Kampionati Botëror i Futbollit

Kampionati Botëror i Futbollit (i njohur edhe si FIFA Kupa e Botës) është turneu më i rëndësishëm ndërkombëtar i futbollit për meshkuj, i organizuar çdo katër vjet nga FIFA. Ai filloi në vitin 1930 dhe që atëherë është zhvilluar rregullisht, përveç viteve 1942 dhe 1946 për shkak të Luftës së Dytë Botërore. Kupa e Botës është një nga ngjarjet më të ndjekura në botë dhe ka sjellë fitues nga vetëm tetë kombe të ndryshme që nga themelimi i saj.

 Historia 
 Vitet e hershme (1930–1950) 
Turneu i parë u mbajt në Uruguai në 1930, ku kombëtarja vendase u shpall kampione. Në vitet në vijim, Italia fitoi turnetë e viteve 1934 dhe 1938. Turnetë e viteve 1942 dhe 1946 u anuluan për shkak të Luftës së Dytë Botërore. Kampionati rifilloi në vitin 1950 në Brazil, ku Uruguai fitoi për herë të dytë.

 Zgjerimi dhe rivalitetet (1954–1978) 
Nga viti 1954 e tutje, Kupa e Botës filloi të fitojë më shumë popullaritet. Fituesit përfshinë Gjermaninë Perëndimore (1954), Brazilin (1958, 1962, 1970), Anglinë (1966), dhe Argjentinën (1978). Lojtarë si Pelé, Garrincha dhe Bobby Charlton shkëlqyen në këto dekada.

 Dominimi europian dhe amerikan (1982–2006) 
Italia fitoi për herë të tretë në 1982, ndërsa Argjentina fitoi në 1986 me Maradonën në qendër të vëmendjes. Gjermania Perëndimore mori titullin e tretë në 1990, ndërsa Brazili fitoi për herë të katërt në 1994. Franca fitoi titullin e saj të parë në 1998 si vend organizator.

 Epoka moderne (2002–sot) 
Brazili fitoi titullin e pestë në 2002, ndërsa Italia barazoi rekordin e Gjermanisë në 2006. Spanja fitoi për herë të parë në 2010, Gjermania në 2014 dhe Franca në 2018. Në edicionin e vitit 2022 në Katar, fitues u shpall Argjentina.

 Formati dhe kualifikimi 
Për të marrë pjesë në turne, kombëtaret duhet të kalojnë fazën kualifikuese që organizohet nga konfederatat kontinentale të FIFA-s. Vendi pritës kualifikohet automatikisht, si edhe kampioni në fuqi (deri në vitin 2002). Nga viti 2026 do të marrin pjesë 48 skuadra në fazën finale.

 Kampionët dhe statistikat 
 Vendet fituese të Kupës Botërore 
+ Fituesit e Kampionatit Botëror të Futbollit Viti  Vendi organizator  Fituesi  Finalisti  Rezultati 1930  Uruguai   Uruguai   Argjentina  4–2 1934  Italia   Italia   Çekosllovakia  2–1 (pas shtesës) 1938  Francë   Italia   Hungaria  4–2 1950  Brazil   Uruguai   Brazili  2–1 1954  Zvicër   Gjermania Perëndimore   Hungaria  3–2 1958  Suedi   Brazili   Suedia  5–2 1962  Kili   Brazili   Çekosllovakia  3–1 1966  Angli   Anglia   Gjermania Perëndimore  4–2 (pas shtesës) 1970  Meksikë   Brazili   Italia  4–1 1974  Gjermania Perëndimore   Gjermania Perëndimore   Holanda  2–1 1978  Argjentinë   Argjentina   Holanda  3–1 (pas shtesës) 1982  Spanjë   Italia   Gjermania Perëndimore  3–1 1986  Meksikë   Argjentina   Gjermania Perëndimore  3–2 1990  Italia   Gjermania Perëndimore   Argjentina  1–0 1994  SHBA   Brazili   Italia  0–0 (3–2 pen.) 1998  Francë   Franca   Brazili  3–0 2002  Koreja e Jugut & Japoni   Brazili   Gjermania  2–0 2006  Gjermani   Italia   Franca  1–1 (5–3 pen.) 2010  Afrika e Jugut   Spanja   Holanda  1–0 (pas shtesës) 2014  Brazil   Gjermania   Argjentina  1–0 (pas shtesës) 2018  Rusi   Franca   Kroacia  4–2 2022  Katar   Argjentina   Franca  3–3 (4–2 pen.)

 Statistikat e vendeve pjesëmarrëse 
+ Vendet më të suksesshme në Kupën e Botës (deri më 2022) Kombëtarja  Pjesëmarrje  Tituj  Finaliste  Gjysmëfinale më tepër  Brazili  22  5 (1958, 1962, 1970, 1994, 2002)  7  11  Gjermania  20  4 (1954, 1974, 1990, 2014)  8  13  Italia  18  4 (1934, 1938, 1982, 2006)  6  8  Argjentina  18  3 (1978, 1986, 2022)  6  6  Franca  16  2 (1998, 2018)  4  6  Uruguai  14  2 (1930, 1950)  2  5  Anglia  16  1 (1966)  1  3  Spanja  16  1 (2010)  1  2

 Golashënuesit kryesorë për çdo edicion 
+ Golashënuesit më të mirë të çdo edicioni Viti  Lojtari  Kombëtarja  Gola 1930  Guillermo Stábile   Argjentina  8 1934  Oldřich Nejedlý   Çekosllovakia  5 1938  Leônidas da Silva   Brazili  7 1950  Ademir   Brazili  8 1954  Sándor Kocsis   Hungaria  11 1958  Just Fontaine   Franca  13 1962  6 lojtarë të ndryshëm  –  4 1966  Eusébio   Portugalia  9 1970  Gerd Müller   Gjermania P.  10 1974  Grzegorz Lato   Polonia  7 1978  Mario Kempes   Argjentina  6 1982  Paolo Rossi   Italia  6 1986  Gary Lineker   Anglia  6 1990  Salvatore Schillaci   Italia  6 1994  Oleg Salenko & Hristo Stoichkov   Rusia /  Bullgaria  6 1998  Davor Šuker   Kroacia  6 2002  Ronaldo   Brazili  8 2006  Miroslav Klose   Gjermania  5 2010  Thomas Müller   Gjermania  5 2014  James Rodríguez   Kolumbia  6 2018  Harry Kane   Anglia  6 2022  Kylian Mbappé   Franca  8

 Personalitete të shquara 
20 lojtarë të ndryshëm kanë fituar Kupën e Botës dy herë, përfshirë shumë brazilianë dhe italianë. Vittorio Pozzo është trajneri i vetëm që ka fituar dy herë (1934 dhe 1938), ndërsa Mario Zagallo dhe Franz Beckenbauer janë të vetmit që e kanë fituar si lojtarë dhe trajnerë.

 Shiko gjithashtu 
 FIFA
 Kampionatet Evropiane të Futbollit
 FIFA Kupa e Botës për Klube
 Kampionati Botëror i Futbollit për Femra

 Referime 

Kategoria:FIFA Kupa e Botës
Kategoria:Futboll
Kategoria:Kampionatet Botërore të Futbollit