Telenovela

Telenovela është një lloj drame seriale televizive ose telenovelë e prodhuar kryesisht në Amerikën Latine. Fjala kombinon tele (për "televizion") dhe novela (që do të thotë "roman"). Zhanre të ngjashme të dramës në mbarë botën përfshijnë dizi (Turqi), serial (Indi), teleserye (Filipinet), lakorn (Tajlandë), teleromanzo (Itali), téléroman (Kanadë, veçanërisht Quebec), K-drama (Korea Jugore), J-drama (Japoni), C-drama (Kinë) dhe sinetron (Indonezi).

Shumë telenovela ndajnë disa ngjashmëri stilistike dhe tematike me telenovelën e njohur për botën anglishtfolëse. Dallimi domethënës është gjatësia e serisë së tyre; telenovela tregojnë një histori të pavarur, zakonisht brenda një viti ose më pak, ndërsa telenovelat priren të kenë histori të ndërthurura të treguara gjatë shfaqjeve të pacaktuara dhe të vazhdueshme.Paula Andaló, "Love, Tears, Betrayal...and Health Messages", Perspectives in Health Magazine: The Magazine of the Pan American Health Organization. vol. 8, no. 2, 2003 Kjo i bën ato më të shkurtra se shumica e serialeve të tjera televizive, por ende shumë më të gjata se një miniseri. Kjo shfaqje e planifikuar rezulton në një stil melodrame me ritëm më të shpejtë, më konciz në krahasim me një telenovelë tipike.Beccera, Hector (April 17, 2015). A not-so-fond farewell to 'Sábado Gigante,' a corny, buffoonish show. Los Angeles Times. Retrieved April 17, 2015. "The telenovelas were better than American soap operas because the action was faster(.) Mercifully, unlike their slower-paced American brethren, they also were finite." Episodet e telenovelave zakonisht zgjasin nga 30 deri në 45 minuta, dhe rrallë më shumë se një orë, me përjashtim të episodeve të fundit. Telenovela ndërthur dramën me fejtonin e shekullit të 19-të dhe radionovelën e Amerikës Latine. Mediumi është përdorur shpesh në vende të ndryshme për të transmetuar mesazhe sociokulturore duke i përfshirë ato në tregime.

Nga vitet 1950, Brazili u bë një nga vendet e para që prodhoi novela me buxhete të larta dhe që synonin tregjet kombëtare dhe ndërkombëtare. Meksika pasoi shpejt dhe nga vitet 1970 dhe 1980 vendi filloi të angazhohej më shumë në përdorimin e telenovelave për të formësuar sjelljen. Kjo ishte veçanërisht e suksesshme në prezantimin e idesë së planifikimit familjar. Vitet 1990 luajtën një rol kyç në eksportin ndërkombëtar të telenovelave, pra i ashtuquajturi 'Craze Telenovela' që u përhap në shumë rajone të botës.Gabriela Soto Laveaga, "'Let's become fewer': Soap operas, contraception, and nationalizing the Mexican family in an overpopulated world." Sexuality Research and Social Policy. September 2007, vol. 4, no. 3 pp. 19–33.

Deri në vitin 2018, ishin shfaqur disa shenja të zbehjes së popullaritetit.Luhnow, David, and Santiago Pérez (April 23, 2018).  "Netflix Breaks Up Audience Romance With Telenovela."  The Wall Street Journal.  Retrieved from WSJ.com, December 12, 2018.

 Historia 
Brazili konsiderohet si pionieri i zhanrit të telenovelës. Në vitin 1951 Brazili prodhoi Sua vida me pertence ("Jeta jote më përket mua"), telenovela e parë në botë. Në vitin 1952 Kuba publikoi Senderos de amor ("Shtigjet e dashurisë") dhe Meksika publikoi Ángeles de la calle ("Engjëjt e rrugës"), shfaqur një herë në javë. Midis 1957 dhe 1958 Meksika prodhoi serialin e saj të parë dramë në formatin modern të telenovelës nga e hëna në të premte, Senda prohibida ("Rruga e Ndaluar"), shkruar nga Fernanda Villeli. Telenovela e parë globale ishte Los ricos también lloran ("The Rich Cry", Meksikë, 1979), e cila u eksportua në Rusi, Kinë, Shtetet e Bashkuara dhe vende të tjera.

 Zhanret 
Telenovela priren të bien në këto shtatë kategori:
Melodrama e klasës punëtore, e cila është më e njohura deri më sot, e lehtë për t'u kuptuar dhe përmban përmbajtje më pak eksplicite. Kjo është shumë e varur nga komploti i zakonshëm i zhveshur pas pasurisë, në mënyrë tipike që paraqet një grua të varfër që bie në dashuri me një burrë të pasur, familja e të cilit e refuzon, siç është Las Tres Marias ("Maria Trilogy", 1992, 1994 dhe 1995).
Romanca historike është vendosur në të kaluarën, si periudha koloniale (Martín Garatuza, 1986), restaurimi i Republikës (El carruaje "The Carriage", 1972), fundi i shekullit të 19-të (El vuelo del águila "Fluturimi i Shqiponjës", 1994) Revolucioni Meksikan (Bodas de odio "Dasma e Urrejtjes", 1982) dhe diktaturat ushtarake të shekullit të 20-të (si Anos Rebeldes "Vitet rebele", 1992)
Drama për adoleshencë, e cila portretizon jetën e adoleshentëve të shkollave të mesme dhe çështjet e tyre me seksin, drogën dhe tema të tjera të moshës. Ky zhanër filloi me Quinceañera më 1987.
Mister/thriller është një kategori telenovela që është më zemërftohtë se nënzhanret e tjera. Mund të portretizojë një vdekje ose zhdukje misterioze, e cila mund të copëtojë çifte, madje edhe familje, të tilla si Cuna de Lobos ("Wolves Crib"), La Casa al Final de la Calle ("The House at the Street End"), La Mujer de Judas ("The Woman of Judas"), ¿Dónde está Elisa? ("Where's Elisa?"), El Rostro de la Venganza ("The Face of Revenge") ose La Casa de al Lado ("The House Next Door"). Kili ka prodhuar këtë zhanër.
Horror është një nënzhanër i telenovelave që është më i rrallë se pjesa tjetër, mund të merret me çdo gjë të zhanrit horror, por shumica e këtyre telenovelave trajtojnë temat e mbinatyrshmes si demonët, magjitë, fantazmat dhe okultizmi. Është një nga nënzhanret e pakta që përdor efekte speciale. Gjithmonë portretizon protagonistin kryesor duke u përpjekur të zbulojë të vërtetën, ndërsa në të njëjtën kohë përballet me ngjarje të frikshme dhe antagonistin kryesor që është gjithmonë një shtrigë ose një luftëtar, demon, fantazmë e keqe ose hakmarrëse, ose vetë djalli si El maleficio, El Extraño Retorno de Diana Salazar, dhe La chacala.
Komedi romantike, e cila portretizon histori dashurie me disa ose shumë komedi si Las tontas no van al cielo "Budallenjtë nuk Shkojnë në Parajsë" ose Yo soy Betty, la fea (telenovela më e suksesshme në histori).
Historia e grupit pop portretizon jetën e yjeve aspirantë të popit, si në Alcanzar una estrella (1990) dhe vazhdimi i tij Alcanzar una estrella II (1991), si dhe Rebelde (2004), i cili krijoi një pop multi-platin. grup, RBD. Disa, edhe pse jo të gjitha, nga këto lloj telenovelash janë të orientuara drejt një audience adoleshente dhe/ose para adoleshencës.
Telenovela për kontrabandën e drogës janë prodhuar shpesh kohët e fundit.

 Stacionet televizive që transmetojnë telenovela 
 Kosovë dhe Shqipëri 
Televizionet më të njohura nga Shqipëria dhe Kosova për transmetimin e telenovelave janë:
 Digitalb
 Digi Plus
 Top Channel
 Vizion +
 Klan
 Telenorba Shqiptare (TNSH)
 TVA

 RTV21
 KTV
 Rtv Ultrahead

 Gjermani 
Nga televionet Gjermane më të njohura për transmetimin e telenovelave janë:
 RTL 2
 SAT 1
 ARD

 Shiko edhe 
 Lista e telenovelave
 Lista e studiove të Telenovelave

 Shënime 

 Referime 

 Lidhje të jashtme 
 Alma Latina
 serials.ru (anglisht)

Kategoria:Seriale televizive