Eritrea

Eritrea ndodhet në pjesën veri-lindore të Afrikës dhe në pjesën lindore të vendit ka dalje në Detin e Kuq. Pjesa tjetër e Eritresë kufizohet në jug me Xhibutin, në jug-perëndim me Etiopinë dhe pjesa veri-perëndimore kufizohet me Sudanin.

 Historia 
 Parahistoria 
Një nga hominids vjetër, që përfaqëson një lidhje të mundshme midis Homo erectus dhe një Homo sapiens arkaik, u gjet në Buya (Danakil Eritrean) në vitin 1995 nga shkencëtarët italianë. The kafkë ishte gjetur që të jetë mbi 1 milion vjet të vjetra. [7] Për më tepër, në vitin 1999, Eritrean Kërkimit Ekipi i projektit zbuluar disa nga dëshmitë më të hershme të njeriut mjet përdorim në korrje e burimeve detare. Vendi përmbante xham vullkanik, datë mjete në epokën e paleolitit, rreth 125.000 vite e vjetër. [8] Epipaleolithic ose piktura mesolithic shpellë në Eritrea qendrore dhe veriore dëshmojnë për gjahtar fillim-gatherers në këtë rajon. Një paleontologu amerikan, William Sanders i Universitetit të Miçiganit, gjithashtu zbuloi një lidhje të mundshme të humbur në mes të elefantëve lashtë dhe moderne në formën e fosile të mbetura të derr-sized krijesë në Eritrea. Fosili i, i cili është 27 milion vjet të vjetra, shtyn origjinën e elefantëve dhe mastodons pesë milion vjet të tjera në të kaluarën dhe tregon se elefantët moderne ka origjinën ne Afrike.

 Para-qytetërim kolonial 
Referime të vjetra të shkruara në territorin e njohur tani si Eritrea është ekspeditë chronicled filloi të vë bast i trilluar (ose Ta Netjeru, përkatësisht vendin e Gods) nga egjiptianët e lashtë në shekullin e njëzet e pestë para Krishtit sipas Faraoni Sahure. Më vonë burime nga Hatshepsut Faraonit në shekullin e pesëmbëdhjetë pes paraqesin një portret më të detajuar të një ekspeditë në kërkim të temjan. Vendndodhja gjeografike të misioneve të vë bast është përshkruar si përafërsisht korrespondon në bregdetin jugor në perëndim të Detit të Kuq. The Eritrea emrit është një interpretim i Ἐρυθραία emrin lashtë grek, Erythraía, përkatësisht "Red Toka". Provat më të hershme të bujqësisë, vendbanimet urbane dhe tregtare në Eritrea ishte gjetur në rajonin perëndimor të vendit, e përbërë nga mbetjet arkeologjike që datojnë që nga 3500 para Krishtit, në faqet e quajti grup plagë. Bazuar në dëshmitë arkeologjike, nuk duket të ketë qenë një lidhje në mes të popujve të grupit plagë dhe civilizimet e Luginës Nil dmth e lashtë të Egjiptit dhe Nubia. [9]
1913 skemë nga Aksum Deutsche-ekspeditë e Hawulti, një para-Aksumite apo stela fillim Aksumite në Matara.

Në malėsisė, sidomos në rrethinat e Asmara së, rezultatet e vendeve të lashta janë të dokumentuara, duke përfshirë Sembel, Mai Chiot, Ona Gudo, Mai Temenai, Weki Duba dhe Mai Hutsa. Kryesisht daton në fillim dhe në mes të pes-1 mijëvjeçarit (800-350 pes), këto komunitete përbëhej nga qytete të vogla, fshatrave, dhe fshatrat e ndërtuar prej guri. Afërsia e këtyre komuniteteve të lashtë në miniera ari sugjerojnë se një pjesë e prosperiteti i tyre ishte i lidhur me të minierave dhe të përpunimit të arit. Rreth mesit të mijëvjeçarit 1, disa vende me Sabaean mbetet (mbishkrimet, objekte dhe monumente) duket të dalë në Highlands qendrore, për shembull, në Keskese. [10] Në mes të shekullit të tetë dhe të pestë pes, një mbretëri të njohur si D 'mt u krijua gjoja në atë që është sot dhe të krahinës Eritrea Tigray i Etiopisë veriore. [11] [12] [13]

Pas D'rënie mt's rreth shekullit të pestë para Krishtit, shteti i Aksum u ngrit në shumë e Eritresë dhe malore veriore etiopian. Ai u rrit gjatë shekullit të katërt para Krishtit dhe erdhi në ngritje gjatë shekullit të parë pas Krishtit, minting monedhat e tij deri në shekullin e tretë, dhe konvertimin në shekullin e katërt të krishterimit, duke u bërë i dyti zyrtar i shtetit të krishterë (pas Armeni), dhe i pari të zërë vend në kryq në monedha të saj. Sipas Mani, ai u rrit të jetë një nga katër qytetërimet më të madhe në botë, në një nga me Kinë, Persi, dhe në Romë. Në shekullin e shtatë, me ardhjen e Islamit nëpër Detin e Kuq në Arabi dhe pushtimit arab dhe shkatërrimin e mëvonshëm të Adulis, qytetit kryesor Aksum e portit, Aksum tregtisë dhe energjisë në Detin e Kuq filloi të bjerë dhe perandorisë zvogëluar gradualisht dhe u zunë nga mbretëritë e vogla rivale.

Gjatë periudhës së mesjetës, bashkëkohor me të dhe pas shpërbërjes graduale e shtetit Aksumite midis shekujve 9 dhe 10, disa shtete, si dhe fiseve dhe tokat e klanit dolën në zonën e njohur sot si Eritrea. Midis shekullit të tetë dhe të trembëdhjetë, veriore dhe veriperëndimore Eritrea kishte ardhur kryesisht nën dominimin e Beja, një popull Cushitic nga Sudani verilindore. [14] Të Beja solli Islami në pjesë të mëdha e Eritresë dhe lidhur rajonin më të madh për botën islame. Megjithatë, të krishterët e kohës së Axumite vazhduar të banojnë këto zona dhe të mbajnë fenë e tyre.

Në fushën kryesore malor dhe ngjitur me bregdetin e asaj që ishin më parë mysliman (Beja) vendosi zona, një i krishterë i quajtur Mbretëria Midir Bahr ose Midri Bahri (Tigrinja për tokë e det) u ngrit, vendosi nga Negus Bahr ose Bahr Negash, ( "sundimtar e detit ") u shfaq në shekullin e 15-të. [15] Pjesët juglindore e Eritresë, e banuar nga afare pavarur që nga kohrat e lashta, erdhi për të formuar një pjesë të Sulltanatit Adal islame në fillim të shekullit të 13-të. Pjesë nga ultësira jugperëndimor e Eritresë ishin nën sundimin e të atëhershëm të krishterë / Animist Funj Sulltanatit të Sinnar.

Një fuqi pushtuese të Perandorisë osmane turke, nën Sulejman I, Massawa pushtoi në 1557 nga të krishterët, ndërtimi atë që konsiderohet tani "qytetin e vjetër" e Massawa në ishullin Batsi. Ata gjithashtu pushtuan qytetet e Hergigo dhe Debarwa, kryeqytetin e Yeshaq, bashkëkohor krishterë Bahr Negus, përpara se të revoltohet përsëri në bregun nga 1578. Osmanëve mbeti në kontrollin e porteve të rëndësishme të Massawa dhe Hergigo dhe rrethinat e tyre, dhe mirëmbahen dominim e tyre mbi zonat bregdetare per gati 300 vjet, thithjen zonat bregdetare të shpërbë Adal Sulltanatit si vasalë në shekullin e 16-të. The Sulltanatit Funj e Sinnar konvertuar në Islam në shekullin e 16, por mbajti kontroll të pavarur të zonave jugperëndimor e Eritresë deri duke u zhytur në Perandorinë Osmane në fillim të shekullit të 19-të.

Me sundimin feudal i Negus Bahr e brendshme malore me mbizotërim të krishterë dobësuar rëndë nga shekulli i 17 deri në kohët moderne, zona u mbiquajt Mereb Mellash nga vendasit dhe Etiopisë fqinje ashtu, do të thotë "përtej Mereb" (në Tigrinja). Ky emër përcaktuar territorin si në veri të lumit Mareb që në këtë ditë është një kufi natyror midis shteteve moderne e Eritresë dhe Etiopisë. [16] Rreth të njëjtën zonë edhe erdhi për t'i referohemi si Hamasien, një emër që mbijetuan deri kohët moderne, caktimin e një zonë shumë më të vogël (provincë) menjëherë përreth kryeqytetit Asmara, deri duke u zhytur në ndarjet e reja administrative në 1994. Në këto zona, autoriteti feudale ishte veçanërisht i dobët ose nuk ekzistojnë, dhe autonomia e fshatarësi landowning ishte veçanërisht i fortë, një lloj rregulli republikane ishte i përhapur, i qeverisur nga ligjet zakonore lokale ligjëruar nga këshillat e zgjedhur të madh (shimagile). [17] Në 1770 , të skocez James Bruce studiues Hamasien dhe Abisini përshkruan si "vende të ndryshme që shpesh janë të luftuar" (SUKE, f. 25).

 Kolonializëm 
Kolonizimi italiane filloi ndoshta me blerjen e lokalitetin e Assab nga një prift katolik romak me emrin Xhuzepe Sapetto vepron në emër të një kompanie të anijeve Xhenoveze quajtur "Rubattino" i cili e bleu tokë nga të Sulltanit afare e Obock (një vasal i osmanët) në vitin 1869. Kjo ndodhi në të njëjtin vit si në hapjen e Kanalit të pak nga. [18] Me miratimin e parlamentit italian dhe mbreti Umberto I i Italisë (pasua më pas nga djali i tij Victor Emmanuel III), qeveria e Italisë bleu pronat e kompanisë së Rubattino zgjeruar dhe pasuria e tij drejt veriut përgjatë bregdetit të Detit të Kuq drejt dhe më gjerë Massawa, cenuar më shpejt dhe për dëbimin e mëparshme "pasuria egjiptian", por takimin e rezistencë të ashpër në malėsisė Eritrean nga ushtria pushtuese e IV Yohannes perandori i Etiopisë.
Hekurudhave Eritrean u ndërtua gjatë kolonializmit italian.

 "Colonia Primigenia" 
Itali deklaruar Eritrea një territor të Italisë që nga Vitet e re Dita 1890. Mbretëria e Italisë vendosi të Eritresë 1890-1941. Përafërsisht 100.000 kolonistët italiane vendosën gjatë 1930 në Primigenia Colonia (si Eritrea u quajtur nga italianët, përkatësisht ata konsiderohen Eritrea koloni e tyre të parë dhe më e rëndësishme), kryesisht në Asmara.

Midis 1936 dhe 1941, diktatori Benito Mussolini shkurtimisht krijuar perandorisë italiane, me jetëshkurtër bashkimit të Eritrea, Etiopi dhe italiane Somaliland. Eritrea gëzuar industrializim të konsiderueshme dhe zhvillimin e infrastrukturës moderne gjatë sundimit italiane (të tilla si rrugët dhe të hekurudhave Eritrean). Italianët mbetur e pushtetit kolonial në Eritrea gjatë gjithë jetës së fashizmit dhe fillimet e Luftës së Dytë Botërore, deri sa ata u mposhtën nga forcat aleate në 1941, dhe Eritrea ra nën administrimin britanik. [18]

Në Traktatin e Paqes të shkurtit 1947, Italia u dorëzua të gjitha kolonitë e saj, duke përfshirë Eritrea. Ndërsa nën kujdestari britanik, Kombeve të Bashkuara ka vendosur pas një hetimi të gjatë në lidhje me statusin e Eritresë, të federoj me Etiopi në vitin 1950. [19]

 Lufta për pavarësinë 
Pothuajse 10 vjet në federatë me Etiopi, në vitin 1961, 30-vjeçar Eritrean Lufta për pavarësi filluan, pas shpërbërjes the perandorit etiopian Haile Selassie I të federatës dhe mbylljen e parlamentit të Eritresë.

Perandori shpalli Eritrea krahinën e katërmbëdhjetë të Etiopisë në vitin 1962. [20] Eritreans formuan Eritrean Çlirimtare të Frontit (Elf) dhe u rebeluan.

Elf ishte fillimisht një bar-konservative e dominuar nga rrënjët e lëvizjes lowlanders myslimane. The Elf mori mbështetjen nga Egjipti Naser si pjesë e një politike të zgjerimit arab ndikimin nacionalist politik në rajon (disa Eritreans ishin arabisht-folës - një nga kushtet tepër të lirshme për të qenë pjesë e kombit të 'arab'). Qeveria perandorake e Etiopisë marrë mbështetje nga Shtetet e Bashkuara, i cili kishte krijuar një bazë të dëgjuar në radio, të quajtur Baza Kagnew, në Eritrea e të pushtuar kryeqytetin etiopian, Asmara. Ndarjet e brendshme në kuadër të Elf bazuar në fe, ideologji, etnike, klanit dhe, nganjëherë, personalitete, çuan në dobësimin dhe factioning i Elf nga e cila çarë Frontit të Çlirimit të Popullit Eritrean së.

EPLF deklaruar marksizmi dhe vlerat egalitar lirë të gjinisë, fesë, apo paragjykim etnik. Udhëheqja e tij ishte edukuar në Kinë. Ai erdhi të mbështetur nga një rritje e diasporës Eritrean. Hidhur shpërthyen përleshje midis Elf dhe EPLF gjatë viteve 1970 dhe 1980 për dominimin mbi Eritrea. The Elf vazhduan të dominojnë peisazhin Eritrean edhe në vitet 1970 kur lufta për pavarësi neared fitoren për shkak të trazirave të brendshme Etiopi e shkaktuar nga një revolucion socialist kundër monarkisë atje.

Fiton Elf pësoi kur SHBA sëmurë Etiopisë të mbështetur nga perandori ishte rrëzuar dhe zëvendësuar nga Derg, një marksist juntës ushtarake me përkrahje nga Bashkimi Sovjetik dhe vendet e tjera komuniste, që vazhdoi politikën etiopian e shtypjen Eritrean "separatistëve", me shtimin e ndihmës ushtarake dhe entuziazëm. Megjithatë, rezistenca Eritrean, i cili e pa veten të detyruar të tërhiqen nga shumica e fshat Eritrean ajo kishte pushtuar më parë, u bë ngulitur në vend në pjesët veriore të vendit rreth kufirin sudanez nga ku vijat më të rëndësishme të furnizimit erdhi. Granatuar rëndë dhe të sulmuar qytetin verior të Nakfa erdhi në simbolizojnë luftën Eritrean. (Monedhë Eritrean është emëruar pas tij.) [21]

Numrat e EPLF u rrit në vitet 1980. The EPLF mbështetur kryesisht për armatime kapur nga ushtria etiopiane vetë si edhe mbështetje financiare dhe politike nga diaspora Eritrean dhe bashkëpunimin e shteteve armiqësore fqinje të qeverisë Etiopisë Somali dhe Sudan (edhe pse mbështetjen e këtyre të fundit u kthye në armiqësi në marrëveshje me Etiopi gjatë administratës Nimeiry Gaafar midis 1971 dhe 1985) si dhe rezistencës etiopian dhe lëvizjet separatiste. Thatësira, uria, dhe ofensivat intensiv nisur nga ushtria etiopiane në Eritrea mori një taksë e rëndë të popullsisë - më shumë se gjysmë milioni ikën në Sudan si refugjatë. Në vitin 1985, komando Eritrean elita infiltruar the etiopian dhe Bashkimit Sovjetik të mbajtur forcën bazë ajrore në Asmara dhe shkatërruan të gjitha 30 avionëve luftarakë atje, vuajnë vetëm një viktimë. Në vitin 1988, një masiv etiopian ofensivë ushtarake kundër rebelëve Eritrean backfired me një të tretën e ushtrisë etiopiane annihilated në qytetin verior Eritrean e Afabet. [22]

Pas rënies së Bashkimit Sovjetik në vitin 1989 dhe mbështetje pakësuar për luftën etiopian, rebelët Eritrean avancuar më tej, kapjen portin e Massawa dhe vënien e aftësive etiopian dhe detare sovjetike atje jashtë veprimit. Deri më 1990 dhe në fillim të 1991 pothuajse gjithë territorin e Eritrean kishte qenë çliruar nga EPLF me përjashtim të kryeqytetit, lidhja e të cilit vetëm me pjesën tjetër të mbajtur nga qeveria Etiopi gjatë vitit të fundit të luftës ishte nga një urë ajrore. Në 1991, ushtria etiopiane në fund kapitullonte dhe kreu Mengistu saj Hailemariam iku në Zimbabve, ku ai banon sot e kësaj dite. Eritrean rebelët hynë Asmara kapitalit dhe filloi të qeverisur Eritrea më 24 maj, 1991. Qeveria e re etiopian i përbërë nga një koalicion i rezistencës etiopian dhe lëvizjet separatiste aleate me rebelët Eritrea së, pranoi kërkesat Eritrea për të pasur një ndërkombëtare (OKB-së referendumit) të mbikqyrur të quajtur UNOVER që do të zhvillohet në Eritrea, i cili përfundoi në prill 1993 me një votim të madhe nga Eritreans për pavarësi. Pavarësia u shpall më 24 maj, 1993. [23]

 Pavarësia 
Pas shpalljes së pavarësisë së Eritreas, kreu i EPLF, Isaias Afewerki, u bë i pari Eritrea së Përkohshme Presidentit dhe Frontit të Çlirimit të Popullit Eritrean së (më vonë u quajt Fronti Popullor për Demokraci dhe Drejtësi, ose PFDJ) krijoi një qeveri. [24]

Të ballafaquar me burime të kufizuara ekonomike dhe shkatërroi një vend me dekada të luftës, qeveria hyri në një rindërtim dhe përpjekje të mbrojtjes, më vonë e quajtur Yikalo Warsai programit, në bazë të punës së ushtarakëve kombëtare dhe grave. Ajo është ende në vazhdim dhe vendos thjeshtë, i cili përbëhet nga çdo një mashkull apo femër që ka mbaruar shkollën e mesme, në një kombinim të detyrave që variojnë nga shërbimi ushtarak në projektet e ndërtimit, kujdesi shëndetësor, mësimdhënies dhe të trajnimit / arsimit, si dhe punë bujqësore në përmirësimin e sigurisë së vendit ushqim. [25]

Qeveria gjithashtu përpjekjet për të trokitje e lehtë në burimet e Eritreans që jetojnë jashtë vendit me mbledhjen e një taksë 2% mbi të ardhurat bruto të atyre që dëshirojnë të fitojnë të drejta të plota ekonomike dhe qasje si qytetarë në Eritrea (pronësisë së tokës, licencat e biznesit dhe privilegje të tjera për shtetasit e etj), [26] ndërsa në të njëjtën kohë nxitjen e turizmit dhe investimet si nga Eritreans që jetojnë jashtë vendit dhe investitorë të tjerë të huaj. Kjo është komplikuar nga marrëdhëniet e trazuar Eritrea me fqinjët e saj, mungesa e stabilitetit politik dhe problemet e mëvonshme.

Eritrea ndërpreru marrëdhëniet diplomatike me Sudanin në vitin 1994, duke përmendur se ky i fundit ishte i lidhur me grupe terroriste islamike për të destabilizuar Eritrean, dhe të dy vendet ka hyrë në një marrëdhënie të hidhur, duke akuzuar njëri tjetrin për pritjen e grupeve të ndryshme rebele opozitës ose "terroristë" dhe nxisni mbështetje nga jashtë për të destabilizojë të tjera. Marrëdhëniet diplomatike u rifilluan në vitin 2005, pas një marrëveshje pajtimi arrihet me ndihmën e negociatave të Katarit në 1999. [27] [28] Eritrea tani luan një rol të shquar në paqe e brendshme sudanez dhe përpjekje e pajtimit. [29]

Ndoshta konflikti me ndikim më të thellë në Eritrea pavarur ka qenë armiqësia e përtërirë me Etiopi. Në vitin 1998, një luftë e kufirit me Etiopi mbi qytetin e Badme ndodhur. The Eritrean-etiopian Lufta përfundoi në 2000 me një marrëveshje të negociuar të njohur si marrëveshja Algjer, e cila caktohet një i pavarur, OKB-së lidhur komision kufirit të njohur si Eritrea-Etiopia kufitare Komisioni (EEBC), detyra e të cilit ishte të identifikojë qartë kufirin në mes të dy vendeve dhe do të lëshojë një vendim përfundimtar dhe detyrues. Së bashku me marrëveshjen e OKB-së krijoi një zonë të përkohshme të sigurisë që përbëhet nga një 25-kilometra tampon zonë e demilitarizuar brenda Eritrea, duke përgjatë gjatësinë e kufirit e diskutueshme në mes të dy shteteve dhe patrulluar nga trupat e OKB-së në mision me emrin UNMEE. Etiopi ishte tërhequr për të mbajtur pozicionet e para shpërthimit të armiqësive maj 1998. Marrëveshja e paqes do të përfundojë me zbatimin e vendimit të Komisionit të Kufijve, duke i dhënë fund edhe detyrën e misionit paqeruajtës të UNMEE. Vendim EEBC erdhi në prill 2002, e cila i dha Badme të Eritrea. Megjithatë, Etiopi nuk pranoi të tërhiqet nga pozicionet e ushtrisë së saj në zonat e diskutueshëm, duke përfshirë Badme, dhe gjithashtu nuk pranoi të zbatojë vendimin e EEBC, dhe mosmarrëveshja është në vazhdim. [30]

Marrëdhëniet diplomatike mes Eritreas e Xhibutit u shkëputën për pak kohë gjatë luftës së kufirit me Etiopinë në vitin 1998 për shkak të një mosmarrëveshje në lidhje me raportet mes Xhibutit e Etiopisë gjatë luftës, por ishin rivendosur dhe normalizuar në vitin 2000. [31] Marrëdhëniet janë të tensionuara përsëri për shkak të një mosmarrëveshje përtërirë kufi . [32] Në mënyrë të ngjashme, Eritrea dhe Jemeni kishte një konflikt kufitar midis 1996-1998 mbi Ishujt Hanish dhe kufi detar, e cila u zgjidh në vitin 2000 nga Gjykata e Përhershëm të Arbitrazhit në Hagë.

 Politika 
 Artikulli kryesor Sistemi shtetror

 Njësit administrative 
 Artikulli kryesor Njësit administrative

 Gjeografia 
 Artikulli kryesor Gjeografia e Eritreasë
Sipërfaqja e përgjithshme e Eritresë është 121.320 km2 dhe shtrihet rreth koordinatave gjeografike 15 00 V, 39 00 L.

Eritrea ka një vijë bregdetare të përgjithshme 2.234 km në detin e Kuq në të cilin ka edhe ishuj dhe vijë kufitare tokësore 1,626 km.

Klima e Eritresë është e nxehtë, përgjatë bregdetit të detit Kuq e djerrët, në pjesë malore në brendi e lagësht (rreth 61 cm reshje shiu), në pjesët tjera malore dhe rrafshnalta është klimë gjysmë shkretinore me reshje shiu të ashpra gjatë sezonit qershor-shtator e sidomos në pjesën shkretinore përgjatë bregdetit.

Relievi e Eritresë në përgjithësi dominohet nga vargmalet që zgjerohen nga pjesa veri-jugore e Etiopisë. Në pjesën lindore përshkohet nga fushat shkretinore deri në bregdet dhe pjesa veriperëndimor ka një teren shkëmborë të cilat kalojnë në rrafshnalta të parregullta në pjesën jug-perëndimore. Pika më e ultë e relievit është -75 m në afërsi të Kulul-it në luginën e quajtur "Denakil" dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 3,018 metrave në vendin e quajtur "Soira", në jug-lindje të kryeqytetit Asmara.

 Ekonomia 
 Artikulli kryesor Ekonomia e Eritreasë

 Demografia 
 Artikulli kryesor Demografia e Eritreasë

 Kultura 
 Artikulli kryesor Kultura e Eritreasë

 Telekomunikacioni
 Transporti
 Ushtria
 Pushime

 Lidhje të jashtme 

 Qeveria	:
 Kryetari	: 
 Parlamenti	:
 Ministria	:
 Religious persecution in Eritrea
 US condemns Eritrea over religion

*
Kategoria:Vende