Nxitimi

250px|thumb| Komponentet e përshpejtimit për një lëvizje planare të lakuar. Komponenti i nxitimit tangjencial at është për shkak të ndryshimit në shpejtësinë e kalimin, dhe është i drejtuar në drejtim të vektorit të shpejtësisë. Komponenti centripetal ac është për shkak të ndryshimit të drejtimit të vektorit të shpejtësisë dhe është normal me trajektoren, i drejtuar në drejtim të qendrës së lakim të rrugës.

Në fizikë, dhe më saktësisht kinematikë, përshpejtimi është ndryshimi i shpejtësisë me kalimin e kohës.  Meqënëse shpejtësia është një vektor, ajo mund të ndryshojë në dy mënyra të : një ndryshim në modulin e saj dhe / ose një ndryshim në drejtimin e vektorit. Në një dimension, domethënë në një vijë, nxitimi tregon  shkallën e ndryshimit në të cilën trupi përshpejtohet ose ngadalësohet. Megjithatë, si një madhësi  vektoriale , nxitimi është gjithashtu shkalla në të cilën ndryshohet drejtimi.  Përshpejtimi ka  dimensionet  L T−2. Në  njësitë SI, nxitimi është i matur në metër për sekondë katror  (m/s2).

Në gjuhën e përditshme, fjala nxitim zakonisht përdoret për një rritje të  ( modulit të shpejtësisë), një zvogëlim i shpejtësisë quhet ngadalësim. Në fizikë, një ndryshim në drejtimin e shpejtësisë konsiderohet gjithashtu si një përshpejtim: për lëvizjen rrotulluese, ndryshimi në drejtimin e shpejtësisë rezulton në nxitimin centripetal (në drejtim të qendrës), ku si shkalla e ndryshimit të modulit të shpejtësisë jepet nga nxitim tangjencial .

Në mekanikës klasike, për një trup me masë konstante, përshpejtimi i trupit është proporcional me forcën rezultante që vepron mbi të (Shikoni Ligjin e dytë të Njutonit):

ku F është forca rezultante që vepron mbi trupin, m është   masa e trupit, dhe a është nxitimi i saj.

 Nxitimi i njëtrajtshëm 
Nxitimi i njëtrajshëm ose konstant është një karakteristik i një lloj lëvizje në të cilën shpejtësia e një objekti ndryshon me të njëjtën vlerë në intervale kohe të barabarta.

Një shembull i kësaj lëvizje është ai i një objekti në rënie të lirë vetëm nën veprimin e një fushe gravitacionale. Nxitimi i një trupi në rënie në mungesë të rezistencës së ajrit varet vetëm nga intensiteti i fushës gravitactionale g (ose ndryshe nxitimi i rënies së lirë). Prej Ligjit të Dytë të Njutonit, forca që vepron mbi trupin jepet si:

Nga ky formulim nxirren edhe formulat e zhvendosjes, shpejtësisë fillestare dhe asaj të një çast t si dhe nxitimit (të dhënë): 

Vlen për tu theksuar se këto formula vlejnë për çdo rast të lëvizjes me nxitim konstant (njëtrajtësisht të përshpejtuar/ngadalësuar). Në rastin e rënies së lirë, vlera e nxitimit  është e barabartë me .

ku

  është koha që ka kaluar
  është zhvendosja fillestare nga origjina e sistemit koordinativ
  është zhvendosja nga origjina e sistemit koordinativ në çastin 
  është shpejtësia fillestare
  është shpejtësia në çastin 
  është nxitimi

 Shënime 

Kategoria: Fizikë
Kategoria: Dinamikë
Kategoria: Kinematikë
Kategoria: Koncepte fizike themelore