Aranitët

Aranitët ose Arianitët kanë qenë një familje fisnike arbërore që zotëronte vise të shtrira në Arbëri dhe vendet përreth nga shek. XI deri në XVI. Zotërimet e tyre shtriheshin përgjatë luginës së Shkumbinit dhe Via Egnatia e deri në qytetin e sotëm të Manastirit.

 Origjina 
Origjina e mbiemrit Arianiti është e paqartë dhe për sqarimin e tij janë propozuar teori të ndryshme duke filluar nga derivimet e ndryshme antroponomastike dhe toponimike të fjalës indo-evropiane arya deri te emri i një fisi të vogël ilir, Armistët (Armistae). Emri "Ar[i]anit" konsiderohet se ka qenë me origjinë shqiptare  ose mbase edhe iraniane. David Arianites mbahet ndonjëherë si i pari i Arianitëve, por i pari i pakontestuar është Aleks Arianiti, ndër baronët arbërorë që konsideroheshin pari e vendit nga Anzhuinët.

 Studime 
Më 2011 u botua në Tiranë vepra e Dhimitër Shuteriqit "Arianitët: historia - gjenealogjia - zotërimet", vepër të cilën ai vetë e vlerësonte të papërfunduar për mungesë dokumentacioni si dhe privimit që iu bë për kërkime nëpër arkiva pas 1974. Vepër kjo që ka përqasje elokuente me Das ende der Araniten (shq. I fundmi i Aranitëve) e Franz Babinger, e vitit 1961.

 Trungu familjar 

 David Arianiti, fisnik bizantin me tituj patrikios, doux, strategios dhe katepanó
 Kostandin Arianiti, luftëtar i ushtrisë bizantine
 Gjon Arianiti, aristokrat bizantin
 Aleks Arianiti, sebast, aleat i Anzhuinëve
 Gulielm Arianiti, protolegator
 Gjergj Arianiti, patron i Epitafit të Gllavenicës
 Matrëng Arianiti
 Zanfina Arianiti, martoi Gjin Muzakën I, Princi i Tomorricës dhe Kastorias
 Andrea Muzaka III, Princi i Devollit, martoi Kirana Zenebishin, Princesha e Grabosës
 Gjin Muzaka II, Princi i Devollit, Princi i Beratit, martoi Kirana Zardarin
 Muzakajt
 Teodor "Koronë" Muzaka III, Princi i Beratit dhe Myzeqes, themeltar i Besëlidhjes së Lezhës
 Muzakajt
 Maria Muzaka, martoi Gjergj Arianitin, i afërmi i saj
 Helena Muzaka, martoi Princ Filipin, fisnik në Raguzë
 Matrëng Muzaka, Princi i Gorës
 Gjin Muzaka, Princi i Gorës
 Muzakajt
 Vlash Muzaka
 Bogdan Muzaka
 Gjin Muzaka
 Kostandin Muzaka
 Teodor Muzaka
 Gjon Muzaka
 një bijë e panjohur, martoi Kostandin Miserrin, Princi i Gramshit
 Teodora Muzaka, martoi Pal Zardarin, Princin e Zardarisë
 Bogdan Muzaka
 Gjin Muzaka, Princi i Mëlovës
 Laldi Muzaka
 Andrea Muzaka, martoi Teodora Zardarin
 Helena Muzaka, martoi Ajdin Klopin, Princin e Vreshtasit
 Haxhi bej Klopi
 Hasan bej Klopi
 Dhespina Klopi, martoi Ali bejin
 Kondisa Muzaka, martoi Sylejman bejin
 Andri bej
 Ali bej
 një Muzaka i panjohur
 Andrea Muzaka "Qorri", Princi i Kopës, martoi Komita Matrëngun
 Muzakajt
 Pjetër Muzaka, martoi Angjelinën
 Muzakajt

 Komnen Arianiti Shpata, Princi i Shpatit, martoi bijën e Nikoll Zaharisë
 Gjergj Arianiti, Princi i Kaninës dhe Sopotit, themeltar i Besëlidhjes së Lezhës, martoi Maria Muzakën, më pas martoi Pietrina Frankonen, fisnike italiane
 me Maria Muzakën:
 Andronika "Donika" Arianiti, Zonja e Arbërisë, martoi Gjergj Kastrioti "Skënderbeun", Zotëruesi i Arbërisë
 Vojsava Arianiti, martoi Ivan Gjurashin, Princi i Zetës
 Kirana Arianiti, martoi Nikollë Dukagjinin II (kushëririn e parë)
 Helena Arianiti, martoi Gjergj Dukagjinin III
 Dhespina Arianiti, martoi Tanush Dukagjinin IV
 Angjelina Arianiti, Despotesha e Serbisë, "Nënë e Nderuar" e Kishës Ortodokse Serbe, martoi Stefan Brankoviqin, Despotin e Serbisë
 Komita Arianiti, martoi Gojko Balshën, Princi i Mizisë, nipi i Skënderbeut, themeltar i Besëlidhjes së Lezhës
 Katerina Arianiti, martoi Andrea Shpanin, më pas martoi Nikolo Bokalin, Baroni i Moresë
 me Pietrina Frankonen:
 Maria Arianiti, martoi Bartolomeo Xhiupo dello Rovere, fisnik i Gjenovës
 Teodora Arianiti, spekuluar të ketë përfunduar si Gylbahar Hatun, konkubina e Mehmetit II
 Kostandin Arianiti
 Aranit Arianiti
 Tomas Arianiti
 Muzakë Arianiti, Princi i Dibrës, martoi Vojsavën
 Moisi Golem Arianiti, Princi i Dibrës dhe Librazhdit, komandant i ushtrisë së Skënderbeut, martoi Zanfina Muzakën
 Çezar Komnen Arianiti
 Xhiovana Arianiti, martoi Paolo Brankakion, patricien i Napolit
 Dhespina Arianiti, martoi Stanish Kontin, vëllai i Vrana Kontit
 Andronika Konti, shoqëruese e Kristinës së Danimarkës
 Jella Arianiti, martoi Kolë Dukagjinin, më pas martoi Sinan bej Muzakën
 Lekë Dukagjini IV
 Nikollë Dukagjini
 Maria Dukagjini
 Franceska Dukagjini
 Shtjefën Dukagjini
 Pal Dukagjini
 Lekë Dukagjini
 Vladan Arianiti, Princi i Çermenikës, martoi Angjelina Kastriotin, motrën e Skënderbeut
 Muzakë Arianiti, Princi i Pajovës, Murrasit dhe Belshit, martoi Maria Muzakën
 Porfida Arianiti, martoi Xhulio Valignanin, krye-kalorësin e Xhoanës së Aragonit
 Xhiovani Giakomo Valignani
 Antoni Valignani
 Jul Cezar Valignani
 Jeronim Valignani
 Ipolita Maria Valignani, martoi Baron del Tolfa
 Xhoana Valignani, martoi Xhiovani Vincenzo Brankazo
 një bijë e panjohur, martoi Pal Dukagjinin
 Nikollë Dukagjini II, martoi Kirana Arianitin (kushërirën e parë)
 Dukagjinët
 Lekë Dukagjini
 Progon Dukagjini
 Gjergj Dukagjini

 Shih edhe 
 David Arianiti
 Gjergj Arianiti
 Komnen Arianiti
 Donika Kastrioti
 Shteti i Arianitëve
 Epitafi i Gllavenicës

 Literatura 



 Harris, Jonathan (2013), 'Despots, emperors and Balkan identity in exile’, Sixteenth Century Journal 44, pp. 643–61





 Referime 

Kategoria:Familja Arianiti