Alpet

parapamje|250px|Alpet e ndara me kufijt politik të shteteve.
parapamje|250px|Großglockner në jug të Salzburgut, Austri
Alpet (gjermanisht Alpen, frëngjisht: Alpes, italisht: Alpi, sllovenisht: Alpe) janë vargmalet më të larta në Evropën e Mesme. Ato shtrihen prej brigjeve të detit Ligur deri te fushën e Vjenës në Danub në gjatësi prej 1 200 km, gjersi 150–250 km  duke përshkuar Austrinë dhe Slloveninë në lindje, përmes Italisë, Zvicrës, Lihtenshtajnit dhe Gjermanisë e duke arritur gjer në Francë në perëndim.

Pamjen e sotshme Alpet e kanë marrë nga glaciacioni  pleristocen. Kufiri i borës është 2700–2800 m lartësi mbidetare, ndërsa akullnaja më e gjatë është Aleq ( 21 km).

Në Alpe është edhe pika më e lartë në Evropë MAli i Bardhë 4808 m (në kufi të Italisë dhe Francës). Për të gjitha malet në vargmalet e Alpeve shih artikullin kryesorë: Lista e maleve të Alpeve.
Alkid’s Art  

 Etimologjia e emrit 
Fjala "Alpe" është marrë përmes frëngjishtes nga latinishtja Alpes që do të thotë Alpet, fjalë e cila vlerësohet të ketë rrjedhur nga fjala latine albus (bardhë) ose altus (lartë).

 Gjeografia 

 Ndarja e vargmaleve 

Alpet përgjithësisht janë të ndara në Alpet perëndimore dhe Alpet lindore. Ndarja shkon përmes liqenit Bodensee dhe liqenit  Komo, duke përcjell lumin Rhine.  Alpet perëndimore janë më të larta, po vargu qendrorë është më i shkurtër dhe i lakuar dhe janë të shtrira në Itali, Francë dhe Zvicër. Alpet lindore shtrihen në Austri, Gjermani, Itali, Lihtenshtajn, Slloveni dhe Zvicër. Pikat më të larta të Alpeve perëndimore janë majat: Mont Blanc me 4,808 m, Mont Blanc de Courmayeur me 4,748 m , Dufourspitze me 4,634 m dhe Dom me 4,545 m lartësi mbidetare. Pika më e lartë e Alpeve lindore është maja Piz Bernina me 4,049 m lartësi mbidetare.

Alpet lindore janë të ndara varësisht sipas litologjisë (kombinimit të gurëve):
 Zona Flysch
 Alpet Limestone veriore
 Alpet qendroro-lindore
 Alpet Limestone jugore.

Alpet perëndimore janë të ndara sipas shtrirjes së tyre gjeografike:
 Alpet Ligurian
 Alpet Maritime
 Alpet Cottian
 Alpet Dauphiné
 Alpet Graian
 Alpet Pennine
 Alpet Bernese
 Alpet Lepontine
 Alpet Glarus
 Alpet Zvicerane Veri-Lindore.

 Komunikacioni në Alpe 
Alpet janë vargmale të kalueshme dhe të frekuentuara, ato nuk formojnë barrierë të pa kalueshme. Ato janë kaluar për shkaqe luftarake e ekonomike më herët, nga emigrantë më vonë, e tani kalohen nga studentë e turistë.

Me shumë rrugë automobilistike moderne dhe hekurudha nëpër Alpe lidhet Evropa Jugore me Evropën e Mesme. Tunelet më të gjatë janë Simplon (20 km) dhe Sh. Gothhard (15 km).

 Klima - Kryesisht klime alpine apo malore . 

 Gjeologjia 

 Pasuritë natyrore 
Pasuri më e madhe në Alpe janë uji, pyjet, blegtoria dhe turizmi, por rëndësi të madhe kanë edhe pasuritë minerale (hekuri, thëngjilli, nikeli, plumbi kripa etj).

Nga bimët specifike që rriten në Alpe janë:

 Pinus mugo
 Rhododendron ferrugineum
 Leontopodium alpinum
 Gentiana acaulis
 Chamorchis alpina
 Pulsatilla alpina
 Androsace alpina
 Ranunculus glacialis

 Shih edhe 

 Alpinizmi
 Almabtrieb
 Lista e maleve të Alpeve
 Lista e parqeve natyrore të Alpeve

 Lidhje të jashtme 

 Foto satelitore nga Alpet, të zhvilluara në 31 gusht, 2005 nga MODIS
  Foto të Alpeve 
  Foto të Alpeve Shumë foto nga Alpet, peizazhe, lule dhe egërsira.
 360° Pamje panoramike e Alpeve
 Koleksion në Internet i fotove të Alpeve Më shumë se 2000 foto të tematikave të ndryshme të zhvilluara në Alpe.

Kategoria:Alpe
Kategoria:Male në Austri
Kategoria:Male në Slloveni
Kategoria:Male në Francë
Kategoria:Male në Gjermani
Kategoria:Male në Zvicër