Kimia

Kimia është shkenca  natyrore që merret me studimin e ndërtimit dhe vetive të materies,perberjes, struktures dhe transformimeve të saj. Është studimi i vetive dhe strukturës së atomeve (duke përfshirë dhe izotopet e tyre të qëndrueshëm apo radioaktive), të përbërjeve dhe molekulave, të përzierjeve dhe të tretësirave, si elemente bazë të natyrës dhe se si ato kombinohen për të formuar stadet e ndryshme të materies që na formojnë në çdo gjë që na rrethon. Njohja e strukturës elektronike të atomeve është baza e kimise konvencionale, ndërsa njohja e strukturës së bërthamës është baza e kimisë bërthamore. Prishja dhe formimi i lidhjeve mes atomeve dhe molekulave janë përgjegjës për transformimin e materies. Fizika, kimia dhe biologjia janë tri shkenca natyrore. Quhen shkenca natyrore meqë studiojnë natyrën domethënë, botën që na rrethon me të gjitha pasuritë e saj dhe dukuritë e shumta që ndodhin në të. 

 Disiplina të kimisë 
 Kimia organike
 Kimia inorganike
 Kimia fizike
 Kimia analitike
 Biokimia
 Kimia farmaceutike
 Kimia industriale
 Kimia ushqimore
 Kimia makromolekulare
 Kimia teorike
Kimia është shkencë e natyrës e cila së bashku me fizikën dhe biologjinë studion materien e gjallë dhe atë të vdekur. Stekiometria është degë e kimisë e cila merret me llogaritjen e reaktantëve dhe produkteve. Rrjedh nga fjala greke stoicheion dhe metron që në gjuhën shqipe do të thotë element dhe matje. Kimia është një prej shkencave natyrore si fizika, matematika e biologjia e ka zanafillën e vet që nga kohët e lashta.

 Disiplina të tjera 
Ekzisitojnë shumë specializime dhe disiplina të kimisë, për shembull: kimia makromolekulare, kimia kombinatorike, astrokimia, inxhinieria kimike, kimia kompjuterike, elektrokimia, gjeokimia, inxhinieria e materialeve, shkenca e materialeve, biologjia molekulare, citokimia, histokimia, kimia klinike, kimia bërthamore, metalorganika, stereokimia, kimia e mjedisit, kimia e gjelbër, radiokimia, fotokimia, kimia radiofarmaceutike, aerotermokimia etj.

 Konceptet bazë 
 Termokimia
 Reaksion termokimik
 Atomet dhe molekulat 
Materia është e përbërë nga grimca shumë të vogla të quajtura atome: në natyrë ekzistojnë me qindra dhe çdonjeri prej tyre ka strukturë dhe veti të ndryshme. Kur atomet kombinohen me njëri tjetrin formojnë molekulat.
 Struktura e atomit
 Tabela periodike
 Numri atomik, masa atomike, numri i mases
 Metalet, Jometalet, Gjysmemetalet, Gazet e dobet
 Molekula dhe struktura molekulare
 Jonet, anionet dhe kationet
 Formula kimike, Izomeria, Kiraliteti
 IUPAC, Emertimi kimik

 Lidhjet kimike dhe forcat tërheqëse ndërmolekulare 
Atomet mund të lidhen me njëri tjetrin dhe forca që i mban të bashkuar quhet lidhje kimike. Ekzistojnë edhe forca ndërmolekulare jo aq të forta sa lidhja kimike, të cilat tërheqin atomet e molekulat mes tyre.
 Lidhja kimike
 Lidhja jonike
 Lidhja kovalente
 Lidhja hidrogjenore
 Forcat e Van der Valsit
 Lidhje Metalike

 Përbërjet kimike 
Kur atomet lidhen mes tyre në sasi të përcaktuara përfitohen përbërjet kimike(për shembull uji,H2O)
Agregatët e shumë përbërjeve quhen përzierje (për shembull çokollata.
 Përbërja kimike
 Përbërja molekulare
 Përbërja organike
 Përbërja jonike
 Acidet
 Bazat
 Oksidet
 Kripërat

 Gjendjet agregate 

Përbërjet kimike mund të shfaqen në shumë gjendje. Më të njohurat janë ato të ngurtë, e lëngët dhe ajo e gaztë: në temperaturë të ulët molekulat tërhiqen fort dhe nuk lëvizin, por "dridhen" dhe shfaqen në gjendje të ngurtë; me rritjen e temperaturës fitojnë energji dhe "rrëshqasin" mes tyre, duke kaluar në gjendje të lëngët; duke e rritur edhe më shumë temperaturën fitojnë aq shumë energji sa përhapen në të gjitha drejtimet duke formuar një gas. 
 Gjendjet e materies
 Gazërat
 Lëngjet
 Të ngurtat
 Tretësirat

 Ligjet e kimisë dhe fizikës 
Të gjitha reaksionet kimike dhe transformimet fizike ndodhin sipas ligjeve kimiko-fizike.
 Ligji i ruajtjes së masës
 Ligji i veprimit të masës
 Ligji i gazeve ideale
 Ligji i Hesit
 Ligji i Gei-Lysakut
 Ligji i Van der Valsit
 Ligji i Daltonit
 Ligji i Henrit
 Parimi Le Chatelier
 Ekuilibri kimik
Te tregojne gjerat

 Mekanika kuantike 
Kimia fizike është një disiplin e ngjashme me fiziken. Mekanika kuantike është sektori i fizikës që i ka dhënë më shumë shtyse zhvillimit të kimisë, duke shpjeguar strukturën dhe karakteristikat e atomeve e duke krijuar bazat për trajtimin matematik të lidhjes kimike
 Elektroni
 Protoni
 Neutroni
 Orbitali
 Parimi i përjashtimit i Paulit
 Konfigurimi elektronik
 Mekanika kuantike
 Bërthama e atomit

 Historia e kimisë 
 Alkimia
 Zbulimi i elementeve kimike
 Historia e kimisë
 Historia e industrisë kimike

 Shiko edhe këtë 
 Kimist të njohur
 Fjalori i termeve ne Kimi
 Elementet kimike

 Lidhje të jashtme 


Kategoria:Shkencë

tt:Ximiä