Deklarata Universale e të Drejtave të Njeriut

Deklarata Universale për të Drejtat e Njeriut (DUDNj) është një deklaratë e miratuar nga Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara më 10 dhjetor 1948 në Palais de Chaillot, Paris. Deklarata lindi si përgjigje ndaj tmerreve të Luftës së Dytë Botërore dhe përfaqëson përpjekjen e parë globale për të artikuluar mbrojtjen e atyre të drejtave që shumë njerëz besonin se ishin të drejta themelore që i takojnë të gjitha qenieve njerëzore.

Deklarata përbëhet nga tridhjetë artikuj, të cilët janë përpunuar gjatë viteve në vijim nga traktate ndërkombëtare, transferta ekonomike, instrumente rajonale të të drejtave të njeriut (ku spikat Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut), kushtetutat kombëtare, dhe ligje të tjera. Karta Ndërkombëtare e të Drejtave të Njeriut përbëhet nga Deklarata Universale për të Drejtat e Njeriut, Konventa Ndërkombëtare mbi të Drejtat Ekonomike, Sociale dhe Kulturore, dhe Konventa Ndërkombëtare mbi të Drejtat Civile dhe Politike, me dy Protokolle opsionale. Këto dy Konventa, të cilat shtjellojnë më tej të drejtat e njeriut, u miratuan nga Asambleja e Përgjithshme e OKB në vitin 1966. Në vitin 1976, pasi Konventat ishin ratifikuar nga mjaftueshëm shtete anëtare  për të hyrë në fuqi dhe qysh nga ky moment Karta Ndërkombtëare e të Drejtave të Njeriut mori fuqi në ligjin ndërkombëtar..

 Historiku 
Kur krimet e kryera nga Regjimi nazist në Gjermani u bënë të qartë pas luftës, konsensusi brenda bashkësisë ndërkombëtare ishte se Statuti i Kombeve të Bashkuara nuk ofronte një mbrojtje të mjaftueshme të të drejtave të njeriut,Cataclysm and World Response  in Drafting and Adoption : The Universal Declaration of Human Rights , udhr.org . ndaj ishte e nevojshme një Deklaratë Universale që të specifikonte këto të drejta dhe t'i shtjellonte ato.

 Krijimi 
Krijimi i Deklaratës i'u besua një Komisioni mbi të Drejtat e Njeriut në vitin 1946, i cili punoi për dy vjet për hartimin e saj. Komisioni u kryesua nga Eleanor Roosevelt, një avokate e njohur e të drejtave të njeriut, dhe përbëhej nga 18 anëtarë të nacionaliteteve dhe përkatësive politike të ndryshme. U hartua nga Robespieri, Dantoni dhe Marati te cilet ishin rilindas kimbetar.

Te neni 7 i Deklaratës Universale për të Drejtat e Njeriut shkruhet:

"Të gjithë janë të barabartë para ligit dhe kanë të drejtë pa asnje diskriminim të mbrohen barabartë nga ligji.
Të gjithë kanë të drejtën për tu mbrojtur barabartë kundër qdo diskriminimi që cenon këtë Deklaratë,si dhe kundër qdo nxitjeje për një diskriminim të tillë"

 Struktura e Deklaratës 
Struktura bazike e Deklaratës Universale për të Drejtat e Njeriut, frymëzuar nga Kodi Napoleonik, duke përfshirë një Preambulë dhe një hyrje ku shpalosen parimet e përgjithshme të Deklaratës, u prezantua në projektligjin e paraqitur nga francezi René Cassin..

Cassin e krahasoi strukturën e Deklaratës me një ngrehinë, të përbërë nga themele, shkallë, katër shtylla, dhe një çati. Artikujt 1 dhe 2 shërbejnë si blloqe themeli, të shtruara me parimet e dinjitetit, lirisë, barazisë dhe vëllazërisë. Shtatë paragrafët e Preambulës, që skicojnë arsyet kryesore për ekzistencën e Deklaratës, janë shkallët që të çojnë drejt thelbit të Deklaratës, të drejtat e njeriut, të ndarë në katër shtylla. Shtylla e parë (artikujt 3-11) paraqet të drejtat e individit, siç janë e drejta për jetën dhe ndalimi i skllavërisë. Shtylla e dytë (artikujt 12-17) paraqet të drejtat e individit në shoqërinë civile dhe politike (ku përfshihen gjëra të tilla si liria e lëvizjes). Shtylla e tretë (artikujt 18-21) merret me liritë themelore shpirtërore, publike, politike, si liria sindikale, liria e mendimit, ndërgjegjes, dhe fesë. Shtylla e katërt (artikujt 22-27) përcakton të drejtat sociale, ekonomike dhe kulturore. Sipas modelit të Cassin, të tre artikujt e fundit të Deklaratës përfaqësojnë një çati që mbulon të tërë strukturën. Këto artikuj kanë të bëjnë me detyrimet e individit ndaj shoqërisë dhe ndalimin e përdorimit të të drejtave në kundërshtim me qëllimet e Organizatës së Kombeve të Bashkuara., Chapter 10.

Artikujt e Deklaratës

{| cellpadding=5
|-
! Artikujt !! Të drejtat e mbrojtura !! Artikujt !! Të drejtat e mbrojtura
|-
| || E drejta e Barazisë || || E drejta për Martesë dhe Familje 
|-
| || Liria nga Diskriminimi || || E drejta për të Zotëruar Pronë
|-
| || E drejta e Jetës, Lirisë, Sigurisë personale || || Liria e Besimit dhe Fesë
|-
| || Liria nga Sklavërimi || || Liria e Opinionit dhe Informimit
|-
| || Liria nga Tortura dhe Trajtimi çnjerëzor || || E drejta e Tubimit paqësor dhe Asocimit
|-
| || E drejta e njohjes si Individ para ligjit || || E drejta e pjesëmarrjes në Qeverisje dhe në Zgjedhje të lira
|-
| || E drejta e barazisë para ligjit || || E drejta e Sigurimit shoqëror
|-
| || E drejta e Gjykimit nga gjykata kompetente || || E drejta për Punë të Dëshirushme dhe për organizim Sindikal
|-
| || E drejta nga Arresti i padrejtë dhe Ekzili || || E dretja e Pushimit dhe Shlodhjes
|-
| || E drejta për Dëgjim të ndershëm publik || || E drejta e Standartit të mirë të Jetesës
|-
| || E drejta për tu cilësuar si i pafajshëm deri kur provohet fajësia || || E drejta e Edukimit 
|-
| || Liria nga ndërhyrjet me Privatësinë, Familjen, Shtëpinë dhe Korrespondencën || || E dretja për të marrë pjesë në jetën Kulturore të Komunitetit                             
|-
| || E drejta për të Lëvizur lirisht brenda dhe jashtë Vendit || || E drejta për Rend social
|-
| || E drejta për të kërkuar Azil në vend tjetër në rast Persekutimi || || Detyrat komunitare për Zhvillim të Lirë dhe të Plotë
|-
| || E dretja e Shtetësisë dhe Liria për ta ndruar atë || || Liri nga Interferenca e Shtetit apo e të Tjerëve
|}

 Fuqia juridike 
Ndërkohë që Deklarata nuk është një Traktat me fuqi kushtëzuese për shtetet, ajo u adoptua me qëllimin e shtjellimit të togfjalëshit "liri themelore" dhe "të drejta të njeriut" që gjenden në Statutin e Kombeve të Bashkuara, Statut që është kushtëzues për të gjitha shtetet anëtare. Për këtë arsye, Deklarata Universale konsiderohet si një përbërës themelor i kuadrit ligjor të Kombeve të Bashkuara. Përveç kësaj, shumë juristë ndërkombëtarëHumphrey JP, "The Universal Declaration of Human Rights: Its History, Impact and Juridical Character", in Ramcharan BG (ed), Human Rights: Thirty Years After the Universal Declaration (1979) pp. 2l, 37; Sohn 1, "The Human Rights Law of the Charter" (1977) 12 Texas Int LJ 129, 133; McDougal MS, Lasswell H and Chen I, Human Rights and World Public Order (1980) pp. 273–274, 325–327; D'Amato A, International Law: Process and Prospect( 1986) pp. 123–147. besojnë se Deklarata Universale për të Drejtat e Njeriut bën pjesë në të drejtën ndërkombëtare zakonore dhe është një mjet i fuqishëm në ushtrimin e presionit diplomatik dhe moral ndaj qeverive që shkelin të drejtat e njeriut. Mbrojtjet e ofruara nga kjo Deklaratë kanë shërbyer si gur themeli për dy Konventat detyruese të OKB-së për të drejtat e njeriut: Konventa Ndërkombëtare mbi të Drejtat Ekonomike, Sociale dhe Kulturore dhe Konventa Ndërkombëtare mbi të Drejtat Civile dhe Politike. Deklarata vazhdon të jetë gjerësisht e cituar nga qeveritë, akademikët, avokatët dhe gjykatësit kushtetues, si dhe nga individë të cilët apelojnë tek parimet e saj për mbrojtjen e të drejtave të tyre si njerëz.

 Shih edhe 
 Të drejtat e njeriut
 Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut
 Deklarata Universale e të Drejtave Gjuhësore

 Burim i të dhënave 

 Lidhje të jashtme 
 Teksti i Deklaratës Universale për të Drejtat e Njeriut (anglisht)
 Teksti i Deklaratës Universale për të Drejtat e Njeriut (shqip)

Kategoria:Të drejtat e njeriut