راݨی سوہݨی

ایہ 416 ء دا واقعہ اے جݙاں موجودہ پاکستان وچ ہک طاقتور ٻُدھی راجپوت سردار، راجا دیوا جی رائے سلطنت دی بنیاد رکھی۔ 615 ء وچ راجا سہاسی ایں سلطنت دا بادشاہ بݨیا۔ 625 ء وچ اوں ہک برہمن، چچ کوں اپݨا نائب وزیر بݨا گھدا۔ چچ جلدی شہرت حاصل کر گھدی۔ شہر وچ اوہدی قابلیت دے ہر ڄاہ چرچے تھیوݨ لڳ پئے۔ اوہ پابندی نال ہر روز دفتر آندا ہئی تے کم کریندا ہئی۔

ہک ݙینھ خدا دا کرݨ ایہو جیہا تھیا جو وزیر بیمار ہئی تے ایں ݙینھ دفتر نہ آ سڳیا۔ دفتر وچ کلہا بیٹھا چچ کم کریندا پیا ہئی جو راجا دے کولو کڄھ ضروری خط سیوستان توں آئے، جنہاں دا جواب ݙیوݨ اوں ویلھے ضروری ہئی۔ راجا بندہ بھیج تے محل توں وزیر کوں سݙوایا، اوہ موجود نہ ہئی۔ چچ راجا دے بندے کوں آکھیا جو وزیر صاحب تاں موجود کائینی، میں انہاں دا نائب آں۔ جیکر کوئی ضروری کم ہووے تاں راجا صاحب کوں عرض کرو جو میں حاضر آں۔ اوں ونڄ تے راجا کوں چچ دی ڳالھ آکھی۔ راجا فوراً ہی چچ کوں سݙوایا۔

جݙاں چچ محل وچ پڄا تاں اوں ویلھے راجا دے کولو اوہدی رانی سوہݨی بیٹھی ہئی۔ راجا رانی کوں آکھیا، توں پردے وچ تھی ونڄ۔ رانی سوہݨی آکھیا، حضور! اوہ تاں برہمن اے، اوندے توں پردہ کیہو جیہا؟ راجا چپ تھی ڳیا تے چچ کوں سݙوایا۔ چچ آداب شاہی بڄا گھدے تے راجا کوں اوہ خط پڑھ تے سݨائے جو سیوستان توں آئے ہوئے ہن تے انہاں دا فوراً ہی بہوں چنڳا جواب لکھ تے پیش کیتا۔ راجا بہوں خوش تھیا تے چچ کوں انعام و اکرام ݙے تے حکم ݙیتا جو اوہ آندے ضروری معاملات خود محل وچ آ تے پیش کرے۔

رانی سوہݨی وی چچ دا حسن و جمال تے قابلیت ݙیکھ تے عقل و ہوش گنوا ݙتے تے اوندے تے عاشق تھی ڳئی۔ اوں چچ کوں ورغلایا چاہیا، بھل اوں ہمیشہ ایہہ جواب ݙیتا جو میں ہک برہمن آں، تساں میتھوں نمک حرامی دی توقع نہ رکھو۔ چچ دے کجھ دشمناں ایہہ خبر راجا دے کن وچ وی پائی۔ راجا آکھیا، چچ برہمن اے، میں اینکوں نیک سمجھداں۔ ڳالھ آئی ڳئی تھی ڳئی۔ بہوں ݙینھ ایویں لنگھ ڳئے اتھوں تائیں جو راجا سہاسی بیمار پے ڳیا۔ طرح طرح دے علاج معالجے تھیے بھل راجا دی بیماری ودھدی ہی ڳئی۔ آخر زندگی دی کوئی امید باقی نہ رہی۔

رانی سوہݨی ایہہ حالت ݙیکھ تے ہک ݙینھ چچ کوں سݙوایا تے آکھیا، توں ݙیکھدا ایں جو رائے دی کیہ بری حالت اے۔ ہݨ اوندے بچݨ دی کوئی توقع کائینی۔ تیکوں ایہہ وی معلوم اے جو میری کوئی اولاد اے۔ نہ میرا کوئی ہمدرد۔ رہ گئے ناں دے ایہہ رشتے دار اتے عزیز جو توں ݙیکھدا ایں، ایہہ سارے دے سارے ایں تاک وچ ہن جو راجا مرے تے اساں تخت تے قبضہ کر گھنوں۔ لیکن میں وی سندھ دی رانی آں۔

انہاں دے ایں برے ارادے دا اوہ مزہ چکھیساں جو ساری عمر یاد رکھݨ۔ لو ݙیکھو، ہݨ میں کیہ تماشا کریندی آں۔ ایہہ آکھ تے اوں حکم ݙیتا جو عام دربار منعقد تھیوے تے سارے امیر و کبیر جمع تھیون۔ جݙاں سارے جمع تھی ڳئے تاں اوں راجا دے ہتھوں انگوٹھی لاہی تے اینکوں گھدے دربار وچ آئی۔ رانی کوں ݙیکھ تے دربار وچ سناٹا چھا ڳیا۔ سارے ادب نال بہہ ڳئے۔ اوں درباریئیں کوں آکھیا، راجا صاحب دی حالت خراب اے۔ اوہ خود بیماری دی وجہ توں دربار وچ تشریف نی لا سڳے۔ انہاں ایہہ انگوٹھی میکوں ݙے تے حکم ݙیتا اے جو میں تساں ساریاں کوں آکھاں جو چچ کوں عارضی طور تے راجا بݨا گھدا ونڄے تے سارے اوندے احکامات تے عمل کرن۔ ایہہ سݨ تے سارے درباریئیں اوں ویلھے چچ کوں حکمران من گھدا۔ ایویں چچ ہک دم نائب وزیر توں راجا بݨ ڳیا۔

جݙاں چچ راجا تھی ڳیا تاں رانی سوہݨی محل وچ آ تے اوندے توں آکھیا، کیہ میں ہݨ وی ایں قابل کائینی جو توں میری تمنا پوری کریں؟ چچ چپ تھی ڳیا۔ رانی سوہݨی ہمیشہ کیتے جھڳڑیاں دا دروازہ بند کرݨ کیتے ہک ٻئی تدبیر سوچی۔ اوں حکم ݙیتا جو پڄاھ زنجیراں محل دے وݙے کمرے وچ رکھیاں ونڄن۔ جݙاں زنجیراں رکھیاں ونڄ چکیاں تاں اوں اپݨے نوکراں کوں آکھیا جو رائے سہاسی دے عزیزاں کوں اطلاع ݙیو، راجا تساں توں کجھ ڳالھیں کرݨ چاہندا اے۔ تساں سارے فوراً محل وچ حاضر تھی ونڄو۔ چناںچہ رائے سہاسی دے سارے عزیز محل دے ٻاہر جمع تھی ڳئے۔ رانی سوہݨی ہک ہک کوں محفل وچ سݙیندی ویندی۔ جیوں ہی اوہ محل وچ آندا، اینکوں زنجیراں وچ بنھوا تے کمرے وچ بند کرا ݙیندی۔ ایں طرح رانی سوہݨی رائے دے سارے عزیزاں کوں قید کر ݙیتا۔ جݙاں سارے قید تھی چکے تاں ہݨ رانی سوہݨی کوں اطمینان تھیا جو چچ دی مخالفت کرݨ آلا کوئی باقی نی رہیا۔

ایں کم توں فارغ تھیوݨ دے بعد رانی سوہݨی رائے دے انہاں غریب عزیزاں کوں سݙوایا جو اپݨی غربت دی وجہ توں ہک ہک داݨے دے محتاج ہن۔ رانی سوہݨی انہاں توں آکھیا ''تیکوں جنہاں لوکاں ایں بری حالت وچ پڄایا اے، اڄ میں انہاں ساریاں کوں قید کر ݙیتا اے۔ اوہ ݙیکھو تہاݙے سامݨے جکڑے ہوئے پئے ہن۔ میں انہاں ساریاں دا مال و اسباب تیکوں ݙیندی آں۔ بھل شرط ایہہ اے جو جو جیں کوں قتل کریسی، اوہ ہی اوں دا مال گھنسی۔'' رانی دے حکم دی دیر ہئی، فیر آپس دی دشمنی اتے مال دا لالچ! ایہہ لوک تاں ایہو جہے موقع دی تاک وچ ہن۔ ذرا جیہی دیر وچ لوکاں انہاں ساریاں دا صفایا کر ݙیتا۔

ہݨ رانی سوہݨی کوں پوری طرح اطمینان تھیا جو چچ دے راجا تھیوݨ دا کوئی مخالف نی رہیا۔ ایں دوران رائے مر چکا ہئی۔ ݙوجھے ݙینھ رانی سوہݨی رائے سہاسی دی موت دا اعلان کر ݙیتا۔ سارے ملک وچ رائے دا غم منایا ڳیا۔ شاہانہ شان و شوکت نال ارتھی اٹی تے چتا تے ڄلا ݙتی ڳئی۔ ہݨ چچ متوفی راجا دے سارے احسانات بھل ڳیا تے راجا بݨݨ خاطر اوں 632ء وچ رانی سوہݨی نال شادی کر گھدی۔ ایویں سندھ وچ برہمن راج دی بنیاد پے ڳئی۔ ممتاز عرب مجاہد، محمد بن قاسم نال مقابلہ کرݨ آلا راجا داہر ایں راجا چچ تے رانی سوہݨی دا پتر ہئی۔
ونکی:تاریخ سرائیکستان