Kuvendi Evropian

Kuvendi Evropian është një nga dy organet legjislative të Bashkimit Evropian, dhe një nga shtatë institucionet e tij. Ai vepron krahas Këshillit të Evropës në miratimin e ligjeve pas propozimit të tyre nga Komisioni Evropian. Përbëhet nga 720 anëtarë pas Zgjedhjeve Evropiane të vitit 2024. Ai përfaqëson elektoratin e dytë më të madh demokratik në botë (duke pasuar Indinë), me një elektorat prej rreth 375 milionë votuesish në vitin 2024.

Ky institucion ka zëvendësuar Asamblenë e Përbashkët të KEQÇ-së (Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut), i cili u themelua në Strasburg në vitin 1952 dhe që ka pasur vetëm funksion këshillëdhënës. Fillimisht, ai kishte 78 anëtarë dhe të gjithë ishin anëtarë të kuvendeve të shteteve anëtare, të cilët ishin të caktuar të delegoheshin për të marrë pjesë në punimet e Asamblesë.

Nga viti 1979 është vendosur që në shtetet anëtare të mbahen zgjedhje të drejtpërdrejta, dhe anëtarët e Kuvendit Evropian të zgjidhen me mandat 5-vjeçar. Ndër vite, filloi të rritej edhe numri i anëtarëve të BE-së, dhe nga ky fakt u rrit edhe rëndësia e këtij institucioni.

Pas vitit 1980, dhe sidomos pas vitit 1990, Kuvendi mori kompetenca më të mëdha në fushën legjislative dhe në atë mbikëqyrëse. Nga kjo kohë, historia e Kuvendit Evropian është historia e cila shënon një betejë të vazhduar midis deputetëve të Kuvendit dhe organeve të tjera burokratike të BE-së. Deputetët kanë shënuar sukses, duke nxitur përpara nevojën e zhvillimit të demokracisë kuvendore.

Traktati i Lisbonës vendosi procedurën e rregullt legjislative, e cila gjen zbatim pothuajse në të gjitha fushat, ku Këshilli vendos me shumicë të cilësuar. Duke iu referuar edhe një kompetence klasike kuvendore, siç është buxheti, me hyrjen në fuqi të Traktatit të Lisbonës, Kuvendi Evropian merr më shumë kompetenca. Në të drejtën e tij buxhetore është përfshirë tashmë edhe sektori bujqësor, të cilit në vitin 2009 iu caktua jo pak se 42% e shpenzimeve (rreth 43 miliardë euro).

 Organizimi dhe struktura 
Traktati i Lisbonës vendosi rritjen e numrit të deputetëve nga 736 në 750, plus Kryetarin e Kuvendit. Gjatë një takimi të Këshillit Evropian në qershor 2010, ky numër u rrit edhe me tre deputetë të tjerë, duke e çuar në 754.

Një dallim i qartë me kuvendet kombëtare qëndron në faktin se Kuvendi Evropian përbëhet nga fraksione ndërshtetërore, si për shembull Grupi i Partisë Popullore Evropiane apo Grupi i Aleancës Progresive të Socialistëve dhe Demokratëve.

 Kompetencat 
Jashtëzakonisht të rëndësishme për punën e Kuvendit Evropian dhe ndikimin e tij janë 24 Komisionet e tij. Në faqen e internetit të Kuvendit Evropian gjendet një tabelë përmbledhëse në të gjitha gjuhët zyrtare, ku mund të shihet se cili deputet është anëtar i cilit komision. Deputetët që angazhohen në komisione të veçanta gjatë mandatit të tyre pesëvjeçar, janë në gjendje të përvetësojnë njohuri substanciale në fusha konkrete. Në këtë mënyrë, ata jo vetëm mund të ndjekin në mënyrë intensive aktivitetin e Drejtorive të Përgjithshme të Komisionit dhe të Këshillit të Ministrave sipas fushës përkatëse, por edhe t’i ndikojnë ato – më tepër se sa mund të merret me mend bazuar vetëm në kompetencat formale. I rëndësishëm në këtë kontekst është edhe bashkëpunimi i ngushtë me instancat përkatëse të Komisionit, si dhe me shoqatat ndërkombëtare dhe ato kombëtare.

 Karakteristikat 
Si karakteristika kryesore të Kuvendit Evropian mund të përmendim: është fjala për një kuvend shumëkombëtar në ndryshim të përhershëm, i cili pasqyron si linja të konfliktit ideologjik (nëpërmjet fraksioneve ndërshtetërore) ashtu edhe linja të konfliktit kombëtar (përmes origjinës së deputetëve nga shtete të caktuara). Përkatësia e dyfishtë dëshmon mjaft qartë diversitetin e këtij institucioni.

Ashtu si në rastin e Këshillit dhe të Komisionit, edhe në atë të Kuvendit ka një diferencim të theksuar funksional. Këtu duhen dalluar edhe lidhjet jashtëzakonisht të ngushta dhe bashkëpunimi shumë intensiv me Komisionin, të cilat shpesh përdoren si kundërpeshë ndaj Këshillit të Ministrave.

 Vlerësimi kritik 
Vlerësimi i Kuvendit Evropian bazuar në krahasimin me kuvendet kombëtare varet nga këndvështrimi. Nga një perspektivë statike mund të përcaktohet se Kuvendi Evropian vazhdon të mbetet më pak i fuqishëm se kuvendet e sistemeve shtetërore, por megjithatë mbart shumë më tepër ndikim se çdo Asamble Kuvendore apo komitet i Organizatave Ndërkombëtare. Nëse analizojmë në mënyrë të veçantë zhvillimin e dekadave të fundit, nuk mund të mos vërehet se rëndësia e tij në krahasim me organet e tjera është rritur jashtëzakonisht shumë — një tregues i rëndësishëm ky i "mbikombëtarizimit" të Komunitetit Evropian.

 Procedura e rregullt legjislative 
Kjo procedurë, e cila në versionet e mëparshme të traktateve ishte cilësuar si "procedura e bashkëvendosjes", zbatohet pothuajse në të gjitha rastet kur Këshilli merr vendime me shumicë të cilësuar. Ajo karakterizohet nga fakti që Kuvendi Evropian zë një pozicion të barabartë me Këshillin, pasi pa miratimin e Kuvendit Evropian nuk mund të hyjë në fuqi asnjë akt ligjor.

Ecuria e kësaj procedure komplekse rregullohet nga Neni 294 i Marrëveshjes për Funksionimin e Bashkimit Evropian. Kjo procedurë mund të përfshijë deri në tre faza dëgjimi (leximi):

 Leximi i parë 
Në fillim është propozimi i Komisionit. Lidhur me këtë propozim, Kuvendi Evropian paraqet qëndrimin e tij në një lexim të parë dhe ia përcjell atë Këshillit. Nëse Këshilli e miraton pozicionin e Kuvendit Evropian, atëherë akti ligjor në fjalë zyrtarizohet sipas amendamenteve të Kuvendit. Ky është varianti më i thjeshtë dhe i shpejtë.

Nëse Këshilli nuk e miraton vendimin e Kuvendit Evropian, ai përcakton një pozicion të vetin lidhur me propozimin dhe ia përcjell Kuvendit, duke e arsyetuar hollësisht këtë vendim. Paralelisht, Komisioni informon në mënyrë të plotë Kuvendin rreth vlerësimit të tij, dhe pas kësaj kalohet në leximin e dytë.

 Leximi i dytë 
Në këtë fazë, Kuvendi Evropian ka në dispozicion tri opsione:
 Nëse Kuvendi Evropian e miraton qëndrimin e Këshillit brenda tre muajsh pas marrjes së tij, ose nëse ai nuk shprehet fare rreth tij, akti ligjor quhet i miratuar në versionin e formulimit të Këshillit.
 Nëse Kuvendi Evropian e hedh poshtë vlerësimin e Këshillit me shumicën e anëtarëve të tij, atëherë akti ligjor nuk miratohet dhe procesi bie poshtë.
 Nëse Kuvendi Evropian, me shumicën e anëtarëve të vet, propozon ndryshime në pozicionin e Këshillit, versioni i ndryshuar i përcillet Këshillit dhe Komisionit; ndërkohë, Komisioni jep vlerësimin e tij mbi amendamentet e reja.

Nëse Këshilli i miraton me shumicë të cilësuar të gjitha këto ndryshime të Kuvendit Evropian brenda një afati tre-mujor, akti ligjor miratohet. Nëse nuk i miraton të gjitha ndryshimet, atëherë Kryetari i Këshillit, në koordinim me Presidentin e Kuvendit Evropian, thërret brenda gjashtë javësh një "Komitet Ndërmjetësimi" (Konciliimi).

 Komiteti i Ndërmjetësimit 
Ky komitet përbëhet nga përfaqësues të vendeve anëtare (nga Këshilli) si dhe nga një numër i barabartë përfaqësuesish nga Kuvendi Evropian, të cilët emërohen nga grupet politike dhe nga radhët e anëtarëve të komisioneve që mbulojnë fushën e aktit ligjor. Delegacioni i Kuvendit Evropian drejtohet nga një Zëvendëspresident ose nga kryetari i komisionit përkatës.

Komisioni Evropian merr pjesë gjithashtu në punimet e Komitetit të Ndërmjetësimit, siç përcaktohet në Nenin 294, dhe merr iniciativat e nevojshme për të afruar qëndrimet e Kuvendit Evropian dhe të Këshillit.

Nëse Komiteti nuk arrin të gjejë një marrëveshje për një tekst të përbashkët brenda gjashtë javësh pas thirrjes së tij, atëherë akti ligjor i propozuar bie poshtë.

 Leximi i tretë 
Nëse Komiteti arrin të miratojë një tekst të përbashkët kompromisi, ky tekst duhet të kalojë për votim final. Ai duhet të miratohet nga Kuvendi Evropian (me shumicën e votave të dhëna) dhe në Këshill (me shumicë të cilësuar) brenda një afati gjashtë-javor. Nëse të dy institucionet e miratojnë, akti ligjor hyn në fuqi; nëse njëri prej tyre e rrëzon, akti bie poshtë përfundimisht.

 Lidhje të jashtme 

 Kuvendi Evropian - Faqja zyrtare

Kategoria:Bashkimi Evropian
Kategoria:Organe legjislative
Kategoria:Politikë