Belgia

Belgia lii staatâ Euroopist. Ton uáivikaavpug lii Bryssel.

 Historjá 
Belgia kuávlu ässeeh láá mainâšum vuosmuu keerdi ive 56 oKr. Julius Caesar kirjeest, mii muštâl Gallia suáđist. Tast iättoo, ete belgae-hiäimuh láá ruokkâdumoseh puoh gallijn.

Eennâmtiätu
Belgia vijđodâh lii 30 528 km², mast 250 km² lii čääci. Vijđoduv mield Belgia lii maailm 140. stuárráámus staatâ.

 Sajadâh já rääjih 
Belgia lii staatâ Viestâr-Euroopist. Ton ránnjástaatah láá tavveen Vuáládâhenâmeh, nuorttân Saksa já Luxemburg sehe mäddin Ranska. Belgiast staatârääjih láá ohtsis 1 297 km. Kuhemus rääji lii rääji Ranskain, mii lii 556 km. Uánihumos rääji vist lii 130 km rääji Luxemburgáin. Belgia rájášuvá taveviestârist Tavemeerân. Merâriddo lii ohtsis 66,5 km.

 Ránnjástaatâ  Rääji kukkodâh  Kárttá Vuáládâhenâmeh  478 km 400px Saksa  133 km Luxemburg  130 km Ranska  556 km 

 Morfologia 
Belgia alemus saje lii Signal de Botrange čokke (694 m). Tot lii meiddei Ardennij váráduv já ubâ Benelux-enâmij alemus saje. Belgia vyeligumos saje vist lii Tavemeerâ riddo (0 m).

 Várádâh 
Mäddin lii Ardennij várádâh. Tobbeen láá ennuv vyevdih.

 Haldâttâh já politiik 

 Kuávlulâš jyehim 
Belgia juáhhoo kuulmâ kuávlun (, ): Brysselân, Flanderân já Vallonian. Flander já Vallonia kuohtuuh juáhhojeh vala viiđâ provinsân ađai eennâmkoodán (, ), já toh vala 43 arrondissementân.

 KuávluVirgálâš nommâVirgáliih kielahUáivikaavpugVijđodâhÄsseeolohoProvinseh25px|border FlanderVlaams GewesthollandBryssel13 522 km²6 251 983 Antwerpen, Limburg, Nuorttâ-Flander, Viestâr-Flander, Flander Brabant 25px|border ValloniaRégion wallonneranskaNamur16 844 km²3 498 384Vallonia Brabant, Namur, Liège, Hainaut, Luxembourg25px|border Bryssel uáivikaavpugkuávluRégion de Bruxelles-Capitale,Brussels Hoofdstedelijk Gewestranska, hollandBryssel161 km²1 208 542 –

 Viehâdâh 
 Ässeeloho 
Belgia ässeeloho lii paijeel 11,5 miljovn já ässeesaahâdvuotâ 376 olmožid/km². Tot lii 22. stuárráámus ässeesaahâdvuotâ maailmist já 6. stuárráámus Euroopist.

 Kielah 

Bryssel kuávlust lii sehe holland- já ranskakielâlâš kielâsiärvus.
Belgiast láá kulmâ virgálii kielâ: hollandkielâ, ranskakielâ já saksakielâ. Juáhhást lii haaldâtlávt jiečânâs kielâsiärvus status. Kyevtikielâg Brysselist stuárráámus uási ulmuin láá ranskakielâliih.

Stuárráámus uási hollandkielâlâžân rekinistum belgialijn sárnu flaamikielâ. Belgia ranskakielâ iärrán Ranska ranskakielâst tuše motomij páihálij saanij já eđâlduvâi uásild, motomijn kuávluin meiddei jienâdem lii ereslágán.

 Kaavpugeh 
Eres teháliih kaavpugeh Belgiast láá uáivikaavpug lasseen Antwerpen, Gent, Charleroi, Liège, Brugge, Namur já Leuven. 

Kaavpug ässeeloho já kuávlu taavgij siste.

Bryssel uáivikaavpugkuávlu (1 208 542, siskeeld 19 kieldâd)
Antwerpen (523 248, Flander)
Gent (260 341, Flander)
Charleroi (201 816, Vallonia)
Liège (197 355, Vallonia)
Brugge (118 284, Flander)
Namur (110 939, Vallonia)
Leuven (101 396, Flander)
Mons (95 299, Vallonia)
Mechelen (86 304, Flander)

 Kulttuur 
 Kirjálâšvuotâ 
Belgia lii šoddâm tobdosin jieškote-uvlágán ráiđukovesárgoin já ovdâmerkkân tagareh noomah ko Hergé (Tintti), Morris (Lucky Luke) já Peyo (Smurffih) láá belgialiih.

 Kovetaaiđâ, design já arkkitehtuur  
Surrealistlâš máálájeijee René Magritte lâi vuálgus Belgiast.

 Fáádást eres soojijn 

 Käldeeh 

*