Grupi i shtatëmbëdhjetë i elementeve kimike

Grupi i shtatëmbëdhjetë i tabelës periodike përfshin elementet kimike të halogjeneve, të cilët janë ndër elementet më reaktivë në natyrë. Ky grup përfshin:

 Fluori (F)
 Klor (Cl)
 Brom (Br)
 Jod (I)
 Astati (At)
 Tenesini (Ts)

 Karakteristikat e përgjithshme të halogjeneve 

 Pozita në tabelën periodike:  Halogjenet janë pjesë e grupit të 17-të (ose grupit VIIA) dhe kanë një konfigurim elektronik të shtresës së jashtme ns2np5. Kjo do të thotë se u mungon vetëm një elektron për të plotësuar oktetin dhe për të arritur një gjendje të qëndrueshme.
 Reaktiviteti i lartë:  Për shkak të elektronegativitetit të lartë dhe prirjes për të fituar një elektron, halogjenet janë jashtëzakonisht reaktivë, veçanërisht fluori dhe klori. Reaktiviteti ulet në grup kur lëvizim nga lart-poshtë, pasi rritet distanca midis bërthamës dhe elektroneve të jashtme.
 Gjendja agregate në temperatura normale:
 Fluori (F): Gaz i verdhë i zbehtë.
 Klor (Cl): Gaz i gjelbër i zbehtë.
 Brom (Br): Lëng ngjyrë kafe të kuqërremtë me avull helmues.
 Jod (I): Solid me shkëlqim metalik ngjyrë vjollcë të errët.
 Astati (At): Solid radioaktiv, shumë i rrallë në natyrë.
 Tenesini (Ts): Element sintetik dhe shumë radioaktiv, ende nuk është vëzhguar në kushte të zakonshme për shkak të kohës së shkurtër të gjysmëjetës së tij.
 Pika e vlimit dhe shkrirjes:  Kur zbresim në grup, pikat e shkrirjes dhe vlimit rriten për shkak të forcave më të mëdha ndërmolekulare (forcat van der Waals).

 Reaktiviteti dhe reagimet kimike 

 Reagimi me metalet:  Halogjenet reagojnë lehtësisht me metalet duke formuar halide (p.sh., NaCl, KBr). Reagimet janë zakonisht shumë ekzotermike.
 Reagimi me hidrogjenin:  Halogjenet kombinohen me hidrogjenin për të formuar acide halogjenike (p.sh., HCl, HF, HI), të cilat janë të tretshme në ujë dhe shumë acide.
 Reagimi me ujë:  Fluori reagon furishëm me ujin duke formuar acid fluorhidrik (HF) dhe oksigjen. Klor, brom dhe jod reagojnë më ngadalë.
 Oksidues të fuqishëm:  Halogjenet janë agjentë të fuqishëm oksidues, me fluorin që ka fuqinë oksiduese më të madhe. Për shembull, fluori mund të oksidojë pothuajse të gjithë elementet e tjerë.

 Përdorimet e halogjeneve 

 Fluori:
 Përdoret në pastat e dhëmbëve për të parandaluar prishjen e dhëmbëve.
 Në prodhimin e teflonit dhe komponimeve të tjera organofluorike.
 Klor:
 Dezinfektimi i ujërave të pijshëm dhe pishinave.
 Përdoret për prodhimin e PVC-së dhe komponimeve të tjera organoklorike.
 Brom:
 Përdoret në përbërës retardues të flakëve dhe ilaçe.
 Përdoret në prodhimin e ngjyrave dhe filmit fotografik.
 Jod:
 Përdoret në dezinfektantë (p.sh., solucion jodi për plagë).
 Element esencial për funksionimin e gjëndrës tiroide.
 Astati:
 Shumë i rrallë dhe radioaktiv; ka disa aplikime të kufizuara në mjekësi për trajtimin e kancerit.
 Tenesini:
 Është një element sintetik dhe ka rëndësi shkencore për studimet e tij, por nuk ka përdorime praktike.

 Rëndësia biologjike dhe mjedisore 

 Fluori dhe jodi janë esencialë për organizmat.
 Klorinat janë të dobishme për dezinfektimin, por ndonjëherë mund të jenë të dëmshme nëse përdoren në sasi të mëdha.
 Përdorimi i bromit dhe komponimeve organobromike kërkon kujdes për të shmangur ndotjen.

Kategoria:Elemente kimike