Bedri Dedja

Bedri Dedja (Korçë, 20 nëntor 1930 - 13 prill 2004) ka qenë njeri i letrave shqipe, shkrimtar për fëmijë dhe akademik psikologjinë dhe pedagogjinë e letërsisë për fëmijë.

 Biografia 
U lind në Korçë më 20 nëntor 1930. Shkollën fillore e kreu në Shkodër ndërsa gjimnazin e përfundoi në qytetin e Durrësit. Më pas studioi në Universitetin e Moskës dhe u diplomua shkelqyeshëm në vitin 1953 në disiplinat e pedagogjisë, psikologjisë dhe njëkohësisht të letërsisë për fëmijë. Pas përfundimit të studimeve universitare, për 40 vjet ka qenë lektor dhe Profesor titullar i lendeve të psikologjise dhe pedagogjisë në Universitetin e Tiranës dhe për një periudhë 5 vjeçare (1975-1980) edhe në Institutin e Lartë Pedagogjik të Elbasanit.

Nga viti 1972 e deri sa u nda nga jeta më 13 prill 2012, ka qenë Anëtar i Akademisë së Shkencave të Republikës së Shqipërisë. Paralelisht me veprimtarinë pedagogjike, deri në vitin 1975 ai ka ushtruar edhe funksione drejtuese publike si Drejtor i Institutit të Lartë Pedagogjik Tiranë, Kryeredaktor i Revistës "Fatosi" dhe Gazetës "Mësuesi", Drejtor i Drejtorisë së Botimeve Shkollore e Drejtor i Institutit të Studimeve Pedagogjike në Ministrinë e Arsimit, Zëvendësministër i Arsimit dhe Kulturës si dhe Sekretar i Përgjithshëm Shkencor i Akademisë së Shkencave.

Bedri Dedja ka qenë për shumë vjet anëtar i Shoqatës Botërore të Psikologëve, Kryetar i Shoqatë Kombëtare të Psikologëve si dhe Kryetar i Shoqatës Shqiptare të Shkrimtarëve për fëmijë. Bedri Dedja gjithashtu ka qenë anëtar i Redaksisë së përgjithshme për hartimin e Fjalorit Enciklopedik Shqiptar (1985) si dhe bashkëautor dhe redaktor përgjegjës i botimit të Akademisë së Shkencave dhe Ministrisë së Arsimit, Historia e Arsimit dhe e Mendimit Pedagogjik Shqiptar Vol. I (2003). Shume vepra të tij janë përkthyer e botuar jashtë Shqipërisë si në Maqedoni, Kosovë, Greqi, Rumani, Kinë e Zvicër.

Bedri Dedja, Akademik dhe profesor në fushën e pedagogjisë dhe psikologjisë,ka qenë një personalitet shumëplanësh në krijimtarinë letrare shqiptare për të vegjëlit dhe atë shkencore për të rriturit: poet e prozator, përrallëtar e dramaturg, tregimtar e publicist, novelist e romancier, përkthyes, gazetar e kritik, studiues i psikologjisë, pedagogjisë e historisë së arsimit dhe mendimit pedagogjik shqiptar, studiues e teoricien i historisë së letërsisë shqiptare për fëmijë. Fitues i shumë çmimeve letrare, "Qytetar Nderi" i Beratit, mbajtës i "Çmimit të Republikës", "Urdhërit Naim Frashëri" dhe titullit "Mjeshtër i Madh", Dedja është vlerësuar gjithashtu nga Qendra Ndërkombëtare e Biografive në Kembrixh, duke zënë vend në Vëllimin e XVI të biografive si autor i shquar i shekullit XX.

 Familja 
Ka qenë i martuar me Pandora Papuçiu Dedja, me të cilën pati dy fëmijë, Edlirën dhe Taulantin. I biri, Taulant Dedja, ka qenë Zëvendësministër i Pushtetit Lokal, Prefekt i Tiranës dhe deputet i Partisë Socialiste. 

 Tituj të veprave 
Bedri Dedja, ka botuar:
 Novela 
Heroizmat e Fatbardh Pikaloshit (1954)
Një udhëtim i rrezikshëm (1961) 
Kercënimi i thonjve kozmikë(1976) 
Përrallëmadhja (1998)

Vëllime me tregime e përralla : 
Përralla popullore mbi kafshët (1957) 
Përralla e tre vëllezërve (1958) 
Kallëzimet e gjyshe pastërtores (1960) 
Kapiteni i shtërngatës (1970) 
Përralla e shpatave të arta (1976) 
Përralla e lepurit dhe e breshkës (1976) 
Bariu i vogël në mal të thatë (1979) 
Përralla njëmbëdhjetëkatëshe (1996) 
Përralla të zgjedhura (1997) 
Përrallat e Zvicrës (2002)

 Vjersha dhe poema  
Numrat (1959) 
Shkolla e pyllit (1967) 
Artan Borizani dhe çeta e tij (1970) 
Garda partizane (1972) 
Patoku në plazh (1975) 
Poezi të zgjedhura për fëmijë (1975) 
Beni shkon në malësi me familje dhe shtëpi (1976) 
Gjashtë poema për kalamaj (1976) 
Vera, Genti e Driloni (1985)

 Romane 
Shoku i braktisur (1957) 
Kalamajtë e pallatit tim Vol.I (1972), Vol.II (1979) 
Republika e 1100 çudirave (1975) 
Nëpër korridoret e thella të Jonit (1976) 
Met partizani (1981) 
Si u rrit një komisar (1986) 
Alarmet e qytetit Sdikuisht (1989) 
Kacamicri rreth globit (1993) 
Si katër fëmijë u bënë biznesmenë (1996) 
Qyteti me tri kështjella (1998) 
Sikuriada (2002) 
Presidenti i Planetit të Kuq (2006, botuar post mortum)

 Pjesë teatrale 
Gjyqi i Maçokut (1962) 
Kryengritje në pallat (1972)

 Publicistikë 
Biseda me pionierët (1986) 
Nëpër ravat e jetës - Kujtime (2001) 
Duke ecur kontinenteve - Përshtypje udhëtimesh (2004);

 Përkthime 
L. Tolstoi - Tregime dhe përralla për fëmijë (1954); Robi i Kaukazit (1959) 
V. Majakovski - Për fëmijët (1954); Lexo, shëtit e fluturo (1958); Ç'është mirë e ç'është keq (1966) 
N.Nosov - Tregime (1954); Aventurat e Dinpakut dhe shokëve të tij (1957); 
M.Tuein - Aventurat e Tom Sojerit (1955) 
A.S.Pushkin - Përralla e peshkatarit dhe e peshkut (1956); 
H.K.Andersen - Përralla (1956); 
M.Gorki - Jashka,Samovari (1957); 
Sh.Péro - Maçoku me çizme (1958); Përralla ruse (1998, përshtatje e shqipërime nga 18 autorë);

 Studime dhe vepra shkencore 
Edukimi i marrdhënieve të drejta midis djemve dhe vajzave në familje (1956); 
Psikologjia për shkollat e mesme (1959); 
Letërsia për fëmijë (1961, 1964, 1966, 1975, 1983); 
Psikologjia për shkollat e larta (bashkëautor 1965, 1985, 1987); 
Mbi rrugët e perfeksionimit të sistemit të sotëm të edukatës familjare (1966); 
Politika dhe Pedagogjia (1967); 
Tradita dhe probleme të letërsisë shqipe për fëmijë (1971); 
Shënime mbi historinë e mendimit pedagogjik shqiptar (1972); 
Burimet e letërsisë shqipe për fëmijë (1978); 
Shkrime mbi letërsinë për fëmijë (1978); 
Studime mbi problemin e metodave të të mësuarit në shkollë (1978); 
Didaktika (bashkëautor 1986); 
Drejt enigmave të psikikës së njeriut (1989); 
Psikologjia Sociale (1990); 
Sekreti i talentit (1998).

 Tituj dhe Dekorata 
Profesor
Anëtar i Akademisë së Shkencave të Republikës së Shqipërisë
Laureat i "Çmimit të Republikës"
Laureat i Urdhërit "Naim Frashëri"
"Qytetar Nderi" i Qarkut të Beratit
Laureat i Titullit "Mjeshtër i Madh"
Laureat i Titullit “Kalorës i Urdhrit të Skënderbeut" (pas vdekjes)

 Lexo edhe 
 Filmi shqiptar Kryengritje në pallat është bazuar tek vepra e tij me të njejtin titull.


 Referime


Kategoria:Shkrimtarë shqiptarë për fëmijë
Kategoria:Novelistë shqiptarë
Kategoria:Akademikë shqiptarë
Kategoria:Njerëz nga Korça
Kategoria:Lindje 1930
Kategoria:Vdekje 2004
Kategoria:Pedagogë shqiptarë
Kategoria:Publicistë shqiptarë
Kategoria:Poetë shqiptarë
Kategoria:Dramaturgë shqiptarë
Kategoria:Përkthyes prej rusishtes në shqip
Kategoria:Absolventët e Universitetit Shtetëror të Moskës
Kategoria:Profesorë shqiptarë