Agroni i Ilirisë

Agroni () ishte një mbret i Mbretërisë Ilire  (Mbretërisë Ardiane) në shekullin III para Krishtit rreth 250-231 para Krishtit.  Djali i Pleuratit II, Agroni arriti të shtrinte sundimin ilir mbi shumë fise, popuj dhe qytete në rajonin e Adriatikut. Ai është mbase më i njohur për fitoren e tij vendimtare ndaj Lidhjes Aetoliane, një shtet në Greqinë perëndimore. 

Rreth vitit 231 para Krishtit, Agroni vdiq papritmas pas triumfit të tij mbi Aetolianët. Pineji, djali i tij me gruan e tij të parë Triteuta, pasoi zyrtarisht babanë e tij si mbret në vitin 231 para Krishtit, por mbretëria drejtohej nga gruaja e dytë e Agronit, Mbretëresha Teuta (Teuta e Ilirisë) . 

 Historia 
Agroni përmendet nga dy historianë grekë, Apian (95-165 pas Krishtit) në veprën e tij me titull "Luftërat e jashtme" dhe Polibi (203-120 para Krishtit) në veprën me titull Historitë. Polibi shkruan për të si "Agroni, mbreti i ilirëve, ishte biri i Pleuratit dhe zotëronte forcën më të fuqishme, si nga toka ashtu edhe nga deti, nga cilido prej mbretërve që kishte mbretëruar në Iliri para tij". 

Agroni e shtriu sundimin e tij edhe mbi fiset e tjera fqinje.  Ai aneksoi një pjesë të Epirit, Epidamnin dhe ishujt e Korfuzit ( Korkyra ) dhe (Hvar) Pharos. Shteti i tij shtrihej nga Narona në Dalmaci deri në jug në lumin Vjosa (Aoos) dhe Korkyra. Gjatë mbretërimit të tij, shteti ardian arriti kulmin e fuqisë së tij. Ushtria dhe flota ilire e bënë atë një fuqi të madhe rajonale në Ballkan dhe Adriatikun jugor. Agroni fitoi kontrollin e Adriatikut me anijet e tij luftarake (lemba), një dominim që dikur e gëzonin vetëm Liburnët. Asnjë nga fqinjët e tij nuk ishte gati aq i fuqishëm. Agroni i dha qytetin e Pharos Demetrius të Pharos për të sunduar si guvernatori i saj. 

Në vitin 234 para Krishtit, vazhdimësia mbretërore në Epir mori fund me krijimin e një republike federale. Në jug, pjesa perëndimore e Akarnanisë u shkëput nga kjo marrëveshje. Pavarësia e tyre ishte kërcënuar më parë nga Aetolianët, të cilët filluan të zënë territorin përreth Gjirit të Nartës, duke përfshirë edhe kryeqytetin e vjetër të Pirros Ambrakia, i cili detyroi Epirotëve për krijimin e një qendre të re në Foenike. Të rrethuar në Medion, Akarnanët kërkuan ndihmë nga Dhimitri II i Maqedonisë, i cili për pjesën më të madhe të mbretërimit të tij kishte qenë në luftë me Lidhjet Aetoliane dhe Akeane. Si përgjigje ndaj kërkesës së tyre, mbreti e futi Agronin në konflikt. Sulmi ilir nën komandën e Agronit, ndodhi në vitin 232 ose 231 para Krishtit, është përshkruar nga historiani Polibi: 

Humbja e aetolianëve, e njohur për fitoren e tyre mbi Gaulët pushtues një brez më parë, shkaktoi një senzacion në Greqi. Agroni e kishte pritur me kënaqësi lajmin për fitoren të cilin e kishte mësuar nga komandantët e tij kur anijet e tij ishin kthyer. Atëherë Agroni piu aq shumë me anë të festimit, u raportua, se kjo dhe indulgjenca të tjera të ngjashme, sollën një sulm të pleuritit, i cili e vrau atë brenda disa ditësh. Hammond 1967, pp. 591 and 595 Agroni vdiq në dimrin e viti 231 para Krishtit. 

Qytetet greke ( poliset / poleis ) në bregdetin e Ilirisë u sulmuan sistematikisht dhe mbase ishin pushtuar tashmë nga forcat e Agronit.  Roma iu përgjigj një thirrje nga ishulli Vis (Issa), i kërcënuar nga Agroni, duke dërguar delegatë por të cilët kurrë nuk arritën atje. Ata u sulmuan gjatë rrugës nga anijet ilire, dhe njëri prej tyre u vra, së bashku me një ambasador nga Visa. Pas kësaj, Roma ndërmori veprime ushtarake kundër gruas së Agronit, Teutës, pasi që ndërkohë Agroni vdiq. The Hellenistic world and the coming of Rome, Volume 1 by Erich S. Gruen Djali i tij, Pineji, e pasoi atë dhe sundoi de jure (megjithëse kurrë de fakto ) për trembëdhjetë vjet. Tritueta ishte gruaja e parë e Agronit dhe nëna e Pinejit por që Agroni ishte ndarë nga ajo. Gruaja e dytë e Agronit ishte Mbretëresha Teuta (Teuta e Ilirisë), e cila veproi si regjente pas vdekjes së Agronit. 

 Shih edhe 
 Ardianët 
 Luftërat ilire 
 Ilirët dhe Iliria 
 Mbretëria e Ilirisë 
 Lista e mbretërve të Ilirisë 

 Referime 

 Referime 

Kategoria:Mbretër (Iliria)
Kategoria:Mbretëria e Ilirisë