Kuosâ

pienoiskuva|Paccâhâš
Kuosâ (Picea abies) lii kuácceemuorâ, mii šadda meecijn já jeegijn. Kuosâ já peeci láá kuácceevyevdi uáiváámusah. Kuosâ váátá šoddâmsaajeest eenâb raavvâdamnâsijd ko peeci.

Kuosâ suomâkielân já eres sämikieláid
 suomâkielân: kuusi
 maadâsämikielân: guose
 umesämikielân: guassa
 pittáámsämikielân: kuossa
 juulevsämikielân: kuossa
 orjâlâškielân: guossâ, guossa
 nuorttâlâškielân: kuõss
 kieldâsämikielân: кӯсс (kūss)кӯсс. Päikkieennâm kielâi kuávdáš. Čujottum 5.6.2021 (orjâlâš- já kieldâsämikielân)Kuruč, R. D. КӮСС. Саамско-русский словарь. Čujottum 5.6.2021 (kieldâsämikielâ)

Stuárudâh

Kuosâ kukkodâh puáhtá leđe joba 30–40 m, moos tot olá suullân 100-ihásâžžân. Tave-Suomâst tot ij kuittâggin peesâ siämmáá kukkosâžžân puárásubbongin. Tobbeen kuosâin lii tuše čiŋŋâmuorâ-árvu ton suujâst, et toh láá uáli uceh.

Levânem

Kuosâ šadda Tave-Euroopist sehe Koskâ- já Nuorttâ-Euroop váráduvâin.

Levânem Suomâst
Kuosâ šadda masa ubâ Suomâst, mutâ tot váilu tuodârkuávluin já merâsuolluin. Tavemuu Suomâst tot ij šoodâ. Kuosâvyevdih Aanaar kieldâst láá viehâ uccáá.

Kiävttu sämmilij kulttuurist
Säämist peeci lii táválub muorâ ko kuosâ, mutâ vissásávt sämmiliih läävejii kevttiđ tom tain soojijn, kost tot šadda. Paanij putestem tiet sij láá suoskâm kuosâkääsi siämmáánáál ko pecikääsi-uv. Mudoi-uv kuosâ kevttim lii siämmáásullâsâš ko peesi kevttim. Kuosâkuáccein lii tälviv ennuv C-vitamiin, veikkâ ij aaibâs siämmáá ennuv ko peesist.

Kuosâpikkâ tuššâd bakteerijd já toin puáhtá-uv tipšođ haavijd. Vorâs, kirkes já njarbâdis pikkâ lii puoh pyeremus, mutâ korrâ pikkâ-uv annoo. Sehe kuosâ- já pecikuácceeh suápih juhâmuššân, já uđđâ ihešoddâmkeerdijd puáhtá puurrâđ nuhtán. Kuosâ ihešoddâmkeerdijn puáhtá vuoššâđ siiráp siämmáánáál ko peesist. Kuorsâttuv, leencu, kiđđâvaibâmvuođâ, kepispocceekuddum já leesmi tipšuu toin. Kuácceelávgu helppij leesmi- já vuoiŋâmorgaanvaaivijn.

Kovegalleria

Käldeeh

Luokka:Muorah