Dhimitër Shuteriqi

Dhimitër S. Shuteriqi (Elbasan, 1915 - 22 korrik 2003) ka qenë publicist, partizan i Frontit Nacional-Çlirimtar në Luftën e Dytë Botërore, punonjës, bashkëthemelues dhe drejtues i Lidhjes së Shkrimtarëve (1954-'73), deputet i Kuvendit Popullor (1950-'74), shkrimtar dhe historian i letërsisë shqiptare. Ai është një nga filologët më të shquar shqiptarë që i kanë kushtuar rëndësi të madhe traditës së hershme të shkrimit të shqipes.  

 Biografia 
U lind në Elbasan në një familje intelektuale, i biri i Simon Shuteriqit, pjesëmarrës në Kongresin e Manastirit dhe atë të Elbasanit, si dhe një ndër themeluesit e Normales. Dhimitri ndoqi mësimet në Liceun e Korçës dhe më pas shkollimin e lartë e ndoqi në Universitetin e Grenoblit dhe Lionit, në Francë. Më 1942-1943 jepte mësim në Elbasan; më 12 maj 1943 u zgjodh sekretar i këshillit krahinor nacionalçlirimtar për komitetin qarkor të Elbasanit.

Më 2 mars 1946 në Drejtorinë e Shtypit dhe Propagandës pranë Ministrisë së Shtypit, Propagandës e Kulturës Popullore, u krijua një komision që ngarkohej «për t'u dhënë liri qarkullimi» librave të botuar deri në atë kohë në Shqipëri, pjesë e të cilit ishte edhe Shuteriqi si themelues e punonjës i Lidhjes së Shkrimtarëve. Në 1947-ën, u emërua drejtor i Institutit të Lartë Pedagogjik. Më 1950 u zgjodh deputet i Kuvendit Popullor deri në 1974-ën si përfaqësues i rrethit të Gramshit në fillim e më pas i Elbasanit. Më tej nga 1954 drejtoi për 19 vite me radhë organizatën e Lidhjes së Shkrimtarëve, edhe pasi u riorganizua në Lidhjen e Shkrimtarëve dhe Artistëve në 1957-ën.

Si pasojë e revolucionit kulturor, në 1973-shin u denoncua si shumë të tjerë si borgjez, revizionist e dekadent. Gjithashtu i dhanë vërejtje për tregimin "E vërteta lakuriq" botuar në gazetën "Drita" më 8 shtator 1974, të cilat i pranoi.

 Kontributet e Dhimitër Shuteriqit në studimin e  shkrimit të gjuhës shqipe 
Me lindjen e Albanologjisë  shqiptare u përshtatën edhe kushtet për studimet gjuhësore. Pas luftës së  dytë botërore shumë gjuhëtarë të ndryshëm u përpoqën të jepnin kontributin e tyre, pasi për ta kishte lidhje organike me çështjet shqiptare. Fillesat e para e studimeve në këtë fushë në shek. XIX shikohen tek lindja e gjuhës krahasuese-historike. Kontributi i Shuteriqit përqendrohet në studimin e gjuhës së shkrimit. Disa nga veprat e tij më të rëndësishme në këtë drejtim janë:  Shkrimet shqipe në vitin (1332-1850), botuar në 1976-ën dhe Tekste shqipe dhe shkrimi shqipes në vitin (800-1800), botuar në 2005-ën. 

Shuteriqi studioi historinë e gjuhës shqipe të cilën e orientoi në dy aspekte: a) Studimi mbi historinë e shkrimit të gjuhës shqipe. b) Tekstet e para të shkruar në gjuhën shqipe.

 Studimi i të dhënave e  dokumenteve historike mbi shkrimin e gjuhës shqipe 
Gjithë energjinë e tij, Dhimitër Shuteriqi e dha mbi shkrimin dhe historinë shqipe. Ai bëri një studim të shkrimit të cilin e titulloi "Më i vjetëri dokument i njohur mbi kulturën në gjuhën shqipe-1332". Këtu ai analizoi detajet mbi historinë e shqipes të shek. XIV gjatë kohës që ishte nën sundimin e mbretërisë serbe. Në këtë studim, ai nxori disa përfundime të rëndësishme, si: Histori dhe studimi në gjuhën shqipe një rëndësi e veçantë; Studimet historike morën zhvillim të madhë më lindjen e gjuhës krahasuese- historike; Interes ndaj dokumenteve të hershme; Qasja e Shuteriqit ndaj fakteve gjuhës në kuadër të dokumenteve, por dhe analiza,krahasime dhe tekste të ndryshme.

 Vepra 

 Tjetërsimi i veprës intelektuale 
Ilo Mitkë Qafëzezi ndihmoi Shuteriqin për studimet e letërsisë së vjetër shqipe, më pas u akuzua nga studjuesi paleograf korçar për shfrytëzimin pa kriter dhe pa leje të dorëshkrimeve të tij që gjendeshin në Institutin e Historisë që në kohën e luftës. pa ia cituar "pronjërinë intelektuale". Shuteriqi nuk e paraqiste me akribinë shkencore dhe të së drejtës ndihmën e Qafëzezit, pikë së pari, për studimet me karakter peigrafik të shkrimtarëve të vjetë shqiptarë, sidomos të shkollës së Voskopojës (Kavalioti, Dhanili, Berati)..

 Titujt e veprave 

 Kangët e rinisë së parë, 1935
 Kangë, 1936
 Çlirimtarët, roman, 1952
 Gurneçka, tregime, 1957
 Fyelli i Marisiasit, 1963
 Gjashtëdhjetë tregime në një, tregime
 Tregime të zgjedhura, 1972
 Një mal me këngë, 1975
 Kur rendte hëna nëpër re, 1982
 Vërshimet e vjeshtës, 1984
 Shkrimet shqipe në vitet 1332-1850, 1976
 Autorë dhe tekste, 1977
 Mbi Barletin dhe shkrime të tjera, 1979
 Sytë e Simonidës, 1998
 Tekstet shqipe dhe shkrimi i shqipes në vitet 879 - 1800, 2005
 Dëshmi parabuzukiane të fjalës shqipe, 2010
 Aranitët: historia-gjenealogjia-zotërimet, 2011

 Shih dhe 
 Letërsia shqipe

 Lidhje të jashtme 
 https://www.kultplus.com/libri/jeta-dhe-vepra-e-studiuesit-dhe-shkrimtarit-te-njohur-shqiptar-dhimiter-shuteriqi-2/ 
 https://telegrafi.com/dhimiter-shuteriqi-mjeshter-fjales/

 Referime 

Kategoria:Biografi shqiptare
Kategoria:Lindje 1915
Kategoria:Vdekje 2003
Kategoria:Novelistë shqiptarë
Kategoria:Akademikë shqiptarë
Kategoria:Njerëz nga Elbasani
Kategoria:Romancierë shqiptarë
Kategoria:Kritikë shqiptarë
Kategoria:Grupi i kulturës
Kategoria:Autorë elbasanas
Kategoria:Profesorë të Universitetit të Elbasanit