Idriz Seferi

Idriz Seferi (Sefer, 14 mars 1847 – Zhegër, 25 mars 1927), ka qenë një figurë atdhetare shqiptare dhe udhëheqës luftarak shqiptar. Gjatë karrierës së tij ushtarake 56 vjeçare, ai luftoi në 35 beteja. Anëtar i Lidhjes së Prizrenit dhe Lidhjes së Pejës, ishte krahu i djathtë i Isa Boletinit, me të cilin organizoi Kryengritjen e vitit 1910 kundër Perandorisë Osmane në Vilajetin e Kosovës. Pas shtypjes së kryengritjes, Idriz Seferi vazhdoi luftën, në Kryengritjen e vitit 1912. Në Luftën e Parë Ballkanike, Idriz Seferi u ngrit kundër Serbisë, dhe vazhdoi të sulmonte postet serbe në pushtimin pasues dhe fazën fillestare të Luftës së Parë Botërore (1913–1915). Në fazën e dytë të luftës (1916–1918), ai drejtoi trupat e tij kundër forcave bullgare.  

Vijoi të luftonte kundër serbëve pjesën e parë 1914–1916 të Luftës së Parë Botërore, ndërsa në gjysmën e dytë të luftës zhvilloi beteja kundër bullgarëve.

 Biografia 

I biri i Isuf Selman Seferit, u lind në fshatin Sefer (Presheva e ditëve të sotme), në veri të Karadakut të Shkupit, në atë kohë pjesë e Vilajetit të Kosovës në Perandorinë Osmane. Në moshën 13 vjeçare i vdiq babai i tij, Isufi, ndërsa kur u bë 16 vjeç u zgjodh në grupin e pleqnarëve të fshatit dhe pajtoi njerëz në mbarë kazanë e Gjilanit, Kaçanik, Preshevë dhe vende të tjera. Iu bashkua lëvizjes së Lidhjeve të Prizrenit dhe Pejës.parapamje|Idriz Seferi me bashkëluftëtarë|alt=|majtas

 Kryengritjet e 1910 
Ishte ndër konspiruesit dhe organizatorët e kryengritjes së 1910 me Hoxhë Said efendiun, Nexhip bej Dragën, Hasan Prishtinën, Mehmet pashë Derallën, Rexhep Mitrovicën, Bedri Pejanin, Salih Gjukën dhe Isa Boletinin. Në prillin e 1910 dymbëdhjetë fise të Vilajetit të Kosovës të drejtuar nga Isa Boletini dhe Idriz Seferi bënë kryengritje ndaj autoriteteve osmane. Rreth 5,000 kryengritës me në krye Idriz Seferin zunë hekurudhën Prizren-Shkup në Kaçanik,Kedourie 2013, p. 26– ku ia dolën të mbanin njësitë qeveritare në grykën e Kaçanikut. Trimat e Seferit ndalën një tren të mbushur me ushtarë dhe nozullime drejtuar për në Prishtinë, i çarmatosën ushtarët dhe morën nozullimet.Pearsons 2004, p. 11 Seferi i shkaktoi humbje të mëdha ushtrisë osmane pavarësisht faktit se nuk kishte artileri dhe e mbajti grykën për dy ditë. Kryengritësit dolën vendit vetëm pas një beteje trembëdhjetë orëshe, sepse ishin më pak në numër. Kryengritja u fashit nga 16,000 trupat osmane të udhëhequra nga Shefqet Turgut Pasha, por jo pa vështirësi. Nën drejtimin e Seferit, gati 2,000 trupa osmane përreth Gjilanit u vranë. Nga gushti trupat qeveritare e bënë zap vilajetin, dhe për të mbajtur rregullin: meshkujt në moshat 16-60 u regjistruan për t'u thirrur në ushtri, burrat u çarmatosën. Isa Boletini u dorëzua vetëm pasi ai dhe qeveritari i Vushtrrisë shkuan te valiu i Kosovës, Seferi ndoqi shembullin e tij më pas.

 Kryengritja e 1912 
Në prillin e 1912 kryengritësit e Hasan Prishtinës u ngritën në Malësinë e Gjakovës dhe rebelimi u përhap në mbarë vilajetin. Më 20 maj krerët shqiptarë Bajram Curri, Riza bej Gjakova-Kryeziu, Seferi, Hasan Prishtina, Nexhip bej Draga dhe të tjerë, vendosën për të një kryengritje në shkallë vilajeti. Seferi organizoi kryengritësit në zonën e Ferizajt, ku u bënë beteja të ashpra.Pearson 2004, p. 24  Me 1913 Idriz Seferi u prin edhe një herë kryengritsvë shqiptarë në Grykë të Kaçanikut kësaj here kundër pushtuesit serb. Në gusht në krye të të vetëve u bë pjesë e trupave kosovare të drejtuara nga krerët për të zënë Shkupin, ku nuk hasën në rezistencë dhe e morën nën zotërim. Prishtina arriti t'i bindte krerët konservatorë mes të cilëve ishte edhe Seferi, që të pranonin marrëveshjen me autoritetet për të drejtat kombëtare sociopolitike dhe kulturore. Pas fillimit të Luftës së Parë Ballkanike, ushtria osmane në bashkërendim me qendresën shqiptare u thyen në Betejën e Kumanovës më 24 tetor, Seferi me krerët shqiptarë u kapën dhe arrestuan nga ushtria serbe.

Ndërroi jetë më 25 mars 1927.

 Trashëgimia 
Betejave të zhvilluara ndër kryengritjet antixhonturke iu kushtua kënga N'Kaçanik deri n'Buletin dhe Gryka e Kaçanikut. Eqrem bej Vlora në librin Kujtime e përshkruan gjallërisht:Me rastin e  90 vjetorit të vdekjes së tij dhe në vigjiljen e 105 vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë iu vendos shtatorja në Gjilan. Pas vdekjes u dekorua me urdhrin Hero i Kosovës - nga Presidenti i Republikës së Kosovës, Hashim Thaçi.

 Ne letërsi 

Ibrahim Kadriu i kushtoi romanin Kalorësi i Karadakut.

 Referime 

 Literatura 








Kategoria:Lindje 1847
Kategoria:Vdekje 1927
Kategoria:Atdhetarë shqiptarë
Heronje te Kosoves
Kategoria:Njerëz nga Presheva
Kategoria:Prijës popullorë shqiptarë
Kategoria:Njerëz nga Karadaku
Kategoria:Kryengritës shqiptarë të Perandorisë Osmane