Masakra e 4 shkurtit 1944

Operacioni i 4 shkurtit i quajtur Masakra e 4 shkurtit të vitit 1944 sipas numrit të gazetës "Bashkimi" që doli një vit pas ngjarjes, në kohën e regjimit komunist, ishte një operacion kundëraksion i autoriteteve shtetërore të Mbretërisë Shqiptare si përgjigje e atentateve që u kishin bërë figurave politike.

 Prapavija e ngjarjeve 
Pasi Operacioni i Dimrit u kishte shtrënguar darat komunistëve, iu rikthyen atentateve ndaj figurave politike, si në rastin e Idhomeno Kosturit.

Në zonën e Tiranës së re, më 3 shkurt, guerilët komunistë në befasi i bëjnë atentat makinës së autoriteteve të regjimit pushtues ku mbeti i plagosur a pa jetë shoqëruesi i afërt i Kadri Cakranit. Pasditen e vonë të 3 shkurtit, guerilë të qarkorit komunist i bëjnë një goditje të befasishme të armatosur makinës së ministrit Xhafer Deva. Sipas dëshmisë së Isuf Devë, sekretar privat i tij, i cili edhe në rrethana torture dëshmonte: “Komunistët më 3 shkurt i bëjnë atentat makinës së Xhafer Devës, plagoset dhe vdes në spital i nipi, adoleshenti Fahri Ibrahimi”Lamaj I., (...) Puto nuk ka asnjë fakt kundër Devës, ndaj e shan (...), intervistuar nga Gilmana Bushati, Gazeta shqiptare. - Nr. 5470, 23 nëntor, 2011, f. 20 - 21.Baruti V., E vërteta dhe rrenat e Masakrës së 4 shkurtit, Standard, 22 shkurt 2015..

 Operacioni 
Operacioni filloi në orët e pasdites së 3 shkurtit 1944, dhe do të përfundonte në ora 5 të mëngjesit të datës 4 shkurt 1944. Sipas organit të shtypit të regjimit komunist, "Bashkimi", autorët kanë qenë Kolonel Bajazit Boletini - komandant i regjimentit "Kosova", Kadri Cakrani, dhe Xh. Devës.

 Interpretimet dhe faktet 
Dëshmi e sekretarit të Xh. Devës, Isuf Shaban Deva, në hetuesi, që u arrestua në Zagreb nga UDB-ja jugosllave dhe iu dorëzua organeve të ministrisë së Brendshme të Shqipërisë, të cilët, pasi e detyruan me metodat më barbare e pushkatojnë më 30 janar të 1947-ës.https://www.gazetatema.net/dossier/masakra-e-4-shkurtit-1944-deshmia-e-panjohur-e-sekretarit-te-xhafer-deve-i376483

Operacioni do të mbahej shumë sekret dhe do të fillonte në orët e pasdites së 3 shkurtit 1944, dhe do të përfundonte në ora 5 të mëngjesit të datës 4 shkurt 1944. Ky operacion do të drejtohej nga Xhaferr Deva dhe Kadri Cakrani. Në këtë operacion terrorist, forcat e Gestapos gjermane nuk do të merrnin pjesë, pasi në një dokument të Komandës së Përgjithshme të Korparmatës së 21-të gjermane, thuhej: “Grupet nacionaliste sot natën do të ndërmarrin një kundërreaksion. Të gjithë pjesëtarët e trupës gjermane në postat e shërbimit të qëndrojnë jashtë kësaj grindjeje” Ky ishte një mashtrim, që synonte t’i paraqiste forcat gjermane të ardhur në Shqipëri jo si pushtuese, por si kalimtare, si nevojë e sigurimit të krahëve të forcave gjermane në jug të Ballkanit dhe të sigurimit të rrugëkalimit të këtyre forcave për në veri të Evropës. Por më vonë, në dokumentet gjermane të zbuluara vërtetohet se në krye të drejtimit të këtij aksioni ka qenë oficeri i Gestapos gjermane, Haufmanlangen përfaqësues personal i Hitlerit në Shqipëri. Nga qeveria demokratike e Shqipërisë, në vitin 1945, i është kërkuar shteteve të mëdha të koalicionit antifashist Ang1i-SHBA- BRSS, që ky person të gjendej dhe të gjykohej për krime lufte.

Sipas dëshmive të para të shtypit, publikuar menjëherë pas përfundimit të luftës, viktimat qenë shumica qytetarë me kombësi shqiptare, por edhe ish-ushtarë italianë të mbetur në Tiranë pas kapitullimit të ushtrisë italiane dhe të kombësive të tjera. Ndër të pushkatuarit e natës së zezë të 4 shkurtit 1944 janë edhe:

 Ramiz Treni 
 Sitki Çiço 
 Xhemal Sojli 
 Harito Harito 
 Dr. Stefan Pano 
 Fadil Rada 
 Mali Huta 
 Sulejman Vrapi 
 Haki Huta 
 Gjergj Legisi 
 Islam Alla 
 Fiqiri Gërblleshi 
 Ali Visha 
 Viçenca Apoli 
 Raxhioner Ravesi 
 Gjergj Marangozi 
 David Kohe 
 Mina Thome 
 Vangjel Capo 
 Vasil Muzina 
 Petro Prifti 
 Sokrat Tako 
 Mihal Koço 
 Dhimitër Toma 
 Emrullah Korja 
 Todi shkurti 
 Osman Boriçi 
 Kurt Uka 
 Lake Kolonja 
 Hasan Çeliku

Masakra e 4 shkurtit të vitit 1944 në Tiranë cilesohet si nder ngjarjet më me dritëhije gjatë Luftës së Dytë Botërore ne Shqipëri dhe shënon një ndër momentet më të erreta te përplasjeve civile mes shqiptarëve.
 Burime 

 Literature 
 Pearson, Owen. 2005. Albania in Occupation and War: From Fascism to Communism, 1940-1945. London: I.B. Tauris.2006
 https://www.gazetatema.net/dossier/masakra-e-4-shkurtit-1944-deshmia-e-panjohur-e-sekretarit-te-xhafer-deve-i376483 
Kategoria:Shqipëria në Luftën e Dytë Botërore
Kategoria:Historia e Shqipërisë