Veneto

Veneto (ita. Veneto) është një nga 20 rajonet e Italisë. Popullsia e tij është rreth 5 milionë. Kryeqyteti i rajonit është Venecia ndërsa më i madhi është Verona.

Përveç italishtes, shumica e banorëve flasin edhe gjuhën veneciane .    Që nga viti 1971, Statuti i Venetos i referohet qytetarëve të rajonit si "populli venecian".   Neni 1 e përcakton Veneton si një "rajon autonom", "i përbërë nga populli venecian dhe nga tokat e provincave: Belluno, Padova, Rovigo, Treviso, Venecia, Verona dhe Vicenza", duke ruajtur "lidhjet me venecianët në botë". Neni 2 parashtron parimin e "vetëqeverisjes së popullit venecian" dhe mandaton Rajonin të "promovojë identitetin historik të popullit dhe qytetërimit venecian". Pavarësisht këtyre pohimeve, të miratuara nga Parlamenti Italian, Veneto nuk është ndër rajonet autonome me statut të veçantë, ndryshe nga fqinjët verilindorë dhe veriperëndimorë, përkatësisht Friuli-Venezia Giulia dhe Trentino-Alto Adige/Südtirol .

 Gjeografia 
qendër|parapamje|Harta e relievit të Venetos
Veneto është rajoni i 8-të më i madh në Itali, me një sipërfaqe totale prej 18.398 km katrorë   . Ndodhet në pjesën veri-lindore të Italisë dhe kufizohet në lindje me Friuli-Venezia Giulia, në jug me Emilia-Romagna, në perëndim me Lombardinë dhe në veri me Trentino-Alto Adige/Südtirol . Në cepin më verior të saj kufizohet gjithashtu me Austrinë .thumb|260px|Provincat e Venetos

 Historia 
Veneto ishte pjesë e Perandorisë Romake deri në shekullin e V pas Krishtit. Më vonë, pas një periudhe feudale, ishte pjesë e Republikës së Venedikut deri në 1797. Venecia sundoi për shekuj mbi një nga republikat më të mëdha dhe më të pasura detare dhe perandoritë tregtare në botë. Pas luftërave Napoleonike dhe Kongresit të Vjenës, Republika u kombinua me Lombardinë dhe iu aneksua Perandorisë Austriake si Mbretëria e Lombardisë-Venecias, derisa ajo u shkri me Mbretërinë e Italisë në 1866, si rezultat i Luftës së Tretë Italiane të Pavarësisë .
majtas|parapamje|263x263px|Venecia, destinacioni kryesor turistik dhe kryeqyteti i Venetos

 Ekonomia 
Nën sundimin austriak, ekonomia e Venetos me bazë bujqësore vuajti, gjë që më vonë çoi në emigracion masiv. Por, që nga vitet 1970, ajo ka parë një zhvillim mbresëlënës, falë të ashtuquajturit "modeli i zhvillimit Veneto" që karakterizohet nga një sipërmarrje e fortë e orientuar nga eksporti në sektorët tradicionalë ekonomikë (64.47 bilionë euro eksporte në 2019  ) dhe kohezion të ngushtë shoqëror  – duke e bërë atë në fakt rajonin e tretë më të pasur për sa i përket PBB-së totale (166.4 miliardë euro) pas Lombardisë dhe Lazios . Eurostat News Release 19/2008: Regional GDP per inhabitant in the EU 2/ 

 Demografia 
 Lidhje të jashtme 
 http://www.regione.veneto.it/channels

 Shiko edhe 

Kategoria:Rajone të Italisë