Guri i runave të Karlevit

Guri i runave të Karlevit, perkufizuar si Öl 1 by Rundata, është datuar pergjithesisht  në fund të shekullit të 10 dhe ndodhet pranë Kalmarsund pikerisht në Karlevi në ishullin e Öland, Suedi. Kjo është një nga më të mirënjohurit dhe të shquarit  gure runash dhe përbën regjistrimin  më të vjetër të një bejte të vargut skaldic.

 Pershkrimi 
Shkrimi runik  ne gurin e runave të Karlevi-t eshte pjeserisht  ne proze e  pjeserisht  ne vargje. Eshte rasti i vtem e nje stance skaldike te ruajtur ne nje gur  runash dhe eshte kompozuar ne nje  "meter fisnik" ate dróttkvætt. It is notable for mentioning Thor's daughter Þrúðr and Viðurr, one of the names for Odin, in kennings for "chieftain." In the second half of the stanza a reference is made to Denmark, but it is not clear what exactly this means in this poetic context.

Guri eshte i te njejtes kohe me betejen e Fýrisvellirdhe kjo është bere  e mundur se ndofta  guri ishte ngritur nga luftëtarët që moren pjesë në të, në kujtim të zotit të tyre.The article Karlevistenen in Nordisk familjebok (1910).

Mbishkrim, i cili është në një gur graniti që është 1,4 metra në lartësi, është klasifikuar si në stilin e gureve me runa RAK. Ky është klasifikimi me mbishkrimet me tekst runik në grupe që nuk kanë kokat  bashkangjitur dragua apo gjarpri dhe në skajet e grupeve runik janë te drejta. Mbishkrim jo-runik në anën e kundërt duket të jetë e shoqëruar nga një
të vogla kryq kristian dhe njeshenje  pagane cekanin e  Thorit , ose Mjöllnir. Gure te tjere runash  qe kane mbijetuar apo mbishkrime ku eshte pikturuar cekani i Thor-it çekiç përfshijnë gure runash  U 1161 ne Altuna (Altuna Runestone), Dr 331 in Gårdstånga, Sö 86 in Åby, Sö 111 in Stenkvista (Stenkvista runestone), Sö 140 in Jursta, DR 26 in Laeborg, and DR 119 in Spentrup.

 Inskribimi 
Transliterimi i runave ne karaktere  latine:
+ s-a... --(s)- i(a)s * satr * aiftir * si(b)(a) * kuþa * sun * fultars * in hons ** liþi * sati * at * u * -ausa-þ-... +: fulkin : likr : hins : fulkþu : flaistr (:)* uisi * þat * maistar * taiþir : tulka * þruþar : traukr : i : þaimsi * huki * munat : raiþ:uiþur : raþa : ruk:starkr * i * tanmarku : --ntils : iarmun**kruntar : urkrontari : lontiProject Samnordisk Runtextdatabas Svensk  - Rundata entry for Öl 1.


Transcription into Old Norse (the Swedish-Danish dialect):
S[t]æ[inn] [sa]s[i] es sattr æftiR Sibba Goða, sun Fuldars, en hans liði satti at ... ... 
Fulginn liggR hinns fylgðu, 
flæstr vissi þat, mæstaR 
dæðiR dolga ÞruðaR 
draugR i þæimsi haugi; 
munat Ræið-Viðurr raða 
rogstarkR i Danmarku 
[Æ]ndils iarmungrundaR 
uRgrandaRi landi.perkthimi i vjeter:
This stone is set up in memory of Sibbi Góði/Goði, son of Foldarr, and his retinue set on ... 
Hidden lies the one 
whom followed (most know that) 
the greatest deeds, 
Þrud's warrior of battles, 
in this mound. 
Never will a more honest, 
hard-fighting 'wagon-Viðurr' upon 
Endill's expanses rule the land in Denmark. perkthimi me i ri :
This stone is placed in memory of Sibbi the good, Fuldarr's son, and his retinue placed on ... ... 
He lies concealed, 
he who was followed 
by the greatest deeds (most men knew that), 
a chieftain (battle-tree of [the Goddess] Þrúðr) 
in this howe; 
Never again shall such a battle-hardened sea-warrior (Viðurr-of-the-Carriage of [the Sea-king] 
Endill's mighty dominion ( = God of the vessels of the sea) ), 
rule unsurpassed over land in Denmark. 

A more idiomatic English translation of the poetic stanza is provided by Foote & Wilson:
Tree of Thrúd of hostilities, the man whom the greatest virtues accompanied - most men know that - lies buried in this mound; a more upright chariot-Vidur of wondrous-wide ground of Endil will not rule, strife-strong, land in Denmark.Foote & Wilson, p. 329.

The reverse side of the stone also has a non-runic inscription In nomin[e] (?) Ie[su] (?) which may mean "In the name of Jesus."

 Shenime 

 Lidhje te jashtme 
 Paraqitje me foto ne muzeumin e Foteviken. 

 Bibliografia 
 Foote, Peter & Wilson, David M.: The Viking Achievement. 1989 ISBN 0-283-97926-7.
 Jansson Sven B. F.: Runinskrifter i Sverige. 1984. 201 pages.
 Salberger, Evert: "Dedikationen på Karlevi-Stenen, Mansnamn och Versform." Sydsvenska Ortnamnssällskapets Årsskrift 1997. pp. 88-115.
 Strid, Jan Paul: Runstenar. Malmö 1991. 119 pages.
 Söderberg, Sven: Sveriges Runinskrifter. Bd 1, "Ölands Runinskrifter." Stockholm 1900-1906.

Kategoria:Guri i runave në kujtim te nje luftetari Viking
Kategoria:Poema Skalde
Kategoria:Guri i runave në Öland