Çiklizmi

Çiklizmi është një sport garues me biçikleta që zakonisht zhvillohet nga garuesit e shpërndarë në ekipe në turnirë. Ndër garimet më të njohura në botë në çiklizëm është garimi Tour de France ku marrin pjesë çiklistët më të mëdhenj të tërë botës.

 Historiku 
parapamje|Finishi i Tour de France 2004 prane Champs-Elysées
Çiklizmi është një nga sportet më popullore në botë dhe është sporti i parë i madh në përhapjen ndërkombëtare dhe në qoftë se sportet e tjera si, rugby, baseball dhe kriket janë konsideruar si një pjesë integrale e historisë së kohëve të fundit të disa vendeve si Shtetet e Bashkuara, Zelanda e Re dhe Mbretëria e Bashkuar, çiklizmi nuk mund të identifikohet me një komb të veçantë, dhe madje edhe në qoftë se ajo arrin popullaritetin e saj më të madh në Itali, Francë, Holandë dhe Belgjikë, ajo gëzon shumë përkrahje në shumë pjesë të tjera të botës.

 Turet e para në çiklizëm 
Kanë lindur në gjysmën e dytë të shekullit të nëntëmbëdhjetë dhe tashmë në dekadën e fundit të shekullit të nëntëmbëdhjetë filluan të jenë gara, ato konkurse (shpesh rraskapitëse për kushtet, distancën e udhëtuar dhe rrugë), për te cilat u referua më pas emri "klasike ". Garat e para me etapa u zhvilluar vetem ne fillimin e shekulli XX.

E para garë e regjistruar çiklistike është zhvilluar në 31 maj 1868, në një shtrirje prej 1200 metra në parkun e Saint-Cloud pranë Parisit, ajo u fitua nga James Moore, një anglez që jetonte në Francë. Gara e parë që mbulonte distancën midis dy qyteteve  ishte Paris-Rouen, e fituar përsëri nga Moore, i cili arriti të përshkonte distancën prej 123km në 10 orë dhe 40 minuta.

Garat e çiklizmit ne rruge janë ndarë në dy lloje: garat e një-ditore dhe garat me etapa.

Në mesin e garave më të famshme një ditore, e quajtur "klasike", është Milano-Sanremo ku garohet në fund të marsit, turi i Flanders, Paris-Roubaix,Liege-Bastogne-Liege, e cila mbahet në prill, Kupa e Botës së çiklizmit ë rrugë i cila zhvillohet çdo vit në një shtet të ndryshëm dhe në fund të shtatorit dhe turi i Lombardisë, e cila përfundon sezonin në fund të tetorit.
parapamje|Stefano Garzelli
Garat më të rëndësishme me etapa janë Tour de France, i cili zhvillohet në korrik, Turi i Italisë (Giro d'Italia) që zhvillohet në maj dhe Vuelta e Spanjes që zhvillohet në shtator, këto gara me etapa zgjasin tre javë secila dhe janë me nga 20 -22 etapa.

 Turi i Francës 
I pari Tur i Francës u zhvillua me 5 etapa nga data 31 Maj deri në 5 qershor 1903. Etapat fillonin natën dhe perfundonin të nesërmen pasdite. Fanella e verdhë është tregues i të parit në klasifikimin gjeneral.
parapamje|Jan Ullrich
Fituesit e Tour de France  vitet e fundit:

Viti dhe Fituesi

1991 	Miguel Indurain 	I dyti Gianni Bugno 	I treti Claudio
parapamje|Lance Armstrong
1992 	Miguel Indurain 	I dyti Claudio Chiapp. 	I treti Gianni Bugno
parapamje|Alberto Contador
1993 	Miguel Indurain 	I dyti Tony Rominger 	I treti Zenon Jaskula
parapamje|Marco Pantani
1994 	Miguel Indurain 	I dyti Piotr Ugrumov 	I treti Marco Pantani

1995 	Miguel Indurain 	I dyti Alex Zulle 	I treti Bjarne Riis

1996 	Bjarne Riis 	        I dyti Jan Ullrich 	I treti Richard Virenque

1997 	Jan Ullrich 	        I dyti Rich. Virenque 	I treti Marco Pantani

1998 	Marco Pantani 	        I dyti Jan Ullrich 	I treti Bobby Julich

1999 	Lance Armstrong 	I dyti Alex Zulle 	I treti Fernando Escartín

2000 	Lance Armstrong 	I dyti Jan Ullrich 	I treti Joseba Beloki

2001 	Lance Armstrong 	I dyti Jan Ullrich 	I treti Joseba Beloki

2002 	Lance Armstrong 	I dyti Joseba Beloki 	I treti Raimondas Rumšas

2003 	Lance Armstrong 	I dyti Jan Ullrich 	I treti Aleksandr Vinokurov

2004 	Lance Armstrong 	I dyti Andreas Klöden 	I treti Ivan Basso

2005 	Lance Armstrong 	I dyti Ivan Basso 	I treti Jan Ullrich

2006 	Oscar Pereiro 	I dyti Andreas Kloden 	I treti Carlos Sastre

2007 	Alberto Contador 	I dyti Cadel Evans 	I treti Levi Leipheimer

2008 	Carlos Sastre 	        I dyti Cadel Evans 	I treti Denis Mençov

2009 	Alberto Contador 	I dyti Andy Schleck 	I treti Lance Armstrong

2010 	Alberto Contador 	I dyti Andy Schleck 	I treti Denis Mençov

 -Turi i Italisë (Giro d'Italia) 
I pari Tur i Italisë u zhvillua në vitin 1909 dhe konkretisht me 13 Maj, ora 2.53.Fituesi i parë ishte Luigi Ganna.

Fituesit e Giro d'Italia vitet e fundit:

Viti  dhe  Fituesi

2000 	Stefano Garzelli

2001 	Gilberto Simoni

2002 	Paolo Savoldelli

2003 	Gilberto Simoni

2004 	Damiano Cunego

2005 	Paolo Savoldelli

2006 	Ivan Basso

2007 	Danilo Di Luca

2008 	Alberto Contador

2009 	Denis Mençov

2010 	Ivan Basso

-Vuelta e Spanjes

Turi i Vueltës është një tur çiklistik 3-javor dhe një prej tre tureve te mëdha "Tours Grand" të Evropës. Gjithashtu është pjesë e kalendarit UCI World Ranking. Turi i parë u zhvillua në vitin 1935, një tur me 14 etapa dhe u përshkuan 3431km. Ky tur u fitua nga belgu Gustaaf Deloor. Vuelta kategorizohet si një tur mjaft i vështirë, dhe me shumë malore siç mund të përmendim Alto de El Angliru në Asturia, nje mal i lartë 1,573 metra me një malore 12.9km me pendencë  23.6% (në Cueña les Cabres) që e bën të njihet si një prej majave më të larta ne Europë.

Fituesit e Vuelta vitet e fundit:

Viti  dhe  Fituesi

2000 		Heras Heras (ESP) 	Kelme-Costa Blanca

2001 		Casero Casero (ESP) 	Festina

2002 	 	Aitor González (ESP) 	Kelme-Costa Blanca

2003 	 	Roberto Heras (ESP) 	US Postal

2004 	 	Roberto Heras (ESP) 	Liberty Seguros

2005 	 	Denis Menchov (RUS) 	Rabobank

2006 	 	Alexandre Vinokourov(KAZ) Astana

2007 	 	Denis Menchov (RUS) 	Rabobank

2008 	 	Alberto Contador (ESP) 	Astana

2009 	 	Alejandro Valverde (ESP) 	Caisse d'Epargne

2010 	 	Vincenzo Nibali (ITA) 	Liquigas-Doimo

 Çiklizmi në Shqipëri 
Shënim: Në vitin 1948 u zhvilluan dy rrethe të Shqipërisë. Kurse në vitet 1946, 1949 nuk ka pasur renditje ekipore. Në vitin 1992 Rrethi i Shqipërisë nuk u zhvillua.

Fituesit e Rrethit Çiklistik të Shqipërisë ndër vite:
 Viti  Çiklisti  Ekipi 1925  Jonuz Gjylbegu  (Vllaznia) Vllaznia  1936  Koço Kereku  (Skënderbeu) Skënderbeu  1946  Pirro Angjeli  (Dragoj)  1947  Gani Lacej  (Partizani)  1948  Mishel Cico  (Partizani)  1948  Mishel Cico  (Partizani)  1949  Pirro Angjeli  (Partizani)  1950  Fadil Murriqi  (Vllaznia) Dinamo  1951  Fadil Muriqi  (Vllaznia) Partizani  1952  Fadil Muriqi  (Vllaznia) Spartak  1953  Fadil Muriqi  (Vllaznia) Spartak  1954  Bilal Agalliu  (Partizani) Partizani  1955  Bilal Agalliu  (Partizani) Partizani  1956  Bilal Agalliu  (Partizani) Partizani  1957  Bilal Agalliu  (Partizani) Partizani  1958  Bilal Agalliu  (Partizani) 17 nëntori  1959  Bilal Agalliu  (Partizani) Partizani  1960  Bilal Agalliu  (Partizani) Partizani  1961  Bilal Agalliu  (Partizani) Partizani  1962  Bilal Agalliu  (Partizani) Partizani  1963  Bilal Agalliu  (Partizani) Partizani  1964  Ruzhdi Muriqi  (Vllaznia) Partizani  1965  Bilal Agalliu  (Partizani) Partizani  1966  Shefqet Dervishi  (17 nëntori) Dinamo  1967  Sali Hima  Dinamo) Dinamo  1968  Sali Hima  (Dinamo) Dinamo  1969  Dashamir Rama  (Partizani) Partizani  1970  Muharrem Ahmeti  (Partizani) Partizani  1971  Lutfi Zino  (Partizani) Partizani  1972  Muharrem Ahmeti  ( Flamurtari) Lokomotiva  1973  Agron Tafilica  (Dinamo) Dinamo  1974  Agron Tafilica  (Dinamo) Lokomotiva  1975  Agron Tafilica  (Dinamo) Dinamo  1976  Kastriot Mezini  (Partizani) Dinamo  1977  Lutfi Zino  (Lokomotiva) Partizani  1978  Agron Huqi  (Partizani) Partizani  1979  Agim Tafili  (Partizani) Partizani  1980  Agim Tafili  (Partizani) Lokomotiva  1981  Agim Tafili  (Vllaznia) Partizani  1982  Agim Tafili  (Vllaznia) Vllaznia  1983  Albert Çuko  (Apolonia) Partizani  1984  Agim Tafili  (Vllaznia) Vllaznia  1985  Agim Tafili  (Vllaznia) Vllaznia  1986  Ardian Ferraizi  (Partizani) Vllaznia  1987  Agron Huqi  (Partizani) Partizani  1988  Sytki Tafili  (Vllaznia) Vllaznia  1989  Selim Çelmeta  (Dinamo) Vllaznia  1990  Selim Çelmeta  (Dinamo) Partizani  1991  Agim Paja  (Partizani) Shqipëria  1993  Agron Boga  (SK Tirana) SK Tirana  1994  Agim Paja  (SK Tirana) SK Tirana  1995  Besnik Musai  (SK Tirana) Vllaznia  1996  Besnik Musai  (SK Tirana) Apolonia  1997  Besnik Musai  (SK Tirana) Vllaznia  1998  Besnik Musai  (SK Tirana) Apolonia  1999  Besnik Musai  (SK Tirana) SK Tirana  2000  Besnik Musai  (Bylis) Apolonia  2001  Besnik Musai  (SK Tirana) Apolonia  2002  Admir Hasimaj  (Apolonia) Apolonia 2003  Palion Zarka  (Apolonia)  Apolonia 2004  Palion Zarka  (Apolonia)  Apolonia  2005  Palion Zarka  (Apolonia)  Apolonia 2006  Palion Zarka  (Apolonia)  Apolonia 2007  Palion Zarka  (Apolonia)  Apolonia 2008  Jonid Toska   (Apolonia)  Apolonia

Kategoria:Sporte
Kategoria:Çiklizëm

 Shiko edhe 

 Referime