Musa Ramadani

Musa Ramadani (Gjilan, 21 maj 1944 - Prishtinë, 10 mars 2020) ka qenë shkrimtar poet, prozator dhe publicist shqiptar.

 Biografia 
U lind më 1941 në Gjilan nga një familje zejtarësh të cilët kishin një furrë dhe dyqan tekstili në çarshinë e qytetit. Në 22 dhjetor 1944, Shtabi i Forcave Shqiptare Vullnetare vendosi të sulmojë për marrjen nën kontrollë të Gjilanit nga Administrata e re e Komunistëve Jugosllavë. Në mëngjesin e 23 dhjetorit 1944, forcat e vullnetarëve shqiptarë sulmuan dhe gati arritën ta kthenin kontrollën e gjithë qytetit, përveç ndërtesës së OZNA-s dhe të Këshillit Popullor të Rrethit. Forcat serbo-maqedonase në shenjë hakmarrjeje për sulmin e forcave vullnetare shqiptare mbi Gjilanin, filluan vrasjet masive. Fillimisht rrëmbyen me përdorimin e forcës pa dallim qytetarë të Gjilanit, i nxorrën nga shtëpitë, dyqanet, rrugët, i morën dhe i mbyllën në ndërtesën e vjetër të burgut të qytetit.

Familja Ramadani braktisi shtëpinë me një autobus me 16 të plagosur drejt Prizrenit, në të cilin qytet e kaloi fëmijërinë e hershme dhe e kreu klasën e dytë fillore. 

Me t’i vdekur babai, familja u kthye përsëri në vendlindje. Aty mbaroi shkollimin e mesëm. Shkollën e Lartë Pedagogjike (Dega: Gjuhë dhe letërsi Shqipe) e mbaroi në Prizren.

Në fund të vitit 1965 filloi veprimtarinë e tij si gazetar. Ishte korrespodent i rregullt i gazetës “Rilindja” dhe pastaj redaktor i përgjithshëm i kulturës në gazetën Rilindja.

 Krijimtaria letrare-skenike dhe publicistike 
Musa Ramadani është prezantuar në disa nga vëllimet, panoramat letrare e antologjitë, të përkthyera edhe në gjuhë tjera. Është laureat i një sërë çmimesh. Talentin e tij  e ka sprovuar edhe në krijimtarinë e fushave të tjera artistike. Është autor i një sërë tekstesh për këngë të lehta e të muzikës së tendencave moderne. Eshtë autor edhe i disa këngëve në frymën e zhanrit të muzikës së lehtë. Ndonëse pa ndonjë përgatitje paraprake muzikore, ka kompozuar këngë, të cilat, madje në manifestimin më të madh muzikor të kohës, “Akodret e Kosovës”, janë vlerësuar edhe me Çmimin e Parë të Jurisë. Herë pas herë, është marrë e merret edhe me pikture. Madje një “kaptinë” e tërë e romanit të tij të fundit “Inamor:55”, është e “ilustruar” nga vetë punimet e autorit. Ramadani ka shkruar edhe humoreska, skeçe humoristike e shkrime satirike, me pseudonimin “Babloku”. Merret edhe me shkrime eseistike e kritikë teatrore, sikundër edhe me Udhëshkrime (nga Vjena e Parisi).

Drama “Moisiu në unazën e Inflandit”, në sezonin 2003, u inskenua nga Teatri Kombëtar i Prishtinës, ndërkaq, drama “Ligatina” e Nebi Islamit, shkruar sipas motiveve të romanit homonim të Musa Ramadanit, në sezonin 2006, u inskenua në Teatrin Kombëtar të Gjilanit. Ramadani punon me një përkushtim të madh, gjithnjë duke i qëndruar besnik frazës e vargut të latuar deri në përpikmëri, të një sintakse të kulluar shqipe, të një leksiku të begatshëm shprehjesh është cilësuar nga kritika letrare, siç është vepra “Ligatina”,  sikundër edhe “Zezona”, e një sërë përmbledhje tregimesh prej tij.

 Çmime 
 Çmimi letrar “Beqir Musliu”,2006, iu nda Musa Ramadanit,poetit, prozatorit, publicistit, teatrologut të njohur të letrave shqipe, shpërblimi për vitin 2006.
Çmimi Kadare, 2017, për romanin e tij Profeti nga Praga.

 Vepra letrare 
| “Mëkatet e Adamit” (poezi), “Rilindja, 1969; 
|“Thirravaje” (poezi), “Rilindja”, 1971; 
|“Neurosis” (poezi), botim autorial, 1973; 
| Romani pa kornizë”, “Bota e Re”, 1975; 
|“Muzat nuk flejnë” (poezi), “Rilindja, 1976; 
|“Fluroma” (tregime), “Rilindja”, 1978; 
|“Zezona” (roman), “Rilindja”, 1978, “Faik Konica”(ribotim), 2003; 
|“Fjala në skenë” (recensione për shfaqje teatrore), “Rilindja”,1080; 
|“Alfabeti i neurozave” (poezi), “Flaka e Vëllaznimit”, 1983; 
|“Ligatina” (roman), “Rilindja”, 1983; 
|“Moisiu në unazën e Inflandit” (dramë), “Rilindja”, 1984; 
|“Eugjenika e tri deteve” (poezi), “Rilindja”, 1986; 
|“Satana ma vodhi gurin e urtisë” (tregime), “Rilindja”, 1987; 
|“Nostalgji antike” (përzgjedhje e poezive) , “Rilindja, 1995; 
|“Vrapuesja e Prizrenit” (roman), “Dukagjini”, 1997; 
|“Antiprocesioni” (roman), “Buzuku”, 1997; 
|“Inamor: 55” (roman), “Buzuku”, 2000.
|“ Mëkatet e Ha(E)vës, poezi, Pen/club, 2007, Prishtinë
|“Premiera shqiptare” (Recensione për dramën, shfaqjet), “Spektri”, Shkup 1996;
|“Profeti nga Praga” (roman), Tiranë, 2017.

  Përkthimet 
|“Mariamna” – PärLagerkvist
|“Fillokteti” – Heiner Müler 
|“Askushi” – Jezi Andzejevski
|“Shkretëtira e tatarëve” – Dino Buzzati 
|“Legjenda per Araratin” – Yasar Kemal
|“Bufi i verbër” – Sadec Hedayat
|“Dhe nuk gjej vëlla më të mirë” – Maksud Ibrahimbekov
|“Humbella” – Mirko Kovac
|“Ditë pranvere” – Ciril Kosmac
|“Aromat, ari e temjani” – Slobodan Novak
|“Piramida e Emës” – Dubravka Ugrešić
|“Ogursëzi” – Nedzad Ibrisimovic

 Lidhje të jashtme 
 https://web.archive.org/web/20080715082415/http://myweb.tiscali.co.uk/albania/musa_ramadani_kosova_pen_centre.html

 Referime 

Kategoria:Lindje 1944
Kategoria:Vdekje 2020
Kategoria:Dramaturgë shqiptarë
Kategoria:Romancierë shqiptarë
Kategoria:Poetë shqiptarë
Kategoria:Njerëz nga Gjilani