Indigjenët e Brazilit

Indigjenët e Brazilit (Portugalisht: Povos indígenas nuk Brasil) përbëjnë një numër të madh grupesh të ndryshme etnike që banonin vendin para pushtimit Evropian rreth vitit 1500. Ndryshe nga Kristofor Kolombi, i cili mendonte se kishte arritur në Indokinë, portugezët, më i famshmi prej tyre Vasko de Gama, kishin arritur në Indi nëpërmjet Oqeanit Indian.

Fjala Indios ("indianët") u krijua për të përcaktuar njerëzit e Botës së Re fajlë që edhe dhe sot përdoruet në gjuhën portugeze ndërsa për populli aziatik i Indisë, u quajt indianos.
Në kohën e zbulimeve evropiane, disa prej popujve indigjenë ishin tradicionalisht kryesisht fiset gjysmë nomade që merreshin me gjueti, peshkim, dhe bujqësi nomade. Pjesa më e madhe e 2.000 tribuve që ekzistonte në shekullin e 16 u shuan si pasojë e zgjidhjes evropiane, dhe shumë u asimiluan në popullatën braziliane.

Popullsia indigjene u vra në masë të madhe nga spanjollët, ra nga disa miliona (periudha para-kolumbiane) në rreth 300,000 indigjenë (sipas vitit 1997), të grupuar në 200 fise. Megjithatë sot, numri mund të jetë shumë më i lartë në qoftë se popullatat urbane indigjene numërohen në të gjitha qytetet braziliane. Një studim gjuhësor [3] numëroi 188 gjuhë indigjene të përhapura në 155.000 folësit total.

Më 18 janar 2007, FUNAI (Fundação Nacional do Índio) raportoi se kishte konfirmuar praninë e 67 fiseve të ndryshme të veçuara në Brazil, nga 40 që ishin në vitin 2005. Pas Guinesë së Re, Brazili është vendi që ka numrin më të madh të popujve indigjenë të veçuar.
Indigjenët Brazilianë kanë dhënë kontribut të konsiderueshëm në mjekësi me njohuritë që përdoren sot nga korporatat farmaceutike.
Në regjistrimin e fundit në vitin 2006, 519.000 brazilianët e klasifikuar veten si autoktonë, edhe pse miliona braziliane kanë origjinë Amerindiane.Brazil :: Ethnic groups - Britannica Online Encyclopedia

Strehimi
Në shumë fshatra të pjesës perëndimore të Brazilit strehimi është i ndarë për burrat dhe gratë. Gratë me fëmijët jetojnë në shtëpi prej kashte përreth sheshit qëndror, ndërsa burrat jetojnë në një strukturë të veçuar në mes të sheshit. Edhe ata që jetojne në shtëpitë përqark janë të grupuar sipas grupit shqoëror dhe klanit që i përkasin.  Deri në fund të shekullit XIX shumë banorë të këtyre fshtrave jetonin në fshtat vetëm gjatë kohës kur ushqimi ishte i bollshëm. Gjatë stinës së thatë, ata mund të ndaheshin në grupe me te vegjël të cilët ecnin më këmbë larg prej fshtit në kërkim të gjahut.

Besimi fetar
Sistemi religjioz në gjithë zonat malore të Brazilit ishte i drejtuar më së shumti në drejtim të lutjeve dhe kërkesave kushtuar perëndive si Dielli dhe Hëna. Fshatarët luteshin për shi, të korra të mbara dhe sukses ë gjueti. Për shëmbull, fisi Kaingang besonte se shpirti i quajtur “Zot i Kafshëve” ishte i aftë të kotrollonte numrin e kafshëve që gjuheshin dhe mund të merrte hak nëse burrat gjuanin më tepër se sa ishte nevojaEncarta Student 2009, artikulli Native Americans of Middle and South America seksioni I E10.  Po ashtu ky fis kishte edhe një ceremoni të veçantë për të vdekurin, që zhvilloj kur prodhimi i misrit arrihej. Një prej qëllimeve ishte që të shpirti i të vdekurittë mos u bënte keq të gjallëve. Në ndryshimnga fiset indiane të Amazonës, në fiset e malësive perëndimore Shamanët ishi më të rrallë.

Grupet etnike

 Grupe të tjera etnike në Brazil Emri i etnisë  Emra të tjerë  Popullsia Apinajé  Apinayé, Apinaié  1 262 Aranã  -  30 familje Ashaninka  Kampa, Asheninka  Brazil : 859Peru : 51 000 Atikum  Atikum-Umã   2 743 Awá  Guajá, Wazaizara, Tenetehara, Aiayé, Amanayé, Gwazá  326 në kontakt dhe 30 të izoluara Aweti  Awytyza, Enumaniá, Anumaniá, Auetö  140 Bakairi  Kurâ, Bacairi)   950 Baniwa  Walimanai, Wakuenai  4 026 Bororo  Boe  1 024 Karipuna  Caripuna  21 Fulni-ô  Kanijó  2 930 Ikpeng  Txikão, Tchicão  319 Ingariko  Ingaricó  Brazil: 674Guajana : 4 000Venezuela : 728 Jiripancó  -  - Kaibi  Caiabi, Kayabi  1 000 Kaimbé  Caimbé  - Kalabaça  -  - Kalankó  -  - Kapon  -  4 866 Kalapalo  Calapalo  417 Kamayurá  Kamayurá, Camaiurá  455 Kambiwá  Cambiuá  1 578 Kaninidé  -  - Kantaruré  Cantaruré  353 Kapinawá  Capinauá  422 Karajá  Iny  2 500 Karapotó  -  - Kariri-Xocó  Cariri-Chocó  1 500 Karuazu  -  - Kiriri  -  1 401 Katukina  Tüküná  289 Kaxinawá  Huni kuin, Cashinauá, Caxinauá  Brazil : 1 400Pérou : 3 964 Kayapo  Caiapó, Mebêngokrê, Gorotire, A’ukre, Kikretum, Mekrãnoti,Kuben-Kran-Ken, Kokraimoro, Metuktire, Xikrin, Kararaô  7 096 Korubo  -  - Krahô  Mehim, Mãkrare, Quenpokrare  2 000 Krenak  Borun  150 Kuikuro  Kuikuru, Cuicuro  450 Matipu  -  119 Maxakalí  Monacó bm, Kumanuxú, Tikmuún  802 Mehinako  Mehinaku  199 Nahukuá  Nafuquá, Nahukuá  105 Ofaié  Opaié, Ofaié-Xavante  62 Palikur  Paricuria, Paricores, Palincur(s), Parikurene, Parinkur-Iéne, Païkwené  Brazil : 918Guajana : 470 Pankará  -  1 025 Pankarará  Pancararé  1 500 Pankararu  -  5 880 Pankaru  Pankararu-Salambaia  87 Parentintins  -  250  Patamona  -  - Paiaku  Jenipapo-Kanindé  220 Pipipã  -  - Pitaguari  Pitagoarí, Pitaguar, Pitavari, Pitiguari  871 Suyá  Suyá Orientaux, Kĩsêdjê  334 Tapirapé  Tapi’irape  501 Tapeba  Tapebano, Perna-de-pau  2 491 Tapuio  Tapuia-Xavante, Tapuia  235 Tremebé  -  5 000 Truká  -  1 333 Trumai  Ho kod ke  + de 120 Tumbalalá  -  180 familje Tupinamba  -  - Tupiniquim  -  1 386 Waiãpi  Guaiapi, Wajãpi, Wayampi, Oyampi, Wayãpy  Brazil : 525Guajana : 412 Wapixana  Uapixana, Wapishana, Vapidiana, Wapisiana)  Brazil : 6 500Guajana : 4 000 Wassu  -  1 447 Wauja  Waurá, Vaurá, Aurá, Uaurá  333 Xerente  A'uwe, Awen, Akwe, Akwen  1 814 Xokó  Xocó, Chocó  250 Xukuru  Xucuru  6 363 Yawalapiti  Iaualapiti  208 Yawanawá  -  450 Yudjá  Juruna, Juruhuna, Yuruna, Juruûna, Geruna, Yudya  278 Zuruahã  Zuruahá, Suruwaha, Sorowaha  144
Referime

Lidhje të jashtme
Fundação Nacional do Índio 
Indigjenët e Brazilit (Instituto Socioambiental)
Fise Indiane të zbuluara në Amazonën Braziliane
Etnolinguistica.Org: Lista e diskutime mbi gjuhët Amerikano-Jugore
Popujve vendas Çështjet dhe Burimet: Brazil
Ethnologue: Gjuhët e Botës, edicionin e pesëmbëdhjetë. Dallas, Tex: SIL International
Fotot të reja të fisieve braziliane 
Indigjenët e Brazilit në Google Video
"Tributë" e Brazilit
Fëmijët e Amazonës, një dokumentar mbi njerëzit vendës në Brazil 
Scientists find Evidence Discrediting Theory Amazon was Virtually Unlivable by The Washington Post

Kategoria:Indigjenë
Kategoria:Indigjenët e Brazilit
Kategoria:Historia e Brazilit
Kategoria:Grupet etnike në Brazil