Çmimi i madh i Australisë

Çmimi i Madh i Australisë është gara e parë e Kampionatit për çdo vit që nga kalimi i garës në Melburn, në përjashtim të vitit 2006. Gjatë kohës së mbajtur në Adelaide, Çmimi i Madh i Australisë ishte gara e fundit e kampionatit duke e zëvendësuar Çmimin e Madh të Portugalisë. Si garë e fundit e kampionatit Çmimi i Madhë mbajto shumë Çmime të Mëdha Memoriale, veçanërisht ajo e vitit  1986 dhe 1994.

Që nga koha e të qenit pjesë e Kampionatit Botërorë në Formula Një më të suksesëshëm janë piloti gjerman Michael Schumacher dhe ekipi italian Scuderia Ferrari. David Coulthard, Rubens Barrichello dhe Giancarlo Fisichella janë pilotët e vetëm që kanë filluar çdo garë në Melbourne.

Në nëntorë të vitit 2006 ING u bë sponzor i Çmimit të Madh të Australisë me një kontratë tri vjeçare.

 Historiku 

Çmimi i Madh i Australisë që nuk ishte pjese e Kampionatit Botërorë në Formula një filloi të mbajë garime të ndryshme automobilistike që nga vitit 1920 duke u bërë një nga garat më të vjetra që kanë mbijetuar deri tani. Sikur dhe Çmimi i Madh i Francës, në të shumtën e kohës gara u zhvendos nga një qark në një tjetër duke kaluar thuajse nëpër tërë Australinë. Gara u mbajt në  katër herë , mes viteve 1938 dhe 1958, në qarkun e famshëm garues "Qarku në Mount Panorama". Në vitet e 1950ta Albert Park në Melbourne dy herë ishte nikoqir i garës. Në këtë periudhë Lex Davison fitoi garën katër herë, rekord i cili qëndroi gjer në vitin 2004 kur e arriti gjermani Michael Schumacher. Në vitet e '60-ta gara ishte pjesë përbërëse e Tasman Series që i tërhiqte ekipet udhëheqëse të Fromula Një të asaj kohe ku pilotë ishin Jack Brabham, Denny Hulme dhe Bruce McLaren. Gjatë viteve të '70-ta mbante garat në Formula 5000.

 Formula 1 
Australia u bë pjesë e Kampionatit në Formula Një në vitin 1985 duke qenë gara e fundit e sezonit. Kjo garë u zhvillua në qarkun rrugorë në Adelaide e që llogaritej si qarku rrugorë më i miri në botë.

Në vitin 1993 biznismeni Ron Walker AC CBE filloi të bashkëpunojë me qeverisësit e Melburnit për të bërë qytetin nikoqir të garës gjë që dhe ia arriti. Gara kaloi në Melburn në vitin 1996. Megjithatë jo të gjithë ishin mirë pritës të garës. Disa protesta u mbajtën nga grupi "Save Albert Park" të cilët deklaronin se gara e bënte parkun publik në një pronë private çdo vit nga një javë.

Pista në Melburn

Bernie Ecclestone, presidenti i menaxhmetit të Formula Një një herë tha se duheshin 10 minuta të bëhej marrëveshje me Melburnin që të bëhej gara e parë e Kampionatit Botërorë në Formula Një që nga viti 1996. 

Në garën e parë në Melburn u paraqit fjalia promovuese "Melburni - Sa vend i mirë për Garë" ( en: “Melbourne – What a Great Place for the Race”). Në përcjellje të kësaj gare morën pjesë rreth 401,000 spektatorë që akoma është numër rekord për këtë garë. 


Gara në Melburn

 Çmime të Mëdha të veçuara 
 1986 Nigel Mansell dhe Nelson Piquet në  Williams-Honda dhe Alain Prost në McLaren, garonin për titullin e kampionit.  Mansell kishte nevojë vetëm për pozitën e tretë për të garantuar titullin, kurse Prost dhe Piquet duhej të fitonin dhe Mansell të përfundonte në pozitë më të dobët se e treta që të fitonin titullin.  Duke qenë ndër tre të parët në tre xhirot e fundit vetura e Manselit pati dëmtim mekanik.  Pas largimit të Manselit dhe pasi Piquet u paraqit tek mekanikët, Prost mori pozitën e parë dhe fitoi garën dhe kampionatin. Edhe prost ishte gati për të dështuar pasiqë vetura e tijë në xhiron e fundit kishte mbetur pa derivat.

 1994  Pas fitores së tijë në Çmimin e Madh të Japonisë, Damon Hill tani ishte vetëm një pikë pas udhëheqësit kampional, gjermanit Michael Schumacher. Nigel Mansell ishte në pozitën e parë të nisjes, por me fillimin e tijë të dobët mundësoi që dy rivalët e kampionatit Hill dhe Shumaher të luftonin për të marrë pozitën e parë. Në xhiron e 36-të Shumaher rrëshqiti nga pista duke i mundësuar që Hill t'i afrohej dhe përmes fijës së brendshme të pistës të tentojë të e tejkalojë. Megjithatë gjermani u kthye drejt veturës së Hillit, nuk dihet ishte me qëllim apo aksident, që e beri që vetura Benetton të ngrihej në dy rrota dhe të shkojë drejt mbrojtësve të pistës. Kjo bëri që Shuhaher të largohej nga gara, Hill gjithashtu pati dëmtime të cilat e shtytën të paraqitej tek mekanikët ku edhe ai u largua nga gara. Nigel Mansell fitori garën duke u bërë gjermani më i vjetër fitues i një Çmimi të Madh pas Jack Brabham i cili kishte fituar në vitin 1970.

 2001  Në pistë Michael Schumacher u paraqit si i pari dhe fitoi garën, kurse tre pilotët tjerë Fernando Alonso, Kimi Räikkönen dhe Juan Pablo Montoya debituan në Formula Një. Gara përfundoi me një tragjedi ku në ndeshjen mes një veture të ekipit Williams të cilën e pilotonte Ralf Schumacher dhe një të ekipit  BAR's të cilën e pilotonte Jacques Villeneuve u shkëput një gomë e cila shkoi drejt barierave dhe la të vdekur marshallin vullnetarë të pistës, 52 vjeçarin Graham Beveridge.

 2002  Në këtë garë e bëri paraqitjen më të mirë piloti nikoqir Mark Webber, i cili pilotonte veturën jo aq garuese Minardi, por arriti të radhitej në pozitën e pestë dhe u bë figurë e njohur në publikun australian. Garën e fitoi Shumaher.

 2006  Tradicionalisht në Melburn gara mbahej (dhe mbahet) si e para e kampionatit për katës, por në këtë vit gara u mbajt si e treta. Garën e fitoi piloti spanjoll Fernando Alonso i cili në start u nis si i treti.

 2007  Lewis Hamilton udhëhoqi garën e parë të tijë në Formula Një, por përfundoi si i treti. Kimi Räikkönen ishte prijës i garës thuajse tërë garën. Räikkönen u bë piloti i parë i Ferrarit i cili fitoi në debutim që kur këtë e arriti Nigel Mansell në vitin 1989. Kimi Räikkönen kishte arritje të trefishtë në këtë garë duke shënuar pozitë të parë të nisjes, xhiro më të shpejtë dhe fitore.

 Sponzorë 
 Mitsubishi Çmimi i Madh i Australisë 1985
 Fosters Çmimi i Madh i Australisë 1986-1993, 2002-2006
 EDS Çmimi i Madh i Australisë 1995
 Transurban Çmimi i Madh i Australisë 1996
 Qantas Çmimi i Madh i Australisë 1997-2001
 ING Çmimi i Madh i Australisë 2007-2009
 Nuk kishte sponzor për vitin  in 1994.

 Statistikat 
 Top pilotët fitues 

 Fitore Piloti Vitet e fitoreve 4  Lex Davison  1954, 1957, 1958, 1961  Michael Schumacher 2000, 2001, 2002, 2004 3  Bill Thompson 1930, 1932, 1933  Doug Whiteford 1950, 1952, 1953  Jack Brabham 1955, 1963, 1964  Graham McRae 1972, 1973, 1978  Roberto Moreno 1981, 1983, 1984  Alain Prost 1982, 1986, 1988 2  Les Murphy 1935, 1937  Bruce McLaren 1962, 1965  Frank Matich 1970, 1971  Max Stewart 1974, 1975  Gerhard Berger 1987, 1992  Ayrton Senna 1991, 1993  Damon Hill 1995, 1996  David Coulthard 1997, 2003

 Top ekipet fituese 
 Fitore Ekipi Vitet e fitoreve 14  Ferrari 1957, 1958, 1969, 1987, 1999, 2000, 2001, 2002, 2004, 2007, 2017, 2022, 2023 13  McLaren 1970, 1986, 1988, 1991, 1992, 1993, 1997, 1998, 2003, 2008, 2012, 2025 6  Williams 1980, 1985, 1989, 1994, 1995, 1996 5  Cooper 1955, 1960, 1961, 1962, 19654  Bugatti 1929, 1930, 1931, 1932  MG 1935, 1937, 1939, 1947  Lola 1974, 1975, 1977, 1979  Ralt 1981, 1982, 1983, 19842  Talbot-Lago 1952, 1953  Maserati 1956, 1959  Brabham 1963, 1964  BRM 1966, 1967  Matich 1971, 1976  McRae 1973, 1978  Renault 2005, 2006

 Fituesit sipas viteve 
 Viti Piloti Ekipi Vendi F1 Australia 2025  Lando Norris McLaren-Mercedes Melbourne 2025  2024  Carlos Sainz Jr.Ferrari  Melbourne 2024  2023  Max VerstappenRed Bull-Honda RBPT Melbourne 2024  2022  Charles LeclercFerrari  Melbourne 2022  2008  Lewis Hamilton McLaren-Mercedes Melbourne 2008  2007 Kimi RäikkönenFerrari  Melbourne 2007  2006  Fernando Alonso Renault Melbourne 2006 2005  Giancarlo Fisichella Renault Melbourne 2005 2004  Michael Schumacher Ferrari Melbourne 2004 2003  David Coulthard McLaren-Mercedes Melbourne 2003 2002  Michael Schumacher Ferrari Melbourne 2002 2001  Michael Schumacher Ferrari Melbourne 2001 2000  Michael Schumacher Ferrari Melbourne 2000 1999  Eddie Irvine Ferrari Melbourne 1999 1998  Mika Häkkinen McLaren-Mercedes Melbourne 1998 1997  David Coulthard McLaren-Mercedes Melbourne 1997 1996  Damon Hill Williams-Renault Melbourne 1996 1995  Damon Hill Williams-Renault Adelaide 1995 1994  Nigel Mansell Williams-Renault Adelaide 1994 1993  Ayrton Senna McLaren-Ford Adelaide 1993 1992  Gerhard Berger McLaren-Honda Adelaide 1992 1991  Ayrton Senna McLaren-Honda Adelaide 1991 1990  Nelson Piquet Benetton-Ford Adelaide 1990 1989  Thierry Boutsen Williams-Renault Adelaide 1989 1988  Alain Prost McLaren-Honda Adelaide 1988 1987  Gerhard Berger Ferrari Adelaide 1987 1986  Alain Prost McLaren-TAG Adelaide 1986 1985  Keke Rosberg Williams-Honda Adelaide 1985Jo pjese e Kampionatit Botërorë 1984  Roberto Moreno Ralt-Cosworth Calder 1984 1983  Roberto Moreno Ralt-Cosworth Calder 1983 1982  Alain Prost Ralt-Cosworth Calder 1982 1981  Roberto Moreno Ralt-Cosworth Calder 1981 1980  Alan Jones Williams-Cosworth Calder 1980 1979  Johnnie Walker Lola-Chevrolet Wanneroo 1979 1978  Graham McRae McRae-Chevrolet Sandown Raceway 1978 1977  Warwick Brown Lola-Chevrolet Oran Park Raceway 1977 1976  John Goss Matich-Repco Sandown Raceway 1976 1975  Max Stewart Lola-Chevrolet Surfers Paradise 1975 1974  Max Stewart Lola-Chevrolet Oran Park Raceway 1974 1973  Graham McRae McRae-Chevrolet Sandown Raceway 1973 1972  Graham McRae Leda-Chevrolet Sandown Raceway 1972 1971  Frank Matich Matich-Repco Warwick Farm 1971 1970  Frank Matich McLaren-Repco Warwick Farm 1970 1969  Chris Amon Ferrari Lakeside 1969 1968  Jim Clark Lotus-Cosworth Sandown Raceway 1968 1967  Jackie Stewart BRM Warwick Farm 1967 1966  Graham Hill BRM Lakeside 1966 1965  Bruce McLaren Cooper-Climax Longford 1965 1964  Jack Brabham Brabham-Climax Sandown Raceway 1964 1963  Jack Brabham Brabham-Climax Warwick Farm 1963 1962  Bruce McLaren Cooper-Climax Caversham 1962 1961  Lex Davison Cooper-Climax Mallala 1961 1960  Alec Mildren Cooper-Maserati Lowood 1960 1959  Stan Jones Maserati Longford 1959 1958  Lex Davison Ferrari Bathurst 1958 1957  Lex Davison  Bill Patterson Ferrari Caversham 1957 1956  Stirling Moss Maserati Albert Park 1956 1955  Jack Brabham Cooper-Bristol Port Wakefield 1955 1954  Lex Davison HWM-Jaguar Southport 1954 1953  Doug Whiteford Talbot-Lago Albert Park 1953 1952  Doug Whiteford Talbot-Lago Bathurst 1952 1951  Warwick Pratley George Reed Special Narrogin 1951 1950  Doug Whiteford Ford Nuriootpa 1950 1949  John Crouch Delahaye Leyburn 1949 1948  Frank Pratt BMW Point Cook 1948 1947  Bill Murray MG Bathurst 1947 1939  Alan Tomlinson MG Lobethal 1939 1938  Peter Whitehead ERA Bathurst 1938 1937  Les Murphy MG Victor Harbor 1937 1935  Les Murphy MG Phillip Island 1935 1934  Bob Lea-Wright Singer Phillip Island 1934 1933  Bill Thompson Riley Phillip Island 1933 1932  Bill Thompson Bugatti Phillip Island 1932 1931  Carl Junker Bugatti Phillip Island 1931 1930  Bill Thompson Bugatti Phillip Island 1930 1929  Arthur Terdich Bugatti Phillip Island 1929 1928  Arthur Waite Austin Phillip Island 1928

 Referimet 

 Shih edhe 

 Lidhje të jashtme 
 Amëza Zyrtare - 
 Statistikat e vitit 200 - 
 Statistikat e vitit 2006 - 

Kategoria:Çmimi i madh i Australisë
Kategoria:Çmime të mëdha në Formula Një