Owen Wilson

Owen Cunningham Wilson (lindi më 18 nëntor 1968) është një aktor dhe skenarist amerikan. Ai ka punuar shpesh me regjisorin Wes Anderson, me të cilin ka ndarë meritat e skenarit dhe aktrimit në filmat Bottle Rocket (1996), Rushmore (1998), dhe The Royal Tenenbaums (2001), ky i fundit mori një nominim për Academy Award dhe BAFTA Award për Skenarin më të Mirë Origjinal. Ai është shfaqur gjithashtu në filmat e Anderson The Life Aquatic with Steve Zissou (2004), The Darjeeling Limited (2007), Fantastic Mr. Fox (2009), The Grand Budapest Hotel (2014), dhe The French Dispatch (2021).

Wilson luajti gjithashtu në komedinë romantike të Woody Allen, Midnight in Paris (2011), si skenaristi i zhgënjyer Gil Pender, për të cilin mori një nominim për Golden Globe Award. Në vitin 2014, ai u shfaq në Inherent Vice të Paul Thomas Anderson dhe She's Funny That Way të Peter Bogdanovich. Ai debutoi në Marvel Cinematic Universe në serialin e Disney+ Loki (2021–2023) si Mobius M. Mobius.

Wilson njihet gjithashtu si pjesë e Frat Pack, me të cilët ka luajtur në filmat komikë Meet the Parents (2000), Zoolander (2001), Starsky & Hutch (2004), Wedding Crashers (2005), You, Me and Dupree, Night at the Museum (të dyja në vitin 2006), Night at the Museum: Battle of the Smithsonian (2009), How Do You Know (2010), The Internship (2013), dhe Night at the Museum: Secret of the Tomb (2014). Ai ka bashkëpunuar me Jackie Chan në tre filma aksion-komedi: Shanghai Noon (2000), Shanghai Knights (2003), dhe Around the World in 80 Days (2004). Ai është gjithashtu i njohur për paraqitjen në filmat familjarë Marley and Me (2008) dhe Haunted Mansion (2023). Filmat e tij jo-komikë përfshijnë Anaconda (1997), Armageddon (1998), The Haunting (1999), Behind Enemy Lines (2001) dhe No Escape (2015). Rolet e tij të dublimit përfshijnë Lightning McQueen në ekskluzivitetin Cars (2006–2017), personazhin kryesor në Marmaduke (2010), dhe Reggie në Free Birds (2013).

Çmimet e Wilson përfshijnë një nominim për Academy Award  dhe një nominim për BAFTA për Skenarin më të Mirë Origjinal (për The Royal Tenenbaums), një Golden Globe dhe dy nominime për aktrim në SAG (për Midnight in Paris dhe The Grand Budapest Hotel) dhe një Independent Spirit Award (për Inherent Vice).

 Jeta e hershme 
Wilson lindi në Dallas, fëmija i mesëm i tre djemve të fotografesLaura Cunningham Wilson (l. 1939) dhe Robert Andrew Wilson (1941–2017), një drejtues reklamash dhe operator i një stacioni televiziv publik. Vëllezërit e tij Andrew dhe Luke janë gjithashtu aktorë. Prindërit e Wilson janë me prejardhje irlandeze.Stuever, Hank. "The Brothers Grin", The Washington Post, July 20, 2006.

 Karriera 
 1994–1999: Filmat e hershëm 
Wilson debutoi në film në filmin e shkurtër të Wes Anderson, Bottle Rocket (1994), i cili më vonë u zgjerua në filmin me metrazh të gjatë Bottle Rocket (1996). Wilson bashkëshkroi skenarin me Anderson dhe luajti përkrah vëllait të tij, Luke Wilson. David Hunter i The Hollywood Reporter e vlerësoi filmin, duke thënë: "Një film debutues i mrekullueshëm për regjisorin, skenaristin dhe aktorët kryesorë, Bottle Rocket nxitet nga një qasje e re ndaj zhanrit të mashtrimit".. Po atë vit, ai pati një rol mbështetës në komedinë e zezë The Cable Guy (1996), me protagonist Jim Carrey dhe të drejtuar nga Ben Stiller, një admirues i hershëm i Bottle Rocket. Në vitin 1997, ai pati një rol në thrillerin aventuresk Anaconda dhe ishte producent ekzekutiv i komedisë së James L. Brooks, As Good as It Gets.

Në vitin 1998, Wilson pati role në filmin fantastiko-shkencor Armageddon dhe në filmin dramë të pavarur Permanent Midnight.

Ai gjithashtu u ribashkua me Anderson, duke bashkëshkruar skenarin për dy filmat e tij të ardhshëm, Rushmore dhe The Royal Tenenbaums, të cilët i drejtoi Anderson. Dyshja fitoi një nominim për Oscar për Skenarin më të Mirë Origjinal për 'Tenenbaums'. Wilson nuk luajti në Rushmore, por u shfaq shkurtimisht në një fotografi në film. Pasi u shfaq në role dytësore në vitin 1999, ai luajti në filmin horror The Haunting, dhe The Minus Man. E dashura e tij e ardhshme, këngëtarja Sheryl Crow, ishte një bashkë-yll në filmin e fundit.

 2000–2006: Ylli i filmit 
Wilson luajti në filmin aksion komedi të vitit 2000, Shanghai Noon, përkrah Jackie Chan. Filmi fitoi gati 100 milionë dollarë në të gjithë botën. Fama e tij vazhdoi të rritej pasi luajti së bashku me Ben Stiller dhe Will Ferrell në filmin e vitit 2001 Zoolander. Thuhet se [[Gene Hackman] e vuri re performancën e Wilson në Shanghai Noon dhe i rekomandoi aktorit të luante bashkë në filmin aksion të vitit 2001, Behind Enemy Lines. Gjithashtu në vitin 2001, Wilson dhe Anderson bashkëpunuan në filmin e tyre të tretë, The Royal Tenenbaums, një sukses financiar dhe kritik. Filmi i siguroi ekipit të skenaristëve një nominim për Academy Award për Skenarin më të Mirë Origjinal.

Wilson u rikthye në zhanrin e komedisë shokësh në vitin 2002 me komedinë aksion I Spy, ku luajti bashkë me Eddie Murphy. Ribërja në ekranin e madh e serialit televiziv me të njëjtin emër nuk pati sukses në arkë. Ai bëri një paraqitje të shkurtër në videoklipin e Girl Skateboards, Yeah Right!, në vitin 2003. Më pas ai u ribashkua me Chan për të bërë Shanghai Knights (2003), dhe luajti bashkë në ribërjen e serialit televiziv të viteve 1970 Starsky & Hutch (2004). Për shkak të axhendës së tij të ngjeshur si aktor dhe një gjendjeje të vazhdueshme të sinusit, Wilson nuk ishte i disponueshëm për të bashkëpunuar në skenarin e filmit të katërt të Wes Anderson, The Life Aquatic with Steve Zissou. Filmi i vitit 2004 u bashkëshkrua përfundimisht nga regjisori Noah Baumbach. Megjithatë, Wilson luajti në film si djali i ardhshëm i Bill Murray, Ned Plimpton; ishte një rol i shkruar posaçërisht për të. Në vitin 2004, ai dhe vëllai i tij Luke luajtën rolin e vëllezërve Wright në filmin Around the World in 80 Days. Thuhet se Wilson është i lidhur me një vazhdim të Shanghai Knights, duke shënuar bashkëpunimin e tij të tretë me Jackie Chan.

parapamje|majtas|Wilson në premierën e You, Me and Dupree në Londër më 2006
Wilson bashkëpunoi me Vince Vaughn në filmin komedi të vitit 2005 Wedding Crashers, i cili fitoi mbi 200 milionë dollarë vetëm në Shtetet e Bashkuara. Gjithashtu në vitin 2005, Owen bashkëpunoi me vëllezërit e tij në The Wendell Baker Story, shkruar nga Luke dhe drejtuar nga Luke dhe Andrew. Në vitin 2006, Wilson i dha zërin Lightning McQueen në filmin Disney/Pixar Cars, luajti në You, Me and Dupree me Kate Hudson dhe u shfaq me Stiller në Night at the Museum si kauboji Jedediah.

 2007–2015: Karrierë e themeluar 
Wilson u shfaq në një film tjetër të Wes Anderson, The Darjeeling Limited, i cili u shfaq në Festivalin e 45-të vjetor të Filmit në Nju Jork, Festivalin e Filmit në Venecia dhe u hap më 30 shtator 2007. The Darjeeling Limited u zgjodh për një publikim në DVD dhe Blu-ray nga The Criterion Collection në tetor 2010. Wilson luajti më pas në komedinë e Judd Apatow, Drillbit Taylor, e cila u publikua në mars 2008. Ai u shfaq në një përshtatje filmike të kujtimeve më të shitura të John Grogan, Marley & Me (2008), ku luan bashkë me Jennifer Aniston. Ai siguroi zërin për Whackbat Coach Skip në filmin e animuar stop-motion të Wes Anderson, Fantastic Mr. Fox (2009). Wilson është anëtar i vëllazërisë së aktrimit komik të njohur në gjuhën e folur si Frat Pack. Wilson bëri një paraqitje të ftuar në komedinë e NBC Community me anëtarin tjetër të Frat Pack, Jack Black.

parapamje|upright|Wilson me Woody Allen në premierën e Midnight in Paris në Festivalin e Filmit në Kanë më 2011
Në vitin 2011, Wilson luajti rolin e një shkrimtari të kapur nga nostalgjia në komedinë romantike Midnight in Paris, me regji dhe skenar të Woody Allen. Filmi u shfaq premierë në Festivalin e 64-të të Filmit në Kanë me vlerësime kritike. Filmi u bë filmi me fitimet më të larta të Allen deri më tani, dhe u prit mirë edhe nga kritikët. Roger Ebert shkroi për performancën e Wilson, "[Ai] është çelësi i atraktivitetit të filmit". Peter Debruge i Variety gjithashtu vlerësoi Wilson, duke shkruar "Wilson e bën rolin të vetin në mënyrë tërheqëse". Për performancën e tij, Wilson fitoi një nominim për Golden Globe Award për Aktorin më të Mirë në një Film - Komedi ose Muzikal.

Po atë vit, ai luajti në filmin The Big Year (2011), një përshtatje e librit të Mark Obmascik, The Big Year: A Tale of Man, Nature and Fowl Obsession. Filmi u publikua në tetor 2011 nga 20th Century Fox, dhe bashkë-luajti me Jack Black, JoBeth Williams, Steve Martin dhe Rashida Jones. Po atë vit, Wilson u rikthye për të dubluar zërin e McQueen në Cars 2. Në mars 2012, Wilson nënshkroi kontratë për të luajtur në thrillerin e John Erick Dowdle,The Coup, më vonë i riemëruar "No Escape", në të cilin ai luajti rolin e babait të një familjeje amerikane që shpërngulet në Azinë Juglindore, vetëm për t'u përfshirë në një valë dhune rebele që po e ka pushtuar qytetin. Filmi nuk u publikua deri në vitin 2015, dhe ishte rikthimi i Wilson në zhanrin e aksionit për herë të parë që nga Behind Enemy Lines më 2001. Ai gjithashtu i dha zërin gjelit të detit Reggie në filmin e parë të animuar të Reel FX, Free Birds.

Në vitin 2014, Wilson u shfaq në komedinë e vlerësuar të Wes Anderson, The Grand Budapest Hotel, dhe në përshtatjen e librit të [Paul Thomas Anderson]] të Inherent Vice. Në vitin 2015, ai luajti me Jennifer Aniston në filmin e Peter Bogdanovich She's Funny That Way, dhe në filmin thriller aksion No Escape së bashku me Lake Bell dhe Pierce Brosnan. Filmat e Wilson kanë fituar më shumë se 2.25 miliardë dollarë amerikanë brenda vendit (Shetat e Bashkuara dhe Kanada), me një mesatare prej 75 milionë dollarësh amerikanë për film.

 Filmografia 
 Film 
 Viti Titulli Roli Shënime 1994 Bottle RocketDignan Short 1996 Bottle Rocket Also writer The Cable Guy Robin's Date 1997 Anaconda Gary Dixon As Good as It Gets  Producent i asociuar 1998 Armageddon Oscar Choice Permanent Midnight Nicky Rushmore  Skenarist 1999 The Haunting Luke Sanderson Breakfast of Champions Monte Rapid The Minus Man Vann Siegert 2000 Shanghai Noon Roy O'Bannon  Meet the Parents Kevin Rawley  2001 Zoolander Hansel McDonald  The Royal Tenenbaums Eli Cash Gjithashtu skenarist Behind Enemy Lines Lt. Chris Burnett 2002 I Spy Alex Scott  The Sweatbox Vetë ai Pamje arkivore; nuk janë publikuar 2003 Shanghai Knights Roy O'Bannon  Yeah Right! Vetë ai Paraqitje e shkurtër 2004 The Big Bounce Jack Ryan Starsky & Hutch Ken Hutchinson  Around the World in 80 Days Wilbur Wright The Life Aquatic with Steve Zissou Ned Plimpton  Meet the Fockers Kevin Rawley 2005 The Wendell Baker Story Neil King Wedding Crashers John Beckwith  2006 Cars Lightning McQueen Zëri Mater and the Ghostlight Zëri; Film i shkurtër You, Me and Dupree Randolph Dupree Gjithashtu producent Night at the Museum Jedediah Pakredituar 2007 The Darjeeling Limited Francis Whitman 2008 Drillbit Taylor Drillbit Taylor Marley & Me John Grogan  2009 Night at the Museum: Battle of the Smithsonian Jedediah Fantastic Mr. Fox Coach Skip Zëri 2010 Marmaduke Marmaduke How Do You Know Matty Reynolds Little Fockers Kevin Rawley 2011 Hall Pass Richard "Rick" Mills Midnight in Paris Gil Pender  Cars 2 Lightning McQueen Zëri The Big Year Kenny Bostick 2013 The Internship Nick Campbell Free Birds Reggie Zëri Are You Here Steve Dallas 2014 The Grand Budapest Hotel M. Chuck The Hero of Color City Ricky The Dragon Zëri Inherent Vice Coy Harlingen Night at the Museum: Secret of the Tomb Jedediah 2015 She's Funny That Way Arnold Albertson No Escape Jack Dwyer 2016Zoolander 2 Hansel McDonald Masterminds Steve Chambers 2017 Lost in London Vetë ai Cars 3 Lightning McQueen Zëri Wonder Nate Pullman Father Figures Kyle Reynolds  2021 Bliss Greg Wittle  The French Dispatch Herbsaint Sazerac 2022 Marry Me Charlie Gilbert  Secret Headquarters Jack Kincaid / The Guard  2023 Ant-Man and the Wasp: Quantumania Mobius M. Mobius Paraqitje e shkurtër i pakredituar;skena pas-krediteve Paint Carl Nargle  Haunted Mansion Kent  2026 Rolling Loud  Post-production Focker In-Law Kevin Rawley Post-production TBA Runner Ben Bishop Post-production
+Key Tregon filma që nuk janë publikuar ende

 Televizion 
 Viti Titulli Roli Shënime 1999 Heat Vision and Jack Heat Vision Zëri; Short 2001 King of the Hill Rhett Van Der Graaf Zëri; Epizodi: "Luanne Virgin 2.0" 2010 Community Other Study Group's Leader Epizodi:  "Investigative Journalism"; pakredituar 2013 Drunk History John Harvey Kellogg Epizodi: "Detroit" 2014 Cars Toons: Tales From Radiator Springs Lightning McQueen Zëri; Epizodi: "The Radiator Springs 500 ½" 2016; 2021 Saturday Night Live Hansel McDonald / Vetë ai 2 epizoda 2019 Documentary Now! Father Ra-Shawbard Epizodi: "Batsh*t Valley" (2 pjesë)2021–2023 Loki Mobius M. Mobius Roli kryesor;11 epizoda Marvel Studios: AssembledVetë ai 2 epizoda  2022 Cars on the Road Lightning McQueen Zëri 2025–prezent Stick Pryce Cahill Rol kryesor; gjithashtu producent ekzekutiv 2027 Cars: Lightning Racers Lightning McQueen Zëri

 Referime 

 Lidhje të jashtme 



Kategoria:Lindje 1968
Kategoria:Njerëz që jetojnë
Kategoria:Aktorë amerikanë të filmit
Kategoria:Aktorë amerikanë të televizionit
Kategoria:Aktorë amerikanë të zërit
Kategoria:Skenaristë amerikanë