Florida

Florida është një shtet federal e cila ndodhet në rajonin Juglindor të SHBA-ve. Florida kufizohet në perëndim me Gjirin e Meksikës, në veriperëndim me Alabama, në veri me Xhorxhinë, në lindje me Bahamet dhe Oqeanin Atlantik, dhe në jug me Ngushticën e Floridës dhe Kubën; është i vetmi shtet që kufizohet me Gjirin e Meksikës dhe me Oqeanin Atlantik. Me një sipërfaqe prej 65,758 milje katrorë (170,310 km2), Florida renditet e 22-ta për nga sipërfaqja midis 50 shteteve, dhe me një popullsi prej mbi 21 milionë banorësh, është e treta më e populluar. Kryeqyteti i shtetit është [Tallahassee]] dhe qyteti më i populluar është Jacksonville. Zona metropolitane e Miamit, me një popullsi prej gati 6.2 milionë banorësh, është zona urbane më e populluar në Florida dhe e shtata më e populluar në Shtetet e Bashkuara; qytete të tjera urbane me mbi një milion njerëz janë Tampa Bay, Orlando, dhe Jacksonville.

Grupe të ndryshme vendase amerikane kanë banuar në Florida për të paktën 14,000 vjet. Në vitin 1513, eksploruesi spanjoll Juan Ponce de León u bë evropiani i parë i njohur që arriti në tokë, duke e quajtur rajonin La Florida [la floˈɾiða] për gjelbërimin e saj të harlisur dhe sezonin e Pashkëve (Pascua Florida në spanjisht). Florida më pas u bë zona e parë në SHBA-në kontinentale që u vendos përgjithmonë nga evropianët, me koloninë spanjolle të Shën Agustinit, e themeluar në 1565, si qyteti më i vjetër i banuar vazhdimisht. Florida u kundërshtua vazhdimisht nga Spanja dhe Britania e Madhe, përpara se t'i jepej SHBA-së më 1819; u pranua si shteti i 27-të më 3 mars 1845. Florida ishte vendndodhja kryesore e Luftërave Seminole (1816–1858), më e gjata dhe më e gjera e luftërave indiane në historinë e SHBA-së. Shteti u shkëput nga Bashkimi më 10 janar, 1861, duke u bërë një nga shtatë shtetet origjinale të Konfederatës. Pas Luftës Civile, Florida u rivendos në Bashkim më 25 qershor 1868.

Që nga mesi i shekullit të 20-të, Florida ka përjetuar rritje të shpejtë demografike dhe ekonomike. Ekonomia e saj, me një produkt shtetëror bruto (GSP) prej 1.0 trilion dollarë, është e katërta më e madhe e çdo shteti të SHBA-së dhe e 16-ta më e madhe në botë; Sektorët kryesorë janë turizmi, hoteleria, bujqësia, pasuritë e paluajtshme dhe transporti. Florida është e njohur botërisht për vendpushimet e saj në plazh, parqet argëtuese, klimën e ngrohtë dhe me diell dhe rekreacionin detar; Atraksione të tilla si Walt Disney World, Qendra Hapësinore Kennedy dhe Miami Beach tërheqin dhjetëra miliona vizitorë çdo vit. Florida është një destinacion popullor për pensionistët, pushuesit sezonalë dhe migrantët vendas dhe ndërkombëtarë; ai pret nëntë nga dhjetë komunitetet me rritjen më të shpejtë në SHBA. Afërsia e shtetit me oqeanin ka formësuar kulturën, identitetin dhe jetën e tij të përditshme; historia e saj koloniale dhe valët e njëpasnjëshme të migrimit reflektohen në ndikimet afrikane, evropiane, indigjene, latine dhe aziatike. Florida ka tërhequr ose frymëzuar shkrimtarë si Marjorie Kinnan Rawlings, Ernest Hemingway dhe Tennessee Williams dhe vazhdon të tërheqë të famshëm dhe atletë, veçanërisht në golf, tenis, gara automobilistike dhe sporte ujore. Florida gjithashtu shquhet shumë për të qenë një shtet në fushëbetejë në zgjedhjet presidenciale amerikane, veçanërisht ato të viteve 2000, 2016 dhe 2020.

Rreth dy të tretat e Floridës zë një gadishull midis Gjirit të Meksikës dhe Oqeanit Atlantik. Ajo ka vijën bregdetare më të gjatë në Shtetet e Bashkuara fqinje, që përfshin afërsisht 1,350 milje (2,170 km), pa përfshirë ishujt e saj të shumtë pengues. Florida ka 4,510 ishuj që janë dhjetë acres (4 ha) ose më shumë në sipërfaqe, numri i dytë më i madh pas Alaskës. Pjesa më e madhe e shtetit është në ose afër nivelit të detit dhe karakterizohet nga toka sedimentare. Florida është shteti më i sheshtë në vend, me pikën më të ulët të lartë të çdo shteti të SHBA-së, në vetëm 345 ft (105 metra). Liqeni Okeechobee është liqeni i tij më i madh i ujërave të ëmbla dhe i dyti më i madh i vendosur tërësisht brenda 48 shteteve të afërta. Disa plazhe në Florida kanë ujëra bregdetare ngjyrë bruz dhe smeraldi.

Klima e Floridës ndryshon nga subtropikale në veri në tropikale në jug. Është i vetmi shtet përveç Hawaii që ka një klimë tropikale dhe është i vetmi shtet kontinental me klimë tropikale (në majën e poshtme të gadishullit) dhe shkëmb koralor. Rrjedhimisht, Florida ka disa ekosisteme unike, veçanërisht Parkun Kombëtar Everglades, shkretëtirën më të madhe tropikale në SHBA dhe ndër më të mëdhenjtë në Amerikë. Kafshët e egra unike përfshijnë aligatorin amerikan, krokodilin amerikan, flamingon amerikane, Roseate spoonbill, panterën e Floridës, delfinin hundëshishe dhe lamantinën. Florida Reef është i vetmi shkëmb pengues koralor i gjallë në Shtetet e Bashkuara kontinentale dhe sistemi i tretë më i madh i shkëmbinjve nënujorë koralorë në botë (pas Great Barrier Reef dhe Belize Barrier Reef).

 Gjeografia 
Pjesa më e madhe e shtetit të Floridës është vendosur në një gadishull midis Gjirit të Meksikës, Oqeanit Atlantik dhe Ngushticës së Floridës. Ajo zgjerohet në veriperëndim në formë doreze përgjatë veriut të Gjirit të Meksikës duke zënë dy zona kohore. Florida kufizohet në veri nga shtetet e Xhorxhias dhe Alabamës, dhe në perëndim, në fund dorezës, nga Alabama. Ajo është afër disa vende të Karaibeve, veçanërisht Bahameve dhe Kubës. 

Pika më e lartë në Florida është Britton Hill 105m mbi nivelin e detit.

 Demografia 

 Ekonomia 

 Kultura 

 Historia 

 Referime 


Kategoria:Shtetet Federale të Amerikës