سید جلال سلہٹی

ایہ سئیں سیّد السادات سید جلال بخاریؒ دے ݙوترے اَتے سید احمد کبیر بخاریؒ دے بھݨین٘ڄے ہَن۔ سئیں ہالی ترے مہینے دے ہَن جو انّھاں دی اَمّاں سئیݨ جھوک لݙا ڳئے۔ اَتے ابّا سئیں ہِک لڑائی وِچ دادِ شجاعت ݙین٘دے ہوئے پہلے ای شہید تھی چُکّے ہَنملفوظ المخدوم۔ صفحہ ٥٥١۔۔ اَتے سیّد السادات نے انّھاں دی آپݨی تربیّت وِچ گِھن گِھدّا۔ جہڑیلے اُوہ عالمِ قدس کوں تشریف گِھن ڳئے تاں سیّد احمد کبیر بخاریؒ نے انّھاں اُتّے آپݨی شفقت دا سایہ پاتامولانا نور احمد خان فریدی، تاریخ ملتان (جلد اوّل)، قصر الادب رائٹرز کالونی، ملتان۔صفحہ نمبر 149۔ ۔ 
شیخ جلالؒ نے تِرِیہہ ورھیں آپݨے ماموں اَتے مُرشد دی ہدایت دے مطابق حجرے وِچ عبادت کِیتی۔ اَتے وَل انّھاں کوں مُرشد دی طرفوں بنگال وِچ جہاد کرݨ کِیتے ٹوریا ڳِیا۔ 

 مشرقی پاکستان وِچ اشاعتِ اسلام 
سید احمد کبیر بخاری سہروردیؒ نے سَت سو درویش شیخ جلالؒ دے نال کر ݙِتّے ہَن۔ جہڑے اُنّھاں آلی کار سلوک تے معرفت دیاں ساریاں منزلاں طے کر چُکّے ہَن۔ کئیں انّھاں وِچ قطب ہَن اَتے کئی ابدال اَتے اوتاد، زادِ پن٘دھ بجائے آپ ریہا۔ ایہ اللہ والیاں دا لشکر تیر تے تبر اَتے تلوار کنوں وان٘جھا ہَئی۔ سیّد احمد کبیر نے انّھاں کِیتے تلواراں مہیّا کِیتیاں اَتے سیّد جلالؒ کوں مٹھ جیݙے مٹّی ݙے تے فرمایونیں:- "جِتّھاں اِیں رنگ تے بُو دی مِٹّی مِلّے اُوکوں وطن بݨا تے اللہ دی مخلوق کوں سبیل الرشاد اُتے چلاوݨ دی کوشش کرائے، اَتے تلوار کوں ضرورت مُتُّوں استعمال نہ کرائے!"۔ 
سہروردی مجاہداں دی ایہ فوج تسبیح تے تہلیل دی فلک شگاف صداؤواں وِچ اُچ کنوں ٹُری۔ رَستے وِچ کئی جائیں اُتے طاغوتی طاقتاں ٹکّر گِھنّݨ کوں ودّھیاں، پَر بُری طرح نا کام رہیّاں۔ ہر جاء انّھاں مُٹھ جِتّی درویشاں نے کفر تے ضلالت دے تشونِ قاہرہ اُتے فتح حاصل کِیتی، شیخ جلالؒ دا ایہ معمول ہَئی جو جہڑا شہر فتح تِھین٘دا، اُوہ مع مالِ غنیمت کئیں رفیق دے حوالے کر ݙین٘دے اَتے آپ ذری جِتّی آزوقے دے نال اَڳّوں وَدھ وین٘دے۔ الغرض دیس دیس دا پاݨی پِین٘دے اَتے اللہ دی مخلوق کوں وعظ تے نصیحت کرین٘دے۔ـ۔ـــ ایہ درویش بنگال ون٘ڄ اپڑیامولانا نور احمد خان فریدی، تاریخ ملتان (جلد اوّل)، قصر الادب رائٹرز کالونی، ملتان۔صفحہ نمبر 150۔ ۔

 راجہ گوڑ بند نال جنگ 
اُنّھاں ݙیہاڑیاں وِچ سلہٹ وِچ، جین٘دا اصل ناں سری ہٹ ہَئی۔ ہِک ظالم راجہ راج کرین٘دا ہَئی۔ اُون٘دی عسکری طاقت ٻہوں تَکڑی ہَئی۔ ہِک لَکھ پیادہ اَتے کئی ہزار سوار دا لشکرِ جرّار ہر ویلے لڑݨ مرݨ تے اَمادہ رہن٘دا ہَئی۔ ٻِیا ایہ جو اُون٘دے بارے وِچ مشہور ہَئی جو اُوہ ݙاڈھا وݙّا جادوگر ہِے۔ اَتے ہزاراں جِن بُھوت اُون٘دے تابع ہَن۔ اِیں کِیتے کئیں کوں اُون٘دے اُتّے حملہ کرݨ دا حون٘صلہ نہ پون٘دا ہَئی۔ اِیں ظلم تے تشدّد دے باوجود اُون٘دی ریاست وِچ کُجھ مسلمان وی اَباد ہَن۔ جِنّھاں دی حیثیت صرف مبلّغین دی ہَئی۔ انّھاں وِچّوں ہِک بزرگ برہان الدین دے گھر وِچ پُتر ڄَمّیا۔ ایں سَوَب اُتّے انّھاں نے ہِک ڳان٘ہ ذبح کِیتی۔ اتفاق نال ہِک چِیل گوشت اُتے جَھپَٹّی اَتے ہِک ٹوٹا چا تے وین٘دی پئی ہَئی جہڑا اُون٘دے کنوں چُھٹ تے ہِک برہمن دے گھر ڈَھیہہ پِیا۔ برہمن ݙاڈھا وِڳڑیا اَتے راجہ دے کول شکایت گِھن ڳِیا۔ راجہ دے حُکم نال نویں ڄمان٘درُو کوں بھوئیں اُتّے پٹّخ ݙِتّا ڳِیا اَتے اُوہ تڑپ تڑپ تے ٹھݙّا تھی ڳِیا۔ برہان الدین دا ہَتھ کَپ ݙِتّا، شیخ برہان الدین سلطان شمس الدین شاہِ بنگالہ دے کول ارداس گِھن تے ڳِیا۔ اُوں نے آپݨے بھݨین٘ڄے سلطان سکندر کوں اِیں مُہم اُتّے ٹوریا۔ پَر راجہ دے جادُو دی وݙّی شہرت ہَئی۔ اِسلامی لشکر ہَر ڳِیا۔ انّھاں ݙیہاڑیاں وِچ شیخ جلالؒ تازے تازے اِیں مُلک وِچ آن وَڑے ہَن۔ سلطان سکندر انّھاں دی خِذمت وِچ حاضر تھیا تے مدد منڳیُس۔ سئیں نے اُوں ویلے دُعا کِیتے ہَتھ چاتے اَتے فرمایا اطمینان رَکّھو، ہُݨ راجہ دا جادُو تُہاݙے لوکاں اُتّے اثر نہ کریسی۔ نال ای فرمایا اصلُوں کوئی فِکر نہ کرائے۔ اَساں لوک تُہاݙی فوج وِچ شامل تھی تے تُہاݙے نال نال اِیں بہادری نال لڑسوں جو راجہ کوں چھٹّی دا کِھیر یاد آ ویسی۔ 
شاہ جلالؒ رَستے وِچ آپݨے ٻیلیاں کوں مُلک دی اصلاحِ احوال اَتے اشاعتِ اسلام کِیتے متعیّن کرین٘دے ہوئے آن٘دے پئے ہَن۔ اِیں کِیتے ہُݨ اُنّھاں دے کول صرف ترے سو تیرھاں درویش ٻاقی رہ ڳئے ہَن۔ حضرت دی دُعا اَتے درویشاں دے رَلّݨ نال شاہی لشکر دے حون٘صلے اُچّے تھی ڳئے۔ ہِک نیک ساعت وِچ شاہ جلالؒ نے حملہ کرݨ دا حُکم ݙِتّا۔ ہِکّے ویلے سارا لشکر راجہ دی فوج اُتے پِل پِیا۔ درویش عقاب آلی کار جھپٹ جھپٹ تے ڈھان٘دے اَتے گوڑ گوبند دی فوج کوں گاجر مُولی آلی کار کَپ تے رکھ ݙین٘دے ہَن۔ بنگالیاں اُتے مسلماناں دا خاص طور تے درویشاں دا ایݙا رُعب چھایا جو اوہ ہراساں تھی ڳئے۔ اَتے سارے کَپ کَپِیڄ تے مُک ڳئے۔ سلہٹ دے در تے کن٘دّھاں تسبیح تے تہلیل دیاں صداؤاں نال ڳاج پئے اَتے اُون٘دے اُچّے تے جِھکّے اُتے تجلیّاتِ اِلٰہی دا نزول تِھیوݨ لڳّیا؎ 
سلہٹ از شرفِ فلک برابر شد
ہر سنگِ در و بہ تاب گوہر شد 
ہر قطرہ از و بو سعتِ دریا ئیست 
ہر ذرہ اش آفتابِ دیگر شد 
ضلع سلہٹ دے سرکاری گزئیٹر دے حساب نال سلہٹ ١٣٨٤ء وِچ فتح تِھیا۔ پَر حال وِچ ای محکمہ آثارِ قدیمہ کوں درگاہِ شاہ جمالؒ کنوں جہڑا پُراݨاں کتبہ لبّھیا ہِے اُون٘دے اُتّے فتح اِسلام دی تاریخ ثلث وسیع مائتہ یعنی ٧٠٣ ہجری درج ہِے۔ اَتے مؤرخاں نے این٘دے اُتّے ای بھرواسا کِیتا ہِےمولانا نور احمد خان فریدی، تاریخ ملتان (جلد اوّل)، قصر الادب رائٹرز کالونی، ملتان۔صفحہ نمبر 150-152۔ ۔ 

 مقبرہ 
سئیں شاہ جلال دا مقبرہ سلہٹ وِچ ہِے۔ 

 سہروردی درویشاں دیاں اَبادیاں 
شاہی لشکر سلہٹ کوں سید جلال سلہٹی دے انتظام وِچ ݙے تے ٹُر ڳِیا ہَئی۔ سئیں نے ݙِٹّھا جو اِیں بھوئیں دی مٹّی رنگ اَتے خشبوں نال اُوں مٹی نال رلدی ہِے جہڑی انّھاں دے مرشد شیخ سید احمد کبیر بخاری سہروردیؒ نے ݙِتّی ہَئی۔ تَہُوں اُنّھاں نے آپݨے ٻیلیاں دے نال اِیں مُلک وِچ اَباد تِھیوݨ دا فین٘صلہ کر گِھدّامولانا نور احمد خان فریدی، تاریخ ملتان (جلد اوّل)، قصر الادب رائٹرز کالونی، ملتان۔صفحہ نمبر 152۔ ۔ تفصیلی مضمون کِیتے ݙیکھو:- مشرقی پاکستان وچ اشاعت اسلام۔ 

 ٻِیا ݙیکھو 
 شیخ الاسلام بہاء الدین زکریاؒ ملتانی۔ 
 سید جلال بخاریـ
 سید احمد کبیر بخاری۔

 حوالے 

ونکی:تاریخ سرائیکستان
ونکی:سرائیکستان
ونکی:ملتان
ونکی:تاریخ ملتان
ونکی:ملتان دے علماء
ونکی:ملتان دے صوفیاء
ونکی:ملتان دے حاکم
ونکی:شیخ الاسلام دے ٻیلی۔