Indeksi i zhvillimit njerëzor

|430px
Indeksi i Zhvillimit Njerëzor (HDI ose Human Development Index ) është një statistikë e përbërë nga tregues të ndryshëm që shërben si indikator i renditjes së vendeve sipas nivelit të "zhvillimit njerëzor" dhe i ndan ato në vende të zhvilluara (zhvillim i lartë), vende në zhvillim (zhvillim mesatar), dhe vende të pazhvilluara (zhvillim i ulët). Statistika përbëhet nga statistikat e Jetëgjatësisë, Edukimit dhe PKB (Prodhimi Kombëtar Bruto).

 Origjina e HDI 
Origjina e HDI duhet gjetur në Raportin e Zhvillimit Njerëzor (HDR) që gjendet në Programin për Zhvillim të Kombeve të Bashkuara (UNDRP). Këto programe u filluan në vitin 1990 nga Mahbub ul Haq dhe ka qëllimin e caktuar: "për të zhvendosur fokusin e zhvillimit ekonomik nga llogaritja e të ardhurave kombëtare drejt politikave të përqendruara ndaj popullit."Haq, Mahbub ul. 1995. Reflections on Human Development. Neë York: Oxford University Press..

Për të krijuar HDR, Haq mblodhi bashkë një grup të njohur ekonomistësh si : Paul Streeten, Frances Stewart, Gustav Ranis, Keith Griffin, Sudhir Anand, and Meghnad Desai. Por ishte puna e Amartya Sen që dha thelbin e konceptit. Haq ishte i sigurt se një përzierje e matësve të zhvillimit njerëzor do të duhej për të bindur publikun, akademikët dhe politik-bërësit kështu që ata mund të vlerësonin zhvillimin jo vetëm nga ana ekonomike por gjithashtu edhe nga përmirësimet në mirëqenien e njerëzve. Sen fillimisht e kundërshtoi këtë ide, por ai e ndihmoi Haq për të krijuar Indeksin e Zhvillimit Njerëzor (HDI). Sen ishte i shqetësuar për shkak se ishte e vështirë të kapje tërë kompleksitetin e faktorëve njerëzorë në një tregues të vetëm por Haq e bindi atë se vetëm një numër i vetëm mund të tërhiqte vëmendjen e politik-bërësve nga përqendrimi ekonomik deri në mirëqenien e njerëzve.Sakiko Fukuda-Parr The Human Development Paradigm: operationalizing Sen’s ideas on capabilities Feminist Economics 9(2 – 3), 2003, 301 – 317United Nations Development Programme. 1999. Human Development Report 1999. New York:Oxford University Press.

HDI është përdorur nga Organizata e Kombeve të Bashkuara që nga viti 1990.

 Tre dimensionet e HDI VOLL HD 
HDI kombinon tre dimensione:
 Jetëgjatësia në lindje, një tregues i shëndetit dhe jetëgjatësisë së popullatës.
 Dija dhe edukimi, të matura nga shkalla e analfabetizmit të të rriturve dhe disa statistika të tjera.
 Standardi i jetesës, të matura nga prodhimi kombëtar bruto për frymë.

 Metodologjia 

Formula që përcakton HDI është shpallur nga Programi për Zhvillim i Kombeve të Bashkuara (UNDRP)
Në përgjithësi, për të transformuar një variabël të papërpunuar, le të themi , në një tregues pa njësi ndërmjet 0 dhe 1, përdoret formula e mëposhtme:
 -index = 

ku  dhe  janë vlerat më të ulëta dhe më të larta që variabla  mund të marrë, respektivisht.

HDI pastaj përfaqëson një shumë uniformë ⅓ e kontribuar nga secili prej këtyre treguesve:
 Treguesi i Jetëgjatësisë = 
 Treguesi i Edukimit = 
 Treguesi i Analfabetizmit i të Rriturve = 
 Raporti Bruto i Rregjistrimeve (në shkollë) = 
 GDP = 

 Raporti i 2009 
Raporti i 2009 u lëshua në 5 tetor 2009 dhe mbulon periudhën e vitit 2007. U titullua "Kapërcimi pengesave: Ndryshimi dhe zhvillimi njerëzor". Vendet e para në HDI u grupuan në një kategori te re të quajtur "Zhvillim Njerëzor Shumë i Lartë".http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2009_EN_Complete.pdf Human Development Report 2009[ (p. 171, 204) Ato janë:

 Norvegjia 0.971 ( 1)
 Australia 0.970 ( 2)
 Islanda 0.969 ( 2)
 Kanadaja 0.966 ( 1)
 Irlanda 0.965 ()
 Hollanda 0.964 ()
 Suedia 0.963 ()
 Franca 0.961 ( 3)
 Japonia 0.960 ()
 Zvicra 0.960 ()
 Luksemburgu 0.960 ( 3)
 Finlanda 0.959 ( 1)
 Shtetet e Bashkuara të Amerikës 0.956 ( 1)

  Austria 0.955 ( 2)
 Spanja 0.955  ()
 Danimarka 0.955  ( 2)
 Belgjika 0.953 ()
 Italia 0.951 ( 1)
 Lihtenshtajni 0.951 ( 1)
 Zelanda e Re 0.950 ()
 Mbretëria e Bashkuar 0.947 ()
 Gjermania 0.947 ()
 Singapori 0.944 ( 1)
 Hong Kongu 0.944 ( 1)
 Greqia 0.942 ()
 Koreja e Jugut 0.937 ()

  Izraeli 0.935 ( 1)
 Andora 0.934  ( 1)
 Sllovenia 0.929  ()
 Brunei 0.920  ()
 Kuvaiti0.916 ()
 Qipro 0.914 ()
 Katari 0.910 ( 1)
 Portugalia 0.909 ( 1)
 Emiratet e Bashkuara Arabe 0.903 ( 2)
 Republika Çeke 0.903 ()
 Barbados 0.903 ( 2)
 Malta 0.902 ( 3)

70.    Shqipëria 0.814 ()

Shih edhe
Lista e shteteve sipas Indeksit të Zhvillimit Njerëzor

 Burim i të dhënave 

Kategoria:Ekonomi
Kategoria:Sociologji
Kategoria:Statistikë
Kategoria:Indeksi i zhvillimit njerëzor