Uunsi

waxaanu u baahanahay dareraha xabagta geedka maraaga (; ) magaca Saynis: Boswellia Carterii, waa xabag ama caano geed , qayb ka mida luubaanta ayaa la calaaliliyaa guryahana waa lagu uunsiyaa iyadoo leh caraf heer sare ah, waxaa kaloo loo adeegsadaa daawo dhaqameedka, fooxa waxaa aad loogu yaqaanaa dhaqanka Soomaaliyeed iyo kuwa carabta. Fooxa waxaa lagu shidaa Dabqaadka oo laga sameeyo dhagax khafiif ah sida digsiga cuntadda.

Fooxa  ayaa noocyo badan leh waxaana geedka fooxu soo saaraa ilaa sadex mar sanadkii, meelaha uu ka baxo geed fooxu ugu qaalisan dunida ayaa ah Somaliland , Cumaan iyo Yaman, waxaa kaloo laga hela jasiirada soqodra ee ku aadan woqooyi bari soomaaliya, ganacsi ayaa ka dhexayn jiray  soomaalida iyo faraacintii  fooxa ku salaysan, dhulkii uduga ayaa lagu magacaabi jiray dhulka soomaalida,

 Jaadadka lubaanka 
waxaa kala duwan geedaha dhala luubaanta xaga jooga iyo xabagta ay soo saaraan, jaadadka geed lubaaneedka  waxaa ka mid ahhttp://mucaadsh.blogspot.co.ke/2015/10/wax-ka-baro-khayraadka-dhulkeenu-qaniga.html

Waxaa geedahaas ugu muhiimsan Moxog (oo soo saara xabagta Beeyo)  iyo Yagcar (oo ay ka dhalato xabagta Maydi)

MOXOR:  waa geedka jiridiisa ay ka soo baxdo Beeyo.

 BEEYO 
Beeyadu waa xabagta ka dhalata geedka Moxorka oo ka baxa meelaha banaanista ah, Moxorku wuxuu leeyahay jirid buuran oo ay ka buuxdo dheecaan (caano). Beeyada marka la soo guro waxaa lakeenaa magaalooynka, waxaana lookala saaraa afar (4) qaybood oo ah siddan.
 Casaan: oo ah miro gud guduudan. 
 Caddaan: oo ah miro cad cad 
 Qolof: oo ah jidhifta geedka 
 Shooto: oo ah haska iyo jajabka ka dhaca iyada.

YAGCAR: Waa geedka jiridiisa ay ka soo baxdo Maydi

 MAYDI: 
Maydigu waa xabagta ka baxda geedka la yiraa Yagcar waanu kaduwan kii hore wuxuu ka baxaa dhadhaabaha waana geed dheecaan badan leh waana ka qaalisan yahay dhanka qiimaynta lacagta wxuuu leeyahay Calaal balaaran oo uu ku qabsado dhadhaabta, malaha xididdo dhulka ugu aasan. calaacashaas ayuu dhadhaabta ku qabsadaa. wuxuuna ka baxaa meelo halis ah haddii ruuxa gurayaa uu kasoo dhaco uu naftiisa halis u yahay.

Waxaa looo kala saaraa marka lasoo jadro(lasoo guro) dhawr qaybood oo ah sedan. 
 Mushaad: waa xabag dhaadheer 
 Mujarwal: waa iniini cad cad 
 Jibaan jib: waa xabag mad madaw 
 Shooto: waa haska kadaata oo ah niis oo kale. 
 Qolof : oo ah jilifta geedka.

 Taariikhda luubaanta 
Luubaanta ayaa waxaa la yaqaanay miilaadiga ka hor, waxaa ku tiirsanaan jiray xadaarado hore oo qadiim ah sida xadaaradii saba iyo maciin, faraacintii, boqotooyadii beershiya (furus), ruumaanka, giriiga iyo hindiya una adeegsan jiray dhaqan diimeedyo iyo bukhuur ahaan, waxaa kaloo ka ganacsiga luubaanta ku xirnaa xadaaradii faraacinta kala dhaxaysay dhulka soomaalida gaar ahaan gobolada bari.

yurubta galbeed ayay luubaantu gaartay waqti dambe lagu qiyaaso waqtiyadii dhexe.

 Adeegsiga luubaanta 
waxaa loo adeegsadaa xanjo ahaan ama bukhuur iyo uunsi, dadka qaar baa u adeegsada sixirka iyo dhaqamo diimeedyada kala duwan, waxaase ugu caansan u adeegsigeeda qaab udugsiga iyo daawo dhaqameedka,

 Tixraac 
 Gifts Fit for a King (The frankincense)
 Frankincense
 Frankincense

Category:Kimisteri