Vokshi

Vokshi është një fshat dhe rajon fisnor i Komunës së Deçanit, i vendosur në Kosovën perëndimore, i cili banohet nga 570 banorë, të gjithë shqiptarë. Fshati i Vokshit është gjithashtu vendbanimi i fisit Vokshi, i cili është pjesë e fisit më të gjerë polifiletik Thaçi.

 Etimologjia 
Emri Vokshi thuhet se rrjedh nga fjala shqipe vogël.

 Demografia 
Sipas regjistrimit të vitit 2011, fshati kishte 570 banorë, të gjithë shqiptarë dhe myslimanë. Popullsia e Vokshit i përket fisit Vokshi, i cili sipas Robert Elsie është pjesë e fisit më të gjerë Thaçi. Ata banojnë në rajonin e Vokshit, që përfshin Drenocin, Lloqanin, Pobërgjën, Vokshin, Sllupin, Prejlepin dhe Prokollukën.

 Historia 

 Mesjeta 
Vokshi përmendet për herë të parë në Krisobulet e Deçanit në vitin 1330 si një fshat me emrin Укша (romanizuar: Ukša). Një individ me emrin Bardhi Ukshi (italisht: Bardi Uochsi) u regjistrua në kadastrin venecian të Shkodrës për vitet 1416-1417. Ky individ është lidhur me Vokshin nga Dhimitër Shuteriqi.

Sipas traditës gojore, paraardhësit e të gjithë anëtarëve të fisit Vokshi janë vëllezërit Alë, Tolë dhe Hodergjon, si dhe nipi i tij Hima.

 Periudha osmane 
Fshati Voksh përmendet me emrin Vokshiq në defterin osman të Sanxhakut të Shkodrës në vitin 1485 si fshat me 19 familje.

Në vitin 1571, një mahallë e fshatit Helshan e quajtur Voksha përmendet në regjistrimin e taksave të Sanxhakut të Dukagjinit si me 24 familje. Një fshat i përmendur si Ternova në Nahijen e Altun-Ili në vitin 1485 përmendet gjithashtu me dy emra në shekullin e 16-të, Voksha dhe Ternova.

Në vitin 1838, mjeku ushtarak austriak Joseph Müller vuri re se në fshatin Voksh jetonin 20 familje muhamedane.

Popullsia vendase i rezistoi reformave të Tanzimatit, veçanërisht përmes veprimtarisë së anëtarit të Lidhjes së Prizrenit, Sulejman Vokshi, i cili mori pjesë në kryengritjen e Dervish Carës dhe u bë i njohur për organizimin e sulmit kundër marshalit Mehmet Ali Pashë, ngjarje që shënoi veprimin e parë ushtarak të Lidhjes.

 Lufta e Parë Ballkanike 
Në vitin 1912, ushtria malazeze ndërmori një fushatë për konvertimin me forcë të popullsisë shqiptare vendase në krishterimin ortodoks, gjë që çoi në largimin e banorëve nga fshati dhe emigrimin e tyre drejt Turqisë.

 Periudha midis dy luftërave 
Gjatë procesit të kolonizimit të Kosovës nga Mbretëria e Jugosllavisë, u vendosën katër familje kolonësh me origjinë nga Mali i Zi.

 Lufta e Kosovës 
Gjatë Luftës së Kosovës, 98% e shtëpive të fshatit u dogjën nga forcat serbe, përfshirë edhe 6 banesa të tipit kulla. Pjesa më e madhe e popullsisë u detyrua të largohej nga shtëpitë e saj dhe të strehohej në Shqipëri, por u kthye pas përfundimit të luftës.

 Njerëz të shquar 

 Sulejman Vokshi

 Lidhje të jashtme 
Vendndodhja

 Referime 

Kategoria:Fshatra në Kosovë
Kategoria:Fshatra në komunën e Deçanit