Speleologjia

Speleologjia (greq: spelaion-shpellë + logos-shkencë) është shkëncë e cila merret me hulumtimin e krijimit dhe zhvillimin e shpellave dhe humnerave. Speleologjia është shkencë interdisiplinare e cila shfrytëzon hulumtimet nga kimia, biologjia, gjeologjia, meteorologjia dhe hartografia: analizon dhe bënë përcjelljen e ujrave nëntokësorë. 
parapamje|Rreze dielli brenda zgavrës së Rocca ill'Abissu, Fondachelli Fantina, Siçili
Termi speleologji nganjëherë përdoret edhe për aktivitetin rekreativ të eksplorimit të shpellave, por ky aktivitet njihet më së shumti si eksplorim shpellash ose shpellekëmbim. Eksplorimi i shpellave dhe speleologjia shpesh lidhen ngushtë, sepse aftësitë fizike të nevojshme për studimin e tyre në vendngjarje janë të ngjashme.

 Histori 
parapamje|Një shpellë në Finlandë
Para zhvillimit të speleologjisë moderne, John Beaumont shkroi përshkrime të detajuara të disa shpellave të Mendip në vitet 1680. Termi speleologji u krijua nga Émile Rivière në vitin 1890. Para mesit të shekullit të nëntëmbëdhjetë, vlera shkencore e shpellave konsiderohej vetëm për kontributin ndaj degëve të tjera të shkencës, dhe studimet e shpellave konsideroheshin pjesë e disiplinave më të gjera si gjeografia, gjeologjia ose arkeologjia. Shumë pak studime specifike për shpellat u kryen para punës së Édouard-Alfred Martel (1859–1938), i quajtur "babai i speleologjisë moderne", i cili, përmes eksplorimeve të tij të gjera dhe të publicitizuara mirë të shpellave, prezantoi në Francë konceptin e speleologjisë si një fushë e veçantë studimi. Në vitin 1895, Martel themeloi Société de Spéléologie, organizata e parë në botë e dedikuar për shkencën e shpellave. Speleologë të tjerë të hershëm përfshijnë Herbert E. Balch. 

Një kongres ndërkombëtar speleologjik u propozua në një mbledhje në Valence-sur-Rhône, Francë, në vitin 1949 dhe u mbajt për herë të parë në vitin 1953 në Paris. Bashkimi Ndërkombëtar i Speleologjisë (UIS) u themelua në vitin 1965.

Rritja e speleologjisë është e lidhur drejtpërdrejt me atë të sportit të eksplorimit të shpellave, si për shkak të stimulimit të interesit dhe ndërgjegjësimit publik, ashtu edhe për faktin se shumica e punës së terenit speleologjik është kryer nga eksplorues sportivë të shpellave.

 Lidhje të jashtme 


 Referime 
Kategoria:Gjeografi