UEFA Kampionati Evropian i Futbollit

UEFA Kampionati Evropian i Futbollit është garimi kryesor futbollistik i kombëtareve Evropiane në futbollin e meshkujve organizuar nga UEFA. Ky garim mbahet çdo katër vite që nga viti 1960. Fillimisht ky garim u emërua si Kupa e Nacioneve Evropiane, duke ndërruar në emrin Kampionati Evropian i Futbollit në vitin 1968. Garimi llogaritet i dyti më i rëndësishmi mes kombëtareve bazuar në famën Evropiane dhe botërore pas FIFA Kampionati Botëror i Futbollit. 

Përveç kësaj është edhe UEFA Kamionati i Femrave inaguruar në vitin 1984 dhe që nga viti 1997 mbahet çdo katër vite sikurse edhe Kampionati Evropian për Nën-21, kampionat ky për meshkuj që mbahet çdo dy vjet.

 Garimi 
Para vitit 1980, vetëm katër kombëtare kualifikoheshin për në garimin final. Që nga viti 1980 tetë ekipe garonin, kurse që nga viti 1996 garimi u zgjerua përsëri në numrin nismëtarë prej 16 kombëtareve në garimin final. Ekipet garuese zgjidhen pas një serie të garimit kualifikues. Në vitin 1960 dhe 1964 zgjidheshin përmes lojërave vendas/nikoqir, kurse nga viti 1968 përmes kombinimit; garimit në grupe dhe mysafir/nikoqir ndeshjeve. Ekipi/ekipet organizues zgjedhet direkt për në garimin final. 

Kampioni i fundit asnjëherë nuk ka kaluar direkt në garimin final, por ka marr pjese në garimin kualifikues sikur dhe ekipet tjera.

 Trofeu 
Henri Delaunay Trophy (lexo: Henri Deloinai Trofi, sq.: Trofeu Henri Deloinai), që i jepet fituesit të garimit (Kampionit Evropian) është emëruar për nderë të sekretarit të parë gjeneral të UEFA, Henri Delaunay, i cili e dha idenë e Kampionatit Evropian, por vdiq pesë vite para zhvillimit të garimit të parë në vitin 1960. Djali i tij Pierre Delaunay ishte përgjegjës për ndërtimin e trofeut.Michael Harold, 'S'mund të gjesh trofe superior' , UEFA.com, 27 janar, 2006 -  Ky trofe, me të njejtat përmasa, është dhuruar që në Kampionatin Evropian të vitit 2004.

Për Kampionatin Evropian të vitit 2008 trofeu u rimodelua duke iu ndërruar përmasat, në një trofe më të madhë. Trofeu u ndërtua me përmasa 18 centimetra më i lartë dhe 2 kilogram  më i rëndë duke arritur peshën totale në 8 kilogram dhe gjatësinë në 60 centimetra.Trofe i ri për UEFA EURO 2008 , UEFA.com, 23 janat, 2007 -  http://www.uefa.com/competitions/EURO/news/Kind=1/newsId=389177.html  - 

 Formati 
 Kualifikimet 
Për tu kualifikuar në garimin final ekipet duhet të jenë fituese ose të zënë vendet e dyta në garimin kualifikues.Ekipet ndahen në 7 grupe kualifikuese. Pas përzgjedhjes ekipet vazhdojnë në garimin final, fillimisht garimin gruporë, në vendin/vendet nikoqir/e i cili vend (ose vende) është kualifikuar direkt në garimin final përshkak se është organizues i garimit. Garimi kualifikues fillon në vjestë menjëherë pas mbarimit të Kampionatit Botëror dhe zgjat gati dy vite para garimit final.  

Grupet kualifikuese përzgjidhen nga komiteti i UEFA-së duke marr parasyshe disa kritere.

 Garimi final 

Gjashtëmbëdhjetë ekipet e kualifikuara për garimin final mblidhen përsëri në katër grupe të garimit final grupor si dhe ekipi/ekipet nikoqire, grupet përzgjidhen duke përdorur metodën e tërhqjes nga ana e komisionit të UEFA-s. Ekipet e këtyre katër grupeve luajnë ndeshje të formatit të ligave, secili me secilin. Pas zhvillimit të secilit ekip nga një ndeshje me secilin ekip në grupin përkatës, i pari dhe i dyti i grupit kualifikohen për në çerekfinale.

 Garimi eliminues

 Çerek finalja 
A1 - B2 (Fituesi E1)
B1 - A2 (Fituesi E2)
C1 - D2 (Fituesi F1)
D1 - C2 (Fituesi F2)

Gjysëm finalja
Fituesi E1 - Fituesi F1 (Fituesi G1)
Fituesi E2 - Fituesi F2 (Fituesi G2)

Finalja
Fituesi G1 - Fituesi G2

 Statistikat 
Viti Nikoqir Finalja  Vendi i tretëFitues Rezultati I Dyti I Treti Rezultati I Katërti1960   2 - 1  shtesë   2 - 0 1964   2 - 1     3 - 1shtesë 1968   1 - 1shtesë2 - 0 përsëritur   2 - 0 1972   3 - 0   2 - 1 1976   2 - 2 shtesë(5 - 3)penalti   3 - 2 shtesë 1980   2 - 1   1 - 1(9 - 8) penalti   Viti Nikoqiri Fituesi Rezultati I Dyti  Gjysëm finalist (s'k më lojë për vendin e tretë)1984   2 - 0    dhe 1988   2 - 0    dhe 1992   2 - 0    dhe 1996   2 - 1vdekje    dhe 2000    2 - 1vdekje    dhe 2004   1 - 0    dhe 2008     1 - 0     dhe 2012  &    4 - 0     dhe 2016      1 - 0      dhe 

 Statistikat finale 

EkipiTitujI DytiI TretiGjysëm finalist I Katërti 3: (1972, 1980, 1996) 3: (1976, 1992, 2008)  - 3: (1988, 2012, 2016 )  -  2: (1984, 2000)  1: (2016)  - 1: (1996) 1: (1960) 1: (1960) 3: (1964, 1972, 1988)  -  - 1: (1968) 1: (1968) 1: (2000)  - 1: (1988) 1 (1980) 2: (1964, 2008) 1: (1984)  -  -  - 1: (1976)  - 2: (1960, 1980)  -  - 1: (1988)  - 1: (1976) 3: (1992, 2000, 2004)  - 1: (1992)  -  - 1: (1984) 1: (1964) 1: (2004)  -  -  -  - 1: (2016)  1: (2004)  - 3: (1984, 2000, 2012)  - 2: (1960, 1968)  -  - 1: (1976)  - 1: (1980) 1: (1972)  -  -  - 1: (1996)  - 1: (2004)  -  -  - 1: (1968) 1: (1996)  -  -  - 1: (1964)  - 1: (1972)  -  -  - 1: (1992)  -  -  -  - 1: (2008)  -  -  -  - 1: (2008)  -  -  -  -  1: (2016)  -

 Mikprites 

Mikprites  Nacioni Viti(e) tre herë  1960, 1984, 2016 dy herë   1972, 2000 dy herë  1968, 1980 një herë  2008 një herë   1996 një herë   1988 një herë   2000 një herë   2012 një herë   2004 një herë   1964 një herë   1992 një herë   2008 një herë   2012 një herë   1976

 Paraqitje në finale 
 Paraqitje  Shteti 12 Duke llogaritur paraqitjet si Gjermania Lindore dhe Gjermania Perëndimore. 10 9 Duke llogaritur edhe paraqitjet si . 8  7  6 5 Kualifikimi i vititi 1992 nuk përfshihet për shkak të sanksioneve ndërkombëtare. 4  3  2  1 

 Shih edhe 

 Referime 

 Lidhje të jashtme 
 UEFA European Championship  at uefa.com. - 
 Official Website of the Region Basel - The main venue in Switzerland of the European Football Championship 2008 - 

Kategoria:Kampionati Evropian i Futbollit