Lech Wałęsa

Les Wałęsa (shqiptimi: Les Valesa [] ) ka lindur më 29 shtator 1943 në Papenfeld (sot Popowo) në Lipno, Poloni) është një politikan polak, fitues i Çmimit Nobel për Paqe. U bë i njohur si udhëheqës i lëvizjes sindikaliste Solidarnost. Nga viti 1990 deri në vitin 1995 ka qenë kryetar i Polonisë.

 Jeta 

Les Valesa lindi ne Popova, Poloni, më 29 shtator 1943. Babai i tij ishte zdrukthtar. Në vitin 1969 ai u martua me Danuta Golos me të cilën pati tetë fëmijë. Në vitin 1970 u regjistrua në "Lenin Shipyard" në Gdansk (Stocznia Gdańska im. Lenina, sot Stocznia Gdańska) për teknik elektricist [ref. 1].

 Kronologjia 


 1967-1976, 1980-1981, 1983-1900 – Punëtor teknik elektricist në Stocznia Gdańska.
 1970 – Merr pjesë në një grevë të jashtëligjshme në vendin e punës. Greva përfundoi me vrasjen e 80 punëtorëve nga policia e shtetit. Ai vetë arrestohet dhe akuzohet për “propagandë dhe agjitacion kundra partisë komuniste.” Me këtë akuzë dënohet me një vit burg.
 1976 – Pushohet nga puna pasi kishte hartuar një peticion për ngritjen e një përkujtimoreje për puntorët e rënë në grevë. Pushimi nga puna vijoi me pa mundësinë për të gjetur një punë të re.
 1978 – Së bashku me Aleksandër Hall dhe Andrei Gviazda krijon një organizatë sekrete nën emrin “Sindikata e Lirë i Pomerania."
 1979 – Arrestohet për veprimtari të vazhdueshme kundra shtetit. Lirohet për mungesë provash një vit më vonë.
 1980 – Sërish në grevë por kësaj radhe si organizuesi i saj. Ndihmon në krijimin e Komitetit të Grevistëve të Polonisë. Në atë kohë qeveria komuniste bën një marrëveshje me Komitetin e Grevistëve në Poloni për të legalizuar sindikatat e pavarura (zyrtarisht sindikatat ekzistonin por ishin nën kontrollin e rreptë të partisë). Komiteti Sindikal emërohet si NSZZ Solidarnosc dhe Valesa bëhet president i saj. Ai qëndroi në krye për një vit, kur mbas shpalljes së vendosjes së gjendjes së jashtëzakonshme në Poloni, arrestohet dhe internohet për njëmbëdhjetë muaj (në një lokalitet në jug lindje të vendit).
 1982 – Më 14 nëntor lirohet nga internimi.
 1983 – Valesa kërkon kthimin në punën e tij të mëparshme si teknik elektricist. Oferta e tij pranohet por punon si punëtor i thjeshtë në gjendje arresti (liri e kushtëzuar). Në po këtë vit, fiton çmimin nobel për paqen. Me frikën se nuk do të lejohej të kthehej më në atdhe, çmimi i tij tërhiqet nga e shoqja. Paratë e fituara nga nobeli, i dhuron për Solidarnosc (në atë kohë Solidarnosc nuk ka selinë e saj në Poloni por në Bruksel).
 1988 – Organizon një grevë në kantierin ku punonte në lidhje me legalizimin e Solidarnosc. Greva përfundon mbas fillimit të bisedimeve për legalizimin e organizatës.
 1990 – Leh Valesa zgjidhet president për një mandat pesë vjeçar. Deri në vitin 1995, Polonia pëson ndryshime radikale nga një vend komunist me një ekonomi të hapur kapitaliste. Gjatë këtyre viteve kritikat dhe humbja e popullaritetit nuk munguan.
 1995 – Mbasi humb zgjedhjet presidenciale, deklaron tërheqjen nga jeta politike, megjithatë vazhdon përpjekjet për krijimin e një partie politike.
 1997 – Ndihmon në krijimin e partisë Akcja Vyborcza Solidarosc që do të fitonte zgjedhjet parlamentare të radhës.
 2000 – Leh Valesa kandidon sërish për president. Fiton më pak se një përqind të votave dhe kështu tërhiqet krejtësisht nga jeta politike e Polonisë për t’iu dedikuar mësimdhënies së Historisë Politike, jo vetëm në Poloni por në universitete të ndryshme të Evropës.

 Doktoratura 

Les Vałęsa mban 35 doktoratura nga universitete të ndryshme në të gjithë botën:

 Alliance College, Pennsilvani, ShBA - 1981
 Columbia University - 1981
 Catholic University, Louvain - 1981
 MacMurray College, Illinois, ShBA - 1982
 Universiteti i Notre Dame - 1982
 Providence College - 1981
 St. Senis University, Paris, Francë - 1982
 Seton Hall University - 1982
 L'Université de Paris - 1983
 Harvard University - 1983
 Fordham University - 1984
 University of Dundee, Skoci - 1984
 McMaster University, Hamilton, Ontario, Kanada - 1989
 Simon Fraser University, Burnaby, Kanada - 1989
 Gdansk University - 1990
 Copernicus University, Torun, Poloni - 1990
 Connecticut State University - 1996
 Universidad Anahuac del Sur, Meksico City - 1996
 Universidad del San Salvador, Buenos Aires - 1997
 Universidad de Mendoza, Mendoza - 1997
 Korea University
 Seul - 1997
 Meiji University, Tokio - 1997
 Westminster College, Missouri, Fulton, Missouri - 1998
 Lynn University, Miami - 1998
 Gannon University, Erie, Pennsilvania - 1999
 Universiteti i Hauai, Manoa, Honolulu - 1999
 Lewis and Clark College, Portland, Oregon
 Middlebury College, Vermont - 2000
 Universiteti i Oregon, Eugene - 2001
 Pontificia Universidad Católica Madre y Maestra, Santiago de los Caballeros, Republika Domenikane - 2001
 Saint Ambrose University, Davenport, Iowa - 2001
 Kolegji Ramapo i New Jersey, Mahwah, NJ - 2001
 Universiteti i Karolinës së Veriut në Charlotte, NC - 2002.
 Université du Québec à Trois-Rivières, Kanada - 2005

 Shiko edhe 
 Historia e Polonisë

 Referime 
 1. http://www.cnn.com/SPECIALS/cold.war/kbank/profiles/walesa/  marrë më 13 nëntor 2009.

Kategoria:Politikanë polakë
Kategoria:Lindje 1943
Kategoria:Çmimi Nobel për Paqe