Deti i Vdekur

Deti i Vdekur (arabisht: اَلْبَحْرُ الْمَيْتُ, Āl-Baḥrū l-Maytū; hebraisht: יַם הַמֶּלַח, Yam hamMelaḥ) është një liqen i kripur i kufizuar nga Jordania në lindje, Izraeli dhe Bregu Perëndimor në perëndim. Shtrihet në Jordan Rift Valley, dhe dega kryesore e saj është lumi Jordan.

Që nga viti 2019, sipërfaqja e liqenit është 430,5 metra nën nivelin e detit, duke i bërë brigjet e tij lartësinë më të ulët në Tokë. Është 304 m i thellë, liqeni më i thellë hipersalin në botë. Me një kripësi prej 342 g/kg, ose 34,2% (në vitin 2011), është një nga trupat ujorë më të kripur në botë – 9,6 herë më i kripur se oqeani – dhe ka një dendësi prej 1,24 kg/litër, e cila e bën notin të ngjashëm me floating. Kjo kripësi krijon një mjedis të ashpër në të cilin bimët dhe kafshët nuk mund të lulëzojnë, prandaj emri i saj. Pellgu kryesor, verior i Detit të Vdekur është 50 kilometra i gjatë dhe 15 kilometra (9 mi) i gjerë në pikën e tij më të gjerë.

Deti i Vdekur ka tërhequr vizitorë nga e gjithë Pellgu i Mesdheut për mijëra vjet. Ishte një nga vendpushimet e para shëndetësore në botë (për Herodin e Madh) dhe ka qenë furnizuesi i një shumëllojshmërie të gjerë produktesh, nga asfalti për mumifikimin egjiptian deri tek potasi për plehra. Sot, turistët vizitojnë detin në brigjet e tij të Izraelit, Jordanisë dhe Bregut Perëndimor.

Deti i Vdekur po tërhiqet me një ritëm të shpejtë; sipërfaqja e saj sot është 605 km2 (234 mi katrorë), duke qenë 1,050 km2 (410 mi katrorë) në vitin 1930. Janë bërë propozime të shumta për kanalet dhe tubacionet, si p.sh. projekti i skaduar i transportit të ujit të Detit të Kuq-Detit të Vdekur, për të reduktuar recesionin e saj.

 Referime 


Kategoria:Trupat ujorë të Jordanisë
Kategoria:Liqenet e Izraelit
Kategoria:Liqenet e Bregut Perëndimor