Lista e fituesve të Çmimit Nobel për Fizikë

Çmimi Nobel për Fizikë () jepet çdo vit nga Akademia Mbretërore Suedeze e Shkencave. Kjo është një nga gjashtë çmimet Nobel që u themelua me 1895 nga trashigimia e Alfred Nobel (i cili vdiq në 1896), e dhënë për kontribute të shquara në fizikë. Të tjerat janë Çmimi Nobel për Kimi, Çmimi Nobel për Letërsi, Çmimi Nobel për Paqe, Çmimi Nobel për Ekonomi dhe Çmimi Nobel për Fiziologji dhe Medicinë. Si diktohet nga trashigimia e Nobelit, çmimi administrohet nga Fondacioni Nobel dhe jepet nga një komitet që përbëhet nga pesë anëtarë të zgjedhur nga Akademia Mbretërore Suedeze e Shkencave.  Çmimin Nobel i parë në Fizikë ju dha në 1901 Wilhelm Conrad Röntgen, nga  Gjermania. Çdo pranues merr një medalje, një diplomë dhe një çmim monetar  që ka vlerë të ndryshme çdo vit. Në 1901, Röntgen morri 150.782  kr, e cila është e barabartë me 7.731.004 korona në dhjetor të 2007. Në 2008, çmim iu dha  Makoto Kobayashi, Toshihide Maskawa dhe Joiciro Nambu të cilët ndanë shumën prej 10.000.000 kr  (pak më shumë se 1000000  €, ose 1400000  US $).  Çmimi prezantohet në të Stokholm në një ceremoni vjetore më 10 dhjetor, në përvjetorin e vdekjes së Nobelit.

John Bardeen është i vetmi laureat i cili e ka fituar çmimin dy herë në 1956 dhe 1972. Vetëm një person tjetër ka fituar çmimin Nobel në lëndët e tjera: Marie Curie (fizikë në 1903, kimi në 1911). William Lawrence Bragg është  laureati Nobel më i ri, ai fitoi çmimin në 1915, në moshën 25 vjeç. Kanë qënë vetëm dy gra që kanë fituar çmimin: Marie Curie dhe Maria Goeppert-Mayer (1963), ky është numri më i paktë i çmimeve Nobel i dhënë në një fushë në krahasim me pesë çmimet e tjera  Deri më 2009, çmim i është dhënë 186 individëve. Kanë qenë vetëm gjashtë vjet, në të cilat Çmimi Nobel në Fizikë nuk është dhënë (1916, 1931, 1934, 1940-1942).


 Laureatët 
 VitiLaureati  Shteti  Arsyeja 190175pxWilhelm Conrad RöntgenGjermani"për zbulimin e rrezeve Röntgen të emëruara sipas tij" 190275pxHendrik LorentzHollandë"për kërkimet e tyre mbi influencën e magnetizmit tek fenomenet rrezatuese"75px Pieter Zeeman Hollandë190375pxAntoine Henri Becquerel Francë"për zbulimin e radioaktivitetit spontan"Pierre Curie Francë"për kërkimet e tyre mbi fenomenet rrezatuese te zbuluara nga Profesori Henri Bekerel"75pxMarie Curie Polonia / Francë190475pxJohn William Strutt Mbretëria e Bashkuar"për investigimin e densiteteve të gazeve më të rëndësishme dhe për zbulimin e argonit në lidhje me këto kërkime"190575pxPhilipp Eduard Anton von Lenard Gjermani"për punën e tij me rrezet katodike"190675pxJoseph John Thomson Mbretëria e Bashkuar"për kërkimet teorike dhe eksperimentale në përçueshmërinë e elektricitetit nga gazet"190775pxAlbert Abraham Michelson Shtetet e Bashkuara të Amerikës"për instrumentet optike me preçizion të lartë dhe kërkimet spektroskopike dhe meteorologjike të kryera me anën e tyre"190875pxGabriel Lippmann Francë"për metodën e tij për riprodhimin e ngjyrave në mënyrë fotografike e bazuar në fenomenin e interferencës"190975pxGuglielmo Marconi Itali"për kontributin e tyre në zhvillimin e telegarfisë pa tela"75pxKarl Ferdinand Braun Gjermani191075pxJohannes Diderik van der Waals Hollandë"për punën e tij me ekuacionet mbi gjendjen e gazeve dhe të lëngjeve"191175pxWilhelm Wien Gjermani"për zbulimin e tij në lidhje me ligjet që governojnë rrezatimin e nxehtësisë"191275pxNils Gustaf Dalén Suedi"për shpikjen e valvës automatike e dizenjuar për tu përdorur në lidhje me akumulatorët e gazeve "191375pxHeike Kamerlingh-Onnes Hollandë"për kërkimet e tija mbi vetitë e lëndës në temperatura të ulta të cilat çuan, në prodhimin e heliumit të lëngshëm"191475pxMax von Laue Gjermani"Për zbulimin e tij të difraksionit të rrezeve-X nga kristalet", një hap i rëndësishëm në zhvillimin e spektroskopisë me rreze-X.1915William Henry Bragg Mbretëria e Bashkuar"Per analizën e strukturës kristalore me anë të rrezeve-X", një hap i rëndësishëm në zhvillimin e spektroskopisë me rreze-X.75pxWilliam Lawrence Bragg Mbretëria e Bashkuar1916Nuk u dha191775pxCharles Glover Barkla Mbretëria e Bashkuar"Per zbulimin e tij të rrezatimit karakteristik Röntgen te elementeve", një tjetër hap i rëndësishëm në zhvillimin e spektroskopisë me rreze-X191875pxMax Planck Gjermani"për shërbimet e tij në zhvillimin e Fizikës me anë të zbulimit të tij të kuantizimit të energjisë"191975pxJohannes Stark Gjermani"për zbulimin e tij të efektit Dopler dhe ndarjen e vijave spektrale në fushën elektrike"192075pxCharles Édouard Guillaume Zvicër"për shërbimet e tij në matjet me preçizion të lartë në fizikë nga zbulimi i tij i anomailve në allojet e hekur-nikelit"192175pxAlbert Einstein Gjermani"për shërbimet e tij në Fizikën Teorike, dhe veçanrisht për zbulimin e ligjit të efektit fotoelektrik"192275pxNils Bor Danimarkë"për shërbimet e tij në investigimin e strukturës së atomit dhe të rrezatimit që del nga ato"192375pxRobert Andrews Millikan Shtetet e Bashkuara të Amerikës"për punën e tij me ngarkesat elementare të elektricitetit dhe për efektin fotoelektrik"192475pxManne Siegbahn Suedi "për zbulimet dhe kërkimet e tij në fushën e spektroskopisë me rreze-X"192575pxJames Franck Gjermani"për zbullimin e ligjeve që governojnë përplasjen e elektronit me një atom"75pxGustav HertzGjermani1926Jean Baptiste Perrin Francë"për punën e tij mbi strukturën diskrete të lëndës, dhe më specifikisht për zbulimin e ekuilibrit sedimentar"192775pxArthur Holly Compton Shtetet e Bashkuara"për zbulimin e tij të efektit të emëruar sipas tij"75pxCharles Thomson Rees Wilson Mbretëria e Bashkuar"për metodën e tij që bëri të mundur që të vëzhgohej trajektorja e grimcave të ngarkuara elektrikisht nga kondensimi i avullit"192875pxOwen Willans Richardson Mbretëria e Bashkuar"për punën e tij mbi fenomenin thermojonik dhe vecanrisht për zbulimin e ligjit të emëruar sipas tij"192975pxPrinci Louis-Victor Pierre Raymond de Broglie Francë"për zbulimin e tij të natyrës valore të elektroneve "193075pxChandrasekhara Venkata RamanIndia"për punën e tij mbi përhapjen e dritës dhe për zbulimin e efektit të emëruar sipas tij"1931Nuk u dha193275pxWerner Heisenberg Gjermani"për krijimin e mekanikës kuantike, aplikimi i së cilës ka cuar, në mënyrë indirekte, në zbulimin e formave alotropike të hidrogjenit "1933Ervin Shrodinger Austri"per zbulimin e formave të reja produktive të teorisë atomike"75pxPol Dirak Mbretëria e Bashkuar1934Nuk u dha1935Xhejm Çaduik Mbretëria e Bashkuar"per zbulimin e neutronit"193675pxVictor Francis Hess Austri"per zbulimin e rrezatimit kozmik"75pxCarl David Anderson Shtetet e Bashkuara të Amerikës"per zbulimin e tij të pozitronit"193775pxClinton Joseph Davisson Shtetet e Bashkuara të Amerikës"për zbulimin eksperimental të difraksionit të elektroneve nga kristalet"75pxGeorge Paget Thomson Mbretëria e bashkuar193875pxEnrico Fermi Itali"për demonstrimin e ekzistencës së elemneteve të reja radioaktive të prodhuara nga rrezatimi me neutrone, dhe për zbulimin e reaksioneve bërthamore me anë të neutroneve të ngadalësuara"1939 75pxErnest Lawrence Shtetet e Bashkuara të Amerikës"për zbulimin dhe zhvillimin e ciklotronit dhe për rrezultatet e marra me të, vecanrisht në lidhje me prodhimin e elementeve radioaktivë artificialë "1940Nuk u dha1941Nuk u dha1942Nuk u dha194375pxOtto Stern Shtetet e Bashkuara të Amerikës"per kontributet e tij në zhvillimin e metodës së rrezes molekulare dhe zbulimin e momentit magnetik të protonit"194475pxIsidor Isaac Rabi Shtetet e Bashkuara të Amerikës"për meodën e rezonancës për të rekorduar vetitë magnetike të bërthamave atomike"194575pxWolfgang Pauli Austri"për zbulimin e Parimit të Përjashtimit , të quajtur gjithashtu parimi i Paulit"194675pxPercy Williams Bridgman Shtetet e Bashkuara të Amerikës"për shpikjen e një aparati për të prodhuar shtypje shumë të mbëdha, dhe për zbulimet që ai bëri në fushën e fizikës me shtypje të madhe"194775pxEdward Victor Appleton Mbretëria e Bashkuar"për punën e tij në zbardhjen e duurive në shtresat e larta të atmosferës vecanrisht për zbulimin e të së ashtëquajturës  Shtresa e Appleton"194875pxPatrick Maynard Stuart Blackett Mbretëria e Bashkuar"për krijimin e metodës së dhomës me avull të Uilsonit, dhe për zbulimet në fushën e fizikës bërthamore dhe rrezatimit kozmik"

 Shikoni gjithashtu 
 Laureatët Nobel sipas shteteve
 Çmimi Nobel për Fizikë

Referime

Të përgjithshme




Specifike

Shënime

A. Forma dhe drejtshkrimi i emrave në kolonën emri është sipas nobelprize.org, në faqen zyrtare të Fondacionit Nobel. Shqiptimet alternative te emrave, aty ku ato ekzistojnë, janë të dhëna në artikuj të lidhura nga kjo kolonë. Kur jane në dispozicion, një pikture e çdo laureat Nobel ofrohet. Për fotografitë zyrtare të ofruar nga Fondacioni Nobel, shih faqet për çdo laureat Nobel në nobelprize.org.

B. Të dhënat në kolonën e vendit është sipas nobelprize.org, në faqen zyrtare të Fondacionit Nobel. Ky informacion mund të mos pasqyrojë  vendlindjen e marrësit ose shtetësinë.

C. Citimi për çdo çmim është cituar (jo gjithmonë në mënyrë të plotë) nga nobelprize.org, në faqen zyrtare të Fondacionit Nobel. Lidhjet në këtë kolonë janë në artikuj (apo pjesëve të artikujve) në historinë dhe fushat e fizikës për të cilat u prezantuan çmime. Lidhje janë të destinuara vetëm si udhëzuese dhe shpjegime. Për një llogari të plotë të punës së kryer nga çdo laureat Nobel, ju lutem shihni artikujt biografike të lidhura nga kolona e emrit.

Lidhje të jashtme

 Official website of the Royal Swedish Academy of Sciences 
 Official website of the Nobel Foundation

Kategoria:Çmimi Nobel për Fizikë
Kategoria:Fizikanë