Rasul ibn Cali

Rasul ibn Cali (,) waa halyeey Soomaaliyeed oo Burtuqaal ee damacsanaa inuu xeebta Soomaaliyeed gumaysto ka falceliyay. 

Geesiga Rasul ibn Cali: Difaacihii Xeebaha Benaadir
Sanadkii 1542-kii, dabeylo gumeeysi ah ayaa ka kacsanayay xeebaha Suweyli ee Badda Hindiya. Saldanadda Ajuuraan waxay ahayd awood xooggan oo Islaami ah oo xukumaysay qaybo badan oo ka mid ah Geeska Afrika, gaar ahaan magaalooyinka xeebaha sida Baraawe iyo Muqdisho. Laakiin hadda, Boqortooyada Bortaqiiska, oo ka timid Yurub, waxay doonaysay inay jebiso awoodda Islaamka ee xukumaysay baddaas.

Waxaa ka dhex kacay geesi la oran jiray Rasul ibn Cali, oo ahaa taliyaha ciidan badeed Soomaaliyeed, xeel-dheere dagaal, iyo nin cilmiga diinta iyo falsafadda ku soo barbaaray qasriga Ajuuraan.

Dagaalkii Baraawe 
Markii ciidamadii badda ee Bortaqiiska uu hoggaaminayey João de Sepúvelda ay ku soo xoomaan magaalada Baraawe, waxay filayeen in ay si sahlan ku qabsan doonaan. Laakiin Rasul ibn Cali wuxuu horey u diyaariyey difaac adag. Isagoo adeegsanaya aqoontiisa ku aaddan dabeylaha xilliga badweynta (monsoon-ka), wuxuu waqtiga dagaalka la jaanqaadiyey dabeylaha kasoo dhacaya bariga, taasoo adkaysay in maraakiibta Bortaqiiska si fiican u dhaqaaqaan.

Wuxuu u isticmaalay doonyo Soomaaliyeed sida dhow iyo baggalo, kuwaasoo dhaqso badan oo si sahlan uga dhex shaqayn kara xeebaha. Ciidankiisu waxay wateen qoryo yar-yar oo kor laga rakibay (midfa) iyo askar badeed aad u tababaran. Waxay weeraro lama filaan ah ku qaadeen maraakiibta cadowga, iyadoo qaar ka mid ah laga daba galay xeebaha dhagaxa leh ee ay kusoo dhacaan.

Kadib saddex maalmood oo dagaal ah, Rasul wuxuu hoggaamiyey weerar habeenimo, isagoo adeegsanaya fallaadh gubanaya iyo xeelado dagaal oo xilli dambe ah. Bortaqiiska waa laga adkaaday, magaalada Baraawe-na way sii badbaaday.

Dagaalkii Todobada doon
Guusha ugu caansan ee Rasul ibn Cali waxaa lagu xasuustaa sheekada lagu magacaabo "Dagaalkii Todobada Dhow", halkaas oo uu la dagaalamay ciidan badeed Bortaqiis ah oo aad uga tiro badnaa. Sida ay sheegaan gabayada, Rasul ibn Cali iyo ciidankiisa waxay u adeegsadeen qiiq iyo dhagaxyo dab ah oo lagu ganay maraakiibta cadowga. Dagaalku wuxuu ka dhacay meel u dhow Kismaayo, waxaana lagu jebiyay Bortaqiiska.

Guushan waxay suurtagelisay in mar kale la furo marinadii ganacsiga, Rasul ibn Cali na wuxuu noqday halyeey lagu xasuusto xeebaha Soomaaliyeed.

Dhaxalka Rasul ibn Cali
Rasul ibn Cali waxaa lagu xasuustaa suugaanta Soomaaliyeed sida "Libaaa Xeebta Benaadir" yacne, Libaaxa Badda. In kastoo aan la garaneyn meel uu ku aasan yahay, magaca iyo sheekadiisa waxay ku sii noolyihiin heesaha xeebaha iyo gabayada. Qoysas badan oo ku nool Marka ayaa sheegta inay ka soo farcameen geesigaas weyn ee badbaadiyey dalkiisa.

Sidoo kale fiiri
Taariikhda Soomaaliya
Saldanadii Cadal
Taariikh Dhaqameedka Gadabursi

Category:Soomaalidii hore
Category:Taariikhda Soomaaliya