Rumunët

Rumunët (Rumanisht: români) janë një grup etnik romane-folëse duke ndarë një kulturë dhe prejardhje të përbashkët rumune, dhe duke folur gjuhën rumune, ata jetojnë kryesisht në Rumani dhe Moldavi. Regjistrimi rumun i vitit 2021 zbuloi se pak më pak se 89.3% e qytetarëve të Rumanisë e identifikonin veten si rumunë etnikë.

Në një interpretim të rezultateve të regjistrimit të vitit 1989 në Moldavi, shumica e moldavëve numëroheshin si rumunë etnikë edhe në këtë vend.Ethnic Groups Worldwide: A Ready Reference Handbook By David Levinson, Published 1998 – Greenwood Publishing Group.At the time of the 1989 census, Moldova's total population was 4,335,400. The largest nationality in the republic, ethnic Romanians, numbered 2,795,000 persons, accounting for 64.5 percent of the population. Source : U.S. Library of Congress: "however it is one interpretation of census data results. The subject of Moldovan vs Romanian ethnicity touches upon the sensitive topic of" Moldova's national identity, page 108 sqq.  Rumunët gjithashtu formojnë një pakicë etnike në disa vende të afërta të vendosura në Evropën Qendrore, Juglindore dhe Lindore, veçanërisht në Hungari, Serbi (përfshirë Timok) dhe Ukrainë.

Vlerësimet e numrit të popullit rumun në mbarë botën variojnë nga minimumi 24 në maksimum 30 milionë, pjesërisht në varësi të faktit nëse përkufizimi i termit "rumun" përfshin vendasit e Rumanisë dhe Moldavisë, diasporat e tyre përkatëse dhe folësit vendas të gjuhëve rumune dhe të tjera romane lindore (ose gjuhët dako-romane).

Folësit e tjerë të gjuhëve të fundit janë arumunët, megleno-rumunët dhe istro-rumunët (vendas në Istria, Kroaci), të gjithë të shpërndarë në mënyrë të pabarabartë në të gjithë Gadishullin Ballkanik, të cilët mund të konsiderohen ose nëngrupe rumune ose të ndara, megjithatë, etni të lidhura.

 Kultura 

 Kontributet në kulturën bashkëkohore 

Rumunët kanë luajtur dhe kanë kontribuar një rol të madh në përparimin e arteve, kulturës, shkencave, teknologjisë dhe inxhinierisë.

Në historinë e aviacionit, Traian Vuia dhe Aurel Vlaicu ndërtuan dhe testuan disa nga modelet më të hershme të avionëve, ndërsa Henri Coandă zbuloi efektin Coandă të fluidikëve. Victor Babes zbuloi më shumë se 50 mikrobe dhe një kurë për një sëmundje të quajtur pas tij, babesiosis; biologu Nicolae Paulescu ishte ndër shkencëtarët e parë që identifikoi insulinën. Një tjetër biolog, Emil Palade, mori Çmimin Nobel për kontributin e tij në biologjinë qelizore. George Constantinescu krijoi teorinë e zërit, ndërsa matematikani Ștefan Odobleja është pretenduar si "babai ideologjik pas kibernetikës" - vepra e tij 'The Consonantist Psychology (Paris, 1938) supozohet se ishte burimi kryesor i frymëzimit për Cybernetics'' e N. Wiener (Paris, 48, 191). Lazăr Edeleanu ishte kimisti i parë që sintetizoi amfetaminën dhe shpiku gjithashtu metodën moderne të përpunimit të naftës së papërpunuar.

Në art dhe kulturë, figura të shquara ishin George Enescu (kompozitor muzikor, violinist, profesor i Sir Yehudi Menuhin), Constantin Brâncuși (skulptor), Eugène Ionesco (dramaturg), Mircea Eliade (historian i fesë dhe romancier), Emil Cioran (eseist, Prix de l'Institut Français for stylism) dhe Angela Gheorghiu (soprano). Kohët e fundit, regjisorë si Cristi Puiu dhe Cristian Mungiu kanë tërhequr vlerësime ndërkombëtare, siç ka bërë edhe stilistja Ioana Ciolacu.

Në sport, rumunët kanë shkëlqyer në fusha të ndryshme, si futboll (Gheorghe Hagi), gjimnastikë (Nadia Comăneci, Lavinia Miloșovici etj.), tenis (Ilie Năstase, Ion Țiriac, Simona Halep), rowing (Ivan Patzaichin) dhe hendboll (katër herë fitues i Kupës së Botës për meshkuj). Konti Dracula është një ikonë mbarëbotërore e Rumanisë. Ky personazh u krijua nga shkrimtari irlandez i trillimeve Bram Stoker, bazuar në disa histori të përhapura në mesjetën e vonë nga tregtarët gjermanë të frustruar të Kronstadt (Brașov) dhe në disa tregime popullore vampirësh për figurën historike rumune të Princit Vlad Țepeș.

 Galeria 

 Shiko edhe këtë 
 Lista e rumunëve të shquar
 Mërgata rumune

 Referime 


Kategoria:Grupet etnike në Rumani
Kategoria:Grupet etnike në Moldavi
Kategoria:Grupet etnike në Ukrainë
Kategoria:Grupet etnike në Hungari
Kategoria:Grupet etnike në Serbi