Sanaag

Sanaag ( Soomaali : Sanaag , Carabi : سَنَاج ) Waa gobol ( gobol ) ee waqooyi bari Somaliland .  Sanaag waxay leedahay xeeb dheer oo dhanka waqooyi kaga beegan Gacanka Cadmeed , waxayna xuduud la wadaagtaa gobolka Saaxil oo galbeed ka xigta, Sool oo dhanka koonfureed ka xigta iyo Soomaaliya oo bari ka xigta. Gobolkan waxaa ku muransan Jamhuuriyadda iskeed ugu dhawaaqday madaxbannaanida ee Somaliland iyo Puntland oo xubin ka ah Federaalka Soomaaliya .   caasimaddeedu waa Ceerigaabo . Sanaag waa gobolka ugu weyn Somaliland, wuxuuna ka yahay 35% dhulka guud ee Somaliland.

Gobolka waxaa qayb ka ah maamullada Puntland iyo Somaliland. Puntland waxay ku muransan tahay in Harti ay degto qaybo ka mid ah gobolka inay ka tirsan yihiin Somaliland halka kan dambena uu ku andacoonayo in gobolka oo dhan uu ku salaysan yahay xuduudka Somaliland ee Ingiriiska .

Khilaaf dhuleed
Gobolka Sanaag waxaa ku muransan Somaliland iyo Puntland . Somaliland waxay si hufan u maamushaa galbeedka iyo badhtamaha Sanaag. Puntland ayaa gacanta ku haysa magaalada Badhan iyo deegaano kale oo bari ah.  Somaliland waxay ku dhawaaqday inay sheeganayso Sanaag oo dhan, laakiin meelaha qaar (oo ay ku adag tahay inay maamusho) ayaan run ahaantii ka qaybgelin doorashada Somaliland. 
Taariikhda
1944 kii ilaa 1974kii, gobolka Sanaag ee casriga ahi wuxuu ka mid ahaa saddex degmo oo ka tirsan gobolka Burco. Labada degmo ee kale waxay kala ahaayeen Burco iyo Laascaanood. Sanaag waxa laga soo xardhay gobolka Togdheer waxaana la asaasay gobol gaar ah June 23, 1973 oo ka kooban saddexda degmo ee Ceerigaabo , Laas-qorey iyo Garadag . 
Sanaag waxa ku yaala goobo badan oo qadiimiga ah , oo leh farshaxanno qadiimi ah , dhismayaal qadiimi ah , dhismayaal iyo saqafyo laga helay goobo badan, sida Gudmo Biyo Cas , Heis , Maydh , Haylaan , Qaa'ableh , Qombo'ul , Gelweita iyo Ceel Ayo . Si kastaba ha ahaatee, qaar badan oo ka mid ah qaab-dhismeedyadaas qadiimka ah ayaan wali si sax ah loo baadhin, habkaas oo kaa caawin doona in uu iftiimiyo taariikhda maxaliga ah oo fududeeya ilaalintooda farcanka. Sanaag waxa kale oo ay hoy u tahay magaaladii Islaamka ahayd ee Maduuna oo u dhow Ceel Afweyn , taas oo lagu tiriyo burburka ugu badan ee nooceeda ah ee ka dhaca Somaliland.  Muuqaalka ugu muhiimsan ee magaalada burburay waxaa ka mid ah masaajid weyn oo leydi ah, darbiyadiisa dhaadheer ee 3 mitir ah ayaa weli taagan oo ay ku jiraan mihraab iyo laga yaabo inay ka mid yihiin meelo yaryar oo yaryar.  Sada Mire oo ku takhasustay cilmiga qadiimiga ah ee soomaali-Iswidishka ayaa taariikhdeeda ku sheegay in magaaladii burburtay qarnigii 15-aad-17aad.
Deegaanka
Abaar ba'an oo ka dhacday gobolka horraantii qarnigii 21-aad ayaa sababtay khasaare 80% ama ka badan oo xoolo ah, inkastoo laba xilli roobaad oo wanaagsanaa 2004-2005 ay gacan ka geysteen dib u soo celinta deegaanka. Muddo 15 sano ah oo falanqayn ah, laga soo bilaabo 1988 ilaa 2003, waxa dhacay 52% kaynta oo luntay iyo 40% oo dhul daaqsimeed ah ,iyo 370% oo kordhay dhulkii cawska ahaa. Nabaadguurka ciidda ee cimilada iyo hawlaha bani'aadamka iyo nadiifinta xaabada iyo burushka loo isticmaalo sida dhuxusha iyo shidaalka ayaa ah arrimo horseedaya nabaad-guurka deegaanka
Dhaqaalaha
Taariikhda dhaw gobolka Sanaag waxa uu si caadi ah u lahaa dhaqaalihii kala duwanaa, waxa uu soo saari jiray, ka dibna loo dhoofin jiray gobollo kale, waxa uu soo saari jiray xoolo nool , fooxa iyo hargaha oo loo dhoofiyo, taasina waxa ay dhacday iyada oo gobolku aanu lahayn kaabayaasha aasaasiga ah , balse, ka dib markii ay dillaaceen dagaalladii sokeeye dhaqaalaha gobolku waxa uu u burburay suuq-la'aan iyo kaabayaashii dhaqaalaha oo burburay ,isla markaana aan waligeed waxba ka tagin, iyo maalgashi la'aan. Hadda gobolku waxa uu taageeraa hal dhaqaale oo muhiim ah, dhaqashada xoolaha . Xayiraadda xoolaha nool ee ay soo rogeen dalalka Khaliijka oo ahaa suuqa ugu weyn gobolka Sanaag ayaa gabi ahaanba burburiyay dhaqaalihii gobolka, iyadoo hoos u dhigtay awoodda wax iibsiga, isla markaana ku qasabtay xoolo-dhaqatada gobolka inay ku noolaadaan nolol-maalmeedkooda.
Gobolkan ayaa isku xidha magaalada burco ee xarunta gobolka togdheer iyo waliba dalka intiisa kale iyadoo la marayo wadada siilaanyo .
Tirakoobka dadweynaha
Gobolka waxaa inta badan dega dad ka soo jeeda qowmiyada Soomaalida , oo ay ugu horreeyaan beelaha Habr Yuunis iyo Habar Jeclo oo ka kala tirsan beelaha Isaaq iyo Dhulbahante iyo Warsangali ee Harti Daarood.
Degmooyinka
Gobolka Sanaag wuxuu u qaybsan yahay 5 degmo oo kala ah sidan :
Degmada Ceel Afweyn

Degmada Ceerigaabo

Degmada Garadag

Degmada Badhan

Degmada Dhahar
Magaalooyinka

Ceerigaabo

Ceel Afweyne

Maydh

Badhan

Dararweyne

Laascaanood

Garadag

Heis

Midisho

Yubbe

Hadaaftimo

Xingalool

Dhahar

Buraan

Ceel Buuh

Gudmo Biyo Cas

Ruguda

Yufle

Dayaxa

Guud Caanood

 Tixraac 
"Madaxweyne Biixi Oo Ku Dhawaaqay Isku Shaandhayn Xukuumadeed"

"Hadda-hoosaad HDI - Xogta Aagga - Shaybaarka Xogta Caalamiga ah"

"Somaliland iyo Puntland diyaar ma u yihiin dagaal dhul?"

"Soomaaliya: Ma jirto doorasho ka dhacda gobollada lagu muransan yahay, Puntland waxay tiri - Soomaaliya"

"In laga hortago dagaal ka dhaca Waqooyiga Soomaaliya"

"Sheekooyinka is-daba-jooga ee Somaliland iyo Puntland: Arrinta Sool iyo Sanaag"

" Warbixinta Sahanka Nafaqada ee Gobolka Sanaag"

"Sheekooyinka is-daba-jooga ee Somaliland iyo Puntland: Dacwadda Sool iyo Sanaag"

"KDQ Wuxuu Bilaabey Inuu Soo Saaro Natiijooyinka Ku Meel Gaarka Ah Ee 5 Degmo Doorasho"

"Madaxweynaha Somaliland Oo Xaalad Deg Deg Ah Ku Soo Rogey Gobolka Sanaag"

"Colaaddii Soomaaliya: Qaybtii V: Somaliland: Nabadaynta: 5. Shir Nabadeedka ee Sanaag: 'Shirweynihii nabadda iyo dib-u-heshiisiinta ee Sanaag'

"Saameynta Saameynta Haweenka Soomaaliyeed ee Ganacsiga ku leh Puntland: Daraasad ku saabsan Degmooyinka Baran iyo Dhahar ee Gobolka Sanaag"