وطن

پاکستان دے  قومی ترانے وچ ہے " قوم ملک سلطنت" قوم تے ملک فرق ہے۔

 قوم 
ہکو ایہو جیہے علاقے وچ وسݨ آلے جیندی زبان تے ثقافت ہکا ہووے، او لوک ہک قوم ہوندے ہن۔ 

انتظامی بنیاداں تے حکومت چلاوݨ کیتے علاقیاں دی ونڈ ہک ملک ہوندے۔ ہک ملک چھوٹا وی تھی سگدے، تے ٻہوں وݙا وی تھی سگدے۔ جہڑے علاقے وچ او قوم وسدی ہے، او علاقہ اوندا وطن ہوندے۔

وسیب دا مطلب زیادہ تر لوک ہن، سرائیکستان بھوئیں ہے۔

وطن وچ لوک وی شامل ہن تے دھرتی وی شامل ہے تے لوکاں دا دھرتی نال پیار وی۔

 ملک تے قوم وچ فرق 
ملک تے قوم وچ فرق ہوندے.

پنجابی ہک قوم ہے۔ ایہہ ݙو ملکاں وچ وسدے ہن۔ عربی ہک قوم ہے. عربی قوم دے درجناں ملک ہن.

پاکستان ہک ملک ہے. 

پاکستان وچ پنج قوماں ہن.

سرائیکی ہک قوم ہے. سرائیکی زیادہ تر ملک پاکستان وچ وسدے ہن۔

 وطن 
وطن دا مطلب ہے او خاص جاء، علاقہ، خطہ، یا پیدائشی زمین جتھاں آدمی مستقل / دیر پا سکونت اختیار کریندے۔

 وطن تے وسیب وچ فرق 
عام طور تے لوک انہاں کوں ہکو جیہا سمجھدن، پر سرائیکی دانشوری تے ثقافت وچ وطن تے وسیب دے درمیان ہک واضح فرق ہے۔

آؤ ایندی تفصیل کوں کجھ ایں طرح سمجھدے ہیں:

 1. وطن  - سیاسی تے جغرافیائی جُڑیت 
وطن دا تعلق زیادہ تر ہک ریاست، نقشے، تے قانونی شناخت نال ہوندے۔

 سیاسی حدود: وطن ہک ایجھا قطعہ زمین ہے جیندے وچ تساں پیدا تھیندے ہو یا جتھاں دی شہریت رکھدے ہو (جیویں ساڈا وطن پاکستان ہے)۔
 قانون تے جھنڈا: وطن دا اپݨا ہک جھنڈا، آئین، تے قانون ہوندے۔ ایہ ہک وسیع اصطلاح ہے جیندے وچ مختلف زباناں تے ثقافتاں والے لوک کٹھے رہ سڳدن۔
 حفاظت: وطن دی حفاظت کرݨ فرض سمجھیا ویندے تے ایندے کیتے سرحداں دی لوڑ ہوندی ہے۔ وطن کیتے محبت دے جذبات ہوندے ہن۔ 

 2. وسیب - ثقافتی تے جذباتی سُن٘ڄاݨ 
وسیب دا تعلق زمین دے ٹکڑے توں ودھ کے اتھاں وسݨ والے لوکاں، انہاں دی ٻولی، رہت بہت، تے سانجھ نال ہے۔

 روحانی رشتہ: وسیب صرف زمین نئیں، بلکہ ہک احساس ہے۔ ایہ او رشتہ ہے جیڑھا تہاکوں اپݨے پیؤ دادے دی دھرتی، اتھاں دی خوشبو، تے ریتاں نال جوڑیندے۔
 زبان تے ثقافت: وسیب دی بنیاد ٻولی (سرائیکی)، موسیقی، میلے، جھمّر، تے صوفیانہ مزاج تے ہوندی ہے۔ جیویں سرائیکی وسیب وچ روہی، تھل، تے دامان دے اپݨے اپݨے رنگ ہن۔
 سانجھ (Social Bond): وسیب وچ لوک ہک ٻئے دے دکھ سکھ دے ساتھی ہوندن۔ اتھاں "میرا" یا "تیرا" نئیں، بلکہ "ساڈا" دا تصور پایا ویندے۔

 وطن تے وسیب وچ بنیادی فرق 
خصوصیتوطن (Watan)وسیب (Waseeb)بݨیادجغرافیہ تے قانونثقافت، ٻولی تے جذباتسُن٘ڄاݨپاسپورٹ، ڈومیسائل، شناختی کارڈ تے مستقل شہریتلباس، زبان، تے ریت و رواجدائرہایہ ہک ملک/ریاست ہوندے (جیویں پاکستان، وطن کشمیر)ایہ ہک خاص تہذیبی خطہ ہوندے (جیویں سرائیکی وسیب وچ سندھ تے بلوچستان دے علاقے وی شامل ہن)احساسایندا تعلق ذمہ داری نال ہےایندا تعلق محبت تے "اپݨت" نال ہے

 خلاصہ 
سوکھے لفظاں وچ آکھیا ونڄے تاں "وطن" ہک گھر دی دیواراں جیہا ہے جیڑھا تہاکوں چھاں تے تحفظ ݙیندے، پر "وسیب" اس گھر وچ رہݨ والے جی ہن، جنہاں دے ہاسے، ٻولی، تے پیار نال او گھر سچی مُچی "گھر" بݨدے۔

وسیب دے بغیر وطن بے جان ہے، تے وطن دے بغیر وسیب کوں اپݨی سُنڄاݨ بچاوݨ اوکھا تھی ویندے۔؟