Sheh Mala

Sheh Mala i Rahovecit (Kobillogllavë, 1865 - 1928) ka qenë shejh i tarikatit Melami, përkthyes dhe poeti më përfaqësues i rrymës së bejtexhinjve në Jugosllavinë e paraluftës.  

 Biografia 
U lind në Kobillogllavë pranë Rahovecit më 1865 me emrin Abdyl Maliqi, i biri i Fejzullah Hoxhës, shkollimin fillor e mori në teqen e madhe të Halvetive në Rahovec. Më tej ndoqi dhe kreu në medresen e Mehmed – Pashës në Prizren për 12 vjet. Aty nxuri jo vetëm arabisht, persisht e osmanisht, por edhe serbo-kroatisht. Në Prizren ndiqte edhe ligjëratat e Rexhep Hulus efendisë, i cili udhëhiqte teqenë e melamive aty, prej të cilit Abdyl Maliqi mori dorë në tarikat. Pasi kreu medresen u bë imam në Rahovec, ku më pas më 1304/1887 themeloi dhe i priu teqesë së Melamive. U njoh me nofkën Hilmi nga domethënia që ka kjo fjalë.

Përmes çështjeve të fesë i ka kushtuar kujdes edhe punës arsimore dhe ngritjes morale të bashkëqytetarëve të vet. Studjuesi Jashar Rexhepagiq e rendit ndër dervishët që kanë zhvilluar mësimet e shqipes në teqe, kur kjo ishte e ndaluar në kohën e Jugosllavisë, po ashtu jepte edhe njohuri të matematikës, gjeografisë dhe lëmijve tjera të dijes. Pas luftërave ballkanike dhe politikave kolonizuese të Mbretërisë Jugosllavisë, u jepte gajret bashkësisë përkundër padrejtësive të administratës.

Teqja që drejtoi nga shkollë shqipe u bë edhe fidanishte e poezisë dhe kangës popullore, burim i të cilave ishin dervishët dhe shehlerët.

Sheh Mala ndërroi jetë më 1928, shembullit e tij e ndoqën nxanësit Sheh Shaip Zurnaxhiu nga Mamusha, dhe Sheh Salih Çavolli nga Prizreni. Prijësinë e teqesë së Rahovecit e muar Sheh Emini, po ashtu nxënës i Hilmiut.

 Vepra 
Përpos veprimtarisë thjesht fetare, Sheh Mala ndjente prirje për të shkruar si dhe për të përkthyer. Njihet për Divanin e tij, vepër e cila numëron 77 vjersha në gjuhën shqipe, por ka shkruar edhe një divan në gjuhën turke. Në Divanin shqip i këndon virtyteve të cilat stolisin besimtarin mysliman. Po në shqip ka shkruar edhe 16 tregime religjioze, dy poezi "Derti i bylbylit" dhe "Fatkeqësia e fluturës". Gjuhës së Divanit të Sheh Malës për nga rëndësia që mbart në hullinë e historisë së gjuhës dhe dialektologjisë, i është kushtuar një studim nga gjuhëtari Idriz Ajeti.

Ka shkruar trajtesa për interpretimin e dispozitave të besimit islam (Risali), ndër të cilat “Sofra e hazreti Alisë”, “Lulishtja e Hilmisë qoftë makbuli i Perendisë”, “Bejtullahi hakiki”, “Minderllëku i nuseve të hakikkatit”.

Përveç shkrimeve autoriale, ka përkthyer prej arabishtes veprën Varidat të Sheh Bedredinit (v. 1420), vepër me rëndësi në mistikën islame, dorëshkrimi i përkthimit ka 400 faqe. Këtë vepër e ka përkthyer edhe në gjuhën turke si dhe mbi njëqind ilahi, të cilat janë kënduar në teqe.

Sheh Mala ruajti dhe transkriptoi disa prej vargjeve të dervishit vetmitar Pir Ikbalit nga Kashari, në një bllok shënimesh zbuluar më 1999 nga Nikollë Krasniqi.

 Referime 

Kategoria:Bejtexhinj shqiptarë
Kategoria:Lindje 1865
Kategoria:Vdekje 1928
Kategoria:Shehlerë shqiptarë
Kategoria:Njerëz nga Rahoveci
Kategoria:Përkthyes prej arabishtes në shqip