Drenica

parapamje|Veshja tradicionale e burrave nga Drenica
parapamje|djathtas|Pozita gjeografike e hapësirës së Drenicës
Drenica (serbisht: Дреница Drrenica) është një trevë dhe tërësi gjeografike, morfologjike, etnografike, historike, demografike, etj. në kuadër të Kosovës, që ka pozitë qendrore në mes të fushëgropës së Dukagjinit në perëndim dhe të Kosovës në lindje. Nga fushëgropa e Dukagjinit e ndajnë mali Drenica dhe Kosmaçi, ndërsa nga fushëgropa e Kosovës malet e Çyçavicës dhe Goleshit. Drenica ka një shtrirje gati meridionale, duke filluar nga Mali i Thatë (në Komunën e Burimit) dhe Kërligata (në kufi më Komunën e Zubin Potokutt) në veri dhe deri te mali i Carralevës në jug.  

 Hyrje 
Sipas traditës, kjo pjesë e Kosovës ndahet në Drenicën e Epërme ose Drenicën e Kuqe në veri dhe Drenicën e Poshtme ose Drenicën e Bardhë në jug. Sipas ndarjes administrative zona e Drenicës ndahet në dy qendra të mëdha administrative, në atë të Komunës së Skenderajit më 53 fshatra dhe atë të Drenasit me 38 fshatra. Në aspektin administrativ, vendbanimet e trevës së Drenicës iu takojnë komunave të Drenasit, Skenderajit, Vushtrrisë, Lipjanit, Shtimes dhe Malishevës. Ne Komunën e Zubin Potokut fshati Kërligatë historikisht i përket këtij rajonit. Vendbanimet më të njohura janë Prekazi dhe Komorani. Drenica ka një sipërfaqe prej rreth 665 km2. Kjo krahine ka qene vazhdimisht burim frymëzimi per të gjithë popullin shqiptar ne lufte per liri. Human Right Watch: Drenica Region Heike Krieger (2001):The Kosovo Conflict and International Law: An Analytical Documentation 1974-1999, Cambridge University Press, p. 93. ISBN 0-521-80071-4, ISBN 978-0-521-80071-6

Relievi i rajonit të Drenicës është kodrinoro - malor. Pjesa jugore pjerrësohet në drejtim të veriut, në drejtim të rrjedhjes së lumit Drenica, ndërsa pjesa veriore në drejtim të jugut, në drejtim të rrjedhës së lumit të Verbocit. Lartësia mbidetare sillet nga 550-700 m. Pjesët e ulëta, fushore, janë të ndërtuara nga shkëmbinjtë e pliocen-kuaternarit, të cilat përfaqësohen nga argjilat, rërat dhe zhavorri, me shtresa të holla të qymyrit (linjit), ndërsa pjesët anësore nga formacionet flishore. Në aspektin gjeografik, Drenica ndahet në atë veriore (e epërme) dhe jugore (e ulët). Drenica e epërme karakterizohet me reliev me kontraste të vogla, me lartësinë më të madhe në malin Çyçavica, ndërsa Drenica e ulët karakterizohet me kontraste morfologjike më të shprehura. Nëpër fundin e fushëgropës rrjedh lumi Drenica, i cili e ka thelluar luginën e tij në shkëmbinjtë e rinj në gjatësi rreth 25 km. Ky rajon dikur quhej me emrin e vjetër, Koritniku. 

 Etimologjia 
Lidhur me etimologjinë e emrit Drenica aktualisht ka tri hipoteza të ndryshme: 

1. E para thot se emri Drenica rrjedh nga njëfarë fisniku me emrin Ndre Nika, që ka jetuar diku në fund të shekullit 11 dhe në fillim të shekullit 12.  https://plavaeguciasot.com/pse-heronjte-e-betejes-se-kosoves-1389-nuk-ishin-serbe-por-shqiptare/ 

2. Versioni i dytë thot se emri Drenica rrjedh nga fjala Dreri (Dreni), një kafshë fisnike e cila në lashtësi ka qenë e përhapur në këtë rajon.

3. Versioni i tretë thot se në të kaluarën Drenica është quajtur Koritniku, në bazë të vendndodhjes gjeografike ku shtrihet si në një koritë uji e përshkuar me dy lumenj, lumi Gllobar dhe lumi i Shirave. Me tharjen graduale të këtij bazeni të madh të rrethuar më vargmalet e Çyçavicës në Veri dhe ato të Kozmaçit në përendim kjo luginë u pagëzua më emrin Drenicë, ngase ishte drenuar me anën e lumit Drenica. Robert Elsie (2004):Historical Dictionary of Kosova, Scarecrow Press, p. 54 - 55, ISBN 0-8108-5309-4, ISBN 978-0-8108-5309-6 Ramiz Lushaj (1998): Nga Dodona tek Drenica, Dardania

 Personalitete të shquara 

 Milush Kopiliqi
 Adem Jashari
 Shaban Jashari
 Hamëz Jashari
 Muje Loshi
 Xhemail Abria
 Kamer Loshi
 Rifat Berisha
 Tahir Berisha
 Hasan Prishtina
 Hashim Thaçi
 Rifat Kukaj
 Fehmi Lladrovci
 Xhevë Lladrovci 
 Ahmet Delia
 Mehmet Delia
 Mursel Delia
 Azem Galica 
 Shote Galica
 Shaban Mangjolli
 Sadri Zeneli
 Shaban Polluzha
 Tahir Meha
 Sefer Neziri
 Ilir Lushtaku
 Hazir Radisheva 
 Afrim Bekaj Radisheva
 Bajram Radisheva 
 Kapllan Ahmetaj
 Mehmet Gradica
 Muhamet Pirraku
 Tahir Drenica
 Hashim Shala
 Iljaz Prokshi
 Ilir Shaqiri
 Brahim Rexhepi
 Haradin Bala
 Mehmet Rukiqi
 Mërgim Vojvoda
 Përparim Hetemaj
 Mehmet Hetemaj

 Shih edhe 
 Drenasi
 Skënderaj
 Kulla e Ahmet Delisë
 Kompleksi Përkujtimor "Adem Jashari" në Prekaz
 Shtrirja e popullsisë dhe vendbanimeve në hapësirën e Drenicës

 Referime 

Kategoria:Gjeografia e Kosovës
Kategoria:Drenicë
Kategoria:Krahina etnografike shqiptare