Jerevani

Jerevani (në Armenisht: Երեւան [jɛɾɛˈvɑn]) është qyteti më i madh dhe kryeqyteti i Armenisë. Ai është qendra kryesore ekonomike e vendit dhe është shpallur Kryeqytet në 1918. Gjatë sundimit Sovjetik ai u kthye në një qytet tipik me arkitekturë sovjetike.Ai iu nënshtrua një rikonstruktimi gjatë viteve 2000 dhe u shtuan ndërtesat me arkitekture moderne. Popullsia është gati sa 1/3 e popullsisë së Armenisë.

Historia e Jerevanit daton nga shekullit e 8 p.e.s., me themelimin e kalasë së Erebuni në 782 p.e.s. nga mbreti Argishti i Parë në ekstremin perëndimor të fushës Araratit. Pas Luftës së Parë Botërore, Jerevani u bë kryeqyteti i Republikës Demokratike së Armenisë, ndërsa mijëra të mbijetuarit e gjenocidit armen u vendosën në këtë rajon. Qyteti u zgjerua me shpejtësi gjatë shekullit të 20-të, ndersa Armenia u bë një nga pesëmbëdhjetë republikat e Bashkimit Sovjetik

Me zhvillimin e ekonomisë së vendit, Jerevani ka kaluar nëpër transformim të madh pasi shumë pjesë të qytetit kanë qenë përfituesi i ndërtimeve të reja që nga fillim të viteve 2000 kanë shumëzuar, edhe shitore me pakicë të tilla si restorante, dyqane dhe kafene, të cilat ishin të rralla gjatë kohëve Sovjetike. Sipas vlerësimeve të vitit 2011, popullsia e Jerevani ishte 1.121.900 njerëz duke e bërë 34% të popullsisë së përgjithshme të Armenisë. .

Jerevani eshte me i vjeter se Roma. Anktualisht eshte 2793 vjet i vjeter.

Etimologjia
Një teori në lidhje me origjinën e emrit Jerevani është se qyteti u emërua pas mbretit armen, Yervand IV (i fundit), udhëheqësi i fundit i dinastisë Orontid, dhe themelues i qytetit të Yervandashat-it. Megjithatë, është e mundshme që emri i qytetit rrjedh nga fortesë ushtarake Urartian e Erebuni-it (Էրեբունի), e cila u themelua në territorin e Jerevanit bashkëkohore në 782 pes, nga Argishti i Parë. Ndërsa elemente të gjuhës Urartian përzier me gjuhën armene, emrit ka evoluar përfundimisht në Jerevan (Erebuni = Erevani = Erevan = Jerevan). Israelyan, Margarit A. Էրեբունի: Բերդ-Քաղաքի Պատմություն (Erebuni: The History of a Fortress-City). Yerevan, Armenian SSR: Hayastan Publishing Press, 1971, p. 137.

Dijetari Margarit Israeljani vë në dukje këto ndryshime, kur krahasojmë mbishkrime të gjetura në dy pllakat në shkrimin kuniform në Jerevan. Në dorëshkrimet armen, Jerevan është përmendur gjithashtu si Erevan, Erivan, Erewan, Ervan, Eruan, Arevan, Iravan, Revan dhe Ayravan.


Jerevani është i ndarë në dymbëdhjetë "rrethe/qarqe administative" (համայնքներ), secila me një lider të zgjedhur. Sipërfaqja e përgjithshme e 12 rrethet e Jerevanit është 227 km².http://www.armstat.am/file/article/marz_11_32.pdf Armstat:Yerevan

LagjetArmenishtPopullsia(2001)Siperfaqja Açapnjaki Աջափնյակ 108,300 25 Arabkiri Արաբկիր 130,600 12.35 Avani Ավան 51,000 8.37 Davtasheni Դավթաշեն 41,200 6.71 Erebunii Էրեբունի 122,500 48.41 Kanaker-Zejtun Քանաքեր-Զեյթուն 79,600 8.10 Kentroni (Qendra) Կենտրոն 131,000 14.20 Malatia-Sebastia(ja) Մալաթիա-Սեբաստիա 141,900 25.80 Nork-Marashi Նորք-Մարաշ 11,300 4.60 Nor Norki (Norki i Ri) Նոր Նորք 147,500 14.47 Nubarasheni Նուբարաշեն 9,700 18.11 Shengaviti Շենգավիթ 147,300 40.50

900px|thumb|center|Panorama of Yerevan

Referime

Kategoria:Qytete në Armeni
Kategoria:Kryeqytete në Azi
Kategoria:Kryeqytete