Iriqi

Iriqi është gjitar i nënfamiljes Erinaceinae dhe i rendit biologjik Eulipotyphla. Është kafshë e vogël gjitare, që e ka trupin të mbuluar nga sipër me gjemba të fortë dhe që mblidhet si top për t’u mbrojtur nga rreziku. Njihen 17 lloje të iriqëve të ndarë në 5 gjini që jetojnë në pjesë të Evropës, Azisë, Afrikës dhe Zelandës së Re. Nuk ka iriq vendas në Australi dhe nuk ka specie të gjalla vendase në Amerikë (gjinia e zhdukur Amphechinus dikur ishte e pranishme në Amerikën e Veriut).

 Përshkrimi fizik 
Iriqët njihen për shkakë të gjembave që kanë në shpinën e tyre të cilët nuk janë helmues. Edhe përkundër lëizshmërisë së lëkurës gjembat nuk mund të largohen lehtë nga shpinda e iriqit. Iriqit të ri i bine gjembat e bebes duke iu zëvendësuar me ato të të rriturit. Iriqit i bien gjembat gjithashtu edhe gjatë të paturit të ndonjë stresi ekstrem ose gjatë ndonjë sëmundje.

Mundësia mbrojtëse e iriqit është ajo që ka aftësinë e shëndrrimit në një top të shtrënguar duke bërë që gjembat të jenë të drejtuara në të gjitha drejtimet. Sidoqoftë, efektiviteti i përdorimit të kësaj taktike varet nga numri i gjembave që ka. Për disa lloje të iriqëve më mirë është të largohen nga rreziku ose edhe të sulmojnë se sa të përdorin aftësinë e marrjes së formës së topit me gjenmba.

 Të ushqyerit 

Iriqi ushqehet me insekte, krimba, por edhe me bar.

 Shumimi 
Iriqi shumohet gjate fillimit te pranveres. Pasi mbaron dimri iriqi eshte gati per tu shumuar. Ai mund te beje nga 3-5.

 Klasat dhe llojet 
240px|parapamje|right|Iriqi me vesh të gjatë
200px|parapamje|Një iriq urban në mbrëmje.

 Klasa Atelerix
 Iriqi katër gishtësh, Atelerix albiventris
 Iriqi afrikanoverior, Atelerix algirus
 Iriqi afrikanojugor, Atelerix frontalis
 Iriqi somalid, Atelerix sclateri
 Klasa Erinaceus
 Iriqi amur, Erinaceus amurensis
 Iriqi gjoks bardhë-jugor, Erinaceus concolor
 Iriqi evropianoperendimor, Erinaceus europaeus
 Iriqi gjoks bardhë-verior, Erinaceus roumanicus
 Klasa Hemiechinus
 Iriqi veshë gjatë, Hemiechinus auritus
 Iriqi veshë gjatë indian, Hemiechinus collaris
 Klasa Mesechinus
 Iriqi daurian, Mesechinus dauuricus
 Iriqi i huxhit, Mesechinus hughi
 Klasa Paraechinus
 Iriqi i shkretëtirës, Paraechinus aethiopicus
 Iriqi i brendit, Paraechinus hypomelas
 Iriqi indian, Paraechinus micropus 
 Bare-bellied , ''Paraechinus nudiventris

 Shih edhe 
 Kafshët e egra
 Lista e kafshëve të egra

 Referime 

 Lidhje të jashtme 

Hedgehog reference at the University of Michigan Museum of Zoology
UK Mammal Society fact sheet - European Hedgehog
WildlifeOnline - Natural History of European Hedgehog 

Kategoria:Gjitarë