Bojani

Bojanë, () ёshtё fshat nё komunën e Sarajit, Maqedoni. Fshati shtrihet në veriperendim të Dërvendit ,reth 17–18 km larg Shkupit.

 Gjeografia 
Bojona shtrihet në veriperendim të Dërvendit ,reth 17–18 km larg Shkupit .Në vitin 1994 kishte 1990 banorë shqiptarë (tash janë difishuar por nuk e kemi numërin e saktë ),Emri i saj vjen nga emri i një lumi ,që në mesjetë kalonte nëpër Maqedoninë e atëhershme e që shpiente në “Shën Nikollë” .Kë tu gjendet edhe Lagjja e këtij fshati Dufçe po si dhe malhalla Bukurovoj.Emri Bojona vjen nga fjala e vjetër Bunë ,e shënuar qysh në mesjetë ,përkatësisht në shekullin XV.Ky emër është i njohur edhe në malësinë e Tropojes –Dhima .

 Etimologjia 
Emri Bojana vjen nga emri i një lumi, që në mesjetë kalonte nëpër Maqedoninë e atëhershme e që shpiente në “Shën Nikollë”. Kë tu gjendet edhe Lagjja e këtij fshati Dufçe po si dhe malhalla Bukurovoj. Emri Bojona vjen nga fjala e vjetër Bunë, e shënuar qysh në mesjetë, përkatësisht në shekullin XV. Ky emër është i njohur edhe në malësinë e Tropojes –Dhima. Ruzhdi Ushaku në Seminarin XVIII Ndërkombëtarë për “Gjuhën, Letërsinë e Kulturën Shqiptare” të mbajtur më 19-21 gusht të vitit 1996 në Tiranë, duke bërë fjalë për etimologjinë e fjalës Bunë, në referatin e tij mes tjerash thotë se është e afrueshme si në nivelin morfo-fo-nik, ashtu edhe në atë semantik, me trajtën e hershme Bunë të shqipes nga shekulli XVs si dhe më vonë te Gjergj Fishta dhe Ndre Mjeda. Edhe në krijimet folklorike e hasim trajtën Buenë. Për emrin Buenë e Buna si termë hidronomike mendime të ndryshme kanë dhënë gjuhëtarë të ndryshëm. Mendojmë se emri Bojanë vjen nga rrënja Bunë e shqipes, Bunjë. Fjala Bunjë e ka kuptimin: mur i ndërtuar vetëm me gurë pa baltë e pa çimento. Vlen për të theksuar se mure të tilla janë ndërtuar sidomos në shekullin VI. Fjalët Bunë e Bueno lidhen me fjalën Bojanë. Fjala Ban emërton një kasolle stanarësh në bjeshkë e mbuluar me dërasa e djethe thanash. Ndërsa Haxhi Hasani toponimin Bujan-“pellg” me shumë ujë përbrenda e kam hasur në vendin Kurvelesh. Për etimologjinë e kësaj fjale janë shprehur edhe disa gjuhëtarë të huaj. Bie fjala, Mazhuraniqi thotë se fjala Bunë vjen nga sërbokroatishtja Buna –“lart”, ose nga topiku Bunac, që ka në Zagreb. Kurse Mlladenovi fjalën Bojanë e njer emër të lashtë me burrim nga trakishtja, si “Jana”Kinse lumi Bu kishtare- në sllavishten e vjetër si biu –i egri, ngjashëm si në bullgarishte, që nuk përkon me të dhënat gjuhësore e as me përndarjen gjeografike. Ndërsa për fjalën Barbana, ai thotë Barbana-ka topikë në Istrië Dallmacisë, konkretisht në Dubrovnik dhe është me prejardhje Ilire. Profesor Eqerem Çabej regjistron edhe një emër vetjak Ebua-prijës i stradiotëve, shqiptar prej Moreje, kurse fjalën Bun-im e shpjegon si kasollë e vogël e mbuluar me gjethe barishte në stanet ku bjeshkohet. Për kuptimin e këtij emri kanë shkruar edhe disa gjuhëtarë të huaj si N.Jokli, Puscariu Breneceri e tjer. Pêr sa i përket Joklit ai dha disa opcione kuptimesh:këtë fjalë e krahason me fushën ilire dhe e nxjer prej fisit ilir Buni. Ose sipas Skokut: Buni, shqip buj (fle). Me “Bunë” ky i fundit kupton kasollë stanarësh në bjeshkë e mbuluar me drasa e djethe. Çabej shkruan se trajtat: Boenë, Bujenë e Boenë hasen edhe në të folmen e Dukagjinit. Gjithashtu, Jokli shton se fjala Buj, Bun është fjalë shqipe, haset në dialektet shqiptare veriore të përziera me dialektet sllave, por kjo fjalë mund të haset edhe në dialektet e jugut. Në fund te paraqesim edhe mendimin e Joklit se fjala Bunjë shënon një kasollë primitive, shtëpizë e ndërtuar me gurë si bhe Bunjac-kotes e thark.Hulumtimet onomastike në Dërvendin e Shkupit, Vebi Rustemi, Derveni.Com

 Demografia 
Bojana është vend i banuar me shqiptare.

 Ekonomia 
Fshati me heret kryesisht është marrur me bujqesi, por viteve 70 deri vitet e 90 kane emigruar per te siguruar egzitencen e tyre . Nga ky fshat është edhe kompanija Dauti Komerc qe perfshin 4 shtete ne regjion te profesionalizuar per distribuim , me afer 1000 te punesuar dhe nje numer mjaft i madh nga fshati Bojane.
Nga ky fshat është edhe kompanija Dervent Promet e profesionalizuar per distribuim.

 Historia nje nder historit qe vendasit do mbajn mend eshte rushi i fshatit bojan

 Daut Sulejman Dauti 
(1913-1944)

Atdhetari, luftëtari,dëshmori dhe heroi kombëtar i Dërvendit të 
Shkupit,Daut Sulejman Dauti ,lindi me 28 nëntor 1913 ne fshatin Bojanë 
te Shkupit nga një familje e njohur patriotike shqiptare nga Shkupi 
.Gjyshërit e tij ,Rexhepi dhe Feleki,ishin bylikbashllarë(bab e bir) 
,kishin këtë titull te lartë ushtarakë dhe mbanin edhe dhomën e tyre të 
njohur ne Bojanë “Oda e bylikbashllarëve”.Në këtë dhomë bëheshin 
konsulltime,analiza dhe organizimin e popullit shqiptarë për çlirimin e 
tyre nga robëria shekullore nga turqit: po edhe bënin intervenime të 
shpejta kur egërsoheshin xhandarmeria turkene Dërvend.Feleku dhe 
Rexhepi, babë e bir,organizuan luftën në Dërvend kundër turqëve ,duke iu
bashkuar drejtuesit të kryengritësit te madh Dervish Carës 
.Bylikbashllarët shqiptarë u hodhën në ketë lufte mbarë kombëtare me një
zemër luani dhe ne lufte e sipër kunder turqëve ranë dëshmorë babë e 
bir Rexhepi dhe Feleku .Feleku e la pas birin i tij fare foshnjë me 
emrin Daut .Dauti u rrit nën mbykeqyrjen e dajës dhe kur i mbushi 17 
vjet,paria e fshatit Bojanë e emerojnë “Kryeplak Katundi”,që e shtyu ta 
ndihmojë organizimin e popullit shqiptarë kundër sundimit osman,Një hap 
të këtillë ,ai e bëri në bashkëpunil me shumë ithtarë te LIRISË 
KOMBËTARE SHQIPTARE ,po edhe duke kontaktuar me LIDHJEN SHQIPTARE TË 
PRIZRENIT,nëpërmjet Ibrahim Qehës nga fshati Matkë të Shkupit .Dauti 
,ashtu si dhe babai i tij dhe gjyshi Rexhepi dhe Feleku ,organizoi 
Dërvenasit për të marë pjesë ne luftë për çlirimin e tyre nga 
robëria.Dauti,për dallim nga të parët e tij , mbeti dhe rriti 9 vajza 
dhe djalin e vetem Sulejman.Sulejmani i cili trashëgoi patriotizmin 
kombëtar shqiptarë nga të parët e tijn,u bë një nder nacionalistet më të
rryer nga kjo anë.Bajram Curri ,Sulejmanin e kishte krah të djathtë për
Dërvendin dhe rethinë .Nëpermjet Sulajmanit Bajram Curri shpërndante 
armë në Dërvend ,e cila ishte detyra kriesore e Plakut të Maleve.Në të 
njejtin nivel Sulejmani pat kontaktuar edhe me Isa Boletinin dhe së 
bashku me shumë Dervenas morën pjesë në luftën kundër pushtetit 
osman,mrëpo fatkeqësisht Dërvendi i tij mbeti ne një robëri te re të 
quajtur Sërbi.Kështu që ,Sulejmani si edhe babai i tij ,iu përkushtua 
familjes së vet,dy vajzave Adiles dhe Zymbiles dhe katër 
djemve:Ramizit,Ilazit,Naipit dhe Dautit(i cili mban emrin e te jatit të 
tij).Si djemtë ,poashtu edhe vajzat e tij mbanin në gjak atdhedashurinë 
.Të katër vëllezërit gjithmonë ushqeheshin me atdhedashurinë.Nga kjo 
dashuri për popullin e vet,ra sakrifica e vëllai(djali i dyte i 
Sulejmanit)Ilazi,i cili punonte në shkollën e fshatit Bojanë.Meqe,në 
këtë shkollë jepte mësim mësuesi Boro Alaksiq(më vonë Aleksievski),i 
cili ishte një komunist i përbetuar,po ky Boroja me bashkëpunëtoret e 
tij ia kurdisën edhe vrasjen e tij ne gjumë me ndihmen e spiunëve 
shqiptarë.Të tre vëllezërit tjerë u egërsuan eshe më shumë ndaj 
komunistëve.Ky ishte edhe një shkak më tepër që të organizojnë 
kryengritje të armatosur kundër komunistëve maqedonaso-jugoslavë dhe 
sahanlëpirësve shqiptarë,kështu që Së bashku me patriotët Dervenas ata i
pushtuan të gjitha malet e Shkupit deri te Ura e Sarait.Kjo luftë 
gjithpërfshirëse,betejen e saj më të njohur e ka ne lumin Treska ,mu te 
fshati Gllumovë të shkupit .Në këte vend u përqëndruan edhe forcat e 
Xhemë Hasë Gostivari,që komandonin edhe shumë kapedanë të tjerë me 
brupet e tyre,një ndër ta ishte edhe Kapedan Memish Bukoviqi nga 
Shkupi.Daut Sulejman Dauti,gjithmonë gjindej ne vijën e parë të 
frontit.Gjatë këtyre luftimeve gjithmonë vullnetarët shqiptarë (siç 
quheshin forcat e armatosura shqiptare),dilnin si fitimtarë,ashtu që 
shpesh ndodhte që focat komuniste te dëboheshin përtej Kodrës së 
Lisit(Vodnës)dhe përsëri ktheheshin ne qendër ,pra ne Gllumovë ku e 
kishin vendtubimin dhe merrnin urdhëra te reja .Këtu ,takoheshin me 
vullnetarët e tjerë ,që luftonin në Karadak të Shkupit.Aksionet e luftës
vazhdonin.Dhe kjo luftë e organizuar mirë kundër komunistëve te cilët i
shkatëruan keq sa që dolën ne maje te Lisit të Madh dhe rane ne 
fshatrat tjera shqiptare të Karshiakës duke i çliruar një nga një .Kur e
panë partizanët këtë force të vullnetarëve shqiptarë,komandanti i 
brigadës 12 partizanekomuniste,kërkoj marëveshje.Në këte Marëveshje që u
bë në fushë të gjërë në Karshiakë ,në të cilën vend arritën 5 veta nga 
radhët e partizanëve dhe pesë nga vullnetarët shqiptarë ,e që ndër këta 5
veta ishin edhe kapedan Memishi dhe Daut Sulejman Dauti.Në këtë 
takim,nuk arrit asnjë marrëveshje,përkundrazi bandat partizane tentuan 
që ti vritnin grupin 5 anëtarësh të vullnetarëve shqiptarë.Në këtë 
moment,Daut Sulejman Dauti ,duke e kuptuar tradhtinë e banditave 
partizanë ,të parin i cili tentoj te gjuaj me automatik ndaj grupit 
shqiptarë e vret ne vend,sepse deshi që ti pres ne besë.Për ta ndal 
gjakderdhjen e mëtutjeshme komandanti i baditëve partizan që e udhëhiqte
këte grup anëtarësh të tyre ,ngriti dorën për paqë ,duke e pranuar 
fajësinë e partizanit që tentoj ti vriste vullnetarët shqiptarë,vendosi 
që të ndahen,mirëpo kerkuan që të takohen përsëri.Këtyre fjalëve ,Daut 
Sulejman Dauti që në fakt udhëhiqte me grupin,komandantit të bandave 
partizane iu drejtua:Ju nuk keni besë…të gjithë Ju komunistët e keni 
zakon prerjen në besë siç ishte edhe ky(duke shikuar partizanin e 
vrar),pra marëveshja Juaj u pa në këtë takim që tentuat të na vritni në 
besë .Më pasta Daut Sulejman Dauti me shokët e tij kthehen ne çetat e 
tyre ne Qendër,duke mos u dakorduar në asgjë me forcat armike .Në 
mbrëmje të asaj dite Dauti kthehet në shtë pi,e me të e marrë vesh që ka
ardhur Dauti atë natë në Bojanë ,të afërmit e tij dhe miqtë e tij e 
mbushën odën e madhe të familjesh Dauti (asajkohe Sulejmani).Daut 
Sulejman Dauti,u tregonte për ngjarjet më të reja ,për tentimin e 
mareveshjes,por edhe për tentimin e tyre për ti vrarë që të gjithë 
antarët e grupit negocues të vulnetarëve shqiptarë nga Dërvendi.Në më 
ngjesin e e asaj vjeshte te vonshme ,të vitit 1944,po sa u zgjuan 
vëllezërit,ku nëna Metllahe,e kishte përgaditur mëngjezin,e shtroj 
sofrëndhe filluan te hanë buke.Edhe duke ngrëne bukë ,nuk kaloi kot ,pa 
mos përseritur luftën ne Gllumove ,kundër komunistëve apo shkijeve të pa
fe Mirëpo,sa u ngritën nga sofra ,krisi belaja ndërmjet vëllezërve ,se 
kush prej tyre do të shkoje ne betejat e reja .Kur dëgjoj nëna Metllahe 
se pse po hahen te tre vëllezerit(Naipi,Ramizidhe Dauti°u tha:Oh,Lum 
nana që ju ka ,shkoni të gjithë ,e luftoni ata te pa fe.Të tre djemtë u 
shtangën nga guximi i nanës se tyre ,dhe ashtu të befasuar,Naipi iu 
kthye nënës :Po,mos nënë,ne po shkojmë të gjithë ,por tash kemi vetëm 
një pushkë ,e kur të bëjme me shum pushkë ,shkojmë të gjithë .Na rrofsh 
sa malet moj nënë që edhe ti na jep krah për ta mbrojtur secillin 
pëllembe te tokave shqiptare.Mirëpo ,sot do të shhkoj une në luftë 
,sepse Dauti është i lodhur që sa ditë vetëm ai po lufton prej 
nesh.Dauti,duke e shfritëzuar këtë qetësi të cilën e kishte krijuar nënä
e tij,pa një pa dy ,meqe e kishte pushkën ne krah,u përqafua me nënën 
,i përshëndeti vëllezërit Naipin dhe Ramizin,me gruan e tij dhe me 
fëmijët e vegjël të Ramizit( Nexhbiun,Rizahin,Arifin dhe Shafiun)dhe 
fëmijët të tjerë që rrinin para derës së shtëpisë ,dhe rrugës i mblodhi 
edhe shokët e tjerë nga Bojana që të gjithë shkuan nëpër çetat e veta 
,edhe Dauti me shokët e tjerë pritnin momentin kur do te duhej të 
sulmonin përsëri fircat e armikut.Atë ditë bandat partizane kishin 
kaluar Lisin e Madh dhe ishin afruar urës se Shishovës me tendence që te
kalonin në anën e tyre.Daut Sulejman Dauti me çetën e tij,ishte i pari 
që u vërsulen në sulm kundër forcave partizane .Kështuqë duke i çliruar 
fshatrat një pas një arritën te hyjnë thellë në Karshiakë .Kështu i 
çliruan fshatrat Barovë ,Satapetkë dhe Çiflik .Kur e kaluan fshatin 
Çiflik sipas luftëtarit Faik Hasan Kovaçit ,kështu që luftëtarët 
shqiptarë filluan te terhiqen.Me këtë rast Daut Sulejman Dauti ,mbeti me
shkoët e tij në vijën e frontit dhe ra heroikisht ne mbrojtje të 
shokëve te vet.Shokët nga çeta e Daut Sulejman Dautit,kur e panë që i 
pari i tyre rra heroikisht në këtë betejë ,me një furtunë plumbash i 
zbrapsën forcat armiqësore dhe e tërhoqën trupin e Dautit.Meqe,Dauti e 
kishte dhënë amanetin e vet,në atë rrëmujë plumbash përmes ritualit 
islam dhe flamurit kombëtar shqiptarë e kishin me veti e varrosën diku 
neë malet e Dobri Dollit afër fshatit Çiflik të Karshiakës.Me humbjen e 
Daut Sulejman Dauti nuk humbi vetëm çeta e tij të cilën e drejtonte ai 
,por humbi në peshë edhe lëvizja e vullnetarëve të Dërvendit ,të ciletme
aq entuziazëm dhe sinqeritet kishin rrokur armët që të mbronin tokat 
shqiptare të Shkupit nga bandat partizane që i udhëheqnin shkijet.Kur 
vullnetarët u kthyen në Qendrën kryesore të Dervendit në Gllumovë 
,kapedani i tyre (për te cilin nuk edim cilli ka qen Memish Kapedani apo
ndonjë tjetër)mbajti një fjalim të shkurtër duke i njoftuar te gjitha 
çetat ai potencoi;Sot,ne humbem patriotin ,luftëtarin dhe dëshmorin e 
kombit Daut Sulejman Dautin ,megjithatë ai nuk ka vdekur ,sepse ai 
gjithmon do të jetë me përpjekjet tona për lirinë të tokave 
shqiptare.Ne,na mbetet që të vazhdojmë amanetin e kryeheroit tonë 
kombëtar nga Dërvendi,Daut Sulejman Dauti.Lavdi.Familja ,Dauti (atëherë 
Sulejmani),vazhdoi patriotizmin e vet edhe më vonë ,kur në Organizatën 
Nacional Demokratike Shqiptare Ramizi dhe Naipi së bashku me kushëririn e
tyre Sefë Ajdinin vepruan në formën e “treshit”Edhe pse ,përafërsisht 
,dihet varri i Daut Sulejman Dautit,me saktësi nuk ështe shënuar për 
shkak të luftës dhe kohës së gjatë të kaluarfamilja Dauti perkundër 
perpjekjeve ta gjej varrin me saktësi ,nuk ka arritur ta gjej ,edhe për 
shkak të thashethënieve që dallojnë në vërtësine e varrit.Si varianti më
i sakte mendohet që të jetë territori i quajtur Dobr Doll në Karshiakën
e Shkupit.
P.S. Tash,kur më duhet të ndërtojmë historinë kombëtare në bazë të të 
vërtetave historike,propozoj që shkolla e fshatit Bojanë të mbaj emrin 
“DAUT SULEJMAN DAUTI”ne shenjë respekti atdhetare që e flijoi jetën e 
tij po për këtë fshat dhe për Shkupin e lirë.

 Burimet  

 Lidhje të jashtme  


Kategoria:Fshatra në komunën e Sarajit
Kategoria:Komunitete shqiptare në Maqedoni të Veriut