Malta

Republika e Maltës (maltezisht Repubblika ta' Malta) është shteti më i vogël që gjendet në ishujt e Evropës. Malta përbëhet nga tre ishuj të banuar, Ishulli Maltës (rreth 246 km²), Gozo (rreth 67 km²) dhe Kemna (rreth 3 km²) dhe ishujt e pabanuar: Kemunet, Filfola dhe ishulli i Shën Palit.

 Gjeografia 

 Sipërfaqja 
Sipërfaqja e përgjithshme e Maltës është 316 km², shtrihet rreth koordinatave gjeografike 35 50 V, 14 35 L. Vija bregdetare e Maltës është 196.8 km e gjatë duke mos llogaritur 56.01 km të ishujt e Gozosë (ang.: the island of Goz). Malta është një grup ishujsh dhe nuk ndanë kufi tokësorë me ndonjë vend.

Pjesa më e madhe e relievit të Maltës është terren i rrafshët dhe i lëmuar, të formuar si ujdhesa pranë bregut të detit. Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregdetit (0m) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 253 metrave në vendin e quajtur Ta'Dmejrek.

 Klima 
Klima e Maltës është klimë e mesdhetare e nxehtë me verë të thatë e dimër të butë me reshje shiu.

 Historia 

Historia e Maltës është mijëra vjeçare. Ajo kaloi nga duart e grekeve tek romaket, pastaj tek bizantinet. Ne shekullin e 9 u pushtua nga arabet ndërsa ne shekullin XI u pushtua nga Mbretëria e Sicilisë. Në vitin 1282 kaloi tek spanjollët të cilët ua dorëzuan më 1530 Urdhërit të Maltës. Në vitin 1565 u rrethua nga osmanët mirëpo ky urdhër e mbrojti me sukses ishullin. Si rrjedhojë një vit më vonë u formua qyteti La Valleta që e mori emrin nga udhëheqësi i Urdhërit të Maltës, Zhan Parisot de la Valleta. Në vitin 1798, Urdhëri i Maltës u detyrua t'ua dorëzonte pa lufte francezëve. Mirëpo më 1800 u pushtua nga anglezët dhe qëndroi një kohe të gjatë nën sundimin e tyre. Gjate Luftës se Dyte Botërore ajo u be arene ndërluftuese. Më 21 shtator 1964, Malta shpalli pavarësinë nga Anglia ndërsa më 1 dhjetor 1964 u pranua si anëtare e OKB-së. Më 1974 u shall republikë, ndërsa pas 30 vjetësh, më 1 maj 2004 u pranua në Bashkimin Evropian. Nga 1 janari 2008 pranoi Euronë si valutë kombëtare dhe kësisoj u bë pjesë e Eurozonës.

 Popullsia 

 Malta  ka 405.165 banorë (korrik 2009)
 Struktura e moshës:

Nga 0-14 vjet: 16,1% (33.526 meshkuj / femra 31780)

nga 15-64 vjet: 69,4% (142.491 meshkuj / femra 138769)

nga 65 vjeç e më tepër : 14,5% (25.406 meshkuj / femra 33193) (2009 )

 Mosha Mesatare e popullsisë:

e përgjithshme: 39,5 vite

e mashkujve : 38,1 vjet

e femrave: 40,9 vjet (2009 ) 

 Shkalla e rritjes së popullsisë së Maltës është :

0,4% (2009 ).Në vendin e vend  163 në botë.

 Shkalla e lindjes:

10,36 lindje / 1000 popullsia (2009 )

Në vendin e vend 189 në botë.

 Shkalla e vdekshmërisë:

8,38 vdekje / 1000 popullsisë (korrik 2009 )
Radhitet në vendin e  98 në botë

 Shkalla e vdekshmërisë  së foshnjove:

shkalla e përgjithshme: 3,75 vdekje / 1000 lindje të gjalla

Radhitet në vendi e  213 në botë,

tek meshkujt: 4,2 vdekje / 1000 lindje të gjalla

tek femra: 3,27 vdekje / 1000 lindje të gjalla (2009 ) 

 Jetëgjatësia :

Popullsia e përgjithshme: 79,44 vjet

Radhitet në vendin e  29 në botë

mashkujt: 77,21 vjet

femrat: 81,8 vjet (2009 ) 

 Koeficientët total të fertilitetit:

1,51 fëmijët e lindur /nji grua (2009 )

 Qytetet e Maltës 

 Përbërja etnike 
 Gjuhët 
Maltezisht

 Besimet fetare 

Feja zyrtare në shtetin e Maltës është ajo katolike. Malta është vendi me përqindjen më të madhe të popullsisë së saj të besimit katolik në Evropë dhe në botë.

 Njësitë administrative 
parapamje|Valeta
parapamje|Rabat (Victoria)
parapamje|Marsaxlokk
parapamje|Sliema

Që nga 1993 Malta ndahet në 68 njësi administrative të quajtura konsuj lokal (org.:kunsill lokali. Kjo është edhe vetmja formë e administrimit pas decentralizimit që parashikonte të mos ketë ndonjë nivel më të lartë.

MaltaGħawdex
 Attard
 Balzan
 Birgu (Vittoriosa)
 Birkirkara
 Birżebbuġa
 Bormla (Cospicua)
 Dingli
 Fgura
 Floriana
 Gudja
 Gżira
 Għargħur
 Għaxaq
 Ħamrun
 Iklin
 Kalkara
 Kirkop
 Lija
 Luqa
 Marsa
 Marsaskala
 Marsaxlokk
 Mdina (Rabat)
 Mellieħa
 Mġarr
 Mosta
 Mqabba
 Msida
 Mtarfa Naxxar
 Paola (Raħal Ġdid)
 Pembroke
 Pietà
 Qormi
 Qrendi
 Rabat
 Safi
 San Ġiljan
 Santa Luċija
 San Pawl il-Baħar
 San Ġwann
 Santa Venera
 Isla (Senglea)
 Siġġiewi
 Sliema
 Swieqi
 Ta' Xbiex
 Tarxien
 Valletta
 Xgħajra
 Żabbar
 Żebbug
 Żejtun
 Żurrieq Fontana
 Għajnsielem
 Għarb
 Għasri
 Kerċem
 Munxar
 Nadur
 Qala
 Rabat (Victoria)
 San Lawrenz
 Sannat
 Xagħra
 Xewkija
 Żebbuġ

 Politika 

 Ekonomia 

 Kultura 

 Infrastruktura 
 Transporti 

 Arsimi 

 Shëndetësia 

 Festat publike 

 Lidhjet e jashtme 
 Faqja zyrtare e qeverisë së Maltës

 Referime 

 Shih edhe 


Kategoria:Vende
Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit Evropian