نرگس نیہان

نرگس نیہان (پیدائش: کابل، افغانستان، 1981ء) ہِک افغان سابق سیاست دان ہِن جیڑھیاں کانوں، پیٹرولیم تے صنعت دی قائم مقام وزیر دے طور تے خدمات انجام ݙِتیاں۔https://www.nrk.no/nyheter/tidlegare-afghansk-minister-evakuert-1.15625996. Retrieved 27 August 2021

 ابتدائی زندگی 
اپݨی نسل دے ٻہوں سارے افغاناں دی طرح، نیہان کوں آپݨے مُلک دی کئی ݙہاکیاں دی جنگ توں بچݨ کِیتے بچپن وِچ (12 سال دی عُمر وِچ) افغانستان توں فرار تِھیوݨ تے مجبور کِیتا ڳیا ہئی۔ نیہان دا خاندان افغان خانہ جنگی (1992-1996) دے دوران کابل توں فرار تِھی ڳیا ہئی تے نیہان اُنّھاں لاکھاں افغان مہاجرین وِچ پلیاں وڳّیاں جیڑھے 1980ء دے ݙہاکے وِچ آپݨے مُلک تے سوویت قبضے دے بعد پاکستان وِچ آباد تِھئے ہَن۔ پاکستان وِچ، نیہان نے افغان مہاجرین دی کمیونٹی کوں مدد فراہم کرݨ آلیاں بین الاقوامی غیر سرکاری تنظیماں دے نال کم کر تے آپݨی تعلیم کِیتے مالی اعانت فراہم کِیتی۔

 عملی زندگی 
نیہان، جیڑھیاں بزنس ایڈمنسٹریشن وِچ ماسٹر دی ڈگری حاصل کِیتی ہئی، 2001ء وِچ امریکا دے افغانستان تے حملے دے بعد نارویجن ریفیوجی کونسل دے نال کم کریندی پئی ہَن۔ اِیں حملے دے بعد افغانستان دی طالبان حکومت دا تختہ الٹ ݙِتا ڳیا، ناروے دی امدادی تنظیم نے اِیں کوں کابل واپس آنݨ دا حکم ݙِتّا تاں جو اوہ اتّھاں آپݨا دفتر کھولے۔ نیہان نے ایویں کِیتا تے اِیں دے بعد افغان عبوری انتظامیہ دے نال کئی عہدیاں تے کم کرݨ کِیتے تنظیم کوں چھوڑ ݙِتّا۔ اِیں ویلھے توں، اِنّھاں دے سرکاری عہدیاں وِچ شامل ہِن: وزارت خزانہ وِچ محکمہ خزانہ دے ہدایت کار جنرل، کابل یونیورسٹی وِچ انتظامیہ تے مالیات دے نائب چانسلر تے تعلیم تے اعلیٰ تعلیم دے وزراء کِیتے اعلیٰ انتظامی مشاورتی عہدے۔ نیہان نے وزارت خزانہ وِچ محکمہ خزانہ وِچ اصلاحات دا انتظام کِیتا تے وزارت تعلیم کِیتے عالمی بینک دی مالی اعانت نال چَلݨ آلی ݙاہ سالہ اسٹریٹجک منصوبے دی تیاری وِچ شامل ہَن۔

نیہان کوں 2017ء وِچ مائنز، پیٹرولیم تے صنعتاں دا قائم مقام وزیر مقرر کِیتا ڳیا ہئی۔ 2016ء وِچ داؤد شاہ صبا دے استعفیٰ دے بعد اوہ اِیں کردار وِچ ݙوجھی قائم مقام وزیر ہَن۔

اگست 2021ء وِچ طالبان دے کابل تے کنٹرول حاصل کرݨ دے بعد، نیہان ناروے کوں نکل ڳئیاں۔

 اشاعتیں 
2007ء وِچ، نیہان نے اشرف غنی احمد زئی دے نال مِل تے ہِک کتاب تصنیف کِیتی، جیندا عنوان بجٹ ریاست دے لنچ پن دے طور تے: افغانستان توں سبق ہئی۔

 سرگرمی 
نیہان امن تے جمہوریت کِیتے مساوات دی بانی ہِن، ہِک ایہجھی تنظیم جیندا بیان کِیتا ڳیا مشن "زنانیاں تے نوجواناں کوں فعال فیصلہ ساز بݨݨ کِیتے بااختیار بݨاوݨ، ووٹنگ دے ذریعے آپݨے رہنماواں تے نمائندیاں دا چُناؤ کر تے، ریاست دی نگرانی کرݨ۔ اداریاں دی کارکردگی تے اُنّھاں کوں عوامی پالیسیاں تے وسائل کِیتے جواب دہ بݨاوݨ تے اُنّھاں دی برادریاں تے روزمرہ دی زندگی وِچ تبدیلی دے ایجنٹ بݨݨ۔"

نیہان سول سوسائٹی جوائنٹ ورکنگ گروپ (CS-JWG)، شفافیت تے احتساب کِیتے افغان اتحاد (ACTA) تے مُلک دے مرکزی بینک، دا افغانستان بینک دی سپریم کونسل دی رُکن ہِن۔ اوہ مرکزی بینک دی قیادت دی رُکن بݨݨ آلی پہلی زنانی ہَن۔

 حوالے 

ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:پشتون زنانیاں
ونکی:اکویہویں صدی دیاں سیاست دان زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے