Boston

thumb
Boston është kryeqyteti dhe qyteti më imadh i Shtetit Federal Massachusetts, ShBA. Popullsia e Bostonit në 2007 ishte 608 352 banorë.

 Historia 
Bostoni u themelua më 17 shtator 1630 nga kolonistët puritanë të ardhur nga Anglia. Puritanët e Kolonisë së  Massachusett Bay shpesh ngatërrohen me pilgrimët që themeluan Koloninë e Plymouth-it.
 Gjeografia 
Bostoni ka një sipërfaqe prej 89,63 milje katrorë (232,1 km2)—48,4 milje katrorë (125,4 km2) (54%) tokë dhe 41,2 milje katrorë (106,7 km2) (46%) ujë. Lartësia zyrtare e qytetit, e matur në Aeroportin Ndërkombëtar Logan, është 19 ft (5,8 m) mbi nivelin e detit.Pika më e lartë në Boston është Bellevue Hill në 330 këmbë (100 m) mbi nivelin e detit, dhe pika më e ulët është në nivelin e detit.Bostoni ndodhet në portin e Bostonit, një krah i Gjirit të Masaçusets, vetë një krah i Oqeanit Atlantik.

Bostoni është i rrethuar nga rajoni "Greater Boston" dhe kufizohet vazhdimisht nga qytetet dhe qytezat e Winthrop, Revere, Chelsea, Everett, Somerville, Cambridge, Watertown, Newton, Brookline, Needham, Dedham, Kanton, Milton dhe Quincy. Lumi Charles ndan lagjet Allston-Brighton, Fenway-Kenmore dhe Back Bay të Bostonit nga Watertown dhe shumica e Kembrixhit, dhe masën e Bostonit nga lagjja e tij Charlestown. Në lindje shtrihet Porti i Bostonit dhe Zona Kombëtare e Rekreacionit të Ishujve të Bostonit (që përfshin një pjesë të territorit të qytetit, veçanërisht Calf Island, Gallops Island, Great Brewster Island, Green Island, Little Brewster Island, Little Calf Island, Long Island, Lovells Island , Middle Brewster Island, Nixes Mate, Outer Brewster Island, Rainsford Island, Shag Rocks, Spectacle Island, The Graves dhe Thompson Island). Lumi Neponset formon kufirin midis lagjeve jugore të Bostonit dhe qytetit të Quincy dhe qytetit të Milton. Lumi Mystic ndan Charlestown nga Chelsea dhe Everett, dhe Chelsea Creek dhe Boston Harbour e ndajnë Bostonin Lindor nga qendra e qytetit, skaji verior dhe porti detar.

Vendet fqinje

Bostoni nganjëherë quhet "qyteti i lagjeve" për shkak të bollëkut të nënseksioneve të ndryshme; Zyra e Shërbimeve të Lagjes e qeverisë së qytetit ka caktuar zyrtarisht 23 lagje.[103] Më shumë se dy të tretat e sipërfaqes moderne të tokës së brendshme të Bostonit nuk ekzistonin kur u themelua qyteti. Në vend të kësaj, ai u krijua nëpërmjet mbushjes graduale të zonave të baticës përreth gjatë shekujve,[67] me tokë nga nivelimi ose ulja e tre kodrave origjinale të Bostonit ("Trimountain", pas së cilës është emëruar Rruga Tremont) dhe me zhavorr të sjellë nga tren nga Needham për të mbushur gjirin e pasmë.

Qendra e qytetit dhe rrethinat e tij të afërta përbëhen kryesisht nga ndërtesa të ulëta murature (shpesh të stilit federal dhe Rilindjes Greke) të ndërthurura me kate moderne, në Distriktin Financiar, Qendrën Qeveritare dhe Bostonin e Jugut.[104] Back Bay përfshin shumë pika referimi të shquara, të tilla si Biblioteka Publike e Bostonit, Qendra e Shkencave Kristiane, Sheshi Copley, Rruga Newbury dhe dy ndërtesat më të larta të New England: Kulla John Hancock dhe Qendra Prudential.[105] Pranë Kullës John Hancock është ndërtesa e vjetër John Hancock me fenerin e saj të shquar të ndriçuar, ngjyra e së cilës parashikon motin.[106] Zonat më të vogla komerciale janë të ndërthurura midis zonave të shtëpive për një familje dhe shtëpive me rreshta shumëfamiljesh prej druri/tullash. Distrikti Historik South End është lagja më e madhe e mbijetuar e epokës viktoriane në SHBA.[107] Gjeografia e qendrës së qytetit dhe Bostonit Jugor u ndikua veçanërisht nga Projekti i Arterisë Qendrore/Tunelit (i njohur jozyrtarisht si "Big Dig") i cili hoqi arterien qendrore të ngritur dhe përfshiu hapësira të reja të gjelbërta dhe zona të hapura.

Klima

Bostoni ka ose një klimë të lagësht subtropikale (Köppen Cfa) nën izotermën -3 °C (26,6 °F) ose një klimë të lagësht kontinentale nën izotermën 0 °C (Köppen Dfa).[109] Qyteti përshkruhet më së miri si në një zonë kalimtare midis dy klimave. Vera është zakonisht e nxehtë dhe e lagësht, ndërsa dimrat janë të ftohtë dhe me stuhi, me periudha të herëpashershme me borë të dendur. Pranvera dhe vjeshta janë zakonisht të freskëta në të buta, me kushte të ndryshme që varen nga drejtimi i erës dhe pozicionimi i rrymës së avionit. Modelet mbizotëruese të erës që fryjnë në det të hapur minimizojnë ndikimin e Oqeanit Atlantik. Megjithatë, në zonat e dimrit pranë bregut të menjëhershëm shpesh do të ketë më shumë shi sesa borë pasi ajri i ngrohtë tërhiqet nga Atlantiku ndonjëherë.[110] Qyteti shtrihet në tranzicionin midis zonave të rezistencës së bimëve USDA 6b (shumica e qytetit) dhe 7a (lagjet në qendër të qytetit, Boston Jugor dhe Lagjet e Bostonit Lindor).

Muaji më i nxehtë është korriku, me një temperaturë mesatare prej 74,1 °F (23,4 °C). Muaji më i ftohtë është janari, me një temperaturë mesatare prej 29,9 °F (−1,2 °C). Periudhat që kalojnë 90 °F (32 °C) në verë dhe nën ngrirjen në dimër nuk janë të rralla, por rrallëherë zgjaten, me rreth 13 dhe 25 ditë në vit, respektivisht.

Vendndodhja bregdetare e Bostonit në Atlantikun e Veriut zbut temperaturën e tij, por e bën qytetin shumë të prirur ndaj sistemeve të motit të Lindjes së Pashkëve që mund të prodhojnë shumë borë dhe shi. Qyteti ka mesatarisht 43,6 inç (1,110 mm) reshje në vit, me 49,2 inç (125 cm). ) e reshjeve të borës në sezon. Shumica e reshjeve të borës ndodhin nga mesi i nëntorit deri në fillim të prillit, dhe bora është e rrallë në maj dhe tetor. Ka gjithashtu ndryshueshmëri të lartë nga viti në vit në reshjet e borës; për shembull, dimri i 2011–2012 pa vetëm 9,3 inç (23,6 cm) borë të akumuluar, por dimrin e mëparshëm, shifra përkatëse ishte 81,0 inç (2,06 m).

Mjegulla është mjaft e zakonshme, veçanërisht në pranverë dhe në fillim të verës. Për shkak të vendndodhjes së tij përgjatë Atlantikut të Veriut, qyteti shpesh merr erëra deti, veçanërisht në fund të pranverës, kur temperaturat e ujit janë ende mjaft të ftohta dhe temperaturat në bregdet mund të jenë më shumë se 20 °F (11 °C) më të ftohta se disa milje në brendësi të tokës, ndonjëherë duke rënë me atë sasi afër mesditës. Stuhitë ndodhin nga maji deri në shtator, të cilat janë herë pas here të forta me breshër të madh, erëra të dëmshme dhe rrebeshe të mëdha. Edhe pse qendra e Bostonit nuk është goditur kurrë nga një tornado e dhunshme, vetë qyteti ka përjetuar shumë paralajmërime për tornado. Stuhitë e dëmshme janë më të zakonshme në zonat në veri, perëndim dhe veriperëndim të qytetit. Bostoni ka një klimë relativisht me diell për një qytet bregdetar në gjerësinë e tij gjeografike, mesatarisht mbi 2600 orë me diell në vit.

 Demografia 
Në vitin 2020, Bostoni u vlerësua të kishte 691,531 banorë që jetonin në 266,724 familje[8]—një rritje prej 12% e popullsisë gjatë vitit 2010. Qyteti është qyteti i tretë më i dendur në SHBA me mbi gjysmë milioni banorë dhe më i denduri kapitali shtetëror. .rreth 1.2 milion persona mund të jenë brenda kufijve të Bostonit gjatë orarit të punës dhe deri në 2 milion gjatë ngjarjeve speciale. Kjo luhatje e njerëzve shkaktohet nga qindra mijëra banorë të periferisë që udhëtojnë në qytet për punë, arsim, kujdes shëndetësor dhe ngjarje të veçanta.[136]

.në qytet, popullsia ishte e shpërndarë, me 21,9% në moshën 19 vjeç e poshtë, 14,3% nga 20 në 24, 33,2% nga 25 në 44, 20,4% nga 45 në 64 dhe 10,1% të cilët ishin 65 vjeç ose më të vjetra. Mosha mesatare ishte 30,8 vjeç. Për çdo 100 femra, kishte 92.0 meshkuj. .për çdo 100 femra të moshës 18 vjeç e lart, kishte 89,9 meshkuj.[137] Ishin 252,699 familje, nga të cilat 20.4% kishin fëmijë nën moshën 18 vjeç që jetonin në to, 25.5% ishin çifte të martuara që jetonin së bashku, 16.3% kishin një grua shtëpiake pa praninë e burrit dhe 54.0% ishin jofamiljare. .37.1% e të gjitha familjeve përbëheshin nga individë dhe 9.0% kishin dikë që jetonte vetëm që ishte 65 vjeç ose më i vjetër. Madhësia mesatare e familjes ishte 2.26 dhe madhësia mesatare e familjes ishte 3.08.[.137] Nga një vlerësim në 2005, Bostoni ka një nga popullsitë më të mëdha LGBT për frymë në Shtetet e Bashkuara.

Të ardhurat mesatare të familjes në Boston ishin 51,739 dollarë, ndërsa të ardhurat mesatare për një familje ishin 61,035 dollarë. .Punëtorët meshkuj me kohë të plotë gjatë gjithë vitit kishin të ardhura mesatare prej 52,544 dollarë kundrejt 46,540 dollarëve për punëtorët femra me kohë të plotë gjatë gjithë vitit. Të ardhurat për frymë për qytetin ishin 33,158 dollarë. 21.4% e popullsisë dhe 16.0% e familjeve ishin nën kufirin e varfërisë. .Nga totali i popullsisë, 28,8% e atyre nën moshën 18 vjeç dhe 20,4% e atyre 65 vjeç e lart jetonin nën kufirin e varfërisë.[.138] Bostoni ka një hendek të rëndësishëm të pasurisë racore me bostonët e bardhë që kanë një vlerë mesatare neto prej 247,500 dollarësh krahasuar me vlerën mesatare neto prej 8 dollarësh për banorët me ngjyrë jo-imigruese dhe 0 dollarë për banorët emigrantë domenikanë.[139]

Në vitin 1950, të bardhët përfaqësonin 94,7% të popullsisë së Bostonit.[.140] Nga vitet 1950 deri në fund të shekullit të 20-të, përqindja e të bardhëve johispanikë në qytet ra. Në vitin 2000, të bardhët johispanikë përbënin 49.5% të popullsisë së qytetit, duke e bërë qytetin shumicë minoritet për herë të parë. .megjithatë, në shekullin e 21-të, qyteti ka përjetuar një rifikim domethënës, gjatë të cilit të bardhët e pasur janë zhvendosur në zona dikur jo të bardha. .në vitin 2006, Byroja e Regjistrimit të SHBA vlerësoi se të bardhët johispanikë formuan përsëri një shumicë të lehtë, por që nga viti 2010, pjesërisht për shkak të përplasjes së banesave, si dhe përpjekjeve të shtuara për të bërë më të disponueshme strehimin më të përballueshëm, popullsia jo e bardhë është rimëkëmbur. . .kjo mund të ketë të bëjë gjithashtu me rritjen e popullsisë amerikane latine dhe aziatike dhe më shumë qartësi rreth statistikave të Regjistrimit në SHBA, të cilat tregojnë një popullsi të bardhë johispanike prej 47 përqind (disa raporte japin shifra pak më të ulëta).[141][142][143]

 Ekonomia 
 Kultura 
Bostoni është një qytet qe e ka kulturen më te vlerfshme te Shteteve të Bashkuara të Amerikes.

 Politika 

 Sport 
Boston e ka një ekip bejsbolli me emrin Boston Red Sox.

 Shih edhe 

 Personalitete 
Personalitete që kanë lindur në Boston.
 Andrew Stanton
 Benjamin Franklin
 Eliza Dushku

 Lidhje të jashtme 

Kategoria:Qytete në SHBA
Kategoria:Massachusetts
Kategoria:Kryeqytete të shteteve të SHBA-së
Kategoria:Boston