Gryka e Kaçanikut

Gryka e Kaçanikut (serbisht: Качаничка клисура Kačanička klisura) është grykë natyrore malore si dhe simbol i historisë shqiptare.https://www.teksteshqip.com/komuniteti/addvideo.php?id=1875792&aid=2880 Ajo është një nga formacionet natyrore më të rëndësishme në Kosovë, me vlera të shumta historike, gjeografike dhe kulturore.

 Vështrim 
Gryka e Kaçanikut shtrihet në jug të Kosovës, midis qytetit të Kaçanikut dhe kufirit me Maqedoninë e Veriut, duke ndarë Malet e Sharrit në perëndim nga Mali i Karadakut në lindje. Lumi Lepenc përshkon këtë grykë, duke krijuar një korridor natyror që ka qenë rrugë kyçe për lidhjen e Kosovës me rajonet jugore të Shkupit. Përmes saj kalojnë rruga nacionale dhe hekurudha që lidhin Ferizajn me Shkupin.​

Gryka ka qenë skenë e betejave të rëndësishme gjatë historisë. Në vitin 1910, gjatë Kryengritjes Shqiptare, forcat e udhëhequra nga Idriz Seferi i bënë rezistencë ushtrisë osmane në këtë vend, duke e kthyer Grykën e Kaçanikut në simbol të qëndresës kombëtare. Kjo ngjarje është e njohur në histori me emrin Beteja e Grykës së Kaçanikut.​

Një element interesant është "Guri i Shpuem" ose "Vrima", një formacion shkëmbor me një vrimë natyrore, i cili lidhet me legjendat e kreshnikëve, të cilët thuhet se kanë luftuar në këtë vend. Kjo legjendë është pjesë e folklorit lokal dhe pasqyron rëndësinë kulturore të Grykës së Kaçanikut.

Pas Luftës së Dytë Botërore, në Kaçanik u themelua Shoqëria Kulturore Artistike "Përparimi", e cila më vonë u pasua nga SHKA "Gryka e Kaçanikut". Kjo shoqëri ka luajtur një rol të rëndësishëm në ruajtjen dhe promovimin e traditave kulturore shqiptare, duke organizuar festivale dhe aktivitete artistike që kanë përfshirë këngë, valle dhe folklor lokal. Në vitin 2004, SHKA "Gryka e Kaçanikut" u zyrtarizua dhe vazhdon të jetë një nga shoqëritë më aktive në rajon. 

Gryka e Kaçanikut është më shumë se një formacion natyror; ajo përfaqëson identitetin dhe qëndresën e popullit shqiptar. Në ditë të veçanta, rruga përmes Grykës së Kaçanikut stoliset me flamuj kombëtarë, duke e kthyer atë në një shfaqje të krenarisë dhe unitetit popullor.

 Teksti i këngës 
Ushton Gryka e KaçanikutI
Ushton Gryka e Kaçanikut
moren zjarr o gurt e malit
permbi çallmat e Anadollit
ngrihen Hutat e Shqiptarit
ref:
Hej Kaçanik o Shkamb e gurë
vritesh e pritesh për Flamur
per Flamurin e Skenderit
luftojnë Djemt e Idriz Seferit
II
Turren Trimat nga Kabashi
nga Lubizhda e Stagova
thrret me t´madhe ai Dergut Pasha
ndihmë Sulltan se sot mbarovaref:
Hej Kaçanik o Shkamb e gurë
vritesh e pritesh o për Flamur
për Flamurin e Skenderit
luftojnë Djemt e Idriz Seferit
III
Kurrë nuk qarten kto kullat tona
vendit tonë i dalim Zot
Tirç e Zhguna e Gjubleta
thurë i kemi o për Barot
ref:
Hej Kaçanik o Shkamb e gurë
vritesh e pritesh o për Flamur
për Flamurin e Skenderit
luftojnë Djemt e Idriz Seferit 
 Shiko dhe 
 Kaçaniku
 Komuna e Kaçanikut

 Lidhje të jashtme 
 Kushtetuta e Kaçanikut
 Historiku i shkurtë i SHKA (Shoqëria Kulturore Artistike Gryka e Kaçanikut)
 Rasim Rexhepi në "Bota Sot"

 Burimi i të dhënave 

Kategoria:Krahina shqiptare
Kategoria:Kanione dhe gryka në Kosovë