Gregor Mendeli

Gregor Mendel (20 korrik 1822 – 6 janar 1884) ishte një meteorolog, matematikan, biolog, frat Augustinian dhe abati i Abacisë së Shën Tomasit  në Bërno, Margraviati i Moravisë. Mendeli lindi në një familje gjermanishtfolëse në pjesën silesiane të Perandorisë Austriake (tani në Republikën Çeke) dhe fitoi njohjen pas vdekjes si themeluesi i shkencës moderne të gjenetikës. Megjithëse fermerët e dinin për mijëvjeçarë se kryqëzimi i kafshëve dhe bimëve mund të favorizonte disa tipare të dëshirueshme, eksperimentet e bizeles së Mendelit të kryera midis 1856 dhe 1863 vendosën shumë nga rregullat e trashëgimisë, që tani referohen si ligjet e trashëgimisë Mendeliane.

Mendeli punoi me shtatë karakteristika të bimëve të bizeleve: lartësinë e bimës, formën dhe ngjyrën e bishtajave, formën dhe ngjyrën e farës, dhe pozicionin dhe ngjyrën e luleve. Duke marrë si shembull ngjyrën e farës, Mendeli tregoi se kur kryqëzoheshin një bizele e verdhë me shumim të vërtetë dhe një bizele e gjelbër me mbarështim të vërtetë, pasardhësit e tyre gjithmonë prodhonin fara të verdha. Megjithatë, në gjeneratën e ardhshme, bizelet e gjelbra u rishfaqën në një raport prej 1 jeshile me 3 të verdhë. Për të shpjeguar këtë fenomen, Mendeli shpiku termat "recesive" dhe "dominant" në lidhje me tipare të caktuara. Në shembullin e mëparshëm, tipari i gjelbër, i cili duket se është zhdukur në brezin e parë filial, është recesive dhe e verdha është mbizotëruese. Ai botoi punën e tij në 1866, duke demonstruar veprimet e "faktorëve" të padukshëm - tani të quajtur gjene - në përcaktimin e parashikueshëm të tipareve të një organizmi.

Rëndësia e thellë e punës së Mendelit nuk u njoh deri në fund të shekullit të 20-të (më shumë se tre dekada më vonë) me rizbulimin e ligjeve të tij. Erich von Tschermak, Hugo de Vries dhe Carl Correns verifikuan në mënyrë të pavarur disa nga gjetjet eksperimentale të Mendelit në vitin 1900, duke çuar në epokën moderne të gjenetikës.

 Referime 

Kategoria:Lindje 1822
Kategoria:Vdekje 1884
Kategoria:Katolikë romakë çekë
Kategoria:Biologë austriakë
Kategoria:Gjenetikë austriakë
Kategoria:Biologë çekë
Kategoria:Botanistë çekë
Kategoria:Shkencëtarë të klerit katolikë