Farta Cismaaniya

Farta Cismaanya (; , al-kitābah al-ʿuthmānīyah; qaabka qoraalka: ) waa nidaam wax-qoris oo ka mid ah Far Soomaaliga taasi oo uu alifey Cismaan Yuusuf Keenadiid intii u dhaxaysan sanadkii 1920kii ilaa 1922kii.

Taariikh

Cusmaan Yuusuf Keenadiid wuxuu ahaa nin Soomaali gabayaa, halabuur, qoraa, barre, hogaamiye iyo alife. Cusmaan waxaa si fiican loogu xasuustaa abuurida Farta Cismaaniya (𐒍𐒖𐒇𐒂𐒖 𐒋𐒚𐒈𐒑𐒛𐒒𐒘𐒕𐒖) oo ka mid ah far-qorkii ugu horeeyay Taariikhda Soomaaliya.
Cusmaan Yuusuf wuxuu ku dhashay magaalada Gaalkacayo, ee ku taala badhtamaha wadanka Soomaaliya. Cusmaan waxaa dhalay Suldaankii Yuusuf Cali Keenadiid oo ahaa ninkii aasaasay Saldanadii Hobyo. Wakhtiyadii ugu horeeysay noloshiisa wuxuu Cusmaan ku soo qaatey meelo kala duwan asagoo waxbarasho diini iyo maadi ah ku mashquulsanaa. 
Markii aabihii geeriyooday, wuxuu Cusmaan la wareegay hogaanka Saldanadii Hobyo.

Intaas waxaa dheer, Cusmaan wuxuu qoray buugaag badan oo cilmi diini iyo maadi iskugu jira, kuwa ugu muhiimsan waxaa ka mid ah samaynta Far Soomaaliga, buugaag Juquraafi, Cilmi Fallag, Saynis, gabayo iyo taariikh iyo kuwo kale.

Habka Farta
Si la mid ah Farta Carabiga, farta Cusmaaniya marka la qorayo waxaa laga soo bilaabaa dhinaca bidix ilaa midig. Xarfaha fartu waxay ku salaysan yihiin xarfaha Alifbeetka Carabiga; shaqalada uu iyo ii waxaa fartani u qortaa waaw iyo yaa.

Xarfaha
 Cusmaaniya  Magac  Laatin  Nidaama Caalamiga (IPA) Cusmaaniya  Magac  Laatin  Nidaama Caalamiga (IPA) Cusmaaniya  Magac  Laatin  Nidaama Caalamiga (IPA)   alef  ’  [ʔ]   ba  b  [b]   ta  t  [t]   ja  j  [d͡ʒ]   xa  x  [ħ]   kha  kh  [χ]   deel  d  [d]   ra  r  [r]   sa  s  [s]   shiin  sh  [ʃ]   dha  dh  [ɖ]   cayn  c  [ʕ]   ga  g  [g]   fa  f  [f]   qaaf  q  [q]   kaaf  k  [k]   laan  l  [l]   miin  m  [m]   nuun  n  [n]   waw  w  [w, ʉː, uː]   ha  h  [h]   ya  y  [j, iː, ɪː]   a  a  [æ, ɑ]   e  e  [e, ɛ]   i  i  [i, ɪ]   o  o  [ɞ, ɔ]   u  u  [ʉ, u]     aa  [æː, ɑː]     ee  [eː, ɛː]     oo  [ɞː, ɔː]

Tirada
Lambarka 0123456789Cusmaaniya          

Sharaxaad
Farta Cismaanya waxay ahayd Far soomaali lagu qori jiray Af-Soomaaliga. Farta Cismaanya ama Osmanya, waxa qoray, nin la dhihi jiray Cusmaan Yuusuf Kenadiid.
Marki uu qoray fartan waxay ehayd, intii u dhaxaysay 1920 ilaa 1922, laakiin nasiib darro, farta nuuaan ah bulshada oo dhan may gaarin. Markii hore waxa jiray muran ku saabsan farta ay yeeln doonto luqada soomaaligu. Faro kala duwan oo la soo qori jiray waxa ka mid ah Farta Boorama, Farta Kadarre iyo Farta Wadaadka oo ah farta carabiga. Waxaana 1972 lagu wada hishiiyay farta laatiinka ah. Waxa ay ahayd fartii ugu horaysay ee ay Soomaali qorto.

Sidoo kale fiiri
Far
Far Soomaali
Soomaali Alifbeet
Qoraal
Farta Boorama
Farta Cismaaniya
Farta laatiinka

Linkiyo kale

 The Origins of abc
 "Language, Writing and Alphabet: An Interview with Christophe Rico",  Damqātum 3 (2007)
 Michael Everson's Alphabets of Europe
 Evolution of alphabets , animation by Prof. Robert Fradkin at the University of Maryland
 How the Alphabet Was Born from Hieroglyphs —Biblical Archaeology Review

 An Early Hellenic Alphabet 

Tixraac

Category:Aqoon
Category:Cilmi
Category:Qoraal
Category:Farta

Category:Far Soomaali
Category:Taariikh