Sierra Leone

Sierra Leone waa wadan ku yaalo Galbeedka Afrika. Wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada Liberia iyo Guinea. Caasimada wadanka waa Freetown.
Sierra Leone (i) /, UK sidoo kale / Sayniska, - ˌsɪərə - /), [6] si rasmi ah Jamhuuriyadda Sierra Leone, waa waddanka Galbeedka Afrika. Waxaa xuduud la leh Guinea ilaa waqooyi-bari, Liberia ilaa koonfur-bari iyo badhtamaha Atlantic-ka ee koonfur galbeed. Waxay leedahay cimilada kulaylaha, oo leh jawi kala duwan oo ka soo baxa Savana ilaa roobabka. Wadanku wuxuu leeyahay aag dhan 71,740 km2 (27,699 sq mi) iyo dad tiradoodu tahay 7,075,641 sida tirakoobka 2015.

Sierra Leone waa Jamhuuriyad dastuuri ah oo madaxweyne toos ah loo doorto iyo sharci dejin sharci ah. Sierra Leone waxay leedahay dowlad dhexe oo madaxbanaan. Madaxweynuhu waa madaxa dawladda iyo madaxa dawladda. Magaalada caasimadda ah iyo magaalada ugu weyn waa Freetown. Sierra Leone waxay ka kooban tahay shan gobol oo maamuleed: Gobolka Waqooyi, Gobolka Waqooyi Galbeed, Gobolka Bari, Gobolka Koonfureed iyo Galbeedka. Gobolladaasi waxaa loo kala qaybiyey lix iyo toban degmo.

Sierra Leone wuxuu ahaa British-ka British-ka 1808 ilaa 1961. 1898-kii, madaxdii ilaalinta hooyo ee xuduudaha, inta badan waqooyiga oo uu hoggaamiyo madax weyne Bax Bureh, ee dadka ajaanibta ah iyo in la dhiso xukun madaxbannaan. Dagaalka ayaa markii dambe loo yaqaan "War Cirifkii Canshuurta 1898". Dowlada Gumaysiga Ingiriiska ayaa aasaasay awood badan oo awood badan u siisay hogaamiyayaasha qabaa'ilka ee Sierra Leone Protectorate, si looga hortago kacdoon kale. Bishii Nofembar 1951, Sir Milton Margai, hogaamiyaha xisbiga Sierra Leone ee Xisbiga dadwaynaha ayaa kormeeray qoritaanka dastuur cusub, kaas oo midoobey sharci-dejiyeyaasha Gaashaanbuurta iyo Gaashaanbuurta oo ugu muhiimsanaa bixiyay qaab-dhismeed lagu xakameynayo. Sierra Leone waxay madax banaanaatay boqortooyadii Ingiriiska 27kii Abriil 1961, oo uu hogaaminayey Sir Milton Margai, oo noqday ra'iisul-wasaaraha koowaad ee wadanka. Bishii May 1962, Sierra Leone waxay qabatay doorashadii ugu horreysey oo ah qaran madaxbannaan. Hoggaamiyaha mucaaradka ee Siaka Stevens 'All People Congress (APC) ayaa ka adkaaday maamulka SLPP ee hoos timaada Sir Albert Margai hoggaanka doorashadii baarlamaanka Sierra Leone ee 1967-kii. Stevens wuxuu xukumay Sierra Leone laga soo bilaabo 1968-kii illaa 1985-kii. 1971-kii, Stevens waxa uu baabi'iyay nidaamka xukuumadda ee Sierra Leone, waxana uu ku dhawaaqay in Sierra Leone jagada madaxweyne. Sierra Leone waxay ahayd waddan hal dhinac ah laga bilaabo 1978 illaa 1985, taas oo Stevens 'APC ahayd xisbiga kaliya ee xisbiyada siyaasadeed ee dalka. Dastuurka haatan ee Sierra Leone, oo ay ka mid yihiin dimoqraadiyadda xisbiyada badan ayaa la ansixiyay sannadkii 1991-kii dawladdii Madaxweyne Yuusuf Siciid Momoh, oo bedelay Stevens. Sanadkii 1991-kii, koox mucaarad ah oo loo yaqaano Kacaanka Revolutionary Un Front oo ay hogaaminaysay ciidankii hore ee Sierra Leone ee ka tirsanaa Ururka Foday Sankoh ayaa bilaabay dagaal sokeeye oo dalka ka dhaca.

 An Overview of Sierra Leone and Guinea

Bishii Abriil 1992 koox askar ah oo ka tirsan ciidanka millatariga ayaa ku guulaystay Momoh oo ka soo jeeda awood iyo 25-sano jir ah Captain Valentine Strasser oo noqday madaxa