Uganda

Uganda lii staatâ Afrikist. Ton uáivikaavpug lii Kampala.

 Eennâmtiätu 
Uganda vijđodâh lii 241 038 km², mast 43 938 km² (18,23 %) lii čääci. Vijđoduv mield Uganda lii maailm 81. stuárráámus staatâ.
 Sajadâh já rääjih 
Uganda lii staatâ Nuorttâ-Afrikist. Ton ránnjástaatah láá tavveen Maadâ-Sudan, nuorttân Kenia, mäddin Tansania já Ruanda sehe viestârist Kongo demokraatlâš täsiväldi. Ugandast staatârääjih láá ohtsis 2 729 km. Kuhemus rääji lii rääji Kongo demokraatlijn täsivaldijn, mii lii 877 km. Uánihumos rääji vist lii 172 km rääji Ruandain.
 Ránnjástaatâ  Rääji kukkodâh  Kárttá Kongo demokraatlâš täsiväldi   km 300px Kenia   km Burkina Faso  km Ruanda   km Maadâ-Sudan   km Tansania   km

 Morfologia 

Uganda alemus saje lii Mount Speke čokke, mii paijaan  m alodâhân. Láá kuittâg meiddei motomeh käldeeh, moi mield Uganda alemus vääri lii Margherita Peak ( m). Uganda vyeligumos saje vist lii Albert-Niili riddo (614 m).

 Viehâdâh 
 Ässeeloho 

 Tiervâsvuotâ 
 Ebola 
Ugandast láá lamaš tyellittälli ebolaepidemiah. Iivij 2000–2001 čyeđeh ulmuuh jammii taavdân. Ive 2022 eennâm kierdâi nube viärráás epidemiapáároost: talle 77 olmožid jammii ebolan.  
 Ive 2025 epidemia 
Uganda uáivikaavpugist Kampalast vuottui ebolaepidemia ive 2025 uđđivemáánust. Talle 32-ihásâš pyecceitipšoo jaamij ebolan. Sun poorgâi Kampalast leijee pyecceiviäsust. Virgeulmuuh kuorrii ulmuid, kiäh lijjii lamaš kontaktist tain ebolan jáámmám almain. Sust lijjii 44 kontaktid, kiäh puáhuttuvvojii. Almast pajanij kumeštâs, já laboratorioteestah čaittii, et sun lâi puáccám ebolan. Taat lâi enâmist vuosmuš ebolanjuámmum kyevti ihán. 

Ive 2025 cuáŋuimáánu loppâbeln Ugandast iä lam lamaš 42 piäiván uđđâ ebolanjuámumeh, já eennâm tiervâsvuotâministeriö almottij, et epidemia lii vuoittum já nuuhâm. Ive 2025 epidemian jammii neeljis, já neljinubáloves lijjii finnim njuámmum. Koččâmušâst lâi nuuvt kočodum Sudan-variant.

 Fáádást eres soojijn 

 Käldeeh 

*