اسراء الغمغام

اسراء الغمغام (إسراء الغمغام) سعودی عرب دے انسانی حقوق دی وکیل ہئی۔ اوہ خاص طور تے 2017-18 دے قطیف بدامنی دیاں دستاویزات کِیتے ڄاتی ویندی ہئی۔

ستمبر 2018 وِچ، اوہ خطرے نال دوچار تھئی ہئی جو اوہ سعودی عرب وِچ 28 اکتوبر 2018 کوں تھیوݨ والی حتمی سماعت دی منصوبہ بندی کیتی ڳئی ہئی، جیندے بعد ممکنہ طور تے سر قلم کرݨ دے بعد، پہلی واری انسانی حقوق دی محافظ بݨݨ دی سزا ݙتی ونڄے۔ 6 اگست 2018 کوں، الغمغام دے کیس وِچ شامل سعودی عرب دے پراسیکیوٹر نے اوں تے اوں دے شوہر کوں سزائے موت ݙیوݨ دی سفارش کیتی۔ سعودی کارکناں نے ݙسایا جو الغمغام اوہ پہلی زنانی ہن جیڑھی سعودی عرب وِچ انسانی حقوق دی مہم چلاوݨ کِیتے سزائے موت دا سامݨاں کر سڳدی ہئی۔ 31 جنوری 2019 کوں، سعودی حکام نے الغمغام کوں سزائے موت ݙیوݨ دی استغاثہ دی درخواست مسترد کر ݙتی۔ 18 دسمبر 2019ء تک، اوں کوں جیل دی سزا دا خطرہ ہئی۔

 سرگرمی 
الغمغام مشرقی صوبے دے مظاہریاں دی اپݨیاں دستاویزات کِیتے مشہور ہئی، جو عرب بہار دے دوران 2011–2012 وِچ شروع تھئے ہن تے 2017–18 وِچ جاری رہے۔

 گرفتاری 
الغمغام تے اوں دے شوہر موسی الہیشم کوں 6 توں 8 دسمبر 2015 دے لڳ بھڳ گھر وِچ گرفتار کر گھدا ڳیا ہئی تے اوں دے بعد توں دمام دی المباہت جیل وِچ رکھا ڳیا ہئی۔

اِیں جوڑے خلاف لڳائے ڳئے الزامات دا تعلق مشرقی صوبے دے قطیف وِچ 2017–18 دی بدامنی نال ہئی۔ ہیومن رائٹس واچ دے مطابق، اِیں الزامات وِچ مظاہریاں وِچ حصہ گھِدݨ، مظاہرے کوں بھڑکاوݨ، حکومت دے خلاف نعرے بازی کرݨ، رائے عامہ کوں تیز کرݨ دی کوشش کرݨ، مظاہرے کرݨ، سوشل میڈیا تے شائع کرݨ، اپݨے فیس بک پیج تے کہیں ٻئی زنانی دی تصویر دا استعمال کرݨ تے اخلاقی مدد فراہم کرݨ شامل ہن۔ ہیومن رائٹس واچ نے اِیں الزامات کوں "قابل شناخت جرائم نال مشابہت کائنی رکھݨ والے" قرار ݙتا ہئی۔

6 اگست 2018 کوں، الغمغام خصوصی فوجداری عدالت وِچ پیش تھئی تے استغاثہ نے تعزیر دے اسلامی قانون دے اصول تے عمل کریندے ہوئے، سزائے موت دی سفارش کیتی جیندے تحت جج کوں جرم دی سزا ݙوہاں دا تعین کرݨ دی اجازت ملدی ہئی تے جرم کیا ہوندے۔ الغمغام دی نظربندی دے پہلے 32 مہینیاں تک کہیں وکیل تک رسائی کائنی ہئی۔ عدالت وِچ حتمی سماعت تھیوݨی ہئی، جیندے وِچ سزائے موت دی تصدیق یا انکار تھیوݨا ہئی، اِیندا اہتمام 28 اکتوبر 2018 کوں تھیوݨا ہئی۔ جے تصدیق تھی ڳئی ہوندی تاں سزائے موت دی تصدیق شاہ سلمان دے ذریعے کرݨی یا مسترد کرݨی پوندی۔ شاہ سلمان دی سزا دی تصدیق دے بعد سر قلم کرݨ دا کم انجام ݙتا ویندا۔

 رد عمل 
شیعہ رائٹس واچ نے سزائے موت کوں روکݨ کِیتے بین الاقوامی حمایت گھِدّی، اِیں دلیل وِچ جو اے مذہبی اقلیتیاں دے حقوق کِیتے مہم چلاوݨ والیاں ٻیاں سعودی زنانیاں کوں پھانسی ݙیوݨ دی ہک مثال قائم کریسی۔ ہیومن رائٹس واچ دی سارہ وٹسن نے آکھیا جو "اسراء الغمغام جیئں کارکناں کِیتے سزائے موت دی منڳ، جنھاں تے پرتشدد رویے دا الزام وی کائنی، اے دیوانہ پن ہئی" تے سعودی حکومت دی اصلاح دے دعوے دے خلاف ہئی۔ یورپی سعودی تنظیم برائے انسانی حقوق دے علی اڈوبیسی نے اِیں سزا کوں ٻئے عدم تشدد پسند سیاسی کارکناں دی پھانسی دی سزا "خطرناک نظیر" قرار ݙتا ہئی۔ ایمنسٹی انٹرنیشنل دی مہماں دے مشرق وسطی دے ڈائریکٹر، سمہ حدید نے اِیں ڳالھ تے اتفاق کیتا جو اِیں سزا نے ہک خطرناک نظیر قائم کیتی ہئی جیڑھی "ہک خوفناک پیغام پُڄیس جو ٻئے کارکن وی اُنھاں دے پرامن احتجاج تے انسانی حقوق دی سرگرمیاں کِیتے اِیویں نشانہ بݨائے ونڄ سڳدن"۔

کینیڈا دے گلوبل افیئرز دے ترجمان نے الغمغام دی صورت حال دے سلسلے وِچ آکھیا جو "کینیڈا ہمیشاں انسانی حقوق دے تحفظ کِیتے کھڑا تھیسی، جیندے وِچ دنیا بھر وِچ زنانیاں دے حقوق تے اظہار رائے دی آزادی شامل ہن"، الغمغام دی "فوری رہائی" دا مطالبہ کیتے بغیر۔ اِیں توں پہلے اگست 2018 وِچ کینیڈا دی طرفوں زنانی کارکناں دی "فوری رہائی" کِیتے ہک مطالبہ وِچ آکھیا ڳیا ہئی جو سعودی حکومت نے ݙوہاں دیساں دے درمیان سفارتی تے تجارتی بحران دا ہک عنصر ݙسیا ہئی۔

الغمغام دی پھانسی دی پیش گوئی کریندے ہوئے، 2015 توں لیلیٰ باسم کوں پھانسی ݙیوݨ دی ہک ویڈیو، اگست 2018 وِچ سوشل میڈیا تے نشر تھئی۔

 سزائے موت گھٹ تھی ڳئی 
31 جنوری 2019 کوں، سعودی حکام نے الغمغام خلاف سزائے موت ݙیوݨ دی پراسیکیوٹر دی درخواست مسترد کر ݙتی۔ 18 دسمبر 2019ء تک، اوندے کِیتے جیل دی سزا دا خطرہ ہئی۔

 حوالے 

ونکی:انسانی حقوق دی فعالیت پسند زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل
ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں
ونکی:سعودی زنانیاں
ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے
ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی
ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے