Dolani (Gumenicë)

Dolan-i (greqisht: Γεροπλάτανος Yeroplátanos) është fshat në krahinën e Çamërisë, Greqi. Në Dolan ndodhet vendbanimi antik i Fanotit i ndërtuar në Shekulli IV p.e.s.. 
parapamje|Pamje nga Dolani, Çamëri
Fanoti ka qenë një ndër qytetet e Mbretërisë së Epirit duke u bazur tek citimi që i bën historiani romak Titus Livius. Historiani shpjegon sesi qyteti i fortifikuar me 2 mure mbrojtëse arriti të zbraps rrethimin romak në vitin  170 p.e.s. - 169 p.e.s. dhe një vit më pas ishte qyteti i parë i Epirit që u pushtua nga romakët. Nga pikëpamja administrative, në periudhën e vonë të sundimit Osman, Dolani ishte pjesë e Kazasë së Filatit, ndërsa përfshihet përsëri në ndarjen e re administrative të Filatit edhe pas Traktatit të fshehtë të Londrës të vitit 1913 i cili copëtoi trojet shqiptare dhe krahina e Çamërisë i kaloi Greqisë. Deri në vitin 1955, toponimi i përdorur në ndarjen administrative ishte forma greke e emrit Dolan - Ντόλιανη Ntóliani ndërsa pas vitit 1955 i ndërrohet emri në  Γεροπλάτανος Yeroplátanos.Πανδέκτης: Ntóliani - Yeroplátanos Në vitin 1997 iu bashkua bashkisë së Varfanjit (Parapotámou) ndërsa nga viti 2011 i përket njësisë bashkiake të Varfanjit në bashkinë e Gumenicës (Igoumenítsas).

 Gjeografia 
Dolani ndodhet në një lartësi afërsisht 80 metra nga niveli i detit. Nga veriu Dolani kufizohet me Pjadhulin, nga jugu me Rrëzanjin, nga lindja me Sklavin, nga perëndimi me Varfanjin e Vërselën. Para Luftës së Dytë Botërore, Dolani kishte këto lagje: Ahmetat, Dërvizhat, Mëhalla e Sipërme dhe Sqeleva-ja .Fatos Mero Rrapaj (1995). Fjalori Onomastik i Epirit. Eurorilindja. f. 43.

Toponimet të fshatit Dolan : (Para Luftës së Dytë Botërore)Rrapaj. Fjalori Onomastik i Epirit. 1995. f. 43-46.Treguan : 1) Dalip Emin Duçe, vjeç 63, nga Dolani, refugjat i 1944-ës, sot me banim në Fier.
2) Galip Hasan Beqiri, vjeç 68, nga Dolani. refugjat i 1944-ës, sot me banim në Fier.
3) Halit Damin Halo, vjeç  44, punëtor, analfabet, nga Dolani, sot me banim në Fier.
Fier, 1971.

 Ahuri Horës - grumbull gurësh to skalitur të kohës Iashtë me vizatime në P.
 Ar’ e Bebriut - arë, në P.
 Ar’ e Elbit - arë në mal e cila mbillej elb, në P.
 Ar’ e Madhe - arë në P.
 Ar’ e Pelës - arë, në J.
 Ar’ e Vejkos - arë e kullotë, në L.
 Ar’ e Valiut - arë në L.
 Avlitë - ara, pranë qëndresës fshatit.
 Baltëza - arë, në P.
 Baçëla - arë, në L.
 Ballëverdhëza - majë në qendër
 Balli Braho Kolit - qafë mali, në V.
 Beqëla - arë, në L.
 Bira e Gamines - sterrë e thellë ku strehoheshin pullumba t’egër, në V.
 Bira e Stihisë - birrë në një shkëmb të madh ku thuhet se ka qenë strehuar një stihi. Në V.
 Birat e Dhelprës - bira në një faqe kodre. në L.
 Bishtarca - ara pranë qendrës. 
 Bishti Horës - rrëzë mali në P.
 Bokçet - ara pranë qendrës.
 Bokrrimat e Kroit Zërës - bokërimë në L. 
 Bostani Satatit - ara pranë qendrës
 Brahëla - arë në L.
 Bregu i Dakos - breg, kullotë, në L.
 Bregu çafallive - breg në L.
 Bregu i Çeflikut - breg, kullotë në J.
 Bregu i Kaçarlës - breg në V.
 Bregu i Kodrës - breg në L.
 Bregu Lutruvisëe - breg i veshur me pyll në VL.
 Bregu Manushaqes - breg në L.
 Bregu Mullait - breg i vogël pranë një gërmadhë mulliri, në L.
 Bregu i Mushit - breg shkëmbor në L.
 Bregu Okoles - kodër në J.
 Bregu Palovështit - breg pranë qendrës
 Bregu Sorrave - breg, në qendër
 Bregu Shkallëzës - breg në L.
 Bregu Varvetës - breg, në V.
 Bregjet e Dragonëlës - kodra me pyje përralli, sqindesh, shkozash etj, në VL.
 Brrinjazt - brinja mali, në V.
 Burbusël/a - arë me një burim pranë në V.
 Burimi Qafës - burim në L.
 Burim i Xhaasë - burim në L.
 Çairet - ara no JL.
 Çefliku - ara në mal, në J.
 Çokalet - (shm. çoqele)- ara me grumbuj gurësh të vegjël, në JL.
 Draganëla - burim në përrua, në V.
 Dardhëza - arë, në J.
 Dulga e Meros - kullotë, në P.
 Dhi e Kardhaqes - tabje e kohës turke, në L.
 Evgjitëza - pllajë afër qëndrës.
 Faqa e Rrëzanjit - faqe mali në kufi me fshatin Rrëzanj, në P.
 Fiqet - fushë, në VL.
 Fijt e Okoles - ara e fiq, në J.
 Fiteja - baçë me ullinj, pranë qendrës.
 Frrashëre - arra, në L.
 Fshati Horës - gërmadha të një fshati të vjetër, në P.
 Gërmadhat -  ara, në J.
 Goneet - ara, në L.
 Gorricëla - arë, në P.
 Gostanji - breg shkëmbor, grykë lumi, në P.
 Gostora - ara në fushë, në VP.
 Grop’ e Botës - vend gropë ku populli merrnin baltë të bardhë për të zbardhur muret e brendëshme të banesave, në L.
 Grop’ e Hallkushit - vend gropë, në L.
 Grop Qirishte - vend gropë, në L.
 Gurët - ara në L.
 Guri Lejlekut - gur i madh në qendër.
 Guri Mejtepit - gur, në qendër.
 Guri Meros - arë, në P.
 Guri Stravatoit - shkëmb në radhua, në L.
 Gjiri Horës - gji në lumin e KaIamait, në L.
 Hjers e Abedinit - ara e ullinj, në P. 
 Kalaja e Horës - gërmadhat e një kalaje të tjetër, në P.
 Kalaja e Vjetër - gërmadhë e një kalaje të vjetër, në V.
 Kalldrëmet - kalldrëme të vjetër, në L.
 Këmba e Bakiut - këmbë mali në P. këmba e Ullive-këmbë mali, në P.
 Klisha - gërmadhë kishe në P.
 Konopicëla - arë në fushë, në J.
 Kroi Thatë - krua që rridhte pak ujë, në J.
 Kroi Vashëzës - krua, në J.
 Kroi Zerrit - krua, në L.
 Kroi Zërës - burim në përrua, në L. “Gjushi na molloiste se atje ne ai krua ka pasur zëra. po po n’e di u i varfëri se çi ishnë ato zëra, aj e dij se ish i vjetër. po u s’e keshë pjerë (pyetur) no një herë at” (Dalip Duçe-Dolan).
 Kruathi - krua, në P.
 Kashirat - fushë, në J. 
 Kshirazi - arë në fushë, në J.
 Kula - gërmadhë e një qendre antike, në P.
 Lëm i Nënarrës - lëm i gurtë, në P. 
 Lëm i Qafhorës - Iëm me pllaka guri pranë qendrës.
 Lëmënjeza - kodër e vogël në fushë, në P.
 Likudhëza - përrua me në burim, në L. 
 Lisëlat - ara, në P.
 Litruvija - mulli vaji në qendër.
 Llonxha - muze në fshatin e vjetër të Horës, në JP. 
 Mali Çafallive - mal, në L.
 Mali Sqindaresë - mal, në V.
 Manëla - arë e të shoqes Manes, në P.
 Marmura - fushë, në L. 
 Marmuret - ara, në L.
 Mejdani Diellit - ara, në L.
 Mejtepi - ndërtesë e ish shkollës fillore në kohën turke, e kthyer në greqisht pas pushtimit të Çamërisë nga greket, pranë qendrës.
 Mesonisia - fushë, në VP.
 Mesorova - fushë, në VL.
 Mëmëlat - ara, në J.
 Mushëla - arë, në VL.
 Nënarra - ara në fushë, ku ka pasur dhe arra, në P.
 Nënëshkëmbet - arë e madhe pranë lumit, në JP.
 Nisitë - ara, në L.
 Okolet - ara, në J.
 Palovështi - ara pranë qendrës.
 Parasporeza - ara, në P. 
 Pezulet e Likudhës - ara, në V.
 Pilli Himës - pyll pranë qendrës.
 Pilli Vjetër - faqe mali në pyll, në V.
 Pllajeja e Mesme - brinjë mali, në P.  
 Pllajeja e Rrushqalesë (rrushkullit) - pllajë, në V.
 Pllakareja - pllajë shkëmbore, në afërsi të qendrës.
 Prroi Dushkut - përrua që kalon në qendër të fshatit. 
 Prroi Dhelprës - përrua, në L.
 Prroi Math - përrua që kalon afër mesit fshatit.
 Prroi Mushit - përrua, në P.
 Qaf’ e Gostanjit - qafë, në V. 
 Qaf’ e Kodrës - qafë, në L. 
 Qaf’ e Qoshqëzës - qafë, në J.
 Qaf’ e Rrahut Kolit - qafë, në V. 
 Qaf’ e Sohorës - qafë, në JP. 
 Qaf’ e Shkallëzës - qafë midis kodrash, në L. 
 Qafazt - qafë e vogël, në L.
 Qafkodëra - bregore ku rrinin pleqtë e fshatit, në P.
 Qafora - lëm i gurtë, në P.
 Qafqoshqeza - qafë mali, në V.
 Qepuri/a - vend gropë, afër qendrës.
 Qeramaréja - arë, në L.
 Qirishta - pllajë, në L. 
 Qirishtet - brigje, në L.
 Qiuri Rexhepit - varr pranë qendrës.
 Qoshqeza e Mameçit - kullotë në mal, në J.
 Qotek/u - mur gur i vjetër, në JP.
 Radhoi Zboqes - brez shkëmbor, në L.
 Rraha e Rexhepit - ara, në J.
 Rraparéja - arë në fushë, në J.
 Rrapi Kroit - rrap pranë kroit, në qendër.
 Rrapomadhi - rrap i madh në qendër.
 Rrepekanëla - fushë, në P.
 Rrënjat - fushë, në P.
 Rripat - ara, në P.
 Rripat e Potameve - ara, në P.
 Rripat e Varikoit - ara, në L.
 Rripi Hajdërit - ara, në VL.
 Rrip Shkallëzës - arë, në L. 
 Rrug’ e Sklavit - udhë që të çon në fshatin e Sklavit.
 Sohorë/a - gërmadha të kohës lashtë me gurë të mëdhenj të skalitar.
 Shkallëza - rrugë e ngushtë shkëmbore që kalon nga një përrua, në L.
 Shkëmbët e Prroit Dhelprës - shkëmbenj, në L.
 Shkëmb i Bregut Mushit - radhua, në L.
 Shtëpia e Çibéesë - gërmadhë afër qendrës.
 Shtrung’ e Meros - shtrungë e gurit, në V.
 Shur’ e Galipit - arë, në P.
 Shur/i - ara, në afërsi të qendrës.
 Tragarëlat - përrua, në V.
 Ullit e Mushit - baçë me uIlinj, në P.
 Urëza - ara, në J.
 Vaj’ e Nuhut - va lumi, në P.
 Vakëfet - arë, në P, pronë e xhamisë.
 Varikdéetë - ara, në L.
 Vavetat - ara të vjetra që nuk punoheshin, në V.
 Varr i S’ëmës Hajdërit - varr i vjetër, në L.
 Vësht i Duhanje - baçë me ullinj, në P.
 Vësht i Shegës - arë, në P.
 Vréshtazi - ara, në qendër.
 Vreshtat e Beut - baça me fiq, arra e ullinj, në L.
 Vrojnéja - ara, në P.
 Vrojnerat - ara, në P.
 Xhamia - xhami e fshatit, në qendër.
 Xhami e Sipërme - ish xhami e kthyer në shkollë greke pas pushtimit të Çamërisë nga këta të fundit.
 Zboqe/a - ara në mal, në L.
 Zboqa e Safallive - ara, në L.

 Demografia 
Familjet në fshatin Dolan: ( Para Luftës së Dytë Botërore )

Lista e familjeve të mbledhura nga Fatos Mero Rrapaj: Alizoti, Balenj, Banenj, Çafallinj, Çelohora ( fis i shuar ), Dërvizhatët ( Dautenj e Hamitenj ), Duçenj, Panenj, Kutupatët dhe Zeqirenj .

Sipas statistikave të Perandorisë Osmane të vitit 1895, popullsia e Dolanit arrinte në 305 banorë (175 burra dhe 130 gra), të ndarë në 66 familje,  në regjistrimin e vitit 1913 kishte 298 banorë. Deri në vitin 1944 (Genocid ndaj shqiptarëve të Çamërisë) të gjithë banorët ishin me kombësi shqiptare.

 Lidhje të jashtme 
 vendndodhja

 Burimet 

Kategoria:Çamëri
Kategoria:Fshatra në Greqi