جیوتھرمل آبی ڈیسیلینیشن

جیوتھرمل آبی ڈیسیلینیشن ہک ایہجی ٹیکنالوجی ہے جیندے وِچ زمین دے اندرونی حرارت (Geothermal Energy) کوں استعمال کرکے کھارے یا نمکین پاݨی کوں صاف تے پیوݨ دے قابل بݨایا ویندے۔ ایں عمل وِچ زمین دے گرم پاݨی یا بھاپ کوں توانائی دے ماخذ دے طور تے استعمال کیتا ویندے تاکہ پاݨی دے نمک تے دیگر آلائشاں کوں الڳ کیتا ونڄ سڳے۔

ایں ٹیکنالوجی دے کم کرݨ دا طریقہ کار

1. جیوتھرمل ریسورس: زمین دے اتے کنی سوراخ کرکے گرم پاݨی یا بھاپ کوں حاصل کیتا ویندے۔ اے گرمی عام طور تے زمین دے اتے آتش فشاں یا گرم پاݨی دے چشمیاں والے علاقیاں وِچ ٻہوں مِلدی ہے۔

2. حرارتی توانائی دا استعمال: ایں گرم پاݨی یا بھاپ کوں ڈیسیلینیشن پلانٹ وِچ منتقل کیتا ویندے۔ اتھاں اے حرارت سمندری پاݨی یا کھارے پاݨی کوں گرم کرݨ کیتے استعمال تھیندی ہے۔

3. ڈیسیلینیشن عمل: گرم تھیوݨ دے بعد پاݨی کوں مخصوص عملوں گزاریا ویندے۔ زیادہ تر معاملے وِچ "ملٹی-ایفیکٹ ڈسٹیلیشن" (MED) یا "ملٹی-اسٹیج فلیش ڈسٹیلیشن" (MSF) جیہے حرارتی ڈیسیلینیشن دے طریقے استعمال تھیندن۔ ایندے وِچ گرم پاݨی کوں ہک اوں chamber وِچ گھتا ویندے جتھاں اوندی وجہ توں کھارا پاݨی بخارات بݨ کت الڳ تھی ویندے تے صاف پاݨی دے طور تے جمع تھی ویندے۔

4. صاف پاݨی دا حصول: بخارات کوں ڄڈݨ ٹھڈھا کیتا ویندے تاں او مقطر (Distilled) پاݨی وِچ تبدیل تھی ویندے، جیہڑا پیوݨ تے استعمال کیتے صاف تے محفوظ ہوندے۔

جیوتھرمل ڈیسیلینیشن دے فائدے

صاف توانائی: اے قابل تجدید توانائی ہے جیندے وِچ کاربن ڈائی آکسائیڈ یا فضائی آلودگی دے اخراج ٻہوں گھٹ ہوندن۔
توانائی دی بچت: چونکہ حرارت براہ راست زمین توں مِلدی ہے، اینکوں حاصل کرݨ کیتے ٻئی توانائی تے خرچہ گھٹ لڳدے۔
مستقل توانائی: جیوتھرمل توانائی ہک مستقل ماخذ ہے، اے سورج یا ہوا دی طرح موسم تے منحصر نی ہوندی۔
دوہرا فائدہ: جیوتھرمل پلانٹ نہ صرف صاف پاݨی مہیا کر سڳدے بلکہ بجلی وی پیدا کر سڳدے۔

نقصانات

مقام دی پابندی: اے ٹیکنالوجی صرف ایہجے علاقیاں وِچ ہی کامیاپ تے استعمال تھی سڳدی ہے جتھاں زمین دے اندر حرارت کافی مقدار وِچ دستیاب ہووے۔
ابتدائی لاڳت: پلانٹ قائم کرݨ کیتے شروعاتی سرمایہ کاری (Initial Investment) ٻہوں زیادہ ہوندی ہے۔
ماحولیاتی اثرات: زمین توں پاݨی کڈھݨ نال زمین دے اندر دباؤ وِچ تبدیلی تے کجھ معاملے وِچ زمین دے ہلݨ دا خطرہ وی تھی سڳدے۔
کھارے پاݨی دی سپلائی: جے سمندر توں دوری تے ہووے تاں کھارے پاݨی دی سپلائی ہک مسئلہ بݨ سڳدی ہے۔

سرائیکی خطے کیتے ممکنہ فائدے

سرائیکی خطہ، خاص کر کے ڈیرہ غازی خان تے ٻئے اتے دے علاقے، جیہڑے پاݨی دی قلت دا شکار ہن، اُنہاں کیتے جے جیوتھرمل وسائل دستیاب تھیون تاں اے ٹیکنالوجی ہک سنہری موقع ثابت تھی سڳدی ہے۔ ایندے نال نہ صرف پاݨی دے بحران کوں کنٹرول کرݨ وِچ مدد مِلسی بلکہ توانائی دے ذریعے ترقی دے نویں دروازے وی کُلیسن۔

خلاصہ

جیوتھرمل آبی ڈیسیلینیشن ہک صاف، پائیدار تے توانائی دے لحاظ نال موثر طریقہ ہے تاکہ پاݨی دی قلت کوں دور کیتا ونڄ سڳے۔ البتہ، ایندے کیتے موزوں مقامات دا چُناؤ تے وݙی سرمایہ کاری دی لوڑھ ہوندی ہے۔ جیوتھرمل وسائل رکھݨ والے علاقیاں کیتے مستقبل وِچ پاݨی دی کمی پوری کرݨ کیتے ہک مضبوط حل ثابت تھی سڳدے۔
تحقیق، اسماعیل بھٹہ
حوالے