Certikatat digjitale x.509

Çertifikata digjitale është një formë digjitale e identifikimit .Nje analogji me jeten e perditshme certifikatat jane p.sh pasaportat .Qellimi kryesor i certifikatës digjitale është të sigurojë që çelësi publik i përfshirë në certifikatë i përket entitetit të cilit i është lëshuar certifikata.Certifikatat leshohen nga persona te autorizuar . Standardi më i përdorur për definimin e certifikatave digjitale është standardi X.509.X.509 është standard ndërkombëtar për certifikatat digjitale i përdorur për vërtetimin e nënshkrimeve digjitale. X.509 fillimisht është lëshuar më 3 korrik 1988 dhe kishte filluar në asocim me standardin X.500.
Dallojmë tri versione te certifikatave digjitale x.509:
Versioni 1: është mundësuar që nga 1988, gjerësisht është shpërndarë, dhe është shumë gjenerik. 
Versioni 2: nuk janë shumë të përdorura.
Versioni 3 : është më i përdoruri në vitet 1996 dhe përkrahë nocionin e ekstensioneve, ku nga secili mund të definohet një ekstension dhe ta përfshijë atë në certifikatë.Disa ekstensione të zakonshme janë: KeyUsage (limiton përdorimin e çelësave të qëllimeve partikulare siq është"signing-only") dhe AlternativeNames (lejon identitetet tjera gjithasgtu të jenë të asociura me ketë çelës publik, p.sh. DNS names, Email adresat, IP adresat). Struktura e certifikates është e perpiluar ne menyrë qe te jete e kuptushme .Elementet qe bejne pjesë ne strukturen e e certifikatave jane : 

Version Number – Verzioni i standardit X.509 i cili është aplikuar në cretifikatë. Serial Number – Numri specifik që identifikon certifikatën dhe është lëshuar nga autoriteti certifikues (CA).
Algorithm ID – Emrat e algoritmit specifike të çelësave publik, që autoriteti certifikues i ka lëshuar që ta nënshkruaj certifikatën digjitale.
Issuer Name – Identiteti i autoritetit certifikues i cili aktualisht e ka lëshuar certifikatën.
Validity Period – Periudha kohore për të cilën certifikata është e vlefshme dhe përmban së bashku datën e fillimit dhe skadimit të vlefshmërisë.
Subject Name – Emri i certifikatës digjitale.
Subject Public Key Information - Ky është çelësi publik i entitetit.
Issuer Unique Information – Informacione opcionale për identifikim unik të lëshuesit, kur është e nevojshme.
Extenssions – Informacione shtesë të cilat mund të jenë të specifkuara për përdorim opcional nga PKI. 
Certification Authority’s Digital Signature – Nënshkrimi digjital i autoritetit certfikues.

Struktura e certifikatës digjitale X.509 v3 është si më poshtë:
 Certificate 
 Version 
 Serial Number 
 Algorithm ID 
 Issuer 
 Validity 
 Not Before 
 Not After 
 Subject 
 Subject Public Key Info 
 Public Key Algorithm 
 Subject Public Key 
 Issuer Unique Identifier (Optional) 
 Subject Unique Identifier (Optional) 
 Extensions (Optional) 
 ... 
 Certificate Signature Algorithm 
 Certificate Signature

 Funksioni i CA-se 
Certifikata digjitale lëshohet nga një autoritet, i referuar si autoriteti certifikues (certification authority-CA).

Nga që certifikata është lëshuar nga autoriteti certifikues (CA), ky autoritet garanton vlefshmërinë e informacioneve në certifikatë

Certifikatat digjitale paketojnë çelësat publik, të dhënat për algoritmin që është përdorur, të dhënat për zotruesin apo subjektin, nënshkrimin digjital të autoritetit certifikues (Certificate Authority-CA) i cili i ka verifikur të dhënat e subjektit, dhe periudhen kohore për të cilën certifikata mund të konsidreohet e vlefshme (valide).

Në sistemi hierarkik ekzistojnë një ose më shumë autoritete certifikuese(CA) të 
cilat kanë funksione të caktuara.

Funksionimi i CA(autoritetit certifikues) varet nga lokacioni i tij në strukturën hierarkike.

Rolet që CA mund të kenë janë:

 Root CAs
 Policy CAs
 Issuing Cas

Ekzistojnë dy lloje të hierarkive të CA-ve:

     ROOT Hierarkia

     Cross-Certification trust

 Perdorimi i Certifikatave 
Më së shumti aplikacionet e X.509 sot përdoren në web browserët) që përkrahin protokolin SSL. SSL (Secure Socket Layer) është një security protocol siguron privacitetin dhe autencitetin për network traffic-un e juaj. 
Teknlogjitë tjera që mbështetën në certifikatat X.509 përfshijnë:

 Skema cod-nënshkruese të ndryshme, si Java Archives nënshkrimet, dhe Microsoft Authenticode. 
 Stadarde sigurie të ndryshme për E-Mail , si PEM dhe S/MIME. 
 Protokolet E-Commerce, si SET.

 Perdorim tjeter hasim ne: 

1. Përdorimi i Certifikatave Digjitale për nënshkrim digjtal
Lidhjet e çelësit publik me çelësin privat të përdoruesit i mundësojnë pranuesit të autentikojë dhe validojë mesazhin e dërguesit. Kur një dërgues e nënshkruan mesazhin, ai siguron çelësin privat që është lidhur me çelësin publik të mundhsëm në certifikatë digjitale

2. Përdorimi i Certifikatave Digjitale për enkriptimin e mesazhit
Vetëm si certifikatë digjitale përkrahen nënshkrimet digjitale duke i bërë çelësat publik të mundhsëm për procesin e verifikimit, certifikatat digjitale gjithashtu përkrahin enkriptimin e mesazhit duke bërë të mundshëm çelësat publik ashtuqë çelësat të mund të përdoren për procesin e enkriptimit. Një dërgues mundë ti qaset çelësit publik të pranuesit, i cili i mundëson dërguesit ta enkriptojë mesazhin, duke ditur që vetëm pranuesi mund ta dekriptojë mesazhin. Këtë herë certifikata digjitale e pranuesit është ajo që bënë të mundshëm enkriptimin.

3. Përdorimi i Certifikatave Digjitale për enkriptimin e mesazhit
Vetëm si certifikatë digjitale përkrahen nënshkrimet digjitale duke i bërë çelësat publik të mundhsëm për procesin e verifikimit, certifikatat digjitale gjithashtu përkrahin enkriptimin e mesazhit duke bërë të mundshëm çelësat publik ashtuqë çelësat të mund të përdoren për procesin e enkriptimit. Një dërgues mundë ti qaset çelësit publik të pranuesit, i cili i mundëson dërguesit ta enkriptojë mesazhin, duke ditur që vetëm pranuesi mund ta dekriptojë mesazhin. Këtë herë certifikata digjitale e pranuesit është ajo që bënë të mundshëm enkriptimin.

Kategoria:Shkencë kompjuterike