Xudur

Hudur (Soomaali: Xuddur ,Maay : Xudur ) waa magaalo ku taal koonfur Galbeed gobolka Bakool ee dalka Soomaaliya , waxaana dega dadka ugu badan ee Mirifle ee kala ah Hadamo, Luwaay, Leysaan iyo Jiroon oo ka tirsan qabiilada Raxanweyn. Waxay u adeegtaa sidii xarunta gobolka iyo xarunta degmada Xudur . Magaaladu waa xudunta afka Maayga iyo dhaqanka Raxanweyn. Xuddur ayaa sidoo kale caan ku ah in ay tahay magaalada ay kasoo jeedaan siyaasiyiin iyo madax Soomaaliyeed oo miisaan ku leh sida Gudoomiye Sheekh Aadan Madoobe, Xildhibaan Maxamed Abuukar Cabdi iyo Abullahi Black iyo qaar kale oo badan.
Taariikhda
Xilligii qarniyadii dhexe, Xudur iyo nawaaxigeeda waxay ka tirsanaan jireen Boqortooyadii Ajuuraan ee ka talin jirtay inta badan koonfurta Soomaaliya iyo bariga Itoobiya , dhulkeeduna wuxuu gaarayay min Hobyo oo waqooyi ah, ilaa Qelaafo oo galbeed ah, ilaa Kismaayo oo dhanka koonfureed ah. 
Xilligii hore ee casriga ah, Xudur waxaa ka talinayey Saldanada Geledi . Boqortooyadu waxay ugu dambayntii la gashay maxmiyaddii Talyaaniga ee Somaliland sannadkii 1910kii ka dib geeridii Suldaankii ugu dambeeyay ee Cismaan Axmed .  Xornimadii ka dib 1960kii, magaalada waxaa laga dhigay xarunta degmada Xudur ee rasmiga ah .thumb|Fort of Xuddur ayaa la sawiray 1924kii
Intii ay socdeen kacdoonadii Islaamiyiinta ee 2000-meeyadii, magaalada waxaa qabsaday Al-Shabaab . Bishii Maarso 2014, ciidamada Itoobiya ee AMISOM iyo kuwa Soomaaliya ayaa dib ula wareegay gacan ku haynta magaalada. Weerarku wuxuu qayb ka ahaa howlgallada milateri ee ciidamada huwanta ay ku qaadeen Al-Shabaab. 
Sida uu sheegay ra’iisul wasaarihii hore ee Soomaaliya C/weli Sheekh Axmed Maxamed , waxa ay dowladdu bilowday dadaallo lagu xasilinayo deegaannadii dhawaan la xoreeyay oo ay ka mid yihiin Waajid , Rabdhuurre iyo Buurdhuubo . Wasaaradda gaashaandhigga waxay si joogto ah u hubinaysay dadka deegaanka, waxayna siinaysay taageero saadka iyo amniga si loo gaarsiiyo gargaarka. Intaa waxaa dheer, Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa loo diyaariyay inay taageerto oo ay dejiso barnaamijyo lagu caawinayo maamulka iyo amniga deegaanka. Wasiir ku xigeen iyo culimo dhowr ah ayaa sidoo kale loo diray afarta magaalo si ay u agaasimaan una kormeeraan qorshayaasha xasilinta ee dowladda federaalka
 Nolosha iyo dhaqaalaha 
Xaga dhaqaalaha magaalada waxay ku tiirsan tahay xoolaha nool iyo beeraha iyadoo maalmahani dambe ay wax wayn kusoo kordhiyeen hayadaha ka shaqeeya magalada,ayagoo shaqaaleeyey dad isla magaalada u dhashay kana faa'idaystay.

 Dadka caanka ah 
Magaalada waxaa kasoo jeeda ama ku dhashay dad aad u farabadan aqoonyahano iyo siyaasiyiin oo caan ku ah wadanka soomaaliya iyo guud ahaan caalamka.

Waxaana ka mid ah 

Shariif Saalax Maxamed Cali
Maxamed Xaaji Mukhtaar
Abdullaahi Sheekh Osman (Garre)
Abdirahman Sheekh Osman (Garre)
Haji Maxamed Kheerow
Muxsin Axmed Muxsin Sandheere
Osmaan Daafeed
Maxamuud Daafeedow
Calinuur Cusmaan daafeed
Aw Cumarow Cusmaan
Axmedey Cumarow
Muuse Diini
Nuur Idoor
Maxamed Xuseen Ciise
Cabdi Mamayow
Isxaaq Malaaq, Cumar Yaasiin, Aw Maawi, Aw Meerow, Ibraahim Maxamed Sheekh, Cali Cabdiraxmaan, (Cali Gerre) Taakow Maxamed Xassan, Mukhtaar Faryi, Nuur Caddow, Maxamed Kheyr (LUUNGE) SHeekh Cabdullaahi Maxamed (Aw Sheegow) Abdirahman Macallin Warsame, Axmed Xassan Bakhuul, Fuunde, Cabdi Warsame ( cali xasan axmed)Aligaasey Muumino Caddaawe, Ibraahim Saleebaan, Maxamed Nuur Rooti, Aw Iyaanley, Baanji, Axmedey Karbur, Xassan Carabow, Weel Furiti,  C/raxmaan Madi Obi, Cali Gaajo, Reer Dadow, Gaabow Dadow, Humey dadow, Humow Hasinow, Bilmaqaashin, reer Jilible, Aw Abdulle Osman, Reer Aw Liibaan, Maxamednuur Guuleed, reer Colaad, Macallin Sumuni, Waraabe Cadde, Owliyo Maadyerow, reer Gaataa, reer Gaagaalle, Sheekh Cali, Yuusuf Raabi, Maxamed fariid, Macallin dameer, Aadan Sheekhaal, Sheekh Cusmaan Ajuuraan, Gole Iidow, Faadumo Fanax, Gamaadiid, Cabdullaahi Abshir, Cabdullaahi Fidaar, Maxamed Sheekh Cali NAFAREEN, Cabdalla Gaab, Aw SOOFI, AW Amaari,malaaq maadkeer nuurow.Faadumo Saalax, reer Mire xeydar, Cali Shaacir, Jaakole, Guurow, Ibdow Gaas, Saalax Xabiib, Cabdalla Qaddasi, Aadan Qoosh, Kubaayo, reer Siimow, Xaaji Xasanow Maadkeer Isaaq, Huddurow, Uunsow, Cumar Sheekh Yuusuf, Shacbaan Ibraahim Kalar
Nuur Garre
Tolow
Medey Emed
Aw Qaadi Yorow
Sheekh Cali sanboor
Sheekh Cumar Aadan
SHeekh Yuusuf
Sheekh Miiris
Yuusuf Sakiin
Maadkeer Isaaq
Aw Oori
Sheekh Aaden Maxamed Nuur|Sheekh Aadan Madoobe 
Aadan saransoor|Aadan Saransoor 
Xabiibo Maadkeer Isxaaq (Habow Deerey)
Sh. Mukhtar Maxamed Xuseen Gudoomiyihii hore ee baarlamaankii dowladi Aadan Cabdulle 
Sheekh Mukhtaar Abu-Mansuur|Sheekh Mukhtar]] Rooboow abuumansuur iyo rag badan oo halkaan lagu soo koobi karin. Eddey Aliyow, aw Aroobli, Gamaadiid, Daahir dhabarey,sadaam cabdi sheekh maanur .
Tirakoobka dadweynaha
Laga bilaabo 2000, Xudur waxaa ku noolaa ku dhawaad ​​12,500 oo qof.  Degmada Xuddur ee ballaadhan waxay leedahay dad tiradoodu dhan tahay 93,049 qof. 
Muuse Celi oo ka tirsan beesha Ligse oo ka tirsan beesha Celi Arap, beesha Arap Hadamo iyo Luwaay waa laba beelood oo ka tirsan laanta Mirifle , oo ka tirsan qoyska weyn ee Raxanweyn . Luuqada ugu weyn ee magaalada lagaga hadlo waa luuqada Kushitic Maayga . 
Xuddur ayaa 90km u jirta 4-ta degmo, waxaana bartamaha magaalada ku taal caasimadda Xudur.
Xusuusin
Benaadir Tagtadii: Qormo ku jira Taariikhda Koonfurta Soomaaliya

"Soomaaliya: Dowladda Federaalka iyo Ciidamada Itoobiya oo xoreeyay magaalada Xudur ee istiraatiijiga ah"

"Soomaaliya: Dowladda Federaalka iyo Ciidamada AMISOM oo iska-hor-imanaya Al-shabaab"

"SOMALIA: Ra'iisul Wasaaruhu wuxuu martigeliyay kulan uu la yeeshay dublamaasiyiinta Beesha Caalamka oo ku saabsan dadaallada xasilinta"

"Shacabka Magaalada & Magaalooyinka Soomaaliya"

"Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"

"Beesha Xawaadle oo ku tilmaamtay Maamulka Juba in aan loo dhammeyn"

Tixraac
Xudur - meel ay dadku ku badan yihiin (Soomaaliya)