Aserbiijaan

Aserbiijaan (Azerbaijani Azərbaycan) waa dowlad kamida ah lixda dawladood oo asal ahaan kasoojeeda wadanka turkiga kuna yaala inta u dhaxaysa yurub iyo aasiya gaar ahaan wadankan waxa uu ku yaalaa mandaqada aadka u baaxda wayn ee qafqaas waxa uu dhanka bari xuduud kala leeyahay Bada Qaswiin dhanka waqooyina wadanka ruushka wadanka joorjiya dhanka waqooyi galbeed dhanka galbeed kana wadanka Armania dhanka koonfureedna wadanka iiraan waxa kale oo wadankani uu xuduud aad u yar la leeyahay wadanka turki
Azerbaijan, waa wadan ku yaal Koonfurta Caucasus ee Eurasia ee iskutallaabta ee Bariga Yurub iyo Galbeedka Aasiya. Waxaa xuduud u leh badda Caspian oo ku taal bariga, Ruushka waqooyiga, Georgia ee waqooyi-galbeed, Armenia ee galbeedka iyo Iran si koonfurta. Nakhchivan oo ku taala Armenia ayaa ku xiran waqooyiga iyo bari, Iran oo ah dhinaca koonfureed iyo galbeed, waxana uu ku yaal xudduudda 11km oo dheer leh Turkiga waqooyi galbeed.

Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Azerbaijan ayaa ku dhawaaqday xoriyadeeda sannadkii 1918, waxayna noqotay waddankii ugu horreeyay ee dimoqraadiga ah ee dunida Muslimka ah. Wadanku wuxuu ku biiray Midawga Soofiyeeti 1920kii oo ahaa Jamhuuriyadda Soofiyeeti ee Soofiyeeti. Jamhuuriyadda casriga ah ee Azerbaijan waxay ku dhawaaqday xoriyaddeedii 30kii Agoosto 1991, ka hor inta aan si rasmi ah loo tirtirin USSR bishii Disembar 1991-kii. Bishii Sebtembar 1991kii, badi Ermeni ah ee ka soo horjeeda gobolka Nagorno-Karabakh ayaa ka gaabsaday inay samaystaan ​​Jamhuuriyadda Artsakh. Gobollada iyo toddoba degmo oo xaafad ka baxsan waxay u noqdeen kuwo madaxbannaan oo dhammaystirmay dhammaadkii dagaalkii Nagor-Karabakh 1994. Gobolladaasi waxaa loo aqoonsaday inay yihiin kuwo caalamku aqoonsan yahay oo qayb ka ah Azerbaijan, iyadoo xal waara xaaladda Nagorno-Karabakh, laga helo wadahadal ay fududeeyeen OSCE.

 Taariikh 
Wadankani waxa uu horay uga mid ahaan jiray Midowga Sofiyet waxa uu wadankani aad ugu qani yahay shiidaalka hada waxa madaxwayne u ah xaydar caliyeef waana wadan kamida wadamada ururka islaamka caasimada wadanka waxa lagu magacaabaa Baku.

Dhaqanka

Dhaqanka Azerbaijan wuxuu ka soo farcamay saameyno kala duwan oo taariikhi ah, taasoo ka dhigtay dadka Azerbaijan kuwo laba-dhaqan ah. Dhaqamada qaranka ayaa si xooggan loo ilaaliyaa, in kasta oo ay jiraan saameyno Galbeed iyo dhaqanka macaamiisha caalamiga ah.

Tusaale ahaan, Novruz Bayram waa ciid qoyska lagu wadaago oo ka timid xafladda dhaqameed ee sanadka cusub ee diinta Zoroastrianism.

Dharka dhaqameed iyo qarameed ee Azerbaijan waxaa ka mid ah chokha iyo papakhi, oo labaduba astaan u ah dhaqanka iyo taariikhda dalka.

Azerbaijan waxaa ku yaal idaacado ku baxa luqado kala duwan sida Ruushka, Joorjiya, Kurdish, Lezgian iyo Talysh, kuwaas oo maalgelin ka helaya dowladda. Idaacadahaan waxaa ka mid ah barnaamijyo maxalli ah oo ku baxa luqadaha Avar iyo Tat, gaar ahaan magaalooyinka Balakan iyo Khachmaz. Magaalada Baku waxaa lagu daabacaa dhowr wargeys oo ku qoran luqadaha Ruush, Kurdish (Dengi Kurd), Lezgian (Samur) iyo Talysh. Ururka Yuhuudda "Sokhnut" wuxuu daabacaa wargeyska Aziz.

Tixraac

Category:Aserbiijaan