نقاد دا منصب

کہیں فن پارے کوں پھرولݨ کیتے کجھ طور طریقے ہوندن تے انہاں کوں سامݨے رکھ تے نقاد اوں فن پارے کُوں ݙہدے زندگی دا کوئی شعبہ ایہو جیہاں کائنی جیندی پھرول کیتے کوئی پیمانہ نہ ہووے۔ جیویں پیمانے دے بغیر کوئی پیمائش مکن کائنی ایویں نقاد واسطے تنقید کرݨ کیتے اوندے کجھ تناسب فرائض تے منصب ہوندن۔

کجھ ماہرین دے مطابق نقاد دا منصب کیا ہوندے۔

1۔ نقاد دے منصب وچ پہلی ڳال اے ہے کہ نقاد واسطے ضروری ہے کہ تخلیق دے قبل کوں ڄاݨدا ہووے۔

ایندے بارے ’’ بن جانسن‘‘ دا آکھݨ ایجو شاعر دے اُتے تنقید دا صرف شاعر ای کر سڳدے اتے اوہے شاعر جہڑھے صرف اُچ امقام رکھیندے ہن۔ اگر اساں بن جانسن دی ایں تعریف کوں سامݨے رکھوں تاں ول اے ڳال غلط ہے ، ایندی بہترین مال ارسطو ہے کیونکہ ارسطو شاعر کائناں ہئی لیکن اُنہاں دے شاعری دے معانے ایجھے اصول نتائج او اصول اڄ تک درست ہن۔

2:۔ نقاد دے منصب وچ اے ڳال وی ضروری اے جو اوندے دماغ وچ کئی دماغاں دی صلاحیت ہووے۔ اگر ایویں ڳال کوئنی تاں تنقید بیکار کائنی۔ نقاد دے منصب وچ اے ڳال لازم ہے اور تخلیق کیتا ہویا چیزاں دا غور نال مطالعہ کرے۔

12:۔ تنقید نہ صف اُصول ݙسیندی اے بلکہ ادب دی تشریح کریندی اے۔

13: ۔ تنقید کرݨ نال ذریعے نویں خیالات سامݨے آندے ہن۔ 

14:۔ تنقید او شے ہے جیویں جو جنگل وچ مالی ہوند اہے اور او جیویں خیال رکھیندے او تنقید ہے۔

15:۔ تنقید او شے ہے جیڑھے ساݙے اندر حُسن پیدا کریندی اے۔

16:۔ تنقید ساݙے جمالیاتی ذوق دی تربیت کریندی اے، اوکوں تہذیب سکھیندی اے۔

17:۔  تنقید معاشرے دی راہ روی کرندی اے ، ار اے تنقید نہ ہووے تاں معاشرے دے اندر بے راہِ روی تھی ویندی اے۔ 

18:۔ تنقید ساکوں نویاں رہیں ݙکھیندی اے تے امکانات دی درفیافت کریندی اے۔

19:۔ تنقید بے نوے زاویے نال ݙیکھݨ دا طریقہ اختیار کیتے۔

20:۔ تنقید تخلیقی عمل دی معاونت کریندی اے۔

21:۔ تنقید دا عمل تجزیاتی عمل اے۔

1۔ نقاد دے منصب اور فرائض:

نقاد دے منصب تے فرائض درج ذیل ݙتے ڳن جو ایں طرح ہن:

1: ’’ تخلیق کار واسطے صرف سوچ دی بُلندی اور رخصت وی ضروری کائنی بلکہ اوندے واسطے اے وی ضروری ہے کہ او اپݨی تخلیق کوں خامیاں توں پاک کرݨ دی وی پوری پوری کوشش کرے۔

2۔ نقاد واسطے تخلیق دا عمل ڄاݨݨ ضروری اے:

نقاد واسطے تخلیق دا عمل ڄاݨݨ ضروری اے، ایندے بارے وچ بن جونسن آہدے کہ شاعراں اُتے تنقید صرف شاعر ای نی کر سڳدا اور صرف اوہو شاعر جہڑا اُچا مقام رکھیندے۔

اگر اساں بن جونسن دے اہم حصہ اوندی تعریف کوں سامݨے رکھ تے ارسطو جہڑا خود ہک شاعر نہ ہائی مگر او شاعری دے معاملے وچ ایجھے اصول رکھیے جیندے وچ کُجھ اڄ وی دُرست پئے ہن۔

3۔ وسیع نظر رکھیندا ہووے:

نقاد دی نظر وسیع ہووے ، اوندا مقصد اصل او ہووݨاں چہیدا جیندے وچ صرف اور صرف ادب دی بہتری ہووے ، تنقید برائے تنقید نہ ہووے۔

4۔ماضی دے احساس کنوں مستقبل دی تعمیر کریند اہووے:

نقاد دے اصول ایں طرح ڄاݨے جیویں ہک بندہ اپݨے ماضی کوں پوری طرح یاد رکھیندے۔ نقاد خاص طور تے حسین امتزاج رکھیندا ہووے۔

5۔ تخلیق دی قدر و قیمت دا پرچار ہووے:

نقاد واسطے اے ضروری اے جو او تخلیق کار دی قدر و قیمت دا ڄاݨ گھندا ہووے۔ اگر تنقید نگار زندگی دے بارے وچ کوئی مخصوص رویہ یا سوچ رکھیندے تاں ول وی تنقید کریندیں ہوئیں اپݨا ذاتی رویہ تے نقطہ نظر الگ رکھے۔ دنیا وچ کوئی ایجھا بندہکائنی جہڑا اپݨی ذاتی پسند اتے نا پسند نہ رکھیندا ہووے۔ ہر بندے کوں کجھ چیزاں عجیب لڳدن تے کجھ چیزاں کوں او نا پسند کریندے ، ہر بندے دے اپݨے مذہبی خیال ہوندن ، نقاد ایں چیز دا وݙا خیال کرے۔

6۔ مُطالعہ ادب وسیع ہووے:

نقاد واسطے اے ضروری اے جو اوندے دماغ وچ مطالعہ وݙا وسیع ہووے۔ ہر لفظ ہر جُملہ ایندے زمین دے وچ ہووے۔ ایکوں نہ صرف زیر بحث مصنف بلکہ ݙوجھے اصناف کوں وی ڄاݨدا ہووے۔ جیندے بارے لکھد اپے اوندے واسطے زیادہ توں زیادہ معلومات رکھیندا ہووے۔ دیگر زبانیں دا مطالعہ ایندے پاس ہووے۔ نقاد واسطے اے وی ضروری ہے کہ او ایندا طور تے واقف ہووے۔ خاص طور تے علامات تے مختلف پر توں تے جستجوں تے پس منظر دے بارے اینکوں پوری واقفیت ہووے۔

7 لگوائی گرطیا نقاد دے بارے کجھ ایں طرح آکھدے:

’’تنقید توں پہلے نقاد نگار کوں  دماغ دے وچ دماغوں دی صلاحیت پکی ہوون (نقاد واسطے اے ضروری ہے کہ او ادیب دی وہشتی ساخت ، با اعتماد مزاج تے فلسفہ حیات کنوں واقف ہووے۔ نقاد دا کم تنظیم ، تریب، انتخاب تے تعمیر کریندا ہووے۔ نقاد دا کم اجالے کرݨ اے۔

 حمیرا یاسمین دی کتاب "تنقید " وچوں چوݨ