سرائیکی وسبے دیاں لوریاں

لکھت: قدسیہ قاسم 
لوری دا مُنڈھ کݙݨ تے کیویں تھیا ایندے بارے ڄاݨ سنڄاݨ کراوݨ کنوں قاصر ہیں۔ بھل جو ایں ضروری ہے جو جیلے کہیں ماء دی گوݙی اچ کہیں ٻال اکھ کھولی ہوسی تاں اپݨے جگر دے ٹوٹے کوں ݙیکھ کراہیں اوندے اندر استاد دی محبت بھریے جذبات جاڳیے ہوسن۔ اے جذبات لفظیں دا ویس پاتا ہوسے تاں اوہے لفظ لوری بݨ ڳے ہوسن۔

لوری ہر علاقے ، ہر وسبے اچ گنگنائی ویندی رہ ڳئی اے، ہر وسبے دی اپݨی تاریخ ، تہذیب تے ثقافت ہوندی اے۔ا یندا خاص وسیبی پس منظر ہوندے،ا یں وسیبی تہذیب و ثقافت دی جھلک اُوں عہد دے لوریاں وچ نمایاں طور تے پاتیاں ویندن۔ لوریں دی روایت نصف صدی پہلے ا پݨے عروج تے ہئی، ایکوں ہر ماء پڑھݨ اپݨا فرض سمجھدی ہئی۔ عہد موجودہ جدت پسندی ساݙے وسبے ایں سوہݨی روایت کوں رول ونڄا ݙتے۔ 

ساݙی حسین روایت دے ایں سمل دیاں کجھ چوݨویاں لوریاں اے ہن۔  ارداس اے جو ساݙی ایں روایت کوں جدت وچ شامل کر تے اپݨے ایں قیمتی ادبی اثاثے کوں سانبھݨ دا ٻاݨ ماریا ونڄے۔

 لوریاں 

   لوری (جنت بی بی) 
جیویں میݙا ڈھول ممولا ڑی

جانی ہند سندھ دا ڈھولا ڑی

میکوں مرشد رنگ لا تے ڑی

رنگ لا تے دلبر ڄاتے ڑی

 لوری (پھاپھل حفظانی) 
الا اللہ دی جوت جڳانواں لولی ݙیواں لعل کوں

محبوب مٹھل دے ٻال کوں ننڈھڑے قطب کمال کوں

میکوں کجھ لوریاں ایجھیاںوی مِلین جنہاں وچ طنزومزاح دا عنصر وی شامل ہے۔ ایں ونکی دیا ںلوریاںدرحقیقت ساݙے دیہاتی علاقے دیاں تریمتاں دے ݙکھ سُکھ تے خوشی غمی دے نال ثقافتی مذاہب کوں اپݨا موضوع بݨیدیاں نظر آندن۔ جنہاں علاقیاں اچ بجلی دی وی سہولت کائینی اتھاں گرمیاں دی شام تے رات مچھراں نال مکالمے بازی اچ گُزر ویندی اے۔ 

نہ کہیں سمجھیا نہ سمجھایا

لولی ݙے تے حال ونڈایا

ݙینہہ جو لتھا مچھر آیا

ٻالیں چیک چہوڑا لایا

شعری روایات بھانویں جو کہیں وی صورت اچ ہوون وسیبی حالات تے ثقافتی موضوعات کنوں مالا مال ہوندن۔ اڄوکے عہد وچ جتھاں ٻنھاں اصناف شعروسخن وچ طبع ازمائی کیتی ویندی اے اتھائیں لوریاں وی لکھیندیاں پن۔ ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر وی اپݨی کتاب اجرک اچ ݙو لوریاں شامل کیتن۔ 

میݙے بھورل دا لال پنگھوڑا

میں ݙیواں لولی … لولی ہو لولی

ایندیاں تنڑیاں دے وچ ہیرے موتی

میں ݙیواں لولی … لولی ہو لولی

……

میں پینگھے دی ݙور ہلانواں

سُتے بختاں کوں نندروں جڳانواں

میں ݙیواں لولی … لولی ہو لولی

 ٻیا ݙیکھو 

 لولی
 لولیاں

 حوالہ: کتاب لڑی چھی ماہی "حوا" بہاول پور توں چوݨ 
ونکی:ٻال ادب
ونکی:لوک ادب