Barleti apo Beçikemi? - Një pështjellim në shkencën shqiptare

Barleti apo Beçikemi? - Një pështjellim në shkencën shqiptare Studim albanologjik, histori me autor Ilia S. KaranxhaThanas L. Gjika,  ILLYRIA 23.4.2016; po ashtu në rrjetë: http://illyriapress.com/humanistet-tane-te-shekujve-xv-xvi-ne-drite-te-re/.Thanas L. Gjika, Mos dënimi i krimit është krim i ri, Tiranë, OMSCA-1, 2016, ff. 290-315., botuar nga Botimet Kumi, 2010, 272 faqe, ISBN 978-99956-48-81-7.

Vepra sjell hipoteza e teza të reja lidhur me autorësinë e dy veprave monumentale të albanologjisë Rrethimi i Shkodrës dhe Historia e Gjergj Kastriotit Skënderbeut... të cilat, siç dihet, deri më sot janë konsideruar si vepra të Marin Barletit.

Që në leximin e parë të bie në sy se hartimi i kësaj vepre ka kërkuar punë e pasion të madh, kualifikim të shumanshëm, guxim shkencor dhe logjikë të mprehtë. Vetëm të tilla tipare mund ta ndihmonin këtë autor të luftonte, që me veprën e tij të parë, për krijimin e tezave dhe hipotezave të reja, kur teza e hipoteza të vjetra kishin kohë që ishin përhapur e kishin zënë vend.

Duke krahasuar një mori të dhënash historike, filologjike e ikonografike, duke u thelluar në leximin e tekstit dhe duke përqasur pjesë tekstesh nga panegjirikët e njohur të humanistit Marin Beçikemi me tekstet e veprave të lartpërmendura, Karanxha, përmes arsyetimesh logjike, ka tronditur fort një sërë problemesh dhe ka sjellë përfundime të reja bindëse. Këto përfundime sqarojnë autorësinë e këtyre veprave, duke e lidhur atë me emrin e humanistit të njohur prof. Marin Beçikemit e duke e lënë Marin Barletin thjesht si një emër pas të cilit është dashur të fshihej autori i vërtetë; sqarojnë se i quajturi portret i Marin Barletit është vetëm një klishe ikonografike e përdorur dhe në vepra të tjera si portret autori, saktësojnë datën e botimit të Historisë së Skënderbeut... duke e spostuar atë në vitin 1522; shpjegojnë ndërhyrjet e pasardhësve të Pal Engjëllit në botimet e mëvonshme për qëllime lavdie familjare, si dhe plotësojnë me të dhëna biografike jetën e humanistit të madh shkodran Marin Beçikemi dhe të botuesit B. Vitali, një shqiptar tjetër ky që u shqua si editor në botimet veneciane të shek XV-XVI. ...

Komentet në lidhje veprën Barleti apo Beçikemi ?…  janë bërë nga Prof. Asc. Dr. Thanas L. Gjika, shkrimi i të cilit zuri vend në shumë organe të shtypit të përditshëm apo në rrjetin social gjatë muajve dhjetor  2010 - janar 2011Thanas L. Gjika, Vepër madhore në studimet Skënderbejane nga Ilia S. Karanxha, Gazetat Shqip, Dielli, Fjala e Lirë Shkodër, Reporteri, Botimet Shqip, Zemra Shqiptare (17.12. 2010), Alb.link, Alba vision, Portal shqiptar, Albanian site, Albania News (18. janar 2011), Jeta Katolike  24 janar 2011,  pp 47-48 etj.; nga Dr. Selman MeziuDr. Selman Meziu, Një operacion kirurgjikal për të zbuluar të vërtetën e fshehur në 5 shekuj: [Ilia Karanxha, "Barleti apo Beçikemi?"..., 2010],  në Republika, N. 262, 14 nëntor, 2010, f. 16.Dr. Selaman Meziu, Profesori nën mjegullnaj e shekujve, në  Rruga e arbërit, N. 1, 57, Janar 2011. dhe nga Tomson NishaniTomson Nishani, «Barleti apo Beçikemi?...», trajtim shkencor për epokën e Skënderbeut: Ilia  Karanxha sjell albanologjinë në bibliotekat e Firenzes, në Metropol, N. 2519, 21 nëntor, 2011, f. 23. Rilindja Demokratike, 22 nëntor 2011..

Teza që eleminon dualitetin Barleti / Beçikemi, mbas artikujve të shumtë të publikuar nga Ilia S. Karanxha gjatë viteve 2010-2018, u pasurua së fundi me dy monografi të rejaIlia Stavri Karanxha, Marino Becichemo Scodrensi pater patriae, 2018, 526 p., ill., 26 cm, ling. alb.  Studime Albanologjike 4, botuar në SHBA, ISBN 978-1-9868-0597-1.Ilia Stavri Karanxha, Barlezio o Becichemo: documenti e testi, 2018, 223 p., ill., 24 cm.  Studime Albanologjike 4a, stampuar në Poloni,  ISBN 978-1-9805-4433-3..

Kategoria:Libra të botuar në 2010