Xamarweyne

Xamarweyne, waa degmo ku taalla magaalada Muqdisho ee Gobolka Banaadir. Magaca Xamarweyne wuxuu ka yimid Xamarki duqoobay;  1600 ama qarnigii 16-aad xamarweyne waxay aheyd dhul xeebeed banaan oo ay ku nool yihiin dad xoolo dhaqato ah & dad kalluumeysato ah kana soo kala jeeda wadamo kala duwan oo carbeed waa halka ugu qaddiimisan koofurta iyadoo leh taariikh soo jireen ah, oo eyna ka soo taliyeen boqortooyooyin kala duwan rugna u aheyd ganacsigi barigi Afrika qarnigii 16aad illaa iyo kii 19aad. 
Degmada Xamarweyne waxey dhacdaa xeebta ee Badweynta Hindiya, dhererka xeebteeda waxey gaareysaa 1.2km. Dhanka waqooyi waxaa ka xiga degmada Wardhiigley iyo Boondheere, Dhanka barina waxaa ka xiga degmada Shangaani, koofur waxaa.ka xiga Badweynta Hindiya Galbeedna waxaa ka saaran Xamar Jajab 
Nocyada Kala duwan ee malayga ee lagahelo bada Xamar Wayne sida Yuumbi, Jeedar, Tartaba iyo kuwo la mid ah. Xamar Weyne waa degmo xusuus badan leh oonan la iloobi karin sababtoo ah waxaa lagu yaqaan quruxda iyo saraha dhaadheer ee ka dhisan ku waasoo dadka eey ka fiirsadaan xeebta. Meela badan oo muhiim ahna weey ku yaalaan sida xarunta gobolka banaadir bacadlihi ugu weyna e dalka kawaanka ugu weyn e kaluunka somalia masaajidka Marwaas, 

Isnaa Casheri kaasoo ahaa masaajidkii ugu horeeyay ee laga furay dalka. Arbaca Rukun waa masaajid taariikh weyn lah.  Dadka dagan Xamar Weyne waa Banaadiriga iyo Gibilcadka. Dadkaan waxeey badanaa u badanyihiin Ganacsadayaal, Jilayaal,Injineer, Qaalli iyo Macallimiin iyo wax la mid ah. Xamar Weyne dadka dagan waa dadka lafdharka ilbaxnimada lagu yaqaan. Badanaa jilayaasha waxaa lagu yaqaan fasiraada filimaanta sida.: Indunisiya da; Bakistaan; Turkiga iyo Bangladesh. waxeeyna soo saaraan filimaan aad iyo aad cajiib iyo shactaro u ah laakiin ku saabsan waxa aay dhalinyarada Soomaaliyeed maraan. Istuudiyo yaal badan ayaa ka furan sida Saafi Films iyo Waaberi. Sidoo kale, ganacsiga aad ayaa looga taageraa oo waxa lagu yaqaan Carwooyinka waaween iyo Foornada macmacaan ka sameeya Ciidaha iyo aroosyada
Xamar Weyne waxay aheed meel kamid ah meelaha dadka ugu xadaarisani degan yihiin Muqdisho waxaana intaa sii dheeraa dhismayaasha quruxda badan ee ku yaalay oo welina ku yaalo meeshaas sida Guryaha Dawladdaha kala duwanaa ee Soomaaliya soo mara sida xaruntii Baarlamaanka, Bangigii Dhexe, Maxkamadii Sare, Holki Tiyaatarka iyo afiisyo kaloo badan oo aanan halkaan lagu soo koobi karin

Xuduuda waxaey la leedhay 

1.Wardhiigley 

2.Boondheere

3.Shangaani

4.Xamarjajab
Masaajidada
ee jamaca xamar weyne xamar weyne]]
Inkastoo degmada Xamar Weyne ay ka mid tahay degmooyinka ugu yar magaalada Muqdisho ayaa waxay caan ku tahay masaajido iyo madarasooyin badan. Degmadan waxaa ku yaal in ka badan 25 masaajid, kuwaasoo ay ka mid yihiin:

Cabdulqaadir

Cadayga (Aw Musse)

Ano Qube (Raqayga)

Aw Dhawariyo

Aw Xaaji Bawasan

Aw Mukhtaar & Aw Sheekh Cumar 
(Masaajid Mataanaha ah)

Aw Cismaan Xasan

Awooto Eeday

Fakhrudiin

Faraj Bin Cali

Xaaji Abati Shooble

Xaaji Cali Abow Xuseen

Jaamac Xamar Weyne

Jaamac’ Marwas

Maxamed Al Tani

Nuuruleyn (Shariif Ahil)

Masjidka Pakistan

Shariif Haashim

Sheekh Aweys

Sheekh Uweys ul Qarni

Sheekh Ibraahim

Sheekh Idiris

Sheekh Naasir Bin cali
Tixraac
"Shidni (Suugo Chilli leh tamarind)"

Degmooyinka Soomaaliya

Khariidadda Maamulka Degmada Xamar Weyne