Oregon

Oregon është një nga 50 shtetet e Shteteve të Bashkuara të Amerikës që ndodhet në veriperëndim të vendit. Ai kufizohet në veri nga Uashingtoni, në lindje nga Ajdaho, në juglindje nga Nevada në jug nga Kalifornia dhe në perëndim laget nga Oqeani Paqësor. Lumi Kolumbia përcakton pjesën mëtë madhe të kufirit verior të Oregonit, ndërsa lumi Snake kryesisht lufirin lindor të tij.

Oregon është shteti i 9-të më i madh për nga sipërfaqja dhe i 27-ti për nga popullsia në SHBA. Kryeqyteti i tij është Salem, qyteti i dytë më i populluar në Oregon, me 169,798 banorë. Portland, me 647,805, renditet si i 26-ti ndër qytetet e SHBA-së. Zona metropolitane e Portlandit, e cila përfshin gjithashtu qytetin Vancouver, Washington, në veri, renditet zona e 25-të më e madhe e metrosë në vend, me një popullsi prej 2,453,168.

Për shkak të peizazheve dhe rrugëve ujore të ndryshme, ekonomia e Oregonit fuqizohet kryesisht nga forma të ndryshme të bujqësisë, peshkimit dhe energjisë hidroelektrike. Oregon është gjithashtu prodhuesi më i lartë i lëndës drusore të Shteteve të Bashkuara fqinje, me industrinë e lëndës drusore që dominon ekonominë e shtetit gjatë shekullit të 20-të. Teknologjia është një tjetër nga forcat kryesore ekonomike të Oregonit, duke filluar në vitet 1970 me themelimin e Pyllit Silicon dhe zgjerimin e Tektronix dhe Intel. Kompania e veshjeve sportive Nike, Inc., me seli në Beaverton, është korporata më e madhe publike e shtetit me të ardhura vjetore prej 30.6 miliardë dollarësh.

 Etimologjia 
parapamje|majtas|Shenja e mirëseardhjes së kufirit të Oregon në Denio, Nevada
Dëshmia më e hershme e emrit Oregon ka origjinë spanjolle. Termi "orejón" (që do të thotë "vesh i madh") vjen nga kronika historike Relación de la Alta y Baja California (1598), shkruar nga Rodrigo Montezuma i Spanjës së Re; i referohej lumit Columbia kur eksploruesit spanjollë depërtuan në territorin e Amerikës së Veriut që u bë pjesë e Zëvendës Mbretërisë së Spanjës së Re. Kjo kronikë është burimi i parë topografik dhe gjuhësor në lidhje me emrin e vendit Oregon. Ka edhe dy burime të tjera me origjinë spanjolle, siç është fjala oregano, që i referohet një bime që rritet në pjesën jugore të rajonit. Ka mundësi që territori amerikan të jetë emëruar nga spanjollët, pasi në Spanjë ekziston një përrua i quajtur “Arroyo del Oregón” (që ndodhet në provincën e Ciudad Real); është gjithashtu e mundur që "j" në frazën spanjolle "El Orejón" më vonë është korruptuar në "g" dhe në kontekst mund t'i referohet 'veshit' të lumit masiv Columbia në grykën e tij.

Një tjetër përdorim i hershëm i emrit, i shkruar Ouragon, ishte nga majori Robert Rogers në një peticion të vitit 1765 drejtuar Mbretërisë së Britanisë së Madhe. Termi i referohej lumit të atëhershëm mitik të Perëndimit (Lumi Columbia). Deri në vitin 1778, drejtshkrimi ishte zhvendosur në Oregon.

Një teori është se emri vjen nga fjala franceze Ouragan ("stuhi me erë" ose "uragan"), e cila u aplikua në lumin e Perëndimit bazuar në tregimet amerikane vendase të erërave të fuqishme Chinook në lumin Columbia të poshtme, ose ndoshta që nga fillimi. -përvojë e dorës franceze me erërat e Chinook të Rrafshinave të Mëdha. Në atë kohë, lumi i Perëndimit mendohej se ngrihej në Minesotën perëndimore dhe rrjedh në perëndim përmes Rrafshinave të Mëdha.

Një tjetër rrëfim, i miratuar si "shpjegimi më i besueshëm" në librin Oregon Geographic Names, u përparua nga George R. Stewart në një artikull të vitit 1944 në American Speech. Sipas Stewart, emri erdhi nga një gabim i gdhendës në një hartë franceze të botuar në fillim të shekullit të 18-të, në të cilën lumi Ouisiconsink (Wisconsin) shkruhej "Ouaricon-sint", i thyer në dy rreshta me -sint më poshtë, kështu që atje dukej të ishte një lumë që rrjedh në perëndim me emrin "Ouaricon".

Sipas Komisionit të Turizmit të Oregonit, banorët e sotëm të Oregonit  e shqiptojnë emrin e shtetit si "or-uh-gun, never or-ee-gone". Pasi u hartua nga Detroit Lions në vitin 2002, ish-mbrojtësi i Oregon Ducks, Joey Harrington, shpërndau afishe "Orygun" për anëtarët e mediave si një kujtesë se si të shqiptohej emri i shtetit të tij. Ngjitëset shiten nga Libraria e Universitetit të Oregonit.

 Gjeografia 
parapamje|djathtas|Liqeni Crater
Oregon është 295 milje (475 km) nga veriu në jug në distancën më të gjatë dhe 395 milje (636 km) nga lindja në perëndim. Me një sipërfaqe prej 98,381 milje katrorë (254,810 km2), Oregon është pak më i madh se Mbretëria e Bashkuar. Është shteti i nëntë më i madh në Shtetet e Bashkuara.Population, Housing Units, Area, and Density (geographies ranked by total population). U.S. Census Bureau. Retrieved March 11, 2013. Pika më e lartë e Oregonit është maja e Malit Hood, në 11,249 ft (3,429 m), dhe pika më e ulët e saj është niveli i detit të Oqeanit Paqësor përgjatë bregut të Oregonit. Lartësia mesatare e Oregonit është 3,300 ft (1,006 m). Parku Kombëtar i Liqenit Crater, i vetmi park kombëtar i shtetit, është vendi i liqenit më të thellë në Shtetet e Bashkuara në 1943 ft (592 m). Oregon pretendon lumin D si lumin më të shkurtër në botë, megjithëse shteti i Montanës bën të njëjtin pretendim për lumin e tij Roe. Oregon është gjithashtu shtëpia e Mill Ends Park (në Portland), parku më i vogël në botë me 452 inç katror (0,29 m2).

Oregon shtrihet në dy zona kohore. Shumica e Malheur County është në Zonën Kohore Malore, ndërsa pjesa tjetër e shtetit shtrihet në Zonën Kohore të Paqësorit.

 Demografia 

 Ekonomia 

 Kultura 

 Shënimet 

 Referime 




Kategoria:Shtetet Federale të Amerikës