Alkinet

Alkinet janë hidrokarbure që kanë të paktën një lidhje trefishe në mes të dy atomeve të karbonit, me formulënCnH2n-2. Të alkinet janë historikisht të njohur si acetilen ose acetileni në varg, edhe pse emri acetilen po përdoret edhe për t'iu referuar posaçërisht anëtar i vargut të thjesht, i njohur si etin (C2H2) duke përdorur nomenklaturë zyrtare të IUPAC .

 Vetit kimike 
Ndryshe nga alkanët, dhe ndryshe në një shkallë më të vogël nga alkenët, alkinët janë të paqëndrueshme dhe reaktive . Përfundimi i alknëve dhe acetilenit janë acide të forta dhe kanë konstantë (pKa) me vlerave (25) në mes të amoniakut me (35) dhe etanolit me (16).

 Emërtimi 
Ngjajshëm si dhe hidrokarburet tjera edhe alkinet emërtohen në bazë të numrave greko-latin duke ju shtuar prapashtesat IN për alkinët dhe INIL për alinët radikal.

 Nr  Emri greko-latin  Alkinët n =  FormulaCnH2n - 2 Radikalët e alkinëve n =  FormulaCnH2n - 3 1  Meta  /   /  /  /  /  / 2  Eta  Etin n = 2 C2H2  Etinil - radikal n = 2 C2H 3  Propa  Propin n = 3 C3H4  Propinil - radikal n = 3 C3H3 4  Buta  Butin n = 4 C4H6  Butinil - radikal n = 4 C4H5 4  Penta  Pentin n = 5 C5H8  Pentenil - raikal n = 5C5H7 6  Heksa  Heksin n = 6 C6H10  Heksinil - radikal n = 6 C6H9 7  Hepta  Heptin n = 7 C7H12  Heptinil - radikal n = 7 C7H11 8  Okta  Oktin n = 8 C8H14  Oktinil - radikal n = 8 C8H13 9  Nona  Nonin n = 9 C9H16  Noninil - radikal n = 9 C9H15 10  Deka  Dekin n = 10 C10H18  Dekinil - radikal n = 10 C10H17

 Sintezimi 

 Reaksionet 
Alkinet janë të përfshirë në shumë reaksione organike.

 Reaksionet elektrofile të shtimit
 Shtimin e hidrogjenit për të dhënë alkenë apo alkanë . Një katalizator efektiv është për shembull Lindlar katalizator (katalizator homogjen) , në konvertimin e fenilacetilenit dhe stirenit.

400px|center|Application Lindlar Catalyst

 Shtimin e halogjeneve për t'i dhënë alkil halid(halogjenalkanë) 
 Shtimin e hidrogjenit halidet(halogjenalkanë) përkatëse për t'i dhënë alkil halid(halogjenalkanë) 
 Reagimi Nikolas 
...etj


...

 Shih edhe 
Alkanët
Alkenët
Hidrokarburet

Kategoria:Substanca kimike
Kategoria:Kimi