Kilogrami

Kilogrami është njësi matëse e masës që rrjedhë nga Sistemi SI, është njëmijë fishi i gramit dhe shkruhet me simbolin kg.  

Në të gjithë botën punohet për të nxjerrur një përkufizim për kilogramin, i tillë që të rrjedhë nga një konsonante bazë e sistemit. Kjo iniciativë merë hovë edhe më të madh pas njohurive që 40 kopjet e prototipit nëndërkohë janë më të rënda për 50 mikrogram se prototipi.  Shkaqet për rritjen së peshesë së kopjeve ende nuk janë gjetur.  Pasi që kopjet janë të përpunuara nga i njëjti material sikurse prototipi supozohet se vetë prototipi ka humbur në peshë dhe se kopjet kanë ende të njëjtën peshë.  

Orientimet më të njohura në iniciativën për ri-përkufizimin e kilogramit, janë: 

 Konstruktimi i një sfere nga një numër i caktuar i atomeve të Siliciumi patër.  Një sferë e tillë është prodhuar dhe përdoret për krahasime në prodhim të nivelit nanometer.  Në praktikë përdorimi i kësaj sfere në këtë nivel tregoj që ka si pasojë diferenca shumë të vogla. Kjo diferencë llogaritet të jetë si pasojë e matjeve jo korrekte gjatë vendosjes të izotopeve të siliciumit në sferë. Siliciumi në natyrë mundë të gjendet me tri izotope me masa të atomeve 28,29 dhe 30. Tani shikohet për prodhimin e sferës nga siliciumi me izotope të pastra Silicim-28, çka në praktik do të thotë një punë e rëndë diturie si dhe financiare.  
 Matja të bëhet me një Vat-peshore, gjatë të cilit proces do të bëhej krahasimi madhësisë mekanike me atë elektrike. Kjo ndodhë në dy hapa : Kalimi i rrymës në një bobinë do të shkaktonte krijimin e fushës magnetike, me një inezitet të caktuar 2) Lëvizja e bobinës në këtë fushë magnetike do të krijonte rrymën induktive.  Po ashtu duhet matur shpejtësia dhe nxitimi i lëvizjes së bobinës dhe pesha që krijon pesha e trupit që duhet matur.  
 Matja e masës së një atomi me ndihmën e rrezatuesit të joneve dhe mbledhja e joneve në një masë (trup fizik).  Duke matur intensitetin e rrymës së rrezatuesit të joneve dhe kohën mund të matet masa e atomit në njësinë kilogram.  

Të gjitha këto ide e iniciativa janë në zhvillim e disa nga to edhe praktikohen, por ende nuk është vendosur se cila nga këto apo ide të reja do të zëvendësoj prototipin e tashëm të kilogramit.

 Përkufizimi i tanishëm 
Që nga 1898 prototipi internacional i kilogramit në Paris është vlera krahasuese ndërkombëtare e kilogramit.  Masa e prototipit është e përkufizuar si 1 kg.  Ruhet në byron internacionale për masa dhe pesha (Bureau International des Poids et Mesures (BIPM) [1] (http://www.bipm.fr/)) në Sevres afër Parisit.  

Prototipi është një cilindër i konstruktuar nga legura 90 % platin dhe 10 % iridium me lartësi dhe rreze prej 39 mm.  Vendet nënshkruese të kësaj marrëveshje kanë kopje nga ky prototip.  Komiteti internacional për masa dhe pesha vendos se kur duhet krahasuar kopjet me prototipin. Deri më tani këso lloj krahasime të prototipit me kopjet ka pasur më 1950 dhe së fundi më 1990.  Shteti anëtarë i këtij komiteti mund të krahasoj kopjen e vet me prototipin në çdo kohë, këtë krahasim zakonisht shtete e bëjnë çdo 10 vite.  

 Përkufizimi i vjetër 
Përkufizimi i vjetër i kilogramit ishte masa e kubit (dm3) prej një decimetri të mbushur me ujë me dendësinë maksimale (në temperaturën 4 °C).  

 Kilogrami dhe Sistemi SI 
 shiko Parashtesat e njësive në Sistemit SI
 mikrogrami = 10-9kg
 miligrami = 0,000 001 kg - e milionta pjes e kilogramit
 grami = 0,001 kg - e njëmijta pjesë e kilogramit
 tonelata = 1000 kg

 Përmasa krahasuese në natyrë 
 Masat më të vogla se 1 µg 
< 1 · 10-9 kg
 < 4 · 10-36 kg - Masa e një Neutroni
 9,11 · 10-31 kg - Masa e një Elektroni
 1,67 · 10-27 kg - Masa e një Protoni

 1 µg deri 10 µg 
≡ 1 · 10-9 kg deri 1 · 10-8 kg
 < 1 µg - sasia e substancave më helmuese vdekjepruese - Botulinumtoxin (LD50 = 0,03 µg/100kg) und Tetanustoxin (LD50 = 0,01 µg/100kg)

 10 µg deri 100 µg 
≡ 1 · 10-8 kg deri 1 · 10-7 kg
 21 µg - plankmasa

 100 µg deri 1 mg 
≡ 1 · 10-7 kg deri 1 · 10-6 kg
 100–1000 µg - sasia Nikotinit në një cigare

 1 mg deri 10 mg 
≡ 1 · 10-6 kg deri 1 · 10-5 kg
 ≈10 mg - Masa e një milingonje (bubërecit)

 10 mg deri 100 mg 
≡ 1 · 10-5 kg deri 1 · 10-4 kg
 (35–)70 mg - sasia vedekjepruese e Nikotinit për njeriun me peshë prej 70 kg

 100 mg deri 1 g 
≡ 1 · 10-4 kg deri 1 · 10-3 kg
 200 mg - 1 Karat

 Masat mbi një gram 
 1 g deri 10 g 
≡ 1 · 10-3 kg deri 1 · 10-2 kg
 2 g - gjitari më i vogël i njohu në natyrë
 2 g - shpendi më i vogël i njohu në natyrë

 10 g deri 100 g 
≡ 1 · 10-2 kg deri 1 · 10-1 kg
 15–16 g - Masa e një CD-je pa kopertinë

 100 g deri 1 kg 
≡ 1 · 10-1 kg deri 1 · 100 kg
 110 g - Pesha e insektit më të rëndë të njohur në natyrë.
 453,59237 g - funta

 Masat mbi një kilogram 
 1 kg deri 10 kg 
≡ 1 · 100 kg deri 1 · 101 kg
 ca. 1300 g - Masa mesatare e trurit të njeriut të rritur.

 10 kg deri 100 kg 
≡ 1 · 101 kg deri 1 · 102 kg

 100 kg deri 1000 kg (1 t) 
≡ 1 · 102 kg deri 1 · 103 kg
 ca. 250 kg - Luani i rritur
 ca. 700 kg - Lopa
 907,18474 kg = 1 Tonelatë amerikane

 Masat mbi një tonelatë 
 1 t deri 10 t 
≡ 1 · 103 kg deri 1 · 104 kg
 1 t - Masa e 1 m3 (1000 Litra) Uji në temperaturë 20 °C
 1016,0469088 kg = 1 Tonelata britanike
 1095 kg - Masa e një Mercedesi A140 
 3–7 t - Masa e një Elefantit të rritur

 10 t deri 100 t 
≡ 1 · 104 kg deri 1 · 105 kg
 12 t - Elefanti më i madhë të njohur
 14 t - Kambana e kullës Big Ben në Londër
 78,7 t - Masa e një aeroplani të tipit Concorde

 100 t deri 1000 t 
≡ 1 · 105 kg deri 1 · 106 kg
 181 t - aeroplani Jumbo-Jet (Boeing 747-400)
 185 t - pesha maksimale e lejueshme për startim e një aeroplani të tipit Concorde
 397 t - pesha maksimale e lejueshme për startim e një aeroplani të tipit Jumbo-Jet (Boeing 747-400)

 Masat e nivelit planetar dhe më të mëdha 
 Masat mbi 1000 t 
> 1 · 106 kg
 2900 t (≡ 2,9 · 106 kg) - Pesha startuese e Saturn V, raketës startuese të Apollos - misioni në hënë (2550 t nga kjo ishin lëndë djegëse)
 564.736 t (˜ 5,65 · 108 kg) - anija më e madhe e botës, Naftëmbajtsja Jahre Viking (e mbushur plot)
 1,5 · 1018 kg - pesha e atmosferës së Tokës
 3,3 · 1020 kg - sasia e ujit të të gjitha Oqeaneve 
 7,35 · 1022 kg - Hëna
 5,98 · 1024 kg - Toka
 1,9 · 1027 kg - Jupiteri
 1,99 · 1030 kg - Dielli
 3,6 · 1041 kg - Udha e kulloshtes
 ≈ 1053 kg - Gjithësia

 Shiko dhe këtë 

 Lidhje të jashtme 
 National Physical Laboratory FAQ on kilogram definition, the need for a new definition, and some alternatives
 Conversion Calculator for Units of MASS (& Weight) 
 More on the NIST Watt Balance
 More on the Avogadro project
 Conversion: Units of Weight 
 Le Bureau International des Poids et Mesures
 Attogram Detection

Kategoria:Njësi matëse
Kategoria:Njësi të masës
Kategoria:Sistemi Ndërkombëtar i Njësive