Maadâsämikielâ

1. Maadâsämikielâ

Maadâsämikielâ lii sämikielâ. Maadâsämmiliih koččoh jieijâs kielâ nomâigijn åarjelsaemien, åarjelsaemien gïele teikâ åarjel. Sääni gïele meerhâš kielâ lasseen meiddei jienâ, já tast lii ennuv kieŋâlub merhâšume. 

Sárnoomeeri já sárnumkuávlu
Maadâsämikielâ lii sárnoomeerees tááhust suullân siämmáásullâsâš sämikielâ ko anarâškielâ-uv, adai tast láá suullân 500 sárnod. Kielâ sárnumkuávlu lii kale čuuvtij vijđásub já tot lii val juáhášâm kyevti enâmân: Ruotân já Taažân. Ruotâ peln maadâsämikielâ sárnoo Östersundist (Staare), Ummeest (Ubmeje) já Lyckselest (Liksjoe). Taažâ peln kielâ sárnoo Snåsast (Snåase), Levangerist, Rørosist (Plaassje), Elgåst já Hattfjelldalist (Aarborte). Motomij sojij ääsih eenâb maadâsämikielâ sárnooh já motomij sojij vist tuše muádis.

 Maadâsämikielâ pustaveh 
Maadâsämikielâ ohtâsii čäällimvyehi tuhhiittui ive 1978. 

A aB bD dE eF fG gH hI iÏ ïJ jK kL lM mN nO oP pR rS sT tU uV vY yÆ æÖ öÅ å

Numereh
1 = akte
2 = göökte
3 = golme
4 = njeljie
5 = vijhte
6 = govhte
7 = tjijhtje
8 = gaektsie
9 = uktsie

10 = luhkie

11 = luhkie akte
12 = luhkie göökte
13 = luhkie golme

20 = göökte luhkie
21 = göökte luhkie akte
22 = göökte luhkie göökte

30 = golme luhkie
31 = golme luhkie akte
32 = golme luhkie göökte

40 = njeljie luhkie
50 = vijhte luhkie
60 = govhte luhkie
70 = tjijhtje luhkie
80 = gaektsie luhkie
90 = uktsie luhkie

100 = stoerre luhkie; nimme; tjuetie
200 = geekte stoerre-luhkie; geekte nimmh
300 = golme stoerre-luhkie; golme nimmh

1 000 = stoerre-tjuetie, stoerre-nimme, tåvsene

 Kielâoppâ 

 Hämioppâ 

 Substantiveh 

Parâstaavvâlsiih substantiiveh

 Saje  -ie (ol.)  -a (ol.)  -oe (ol.)  -e (ol.)  -ie (ml.)  -a (ml.)  -oe (ml.)  -e (ml.) Nom guelie  maana  aaltoe  nïejte  guelieh  maanah  aaltoeh  nïejth Akk gueliem  maanam  aaltoem  nïejtem  guelide  maanide  aaltojde  nïejth Gen guelien  maanan  aaltoen  nïejten  gueliej  maanaj  aaltoej  nïejti Ill gualan  maanese  aaltose  nïejtese  guelide  maanide  aaltojde  nïejtide Ine guelesne  maanesne  aaltosne  nïejtesne  gueline  maanine  aaltojne  nïejtine Ela gueleste  maaneste  aaltoste  nïejteste  guelijste  maanijste  aaltojste  nïejtijste Kom gueline  maanine  aaltojne  nïejtine  gueliejgujmie  maanajgujmie  aaltoejgujmie  nïejtigujmie Ess gueline  maanine  aaltojne  nïejtine

Kuulmâstaavvâlsiih substantiiveh

 Saje  e~ie (ol.)  e~a (ol.)  e~e (ol.)  e~oe (ol.)  e-ie (ml.)  e~a (ml.)  e~e (ml.)  e~oe (ml.) Nom gierehtse  daktere  gaamege  gaallohke  gierehtsh  dakterh  gaamegh  gaallohkh Merhâšume pulkke  nieidâ  kaamuv  uáiviskálžu  -  -  -  - Akk gierehtsem  dakterem  gaamegem  gaallohkem  -  -  -  - Gen gierehtsen  dakteren  gaamegen  gaallohken  gierehtsi  dakteri  gaamegi  gaallohki Ill gieriehtsasse  daktarasse  gaamegasse  gaalloehkasse  gieriehtsidie  daktaridie  gaamegidie  gaalloehkidie Ine gieriehtsisnie  daktarisnie  gaamegisnie  gaalloehkisnie  gieriehtsinie  daktarinie  gaameginie  gaalloehkinie Ela gieriehtsistie  daktaristie  gaamegistie  gaalloehkistie  gieriehtsijstie  daktarijstie  gaamegijstie  gaalloehkijstie Kom gieriehtsinie  daktarinie  gaameginie  gaalloehkinie  gierehtsigujmie  dakterigujmie  gaamegigujmie  gaallohkigujmie Ess gieriehtsinie  daktarinie  gaameginie  gaalloehkinie

Persovnpronomineh

 nominativ  oovtâloho  kyevtiloho  maaŋgâloho 1. persovn  manne  monnah  mijjieh 2. persovn  datne  dotnah  dijjieh 3. persovn  dihte  dah  dah

 genetiv  oovtâloho  kyevtiloho  maaŋgâloho 1. persovn  mov  monnen  mijjien; min 2. persovn  dov  dotnen  dijjien 3. persovn  dan; altese  daj; dej  daj; dej

 Veerbah 

Parâstaavvâlsiih veerbah

Parâstaavvâlsiih veerbah - Preesens
IIIIIIIVVVI
ie-verbâoe-verbâa-verbe1-verbâe2-verbâe3-verbâ
 båetedhlaavkodhguarkedhbïejedhgovledhgihtjedh
Anarâškielânpuáttiđlávguđiberdiđpieijâđkuullâđkoijâdiđ
Kieldimhäämibåetiehlaavkoehguarkahbïejhgovlhgihtjh
Persovn      
mannebåatamlaavkoemguarkambïejemgovlemgihtjem
datnebåatahlaavkoehguarkahbïejhgovlhgihtjh
dïhtebåatalååvkeguarkoebeajagovloegihtjie
månnoehbåetienlaavkoenguarkanbiejiengovloengihtjien
dåtnoehbåetedenlaavkodenguarkedenbïejedengovledengihtjeden
dah guaktahbåetiejæganlaavkoejæganguarkajæganbïejijægangovlijægangihtjijægan
mijjiehbåetebelaavkobeguarkebebïejebegovlebegihtjebe
dijjiehbåetedelaavkodeguarkedebïejedegovledegihtjede
dahbåetiehlaavkoehguarkoehbiejiehgovloehgihtjieh

Parâttesstaavvâlsiih veerbah

Parâttesstaavvâlsiih veerbah - Preesens
Persovnsaemiestidhlea
mannesaemestemleam
datnesaemesthleah
dïhtesaemestelea
månnoehsaemiestienlean
dåtnoehsaemiestidienlidien
dah guaktahsaemiestæganlægan
mijjiehsaemiestibielibie
dijjiehsaemiestidielidie
dahsaemiestiehleah

Kieldimverbâ 

  Preesens   Preteriti  ol.  kl.  ml.   ol.  kl.  ml.   1.  im  ean  ibie  1.  idtjim  idtjimen  idtjimh  2.  ih  idien  idie   2.  idtjih  idtjiden  idtjidh  3.  ij  eakan  eah  3.  idtji  idtjigan  idtjin

 Ceelhâoppâ 

Maadâsämikielâ lii SOV-kielâ.

 Täsimolsom 

Maadâmsämikielâst ij lah täsimolsom.

 Liiŋkah  

 Oahpa — pedagoglâš program
 Maadâsämikielâ minikielâoppâ
 Sänikirje

 Kirjálâšvuotâ 

 Kowalik, Richard 2023: Towards a grammar of spoken South Saami. Stockholm University ; Stockholm: Universitetsservice US-AB.
 Bergsland, Knut 1946: Røros-lappisk grammatikk : et forsøk på strukturell språkbeskrivelse. Instituttet for sammenlignende kulturforskning. Serie B. Skrifter ; 43. Oslo : Aschehoug.
 Bergsland, Knut 1982: Sydsamisk grammatikk. Tromsø: Universitetsforlaget.
 Hasselbrink, Gustav 1981: T1  - Grammatik, Wörterbuch Å - Flytt'edh.
 Lagercrantz, Eliel 1923: Sprachlehre des Südlappischen : nach der Mundart von Wefsen. Bulletin / Kristiania Etnografiske Museum ; 1

Käldeeh

*
Luokka:Ovtâskâs kielah