Elektrodinamika kuantike

Elektrodinamika kuantike (EDK) është një teori e fushës kuantike e elektrodinamikës me karakter relativistik. Elektrodinamika kuantike u zhvillua nga një numër fizikanësh duke filluar që në fund të 1920-ve. Ajo përshkruan disa aspekte të mënyrës se si elektronet, pozitronet dhe fotonet bashkëveprojnë me njëri-tjetrin. Elektrodinamika kuantike nga ana matematike përshkruan të gjitha dukurit qe përfshinë thërrmijat e ngarkuara që bashkëveprojnë duke shkëmbyer fotone. Teoria është quajtur "margaritari i fizikës" për të gjitha parashikimet jashtëzakonisht të sakta të madhësive si moment anormal magnetik i elektronit, dhe zhvendosja e Lambit në shkallët e energjisë të hidrogjenit.Richard Feynman, 1985. QED: The strange theory of light and matter (chapter 1, page 6, first paragraph). Princeton Univ. Press.

Në terma teknike, Elektrodinamika kuantike mund te përshkruhet si një teori perturbative e vakumit kuantik elektromagnetik.

 Historia 

Fjala "kuantum" ne Latinisht, do te thotë "sa shumë" (neut. sing. nga quantus)Online Etymology Dictionary..  Fjala "elektrodinamike" u vendos nga Andre-Mari Amperi ne 1822Grandy, W.T. (2001). Relativistic Quantum Mechanics of Leptons and Fields, Springer..  Fjala "kuantum", sic përdoret ne fizikë, dom.t.s. në referencë me nocionin e matjes, u përdor për herë të parë nga Maks Plank, në 1900 dhe u riforcua nga Ajnshtajni në 1905 kur ai përdori termin kuanti i drites.

Teoria kuantike filloi në 1900, kur Maks Plank hipotezoi se energjia është e kuantizuar në mënyre që të derivonte një formulë që parashikonte varësinë e frekuencave të vëzhguara nga energjia e emetuar nga një trup i zi.  Kjo varësi është plotësisht ne mospërputhje me fiziken klasike.  Ne 1905, Ajnshtajni shpjegoi efektin fotoelektrik duke postuluar se energjia dritore vjen në copa diskrete që më vonë u quajtën fotone.  Ne 1913, Bori përdori kuantizimin në propozimin e tij për shpjegimin e vijave spektrale të atomit të hidrogjenit.  Ne 1924, Luis de Brojli propozoi një teori kuantike mbi natyrën valore të thermijave subatomike.  Fraza "fizika kuantike" u përdor për herë të parë në veprën e Xhonstonit Universi i Plankut në Dritën e Fizikës Modernë.  Këto teori, edhe pse dakord me faktet eksperimentale në një farë mase, ishin teori fenomenologjike : ato nuk jepnin justifikime rigoroze për kuantizimin që përdornin.

 Interpretimi Fizik i EDK 

 Formulimi Matematik 
Matematikisht, EDK ka strukturën e një teorie mase abeliane, me një grup simetrie U(1) si një grup mase.  Fusha skalare e cila shërben si mjedis për bashkëveprimin midis fushave të ngarkuara me spin-1/2 është  fusha elektromagnetike.  
Funksioni i Lagranzhit në EDK për bashkëveprimin e elektronit dhe pozitronit nëpërmjet fotonit është :

ku
 janë matricat e Dirakut ;
 dhe e konjuguara komplekse e Dirakut  janë fusha që paraqesin thërrmija të ngarkuara elektrikisht, në mënyrë specifike fushat e elektronit dhe pozitronit  qe paraqiten nga spinorët e Dirakut ; 
 është një derivat kovariant i një mase, me  fuqinë ciftuese të njëjtë me (ngarkesën elektrike) ;
 kovarianti i një potenciali katër dimensional të fushës elektromagnetike dhe
 tensori i fushës elektromagnetike.

 Ekuacionet e Ojler-Lagranzhit 

 Në piktura 

 Shiko dhe këtë 

Teoria e Relativitetit
Rinormalizimi
Elektrodinamika skalare
Ekuacioni i Shrodingerit
Modeli i Shuingerit
Modeli Standard
Justifikimet eksperimentale dhe teorike për ekuacionin e Shrodingerit
Polarizimi i vakumit
Funksioni Verteks 

 Referime 

 Për lexim të mëtejshme 

 Libra 










 Gazeta shkencore 
 J.M. Dudley and A.M. Kwan, "Richard Feynman's popular lectures on quantum electrodynamics: The 1979 Robb Lectures at Auckland University," American Journal of Physics Vol. 64 (June 1996) 694-698.

 Lidhje te jashtme 
 Feynman's Nobel Prize lecture describing the evolution of QED and his role in it
 Feynman's New Zealand lectures on QED for non-physicists
 On quantization of electromagnetic field

E