Cikloni

Cikloni(Depresioni) është hapsira me shtypje të ulët atmosferike në krahasim me rrethinën. Cikloni shënmohet me N (ose C). Ajri në këtë hapsirë rrymon nga pjesët anësore në drejtim të mbrendisë , përshkak të koncentrimit kah brendia fillon të ngritet dhe të ftohet, dhe krijohen kushte për krijimin e të reshurave. Cikloni sjell mot të ndryshueshëm dhe të reshura. Në ciklone shtypja e ajrit zakonisht është më e ulët se 1013 hPa. Ajri në ciklone lëviz në drejtim të kundërt nga lëvizja e akre[pave të orës ( është fjala për Hemisferën veriore ).Cikloni ka tri stade:lindja,zhvillimi dhe shuarja e tij.Ai perbehet nga dy fronte:nga froti i ngrohte dhe nga fronti i ftohte,midis te cileve ndodhet ajer i ngrohte.

Ekzistojnë një numër karakteristikash strukturore të zakonshme për të gjitha ciklonet. Një ciklon është një zonë me presion të ulët.  Qendra e ciklonit (shpesh e njohur në një ciklon tropikal të pjekur si syri), është zona e presionit më të ulët atmosferik në rajon. Pranë qendrës, forca e gradientit të presionit (nga presioni në qendër të ciklonit në krahasim me presionin jashtë ciklonit) dhe forca nga efekti Koriolis  (forca e shmangies, ose ndryshe tendenca per te ndryshuar drejtimin e trupit qe leviz ne nje siperfaqe qe rrotullohet); duhet të jetë në një ekuilibër të përafërt, ose cikloni do të rrëzohej në vetvete si rezultat të ndryshimit në presion. Për shkak të efektit të Coriolis, rrjedha e erës rreth një cikloni të madh është në të djathtë në hemisferën Veriore dhe në drejtim të akrepave të orës në hemisferën Jugore.  Në hemisferën veriore, erërat më të shpejta në lidhje me sipërfaqen e Tokës ndodhin prandaj në anën lindore të një cikloni që lëviz drejt veriut dhe në anën veriore të një lëvizjeje drejt perëndimit; e kundërta ndodh në hemisferën Jugore.  Në kontrast me sistemet me presion të ulët, rrjedha e erës rreth sistemeve të presionit të lartë janë në drejtim të akrepave të orës (antikiklonike) në hemisferën veriore, dhe në të kundërt të akrepave të orës në hemisferën jugore.

Në meteorologji, një ciklon është një masë ajri në shkallë të gjerë që rrotullohet rreth një qendre të fortë të presionit të ulët atmosferik.  Ciklonet karakterizohen nga erëra spirale të brendshme që rrotullohen rreth një zone me presion të ulët.  Sistemet më të mëdha me presion të ulët janë vorbullat polare dhe ciklonet ekstratropike të shkallës më të madhe (shkalla sinoptike). Ciklonet me bazë të ngrohtë si ciklonet tropikale dhe ciklonet subtropikale gjithashtu shtrihen brenda shkallës sinoptike.  Mesociklonet, tornadot dhe djajtë e pluhurit ndodhen në mesin e shkallës më të vogël.  Ciklonet e nivelit të lartë mund të ekzistojnë pa praninë e një sipërfaqeje të ulët, dhe mund të zvarriten nga baza e trofosferës trofosferike të sipërme troposferike gjatë muajve të verës në Hemisferën Veriore. Ciklonet janë parë edhe në planetët jashtëtokësore, si Marsi, Jupiteri dhe Neptuni.  

Ciklogeneza është procesi i formimit dhe intensifikimit të ciklonit.  Ciklonet ekstratropike fillojnë si valë në rajone të mëdha me kontrast të temperaturës së zgjeruar të gjerësisë mesatare të quajtur zona baroklinike. Këto zona kontraktohen dhe formojnë fronte të motit pasi qarkullimi ciklonik mbyllet dhe intensifikohet. Më vonë në ciklin e tyre të jetës, ciklonet ekstratropike pezullohen ndërsa masat e ftohta të ajrit zvogëlojnë ajrin më të ngrohtë dhe bëhen sisteme thelbësore të ftohta. Pista e një cikloni udhëhiqet gjatë rrjedhës së ciklit jetësor të saj 2 deri në 6 ditë nga rrjedha drejtuese e rrjedhës së avujve subtropikale.

Frontet e motit shënojnë kufirin midis dy masave të ajrit me temperaturë, lagështi dhe dendësi të ndryshme, dhe shoqërohen me fenomenet më të spikatura meteorologjike. Frontet e forta të ftohtë zakonisht shfaqin grupe të ngushta stuhie dhe mot të ashpër, dhe me raste mund të paraprihet nga linjat e kungujve ose linjat e thata. Frontet e tilla formojnë në perëndim të qendrës së qarkullimit dhe përgjithësisht lëvizin nga perëndimi në lindje; frontet e ngrohta formohen në lindje të qendrës së ciklonit dhe zakonisht paraprijnë nga reshjet shtresore dhe mjegulla. Frontet e ngrohta lëvizin me polivard përpara shtegut të ciklonit. Frontet e okupuara formohen vonë në ciklin e jetës së ciklonit afër qendrës së ciklonit dhe shpesh përfundojnë rreth qendrës së stuhisë.

 Ciklonet  tropikale përshkruan procesin e zhvillimit të cikloneve tropikale. Ciklonet tropikale formohen për shkak të nxehtësisë së fshehtë të nxitur nga aktiviteti i konsiderueshëm i stuhisë dhe janë thelbi i ngrohtë.  Ciklonet mund të kalojnë midis fazave ekstratropike, subtropikale dhe tropikale. Mesociklonet formohen si ciklone thelbësore të ngrohta mbi tokë dhe mund të çojnë në formimin e tornados.  Ujërat e ujërave mund të formohen gjithashtu nga mesociklonet, por më shpesh zhvillohen nga mjedise me paqëndrueshmëri të lartë dhe prerje të ulët vertikale të erës. Në oqeanet e Paqësorit Atlantik dhe verilindor, një ciklon tropikal përgjithësisht quhet një uragan (nga emri i hyjnisë antike të Amerikës Qendrore të erës, Huracan), në oqeanet Paqësorë Indiane dhe Jugore quhet ciklon, dhe në Paqësori veriperëndimor ai quhet një tajfun.  Rritja e paqëndrueshmërisë në vorbullat nuk është universale. Për shembull, madhësia, intensiteti, konvekcioni me lagështi, avullimi i sipërfaqes, vlera e temperaturës së mundshme në çdo lartësi të mundshme mund të ndikojë në evolucionin jolinear të një vorbull.

 Shi edhe këtë 
 Anticikloni - Një anti-ciklon - i njohur gjithashtu si një zonë me presion të lartë - është një sistem i madh i qarkullimit atmosferik me erën që rrjedhin në drejtim të akrepave të orës rreth tij në hemisferën veriore, dhe kundër akrepave të orës në hemisferën Jugore.  Anticiklonet formohen nga masat e ajrit që ftohen më shumë sesa rrethina e tyre, gjë që bën që ajri të kontraktohet paksa duke e bërë ajrin më të dendur. Meqenëse ajri i dendur peshon më shumë, pesha e atmosferës që tejkalon një lokacion rritet, duke shkaktuar rritje të presionit të ajrit sipërfaqësor.  Ftohja në masë e ajrit që rezulton në një formim antikikloni mund të shkaktohet nga ose përçimi pasi ajri rrjedh mbi një sipërfaqe relativisht të ftohtë të oqeanit, ose përmes humbjes së rrezatimit infra të kuq mbi tokë gjatë vjeshtës, dimrit ose pranverës kur pak rrezet e diellit janë të disponueshme për ngrohni masën e ajrit.

Kategoria:Gjeografi