فرانسیسی

فرانسیسی (Français) 150px علاقے فرانس، کینیڈا، بیلجیم، سوئٹزرلینڈ، افریقہ بولݨ والے تقریباً 300 ملین (مادری تے ثانوی) زبان دا خاندان ہند-یورپی (رومانی زباناں) رسم الخط لاطینی (فرانسیسی حروف نال) سرکاری حیثیت 29 ملکاں وچ سرکاری زبان

فرانسیسی زبان (French) ہک رومانی زبان ہے جیہڑی اصل وچ ہند-یورپی زباناں دے خاندان نال تعلق رکھدی ہے۔ ایہ دنیا دیاں اہم ترین زباناں وچوں ہک ہے، جیہڑی نہ صرف فرانس وچ بلکہ یورپ، شمالی امریکہ، تے خاص طور تے افریقہ دے کئی ملکاں وچ ٻولی ویندی ہے۔ فرانسیسی کوں "محبت دی زبان" تے "سفارت کاری دی زبان" وی آکھیا ویندے۔

 تریخ تے ارتقاء 
فرانسیسی زبان دا ارتقاء "عوامی لاطینی" (Vulgar Latin) توں تھیا، جیہڑی رومی سلطنت دے دور وچ پورے گال (Gaul) یعنی موجودہ فرانس دے علاقے وچ رائج ہئی۔ 

1. قدیم فرانسیسی: نویں صدی توں تیرہویں صدی تائیں ایہ زبان اپݨی ابتدائی شکل وچ ہئی۔
2. وسطی فرانسیسی: چوݙہویں توں سولہویں صدی دے دوران ایں زبان وچ قواعد تے املاء دی تبدیلیاں آئیاں۔
3. جدید فرانسیسی: سترہویں صدی وچ "فرانسیسی اکیڈمی" (Académie Française) دے قیام دے بعد ایں زبان کوں ہک معیاری شکل ݙتی ڳئی جیہڑی اڄ وی رائج ہے۔

 جغرافیائی پھیلاؤ 
فرانسیسی دنیا دے پنج براعظماں وچ ٻولی ونڄݨ والی واحد زبان ہے (انگریزی دے علاوہ)۔
 یورپ: فرانس، بیلجیم، سوئٹزرلینڈ، لکسمبرگ، تے موناکو۔
 افریقہ: افریقہ تمل وچ فرانسیسی بولݨ والیاں دی تعداد سب توں زیادہ ہے۔ مراکش، الجزائر، تیونس، سینیگال، تے کانگو وچ ایہ زبان رابطے دا ذریعہ ہے۔
 امریکہ: کینیڈا دی ریاست "کیوبیک" (Quebec) وچ ایہ مادری زبان ہے، ایندے علاوہ ہیٹی وچ وی ٻولی ویندی ہے۔

 علمی تے ادبی اہمیت 
فرانسیسی ادب دنیا دے عظیم ترین ادب پاریاں وچ شمار تھیندے۔
 فلسفہ: رینے ڈیکارٹ تے والٹیئر جہیے عظیم فلسفیاں نے ایں زبان وچ اپݨے نظریات پیش کیتے۔
 ناول نگاری: وکٹر ہیوگو (Victor Hugo) تے الیگزینڈر ڈوما نے عالمی سطح دے ناول لکھے جیہڑے اڄ وی مشہور ہن۔
 نوبل انعام: ادب وچ سب توں زیادہ نوبل انعام جیتݨ والے ادیباں دا تعلق فرانسیسی زبان نال ہے۔

 زبان دے قواعد (Grammar) 
فرانسیسی قواعد کجھ حد تائیں پیچیدہ ہن لیکن منطقی ہن:
 تذکیر و تانیث: تمل زبان وانگوں فرانسیسی وچ وی ہر شے یا تاں مذکر ہوندی ہے یا مؤنث۔
 فعل دی گردان: ہر ضمیر (I, You, He/She) دے نال فعل دی شکل تبدیل تھیندی ہے۔
 لہجے (Accents): فرانسیسی وچ حروف دے اُتے کجھ نشانات (مثلاً é, à, ç) لائے ویندن جیہڑے آواز کوں تبدیل کریندن۔

 عالمی حیثیت 
فرانسیسی زبان درج ذیل بین الاقوامی اداریاں دی سرکاری زبان ہے:
 اقوامِ متحدہ (UN)
 یورپی یونین (EU)
 بین الاقوامی اولمپک کمیٹی (IOC)
 ریڈ کراس (Red Cross)

 سرائیکی تے فرانسیسی دا ملاپ 
اگرچہ سرائیکی تے فرانسیسی وچ بظاہر کوئی تعلق نئیں، لیکن لسانیات دے طالب علماں واسطے ایہ دلچسپ ہے کہ ݙوہیں زباناں "ہند-یورپی" خاندان نال جڑیاں ہویاں ہن۔ فرانسیسی وچ آوازاں دی مٹھاس تے سرائیکی دی موسیقی ہک ٻئے دے قریب محسوس تھیندی ہے۔

 حوالے 

ونکی:زباناں
ونکی:فرانسیسی زبان
ونکی:یورپ دیاں زباناں
ونکی:افریقہ دیاں زباناں