Arti

parapamje|Mona Lisa
Arti është proçes apo produkt i rregullimit të qëllimtë të elementeve simbolike për të tërhequr vëmendjen e shqisave apo emocioneve. Arti përfshin një gamë të gjerë të aktiviteteve, krijimeve, dhe mënyra të shprehjes njerëzore, përfshirë muzikën, literaturën, filmin, skulpturën dhe pikturën. Kuptimin dhe domethënien e artit i studion estetika.
Arti është një nënndarje e madhe e kulturës, e përbërë nga shumë përpjekje dhe disiplina krijuese. Është një term më i gjerë se "arti", i cili, si një përshkrim i një fushe, zakonisht nënkupton vetëm artet vizuale. Artet përfshijnë, ndër të tjera, artet vizuale, artet letrare dhe artet interpretuese - muzika, teatri, vallet dhe filmi. Kjo listë nuk është aspak e plotë, por vetëm për të futur konceptin e arteve. Për të gjitha synimet dhe qëllimet, historia e arteve fillon me historinë e artit. Artet mund të kenë origjinën në parahistorinë e hershme evolucionare njerëzore.

 Vështrim 
Arti është një gamë e larmishme e veprimtarisë njerëzore dhe produkti që rezulton, përfshin talentin krijues ose imagjinar që shpreh aftësi teknike, bukuri, fuqi emocionale ose ide konceptuale.   

Natyra e artit dhe konceptet e lidhura me to, si krijimtaria dhe interpretimi, hulumtohen në një degë të filozofisë të njohur si estetikë .  Punimet artistike që rezultojnë studiohen në fushat profesionale të kritikës së artit dhe historisë së artit .

Ende nuk ka një përkufizim të pranuar përgjithësisht se çfarë përbën art,    dhe interpretimi i tij ka ndryshuar shumë gjatë historisë dhe nëpër kultura. Në traditën perëndimore, tre degët klasike të artit pamor janë piktura, skulptura dhe arkitektura .  Teatri, kërcimi dhe artet e tjera skenike, si dhe letërsia, muzika, filmi dhe media të tjera si media interaktive, përfshihen në një përkufizim më të gjerë të arteve .   Deri në shekullin e 17-të, arti i referohej çdo aftësie ose mjeshtërie dhe nuk dallohej nga zanatet apo shkencat . Në përdorimin modern pas shekullit të 17-të, ku konsideratat estetike janë parësore, artet e bukura ndahen dhe dallohen nga aftësitë e fituara në përgjithësi, siç janë artet dekorative ose të aplikuara.

Arti antik grek pa nderimin e formës shtazore dhe zhvillimin e aftësive ekuivalente për të treguar muskulaturën, poinë, bukurinë dhe përmasat anatomike të sakta. Arti antik romak përshkruan perënditë si njerëz të idealizuar, të shfaqur me tipare karakteristike dalluese (p.sh. rrufeja e Jupiterit). Në artin bizantin dhe gotik të Mesjetës, dominimi i kishës insistoi në shprehjen e të vërtetave biblike dhe jo materiale. Arti lindor në përgjithësi ka punuar në një stil të ngjashëm me artin mesjetar perëndimor, domethënë një përqendrim në modelimin e sipërfaqes dhe ngjyrën lokale (që do të thotë ngjyra e thjeshtë e një objekti, si p.sh. kuqja themelore për një mantel të kuq, në vend të modulimit të ngjyrës që sjell nga drita, hija dhe reflektimi). Një karakteristikë e këtij stili është që ngjyra lokale shpesh përcaktohet nga një skicë (një ekuivalent bashkëkohor është karikaturë). Kjo është e dukshme në, për shembull, në artin e Indisë, Tibetit dhe Japonisë. Arti fetar islam ndalon ikonografinë dhe shpreh idetë fetare përmes gjeometrisë në vend. Dëshmitë fizike dhe racionale të përshkruara nga iluminizmi i shekullit të 19-të ishin shkatërruar jo vetëm nga zbulimet e reja të relativitetit nga Ajnshtajni dhe nga psikologjia e padukshme nga Freud, por edhe nga zhvillimi teknologjik i paprecedent. Në mënyrë paradoksale shprehjet e teknologjive të reja u ndikuan shumë nga artet e lashta fisnore të Afrikës dhe Oqeanisë, nëpërmjet veprave të Paul Gauguin dhe Post-Impressionists, Pablo Picasso dhe Cubists, si dhe Futurists dhe të tjerët.

 Shih edhe 
 Artet
 Piktura
 Arti figurativ
 Artet e bukura
 Edukimi artistik
 Historia e arteve

 Literatura 
 Antony Briant and Griselda Pollock, eds. Digital and Other Virtualities: Renegotiating the image. London and NY: I.B. Tauris, 2010. 
 Augros, Robert M., Stanciu, George N. The New Story of Science: mind and the universe, Lake Bluff, Ill.: Regnery Gateway, 1984.  (this book has significant material on art and science)
 Benedetto Croce. Aesthetic as Science of Expression and General Linguistic, 2002
 Botar, Oliver A.I. Technical Detours: The Early Moholy-Nagy Reconsidered. Art Gallery of The Graduate Center, The City University of New York and The Salgo Trust for Education, 2006. 
 Burguete, Maria, and Lam, Lui, eds. (2011). Arts: A Science Matter. World Scientific: Singapore. 
 Carol Armstrong and Catherine de Zegher, eds. Women Artists at the Millennium. Massachusetts: October Books/The MIT Press, 2006. 

 Carl Jung, Man and His Symbols. London: Pan Books, 1978. 
 E.H. Gombrich, The Story of Art. London: Phaidon Press, 1995. 
 Florian Dombois, Ute Meta Bauer, Claudia Mareis and Michael Schwab, eds. Intellectual Birdhouse. Artistic Practice as Research. London: Koening Books, 2012. 
 Kristine Stiles and Peter Selz, eds. Theories and Documents of Contemporary Art. Berkeley: University of California Press, 1986
 Kleiner, Gardner, Mamiya and Tansey. Art Through the Ages, Twelfth Edition (2 volumes) Wadsworth, 2004.  (vol 1) and  (vol 2)
 Richard Wollheim, Art and its Objects: An introduction to aesthetics. New York: Harper & Row, 1968. 
 Will Gompertz. What Are You Looking At?: 150 Years of Modern Art in the Blink of an Eye. New York: Viking, 2012. 
 Władysław Tatarkiewicz, A History of Six Ideas: an Essay in Aesthetics, translated from the Polish by Christopher Kasparek, The Hague, Martinus Nijhoff, 1980
 Referime 

 Lidhje të jashtme 

 Art and Play from the Dictionary of the History of ideas
 In-depth directory of art
 Art and Artist Files in the Smithsonian Libraries Collection (2005) Smithsonian Digital Libraries
 Visual Arts Data Service (VADS) – online collections from UK museums, galleries, universities
 RevolutionArt – Art magazines with worldwide exhibitions, callings and competitions 



Kategoria:Art