Unix

Unix (e markës tregtare UNIX) është një familje e sistemeve operative për kompjutera, i ndërtuar në vitin 1969 nga një grup punëtorësh të AT&T-së në Bell Labs, që përfshinte Ken Thompson, Dennis Ritchie dhe Douglas McIlroy. Fillimisht i synuar për përdorim brenda sistemit Bell, AT&T licencoi Unix-in për palë të jashtme në fund të viteve 1970, duke çuar në një larmi variantësh akademikë dhe komercialë të Unix-it nga shitësit, duke përfshirë Universitetin e Kalifornisë, Berkeley (BSD), Microsoft (Xenix), Sun Microsystems (SunOS/Solaris), HP/HPE (HP-UX) dhe IBM (AIX). Sot sistemet Unix janë të ndarë në degë të ndryshme. Përgjatë viteve, AT&T si dhe kompani të tjera fitimprurese ose jo kanë kontribuar në ndërtimin e mëtejshëm.

Versionet e hershme të Unix—të cilat referohen në mënyrë retrospektive si "Unixi i hulumtimit"—funksionuan në kompjuterë si PDP-11 dhe VAX; Unix u përdor zakonisht në minikompjuterë dhe mainframe që nga vitet 1970 e tutje. Ai u dallua nga paraardhësit e tij si sistemi i parë operativ portativ: pothuajse i gjithë sistemi operativ është shkruar në gjuhën e programimit C (në 1973), e cila lejon Unix-in të operojë në platforma të shumta. Sistemet Unix karakterizohen nga një dizajn modular që nganjëherë quhet "filozofia Unix". Sipas kësaj filozofie, sistemi operativ duhet të sigurojë një grup mjetesh të thjeshta, secila prej të cilave kryen një funksion të kufizuar, të mirëpërcaktuar. Një sistem skedari i unifikuar dhe i bazuar në inode dhe një mekanizëm komunikimi ndër-proces i njohur si "pipe" shërbejnë si mjeti kryesor i komunikimit,Ritchie, D.M.; Thompson, K. (July 1978). "The UNIX Time-Sharing System". Bell System Tech. J. 57 (6): 1905–1929. CiteSeerX 10.1.1.112.595. doi:10.1002/j.1538-7305.1978.tb02136.x. Retrieved December 9, 2012. dhe një gjuhë skriptimi dhe komanda e guaskës (guaska Unix) përdoret për të kombinuar mjetet për të kryer flukset komplekse të punës.

Versioni 7 në 1979 ishte Unix-i përfundimtar i lëshuar gjerësisht, pas të cilit AT&T shiti UNIX System III, bazuar në Versionin 7, komercialisht në 1982; për të shmangur konfuzionin midis varianteve të Unix, AT&T kombinoi versione të ndryshme të zhvilluara nga të tjerët dhe e lëshoi atë si UNIX System V në 1983. Megjithatë, duke qenë se këto ishin me burim të mbyllur, Universiteti i Kalifornisë, Berkeley vazhdoi zhvillimin e BSD si një alternativë. Shitësit e tjerë që kishin filluar të krijonin versione të komercializuara të Unix-it do ta bazonin versionin e tyre ose në System V (si IRIX e Silicon Graphics) ose në BSD (si SunOS). Mes "luftërave Unix" të standardizimit, AT&T së bashku me Sun shkriu System V, BSD, SunOS dhe Xenix, duke i bashkuar veçoritë e tyre në një paketë si UNIX System V Release 4 (SVR4) në 1989, dhe u komercializua nga Unix System Laboratories, një spinoff i AT&T. Një Unix rival nga shitësit e tjerë u lëshua si OSF/1, megjithatë shumica e shitësve komercialë të Unix përfundimisht ndryshuan shpërndarjet e tyre për t'u bazuar në SVR4 me veçori BSD të shtuara në krye.

 Shiko edhe 

 Linux
 MacOS
 Microsoft Windows

 Referime 

Kategoria:Sisteme operative