Cabdiraxmaan bin Ismaaciil Al-Jabarti

Abdirahman bin Isma'il al-Jabarti, ()
oo sidoo kale loo yaqaan Daarood , Dawud ama Daa'ud (Af-Carabi: دارود ) waa halyey-ahaaneed hal-abuurnimo oo ay wadaagaan qabiilka Daarood ee Soomaaliyeed iyo reer Xarla .

Sida ku cad dhaqanka deegaanka, Cabdiraxmaan wuxuu ka dhashay Caaqil bin Abii Daalib oo ka mid ahaa banii Haashim oo ay wada dhasheen nebi Muxamed . Sheegashadan abtirsiinta, sida sheegashooyinka la midka ah ee ka soo jeeda Carab ee ay qabaa'ilka kale ku abtirsadaan oo ah kuwa ku abtirsada qabiilka Soomaalida, waa mid aan taariikh ahaan la socon karin.
Taariikh nololeedka
Qorayaal ay ka mid yihiin Ibn Hawqal , Al-Muqaddasi iyo Ibn Saciid waxay xaqiijiyeen in qabiilada Carabtu ay hore u joogeen degmooyin ay ka mid yihiin Berbera , Saylac , Jabarta (magaalo qadiimi ah oo hadda dunsan), iyo Massawa oo ku taal waqooyiga Geeska Afrika 
Sida dhaqanka Soomaalida uu qabo Muxammad bin Caqiil oo uu ka dhashay Cabdiraxmaan bin Ismaaciil Al-Jabarti (Daarood) ayaa ka cararay dhulkii uu ka soo jeeday ee Jaziirada Carabta kadib markii ay isku dhaceen adeerkii Qarnigii 10-aad ama 11-aad ee CE waxa la rumaysan yahay in uu markaas degay Soomaaliya meel ka xigta badda cas . Dabadeed waxa uu guursaday Doobira oo ah gabadh uu dhalay ugaaska beesha Dir , taas oo la sheegay in ay ka dhalatay qoyska Daarood. Sidaas darteed, waxay la samaysatay xidhiidh guur-guura oo ay la leedahay jiridda weyn ee Samaale .
Sida laga soo xigtay cilmi-nafsiga British-ka ah iyo Somali Studies IM Lewis, halka dhaqamada ay ka soo jeedaan qoysaska Arab sharafta leh ee la xidhiidha Muxammad ay u badan tahay muujinta muhiimadda Islaamku u leeyahay bulshada Soomaaliyeed, waxaa jira qayb xooggan oo taariikhi ah oo sax ah oo ku jira halyeeyadan taas oo marka laga hadlayo Daarood, la xaqiijiyo dhaqanka hadda jira ee wakiil Dir ah oo ka shaqeeya xafladda rakibidda ugaaska qoyska Daarood.
Dhaqan kale ayaa qaba in Daarood ku xiran yahay reer Harla oo dabar go’ay Sida ku cad waraaqo Carabi ah oo ay xifdiyeen qabiilada Daarood ee gobolka Canfarta, Daaruud oo ah awoowgii Xarla ayaa aasaasay qabiilka Daarood ee Soomaalida hadda jira. Qoraalku waxa uu intaa ku daray in uu Maka ka yimi oo uu Saylac degay, Aabihiina waxa la odhan jiray Ismaaciil b. Ibraahiim al-Qabarti, oo u dhashay Yemen
Sheeko qabiil oo taas la mid ah ayaa u jirta Isaaqa , oo ku abtirsada Isxaaq ibnu Axmad Al Calawi , oo isna la sheegay inuu ka tirsan yahay Banuu Haashim oo isla wakhtigaas yimid Somaliland Sida Sheekh Isaxaaq, waxa kale oo jira hagiologiyo badan oo Carabi ah oo ka warramaya safarradii Sheekh Daarood, hawlihiisii ​​iyo noloshiisii ​​guud ee Somaliland iyo weliba dhaqdhaqaaqiisii ​​Carabta ka hor intii aanu iman Marka laga reebo ilaha taariikhiga ah sida Al-Masuudi Caqiiliyoon , Manaaqib casri ah oo lagu daabacay Qaahira 1945kii oo uu qoray Sheikh Ahmad bin Hussen bin Mahammad oo magaciisa la odhan jiray Manaaqib as-Sheikh Ismaaciil bin Ibraahiim al-Jabarti waxa kale oo uu ka hadlayaa Sheekh Daarood iyo aabbihii Al-Jabti oo la sheegay in lagu aasay Baabuurti Baabuurti. Siham oo ku taal degmada Zabid ee galbeedka Yemen 
Qabriga Sheekh Daarood ayaa ku yaala deegaanka Haylaan oo ku yaala buuraleyda Hadaaftimo ee gobolka Sanaag , waxaana inta badan ka dhaca xajka Sheekh Isaxaaq waxa uu ku aasan yahay meel u dhow Maydh , sidoo kale waxaa ku aasan Sheekh Harti oo u dhashay Sheekh Daarood, isla markaana ka soo jeeda beesha Harti Daarood oo qabrigiisu ku yaal magaalada Qacable ee qadiimiga ah .
Sidoo kale mawliidka Sheekh Daarood ayaa maalin walba oo jimco ah la xusaa iyadoo fagaare lagu akhriyo malaaqiisa 
Tixraac
 Dhiiga iyo Lafaha: Baaqa Ehelnimada ee Bulshada Soomaaliyeed

Taariikhda Islaamka iyo Dhaqanka Koonfurta Itoobiya: Qormo la ururiyey

Joornaalka Somaliland, Volume 1, Cadadka 1–3

Dimuqraadiyad Xoolo dhaqato: Daraasad lagu sameeyay Xoolo-dhaqatada iyo Siyaasadda Soomaalida Waqooyi ee Geeska Afrika

Dimuqraadiyad Xoolo dhaqato: Daraasad lagu sameeyay Xoolo-dhaqatada iyo Siyaasadda Soomaalida Waqooyi ee Geeska Afrika

Taariikhda Islaamka iyo Dhaqanka Koonfurta Itoobiya: Qormo la ururiyey

 Dimuqraadiyad Xoolo dhaqato: Daraasad lagu sameeyay Xoolo-dhaqatada iyo Siyaasadda Soomaalida Waqooyi ee Geeska Afrika

"Guusha Soomaalida ee Geeska Afrika"