Duqa magaalada–Golaha xukuumadda

Dowlad Duqa magaalada–Golaha xukuumadda waa nidaam dowladeed oo hoose oo uu duqa magaalada, oo si toos ah codadka dadweynaha loogu doorto, u noqdo madaxa fulinta, halka golaha magaalada ee si gooni ah loo doorto uu yahay hay’adda sharci-dejinta. Waa mid ka mid ah laba nooc oo ugu caansan dowlad-goboleedyada gudaha Mareykanka, waxaana inta badan qaata magaalooyinka waaweyn, inkastoo nooca kale ee caadiga ah, dowlad-goboleedka golaha–maareeyaha, uu ka jiro magaalo badan.

Nidaamkan waxaa lagu kala saari karaa labo nooc oo waaweyn iyadoo lagu saleynayo awoodda duqa magaalada marka loo eego golaha, kuwaas oo kala ah: duqa awood badan iyo duqa awood yar. Nidaamka duqa awood badan, duqa la doortay waxaa la siiyaa awood fulineed oo badan oo uu ku magacaabi karo ama ku eryi karo madaxda waaxaha, inkastoo qaar ka mid ah dastuurada magaalooyinka ama sharciga gobolka uu golaha ka dalban karo oggolaansho. Nidaamkan, shaqaalaha maamulka ee duqa magaalada ayaa badanaa diyaariya miisaaniyadda magaalada, inkastoo goluhu ansixinayo. Duqa magaalada sidoo kale wuxuu yeelan karaa awood cod diidmo (veto) oo ku saabsan go’aannada golaha, halka goluhu awood u leeyahay inuu ka badiyo veto-gaas. Dhanka kale, nidaamka duqa awood yar, duqa magaalo ma laha awood rasmi ah marka laga reebo golaha, wuxuuna ka shaqeeyaa doorar shahaado iyo mid astaan u ah golaha isagoo guddoomiye u ah, waxaana dooranaya dadweynaha magaalada. Duqa ma si toos ah u magacaabi karo ama u eryi karo mas’uuliyiinta mana laha awood veto ah.

Inta badan magaalooyinka waaweyn ee Waqooyiga Ameerika waxay isticmaalaan nidaamka duqa awood badan ee Duqa–Golaha, halka magaalooyinka dhexdhexaadka ah iyo kuwa yaryar ay u janjeeraan nidaamka Golaha–Maareeyaha. Nidaamkan sidoo kale si caadi ah ayaa looga isticmaalaa dalalka Aasiya.

Dalal badan waxay isticmaalaan nidaam duqa–golaha ama noocyo ka mid ah. Kanada waxay isticmaashaa nidaam duqa–golaha oo ku kala duwan gobollada iyo degmooyinka, waxayna sharcinimo ku ilaalisaa codka dadweynaha. Jarmalka wuxuu isticmaalaa nooc la mid ah duqa awood badan. Talyaanigu sidoo kale wuxuu adeegsadaa nidaamka duqa awood badan. Duqyada magaalada ee Japan waa la doortaa si toos ah, waxayna leeyihiin awood weyn, iyadoo golaha (assembly) ee si toos ah loo doortay uu hubin iyo dheellitir sameeyo, isagoo ka shaqeeya kormeerka dowladda dhexe sida ku cad Xeerka Madaxbannaanida Deegaanka ee Japan. In kasta oo dowlad-goboleedka Japan uu la mid yahay nidaamka duqa awood badan–golaha, duqu wuxuu leeyahay awood cod diidmo sida Mareykanka, waxaana jira arrimo ka mid ah nidaamka Baarlamaanka. Golaha (assembly) wuxuu bixin karaa cod kalsooni la’aan ah; haddii codku ansaxo, duqa wuxuu burburiyaa golaha, dadkuna waxay doortaan mid cusub. Haddii tan labaad dhacdo oo ansaxdo, duqa waa laga qaadaa.

Nidaamka duqa–golaha waxaa sidoo kale laga isticmaalaa dalalka Aasiya. Taiwan waxay leedahay lix degmooyin gaar ah sida Taipei (sida 2025), oo ay ku jiraan Duqa magaalada Taipei, New Taipei, Taoyuan, Taichung, Tainan, iyo Kaohsiung, iyo sidoo kale saddex magaalo iyo 13 degmo. Mid kasta waxaa ka jira nidaam duqa/magistrate–golaha. Malaysia waxay leedahay duqyo magaalo oo badan oo dowlad-goboleedyada hoose ah.
Sidoo kale eeg
Maamulka magaalada

Kulanka magaalada

Maayarada Xoogan, Sharciga Guryaha Dhismaha
Tixraac
Maamul-daadejinta iyo Dimuqraadiyadda Maxalliga ah ee Adduunka: Warbixinta Caalamiga ah ee ugu Horreysay ee ay soo saareen Magaalooyinka iyo Dowladaha Hoose 2008

"Japan: Madax-bannaanida Maxalliga ahi waa Mabda'a Dhexe ee Maamul Wanaaga"

"Ururada dawliga ah: (Gobolka (City) Heerka)"

Duqa la doortay: casharro ka yimid dibadda