Galeriu

Galeriu emri i plotë Galerius Valerius Maximianus (greqisht : Γαλέριος;  258 - maj 311) ishte perandor romak nga 305 deri në 311. Gjatë mbretërimit të tij, ai bëri fushatë, i ndihmuar nga Diokleciani, kundër Perandorisë Sasaniane, duke pushtuar kryeqytetin e tyre Ktesifon në vitin 299. Ai gjithashtu bëri fushatë përtej Danubit kundër Carpi, duke i mundur ata në 297 dhe 300. Edhe pse ai ishte një kundërshtar i vendosur i krishterimit, Galerius i dha fund Persekutimit Dioklecianik kur nxori një Edikt tolerimi në Serdikë në 311.
 Biografia 
Galeriu lindi pranë Serdica, "Maximianus Galerius in Dacia haud longe a Serdica natus", Eutropii Breviarum IX. 22. në Dacia Ripensis, që më vonë u quajt Dacia Mediterranea, megjithëse disa studiues modernë e konsiderojnë vendin strategjik ku ai më vonë ndërtoi pallatin e tij të quajtur sipas nënës së tij - Felix Romuliana ( Gamzigrad ), vendlindja dhe varrimi i tij. Barnes, New Empire, p. 37. Babai i tij ishte një bari nga Iliria ndërsanëna e tij Romula ishte larguar nga Dakia romake për shkak të sulmeve të Karpëve . , chapter 9  Fillimisht ai ndoqi profesionin e të atit, atë të bariut, ku u mbiquajt "Armentarius", bari (latinisht: armentum).  Njohja e tij origjinale ishte "Maximinus", por ai e ndryshoi atë në "Maximianus" pasi u bë Cezar . 

Ai shërbeu si ushtar nën perandorët Aurelian dhe Probus, dhe në vitin 293, në krijimin e Tetrarkisë, u emërua Cezar së bashku me Konstanc Klorin, duke marrë për martesë vajzën e Dioklecianit, Valeria (më vonë e njohur si Galeria Valeria ) dhe në në të njëjtën kohë duke iu besuar kujdesi i krahinave ilire . Pas disa vitesh fushatë kundër Sarmatëve dhe Gotëve në Danub, ai mori komandën e legjioneve në kufijtë perandorakë lindorë. Menjëherë pas emërimit të tij, Galerius u dërgua në Egjipt për të luftuar qytetet rebele Busiris dhe Coptos . Rees, Diocletian and the Tetrarchy, p. 14, citing William Leadbetter, "Galerius and the Revolt of the Thebaid, 293/4," Antichthon 34 (2000) 82–94.

Pas abdikimit të Dioklecianit në vitin 305 dhe ngritjes së Konstancit I dhe Galerit në gradën e Augustit, u kërkuan dy Cezar të rinj të zinin vendin e tyre. Dy personat që Galerius i ngriti në gradën e Cezarit ishin shumë krijesat e tij dhe ai shpresonte të rriste autoritetin e tij në të gjithë perandorinë me ngritjen e tyre. Gibbon, Edward, "14", Decline and Fall of the Roman Empire

I pari ishte Maximinus Daza, nëna e të cilit ishte motra e Galeriut. Një i ri i papërvojë me pak arsimim formal, ai u investua me të purpurt, u lartësua në dinjitetin e Cezarit dhe iu caktua komandimi i Egjiptit dhe Sirisë. I dyti ishte Severus, bashkëluftëtari i Galeriut; ai u dërgua në Mediolanum për të marrë zotërimin e Italisë dhe Afrikës. Sipas formave të kushtetutës, Severus pranoi supremacinë e perandorit perëndimor, por ai ishte absolutisht i përkushtuar ndaj urdhrave të bamirësit të tij Galerius, i cili, duke i rezervuar vetes vendet e ndërmjetme nga kufijtë e Italisë deri në ato të Sirisë, u vendos fort. pushteti i tij mbi tre të katërtat e perandorisë. 

Rëndësia e rastit kërkonte praninë dhe aftësitë e Galeriut. Në krye të një ushtrie të fuqishme të mbledhur nga Iliriku dhe Lindja, ai hyri në Itali, i vendosur për t'u hakmarrë ndaj Severit dhe për të ndëshkuar romakët rebelë. Por për shkak të aftësisë së Maksimianit, Galerius e gjeti çdo vend armiqësor, të fortifikuar dhe të paarritshëm; dhe megjithëse ai eci me forcë deri në Narni, brenda gjashtëdhjetë milje larg Romës, kontrolli i tij në Itali ishte i kufizuar në kufijtë e ngushtë të kampit të tij.

Duke parë se po përballej me vështirësi gjithnjë e më të mëdha, Galerius bëri përparimet e para drejt pajtimit dhe dërgoi dy oficerë për të tunduar romakët me ofertën e një konference dhe deklaratën e respektit të tij atëror për Maksentin, duke i kujtuar se do të merrnin shumë. më shumë nga bujaria e tij e gatshme sesa çdo gjë që mund të ishte marrë nëpërmjet një fushate ushtarake. Ofertat e Galeriuit u refuzuan me vendosmëri, miqësia e tij u refuzua dhe nuk vonoi shumë dhe ai zbuloi se, nëse nuk tërhiqej, do të kishte fatin e Severusit. Nuk ishte një moment shumë shpejt; dhuratat e mëdha monetare nga Maxentius për ushtarët e tij kishin prishur besnikërinë e legjioneve ilire. Kur Galeriu më në fund filloi tërheqjen e tij nga Italia, ishte vetëm me shumë vështirësi që ai arriti të ndalonte veteranët e tij që ta braktisnin.  I zhgënjyer, Galeriu i lejoi legjionet e tij të shkatërronin fshatin ndërsa kalonin drejt veriut. Maxentius nuk pranoi të bënte një angazhim të përgjithshëm.

Vitet e fundit të Galeriut e panë atë duke hequr dorë nga aspiratat e tij për të qenë sundimtari suprem i perandorisë, megjithëse ai arriti të ruante pozicionin e të parëve midis të barabartëve. Ai kaloi pjesën e mbetur të viteve të tij duke u kënaqur dhe duke porositur disa punë të rëndësishme publike, të tilla si shkarkimi në Danub i ujërave të tepërta të liqenit Pelso (tani Liqeni Balaton ) dhe prerja e pyjeve të pamasë që e rrethonin. 

Galerius vdiq në Dardani, fund të prillit ose në fillim të majit 311  nga një sëmundje tmerrësisht e tmerrshme e përshkruar nga Eusebiu Cesarea Eusebius, Historia Ecclesiae 352–356 dhe Lactantius, Lactantius, De Mortibus Persecutorum 33 ndoshta një formë e kancerit të zorrëve, gangrenë ose gangrena fournier .

 Shih edhe 
 Iliriku
 Perandorët ilirë
 Lista e perandorëve ilirë
 Lista e personaliteteve ilire
 Literatura 


 Referime 

Kategoria:Perandorë ilirë
Kategoria:Lindje - Vitet 250
Kategoria:Faqe me adresa nga Wayback Machine që përdorin stampën e arkivës së rrjetit
Kategoria:Vdekje 311
Kategoria:Perandorë romakë