Mario Vargas Llosa

Mario Vargas Llosa ose Jorge Mario Pedro Vargas Llosa, Markezi i I i Vargas Llosa (Arequipa, Peru, 28 mars 1936 - Lima, vdiq më 13 prill 2025.) Ka qenë shkrimtar peruan dhe njëri ndër romansierët kryesorë në Amerikën Latine.

 Biografia 
U lind në vendin  Arequipa,  në një familje të klasës së mesme me prejardhje spanjolle. Shkollimin e filloi në vendlindje. Më vonë shkollimin e vazhdoi në Bolivi, por u kthye në shtëpi kur gjyshi i tij muar një funkcion të lartë politik. Prindërit të tij u ndanë vetëm 5 muaj pas kurorëzimit. Babain e njohu në moshën 10-vjeçare.  Në moshën 14 vjeçare shkon në akademi ushtarake, por nuk e mbaron. Punon si gazetar amator, shkruna, studijon (më 1971 doktoron). Bëhet i njohur me romanin  "Qyteti i qenëve" më 1962, pastaj vazhdon me romanin "Shtëpia e gjelbër" ku hetohet se është i ndikuar nga William Faulkner. Fitoi edhe çmime të rëndësishme letrare. Është martuar dy herë, dhe ka tre fëmijë.
Ai dhe Gabriel Garcia Marquez ishin shokë, po më vonë u ndanë. E përkrahte ideologjinë e  Fidel Castros, por më vonë u distancua dhe u kthye në të djathtë. Në vitin 1990 kandidohet në zgjedhjet presidenciale, por i humb. Vdiq më 13 prill 2025 në moshën 89 vjeçare në Lima të Perusë.

Është fitues i Çmimit Nobel për Letërsi për vitin 2010.

Vepra të zjgedhura

Romane
 Los jefes (1959) 
 La ciudad y los perros (1963)
 La casa verde (1965) - Çmimi Romulo Galjegos 
 Los cachorros (1967) 
 Conversación en La Catedral (1969)  
 Pantaleón y las visitadoras (1973)  
 La tía Julia y el escribidor (1977) – roman autobiografik
 La guerra del fin del mundo (1981) 
 Historia de Mayta (1984)  
 Quién mató a Palomino Molero? (1986) 
 El hablador (1987) 
 Elogio de la madrastra (1988) – roman erotik
 Lituma en los Andes (1993). Çmimi Planeta
 Los cuadernos de don Rigoberto (1997) 
 La Fiesta del Chivo (2000) - Roman për diktaturë  të gjeneralit  Rafael Leonidas Truhiljo në Republikën Domenikane i ekranizuar më 2005
 El Paraíso en la otra esquina (2003) - roman historik për Pol Gogenin dhei Flori Tristanin 
 Travesuras de la niña mala (2006)

Drama
 La señorita de Tacna (1981) 
 La Chunga (1986) 
 El loco de los balcones (1993) 
 Ojos bonitos, cuadros feos (1996)

Ese
 Autobiografi 
 El pez en el agua (1993)

Në gjuhën shqipe
 Shtëpija e Gjelbër, përktheu Nasi Lera (2004)
 Festa e cjapit (2010)
 Vajza e prapë 
 Lëvdatë për njerkën (2016)
 Kush e vrau Palomino Moleron?

Lidhje të jashtme


 The Persistence of Memory
 Mario Vargas Llosa papers at Princeton University
 Mario Vargas Llosa and the Relationship Between Politics and Journalism 
 Featured author: Mario Vargas Llosa at The New York Times

Kategoria:Shkrimtarë
Kategoria:Lindje 1936
Kategoria:Çmimi Nobel për Letërsi