Khilaafada Cosmaniya

Boqortooyada Ottoman


Khilaafada Cusmaaniya (/ ɒtəmən /; orthtəmən / ɒtəmən / ɒtəmən / ɒtəmən / ɒtəmən / Ottoman Turkish: Dolb عليهم عثمانیه, State-i'Alīye-i'Osmānīye, Boqortooyada Boqortooyada Awoodda: Ottoman Empire, Ottoman State) [8] ama kaliya Turkey, [9] waxay ahayd dowlad maamusho badi Koofurta Yurub, Galbeedka Aasiya iyo waqooyiga Afrika intii u dhaxaysay 14-kii iyo qarnigii 20-aad. Waxaa la aasaasay dhamaadkii qarnigii 13aad ee waqooyiga galbeed ee magaalada Söğüt (gobolka casriga ah ee Bilecik) by hoggaamiyaha qabaa'ilka qabiilka Oghuz Cismaan I. [10] 1354tii ka dib, Ottomans ayaa u gudbay Yurub, iyo qabsashada Balkanka, Beylikkii Ottoman waxaa loo beddelay boqortooyadii transcontinental. Ottomans waxay soo afjartay Boqortooyada Byzantine oo ahayd 1453 mabaadi 'Constantinople' by Mehmed Conqueror. [11]
Xilligii qarnigii 16aad iyo 17aad, markii uu kor u kiciyay awooda xukunkiisa Suleiman ee weyn, [12] Boqortooyada Ciraaq waxay ahayd boqortooyo badan oo kala duwan, xukumid badan oo koonfur-galbeed Yurub ah, qaybo ka mid ah Bartamaha Yurub, Galbeed Aasiya, qaybo ka mid ah Bariga Yurub iyo Caucasus, Waqooyiga Afrika iyo Geeska Afrika. [13] Bilowgii qarnigii 17aad, boqortooyadu waxay ka kooban tahay 32 gobol iyo gobollo badan. Qaar ka mid ah kuwan ayaa markii dambe u soo galay Boqortooyadii Boqortooyada, halka kuwo kale loo siiyey noocyo kala duwan oo madaxbannaan intii lagu jiray qarniyo qarniyo.
Iyada oo Constantinople ay tahay caasimadeeda iyo xakamaynta dhulalka ku xeeran basaska Mediterranean, Boqortooyada Ottoman waxay ku taallaa dhexgalka isdhexgalka ee u dhexeeya dalalka Bariga iyo Galbeedka muddo lix qarni ah. Inkasta oo boqortooyadii loo maleynayay in ay soo gashay mudo dhiman ka dib dhimashadii Suleiman oo ahaa Mu'asannimada, aragtidan ayaan taageereynin inta badan taariikhyahannadii tacliinta. [14] Boqortooyada Ingiriiska waxay sii waday inay sii wado dhaqaalaha jilicsan ee xooggan, bulshada iyo millatariga 17-kii illaa iyo inta badan qarnigii 18-aad. Si kastaba ha ahaatee, intii lagu jiray mudo dheer oo nabad ah laga soo bilaabo 1740 ilaa 1768, nidaamka millatari ee Ottoman ayaa ka danbeeyay kuwii ka soo horjeeda Yurub, Habsburg iyo Boqortooyada Ruushka. Ottomans waxay si ba'an u soo gaartay guuldarooyin millatari oo dhacay dhammaadkii 18aad iyo horraantii qarnigii 19aad, taasoo keentay inay bilaabaan geedi socod dhamaystiran oo dib u habeyn iyo casriyeyn loo yaqaanno Tanzimat. Sidaa darteed, intii lagu jiray qarnigii 19aad, gobolka Ottoman wuxuu noqday mid aad u xoog badan oo abaabulay, inkastoo ay jiraan dhibaatooyin dhuleed oo dheeraad ah, gaar ahaan Balkans, halkaas oo tiro ka mid ah dawlado cusubi soo baxeen.