Paul Diakoni

Pali Diakoni (  viteve 720 – 13 prill në 796, 797, 798 ose 799 pas Krishtit), i njohur gjithashtu si Paulus Diaconus, Warnefridus, Barnefridus, ose Winfridus, dhe ndonjëherë me prapashtesë Cassinensis ( d.m.th. "i Monte Cassino "), ishte një murg benediktin, shkrues dhe historian i lombardëve .

 Jeta 
Paul Diakoni ishte një paraardhës i Paulus-it i quajtur Leupichis që emigroi në Itali në vitin 568 bashkë me Alboinin, mbretit të Lombardëve. Atje, atij iu dhanë toka në ose afër Forum Julii ( Cividale del Friuli ). Gjatë një pushtimi nga avarët, pesë djemtë e Leupichis u çuan në Panonia, por njëri prej tyre, u kthye në Itali dhe rivendosi pasuritë e shkatërruara të shtëpisë së tij. Nipi i Leupichis më të ri ishte Warnefrid, i cili nga gruaja e tij Theodelinda u bë babai i Palit.  Paulus ishte emri i tij monastik; ai lindi si Winfrid, djali i Warnefrid, midis 720 dhe 735 në Dukatin e Friulit . 

Falë statusit të mundshëm fisnik të familjes së tij, Pali mori një arsim jashtëzakonisht të mirë, ndoshta në oborrin e mbretit lombard Ratchis në Pavia, duke mësuar bazat e greqishtes nga një mësues i quajtur Flavian. Flaviani ishte ndoshta sekretari i mbretit lombard Desiderius, një pasardhës i Ratchis; Vajza e Desiderius Adelperga ishte nxënëse e tij. Pasi Adelperga ishte martuar me Arichis II, duka i Beneventos, Pali me kërkesën e saj shkroi vazhdimin e tij të Përmbledhjes së Historisë Romake të Eutropius ( latinisht : Breviarium Historiae Romanae ). 

Ai jetoi në oborrin e Beneventos për të paktën disa vjet përpara vitit 774, kur Karli i Madh pushtoi Pavian dhe ai mund të ketë ikur nga qyteti gjatë atij pushtimi. Përfundimisht ai hyri në një manastir në liqenin e Komos, dhe para vitit 782 ai hyri në shtëpinë e madhe benediktine të Monte Casino, ku bëri njohjen e Karlit të Madh. Rreth vitit 776, vëllai i Palit, Arichis u dërgua në Francë si i burgosur; kur Karli i Madh vizitoi Romën pesë vjet më vonë, Pali i shkroi atij në emër të Arikisit, i cili më pas u lirua. 

Pasi arritjet letrare të Palit tërhoqën vëmendjen e Karlit të Madh, ai u bë një kontribues i rëndësishëm në Rilindjen Karolinge . Në 787 ai u kthye në Monte Cassino, ku vdiq më 13 prill në një nga vitet midis 796 dhe 799. Epiteti i tij Diaconus tregon se ai merrte urdhra si dhjak ; dhe disa besojnë se ai ishte një murg përpara rënies së Mbretërisë Lombarde . 

 Shkrimet 
Vepra kryesore e Palit është Historia Langobardorum, një histori jo e plotë në gjashtë libra që ai shkroi pas vitit 787, por jo më vonë se 795–96. Ai mbulon historinë e Langobardëve që nga origjina e tyre legjendare në veri (në "Scadinavi") dhe migrimet e tyre të mëvonshme - veçanërisht në Itali në 568-69 - deri në vdekjen e mbretit Liutprand në 744. Librat përmbajnë shumë informacione rreth Perandorisë Romake Lindore, Frankëve dhe popujve të tjerë. Historia është shkruar nga një këndvështrim lombardian dhe është veçanërisht e vlefshme për përshkrimet e saj të marrëdhënieve midis Frankëve dhe Lombardëve. Fillon: 

Ndër burimet e Palit ishin mashtrimi i quajtur Origo gentis Langobardorum, Liber pontificalis, historia e humbur e Secundus of Trent dhe analet e humbura të Beneventos . Ai gjithashtu u tërhoq shumë nga veprat e Bedes, Gregory of Tours dhe Isidore of Seville . 

Vepër e lidhur me historinë e tij të Langobardëve është Historia Romana e Palit; që është një vazhdim i Breviarium -it të Eutropius -it, i cili mbulon periudhën 364–553 të e.s. Pali përpiloi Historia Romana në Benevento midis 766 dhe 771. Thuhet se ai e kishte këshilluar Adelpergën të lexonte Eutropius; ajo e bëri, por u ankua se ky shkrimtar pagan nuk tha asgjë për çështjet kishtare dhe ndaloi me ardhjen e Perandorit Valens në vitin 364. Rrjedhimisht, Pali ndërthur ekstrakte nga Shkrimet, nga historianët kishtarë dhe nga burime të tjera me shkrimet e Eutropit. Gjashtë librat që ai shtoi përfundimisht e çuan historinë lombardiane deri në 553. Kjo vepër, e cila ishte shumë e njohur gjatë mesjetës, ka vlerë për paraqitjen e hershme historike të fundit të Perandorisë Romake në Evropën Perëndimore . Është redaktuar nga Hans Droysen dhe është botuar në Monumenta Germaniae Historica. Seriali Auctores antiquissimi, Band ii. (1879)  si dhe nga A. Crivellucci, në Fonti per la storia d' Italia, n. 51 (1914). 

Me kërkesë të Angilram, peshkop i Metz- it (v. 791), Pali shkroi një histori të peshkopëve të Metz-it deri në vitin 766, vepra e parë e këtij lloji në veri të Alpeve . Kjo u përkthye në anglisht në 2013 si Liber de episcopis Mettensibus . Ai gjithashtu shkroi shumë letra, vargje dhe epitafe, duke përfshirë ato të Dukës/Princit Arichis II të Benevento-s dhe të shumë anëtarëve të familjes Karolinge. Disa nga këto letra u botuan me Historia Langobardorum në Monumenta ; poema dhe epitafe të redaktuar nga Ernst Dümmler u botuan në Poetae latini aevi carolini, Band i. (Berlin, 1881). Pasi doli në dritë një material më i freskët, një botim më i ri i poezive ( Die Gedichte des Paulus Diaconus ) u redaktua nga Karl Neff (Mynih, 1908).  Neff mohoi, megjithatë, se Pali kishte shkruar poezinë më të famshme në koleksion, himnin për St. Gjon Pagëzori  , të cilën Guido i Arezzo- s e vendosi në një melodi që ishte përdorur më parë për Ode 4.11 të Horace .  Nga rrokjet fillestare të vargjeve të para të vendosjes rezultante, Guido më pas mori emrat e notave të para të shkallës muzikore. Pali shkroi gjithashtu një mishërim, i cili ka mbijetuar, të De verborum significatu të Sextus Pompeius Festus, të cilin ia kushtoi Karlit të Madh. 

Ndërsa Pali ishte në Francë, Karli i Madh i kërkoi të përpilonte një koleksion predikimesh . Pali e pranoi këtë kërkesë pasi u kthye në Monte Cassino; përmbledhja u përdor kryesisht në kishat franke. Pali gjithashtu kompozoi dy predikime të rëndësishme në Supozimin, në të dytën prej të cilave, ndryshe nga Ambrose Autpert, ai pranon mundësinë e supozimit trupor të Marisë në parajsë. Francesco Lepore, La Virgo Mirabilis in Paolo Diacono. Spunti di riflessione mariana tra admiratio, invocatio e imitatio, in "Theotokos", 16/1 (2008): pp. 231–243.

Një jetë e Papa Gregorit të Madh i është atribuar gjithashtu Palit,  dhe atij i njihet një përkthim latinisht i Jetës greke të Shën Marisë Egjiptiane . 

 Shih edhe 
 Historia
 Historiografia
 Ilirët dhe Iliria te autorët antikë

 Literatura 

 Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Paulus Diaconus". Encyclopædia Britannica. Vol. 20 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 964–965. Endnotes:
 Carlo Cipolla, Note bibliografiche circa l'odierna condizione degli studi critici sul testo delle opere di Paolo Diacono (Venice, 1901)
 Atti e memorie del congresso storico tenuto in Cividale (Udine, 1900)
 Felix Dahn, Langobardische Studien, Bd. i. (Leipzig, 1876)
 Wilhelm Wattenbach, Deutschlands Geschichtsquellen, Bd. i. (Berlin, 1904)
 Albert Hauck, Kirchengeschichte Deutschlands, Bd. ii. (Leipzig, 1898)
 , Studi di storia e diritto (Milan, 1889)
 Ugo Balzani, Le Cronache italiane nel medio evo (Milan, 1884)


 Christopher Heath (2017) The Narrative Worlds of Paul the Deacon: Between Empires and Identities in Lombard Italy (Amsterdam: Amsterdam University Press}

 Referime 

Kategoria:Lindje - Vitet 720
Kategoria:Vdekje 799
Kategoria:Benediktinë
Kategoria:Historianë mesjetarë