ضلع میانوالی دی تاریخ

ضلع میانوالی دی قدیم تاریخ

ضلع میانوالی، جیہڑا اج پنجاب دا ہک اہم ضلع اے، دی تاریخ ہزاراں سال پراݨی اے۔ ایں خطے دا ذکر قدیم تریخی کتاباں اتے آثار قدیمہ توں ملدا اے، جیہڑے اتھاں دی بھرپور ثقافت اتے تمدن دی گواہی ڈیندن۔

 وادی سندھ اتے ویدک دور 
تاریخ داناں دے مطابق، میانوالی دا علاقہ وی وادی سندھ دی تہذیب دا حصہ ہئی۔ اوں ویلھے اتھاں زراعت ہوندی ہئی اتے جنگلات وی موجود ہن۔ وادی سندھ دے بعد، اے علاقہ ویدک تہذیب دے اثر تھلے آیا۔

 مختلف حکمران اتے سلطنتاں 
وقت گزرݨ نال میانوالی دا خطہ مختلف وݙیاں سلطنتاں اتے حکمراناں دے ہتھوں تھل گزریا۔ ایں وچ اچیمینیڈ (ہخامنشی) سلطنت، موریہ سلطنت، ہند-یونانی بادشاہت (Greco-Bactrian)، غزنوی سلطنت، دہلی سلطنت، مغلیہ سلطنت اتے سکھ سلطنت شامل ہن۔ ای سارے حکمران اپݨے نقوش اتے اثرات ایں دھرتی تے چھوڑ ڳئن۔

 اسلام دی آمد اتے صوفیاء کرام دا اثر 
مرکزی ایشیاء توں مسلم حملہ آوراں اتے فاتحین دی آمد دے بعد، اے خطہ وی اسلامی سلطنت دا حصہ بݨیا۔ ایں دوران، میانوالی اتے اردگرد دے علاقیں وچ اسلام صوفیاء کرام دے ذریعے پھیلیا۔ انہاں صوفیاء دی تعلیمات اتے کوششاں پاروں اتھاں دی وݙی آبادی مسلمان تھئی۔ میانوالی شہر دا ناں وی ہک عظیم صوفی بزرگ حضرت میاں علیؒ دے ناں تے رکھیئے ڳیا، جیہڑے بغداد توں تشریف گھن آئے اتے اتھاں رشد و ہدایت دا سلسلہ شروع کیتا۔

 اعوان قبیلے دی تاریخ 
میانوالی دی ہک اہم اتے قدیم آبادی اعوان قبیلے تے مشتمل اے۔ انہاں دی تریخ حضرت قطب شاہؒ نال جڑدی اے، جیہڑے 1090ء دے نیڑے ایں خطے وچ آئے اتے انہاں دی اولاد اتھاں آباد تھئی۔ اعوان قبیلے دا میانوالی دی تریخ اتے ثقافت تے گہرا اثر اے۔

 کافرکوٹ دا قلعہ اتے نمک کوہستان 
میانوالی ضلع دی قدیم تاریخ دے اہم ثبوتیں وچوں ہک تاریخی مقام کافرکوٹ دا قلعہ اے۔ اے قلعہ دفاعی لحاظ نال ٻہوں اہم ہائی اتے مختلف ادوار وچ استعمال تھیندا رہیا۔ ایں قلعے اتے اردگرد دے علاقیں توں آریائی، کشان، غزنوی، منگول اتے مغل حملہ آوراں دے گزرن دے آثار ملدن۔ نمک کوہستان (Salt Range) وچ وی کئی قدیم تاریخی جگہیں موجود ہن، جیہڑیاں چوتھی صدی قبل مسیح (سکندر اعظم دے دور) توں گھن تے مختلف دوراں دی نشاندہی کریندن۔

 ڳکھڑاں دی حکمرانی 
ضلع دے اتلے علاقیں تے ہک ویلھے ڳکھڑ قبیلے دی حکمرانی ہئی، جیہڑے مغلیہ سلطنت دے باجگزار ہن۔ بھن 1748ء وچ درانی فوج دے آوݨ دے بعد ڳکھڑاں دی حکمرانی مک ڳئی۔

 برطانوی دور اتے ضلع بݨݨ دا سفر 
برطانوی راج ویلھے میانوالی کوں بݨوں ضلعے دی تحصیل بݨایا ڳیا، اتے بعد وچ ایہ ڈیرہ اسماعیل خان ڈویژن دا حصہ رہیا۔ سن 1901ء وچ میانوالی کوں باقاعدہ طور تے ہک وکھرا ضلع بݨایا ڳیا۔

اڄ وی ضلع میانوالی وچ موجود قدیم عمارتاں، قلعے، اتے قبرستان اتھاں دی ہزاراں سال پراݨی تریخ اتے ایں دھرتی تے رہݨ والے لوکاں دی کہانی سݨیندن۔ اتھاں دی ثقافت، زبان (جیہڑی سرائیکی، پشتو اتے ہندکو دے اثرات گھن رکھی اے) اتے رہتل وچ قدیم اتے نویں دور دے رنگ رلے ملے نظر آندن۔
ونکی:تاریخ سرائیکستان