Soo saarista DNA

Go'doominta ugu horreysa ee deoxyribonucleic acid (DNA) waxaa sameeyay 1869-kii Friedrich Miescher .  Soo saarista DNA waa habka ka soocida DNA-da unugyada noolaha ee ka go'doonsan muunada, sida caadiga ah muunada noolaha sida dhiiga, candhuufta, ama nudaha. Waxay ku lug leedahay jebinta unugyada, ka saarida borotiinnada iyo wasakhowga kale, iyo nadiifinta DNA-da si ay uga xoroobaan qaybaha kale ee gacanta. DNA-da la safeeyey ayaa markaa loo isticmaali karaa codsiyada hoose sida PCR,  isku xigxiga, ama cloning . Waqtigan xaadirka ah, waa nidaam caadi ah oo ku jira bayoolaji molecular ama falanqaynta dambiilaha .

Nidaamkan waxaa loo samayn karaa siyaabo dhowr ah, iyadoo ku xiran nooca muunadda iyo codsiga hoose,  hababka ugu caansan waa: farsamooyinka, kiimikada iyo enzymatic lysis, roobab, nadiifin, iyo diiradda. Habka gaarka ah ee loo isticmaalo in lagu soo saaro DNA-da, sida soo saarista phenol-chloroform, roobka khamriga, ama nadiifinta silica ku salaysan. 

Habka kiimikaad, qalabyo badan oo kala duwan ayaa loo isticmaalaa soo saarista, iyo xulashada saxda ah waxay badbaadin doontaa wakhti ku saabsan hagaajinta qalabka iyo hababka soo saarista. Ogaanshaha dareenka PCR waxaa loo arkaa inay muujiso kala duwanaanshaha xirmooyinka ganacsiga. 

Waxaa jira habab badan oo kala duwan oo lagu soo saaro DNA, laakiin qaar ka mid ah tillaabooyinka caadiga ah waxaa ka mid ah:

 Lysis: Tallaabadani waxay ku lug leedahay jebinta unugyada si loo sii daayo DNA-da. Tusaale ahaan, marka laga hadlayo unugyada bakteeriyada, xal saabuun iyo milix ah (sida SDS ) ayaa loo isticmaali karaa in lagu carqaladeeyo xuubka unugyada oo la sii daayo DNA-da. Unugyada dhirta iyo xayawaanka, hababka farsamada ama enzymatic ayaa inta badan loo isticmaalaa.
 Roobab: Marka DNA-da la soo saaro, borotiinnada iyo wasakhooyinka kale waa in meesha laga saaraa. Tan waxaa caadi ahaan lagu sameeyaa iyadoo lagu darayo wakiilka soo da'aya, sida khamriga (sida ethanol ama isopropanol), ama milix (sida ammonium acetate ). DNA-du waxay ka samaysan doontaa pellet xagga hoose ee xalka, halka wasakhdadu ay ku sii jiri doonto dareeraha.
 Nadiifinta: Ka dib markii DNA-ga la soo dajiyo, waxaa badanaa lagu sii nadiifiyaa iyadoo la adeegsanayo hababka tiirarka. Tusaale ahaan, tiirarka lafdhabarta ku salaysan silica ayaa loo isticmaali karaa in lagu xidho DNA-da, halka wasakhooyinka la dhaqo. Taas beddelkeeda, tillaabada centrifugation ayaa loo isticmaali karaa in lagu nadiifiyo DNA-da iyadoo hoos loogu wareejinayo tuubada hoose.
 Xoog-saarista: Ugu dambeyntii, qaddarka DNA-da ee hadda jira badanaa waa la kordhiyaa iyadoo la saarayo wixii dareere ah ee soo haray. Tan waxaa sida caadiga ah lagu sameeyaa iyadoo la isticmaalayo vacuum centrifugation ama lyophilization (barafow-qallajin).

Waxaa xusid mudan in qaar ka mid ah kala duwanaanshiyaha tillaabooyinkan la isticmaali karo iyadoo ku xiran nidaamka soo saarista DNA-ga gaarka ah. Intaa waxaa dheer, xirmooyinka qaar ayaa ganacsi ahaan loo heli karaa oo ay ku jiraan reagents iyo borotokool si gaar ah loogu habeeyey nooc muunad gaar ah.