Ferdinand Radi

Ferdinand Radi (29 gusht 1942 – 11 shtator 2004) ishte aktor dhe futbollist shqiptar. Ai njihet për kontributin e tij të gjatë në kinematografinë shqiptare dhe në teatër, duke u dalluar veçanërisht për rolet e karakterit dhe humorin e tij origjinal. 

 Jeta dhe arsimi 
Radi lindi në Durrës më 29 gusht 1942 në një familje intelektuale; ai ishte nipi i Vinçens Prenushit nga nëna dhe i Lazër Radit nga babai. Në vitin 1945, familja e tij u zhvendos në Tiranë.

Ai kreu arsimin e mesëm ndërkohë që ishte aktiv në sport. Më vonë, i ndikuar nga regjisori Kujtim Spahivogli, Radi u fokusua drejt artit. Në vitin 1968 përfundoi kursin e regjisurës nën drejtimin e pedagogëve Pandi Stillu dhe Pirro Mani. Në vitin 1970, ai ndoqi një kurs pasuniversitar për regjisurë nën drejtimin e Spahivoglit. Për shkak të biografisë politike të familjes së tij gjatë regjimit komunist, Radi nuk mundi të emërohej si aktor profesionist për shumë vite, duke punuar fillimisht në uzinën "Partizani".

 Karriera 

 Sporti 
Para se t'i përkushtohej artit, Radi pati një karrierë si futbollist. Nga viti 1958 deri në vitin 1962, ai luajti me ekipin e parë të Dinamos. Megjithatë, dilema mes sportit dhe artit u zgjidh në favor të skenës, pas njohjes me Kujtim Spahivoglin.

 Teatri 
Aktivitetin artistik e nisi në vitin 1965 me trupën amatore të uzinës "Partizani". Për vite me radhë punoi me kontratë pranë Teatrit Popullor (sot Teatri Kombëtar) dhe Institutit të Lartë të Arteve.

Vetëm pas ndryshimit të sistemit, në vitin 1991, Radi u pranohet zyrtarisht si aktor profesionist në Teatrin Kombëtar. Ai interpretoi në shfaqje të rëndësishme si Vizita e damës plakë, Ezopi, Rikardi i tretë, dhe Kush vjedh një këmbë, ka fat në dashuri. Në vitin 1995, ai rivuri në skenë komedinë 8 persona plus, ndërsa dy vjet më vonë bashkëpunoi me vajzën e tij, Andetën, për vënien në skenë të komedisë Inspektori (variacion i Revizorit).

 Kinematografia 
Në kinema, Radi debutoi në vitin 1969. Ai u bë i njohur për rolet e tij dytësore, por me peshë të madhe artistike, shpesh duke i kthyer në figura të paharrueshme për publikun. Disa nga rolet e tij më ikonike përfshijnë Zanin tek filmi I treti, kapter Mevlanin tek Historiani dhe kameleonët (për të cilin u nderua me kupën e Festivalit të IX të Filmit), Sejmenit tek Balada e Kurbinit dhe arixhiut tek Vdekja e kalit.

 Jeta personale 
Ferdinand Radi është babai i këngëtares, aktores dhe moderatores, Rozana Radi.

Gjithashtu vëllai i kantautorit Françesk Radi.

 Filmografia 
 Viti  Titulli  Roli 1969  Njësiti guerril  Karabinieri 1971  Kur zbardhi një ditë  Tipografi 1974  Shtigje lufte  1975  Rrugicat që kërkonin diell  Kola 1977  Shembja e idhujve  Kryeplaku 1978  I treti  Zano 1980  Skëterrë 43  Kapiten Sodu 1980  Dëshmorët e monumenteve  1984  Fushë e blertë fushë e kuqe  Trupmadhi 1984  Asgjë nuk harrohet  Taksisti 1986  Kur ndahesh nga shokët  Bateristi 1987  Përsëri pranverë  Matrapazi 1990  Kush është vrasësi  Agjenti 1990  Balada e Kurbinit  Sejmeni i pashait 1991  Vdekja e kalit  Arixhiu 1994  Pak freskët sonte  Arabi 1997  Nata  Mishariu

 Rolet në teatër 
 Vjeshtë me stuhi (Kurti)
 I pesti u zu i gjallë (Gjeloshi)
 Pranvera që s’vonoi (Burri i heshtur)
 Prefekti (Xhandari)
 Pas dy vjetësh (Zeneli)
 Kur po lindte qyteti (Njaziu)
 Një shok i klasës sonë (Tak Faku)
 Banja (Vjellosupekti)
 Shumë zhurmë për asgjë (Bogrer)
 8 persona plus (Bojaxhiu)
 Bregu i pikëllimit (Varrmihësi)
 Vizita e damës plakë (Gangsteri)
 Kush vjedh një këmbë, ka fat në dashuri (Shoferi)
 Ishulli i çmendur (Kokëqethuri)
 Ezopi (Etiopasi)

 Referime 

Kategoria:Lindje 1942
Kategoria:Vdekje 2004
Kategoria:Futbollistë shqiptarë
Kategoria:Aktorë shqiptarë
Kategoria:Njerëz nga Durrësi