Shqiptarët në Rumani

Shqiptarët në Rumani (rumanisht: Albanezii din România) janë të njohur zyrtarisht si një minoritet etnik, e si të tillë kanë një deputet të rezervuar në Dhomën e Deputeteve të Rumanisë, aktualisht nga rradhët e Lidhjes së Shqiptarëve të Rumanisë (rumanisht: Liga Albanezilor din România).

 Demografia 
Në censusit e vitit 2002, 520 shtetas të Rumanisë u deklaruan si shqiptarë e 484 deklaruan gjuhën shqipe si gjuhë amtare.Recensământ 2002. Rezultate: Populația după etnie. Populația după limba maternă  at the 2002 Census official site ; retrieved February 22, 2008  Numri i tanishëm i shqiptarëve në Rumani llogaritet të jetë diku rreth 10,000."Albanezi - Date demografice"  at Divers online ; retrieved February 26, 2008 Shumica e anëtarëve të bashkësisë shqiptare jetojnë në Bukuresht, ndërsa pjesa tjetër është e vendosur kryesisht në qendra e mëdha urbane, si në Temishvar, Jash, Konstancë dhe Kluzh-Napokë.

Shumica e familjeve janë ortodokse dhe kanë prejardhjen nga trevat përreth Korçës."Albanezii - Perioada contemporană"  at Divers online ; retrieved July 16, 2007 Shumë shqiptarë të tjerë të Rumanisë ndjekin fenë islame. Sipas një artikulli të vitit 1999 nga studiuesi rumun George Grigore, shumë studime tregojnë se rreth 3,000 anëtarë të bashkësisë islame në Rumani mund të jenë shqiptarë.George Grigore, "Muslims in Romania" , in International Institute for the Study of Islam in the Modern World (ISIM) Newsletter 3, July 1999, p.34; retrieved July 16, 2007 Kjo pjesë e bashkësisë shqiptare është tradicionalisht e integruar në grupet turke ose tatare, që vështirson llogaritjen e numrin të saktë.

 Historia 
lidhje=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Preziosi_-_Arn%C4%83ut,_1866.jpg|majtas|parapamje|280x280px|Një shqiptarë në Vllahi (pikturë e vitit 1866 nga Amadeo Preziosi)
Një bashkësi shqiptare brenda principatave danubiane u shënua për të parën herë në Vllahi, gjatë sundimit të princ Mihalit II, ku në një raport të hartuar nga autoritetet habsburgase në Transilvani veçohen se rreth 15,000 shqiptarë janë lejuar të kalojnë në veri të Danubit në vitin 1595. Këlineshti (rum. Călinești, një fshat, sot i vendosur në Komunën e Floreshtit të Qarkut të Prahovës) ishte një nga vendet ku u vendosën, siç dëshmohët në një dokument të nxjerrë nga Simion Movilă, i cili konfirmoj të drejtën e tyre të të jetuarit në atë fshtat."Albanezii - Scurt istoric"  at Divers online ; retrieved February 26, 2008 Prania e shqiptarëve në Bukuresht u dëshmua të parën herë rreth vitit 1628.Giurescu, p.272 Në Moldavi një shqiptar, Vasile Lupu, u bë princ në vitin 1634.
lidhje=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Albanezul-1889.JPG|parapamje|230x230px|Gazeta Sqipetari (rumunisht: Albanezul), e botuar nga bashkësia shqiptare (viti 1889)
lidhje=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Albanian_schoolbook.JPG|parapamje|342x342px|Libër shkollor shqip, i shtypur në Bukuresht (viti 1887)
Bashkësia shqiptare u forcua gjatë fanariotëve, kur mërgimtarë të shumtë hapën biznese në një numër të madh të qyteteve, dhe u punësuan si truproja të princave dhe bojarëve vllahë. Këto mërgimtarë kryesisht u shënuan me emërtimet arbănași (ngjajshëm me emërtimin arvanit) dhe arnăuți (të huazuar nga turqishtja arnaut).Giurescu, p.267, 272 Në vitin 1820, një studim tregoi se ishin 90 tregtarë nga qyteti rumelian Arnaut Kioj ishin të vendosur në kreqytetin e Vllahisë, shumica e të cilëve ndoshta ishin shqiptarë ose vllehë.Giurescu, p.267

Lëvizja nacionaliste shqiptare e Rilindjes kombëtare brenda Perandorisë Osmane ishte e pranishme dhe frytdhënëse në Vllahi, që ishte qendra e nismave kulturore të filluar nga Elena Gjika, Naim Frashëri, Jani Vreto dhe Naum Veqilharxhi (botuesi i abetares së parë shqipe në Bukuresht, më 1844). Aleksandër Stavre Drenova, një banor i Bukureshtit, është autori i tekstit të himnit kombëtar të Shqipërisë, Himnit të Flamurit, melodia e të cilit është Pe-al nostru steag e scris Unire, e kompozuar nga rumuni Çiprian Porumbesku. Në atë kohë, shumë shqiptarë, së bashku me bashkësitë e tjera ballkanike, ishin të pranishëm në jetën tregtare të Bukureshtit, ku shumë nga ta punuan si shitës nëpër rrugë (veçanërisht duke shitur pije joalkoolike ose ëmbëlsira).Giurescu, p.168, 307

Midis grupeve të reja të mërgimtarëve nga pjesë të ndryshme të Ballkanit që arritën në Rumani ishin familjet e poetëve Viktor Eftimiu dhe Lasgush Poradeci. Në atë kohë, lëvizja për pavarësi arriti kulmin, dhe për një kohë të shkurtër në vitin 1905, ishte e përqendruar në veprimtarinë e Albert Gjikës. Një shkollë shqipe u hap në vitin 1905 në qytetin e Konstancës, e një ndër nxënësit ishte poeti Aleksandër Stavre Drenova. Në vitin 1912, në një takim të udhëhequr nga Ismail Qemali në Bukuresht, ku morri pjesë edhe Drenova, u miratua rezoluta e parë në lidhje me pavarësimin e Shqipërisë.

Në vitin 1893, bashkësia shqiptare në Rumani numëronte rreth 30,000 anëtar. Në vitin 1920, rreth 20,000 shqiptarë jetonin në Bukuresht. Një valë e re e mërgimtarëve shqiptarë, shumë nga ta myslimanë nga Jugosllavia, erdhi në prag të Luftës së Parë Botërore.George Grigore, "Muslims in Romania" , in International Institute for the Study of Islam in the Modern World (ISIM) Newsletter 3, July 1999, p.34; retrieved July 16, 2007 Në vitin 1921, përkthimi i parë në shqip i Kuranit, librit të shenjtë të myslimanëve, u përfundua nga Ilo Mitkë Qafëzëzi dhe u botua në qytetin e Ploieshtit. Shumë shqiptarë u vendosën në Transilvani, ku kryesisht hapën ëmbëltore.

Bashkësia shqiptre ishte e shtypur gjatë regjimit komunist në Rumani, duke filluar nga viti 1953, kur shoqatat kulturore shqiptare u mbyllën."Albanezii - Perioada contemporană"  at Divers online ; retrieved July 16, 2007 Të drejtat e shqiptarëve i'u rikthyen pas Revolucionit rumun të vitit 1989, por numri i njerëzve që deklaroheshin shqiptarë ka rënë ndjeshëm mes viteve 1920 dhe 2002."Albanezi - Date demografice"  at Divers online ; retrieved February 26, 2008 Tradicionalisht, anëtarët e bashkësisë shqiptare janë përfshirë në kategorinë "të tjerët" gjatë censuseve.

Bashkësia shqiptare fitoi një vend në Dhomën e Deputetëve në vitin 1996, kur Unioni Kulturor i Shqiptarëve (rum. Uniunea Culturală a Albanezilor din România) u fut në Parlamentin rumun. Në vitin 2000, vendin e bashkësisë shqiptare e morri Lidhja e shqiptarëve të Rumanisë (rum. Asociatia Liga Albanezilor din Romania).

 Shqiptarë të njohur në Rumani 
 Kristaq Antoniu
 Aleksander Stavre Drenova
 Viktor Eftimiu
  Familja Gjika
 Lasgush Poradeci
 Ilo Mitkë Qafëzezi
 Naum Veqilharxhi
 Viktor Ponta

 Shiko edhe 
 Shqiptarët e Bullgarisë
 Mërgata shqiptare

 Shënime 

 Referimet 
 Constantin C. Giurescu, Istoria Bucureştilor. Din cele mai vechi timpuri pînă în zilele noastre ("Historia e Bukureshtit. Nga kohët e hershme deri tek ditët e sotme"), Editura Pentru Literatură, Bukuresht, 1966
 Gli Albanesi in Rumania. Storia dei principi Ghika nei secoli XVII, XVIII et XIX. Traduzione dal francese di B(artolomeo) Cecchetti.  Firenze : Tip. editr. dell’Associazione, 1873

 Lidhje të jashtme 
 Albanian League of Romania 
 Forumi shqiptar
 Istoria şi tradiţiile minorităţilor din România  (Historia e minoriteteve në Rumani)

Kategoria:Mërgata shqiptare
*