Oksimoroni

Një oksimoron (shumës: oksimorone(t) dhe oksimora) është një figurë e të folurit që vendos koncepte me kuptime të kundërta brenda një fjale ose në një frazë që është një vetë-kontradiktë. Si një mjet retorik, një oksimoron ilustron një pikë për të komunikuar dhe zbuluar një paradoks.   Një kuptim i përgjithshëm i "kontradiktës në terma" është regjistruar nga botimi i vitit 1902 i Fjalorit anglisht të Oksfordit. "A figure of speech in which a pair of opposed or markedly contradictory terms are placed in conjunction for emphasis" OED

Termi oksimoron është regjistruar fillimisht si  greke e latinizuar, në Maurus Servius Honoratus (rreth 400 pas Krishtit); Honoratus on Aeneid 7.295, num capti potuere capi (in the voice of Juno) "Could captured slaves not be enslaved again?" (William 1910): capti potuere capi, cum felle dictum est: nam si hoc removeas, erit oxymorum. "the captured can be captured: said with bitterness, for if you were to remove that, it would be oxymorum." see H. Klingenberg in Birkmann et al. (ed.), FS Werner, de Gruyter (1997), p. 143. rrjedh nga fjala greke  oksús "i mprehtë, me majë"  dhe  mōros "i shurdhër, budalla";  si të thuash, "i mprehtë-i shurdhër", "shumë budallaqe", ose "marrëzi".  Fjala oksimoron është autologjike, d.m.th., ajo është në vetvete një shembull i një oksimoroni. Fjala e përbërë greke  oksýmōron, e cila do të korrespondonte me formimin latin, nuk duket të shfaqet në asnjë vepër të njohur greke të lashtë përpara formimit të termit latin.

 Llojet dhe shembujt 
Oksimoronet në kuptimin e ngushtë janë një mjet retorik i përdorur qëllimisht nga folësi dhe synohet të kuptohet si i tillë nga dëgjuesi. Në një kuptim më të zgjeruar, termi "oksimoron" është përdorur gjithashtu për kontradiktat e paqëllimshme ose rastësore, si në rastin e "metaforave të vdekura" ("mezi të veshura" ose "tmerrësisht të mira"). Lederer (1990), në frymën e "gjuhësisë rekreative", shkon deri në ndërtimin e "oksimoroneve logjike" si leximi i fjalës nook të përbërë nga "jo" dhe "ok" ose mbiemri Noyes si i përbërë nga "jo" plus. "po", ose u referohet disa kandidatëve oksimoronë si lojë fjalësh përmes shndërrimit të emrave në folje, si në "gjykatën e divorcit", ose "deklarata për shtyp". Ai i referohet oksimoras së mundshme si "lojërat e luftës", "raketat paqeruajtëse", "Kombet e Bashkuara" dhe "ushqimi i linjës ajrore" si të bazuara në opinion, sepse disa mund të mos pajtohen se ato përmbajnë një kontradiktë të brendshme. Richard Lederer, "Oxymoronology" in Word Ways: The Journal of Recreational Linguistics (1990), online version: fun-with-words.com.

Ekzistojnë një numër oksimoronesh me një fjalë të ndërtuara nga "morfema të varura" Richard Lederer, "Oxymoronology" in Word Ways: The Journal of Recreational Linguistics (1990), online version: fun-with-words.com. (d.m.th. jo më një përbërje prodhuese në anglisht, por të huazuara si një përbërje nga një gjuhë tjetër), si me para-posterous (lit. "me the pjesa e pasme përpara", krahaso hysteron proteron, "përmbys", "kokë mbi thembër", "gomar prapa" etj.) "closely related to hysteron proteron, it shouldn't be ass backward, which is the proper arrangement of one's anatomy, to describe things all turned around. For that state of disarray the expression should be ass frontward."
Richard Lederer, Amazing Words (2012), p. 107. ose sopho-more (një përbërje artificiale greke, lit. "i mençur-budalla") .

Forma më e zakonshme e oksimoronit përfshin një kombinim mbiemëror - emëror të dy fjalëve, por ato gjithashtu mund të krijohen në kuptimin e fjalive ose frazave. Një shembull klasik i përdorimit të oksimoroneve në letërsinë angleze mund të gjendet në këtë shembull nga Romeo dhe Zhulieta e Shekspirit, ku Romeo bashkon trembëdhjetë me radhë: 
Shembuj të tjerë nga literatura në gjuhën angleze përfshijnë: "e mira e urryer" (Chaucer, përkthimi odibile bonum) "Poverte is hate[fu]l good", glossed Secundus philosophus: paupertas odibile bonum; the saying is recorded by Vincent of Beauvais as attributed to Secundus the Silent (also referenced in Piers Plowman). 
Walter William Skeat (ed.), Notes on the Canterbury Tales (Complete Works of Geoffrey Chaucer vol. 5, 1894), p. 321. "përulësi krenare" (Spenser), Epithalamion (1595), of feminine virtue, echoed by Milton as "modest pride". Joshua Scodel, Excess and the Mean in Early Modern English Literature (2009), p. 267. "errësira e dukshme" (Milton), "pasuri lypëse" (John Donne), Devotions Upon Emergent Occasions, (1624) " mallkuar me lëvdata të zbehta " (Papa), Epistle to Dr Arbuthnot (1734) "heshtje shprehëse" (Tomson), "gëzim melankolik" (Bajron), "besimi i pabesë", "false e vërtetë" (Tennyson), Idylls of the King: "And faith unfaithful kept him falsely true." "konvencionalisht jokonvencionale", "spontaniteti i përdredhur" ( Henry James) The Lesson of the Master (1888) "trishtimi i kënaqur", "tradhtia besnike", dhe "freski përvëluese" (Hemingway). Geneviève Hily-Mane
, Le style de Ernest Hemingway: la plume et le masque (1983), p. 169.

Në kontekstet letrare, autori zakonisht nuk sinjalizon përdorimin e një oksimoroni, por në përdorimin retorik, është bërë praktikë e zakonshme që të reklamohet në mënyrë eksplicite përdorimi i një oksimoroni për të sqaruar argumentin, si në:

 "Volteri [...] ne mund ta quajmë, me një oksimoron që ka mjaft të vërteta në të, një 'pesimist epikurian'." (Quarterly Review vëll. 170 (1890), f. 289)

Në këtë shembull, "pesimisti epikurian" do të njihej si një oksimoron në çdo rast, pasi parimi thelbësor i epikurianizmit është qetësia (që do të përjashtonte çdo lloj pikëpamjeje pesimiste). Megjithatë, reklama eksplicite e përdorimit të oksimoroneve hapi një shkallë rrëshqitëse të një konstruksioni më pak se të dukshëm, duke përfunduar në " oksimoranet e opinionit " si " etika e biznesit".

JRR Tolkien e interpretoi mbiemrin e tij si rrjedh nga ekuivalenti gjerman i ulët i fjalës dull-keen (Gjermanisht i lartë ) që do të ishte një ekuivalent i fjalëpërfjalshëm i greqishtes oxy-moron . see e.g. Adam Roberts, ^The Riddles of The Hobbit (2013), p. 164f; J. R. Holmes in J.R.R. Tolkien Encyclopedia (2007), p. 53. It has been suggested that the actual etymology of the Tolkien surname is more likely from the village of Tolkynen in Rastenburg, East Prussia. M. Mechow, Deutsche Familiennamen preussischer Herkunft (1994), p. 99.

 "Oksimoron komik" 
"Oksimoroni komik" është një pretendim humoristik se diçka është një oksimoron. Ky quhet një "opinion oksimoron" nga Lederer (1990) Richard Lederer, "Oxymoronology" in Word Ways: The Journal of Recreational Linguistics (1990), online version: fun-with-words.com. ). Humori rrjedh nga nënkuptimi se një supozim (i cili përndryshe mund të pritet të jetë i diskutueshëm ose të paktën jo evident) është aq i qartë sa të jetë pjesë e leksikut. Një shembull i një "oksimoroni" të tillë është "televizioni arsimor": humori rrjedh tërësisht nga pretendimi se ai është një oksimoron nga nënkuptimi se "televizioni" është aq i parëndësishëm sa të jetë në thelb i papajtueshëm me "arsimimin". "Hosted for 33 years by the conservative intellectual William F. Buckley Jr., the show [Firing Line taped its final installment [... in 1999.] The show was spawned in the earnest mid-'60s, before popular culture swallowed up the middlebrow and 'educational TV' became a comical oxymoron." Time Volume 154, Issues 18-27 (1999), p. 126. Në një artikull të vitit 2009 të quajtur "Daredevil", Garry Wills akuzoi William F. Buckley për popullarizimin e kësaj tendence, bazuar në suksesin e pretendimit të këtij të fundit se "një liberal inteligjent është një oksimoron". 

Shembujt e popullarizuar nga komediani George Carlin në 1975 përfshijnë "inteligjencën ushtarake" (një lojë mbi kuptimet leksikore të termit "inteligjencë", duke nënkuptuar se "ushtarake" përjashton në thelb praninë e "inteligjencës") dhe "etikën e biznesit" (në mënyrë të ngjashme që nënkupton se përjashtimi i ndërsjellë i të dy termave është i dukshëm ose zakonisht kuptohet më tepër se pozicioni partizan anti-korporativ). "Saturday Night Live transcripts." Season 1, Episode 1. 11 October 1975. http://snltranscripts.jt.org/75/75acarlin2.phtml.

Në mënyrë të ngjashme, termi "luftë civile" nganjëherë referohet me shaka si "oksimoron" (dënim me kuptimet leksikore të fjalës "civile"). Discussed by L. Coltheart in Moira Gatens, Alison Mackinnon (eds.), Gender and Institutions: Welfare, Work and Citizenship (1998), p. 131, but already alluded to in 1939 by John Dover Wilson in his edition of William Shakespeare's King Richard II (p. 193), in reference to the line The King of Heaven forbid our lord the king / Should so with civil and uncivil arms Be rushed upon! :"A quibbling oxymoron: 'civil' refers to civil war; 'uncivil' = barbarous".

Shembuj të tjerë përfshijnë "politikan i ndershëm", "veproni natyrshëm", "havjar i përballueshëm" (1993), "This opened up an oxymoron too dreadful to contemplate: affordable caviar" (The Guardian, 1993). "i martuar lumturisht" dhe "Microsoft Works" (2000). Lisa Marie Meier, A Treasury of Email Humor, Volume 1 (2000), p. 45.

 Dyshe antonimike 

Renditja e antonimeve, si "e mira dhe e keqja", "mashkull dhe femër", "i madh dhe i vogël", etj., nuk krijon oksimorone, pasi nuk nënkuptohet se ndonjë objekt i caktuar ka dy veti të kundërta njëkohësisht. Në disa gjuhë, nuk është e nevojshme të vendoset një lidhëz si dhe midis dy antonimeve; komponime të tilla (jo domosdoshmërisht të antonimeve) njihen si dvandvas (një term i marrë nga gramatika sanskrite). Për shembull, në kinezisht, komponimet si 男女 (burrë dhe grua, mashkull dhe femër, gjini), 陰陽 (yin dhe yang), 善惡 (e mira dhe e keqja, morali) përdoren për të treguar çiftet, vargjet ose tiparin që këto janë ekstreme të. Pianoforte ose fortepiano italiane është një shembull nga një gjuhë perëndimore; termi është i shkurtër për gravicembalo col piano e forte, siç ishte "harpiskorde me një sërë vëllimesh të ndryshme", duke nënkuptuar se është e mundur të luhen nota të buta dhe me zë të lartë (si dhe të ndërmjetme), jo se tingulli i prodhuar është disi njëkohësisht "i butë dhe me zë".

 Shiko gjithashtu 

 Autoantonim
 Idetë e gjelbërta pa ngjyrë flenë furishëm
 Xhungla e Meinong
 Paradoks
 Kontradikta performuese
 Parimi i kontradiktës
 Ide vetë-kundërshtuese
 Tautologji (retorikë)

 Referime 
Kategoria:Humor
Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara