Lajla Mattsson Magga

Lajla Margareta Mattsson Magga, ovdânommâ motomin meid häämist Laila já suhânommâ Mattson (š. skammâmáánu 4. peeivi 1942 Kall, Åre, Ruotâ) lii maadâsämmilâš máttáátteijee, kirječällee, kielâtotkee, jurgâleijee já leksikograf. Sun lii porgâm iäljárávt merhâšittee já tehálii pargo, vâi maadâsämikielâ ovdedičij já sirduuččij čuávuváid suhâpuolváid.

 Eellim 
Lajla Mattsson šoodâi skammâmáánu 4. peeivi 1942 Kallist, Årest, Ruotâst. Tobbeen sun meid rávásmij. Suu vaanhimeh láin pajeulmuuh Gustaf Edvard Mattson (1897–1973) já Elin Margareta Persdotter Mattson (1906–1983).

1970-lovo aalgâst Mattsson varrij Taažân luuhâđ maadâsämikielâ Oslo ollâopâttuvvâst, mii lâi áinoo saje ubâ Taažâst, kost taat lâi talle máhđulâš. Ollâopâttuvvâst sun teeivâi nube sämmilâš uáppee: tavesämmilâš Ole Heandarat. Ive 1981 suoi naajáin. Sunnui šoddáin kyehti párnáá: Sárá Márjá já Nils Ántá Samuel. Peerâ lii sárnum sehe maadâsämikielâ já orjâlâškielâ pääihist.

 Karrieer 
Ive 1978 Mattsson almostitij vuossâmuu kirjes Dågkangærja / Dåkkágir'ji. Sun čaalij taam párnáikirje sehe maadâsämikielân já orjâlâškielân. Dågkangærja / Dåkkágir'ji lâi vuossâmuš maadâsämikielâg párnáikirje.

Ive 1993 Mattsson Magga já Oslo ollâopâttuv suomâ-ugrâlij kielâi kielâtiettuu professor Knut Bergsland almostitijn maadâsämikielâ-tárukielâ sänikirje Åarjelsaemien-daaroen baakoegærja/Sydsamisk-norsk ordbok. Pargo tárukielâ-maadâsämikielâ sänikirje várás aalgij ive 1996. Sänikirje lâi vaalmâš jo ive 2000, mut maaŋgâlágánij suujâi keežild tot almostui esken ive 2009.

Mattsson Magga lii jurgâlâm kiirjijd maadâsämikielân, já sun lii porgâm ráámmát jurgâlemjuávhust. Maadâsämikielâg ráámmátteevstah puáris já uđđâ testamentijn -kirje () almostui ive 2018. Sun lii meid toimâm kirho jurgâlusâi kvaliteet-tärhistemjuávhust.

Kirjálâšvuotâpargoi lasseen Mattsson Magga lii porgâm máttáátteijen sehe Taažâ já Ruotâ peln já maadâsämikielâ totken. Sun lii meid toimâm Säämi lävdikode maadâsämikielâ jesânin. Toos lasseen sun lii čáállám Just Qvigstad mainâskirje uđđâsist tááláin maadâsämikielâ čäällimvuovvijn. Taat kirje, Aarporten jih Åarjel-smaaregen soptsesh = Samiske fortellinger fra Hattfjelldal og Trøndelag, almostui ive 1996.

 Palhâšumeh 
Mattsson Magga finnij ive 2010 Kollekielâ-kielâpalhâšume eellimpargostis maadâkielâ já maadâsämmilij pyerrin. Siämmáá ive Kollekielâ-kielâpalhâšume finnij meid tavesämmilâš máttáátteijee, kirječällee, kielâtotkee já toimâtteijee Máret Sárá.

 Pargo 
 1978 – Dågkangærja / Dåkkágir'ji, kyevtkielâg kirje, noomáin Lajla Mattsson  já 
 1982 – Saara jih Laara
 1984 – Daate lea Piere
 1984 – Govne-Boetske
 1984 – Maahke ryöknie – Máhtte rehkenasta, kyevtkielâg kirje  já 
 1993 – Åarjelsaemien–daaroen baakoegærja – Sydsamisk–norsk ordbok, oovtâst Knut Bergslandáin
 2008 – Meerke
 2009 – Norsk–sydsamisk ordbok. Daaroen–åarjelsaemien baakoegærja
 2012 – Sørsamisk grammatikk, oovtâst Ole Henrik Maggain
 2016 – Mojhtesh
 2019 – Tjïrrh – Čebo kyevtkielâg kirje  já 

 Aalkoe: elementærkurs i sør-samisk -ráiđu 
 1980 – Aalkoe - Lohkehtæjjabïhkedimmie ööhpehtimmie 1–15
 1982 – Aalkoe – Lohkehtæjjabïhkedimmie ööhpehtimmie 16–31
 1982 – Aalkoe – Ööhpehtimmiegærja ööhpehtimmie 1–15
 1982 – Aalkoe – Ööhpehtimmiegærja ööhpehtimmie 16–31
 Aalkoe – Ööhpehtimmie 1–15: vuesiehtimmieguvvieh
 Aalkoe – Ööhpehtimmie 16–31: vuesiehtimmieguvvieh

 Jurgâlusah 
 1984 – Buerie jijje Aalfone

 Eres pargoh 
 1996 – Aarporten jih Åarjel-smaaregen soptsesh = Samiske fortellinger fra Hattfjelldal og Trøndelag, čáállám Just Qvigstad, tááláá maadâsämikielâ čäällimvyevi mield čáállám Lajla Mattsson Magga
 2021 – Guktie maanam darjodh?, kielârävvejeijen toimâm Lajla Mattsson Magga

 Käldeeh 

Luokka:Ive 1942 šoddâmeh
Luokka:Maadâsämmiliih
Luokka:Sämmiliih jurgâleijeeh
Luokka:Sämmiliih kielâtotkeeh
Luokka:Sämmiliih oppâkirječälleeh
Luokka:Sämmiliih párnái- já nuorâikirječälleeh
Luokka:Sämmiliih tiätukirječälleeh