Naum Veqilharxhi

Naum Bredhi i njohur si Naum Veqilharxhi (Vithkuq, 1797 - 1846) ka qenë një avokat dhe studiues shqiptar. Në vitin 1844, krijoi një alfabet krejt origjinal për gjuhën shqipe, i quajtur Alfabeti i Vithkuqit. Veqilharxhi është ndër figurat më të shquara të viteve të para të Rilindjes Kombëtare dhe çmohet si njëri prej ideologëve të saj të parë.

 Biografia 
U lind në Vithkuq, pranë Korçës, më 6 dhjetor 1797. Familja e tij e trashëgoi mbiemrin Veqilharxhi nga pozita (mbikëqyrës i harxheve, llogarive) i ati, Panajoti, kishte në oborrin e Ali pashë Tepelenës në Janinë, tregtar që furnizonte me ushqime ushtrinë angleze, kur kjo kishte pushtuar ishujt jonianë në 1811-ën. Ka të ngjarë që Naumi mësimet e para t'i ketë marrë në shkollat angleze ndër ishujt jonianë. 

Pas shkatërrimit të Vithkuqit në 1819-ën u shpërngulën si familje në Rumani. Naumi student mori pjesë në revoltat e 1821-it , të Vllahisë e Moldavisë. Pak vite më pas nisi të punonte avokat, vuri pasuri dhe kontribuoi në jehimin e ideve të Rilindjes Kombëtare. Në Brăila u bashkua me një shoqëri intelektualësh shqiptarë, që çmonin të domosdoshëm kultivimin e gjuhës dhe kulturës shqiptare për Rilindjen Kombëtare Shqiptare.

Në 1824-1825-ën, nisi të krijonte alfabetin e tij për gjuhën shqipe. Varianti përfundimtar i alfabetit të tij me tridhjetëtre shkronja sajuar prej tij, u botua për herë të parë në 1844-ën i titulluar Fort i shkurtër e i përdorshim evëtar shqip. I cili vonë është gjetur të jetë shtypur në punishten litografike të Georg Venriç në Bukuresht. Veqilharxhi shmangu përdorimin e shkronjave greke, latine dhe arabe për shkak të bashkëshoqërimit fetar dhe prej rrezikut se mund të ndillnin përçarje mes shqiptarëve me fe të ndryshme. Ëvetari i Veqilharxhit u përhap fillimisht në Korçë e më pas deri në Përmet dhe Berat, ku gëzoi përdorim të madh.Pahumi, Nevila. "The Consolidation of Albanian Nationalism: The League of Prizren 1878-1881". Page 25: "Berat, Korça and Përmet"

Më 22 prill 1845, Athanas Paskali në një letër i kërkoi Veqilharxhit që të niste sa më shumë kopje që ta kishte të mundur. Sipas historianëve, botimi i këtij vëllimi shënjon fillimin e Rilindjes Kombëtare Shqiptare.

Në vitin 1845, Veqilharxhi i dërgoi një letër polemizuese të nipit në gjuhën greke, që ia kish quajtur idetë e tij kimerike: letra çmohet ndër dokumentet e para që radhit në vija të përgjithshme idetë e Rilindjes Kombëtare.Islami, p.137 Mendohet se Veqilharxhi vdiq prej një helmimi nga Patriarku Ekumenik i Kostantinopojës.
parapamje|Abetarja e Naum Veqilharxhit

 Idetë 
Jashtë vendlindjes së tij, Veqilharxhi në Rumani iu gëzua mundësisë së aktivizmit përbrenda sigurisë së diasporës shqiptare ku të dy botët ndërlidheshin me njëra-tjetrën, duke u zhvilluar kësodore Shqiptarizmi prej vetë shqiptarëve. 

Veqilharxhi ankonte për "prapambetjen" e vendlindjes dhe ia mvishte këtë shekujve të sundimit osman, dhe argumentonte se një alfabet i ri i njësuar shqiptar ishte i domosdoshëm për tejkalimin e amullisë dhe bashkimin e vendit. Shqetësohej për mungesën e shkollave dhe shihte tek shkrimi i gjuhës shqipe si pararendës të domosdoshëm për zhvillimin politik e kulturor. 

 Shih edhe 
 Abetarja shqipe
 Lista e abetareve të gjuhës shqipe

 Referime 

Kategoria:Biografi shqiptare
Kategoria:Lindje 1767
Kategoria:Vdekje 1846
Kategoria:Njerëz nga Korça
Kategoria:Rilindas shqiptarë
Kategoria:Ortodoksë shqiptarë
Kategoria:Naum Veqilharxhi