Pasardhësi

Pasardhësi është roman i shkrimtarit Ismail Kadare, i botuar në vitin 2003. “Pasardhësi” është pjesa e dytë e diptikut i cili lidhet me romanin e parë “Vajza e Agamemnonit” nëpërmjet personazhit kryesor.

 Sfondi  

Vajza e Agamemnonit, pjesa e parë e diptikut, u shkrua në vitin 1985 dhe u nxor fshehtazi jashtë Shqipërisë, para rënies së regjimit Hoxhaist, por u publikua gati dy dekada më vonë, pasi Kadare tashmë kishte përfunduar Pasardhësin. Për dallim prej të parit, i cili ishte paksa më personal, ky i fundit ka më tepër bazë historike, duke paraqitur një ritregim imagjinar të ngjarjeve që mund të kenë çuar drejt vdekjes së pasqaruar të  Mehmet Shehut në vitin 1981. Burimet zyrtartare shqiptare të asaj kohe e kishin cilësuar vdekjen e tij si "vetëvrasje", por shpallja e tij më pas si "agjent i shumëfishtë" dhe "tradhtar i atdheut" si dhe përndjekja e gjithë fisit të tij (duke filluar nga gruaja Fiqirete Shehu dhe i biri Bashkim Shehu) kishin ngjallur dyshime tek njerëzit se Shehu mund të ishte vrarë me urdhër të  Enver Hoxhës ose gruas së tij  Nexhmijes.

 Përmbajtja 
Romani fillon me shpalljen e vdekjes së Pasardhësit që në fjalinë e parë. Gradualisht romani largohet prej spekulimeve mbi identitetin e vrasësit dhe në vend të kësaj fokusohet në pasojat brutale që ka diktatura në çdokënd që është i detyruar të jetojë nën të, pa marrë parasysh sa i sigurt duket ai ose ajo në sytë e një vëzhguesi të jashtëm. Kadare e përdor personazhin e Arkitektit për të hedhur dritë mbi çështjen e integritetit të një artisti nën kushte të tilla. Ndodhitë e  Vajzës së Agamemnonit tregohen përsëri, kësaj radhe nga këndvështrimi i protagonistes femër, Suzanës.

 Pritja 
Diptiku Vajza e Agamemnonit / Pasardhësi është konsideruar nga botuesi francez i Kadaresë, drejtori i Fayard-it Claude Durand, si "një nga veprat më të mira dhe më të arrira të Ismail Kadaresë deri më sot".
James Wood e përshkruan diptikun si "një nga rrëfimet më rrënuese të shkruara ndonjëherë, mbi bjerrjen mendore dhe shpirtërore që i shkaktohej individit nga shteti totalitar". Wood e vë Kadarenë në një piedestral me Oruellin dhe Kunderën, por e konsideron atë "një ironist shumë më të thellë se i pari, dhe një rrëfimtar më i mirë se i dyti". Si një ilustrim veçanërisht të shkëlqyeshëm të ironisë së Kadaresë, ai e përmend një nga pasazhet e fundit të kreut të tretë të romanit, kur Prijsi gati krejtësisht i verbër, i prirë nga gruaja e tij, e viziton shtëpinë e meremetuar të Pasardhësit dhe papritur e zbulon një reostat, që asokohe ishte një risi në Shqipëri dhe e cila mund të jetë parë nga Prijsi paranojak si një tipar borgjez:


Po i njëjti pasazh është vënë në dukje edhe nga James Lasdun, si një shembull përfaqësues i aftësisë së Kadaresë për të portretizuar akullsisht frikën dhe "vetëdijen zvarranike të diktatorëve". Një recension në Publishers Weekly mendon se ky roman riafirmon vendin e Kadaresë "përkrah Oruellit, Kafkës, Kunderës dhe Solzhenicinit si një nga kronikanët më të mëdhenj të shtypjes së njeriut".

 Shih edhe 
Letërsia shqipe

 Burimet e të dhënave 

Kategoria:Romane nga Ismail Kadare
Kategoria:Romane shqiptare të shekullit XXI