Sanxhaku i Prizrenit

Sanxhaku i Prizrenit ishte një nga sanxhaqet në Perandorinë Osmane me qendër administrative Prizrenin . Ai u themelua menjëherë pasi Perandoria Osmane pushtoi Prizrenin në vitin 1455.  Pjesa tjetër e territorit të Kosovës u pushtua në vitin 1459 dhe u nda në sanxhaqet e mëposhtme: Sanxhaku i Viçitrinës, Sanxhaku i Krushevcit dhe Sanxhaku i Smederevës . Në fillim të Luftës së Parë Ballkanike në vitin 1912, territori i Sanxhakut të Prizrenit u pushtua nga ushtria e Mbretërisë së Serbisë . Bazuar në Traktatin e Londrës të nënshkruar më 30 maj 1913, territori i Sanxhakut të Prizrenit u bë pjesë e Serbisë.

 Ndarjet administrative 
Sipas regjistrit osman të vitit 1571, sanxhaku i Prizrenit përbëhej nga pesë nahije :  
 Prizreni, 
 Hoça, 
 Zhuri, 
 Tërgovishta dhe 
 Bihori.

Sipas shënimeve të viteve 1905-1906 në këtë sanxhak (së bashku me nahinë e Tetovës dhe Gostivarit) jetonin 186,144 banorë. Shënimet japin të dhëna për përkatësin fetare të 158,742 banorëve mysliman (shqiptar) dhe të krishterë 15,323 shqiptar dhe 11,606 ortodoks të racës/kombësisë serbe pastaj 473 rumun.

Në kufijtë e tij përfundimtarë (midis viteve 1889 dhe 1913), sanxhaku i Prizrenit përbëhej nga kazaja (rrethet) e Prizrenit, Tetovës dhe Gostivarit.

Territori që dikur i përkiste Sanxhakut të Prizrenit, tani i përket Kosovës (rajoni i Prizrenit ) dhe Maqedonisë së Veriut (rajoni i Tetovës dhe i Gostivarit).

Deri në 1912 përbëhej nga kazatë e mëposhtme:  
Kazaja e Prizrenit 
Kazaja e Lumës 
Kazaja e Tetovës

 Vilajetet e Shkupit, Prizrenit dhe Kosovës 
Në vitin 1867, Sanxhaku i Prizrenit u bashkua me Sanxhakun e Dibrës dhe Sanxhakun e Shkupit dhe u bë Vilajeti i Prizrenit. Në vitin 1871, Sanxhaku i Prizrenit u bë pjesë e Vilajetit të sapokrijuar të Prizrenit.   Vilajeti i Prizrenit dhe sanxhakët e tij, së bashku me Sanxhakun e Prizrenit, u bënë pjesë e Vilajetit të Kosovës, i cili u krijua në vitin 1877. Prizreni u vendos të ishte selia e vilajetit të Kosovës. 

Sanxhaku i Nishit dhe Sanxhaku i Pirotit së bashku me Vranjën (e cila ishte kaza e Sanxhakut të Prishtines), u ndanë nga vilajeti i Kosovës dhe iu bashkuan Principatës së Serbisë pas Kongresit të Berlinit në vitin 1878. Sanxhaku i Dibrës iu bashkua Vilajetit të Manastirit . Pas këtyre ndryshimeve, Vilajeti i Kosovës përbëhej nga tre sanxhaqe: Sanxhaku i Prizrenit, Sanxhaku i Shkupit dhe Sanxhaku i Novi Pazarit .  Pavarësisht vendimeve të Kongresit të Berlinit për t'i dhënë kontrollin mbi Sanxhakun e Novi Pazarit Austro-Hungarisë, ai mbeti nën administrimin de facto të Perandorisë Osmane . 

 Revolucioni i Turqve të Rinj 
Pas Revolucionit të Turqve të Rinj, që ndodhi në vitin 1908, Perandoria Osmane organizoi zgjedhjet e para parlamentare në Sanxhakun e Prizrenit.

 Shpërbërja 
Deri në fund të tetorit 1912, gjatë Luftës së Parë Ballkanike, Sanxhaku i Prizrenit u pushtua nga Mbretëria e Serbisë .  Në bazë të Traktatit të Londrës të nënshkruar gjatë Konferencës së Londrës në vitin 1913, territori i tij u bë pjesë e Serbisë.

 Shih edhe 
 Historia e Prizrenit

 Referime 

Kategoria:Vilajeti i Kosovës
Kategoria:Shqipëria nën Perandorinë Osmane
Kategoria:Historia e Prizrenit
Kategoria:Kosova nën Perandorinë Osmane
Kategoria:Sanxhaqe