Allasheci

Allashec, () ёshtё fshat nё komunën e Likovës, Maqedoni.

Në fshatin Allashecë jetojnë disa familje autoktone dhe të njohura, të cilat përbëjnë strukturën themelore shoqërore të vendbanimit dhe kanë kontribuar në ruajtjen e identitetit kulturor dhe historik të tij. Familjet kryesore që përmenden ndër breza janë: Saqipi, Ademi, Xheladinaj, Avdiltë, Jasharaj, Miftarajë, Veseli, Bilalli, Ismanët, Brahimt, Rramanajt, Qerimajt, Dalipajt, Zeqiraj, Demt, si dhe të tjera familje me ndikim në jetën e përditshme të komunitetit.

Këto familje kanë qenë të pranishme në fshat prej dekadash, madje disa prej tyre që nga periudha osmane, dhe kanë ruajtur një lidhje të fortë me tokën, traditat dhe zakonet vendore. Ato kanë pasur një rol të rëndësishëm në organizimin shoqëror, bashkëjetesën komunitare dhe në përçimin e vlerave kulturore nga një brez në tjetrin. Edhe pse sot një pjesë e këtyre familjeve është shpërngulur jashtë fshatit për shkak të migrimit ekonomik dhe faktorëve të tjerë socio-politikë, emrat e tyre vazhdojnë të përmenden me respekt në kujtesën kolektive të banorëve dhe të diasporës së këtij vendbanimi.

 Gjeografia 
Allasheca është një vendbanim i vogël që bën pjesë në territorin administrativ të Komunës së Likovës dhe ndodhet rreth nëntë kilometra në veri-perëndim të qytetit të Kumanovës. Ky fshat ka një karakter kodrinor-malor, me një reliev të larmishëm dhe natyrë të pasur, dhe është i tipit të shpërndarë, që do të thotë se shtëpitë dhe pronat janë të vendosura në distanca të ndryshme nga njëra-tjetra, duke pasqyruar stilin tradicional të vendbanimeve rurale në këtë rajon. Lartësia mbidetare prej 657 metrash e bën fshatin të përshtatshëm për disa lloje të bujqësisë dhe për blegtori, ndërsa klima e butë kodrinore krijon kushte të favorshme për jetesë.

Allasheca shtrihet në rrëzë të malit Karadak, një masiv malor i njohur që përshkon këtë zonë, dhe gjendet në anën e majtë të rrugës Kumanovë–Gjilan, një arterie rrugore me rëndësi rajonale që lidh Maqedoninë e Veriut me Kosovën. Pikërisht në afërsi të këtij vendbanimi ndodhet edhe një nga pikat kufitare ndërmjet Maqedonisë së Veriut dhe Kosovës, çka i jep fshatit një rëndësi të veçantë gjeostrategjike dhe komunikative. Për shkak të kësaj pozite, Allasheca ka qenë historikisht një pikë lidhëse mes komuniteteve të ndryshme dhe ka ruajtur një identitet të fortë kulturor e etnik në kuadër të zhvillimeve më të gjera rajonale.

 Toponime 
Ara Drumit - kompleks arash.Bellavod - nga slla. Bellavoda - Uji i bardhë, mal i pasur me burime.Çeshma Haxhi Faikit - burim që e kishte hapur Faiku.Çeshma Haxhi Misinit - sipas pronarit të burimit.Çeshma Mixhes Elez - sipas kryefamiljarit Elezi. Çiriçane - mal i pasur me drunj të lloj-llojshëm.Guri Çiriçanes - gur që gjendet në malin Çiriçan.Guri Avdis - është gur me një madhësi të madhe, ky gur mban emrin e një banori të fshatit, Avdiut, i cili ka jetuar në këtë vend gjatë shekullit XX.Kojria - mal i pasur me shkurre, ferra etj.Kodra jeshilt (Gjelbër) - kodër e veshur me barishta dhe me drunj që nuk u bien gjethet.Ledina - kompleks arash, në të kaluarën kishte qenë djerrinë.Lluga - ara që kanë pasur në të kaluarën ferra e shkurre të ndryshme. Ograxhe - nga slla. Ograda - vend i rrethuar, mal që gjendet në pjesën e epërme të fshatit.Proni Grunit - përrua sipas emrit personal Grun.Proni Seishtave - përrua i pasur me shkurre.Stani - kompleks arash, në të kaluarën kishin qenë tëbanat.Seishte - ara që kanë marrë emrin sllav seishte-mbjellje.Sllubica madhe - lëndinë.Sllubica vogel - lëndinë, kullotë bagëtish.Rrahishta - nga fjala Rrah(u) - tokë buke a kullotë, që hapet në pyll duke i prerë drunjët e shkurret, vend i rrafshët në bjeshkë.Rupa - kompleks arash, që për nga konfiguracioni i tokës janë në formë të gropës, nga slla. Rupa - gropë.Te Llaka - livadhe moçalike që përmbajnë ujë, disa prej tyre janë bërë tokë punuse.Te Livadhi Salive - janë ara dhe livadhe të familjes Salihu. Një nga familjet më të njohura dhe më të hershme të fshatit.Te Kumllat - janë ara, që ka pasur trupa kumbullash.Te Rovinat - janë ara, nga maqe. Rovina - gropë e hapur nga të rreshurat.Te Proni Murtezit - emërtim sipas Murtezit.Te Vneshti - kompleks arash, në të kaluarën ka pasur hardhi rrushi.Te Xhiri - livadhe ku afër tyre ka gjirna uji.Te udht e bardha - rrugë në hyrje të fshatit, ku dheu është me ngjyrë të bardhë.Te Guri Tupanit - supozohet se në atë guri njerëzit i bienin tupanit (daulles).Te Gurt e Çireçit - janë gurë që kanë ngjyrë të bardhë dhe përdoren për gëlqerosjen e shtëpive. Në të folmen e Kumanovës përdoret leksema çireç = gëlqere.Te Livadhet e Gavellës - janë ara dhe livadhe, pronë e lagjes Gavella.Vorri Mixhes Osman - varr që gjendet në vendin e quajtur Sllubicë, nuk dihet se kush ishte Osmani.

 Demografia 
Në këtë fshat është vërejtur një rënie e ndjeshme e numrit të popullsisë, e cila është shkaktuar kryesisht nga kushtet e vështira ekonomike dhe sociale që kanë ndikuar në cilësinë e jetës së banorëve. Sipas të dhënave historike, në vitin 1948 në këtë vendbanim kanë jetuar rreth 500 banorë. Megjithatë, me kalimin e viteve, për shkak të mungesës së mundësive për punësim, kushteve të papërshtatshme për zhvillim dhe mungesës së infrastrukturës së nevojshme për një jetë të qëndrueshme, shumë familje kanë qenë të detyruara të braktisin vendlindjen e tyre. Sipas regjistrimit të vitit 1994, numri i banorëve kishte rënë ndjeshëm, duke arritur në vetëm 158 persona. Shumica dërrmuese e popullsisë është shpërngulur kryesisht në qytetin e Kumanovës dhe në vendet përreth, si dhe një pjesë e konsiderueshme është zhvendosur në Turqi, në kërkim të një jete më të mirë. Kjo tendencë e shpërnguljes ka vazhduar edhe në vitet në vijim, dhe sipas regjistrimit të vitit 2002, popullsia e fshatit ka rënë në vetëm 126 banorë, duke dëshmuar kështu për zbrazjen graduale dhe vazhduese të fshatit nga banorët e tij autoktonë.

 Ekonomia 
Banorët e këtij fshati kryesisht merren me blegtori dhe pylltari, të cilat përbëjnë burimet kryesore të të ardhurave dhe mbijetesës së tyre. Blegtoria përfshin rritjen e gjedhëve, deleve dhe dhive, nga të cilat sigurojnë qumësht, mish dhe produkte të tjera të nevojshme për konsum dhe tregti. Ndërkohë, pylltaria luan një rol të rëndësishëm në jetën ekonomike të fshatarëve, pasi përmes saj sigurojnë dru për ngrohje, materiale ndërtimi dhe produkte të tjera pyjore. Për shkak të pozitës gjeografike dhe pasurisë natyrore që ofron zona, këto aktivitete tradicionale janë përcjellë brez pas brezi dhe vazhdojnë të mbajnë gjallë ekonominë vendore. Megjithatë, mungesa e investimeve dhe e përkrahjes institucionale i ka bërë këto veprimtari më të vështira për t’u zhvilluar në mënyrë më efikase dhe të qëndrueshme. Përkundër sfidave, banorët vazhdojnë t’i përkushtohen këtyre profesioneve me shumë përkushtim dhe punë të palodhur.

 Historia 
Toponimi në fjalë, sipas gjasave, e ka origjinën nga një emër vetjak si Al(l)as ose Allash, të cilit i është shtuar sufiksi sllav -ec, që është mjaft i zakonshëm në formimin e emrave të vendeve në rajonet ku kanë bashkëjetuar ndikime gjuhësore dhe kulturore të ndryshme. Kjo formë e ndërtimit toponimik është karakteristike për periudhën e mesjetës, kur emrat personalë shpesh shndërroheshin në toponime nëpërmjet përdorimit të prapashtesave sllave, si një mënyrë për të emërtuar vendbanime të lidhura me një familje, fis apo person të caktuar.

Bazuar në këtë, është e arsyeshme të supozohet se emri në fjalë lidhet me një individ me emrin Allas apo Allash, i cili ndoshta ka qenë një prej banorëve të hershëm apo themelues i vendbanimit, dhe emri i tij është ruajtur në formën toponimike deri në ditët e sotme. Duhet theksuar se emrat personalë me bazën Al- ose All- kanë qenë të përhapur ndër shqiptarët gjatë periudhës së mesjetës, veçanërisht në trojet ku ata kanë jetuar në vazhdimësi dhe ku edhe sot e kësaj dite ndodhen patronime që e ruajnë këtë bazë leksikore.

Dëshmi të kësaj vazhdimësie janë emrat familjarë të shqiptarëve si Allaçi në Drenicë, Allaki në Gjakovë, si dhe Allaj, Allani dhe Allabashi në Shqipëri. Këto patronime dëshmojnë për ekzistencën dhe përdorimin historik të kësaj baze emërore në mjediset shqiptare, duke forcuar më tej hipotezën se edhe toponimi në fjalë është pjesë e këtij sistemi emërtimesh me rrënjë autoktone, të ndikuar nga rrethanat historike, sociale dhe gjuhësore të periudhës në të cilën është formuar. Kësisoj, ky toponim përfaqëson një dëshmi të ndërthurjes së trashëgimisë shqiptare me elementë të huazuar, veçanërisht sllavë, në ndërtimin e identitetit toponimik të rajonit.

 Referime 

 Lidhje të jashtme 
 Kumanova.li

Kategoria:Fshatra në komunën e Likovës
Kategoria:Komunitete shqiptare në Maqedoni të Veriut