatosur i helmoi ata. Jeanne mbijetoi, por Norman vdiq. Disa burime  pohojnë se një nga armiqtë e Rudolfit mund të ketë helmuar darkën e tyre për të vrarë të dy fëmijët e tyre. Pasi u kthyen në Holandë, çifti u nda zyrtarisht më 30 gusht 1902. Divorci u bë përfundimtar në 1906, dhe Margaretha iu dha kujdestaria e Jeanne. Rudolfit iu kërkua ligjërisht të paguante mbështetjen e fëmijëve, por nuk e bëri kurrë. Një herë, kur Jeanne vizitoi Rudolfin, ai nuk ia ktheu nënës së saj. Margaretha nuk kishte burimet për të luftuar situatën dhe e pranoi atë, duke besuar se ndërsa Rudolf kishte qenë një bashkëshort abuziv, ai kishte qenë një baba i mirë. Jeanne vdiq më vonë në moshën 21-vjeçare, ndoshta nga komplikimet që lidhen me sifilizin.  

 Karriera 

 Parisi 
parapamje| Mata Hari duke performuar në 1905
Në vitin 1903, Zelle u transferua në Paris, ku ajo performoi si kalorës cirku duke përdorur emrin Lady MacLeod, shumë për mosmiratimin e MacLeods holandeze. Duke luftuar për të siguruar jetesën, ajo ka pozuar edhe si modele artiste. 

Në vitin 1904, Mata Hari u bë e njohur si një kërcimtare ekzotike. Ajo ishte një bashkëkohëse e kërcimtareve Isadora Duncan dhe Ruth St. Denis, udhëheqëse në lëvizjen e hershme të kërcimit modern, e cila rreth fundit të shekullit XX, shikoi Azinë dhe Egjiptin për frymëzim artistik. Gabriel Astruc u bë agjenti i saj personal i rezervimeve. 

E shthurur, flirtuese dhe duke shfaqur hapur trupin e saj, Mata Hari magjepsi audiencën e saj dhe pati një sukses brenda natës që nga debutimi i aktit të saj në Musée Guimet më 13 mars 1905.  Ajo u bë dashnorja prej kohësh e industrialistit milioner Émile Étienne Guimet, i cili kishte themeluar Musée. Argëtuesit e epokës së saj shpikën zakonisht histori shumëngjyrëshe për origjinën e tyre dhe ajo pozoi si një princeshë javaneze e lindjes priftërore hindu, duke pretenduar se ishte zhytur në artin e vallëzimit të shenjtë indian që nga fëmijëria. Ajo është fotografuar shumë herë gjatë kësaj periudhe, nudo apo thuajse. Disa nga këto fotografi u morën nga MacLeod dhe e forcuan rastin e tij në mbajtjen e kujdestarisë së vajzës së tyre. 

Mata Hari solli në skenë një stil provokues të shkujdesur në aktin e saj, i cili mori një vlerësim të gjerë. Segmenti më i famshëm i aktit të saj ishte hedhja progresive e veshjeve derisa veshi vetëm një parzmore të stolisur dhe disa stoli në krahët dhe kokën e saj.  Ajo nuk u pa kurrë me gjoks të zhveshur pasi ishte e vetëdijshme për të pasur gjoks të vogël. Në fillim të karrierës së saj, ajo veshi një çorape trupi për performancat e saj që ishte e ngjashme në ngjyrë me lëkurën e saj, por që më vonë u hoq. 
parapamje| Mata Hari në vitin 1906
Akti i saj ishte i suksesshëm sepse e ngriti kërcimin erotik në një status më të respektueshëm dhe hapi terren të ri në një stil argëtimi për të cilin Parisi u bë më vonë i famshëm në botë. Stili dhe qëndrimi i saj me vullnet të lirë e bënë atë të njohur, ashtu si edhe dëshira e saj për të performuar me veshje ekzotike dhe zbuluese. Ajo ka pozuar për foto provokuese dhe është përzier në rrethet e pasura. Meqenëse shumica e evropianëve në atë kohë nuk ishin të njohur me Inditë Lindore Hollandeze, Mata Hari u konsiderua si ekzotike dhe pretendimet e saj u pranuan si të vërteta. Një gazetare entuziaste franceze shkroi në një gazetë të Parisit se Mata Hari ishte "aq mace, jashtëzakonisht femërore, madhështisht tragjike, sa mijëra kthesat dhe lëvizjet e trupit të saj dridheshin në një mijë ritme".  Një gazetare në Vjenë shkroi pasi pa një nga performancat e saj se Mata Hari ishte "e hollë dhe e gjatë me hirin fleksibël të një kafshe të egër dhe me flokë të zinj blu" dhe se fytyra e saj "i bën një përshtypje të huaj të çuditshme". 
majtas|parapamje| Mata Hari në vitin 1906, e veshur vetëm me një parzmore dhe bizhuteri prej ari
Rreth vitit 1910, kishin dalë një mori imitues. Kritikët filluan të mendojnë se suksesi dhe tiparet verbuese të Mata Harit të njohur ishin për shkak të ekzibicionimit të lirë dhe i mungonin meritat artistike. Edhe pse vazhdoi të planifikonte ngjarje të rëndësishme sociale në të gjithë Evropën, ajo u përbuz nga institucionet serioze kulturore si një balerin që nuk dinte të kërcente. 
parapamje| Mata Hari në vitin 1910 e veshur me një fustan koke me bizhuteri
Karriera e Mata Harit shkoi në rënie pas vitit 1912. Më 13 mars 1915, ajo performoi në shfaqjen e fundit të karrierës së saj. Mata Hari – The True Story. By Russell Warren Howe, p. 63. 1986 Ajo e kishte filluar karrierën e saj relativisht vonë si balerin dhe kishte filluar të shtonte në peshë. Megjithatë, në këtë kohë, ajo ishte bërë një kurtizane e suksesshme, e njohur më shumë për sensualitetin dhe erotizmin e saj sesa për bukurinë e saj klasike. Ajo kishte marrëdhënie me oficerë të lartë ushtarakë, politikanë dhe të tjerë në poste me ndikim në shumë vende. Marrëdhëniet dhe lidhjet e saj me burra të fuqishëm e çuan shpesh përtej kufijve ndërkombëtarë. Para Luftës së Parë Botërore, ajo shihej përgjithësisht si një artiste dhe një boheme me shpirt të lirë, por me afrimin e luftës, ajo filloi të shihej nga disa si një grua e pangopur dhe e shthurur, dhe ndoshta një joshëse e rrezikshme. Joanna Bourke, Gresham Professor of Rhetoric, 'Mata Hari: Femmes Fatales' (2020)

 Spiunazhi 
majtas|parapamje| Zelle fotografuar në Amsterdam, 1915
Gjatë Luftës së Parë Botërore, Holanda mbeti neutrale. Si një shtetase holandeze, Zelle ishte kështu në gjendje të kalonte lirisht kufijtë kombëtarë. Për të shmangur fushat e betejës, ajo udhëtoi midis Francës dhe Holandës përmes Spanjës dhe Britanisë dhe lëvizjet e saj në mënyrë të pashmangshme tërhoqën vëmendjen. Gjatë luftës, Zelle u përfshi në atë që u përshkrua si një marrëdhënie shumë intensive romantike-seksuale me kapitenin Vadim Maslov, një pilot rus 23-vjeçar që shërbente me francezët, të cilin ajo e quajti dashurinë e jetës së saj.  Maslov ishte pjesë e Forcave Ruse të Ekspeditës prej 50 000 trupash të dërguar në Frontin Perëndimor në pranverën e vitit 1916. 

Në verën e vitit 1916, Maslov u qëllua dhe u plagos rëndë gjatë një përleshjeje me gjermanët, duke humbur shikimin në syrin e majtë, gjë që bëri që Zelle të kërkonte leje për të vizituar të dashurin e saj të plagosur në spitalin ku ai po qëndronte pranë frontit. .  Si qytetare e një vendi neutral, Zelle normalisht nuk do të lejohej pranë frontit. Zelle u takua nga agjentë të Byrosë Deuxième, të cilët i thanë asaj se do të lejohej të takonte Maslovin nëse pranonte të spiunonte për Francën. 

Para luftës, Zelle kishte interpretuar si Mata Hari disa herë përpara Princit të Kurorës Wilhelm, djali i madh i Kaiser Wilhelm II dhe nominalisht një gjeneral i lartë gjerman në Frontin Perëndimor.  Byroja Deuxième besonte se ajo mund të merrte informacion duke joshur Princin e Kurorës për sekrete ushtarake.  Në fakt, përfshirja e tij ishte minimale dhe ishte propaganda e qeverisë gjermane ajo që promovoi imazhin e Princit të Kurorës si një luftëtar i madh, pasardhës i denjë i monarkëve Hohenzollern që e kishin bërë Prusinë të fortë dhe të fuqishme.  Ata donin të shmangnin publikimin se burri që pritej të ishte Kaiser i ardhshëm ishte një playboy i shquar për femrën, festimet dhe konsumimin e alkoolit, i cili kaloi një pjesë tjetër të kohës duke u shoqëruar me politikanë të ekstremit të djathtë, me qëllim që të kishte babanë e tij. i shpallur i çmendur dhe i rrëzuar. 
majtas|parapamje| Piktura e Mata Harit nga Isaac Israëls, 1916
Duke mos ditur se Princi i Kurorës nuk kishte shumë të bënte me drejtimin e Princit të Kurorës së Grupit të Ushtrisë ose të Ushtrisë së 5-të, Byroja Deuxième i ofroi Zelles 1 milion franga nëse ajo mund ta joshte atë dhe t'i siguronte Francës inteligjencë të mirë për planet gjermane.  Fakti që Princi i Kurorës, para vitit 1914, nuk kishte komanduar kurrë një njësi më të madhe se një regjiment, dhe tani supozohet se komandonte një ushtri dhe një grup ushtrie në të njëjtën kohë, duhet të kishte qenë një e dhënë se roli i tij në vendimmarrjen gjermane ishte kryesisht nominale. Kontakti i Zelle me Byronë Deuxième ishte kapiteni Georges Ladoux, i cili më vonë u shfaq si një nga akuzuesit e saj kryesorë. 

Në nëntor 1916 ajo po udhëtonte nga Spanja në bordin e anijes me avull Zeelandia.  Kur anija u nis në portin britanik të Falmouth, ajo u arrestua dhe u dërgua në Londër, ku u mor në pyetje gjatë nga Zoti Basil Thomson, ndihmës komisioneri në New Scotland Yard i ngarkuar me kundërspiunazhin. Ai dha një rrëfim për këtë në librin e tij të vitit 1922 Queer People, duke thënë se ajo përfundimisht pranoi se punonte për Byronë Deuxième. Fillimisht e ndaluar në stacionin e policisë Canon Row, ajo u lirua më pas dhe qëndroi në hotelin Savoy. Një transkript i plotë i intervistës është në Arkivin Kombëtar të Britanisë dhe u transmetua, me Mata Harin e luajtur nga Eleanor Bron, në stacionin e pavarur LBC në 1980.  Është e paqartë nëse ajo gënjeu në këtë rast, duke besuar se historia e bëri të tingëllonte më intriguese, ose nëse autoritetet franceze po e përdornin atë në një mënyrë të tillë, por nuk do ta pranonin për shkak të sikletit dhe reagimit ndërkombëtar që mund të shkaktonte. 

Në fund të vitit 1916, Zelle udhëtoi për në Madrid, ku takoi atasheun ushtarak gjerman Major Arnold Kalle dhe e pyeti nëse ai mund të organizonte një takim me Princin e Kurorës.  Gjatë kësaj periudhe, Zelle me sa duket ofroi të ndante sekretet franceze me Gjermaninë në këmbim të parave, megjithëse kjo ishte për shkak të lakmisë apo një përpjekje për të vendosur një takim me Princin e Kurorës Wilhelm, mbetet e paqartë. 

Në janar 1917, Majori Kalle transmetoi mesazhe radio në Berlin duke përshkruar aktivitetet e dobishme të një spiuni gjerman të koduar H-21, biografia e të cilit përputhej aq shumë me Zellen, saqë ishte e qartë se agjenti H-21 mund të ishte vetëm Mata Hari.  Byroja Deuxième përgjoi mesazhet dhe, nga informacioni që ato përmbanin, identifikoi H-21 si Mata Hari. Mesazhet ishin në një kod që inteligjenca gjermane e dinte se ishte thyer tashmë nga francezët, duke sugjeruar se mesazhet ishin sajuar për arrestimin e Zelle nga francezët.  

Gjenerali Walter Nicolai, shefi i IC (oficeri i inteligjencës) i ushtrisë gjermane, ishte mërzitur shumë që Mata Hari nuk i kishte dhënë atij asnjë inteligjencë të denjë për këtë emër, në vend që t'u shiste gjermanëve thjesht thashetheme Parisi për jetën seksuale të politikanëve dhe gjeneralëve francezë, dhe vendosi t'i jepte fund punësimit duke e ekspozuar atë si spiune gjermane para francezëve. 

 Gjyqi 
parapamje| Mata Hari ditën e arrestimit
Në dhjetor 1916, Byroja e Dytë e Ministrisë Franceze të Luftës lejoi Mata Harin të merrte emrat e gjashtë agjentëve belgë. Pesë dyshoheshin se kishin dorëzuar materiale false dhe punonin për gjermanët, ndërsa i gjashti dyshohej se ishte agjent i dyfishtë për Gjermaninë dhe Francën. Dy javë pasi Mata Hari ishte larguar nga Parisi për një udhëtim në Madrid, gjermanët ekzekutuan agjentin e dyfishtë, ndërsa pesë të tjerët vazhduan operacionet e tyre. Ky zhvillim i vërtetoi Byrosë së Dytë se Mata Hari u kishte komunikuar gjermanëve emrat e gjashtë spiunëve. Waagenaar, 1965, p. 258

Më 13 shkurt 1917, Mata Hari u arrestua në dhomën e saj në Hotel Elysée Palace në Champs Elysées në Paris. Ajo u gjykua më 24 korrik, e akuzuar për spiunazh për Gjermaninë dhe për pasojë shkaktoi vdekjen e të paktën 50 000 ushtarëve. Megjithëse inteligjenca franceze dhe britanike e dyshuan atë për spiunazh për Gjermaninë, asnjëra nuk mund të prodhonte prova të qarta kundër saj.

Pyetësi kryesor i Zelles, i cili e ziente në skarë pa pushim, ishte kapiteni Pierre Bouchardon; më vonë ai e ndoqi atë penalisht në gjyq.  Bouchardon vërtetoi se pjesa më e madhe e personalitetit të Mata Harit ishte shpikur. Larg nga të qenit një princeshë javaneze, Zelle ishte holandeze, të cilën ai e përdori si dëshmi të karakterit të saj të dyshimtë dhe të pandershëm në gjyqin e saj. Zelle i pranoi Bouchardon se kishte pranuar 20 000 franga nga një diplomat dhe ish-dashnor gjerman si rimbursim për gjërat që i kishin marrë nga autoritetet gjermane. Bouchardon pretendoi se kjo ishte, në fakt, një pagesë ndaj saj për spiunimin për Gjermaninë. Ndërkohë, Ladoux kishte përgatitur një çështje kundër ish-agjentit të tij duke i hedhur të gjitha aktivitetet e saj në dritën më të keqe të mundshme, duke shkuar deri aty sa të përfshihej në manipulimin e provave. 

 Dhia e shpëtimit 
Në 1917, Franca ishte tronditur keq nga Rebelimet e Mëdha të Ushtrisë Franceze në pranverën e vitit 1917 pas dështimit të ofensivës Nivelle së bashku me një valë masive goditjeje. Në atë kohë, shumë besonin se Franca mund të shembet për shkak të rraskapitjes së luftës. Në këtë kontekst, pasja e një spiuni gjerman mbi të cilin mund të fajësohej gjithçka që shkoi keq me luftën deri më tani ishte më e leverdishme për qeverinë franceze, duke e bërë Mata Harin kokën e përsosur, gjë që shpjegon pse çështja kundër saj mori publicitet maksimal në francezët. shtypi dhe bëri që rëndësia e saj në luftë të ekzagjerohej shumë.  Historiani kanadez Wesley Wark deklaroi në një intervistë të vitit 2014 se Mata Hari nuk ishte kurrë një spiune e rëndësishme, por një kokë turku për dështimet ushtarake franceze me të cilat ajo nuk kishte të bënte, duke thënë: "Ata kishin nevojë për një kok turku dhe ajo ishte një objektiv i dukshëm për sulmin. "  Po kështu, historiania britanike Julie Wheelwright deklaroi: "Ajo me të vërtetë nuk transmetoi asgjë që nuk mund ta gjenit në gazetat lokale në Spanjë."  Wheelwright vazhdoi duke e përshkruar Zelle si "... një grua e pavarur, një e divorcuar, një qytetare e një vendi neutral, një kurtezane dhe një kërcimtare, gjë që e bëri atë një kockë turku të përsosur për francezët, të cilët atëherë po humbnin luftën. Ajo u mbajt si një shembull i asaj që mund të ndodhte nëse morali juaj do të ishte shumë i lirë." 

Zelle i shkroi disa letra ambasadorit holandez në Paris, duke pretenduar se ajo ishte e pafajshme. “Lidhjet e mia ndërkombëtare janë për shkak të punës sime si balerin, asgjë tjetër .... Për shkak se unë me  vërtetë nuk kam spiunuar, është e tmerrshme që nuk mund të mbroj veten." rezultat i humbjes së syve të tij në luftim - nuk pranoi të dëshmonte për të, duke i thënë se nuk i interesonte nëse ajo ishte dënuar apo jo.  U raportua se Zelles i ra të fikët kur mësoi se Maslov e kishte braktisur. 

Mbrojtësi i saj, avokati veteran ndërkombëtar ,  u përball me shanse të pamundura; atij iu mohua leja për të marrë në pyetje dëshmitarët e prokurorisë ose për të marrë në pyetje drejtpërdrejt dëshmitarët e tij.  Bouchardon përdori faktin se Zelle ishte një grua si dëshmi e fajit të saj, duke thënë: "Pa skrupuj, e mësuar të përdorë burrat, ajo është lloji i gruas që ka lindur për të qenë spiune".  Zelle është portretizuar shpesh si një femme fatale, gruaja e rrezikshme, joshëse që përdor seksualitetin e saj për të manipuluar burrat pa mundim, por të tjerët e shohin atë ndryshe: sipas fjalëve të historianëve amerikanë Norman Polmer dhe Thomas Allen ajo ishte "naive dhe mashtrohen lehtësisht”, një viktimë e burrave dhe jo një viktimizues. 

Megjithëse lajmet pas ekzekutimit të saj pretendonin se ajo kishte pranuar se kishte spiunuar për Gjermaninë, Mata Hari nuk e bëri një pranim të tillë. Ajo pohoi gjatë gjithë sprovës së saj se nuk kishte qenë kurrë spiune gjermane. Në gjyqin e saj, Zelle këmbënguli me forcë se simpatitë e saj ishin me aleatët dhe deklaroi dashurinë e saj pasionante për Francën, atdheun e saj të adoptuar. Në tetor 2001, dokumentet e lëshuara nga arkivat e MI5 (kundërzbulimi britanik) u përdorën nga një grup holandez, Fondacioni Mata Hari, për t'i kërkuar qeverisë franceze të shfajësonte Zelle-n, pasi ata argumentuan se dosjet e MI5 vërtetonin se ajo nuk ishte fajtore për akuzat për të cilat ajo ishte dënuar.  Një zëdhënës nga Fondacioni Mata Hari argumentoi se më së shumti, Zelle ishte një spiune e nivelit të ulët që nuk i dha sekrete asnjërës palë, duke thënë: "Ne besojmë se ka dyshime të mjaftueshme në lidhje me dosjen e informacionit që u përdor për ta dënuar atë për të garantuar Ndoshta ajo nuk ishte krejtësisht e pafajshme, por duket qartë se ajo nuk ishte mjeshtri-spiun, informacioni i të cilit dërgoi mijëra ushtarë në vdekjen e tyre, siç pretendohet." 

 Ekzekutimi 
parapamje| Mugshot i Margaretha Zelle
Zelle u ekzekutua nga një skuadër pushkatimi e përbërë nga 12 ushtarë francezë pak para agimit të 15 tetorit 1917. Ajo ishte 41.  Sipas një dëshmitari okular nga reporteri britanik Henry Wales, ajo nuk ishte e lidhur dhe refuzoi t'i lidhte sytë. Ajo shpërtheu në mënyrë sfiduese një puthje në skuadrën e pushkatimit. 

Një artikull i New Yorker-it i vitit 1934 raportoi se në ekzekutimin e saj, ajo kishte veshur "një kostum të bukur të qepur Amazonian, i bërë posaçërisht për këtë rast, dhe një palë doreza të reja të bardha",  megjithëse një llogari tjetër tregon se ajo kishte veshur të njëjtin kostum, të ulët bluzë e prerë dhe ansambël kapelash trekëndëshi që ishte zgjedhur nga akuzuesit e saj për t'i veshur në gjyq dhe që ishte ende e vetmja veshje e plotë dhe e pastër që ajo kishte në burg.  Asnjë përshkrim nuk përputhet me provat fotografike. Uellsi e regjistroi vdekjen e saj, duke thënë se pasi shpërtheu breshëria e të shtënave, "Ngadalë, në mënyrë inerte, ajo u ul në gjunjë, me kokën lart gjithmonë dhe pa ndryshimin më të vogël të shprehjes në fytyrën e saj. Për fraksion të sekondës u duk se ajo u lëkund atje, në gjunjë, duke vështruar drejtpërdrejt ata që i kishin marrë jetën. Më pas u rrëzua prapa, duke u përkulur në bel, me këmbët e dyfishta poshtë saj." Një nënoficer më pas iu afrua trupit të saj, nxori revolen dhe e qëlloi në kokë për t'u siguruar që ajo kishte vdekur. 

 Mbetet dhe 2017 deklasifikimi francez 

Trupi i Mata Harit nuk u mor nga asnjë anëtar i familjes dhe u përdor në përputhje me rrethanat për studime mjekësore. Koka e saj u balsamos dhe u mbajt në Muzeun e Anatomisë në Paris. Në vitin 2000, arkivistët zbuluan se ai ishte zhdukur, ndoshta që në vitin 1954, sipas kuratorit Roger Saban, gjatë zhvendosjes së muzeut.  Koka e saj mbetet e zhdukur.   Të dhënat e datës 1918 tregojnë se muzeu mori gjithashtu pjesën tjetër të trupit, por asnjë nga mbetjet nuk mund të llogaritet më vonë. 

Gjyqi i vulosur i Mata Harit dhe dokumentet e tjera të lidhura me to, gjithsej 1 275 faqe, u deklasifikuan nga Ushtria Franceze në vitin 2017, njëqind vjet pas ekzekutimit të saj. 

 Trashëgimia 

 Ekspozita muzeale 
parapamje| Scrapbook i Mata Harit në Muzeun Frizian në Leeuwarden, Holandë
parapamje| Statuja e Mata Harit në Leeuwarden, Holandë
Muzeu Frizian (holandisht: Fries Museum) në Leeuwarden, Holandë, përmban një "Dhomë Mata Hari". Të përfshira në ekspozitë janë dy nga librat e saj personalë dhe një qilim oriental i qëndisur me gjurmët e kërcimit të fansave të saj.  I vendosur në qytetin e lindjes së Mata Harit, muzeu është i njohur për hulumtimin e jetës dhe karrierës së qytetarit me famë botërore të Leeuwarden. Ekspozita më e madhe e Mata Harit u hap në Muzeun e Friesland më 14 tetor 2017, njëqind vjet pas vdekjes së saj.

Vendlindja e Mata Harit ndodhet në godinën në Kelders 33. Ndërtesa pësoi dëmtime nga tymi dhe uji gjatë një zjarri në vitin 2013, por më vonë u restaurua. Arkitekti Silvester Adema studioi vizatimet e vjetra të vitrinës për ta rindërtuar atë siç dukej kur Adam Zelle, babai i Mata Harit, kishte një dyqan kapelash atje. Në vitin 2016, në godinën u krijua një qendër informacioni (belevingscentrum), ku shfaqen kujtimet e Mata Harit. 

 Shiko gjithashtu 

 Lista e kërcimtarëve
 Gratë në vallëzim
 Yoshiko Kawashima – Princesha e dinastisë Qing dhe spiune japoneze – ndonjëherë e njohur në letërsi me pseudonimin "Eastern Mata Hari"
 Bertha Trost – Socialist britanik dhe spiun i dyshuar
 Amy Elizabeth Thorpe – Agjent i inteligjencës britanike (1910–1963)
 Morteza Motahhari - Artikull homofon

 Referime 

Kategoria:Vdekje 1917
Kategoria:Lindje 1876
Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara