Ohaio

Ohio është një shtet në rajonin Mesperëndimore të SHBA-së. Nga pesëdhjetë shtetet e SHBA-së, është i 34-ti më i madhi për nga sipërfaqja, dhe me një popullsi prej afro 11.8 milionë banorësh, është i 7-të më i populluari dhe i 10-të më i dendur. Kryeqyteti dhe qyteti më i madh i shtetit është Columbus, me zonën e metrosë Columbus, Greater Cincinnati dhe Greater Cleveland që janë zonat më të mëdha metropolitane. Ohio kufizohet nga Liqeni Erie në veri, Pensilvania në lindje, Virxhinia Perëndimore në juglindje, Kentucky në jugperëndim, Indiana] në perëndim dhe Michigan në veriperëndim. Flamuri i tij shtetëror është i vetmi flamur jo drejtkëndor i të gjitha shteteve të SHBA.

 Gjeografia 
Pozicioni gjeografik i Ohajos ka provuar qe është i vlefshëm për rritjen ekonomike dhe zgjerim. Për lidhjet e Ohajos nga Verilindja në Gjysëmpërëndim, shumë ngarkesa dhe aktivitete te ngarkuara kalojnë përmes kufijve të tij dhe gjatë autostradave të tij të zhvilluara. Shteti i Ohajos ka rrjetin e 10-te me te zhvilluar te hekurudhave, dhe është i bashkëmbyllur jo më shumë se 50 % e një dite udhëtim me makine i popullsisë se Amerikës se Veriut dhe 70 % e e kapacitetit te prodhimit industrial. Në Veri liqeni Erie i jep Ohajos 502 km vijë bregdetare, e cila lejon të ketë porte te shumtë. Kufiri jugor i Ohajos për-shkohet nga lumi Ohajo (me kufi ekzistues në 1793. Niveli i ulët i ujit shënjon pjesën veriore te lumit), dhe shumë nga kufiri verior është përshkuar nga liqeni Erie. Fqinjet e Ohajos janë : Pensilvania në Lindje, Miçigani në Veriperendim, Ontario Kanada në Veri, Indiana në Perëndim, Kentaki në jug dhe Virxhinia Perëndimore në Verilindje. Kufijtë e Ohajos ishin përcaktuar nga gur kufij dhe caqe ne “Enabling Act” ne vitin 1802 si më poshtë :
“Kufizuar në lindje nga vija kufitare e Pensilvanisë, në jug nga lumi Ohajo, në grykën e Lumit të Madh të majamit, në perëndim nga vija kufitare bërë përkatësisht veriore nga gryka e majamit te Madh te lart përmendur, dhe ne veri nga një vije lindore dhe perëndimore bërë përmes “pjesës” ekstreme të liqenit të Miçiganit, që rrjedh drejt lindjes pasi ndërpret vijën përkatëse veriore të lartpërmendur, nga gryka e majamit te Madh derisa ndërpret Liqenin Erie ose vijën territoriale, dhe që andej me të njëjtin drejtim përmes Liqenit Erie në vijën e Pensilvanisë së lartpërmendur. Bregdeti i Ohajos i Liqenit Erie.

Duhet përmendur se Ohajo kufizohet nga lumi Ohajo, por pothuajse i gjithë lumi i përket Kentakit dhe Virxhinias Perëndimore. Në vitin 1980, Gjykata e Lartë e Shteteve të Bashkuara besonte se : bazuar ne formulën e ndërprerjes së territorit nga Virxhinia (e cila në atë kohe përfshinte territoret e Kentakit të sotëm edhe të Virxhinias së veriut) është niveli i ulët i ujit verior shënjuar në lume njësoj siç ai ekzistonte në vitin 1792. Ohajo ka vetëm atë pjese të lumit midis lumit të cekët të vitit 1792 dhe lumit të sotëm me nivel të lartë uji.

Kufiri bashkë me Miçiganin kanë ndryshuar si rezultat i Luftës se Toledos, të lëvize pak në verilindje drejt bregut verior të grykës së lumit Maumee. 
Tiparet e shumta te Ohajos, me një zone të sheshtë të veçante në Veriperëndim që njihen me emrin Mocali i Madh i Zi. Kjo krahinë e ngrire ne Veriperëndim dhe ne shtetin qendror kufizohet në Lindje dhe në Juglindje, ne fillim nga një zone e njohur si Rafshnalta Allegheni e ngrirë, dhe pastaj nga një tjetër zonë e njohur si Rafshnalta Allegheni e shkrirë. Pjesa më e madhe e Ohajos është e përberë nga reliev i ulët, por relievi i Rafshnaltes Allegheni është i thiktë, me kodra dhe me pyje.

Kuadrati i thiktë Juglindor i Ohajos, tendoset në një hark të jashtëm përgjatë Lumit Ohajo nga Virxhinia Perëndimore, drejt skajeve te Cincinnati, formon një njësi të veçante socialo-ekonomike.

Gjeologjikisht e ngjashme me pjesët e Virixhinias Perëndimore dhe Pensilvanise Veriperëndimore, kjo zone me qymyr të trashehuar, varet nga “gropa” të vogla të industrive ndërmarrëse e përpununese, dhe shenje dalluese krahinore e dialektore “ndau” këtë seksion nga pjesa tjetër e shtetit dhe, fatkeqësisht, krijoi e një mundësi të cunguar për të përdorur gjerësisht standardet e larta ekonomike te Ohajos. Ne 1965 Kongresi i Shteteve të Bashkuara miratoi Zhvillimin Krahinor Appalachian, në përpjekje për të ”adresuar varfërinë e vazhdueshme dhe rritjen ekonomike, dëshpërim i Krahinës Appalachian. Ky veprim përcaktoi 29 qarqe te Ohajos si pjesë të Appalachia. Ndërsa 1/3 e shumicave të tokave të Ohajos janë pjesë federale të përcaktuar nga Krahina Appalachian, vetëm 12,8 % e Ohajanëve jetojnë atje (1,476 milion persona.)

Lumenjtë e rëndësishëm brenda shtetit përfshijnë Lumin Cuyahoga, Lumin e Madh te majamit, Lumin Maumee, Lumin Muskingum, dhe Lumin Scioto. Lumenjtë ne pjesën veriore te shtetit kullojnë në Oqeanin Atlantik Verior nëpërmjet Liqenit Erie dhe lumit të St. Lawrence, dhe lumenjtë në pjesën jugore të shtetit kullojnë ose rrjedhin në Gjirin e Meksikës nëpermjet Ohajos dhe më pas Misisipit. 
Moti më i keq katastrofik në historinë e Ohajos ndodhi përgjatë Lumit të Madh të majamit në vitin 1913. I njohur si Përmbytja e Madhe e “Dayton”, i gjithë kurrizi ujendarës u përmbyt, përfshirë edhe qëndrat e biznesit të “Dayton”. Ky ishte Ohajo me gjitha të mirat e te këqijat e tij.

 Demografia 

 Ekonomia 

 Kultura 

 Referime 


Kategoria:Shtetet Federale të Amerikës