ملک بٹین

ہر سال ماہ اگہن دے آغاز تے پہلے جمعرات توں لڳاتار تریجھا جمعرات تک ملک بٹین وچ ہک وݙا میلہ منعقد تھیندا ہے، جیہڑا راتو رات سمیٹ ڳیا ویندا ہے۔ اے میلہ تقریباً 978 سال قبل 1034ء وچ مانکپور دے میدان بٹین وچ لڑی ڳئی ہک خونریز جنگ دی یاد ݙیویندا ہے۔ اے جنگ مانکپور دے زمینداراں اتے علوی فاتح لشکر دے درمیان تھئی ہئی، جیندے وچ علوی کمانڈر دی موت دے بعد ہک اہم واقعہ پیش آیا جیں نے مقامی لوکاں تے ڳھاٹا اثر چھوڑا۔

سید قطب حیدر علوی شہیدؒ:

اے علوی سید قطب حیدر علوی شہیدؒ ہن، جیہڑے بلخ (موجودہ مزار شریف، افغانستان) دے حکمران اتے سلطان محمود غزنوی دے دور وچ ہک اہم شخصیت ہن۔ او حضرت سید سالار محمود غازیؒ دےسوتر  بھرا اتے سلطنت کڑا مانکپور دے پہلے مسلم فاتح ہن۔ 1030ء وچ سلطان محمود دی وفات دے بعد، مخالفین دے زور پکڑݨ تے انہاں کوں بلخ توں معزول کر ݙتا ڳیا اتے او ہندوستان دی طرف روانہ تھئے۔ اوں ویلے ہندوستان وچ انہاں دے سوتر بھرا اتے بھتریجے جنگ وچ مصروف ہن۔

کڑا مانکپور تے حملہ اتے شہادت:

سید سالار مسعود غازیؒ نے ہک لشکر کوں قطب حیدرؒ اتے ملک امام الدینؒ دی قیادت وچ کڑا مانکپور دی طرف روانہ کیتا۔ انہاں نے علاقے فتح کریندے ہوئے کڑا مانکپور تے قبضہ کر ڳھدا اتے قطب حیدر کوں اتھوں دا حاکم مقرر کیتا۔ تاہم، علویاں کوں جلد ہی مشکلات دا سامنا کرݨا پیا، سید سالار ساہوؒ دی وفات اتے سید سالار مسعود غازیؒ دی شہادت دے بعد انہاں دی طاقت کمزور تھی ڳئی۔ مقامی راجاؤں نے بغاوت کر ݙتی اتے 1034ء دے آغاز وچ مانکپور وچ ہک خونریز جنگ تھئی جیندے وچ سید قطب حیدرؒ اتے انہاں دے ساتھی شہید تھی ڳئے۔

سید ملک امام الدینؒ دی کرامت:

جنگ دے بعد، ملک امام الدینؒ محفوظ مقام دی تلاش وچ مانکپور پہنچے اتے لُک کے سید قطب حیدرؒ دے مزار دی زیارت کرݨ چاہی۔ قوم بہر کوں انہاں دی آمد دی اطلاع مل ڳئی، جنہاں نے انہاں کوں گھیر ڳھدا۔ قوم بہر دے حکمراناں دا ظالمانہ رواج ہئی کہ شادی دی پہلی رات دلہن کوں انہاں دے نال گزارݨی پوندی ہئی۔ انہاں نے ملک امام الدینؒ توں انہاں دیاں دھیریں دا مطالبہ کیتا، جیں تے انہاں نے انکار کر کے دعا کیتی اتے ول قوم بہر تے حملہ آور تھی کے شہید تھی ڳئے۔ شہادت دے بعد، جݙݨ قوم بہر نے انہاں دیاں دھیریں دی طرف دست درازی دی کوشش کیتی تاں زمین پھٹ ڳئی اتے کڑیاں ایں وچ سما ڳئیں۔ ایں کرامت دی وجہ توں اے میدان ملک امام الدینؒ اتے انہاں دیاں دھیریں نال منسوب تھی ڳیا۔

مدفن اتے میلہ:

اے لڑائی موجودہ مانکپور دے مشرقی حصے چوکاپارپور وچ تھئی، جیہڑا حضرت قطب حیدرشہیدؒ، حضرت ملک امام الدین شہیدؒ اتے انہاں دیاں دھیریں دا مدفن ہے۔ اتھاں ترائے احاطے مربع شکل وچ موجود ہن، جنہاں وچ ہر ہک وچ ہک قبر ہے۔ اے روضے بادشاہ معزالدین کیقباد نے تعمیر کروائے ہن۔ اڄ تک انہاں دیاں قبراں تے ماہ اگہن وچ میلہ لڳدا ہے، جیندے وچ ہزاراں افراد، خاص طور تے خواتین شرکت کریندیاں ہن اتے اتھاں تل چوری اتے ٻیاں چیزاں چڑھائی ویندیاں ہن۔ ملک امام الدین دی قبر تے کڑھی اتے پھلکی چڑھائی ویندی ہے۔ مزاراں دے مجاور قوم دفالی دے افراد ہن، جیہڑے خود کوں حضرت دے ساتھیاں دی اولاد ݙسیندن۔ غیر مسلم خواتین دی کثرت دی وجہ توں اے عرس "بیٹین دا میلہ" دے ناں توں مشہور تھی ڳیا ہے۔

قوم بہر:

جیں دور وچ اے جنگ تھئی، مانکپور وچ قوم بہر دی حکومت ہئی۔ اے ہک قدیم اتے وحشی قوم ہئی جیندے ظالمانہ رواج ہئی کہ شادی دی پہلی رات دلہن کوں انہاں دے سرداراں دے نال گزارݨی پوندی ہئی۔ انہاں نے ملک امام الدینؒ توں انہاں دیاں دھیریں دا مطالبہ کیتا جیندے انکار تے انہاں نے حضرتؒ کوں شہید کر ݙتا، لیکن اللہ تعالیٰ نے انہاں دیاں دھیاں دی عصمت محفوظ رکھی۔مراجع ؍ تاریخ آئینہ اودھ ‘تاریخ کڑہ مانکپور‘سلطان الشہداء‘مرآت مسعودی‘تاریخ بیہقی۔

انسانیت یاد رکھیندی ہے:

اے واقعہ ظلم دے خلاف آواز بلند کرݨ آلیاں دی یاد ݙیویندا ہے، جنہاں کوں تاریخ ہمیشہ یاد رکھدی ہے۔ ملک بٹین دا میلہ اوں یاد کوں تازہ کریندا ہے، جتھاں ہندو وی وݙی تعداد وچ شرکت کریندن۔ علویاں دا حملہ حکومت قائم کرݨ کیتے نہیں بلکہ انسانیت کوں اوندے اصل روپ وچ پیش کرݨ کیتے ہئی۔ انسانیت ہمیشہ انہاں لوکاں کوں احترام ݙیندی ہے جیہڑے ایں دے تحفظ کیتے جدوجہد کریندن، اتے سید قطب حیدرشہیدؒ اتے سید امام ملک شہیدؒ اڄ وی لوکاں دے دلاں وچ زندہ ہن۔

 حوالہ