قلعہ اسکلندہ

قلعہ اسکالندہ   
گیلے وال شہر توں چند کلومیٹر مغرب وچ موضح ٹھٹھ گھلواں اِچ اِس قلعے دے کھنڈرات موجود ہِن۔ *(تاریخ ملتان، صفحہ 53-55)* دے مطابق:  

*"راجہ ایند دے دور اِچ اِیہ قلعہ ریاست ملتان دا ہک وݙا شہر ہئی۔"*  

*"راجہ دریو دھن نے آپݨی بھیݨ رانی دھسلہ کوں، جیڑھی راجہ جید ارتھ دی رانی ہئی، آپݨا نائب مقرر کریندے ہوئے وادی سندھ دی طرف روانہ کیتا۔ اُوں آپݨا پایہ تخت اچ تے ملتان دے درمیان ہک شہر کوں مقرر کیتا، جیڑھا بعد اِچ اسکالندہ دے ناں نال مشہور تھیا۔"*  

 محمد بن قاسم دا حملہ   
*(تاریخ ملتان، صفحہ 82)* دے مطابق:  

*"اسکلندہ ہک مضبوط قلعہ تے وݙا شہر ہئی۔ اِکوں ہزاراں سال تک صوبے دے صدر مقام دی حیثیت حاصل رہئی۔"*  

 ڈیرہ عاربی 
قلعہ اسکلندہ کوں فتح کرݨ دے بعد جیڑھی جاہ تے عرباں دی چھاؤݨی قائم تھئی، اُوں جگہ کوں *"ڈیرہ عاربی"* آکھیا ویندے، یعنی عرباں دا ڈیرہ۔ اِتھوں دے رہوݨ والے *"عاربی"* سݙیندن۔  

 روم شام   
محمد بن قاسم نے جنگ دے دوران جیڑھا کیمپ لایا ہئی، اُوں مقام کوں ہݨ تک *"روم شام"* دے ناں نال ڄاݨا ویندے۔ اِتھوں روم تے شام دے فوجیوں نے پڑاؤ کیتا۔ راقم کوں معلوم تھیا ہے جو اِیہ جگہ ہݨ مچڑ خاندان دی آبادی ہے، پر اِیہ مقام اَڄ وی ایں ناں نال مشہور ہے۔  

**تحریر تے تحقیق: پروفیسر شاہد مسعود"**  
ونکی:تاریخ سرائیکستان