Kombëtarja turke e futbollit

Kombëtarja turke e futbollit (turqisht: Türkiye Millî Futbol Takımı) përfaqëson Turqinë në futboll dhe kontrollohet nga Federata Turke e Futbollit, e cila është organi qeverisës i futbollit në Turqi, e cila u themelua në vitin 1923 dhe ka qenë anëtare e FIFA-s që nga viti 1923 dhe e UEFA-s që nga viti 1962.

Turqia është kualifikuar tre herë në Kupën e Botës, në vitet: 1950, 1954, dhe 2002; edhe pse u tërhoqën nga kupa e vitit 1950. Turqia gjithashtu është kualifikuar gjashtë herë në Kampionatin Evropian të Futbollit. Duke bërë debutimin e tyre në Euro 1996, arritën në çerekfinale në  Euro 2000, gjysmëfinale në Euro 2008. Vitet e fundit, Turqia u kualifikua në kampionatet Euro 2016, Euro 2020 dhe Euro 2024, duke arritur deri në çerekfinale të këtij të fundit. Turqia është kualifikuar edhe si bashkë-pritëse për kampionatin Euro 2032.

 Historiku 
 Vitet e hershme 
parapamje|djathtas|250px|Një nga formacionet e hershme në 1922
Kombëtarja e Turqisë luajti ndeshjen e saj të parë kundër Rumanisë më 1923, duke barazuar 2–2. Zeki Rıza Sporel konsiderohet si ylli i parë i madh i futbollit turk pasi shënoi dy golat e parë ndaj Rumanisë. Turqia luajti ndeshjen e saj të parë zyrtare në Lojërat Olimpike Verore 1924 duke humbur ndaj Çekosllovakisë, 5–2. Dy golat e parë në një ndeshje zyrtare i shënoi Bekir Refet.

200px|parapamje|Turqia në vitin 1950
Edhe pse Turqia u kualifikua në Kupën e Botës 1950, duke mundur Sirinë 7–0, ata u detyruan të tërhiqen nga turneu për shkak të problemeve financiare. Turqia më pas u kualifikua në Kupën e Botës 1954 pas një play-off me Spanjën. Ata humbën fillimisht 4–1 ndaj Spanjës, por fitorja 1–0 disa ditë më vonë nisi një përsëritje. Me atë rast, ata barazuan 2–2 më pas, duke rezervuar vendin e tyre pas një hedhjeje monedhe. Turqia u grupua së bashku me Hungarinë dhe Gjermaninë Perëndimore. Turqit, megjithatë, nuk luajtën kurrë me Hungarinë për shkak të formatit të turneut, dhe një humbje 4–1 nga gjermanët u pasua nga Turqia që realizoi një fitore 7–0 ndaj Koresë së Jugut. Turqia humbi play-off-in ndaj Gjermanisë Perëndimore 7–2. Në vitin 1956, megjithatë, Turqia luajti me Hungarinë në një ndeshje miqësore në Stamboll, duke mundur atë që ishte një nga skuadrat më të forta të epokës, 3–1. Lefter Küçükandonyadis, padyshim një nga sulmuesit më të mirë turq të të gjitha kohërave, shënoi dy gola gjatë turneut.

 Pranë mungesave 
Pavarësisht prezantimit të një ligë kombëtare, dhe shfaqjeve nga klubet turke në konkurrencën evropiane, vitet 1960 do të ishin një kohë e pafrytshme për ekipin kombëtar. Shumica e lojtarëve nga skuadra e Kupës së Botës 1954 ishin në pension, dhe gjenerata e re e lojtarëve nuk arriti të kualifikohej për një turne të madh. Në vitet 1970 Turqia u mbajt në kualifikimet e Kupës Botërore dhe Kampionati Evropian UEFA, por ekipi ishte një pikë shumë e shkurtër për t'u kualifikuar për të dy UEFA Euro 1972 dhe  Euro 1976. Në vitet 1980 kombëtarja turke pësoi humbjet e tyre më të këqija me rezultatin 8–0 kundër Polonisë dhe dy herë kundër [Kombëtarja angleze e futbollit|Anglisë]]. Megjithatë, kualifikimet e Kupës së Botës 1990 do të shënonin një pikë kthese për futbollin turk, me Turqinë që humbi vetëm kualifikimin në ndeshjen finale. Lojtarët e shquar në këtë periudhë përfshinin Rıdvan Dilmen, Oğuz Çetin, Rıza Çalımbay, Feyyaz Uçar, dhe fituesin e Këpucës së Artë Evropiane Tanju Çolak.

 Vitet 1990 
Në vitin 1990, trajneri gjerman Sepp Piontek u vu në krye të ekipit kombëtar. Nën drejtimin e tij, një grup lojtarësh të rinj debutuan për ekipin kombëtar. Shumë nga këta lojtarë (që përfshinte Bülent Korkmaz, Alpay Özalan, Sergen Yalçın, Rüştü Reçber dhe Hakan Şükür) do të bëheshin shtylla kurrizore e kombëtares për shumë vite. Misioni i Piontek mori fund në 1993, ku ai u zëvendësua nga Fatih Terim, i cili nga ana e tij arriti të kualifikohej për Euro 1996. Turqia u kualifikua për turneun e saj të parë të madh që nga viti 1954. Emërimi i Piontekut ishte një lëvizje e rekomanduar nga një tjetër trajner, Jupp Derwall, i cili kishte drejtuar Galatasaray për tre sezone.

Turqia u kualifikua në Euro 1996, duke mundur Zvicrën dhe Suedinë 2–1 gjatë kualifikimit. Pavarësisht paraqitjes solide gjatë kualifikueseve, Turqia humbi të gjitha ndeshjet pa shënuar asnjë gol. Megjithatë, ata shkuan në shtëpi me një çmim: çmimin e lojës së ndershme, që iu dha Özalan.

 Skuadra momentale 

 Rekordet 
 Shumica e paraqitjeve 
parapamje|djathtas|175px|Rüştü Reçber është lojtari më i luajtur i Turqisë me 120 paraqitje dhe është gjithashtu mbajtësi i rekordeve të vendit për portat e pastra.

RenditjaLojtariParaqitjetGolatKarriera1Rüştü Reçber12002Hakan Şükür112511992–20073Bülent Korkmaz10221990–20054Emre Belözoğlu10192000–20195Arda Turan100172006–20176Tugay Kerimoğlu9421990–20077Alpay Özalan9041995–2005Hakan Çalhanoğlu90192013–present9Hamit Altıntop8272004–201410Mehmet Topal8122008–2018

 Golashënuesit më të mirë 
parapamje|upright|Hakan Şükür është golashënuesi më i mirë i të gjitha kohërave i Turqisë me 51 gola.

RenditjaLojtariGolatParaqitjetRatioKarriera1Hakan Şükür511122Burak Yılmaz31772006–20223Tuncay Şanlı22802002–20104Lefter Küçükandonyadis21461948–1963Cenk Tosun21532013–present6Metin Oktay19361956–1968Cemil Turan19441969–1979Nihat Kahveci19682000–2011Hakan Çalhanoğlu19902013–present10Arda Turan171002006–2017

Most clean sheets
RankPlayerClean sheetsCapsRatioCareer1Rüştü Reçber581202Volkan Demirel22632004–20143Turgay Şeren16461950–19664Volkan Babacan15352014–present5Mert Günok13332011–present6Ömer Çatkıç10192000–2005Engin İpekoğlu10321989–19998Uğurcan Çakır9272019–present9Sabri Dino7121969–1975Sinan Bolat7122009–2019

 Referime 

 Lidhje të jashtme 
 Faqja zyrtare (në turqisht dhe anglisht)

Turqia
Kategoria:Turqi