Teizmi

Teizmi (nga greqishtja ; theós "zot") është gjerësisht besimi në ekzistencën e të paktën një perëndie prapa ekzistencës së universit. Në kuptimin më të ngushtë është besimi se një qenie e jashtëzakonshme (ose më shumë se një) vendos mbi të gjitha ndodhitë e universit dhe ka fuqi absolute mbi të. Lloji më i shpeshtë i teizmit është monoteizmi, pra besimi në një perëndi të vetme. Një politeist beson në ekzistencën e më shumë se një perëndie, kurse një ateist nuk beson në ekzistencën e një perëndie fare.

Teizmit e sheh zotin si krijues të  botës ne tokë, i cili gjithashtu merr dhe drejton. Perëndia është i jashtëzakonshëm në fetë teiste, kryesisht, në pjesë, ai ka gjithashtu [imanencë [| imanent]] elemente / format. Ai e bën të vërtetë në botë (të tilla si mrekulli dhe argumentet), por është tërësisht në [substancë []] e tyre (dual e  Krijuesit dhe [krijimit []]) të ndryshme. Në këtë teizëm vetë thelbësisht nga Panteizmi.

Termi është përdorur si një term kategorizimin e [filozofisë [i] fesë] në [zbulimit []] (shekulli 17) dominuar mbi [ateizmi []], por edhe si një diferencim nga deizëm.
 Koncepte kufizuese 
Brenda teizëm mund të dallohen
 Monoteizmi (ka vetem nje zot)
 Henoteizëm (ka shume zota  dhe nder ta nje  qe  eshte  me lart se te tjeret)
 Monolatrie (ka shume zota, por une  nderoj njeriun)
 Politeizmi (ka shume zota dhe  perendi); politeizmi nuk i perket me së shumti percaktimit te mesiperm, meqe politeistet nuk njohin nje krijese  eksplicite (sipas  llogjikes „te ndertosh boten ne menyre aktive“)  dhe i kuptojne  forct e tyre  si te  botes se brendeshme.

 Fe teiste 
jane
 Kristianizmi
 Islami
 Judaizmi
 Hinduizmi
 Bahai
 Tengrizmi 

 Feja greke
 Feja  romake

 Koncepte  kufizuese 
Der Theismus wird unterschieden  
 von Weltanschauungen, die keiner Götter bedürfen, insbesondere
 vom Agnostizismus, der die Frage der Existenz oder Nicht-Existenz von Göttern für nicht beantwortbar hält.
 vom Ignostizismus, der fordert, dass eine einheitliche Definition für "Gott" gegeben wird, bevor man die ansonsten sinnlose Frage nach dessen Existenz überhaupt beantworten kann.
 vom Atheismus, der die Existenz eines Gottes oder von Göttern verneint.
 vom Kosmotheismus, der die Welt als eine Einheit begreift, die sich selbst ordnet, ohne des gewollten Aktes eines Schöpfergottes zu bedürfen.
 vom Nihilismus, der jede Erkenntnismöglichkeit von Etwas abstreitet.
 von Weltanschauungen, bei denen Gott anders wahrgenommen wird
 vom Deismus, der zwar einen Gott als Schöpfer der Welt annimmt, aber nicht an seine weitere Einwirkung auf sie glaubt.
 vom Pandeismus, der zwar einen Gott als Schöpfer der Welt annimmt, aber nicht an seine weitere Einwirkung auf sie glaubt, weil Gott in der Schöpfung/Welt aufgegangen sei.
 vom Pantheismus, der die Natur und Gott als vollständig (und seit jeher) identisch ansieht.
 vom Panentheismus, der die Welt als Teil einer sich entwickelnden (bzw. sich selbst erfahrenden) Gottheit sieht.
 vom Theokratismus, der in Gott auch den Herrscher und nicht nur den Schöpfer des Universums sieht.
Eine scharfe Abgrenzung ist nicht möglich, da es vielfache Überschneidungen gibt.

 Siehe auch 
 Natürliche Theologie
 Kreationismus
 Theistische Evolution

 Literatur 
 Swinburne, Richard: Gibt es einen Gott? Frankfurt: ontos, 2005. ISBN 3-937202-91-9

 Weblinks 
 Richard G. Swinburne, The Justification of Theism (englisch)

 Einzelnachweise 


Kategorie:filozofi religjioni