Acidet nukleike bartëse të trashëgimisë

Acidet nukleike bartëse të trashëgimisë kanë të bëjnë me ecurinë e hulumtimeve në nivel molekular dhe sqaron bazën molekulare të proceseve jetësore, përkatësisht natyrën e faktorëve trashëgues. Në këtë mënyrë është zhvilluar gjenetika molekulare, që ka për detyrë të sqarojë natyrën dhe proceset themelore jetësore. Njësia trashëguese është gjeni.

Gjenetika molekulare është zhvilluar dhe nga shkenca të tjera si: kimia, fizika, biologjia etj. Tek qeniet e gjalla natyrën dhe specifikën e çdo procesi biokimik e kontrollojnë gjenet. Gjenetika molekulare sqaron kontrollin gjenetik te proceset metabolike. Ajo hulumton përbërjen e gjeneve, reproduktimin e tyre dhe produktet parësore të tij. Molekulat e shumta dhe të ndryshme të cilat gjenden në qeniet e gjalla, për gjenetikën molekulare me interes janë ato makromolekula biologjike të cilat paraqesin bartësit dhe realizatorë të informatës gjenetike, e që janë acidet nukleike dhe proteinat që kryejnë funksionet : vetëprodukimin dhe zhvillimin e vetëkontrolluar. Deri në fund të dekadës së katërt të shekullit XX është argumentuar se acidet nukleike luajnë rol të rëndësishëm në sintezën e proteinave.

Në vitin 1944, tre shkencëtarë amerikanë : Oswald Avery, Colin Mac Leod dhe Maclyn Mc Carty, duke eksperimentuar në bakterin Pneumococcus, përfundimisht argumentuan se materialin trashëgues e përbën acidi dezoksiribonukleik (ADN). Aty rriteshin pneumokoket jopatogjene (pa kapsulë), pastaj eksperimentuesit shtuan ekstrakt të qelizave të shkatërruara patogjene (me kapsulë) dhe vërejtën se një numër i bakterieve jopatogjene transformohen dhe e fitojnë aftësinë e krijimit të kapsulës dhe kështu shndërrohen në patogjene. Ne analizat biokimike ata vërtetuan se shkaktar i shndërrimit të bakteries jopatogjene në patogjen është materiali trashëgues ADN.

Shkencëtarët Watson dhe Crick në vitin 1953 propozojnë modelin e strukturës sekondare molekulare të ADN.

Molekula e ADN si material trashëgues ka tri veçori :

 çiftimi i bazave i lejon ADN-së të dyfishohet (replikohet) dhe të transferojë informacionin përmes mARN-së  ;
 aftësinë të bartë informacionin gjenetik (d.m.th. të kontrollojë natyrën dhe specifikën e proceseve biokimike, të cilat mundësojnë zhvillimin e veçorive të caktuara të organizmit ;
 aftësinë e ndryshueshmërisë së strukturës dhe të funksionit të vet me të cilën sqarohet ndryshueshmëria e organizmave në natyrë dhe evolucioni i tyre.

 Referime 
Kategoria:Gjenetikë