Suomâ Kulttuurruttârááju

Suomâ Kulttuurruttârááju rs lii priivaat siäđus, mii oovded tiettuu, taiđuu já kulttuur Suomâst. Tot vuáđudui kuovâmáánu 27. peeivi 1939. Kulttuurruttâráájun kuleh kuávdášruttârááju já 17 eennâmkodderuttârááijud. Siättus haldâttâsâst láá 12 jesânid.

Ohtâ siättus vuáđudeijein lâi L. A. Puntila. Ive 1937 aalgâst sun čaalij Suomâ Koveloostân artikkâl, mast vuosmuu tove oovdânpuohtui juurdâ Kulttuurruttârááju vuáđđudmist. Čohčuv 1938 Puntila ornij vuáđudemčuággim. Suulân 30 000 aalmugškovlâlâžžâd čoggii 2,7 miljovn märkkid 170 000 syemmiliist. Ton lasseen uárnejui skeŋkkâčuággim várálub skeŋkkejeijeid.

Kulttuurruttârááju tooimân kuleh išeruuđâi já palhâšuumij jyehim, tuáhtár Juhani Kirpilä skeŋkkim Taaiđâpäikki Kirpilä, jyehi kuálmád ive uárnejum Mirjam Helin -laavlâkišto, Mirjam Helin -akatemia, residensohjelm taidâráid já jieškote-uvlágáneh haavah.

 Išeruttâ 
Kulttuurruttârááju juáhá ihásávt išeruuđâid. Tast lii nelji uuccâmääigi. Kuávdášruttârááju uuccâmääigih láá njuhčâmáánust, porgemáánust já roovvâdmáánust. Eennâmkodderuttârááju uuccâmäigi lii uđđâive–kuovâmáánust.

Mieđettum išeruuđâi árvu lii lasanâm ucánjáhháá 2020-lovvoost. Ive 2020 tot lâi 45 miljovn eurod. Ive 2024 Kulttuurruttârááju vuástávaaldij 22 000 išeruttâucâmuššâd já mieđettij 2 700 išeruttâd, moi árvu lâi ohtsis 55,2 miljovn eurod. Ive 2024 taiđuu išeruuđâin 31 % juáhhojii kovetaiđui, 23 % nuottâtaiđui, 16 % čaittâlemtaiđui, 10 % kirjálâšvuotân já 20 % eres taiđuid. Tiettuu išeruuđâin vist 26 % juáhhojii humanistlii tiettui, 21 % talhâstiettui, 18 % ohtsâškoddetiettui, 14 % luándutiettui já 21 % eres tiettuid.

Išeruttâ lii mieđettum meid sämikielâi já -kulttuur oovdedmân. Kuhháá Kulttuurruttârááju njunošäššialmajin porgâm Paavo Hohti išedij Anarâškielâ seervi finniđ stuorrâ išeruuđâ, moin servi puovtij orniđ kielâpiervâl vittâ ive. Vorrâsub ovdâmerkkân láá Čyeti čälled anarâškielân -haahâ, mii finnij 90 000 eurod ive 2020 teevstâi kielâtipšomân já toimâtmân, sehe Aalto-ollâopâttuv totkeejuávhu haahâ, mii oovded tahojiermipiergâsijd pajekielân. Tot finnij 200 000 euro išeruuđâ ive 2025.

 Eennâmkodderuttâráájuh 
Eennâmkodderuttâráájui ulmen lii kattiđ já ovdediđ eennâmkode kulttuur.
 Eennâmkodde Vuáđudemihe Jiečânâs ruttârááju Oovdiš ruttârááju Maadâ-Kärjil  1962 1962 – Maadâ-Pohjanmaa  1959 1963 Pohjanmaa ruttârááju Maadâ-Savo  1961 1961 – Häme  1960 1960 – Kainuu  1954 1968 Tave-Suomâ ruttârááju Koskâ-Pohjanmaa  1959 1963 Pohjanmaa ruttârááju Koskâ-Suomâ  1958 1958 – Kymileehi  1960 1960 – Lappi  1954 1968 Tave-Suomâ ruttârááju Pirkanmaa  1961 1961 – Tave-Kärjil  1961 1961 – Tave-Pohjanmaa  1954 1968 Tave-Suomâ ruttârááju Tave-Savo  1963 1963 – Päijät-Häme  1971 1971 – Satakunta  1959 1959 – Uusimaa  1963 1963 – Varsinais-Suomâ  1964 1964 –

 Fáádást eres soojijn 
 Suomâ Kulttuurruttârááju päikkisijđoh 

 Käldeeh 

Luokka:Syemmiliih kulttuurornijdumeh
Luokka:Syemmiliih ruttâráájuh
Luokka:Syemmiliih siättuseh