Besa

Besa si fjalë përbën një koncept kulturor në qerthullin etnik shqiptar, që shtrihet prej kodit të fjalës së dhënë dhe në nivel historik me besimin fetar. Në kulturën shqiptare besa shihet si diçka e shenjtë dhe se përdhosja e saj do të qe e pamenduar. Sipas Malokit, besa së bashku me nderin dhe burrninë përbëjnë bazat e kanunit në rrafshin e së drejtës zakonore. Ka mundesi qe rrjedhe prej emnit fisnor "Bessa", nje fis trakas me banim ne qendër te gadishullit.

 Historia 
Në tekstin e Statuteve të Shkodrës, sipas Ardian Klosit dhe Vehbiut është folja besare që ka të bëjë me institucionin e besës. Më tej, në Mesharin e përkthyer nga Buzuku përdoret në kuptimin e besimit (lat. fides) "o gruo, e madhe äshte besa jote" (lat. o mulier, magna est fides tua; Mt. 15:28).

Në gjuhët ballkanike ekziston si fjalë e huazuar nga shqipja. Shpesh në përkthime nga gjuha shqipe fjala besë duke mos pasur barazi kuptimore a frazeologji të ndonjë gjuhe tjetër, ajo jepet në formë shkrimesh shpjeguese, si një dukuri e botës shqiptare, si albanizëm.

Besa, ose kulti i fjalë së dhënë, lidhet në burim me mitin biblik të fjalë: 'Në fillim ishte fjala'. Para se të ishte shkrimi, kontrata, njeriu, bota ishte vet fjala. Ky kult madhështor, i cili, në popujt evro-perëndimor pak nga pak mori karakterin e një idomene fetare kishtare, te shqiptarët ruajti gjuhën e burimit. Lidhja në fjalë (besë) përbënte kanunin autoritetin më të larë. Të gjitha marrëdhëniet në gjini, fis, famulli, bajrak dhe në nivelin më të lartë të bashkësisë etnike lidheshin në fjalë përkatësisht në besë. Besa është testament moral i shqiptarëve qysh prej periudhës mitologjike. Dy baladat më rëndësishme 'Rozafati' që ka motivin e murimit, dhe ajo me motiv të ringjalljes 'Besa e Konstadinit' lidhen me mbajtjen e besës që sipas Ismail Kadares ..Fajlën e dhënë, besën nuk e shkrin as dheu. Në kanun thuhet se e 'folmja është e falme' ajo që premtohet duhet patjetër të kryhet. Besa shqiptare e njohur te bullgarët dhe rumunët pikërisht me emrin besa, kurse te sllavët e jugut si 'Arbanska vjera' (përkthehet fjalë për fjalë) ajo që besojnë shqiptarët, është virtyt themelor i joni i trashëguar nga të parërashëguar nga të parë.

 Besa-besë 
Besa-besë është një zotim solemn për të vepruar bashkarisht për një qëllim të caktuar, përdoret edhe si fjalë e nderit që i jepet për të përkrahur dikë ose për t'u lidhur me të.

Thënie
Thënie të lidhura me besën:
 Besa e shqiptarit si purteka e arit.
 Besa e shqiptarit nuk shitet pazarit.
 Shqiptarët vdesin dhe besen nuk e shkelin.
 Besa e burrit, pesha e gurit.    
Kush eshte besa eshte dhe shpresa

 Referime 

 Lidhje të jashtme 

 BESA: A Code of Honor 

Kategoria:Doke shqiptare
Kategoria:Fjalë dhe shprehje shqipe
Kategoria:Besë