ہیر رانجھے دے قصے دا سبق

ہیر رانجھے دا قصہ صرف ہک عشقیہ داستان نئیں، بلکہ ایہ سرائیکی وسیب تے خاص طور تے ساݙی  تہذیب کیتے حکمت تے سبق دا ہک سمندر ہے۔ وارث شاہ ہووے یا ساݙے مقامی صوفی شعراء، سب نے ایں قصے دے ذریعے کجھ اہم پیغام ڈتن۔

سرائیکی قوم کیتے ایں قصے وچ چھپے ہوئے کجھ خاص سبق ایہ ہن:

 ۱. جبر دے خلاف آواز (مزاحمت) 
ہیر دا کردار ہک ایسی تریمت (عورت) دا ہے جئیں اپنے دور دے فرسودہ رواجاں تے طاقتور "کھیڑیاں" دے خلاف علمِ بغاوت بلند کیتا۔ ایہ قصہ سکھیندا ہے کہ جڈاں معاشرہ ناانصافی تے مبنی فیصلے کرے، تاں حق دی خاطر کھڑا تھیوݨا ای اصل بہادری ہے۔ سرائیکی قوم کیتے ایہ سبق ہے کہ اپنی شناخت تے حقوق کیتے خاموش رہوݨ دے بجائے کلمہِ حق بلند کیتا ونجے۔

 ۲. طبقاتی فرق دی نفی 
رانجھا ہک رئیس دا پتر ہئی، پر او ہیر دی محبت وچ "چاک" (مجھیاں چراوݨ والا) بݨ ڳیا ۔ ایہ ایں گالھ دی علامت ہے کہ عشق تے انسانی رشتے مال و دولت یا ذات پات دے محتاج نئیں ہوندے۔ ایہ قصہ ساکوں سکھیندا ہے کہ انسانیت دی قدر طبقے توں اتے تھی کے کرݨی چاہیدی ہے۔

 ۳. انا دی قربانی (جوگ اختیار کرݨا) 
رانجھے دا تخت ہزارہ چھوڑݨ تے کناں وچ مندرے پوا کے "جوگی" بݨ ونجݨ ایہ ڈکھاندا ہے کہ جے تائیں انسان اپنی "میں" یا انا کوں ختم نئیں کریندا، او منزل (حق) کوں نئیں پا سکدا۔ قوم دی ترقی کیتے وی انفرادی مفاد تے انا کوں قربان کرݨا پوندے تاکہ اجتماعی مقصد حاصل تھی سکے۔

 ٤. منافقت دی پہچاݨ (قیدو دا کردار) 
قصے وچ "قیدو" دا کردار اساڈے معاشرے دے انہاں لوکاں دی عکاسی کریندے جڑے مذہب یا رواج دا لبادہ اوڑھ کے پچھوں سازشاں کریندن۔ ایہ سبق ملدے کہ قوم کوں اپنے اندر دے "قیدوواں" توں ہوشیار رہوݨا چاہیدی ہے جڑے اپݨے فائدے کیتے پوری بستی وچ بھاء لا ڈیندن۔

 ۵. صوفیانہ رنگ (عشقِ حقیقی) 
سرائیکی وسیب صوفیاں دی دھرتی ہے۔ ایں قصے وچ ہیر کوں "روح" تے رانجھے کوں "مرشد" یا "خدا" دی علامت سمجھیا ویندے۔ ایہ قصہ سکھیندا ہے کہ دنیا دی رنگینی وچ اصل مقصد (خالق دی محبت) کوں نئیں بھولݨا چاہیدی۔

 ٦. سیاسی سبق 
حقوق کیتے جدوجہد ، پسند دے مطابق حیاتی گزارݨ دا اختیار تے رنگ پور یعنی تخت لہور نال نفرت

خلاصہ: ہیر رانجھے دا قصہ اساکوں ایہ سکھیندا ہے کہ محبت، سچائی تے استقامت ای او رستے ہن جڑے انسان کوں لافانی بݨا ڈیندن۔ جے قوم وچ ہیر جئی جرات تے رانجھے جئی لگن پیدا تھی ونجے، تاں کوئی وی "کھیڑا" (غاصب) اونکوں ہرا نئیں سکدا۔