Turkki

Turkki (), virgálávt Tuurki täsiväldi (), lii staatâ Euroopist já Aasiast. Ton uáivikaavpug lii Ankara.

Historjá
Turkki seervâi Tave-Atlant piäluštemliiton ive 1952.

Eennâmtiätu
Sajadâh já rääjih
Turkki lii Aasia viestârumos riijkâ, já tot olá ucánjáhháá meiddei Euroop pel. Tuurki taavaabeln lii Čapismeerâ já máddáábeln Koskâmeerâ. Tuurki ránnjástaatah láá Bulgaria já Georgia tavveen, Kreikka viestârist, Syyria já Irak mäddin sehe Armenia, Azerbaidžan já Iran nuorttân. Kuhemus rääji lii rääji Syyriain, mii lii 899 km. Uánihumos rääji vist lii 17 km rääji Azerbaidžanáin. Merâriddo lii ohtsis suulân 7 200 km.

 Ránnjástaatâ  Rääji kukkodâh  Kárttá Armenia  311 km 400px Azerbaidžan  17 km Bulgaria  223 km Georgia  273 km Irak  367 km Iran  534 km Kreikka  192 km Syyria  899 km

 Morfologia 
Tuurki alemus vääri lii Ararat, mii paijaan 5 165 meetter alodâhân. 

 Ekonomia 
Turkki kaavpâš eromâšávt Euroop unionáin mut meiddei Ovtâstum statâiguin, Ruoššáin, Japanáin já Kiinain. Tuurki teháliih tuálvumpyevtittâsah láá eennâmtuálupyevtittâsah, tekstiileh já tubbáák. Tuurki čuolmân lii eennâm kievhivuotâ, mii uáinoo stuorrâ pargottesvuottân. Miljovneh turkkiliih láá karttâm vyelgiđ siirdâpargen Saaksan já eres kuávloid Euroopân.

 Iäláttâsah 
Anatolia pajoseh lii kärjituálukuávlu. Ton narces aroin kuáđuttuvvojeh saavzah, kaaicah já čäcipuhveleh. Tain finnee mielhi, piärgu já ulloid. Angorasaavzâst peskidum timmâ mohairullo lii maailmpegâlmâs turkkilâš pyevtittâs. Tobdosumos turkkilâs purrâmâš lii saavzâpiärgust rahtum kebab.

Kuálmádâs Tuurki aalmugist eelih táálunkuávlu uccâ sijdijn uáli oovtkiärdánávt. Enâmist láá meiddei stuorrâtááluh, main viljâluvvojeh eromâšávt valjeh tegu riisi, niisu, ohra, ruuvâš já maissâ. Toi lasseen Tuurkist viljâluvvojeh meiddei potákkeh, sukkârruottâseh, pumbul já tubbáák. Čapismeerâ já Koskâmeerâ kezis riddostielâsijn šoddâduvvojeh maaŋgâlágáneh heđâlmeh, hasselpähkineh já teejâ. Tobbeen láá meiddei motomeh viiniviljelmeh.

Tuuriism
Turkki lii pivnohis mađhâšemeennâm, já tobbeen tuuriism lii šoddâm jotelávt 1990-lovo loopâ rääjist. Turisteh mađhâšeh eromâšávt Istanbulân já Koskâmeerâ rido luámučuosâttuvváid tegu İzmirân. Ive 2022 Tuurkist ellii 44,6 miljovn olgoeennâmlâš turistid, kiäh kuođđii enâmân 46 miljard dollarid. Turisteh puátih eromâšávt Saksaast já Ruošâst.

Viehâdâh

Kaavpugeh
Tuurki uáivikaavpug lii Ankara, mii lii Anatolia pajosijn. Stuárráámus kaavpug vuod lii Istanbul. Tot lii Aasia já Euroop rääji alne Bospornyere kuábbáá-uv peln.

 Fáádást eres soojijn 

 Käldeeh 

*