Sao Tome iyo Prinsipe

São Tomé iyo Príncipe (Premetoria), Premetoria, Premetoria, [9] Bortuqiis: [sɐw tumɛ i pɾĩsɨpɨ], si rasmi ah Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ee São Tomé iyo Príncipe, waa jasiiradda Gacanka Guinea, ka baxsan xeebta galbeed ee Bartamaha Afrika. Waxay ka kooban tahay laba jasiiradood oo ku yaalla labada jasiiradood ee ugu waaweyn: São Tomé iyo Prinogu, oo ku yaal 140 kiilomitir (87 mayl) iyo 250 iyo 225 kiiloomitir (155 iyo 140 mayl), siday u kala horreeyaan, ka baxsan xeebta waqooyi-galbeed ee Gabon.
Jasiiradaha lama degganeyn illaa ay heleen baadhitaan ay sameeyeen Bortuqiiskii Bari ee qarnigii 15aad. Si tartiib ah u xayiray oo uu degay Bortuqiiskii qarnigii 16aad, waxay si wadajir ah ugu adeegeen xarun ganacsi oo muhiim u ah ganacsiga addoonta Atlantic. Qodobbada hodanka ah ee reer hodanka ah iyo ku dhowaanshaha udhaxeeya Equator wuxuu sameeyey São Tomé iyo Príncipe oo loogu talagalay beerashada sonkorta, iyadoo la raaco dalagyada iibka ah sida kafeega iyo kookaha; Dhaqaalaha beeritaanka qaali ah wuxuu si aad ah ugu tiirsanaa addoonada Afrika ee dibadda laga keeno. Wareegyo xasillooni darro bulsheed iyo xasillooni darro dhaqaale oo dhan qarniyadii 19aad iyo 20aad waxay ku dhammaadeen xornimo nabad ah 1975-kii. São Tomé iyo Princeton ayaa tan iyo markii uu ka mid ahaa waddamada ugu xasiloon uguna dimoqraadiyadda Afrika.
Dadweynaha 208,818 (Tirakoobka 2018), São Tomé iyo Princeton waa wadanka labaad ee ugu yar Afrika ka dib Seychelles, iyo sidoo kale wadanka ugu yar ee ugu hadla dalka Portugal. Dadku waxay ku badan yihiin Afrikaanka iyo mesticho, oo leh badi cibaadada Roomaaniga. Dhaxalka sharciga Portuguese wuxuu sidoo kale ka muuqan karaa dhaqanka waddanka, caadooyinka, iyo muusigga, kaas oo khatarta saameynaya Yurub iyo Afrika.


Sao Tome iyo Prinsipe ama jamhuuriyada saw tome iyo Prinsipe waa wadan ku yaala qaarada afrika waxa uu wadannkani ka koobanyahy laba jasiiradood waxa uu ku yaalaa gacanka gini caasimadana sidoo kale waxaa lagu magacaabaa 
São Tomét masaaxada wadan kani waxa ay kusimantahy 1001 klm kaliya dadka kunool waxaa lagu qiyaasay 206 kun oo qof tirakoobkii la sameeyay 2008 dii

 Juquraafi ahaan 
labada jasiiradood ee ay ka koobantay jamhuuriyada São Tomé waxa ay ku yaalaan masaafo ujirta 240 klm xeeba galbeedka afrika 

 Dadka 
dadka kunool São Tomé waxa lagu qiyaasaa ilaa 206 kun oo qof tira koobkii udanbeeyaya ee la sameeyay sanadii 2008da %15 waa jaahiliin shacabka wadankaas, waxa ay ka koobanyihiin burtaqiis iyo afrikaan is dhexgalay waxa kale oo kunool jaaliyado kayimi wadamo kale oo kamida afrika

 Jawiga 

heerka kulku waxa uu gaadhaa xiliga kulaylaha 30 darajo halka halka heerkulka wadankaasi uu yahy 24 darajo roobabku waxa ay da aan bisha 10aad ilaa bisha shanaad wadankan waxa uu kamidyahay tobanka wadan ee ugu yaryar wadmada afrika