اوسموسس

اسموسیس ہک ایجھاں قدرتی عمل ہے جیندے وچ پاݨی (سالوینٹ) ہک نیم ترا جھلی (Semi-permeable membrane) دے پار، کم ارتکاز والے مرکب (Solute) دے گھٹ ارتکاز والے علاقے کنوں ودھ ارتکاز والے علاقے ول سفر کریندے، تے ایں طرحاں ݙوہاں پاسوں ارتکاز کوں برابر کرݨ دی کوشش کریندے۔
سادے الفاظ وچ آکھوں تاں "پاݨی ہمیشہ اوں پاسے ویندے جتھاں ارتکاز (مثلاً نمک، چینی) ودھ ہووے، تاکپ اوں گھݨے محلول کوں پتلا کر ݙیوے تے ہک توازن بݨا سڳے۔

مثال:

ہک تجربہ کرو: ہک مٹکے وچ پاݨی گھنو تے وچ ہک نلکی لاؤ جیندے وچ چینی دا گھاٹا شربت (Syrup) ہووے۔ اینکوں نیم ترا جھلی نال ڈھکو تے مٹکے دے پاݨی وچ ڈیوو۔ تھوڑی دیر بعد ݙیکھسو کہ نلکی دے اندر پاݨی دی سطح چڑھ ڳئی ہے۔ ایندا مطلب ہے کہ مٹکے دا صاف پاݨی، نلکی دے اندر والے گھاٹے شربت ول سفر کر کے ڳیا ہے۔ ایہو آسموسیس ہے۔

آسموسیس دیاں شرطاں:

ہک نیم ترا جھلی ہووݨی چاہیدی اے (جیہڑی صرف پاݨی کوں گزارے پر ارتکاز کوں نہ گزارے)۔
ݙوہاں پاسے پاݨی ہووݨا چاہیدا اے۔
ݙدہاں پاسے محلول دا ارتکاز مختلف ہووݨا چاہیدا اے۔

اسموسیس دی اہمیت:

اے عمل ساݙے جسم دے ہر خلیے (Cell) وچ تھیندے۔ پودے زمین کولوں پاݨی ایں طراں گھندن۔ ڄڑاں وچ نمکیات دا ارتکاز ودھ ہوندے، تاں مٹی دا پاݨی آسموسیس دے ذریعے ڄڑاں دے اندر داخل تھی ویندے۔ ساݙے گردے خون وچوں پاݨی کوں ایں طراں چھانڑدے ہن۔ اگر تساں نمکین کھاݨا کھا گھدے تاں تہاݙے خون وچ نمک دا ارتکاز ودھ ویندے۔ ایندے نال تہاݙے خلیاں کنوں پاݨی باہر نکل تے خون وچ آ ویندے، جیندے نال تہاکوں پیاس لڳدی اے تے تساں پاݨی پیوݨ تے مجبور تھیندے او۔

خلاصہ:

آسموسیس ہک فزیکل عمل ہے جیندے وچ پاݨی ہک نیم ترا جھلی دے پار، محلول دے گھٹ ارتکاز والے علاقے کولوں ودھ ارتکاز والے علاقے ول ویندے، تے ݙوہاں پاسے ارتکاز کوں برابر کرݨ دی کوشش کریندے۔ اے زندگی دا ہک بنیادی تے انتہائی ضروری عمل ہے۔تحقیق، اسماعیل بھٹہ

حوالے