Bajlozi

Bajlozi ose balozi është një figurë mitologjike-demonologjike e rapsodive popullore shqiptare si një rrezik të ardhur nga deti. Sipas Arshi Pipës përshkruhet si një vigan i keq, herë-herë, përbindësh në mitologjinë popullore.

 Etimologjia 
Në rrënjën e vet baiulus në gjuhën latine do të thotë mbikëqyrës, mbarështues, dhe në Mesjetën e vonë mori në venetishte edhe kuptimin ambasador, i dërguar.

 Ndër rapsoditë shqiptare 
Në mbledhjen e etërve Palaj e Kurti, në rapsodinë "Omeri i ri", një e fejuar e veshur si mashkull del të bëjë bejleg me një bajloz që kishte thirrur në mejdan të atin e saj.

 Simbolika 
Në arketip, sipas Shaban Sinanit, i përgjigjet figurës biblike të Leviatanit - antagonist i "përbindëshit biblik të tokës", Behemotit. Në kulturën mitologjike shqiptare i përgjigjet figurës së dragoit që çliron popullin prej kulçedrës, zaptueses së burimeve, hyjit të thatësirës, shkatërruesit të jetës.

Në rrafshin historik ka të bëjë me demonizimin e Republikës së Shën Markut, që shfaqet me të njëjtat ndajshkrime si "Harapi i zi" që del prej detit, që u kërkon taksën vendësve. Në rastin e ciklit të këngëve të Gjergj Elez Alisë, bajlozi përbën një kujtim të hershëm të një rreziku të ardhur nga deti të lidhur me sundimin venedikas. Ndërkëmbehet nëpër rapsoditë me Harapin apo Arapin, ku si Bajlozi ashtu edhe (H)arapi simbolizojnë stuhitë, natyrore apo shoqërore qofshin.

Ne një legjende te famshme shqiptare, Gjergj Elez Alia luftoi me bajlozin e ardhur nga deti, duke e mundur atë edhe pse vinte pas një lëngate te gjate për shkak te nënte plagëve te marra ne lufte. Bajlozi erdhi kryelarte por Gjergji e nguli 12 pashe nen dhe.  

 Referime 

Kategoria:Mitologji shqiptare