Efekti i serës

Efekti serë ndodh kur gazrat serë në atmosferën e një planeti izolojnë planetin nga humbja e nxehtësisë në hapësirë, duke rritur temperaturën e sipërfaqes së tij. Ngrohja e sipërfaqes mund të ndodhë nga një burim i brendshëm nxehtësie (si në rastin e Jupiterit) ose të vijë nga një burim i jashtëm, siç është ylli i tij pritës. Në rastin e Tokës, Dielli lëshon rrezatim me valë të shkurtër (dritën e diellit) që kalon përmes gazeve serë për të ngrohur sipërfaqen e Tokës. Si përgjigje, sipërfaqja e Tokës lëshon rrezatim me valë të gjata që absorbohet kryesisht nga gazrat serë. Thithja e rrezatimit me valë të gjata e pengon atë të arrijë hapësirën, duke zvogëluar shkallën me të cilën Toka mund të ftohet.

Pa efektin serrë, temperatura mesatare e sipërfaqes së Tokës do të ishte aq e ftohtë sa -18 °C. Kjo është sigurisht shumë më pak se mesatarja e shekullit të 20-të prej rreth 14 °C. Përveç gazeve serrë të pranishme në natyrë, djegia e lëndëve djegëse fosile ka rritur sasinë e dioksidit të karbonit dhe metanit në atmosferë. Si rezultat, ngrohja globale prej rreth 1.2 °C ka ndodhur që nga Revolucioni Industrial, me temperaturën mesatare globale të sipërfaqes duke u rritur me një normë prej 0.18 °C për dekadë që nga viti 1981.

Të gjitha objektet me temperaturë mbi zero absolute lëshojnë rrezatim termik. Gjatësia e valës së rrezatimit termik të emetuar nga Dielli dhe Toka ndryshojnë sepse temperaturat e sipërfaqes së tyre janë të ndryshme. Dielli ka një temperaturë sipërfaqësore prej 5500 °C, kështu që emeton pjesën më të madhe të energjisë së tij si rrezatim me valë të shkurtra në gjatësi vale afër infra të kuqe dhe të dukshme (si rrezet e diellit). Në të kundërt, sipërfaqja e Tokës ka një temperaturë shumë më të ulët, kështu që lëshon rrezatim me valë të gjata në gjatësi vale infra të kuqe të mesme dhe të largët. Një gaz është një gaz serrë nëse thith rrezatimin me valë të gjata. Atmosfera e Tokës thith vetëm 23% të rrezatimit me valë të shkurtra hyrëse, por thith 90% të rrezatimit të valëve të gjata të emetuara nga sipërfaqja, duke grumbulluar kështu energji dhe duke ngrohur sipërfaqen e Tokës.

Ekzistenca e efektit serë (ndonëse nuk emërohet si i tillë) u propozua që në vitin 1824 nga Joseph Fourier. Argumenti dhe provat u forcuan më tej nga Claude Pouillet në 1827 dhe 1838. Në 1856 Eunice Newton Foote demonstroi se efekti ngrohës i diellit është më i madh për ajrin me avull uji sesa për ajrin e thatë, dhe efekti është edhe më i madh me dioksidin e karbonit. Termi serë u aplikua për herë të parë për këtë fenomen nga Nils Gustaf Ekholm në 1901.

 Shiko edhe 

 Gazi serrë

 Referime 

Kategoria:Atmosferë
Kategoria:Rrezatim atmosferik
Kategoria:Kimi fizike
Kategoria:Procese kimike
Kategoria:Veti fizike