Deizmi

Deizmi (që rrjedh nga termi latin deus, që do të thotë "zot") është pozicioni filozofik dhe teologjia racionaliste që në përgjithësi e refuzon zbulesën si një burim të njohurive hyjnore dhe pohon se arsyeja empirike dhe vëzhgimi i botës natyrore janë ekskluzivisht logjike, të besueshme dhe të mjaftueshme për të përcaktuar ekzistencën e një Qenieje Supreme si krijuesi i universit. E thënë më thjesht, Deizmi është besimi në ekzistencën e Zotit - shpesh, por jo domosdoshmërisht, një Zot i papërcaktuar dhe i pakuptueshëm që nuk ndërhyn në univers pasi e krijoi atë, bazuar vetëm në mendimin racional pa ndonjë mbështetje në fetë e shpallura apo autoritetin fetar. Deizmi thekson konceptin e teologjisë natyrore - domethënë ekzistenca e Zotit zbulohet përmes natyrës.

Që nga shekulli i 17-të dhe gjatë epokës së iluminizmit, veçanërisht në Anglinë, Francën dhe Amerikën e Veriut të shekullit të 18-të, filozofë dhe teologë të ndryshëm perëndimorë formuluan një refuzim kritik të disa teksteve fetare që u përkisnin shumë feve të organizuara dhe filluan t'u drejtoheshin vetëm të vërtetave që ata mendonin se mund të vendoseshin nga arsyeja si burim ekskluziv i njohurive hyjnore. Filozofë dhe teologë të tillë quheshin "Deistë", dhe pozicioni filozofik/teologjik që ata mbrojtën quhet "Deizëm".

Deizmi si një lëvizje e veçantë filozofike dhe intelektuale ra në fund të shekullit të 18-të, por pati një ringjallje në fillim të shekullit të 19-të. Disa nga parimet e tij vazhduan si pjesë e lëvizjeve të tjera intelektuale dhe shpirtërore, si Unitarizmi, dhe Deizmi vazhdon të ketë mbrojtës sot, duke përfshirë variantet moderne si deizmi i krishterë dhe pandeizmi.

 Shiko edhe 
 Agnosticizmi
 Animizmi
 Teizmi

 Referime 
 Fjalori etimologjik i gjuhës shqipe

Kategoria:Deizëm
Kategoria:Jofe
Kategoria:Filozofi