Shtetet Federale të Amerikës

Në Shtetet e Bashkuara, një shtet është një njësi politike përbërëse, nga të cilat aktualisht janë 50. Të lidhur së bashku në një bashkim politik, çdo shtet ka juridiksion qeveritar mbi një territor gjeografik të veçantë dhe të përcaktuar ku ndan sovranitetin e tij me qeverinë federale. Për shkak të këtij sovraniteti të përbashkët, amerikanët janë qytetarë si të republikës federale ashtu edhe të shtetit në të cilin ata banojnë. Shtetësia dhe vendbanimi shtetëror janë fleksibël dhe nuk kërkohet miratim nga qeveria për të lëvizur ndërmjet shteteve, me përjashtim të personave të kufizuar nga disa lloje të urdhrave të gjykatës (si të dënuarit e liruar me kusht dhe fëmijët e bashkëshortëve të divorcuar që ndajnë kujdestarinë).

Qeverive të shteteve në SHBA u ndahet pushteti nga njerëzit (të secilit shtet përkatës) përmes kushtetutave të tyre individuale të shtetit. Të gjitha bazohen në parimet republikane (kjo kërkohet nga kushtetuta federale), dhe secila parashikon një qeveri, të përbërë nga tre degë, secila me pushtete të veçanta dhe të pavarura: ekzekutiv, legjislativ dhe gjyqësor. Shtetet ndahen në qarqe ose qarqe-ekuivalente, të cilave mund t'u caktohet ndonjë autoritet i qeverisjes vendore, por nuk janë sovrane. Struktura e qarkut ose ekuivalentit të qarkut ndryshon gjerësisht sipas shtetit, dhe shtetet krijojnë gjithashtu qeveri të tjera lokale.

Shtetet, ndryshe nga territoret e SHBA-së, zotërojnë shumë kompetenca dhe të drejta sipas Kushtetutës së Shteteve të Bashkuara. Shtetet dhe qytetarët e tyre përfaqësohen në Kongresin e Shteteve të Bashkuara, një legjislaturë dydhomësh e përbërë nga Senati dhe Dhoma e Përfaqësuesve. Çdo shtet ka gjithashtu të drejtë të zgjedhë një numër zgjedhësish (të barabartë me numrin total të përfaqësuesve dhe senatorëve nga ai shtet) për të votuar në Kolegjin Zgjedhor, organi që zgjedh drejtpërdrejt presidentin e Shteteve të Bashkuara. Për më tepër, çdo shtet ka mundësinë të ratifikojë amendamentet kushtetuese dhe, me pëlqimin e Kongresit, dy ose më shumë shtete mund të hyjnë në marrëveshje ndërshtetërore me njëri-tjetrin. Fuqia policore e çdo shteti njihet gjithashtu.

Historikisht, detyrat e zbatimit të ligjit vendor, edukimit publik, shëndetit publik, rregullimit të tregtisë ndërshtetërore dhe transportit dhe infrastrukturës lokale, përveç zgjedhjeve lokale, shtetërore dhe federale, përgjithësisht janë konsideruar kryesisht si përgjegjësi shtetërore, megjithëse të gjitha këto tani kanë financime dhe rregullore të rëndësishme federale gjithashtu. Me kalimin e kohës, Kushtetuta është ndryshuar, interpretimi dhe zbatimi i dispozitave të saj ka ndryshuar. Tendenca e përgjithshme ka qenë drejt centralizimit dhe inkorporimit, me qeverinë federale që luan një rol shumë më të madh se dikur. Ka një debat të vazhdueshëm mbi të drejtat e shteteve, i cili ka të bëjë me shtrirjen dhe natyrën e pushteteve dhe sovranitetit të shteteve në lidhje me qeverinë federale dhe të drejtat e individëve.

Kushtetuta i jep Kongresit autoritetin për të pranuar shtete të reja në Bashkim. Që nga themelimi i Shteteve të Bashkuara në vitin 1776 nga Trembëdhjetë Kolonitë, numri i shteteve është zgjeruar nga 13 fillestare në 50. Çdo shtet i ri është pranuar në baza të barabarta me shtetet ekzistuese. Ndërsa Kushtetuta nuk diskuton në mënyrë eksplicite çështjen nëse shtetet kanë fuqinë për t'u shkëputur nga Bashkimi, menjëherë pas Luftës Civile, Gjykata e Lartë e SHBA-së, në Texas v. White, vendosi se një shtet nuk mund ta bëjë këtë në mënyrë të njëanshme.

 Lista 
Më poshtë janë 50 shtetet e Shteteve të Bashkuara, sipas rendit alfabetik:
 shkurtesa Anëtar prej vitit Emri i shtetit Emri i kryeqytetit AL  1819  Alabama  Montgomery AK  1959  Alaska  Juneau AZ  1912  Arizona  Phoenix AR  1836  Arkansas  Little Rock CO  1876  Colorado  Denver CT  1789  Connecticut  Hartford DE  1789  Delaware  Dover FL  1845  Florida  Tallahassee GA  1789  Georgia  Atlanta HI  1959  Hawaii  Honolulu ID  1890  Idaho  Boise IL  1818  Illinois  Springfield IN  1816  Indiana  Indianapolis IA  1846  Iowa  Des Moines CA  1850  Kalifornia  Sacramento KS  1861  Kansas  Topeka KY  1792  Kentucky  Frankfort LA  1812  Louisiana  Baton Rouge ME  1820  Maine  Augusta MD  1789  Maryland  Annapolis MA  1789  Massachusetts  Boston MI  1837  Michigan  Lansing MN  1858  Minnesota  Saint Paul MS  1817  Mississippi  Jackson MO  1821  Missouri  Jefferson City MT  1889  Montana  Helena NE  1867  Nebraska  Lincoln NV  1864  Nevada  Carson City NH  1789  New Hampshire  Concord NJ  1789  New Jersey  Trenton NM  1912  New Mexico  Santa Fe NY  1789  New York  Albany NC  1789  North Carolina  Raleigh ND  1889  North Dakota  Bismarck OH  1803  Ohio  Columbus OK  1907  Oklahoma  Oklahoma City OR  1859  Oregon  Salem PA  1789  Pennsylvania  Harrisburg RI  1790  Rhode Island  Providence SC  1789  South Carolina  Columbia SD  1889  South Dakota  Pierre TN  1796  Tennessee  Nashville TX  1845  Texas  Austin UT  1896  Utah  Salt Lake City VT  1791  Vermont  Montpelier VA  1789  Virginia  Richmond WA  1889  Washington  Olympia WV  1863  West Virginia  Charleston WI  1848  Wisconsin  Madison WY  1890  Wyoming  Cheyenne

 Prapavija 
13 shtetet origjinale u krijuan në korrik 1776 gjatë Luftës Revolucionare Amerikane (1775–1783), si pasardhës të Trembëdhjetë Kolonive, pasi ranë dakord me Rezolutën e Lee dhe nënshkrimin e Deklaratës së Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara. Para këtyre ngjarjeve çdo shtet kishte qenë një koloni britanike; secili u bashkua më pas në Bashkimin e parë të shteteve midis viteve 1777 dhe 1781, pas ratifikimit të Neneve të Konfederatës, kushtetutës së parë të SHBA-së. Gjithashtu gjatë kësaj periudhe, shtetet e reja të pavarura zhvilluan kushtetutat e tyre individuale shtetërore, ndër kushtetutat më të hershme të shkruara në botë. Megjithëse të ndryshme në detaje, këto kushtetuta shtetërore ndanin tipare që do të ishin të rëndësishme në rendin kushtetues amerikan: ato ishin republikane në formë dhe e ndanin pushtetin midis tre degëve, shumica kishin legjislatura dydhomësh dhe përmbanin deklarata ose një projektligj. Më vonë, nga 1787 deri në 1790, secili prej shteteve ratifikoi gjithashtu një kornizë të re federale të qeverisjes në Kushtetutën e Shteteve të Bashkuara. Në lidhje me shtetet, Kushtetuta e SHBA përpunoi konceptet e federalizmit.

 Referime 


Kategoria:Njësi shtetërore