Debelldehu

Debelldeh është një vendbanim në komunën e Vitisë, Kosovë. 

 Gjeografia 
Ky vendbanim është thellë i vendosur në Malësinë e Karadakut, i vendosur në një qafë malore në veriperëndim të malit Kopilaqë, në kufi me Maqedoninë. Në perëdim kufizohet me vendbanimin Mjak, kurse në jug me Tanushën cili ndodhet në teritorin e Maqedonisë. 

 Historia 
Banorët e fshatit i përkasin të njëjtit fis me origjinë nga fisi Berisha e Kuqe dhe janë të ndarë në dy degë; Mëhalla e Fejzallarve me nëntë shtëpi dhe Mëhalla e Qorrollit me trembëdhjetë shtëpi. Gjatë shekullit të e tetëmbëdhjetë, paraardhësit e banorëve të fshatit i dëbuan të gjithë banorët serbë nga fshati.

Në vitin 1901, fshati njihej si "Deblidel" dhe përbëhej nga një popullsi prej 117 banorësh, të gjithë myslimanë. Bajraktar i fshatit ishte Halil Arifi.

Fshati u bë një bastion i Ballit Kombëtar gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe ishte vendi ku u mbajt Kongresi i Kopilaqesë të krerëve të Karadakut si Mulla Idriz Gjilani, Sulë Hotla, Jusuf Lipovica e të tjerë.

Gjatë Luftës së Kosovës, pjesa më e madhe e fshatit u dogj dhe pronat u plaçkitën dhe 4 civilë nga fshati u vranë nga forcat serbe.

Gjatë konfliktit në Maqedoni në vitin 2001, fshati u bë një bastion i UÇK-së, nga e cila u kryen shumë sulme ndaj forcave maqedonase. Pas një marrëveshjeje ndërmjet Serbisë dhe Malit të Zi dhe Maqedonisë, fshati krahas Mjakut duhej t'i jepej Maqedonisë, ideja u hoq pasi banorët vendas nga Dëbëlldehit dhe Mjakit u ngritën në armë dhe kërcënuan se do të fillonin një konflikt të ri, vendasit u mbështetën nga Militantë të AKSH-së dhe ish-komandantë të UÇK-së si Xhezair Shaqiri.

 Kultura 
Fshati i përket krahinës etnografike të Karadakut si nga ana kulturore ashtu edhe nga dialekti. Fshati ka lidhje të ngushta kulturore dhe martesore me fshatrat e tjerë si Tanushë, Mjakë, Korbliq, Malinë, Brezë, Goshincë etj., të cilat rrethojnë malin e Kopilaqës.

 Demografia 
Në vitin 2011 fshati kishte 339 banorë, të gjithë shqiptarë dhe i përkisnin besimit islam.

 Personalitete 

 Zekirja Nebi Hasani, dëshmor i luftës në Maqedoni. 

 ADN 
Të gjithë banorët i përkasin fisit Berisha dhe pasardhës kanë haplogrupin E-V13>L241.

 Referime 

 Lidhje të jashtme 
vendndodhja 

Kategoria:Fshatra në Kosovë
Kategoria:Fshatra në komunën e Vitisë