Gabon

Gabon waa wadan ku yaalo galbeedka Afrika, wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada 
Ikweetiga Guinea, Jamhuuriyadda Kongo iyo Kamiruun. Dhinaca galbeed neh waxaa kaga dhegan Gacanka Guinea. Magaalo madaxda wadanka waa Libreville.

 Taariikh 
Dalka Jamhuuriyda Gabon. Dalka Gabon waxa uu kamid yahay wadamada loogu yeesho Gabeedka Africa waxana uu xad la wadagaa dalka Gabon dalalka dhamaantood ka tirsan wadamada galbeedka Africa oo kala ah Kameroon, Jamhuuriyada Kongo iyo dalka Equartorian Guinea. Dhinaca koonfur galbeedna waxa dalka kaga taal badwaynta Atlantica (Atalantic Oceaan) caasimada dalka Gabon, waxa ay ku talaa xeebta bada Atlantica waxana la yidhaa Librefille. 
 Bedka 
Bedka dhulka uu ku fadhiyo dalka Gabon waxa lagu qiyaasaa 103,346.81 (mayl laba jibaaran) oo u dhiganta 267,667.00, oo (kiiloomitir laba jibaaran). Dalka Jamhuuriyada Gabon waxa uu dhul baaxadeedkiisu ku dhowyahay gobolka
( Colorado) ee dalka maraykanka.
 Dadka 
Dadka reer Congo waxa ay gaadhaan .51-milyan iyo badh ruux waana tirakoobkii la sameeyay sanadkii 2010-kii.
Dalka Gabon waxa uu kamid yahay wadamda ay aadka u aafeeyeen cudurada dilaaga ah ee uu AIDS-ku ugu horeeyo sidaa daraadeed waxa la saadaaliyay in bulshada reer Gabon ee sanadka 2050-ka ay ka badnaan doonin 2milyan oo ruux
 Afka 
Luuqadaha lagaga hadlo dalka Gabon waxa ugu horeysa luuqada faransiiska oo ah luuqada koowaad ee dalka lagaga hadlo luuqadan gumaysigii France laga dhaxalay ka sokow waxa jira luuqado dhowr ah oo ah luuqadaha maxaliga ah ee taariikhiyan ay ku hadli jireen dadka reer Gabon. Luuqadaha maxaliga ah waxa kamid ah Fang, Myene, Bateke, Bapounou/Eschira iyo Bandjabi.
 Aqoonta 
Dadka aqoonta leh ee reer Gabon waxa lagu qiyaasaa boqolkiiba 63.2%
Tirakoobkan aqooneedna waxa la sameeyay sanadkii 1995-kii xiligana waxa la fili karaa in ay dadka aqoonta leh ee reer Gabon ka badan yihiin tiradii ay hore u ahaayeen.
 Diinta 
Diimaha ay kala aaminsanyihiin bulshada ku dhaqan dalka Gabon waxa ugu horeysa oo dadka ugu badani ay aaminsanyihiin dinta Kiristanka waxana aaminsan dad gaadhaya boqolkiiba 55% ilaa 75%, sidoo kale diimaha animist iyo Islaamka waxa haysta dad lagu qiyaasay boqolkiiba 1% in ka yar.
 Cimriga 
Ragga reer Gabon waxa da’doodu gaadhaa 48-sano.
 Dawlada 
Qaabka ay u shaqayso Dawladda dalka Gabon waa nidaam jamhuuri ah oo ku lamaan yahay xukun adayg isku dhafani (Government Type republic; multiparty presidential regime).
Xisbiyada mucaaridka ah waxa laga ogolaaday dalka Gabon sanadkii 1990-kii
 Lacagta 
Lacagta reer Gabon ay isticmaalaan waxa la yidhaa Communaute Financiere Africaine franc (CFAF).
 Warshadaha 
Warshadada dalka Gabon waxa lagu farsameeyaa Sharaabka, dunta, Sibidhka,Baatroolka, Dahabka, kiimikooyinka, iyo dhismaha maraakiibta.
 Beeraha 
Beeraha dalka waxa laga beeraa dalagyo ay kamid yihiin kookaha, Coffeega, Sonkorta, Rabadhka iyo Saliida.
 Xoolaha 
dalka Gabon waxa laga dhaqdaa xoolo ay ugu muhiimsantahay lo’da iyada oo deegaanada xeebtana ay ka jiraan dhaq dhaqaaqyo kaluumaysi.
Dhulka la isticmaalo ee dalka Gabon waxa lagu qiyaasaa boqolkiiba 1%
 Khayraadka 
Khayraadka dabiiciga ah ee dalka waxa kamid ah, Dahabka, Baatroolka, Yuuraaniyamka, Timberka, Iyo awooda biyaha lagaga dhaliyo tamarta korontada ee hydropower.

 Tixraacyada 
 Gabon—A Haven for Wildlife

Category:Dawladdaha Afrika