Shkolla e parë në Kolesjan

Shkolla e Parë Shqipe në Kolesjan u hap më 14 tetor 1911 dhe përbën një nga institucionet më të rëndësishme arsimore në krahinën e Lumës dhe në gjithë verilindjen shqiptare. Ajo njihet në historinë lokale edhe me emrin "Shkolla kaçake" për shkak të rolit të saj patriotik dhe pjesëmarrjes së luftëtarëve të maleve në mësimet e natës.

 Historia 
Më 14 tetor 1911, me ndihmën e patriotëve dhe atdhetarëve kuksianë, u arrit hapja e kësaj shkolle, e cila shërbeu për formimin e brezave në vite. Hapja e saj përbënte një akt të guximshëm, pasi turqit osmanë ende nuk lejonin mësimin e gjuhës shqipe në shumë zona të Shqipërisë verilindore..

Kolesjani është një fshat i shquar i krahinës së Lumës dhe për të gjithë Shqipërinë e Veriut, i njohur historikisht për rezistencën ndaj pushtimit osman dhe më vonë ndaj pushtimeve serbo–sllave.

 Roli i Islam Spahiut 
Një figurë kyçe në hapjen e shkollës ishte Islam Spahiu, prijës i krahinës së Lumës. I lidhur me figurat e njohura patriotike si Isa Boletini, Hasan Prishtina dhe Bajram Curri, ai e konsideronte një domosdoshmëri arsimimin në gjuhën shqipe.

Për të arritur këtë qëllim:

 Ai dërgoi djemtë e tij të arsimoheshin në gjuhën shqipe.
 Punoi për të bindur popullin e Lumës për rëndësinë e arsimit kombëtar.
 Mbështeti transformimin e mejtepit turk në një shkollë shqipe.

Kontributi i Islam Spahiut është i lidhur ngushtë me hapjen e kësaj shkolle, duke e shndërruar atë në një nga veprat arsimore më të rëndësishme të krahinës..

 Mësuesi i parë – Riza Spahiu 
Djali i tij, Riza Spahiu, pas studimeve për gjuhën shqipe në Prizren dhe një kursi pedagogjik në Shkup, u caktua më 1910 mësues në mejtepin e Kolesjanit.

Vendosmëria e tij për të mësuar shqip në një institucion turk bëri që:

 banorët e Lumës të mbështesnin shkollimin shqip;
 më 14 tetor 1911 të kthehej mejtepi në shkollë kombëtare.

 Jeta shkollore 
Në shkollën e Kolesjanit:

 Mësonin fëmijë nga Luma, Ceremi dhe Zhuri.
 Mësimet natën ndiqeshin nga të rriturit dhe luftëtarët vendas.
 Atmosfera patriotike e shkollës bëri që ajo të njihej si **“Shkolla kaçake”**.

Ky institucion u bë vatër e arsimit shqip dhe e ndërgjegjes kombëtare për dekada me radhë.

 Rëndësia 
Shkolla e parë shqipe e Kolesjanit është një nga gurët kilometrikë të arsimit kombëtar në verilindje, duke ndikuar në formimin e brezave që kontribuuan në luftërat për liri dhe në zhvillimin arsimor të zonës së Lumës.

 Referime