کوٹ بھاٹیہ

کوٹ بھاٹیہ، جیکوں عرب اَتے افغان تاریخ داناں نے "الباطیہ" دے ناں نال موسوم کِیتا ہِے، جلال پور پیر والہ اَتے لودھراں دے وِچالے مشہور سڑک اُتے واقع ہِے۔ بر صغیر دے تاریخ داناں نے بھاٹیہ دے بارے وِچ عجیب شوشے چھوڑے ہِن۔ کُجھ نے بھیرہ کوں بھاٹیہ لِکھیا ہِے اَتے کُجھ نے اِیندا محلِ وقوع جیسلمیر دے نیڑے ݙسایا ہِے۔ اَتے اِیکوں بجائے بھاٹیہ دے بھٹینر بݨا ݙِتا ہِے۔ مولانا سید ابو ظفر ندوی تاریخ سندھ وِچ اِیں جنگ دا ذِکر کرین٘دے ہوئے لکھین٘دے ہِن جو:-
"ملتان دی سرحد نال جُڑیل ہِک مضبوط قلعہ مقامِ بھاٹیہ وِچ ہَئی۔ بھان٘ویں جو اُون٘دا قِلعہ لاہور دے تابع ہَئی۔ پَر اُون٘دا حاکم بجے راؤ لاہور دے راجہ دی پرواہ نہ کرین٘دا ہَئی۔ تقریباً آپݨے آپ کوں خود مختار سمجھدا ہَئی۔ انّھاں ݙیہاڑیاں وِچ آپݨی طاقت دے نشے وِچ آ تے غزنہ دے حاکماں دے نال کئیں سرحدی معاملے وِچ بد عنوانی نال پیش آیا۔ سلطان محمود غزنوی کوں جہڑیلے این٘دی خبر تھئی تاں ٣٩٥ ہجری وِچ ہِک جرار لشکر گِھن تے ملتان دی سرحد کنوں لنگھدے ہوئے بھاٹیہ ونڄ اپڑیا۔ بجے راؤ نے آپݨی شکست کنوں مایوس تھی تے خود کُشی کر گِھدّی، قلعہ فتح تِھی ڳِیا اَتے محمود مالِ غنیمت گِھن تے غزنہ وَل ڳِیا سیّد ابو ظفر ندوی، تاریخ سندھ، صفحہ نمبر ٢٦٤۔۔"مولانا نور احمد خان فریدی، تاریخ ملتان (جلد اوّل)، قصر الادب رائٹرز کالونی، ملتان۔صفحہ نمبر 111۔ 

 موجودہ کوٹ بھاٹیہ / بھٹیا 
"کوٹ بھٹیا" ہالی تئیں صفحۂ ارض اُتے آپݨے اصلی ناں دے نال موجود ہِے۔ ایہ ہِک گُل ریز وادی ہِے کِتھائیں صحرا ناں دا وی کائے نِھیں۔ دریا دے نیڑے ہووݨ دی وجہ کنوں ریت دے کُجھ ٹِٻّے ضرور موجود ہَن جِنّھاں کوں عرب تاریخ داناں نے پہاڑ دا ناں ݙِتّا۔ راجہ کوں جہڑیلے شکست تھئی تاں اُوہ اِیں ریت دے ٹِٻّیاں اَتے جنگل دے گھاٹے وݨاں وِچ لُک ڳِیا اَتے وَل اَڳّوں نِکل ڳِیا۔ اُچ دا تاریخی اَتے قدیم شہر اِیں جاء دے نیڑے پوندا ہِے۔ یقیناً راجہ نے اُون٘دا رُخ کِیتا ہوسی۔ بھان٘ویں جو کوٹ بھٹیا دا قدیم قلعہ اَتے شہر کھنڈر بݨ چُکیا ہِے، پَر جدید اَبادی انّھاں کھنڈراں دے نیڑے کوٹلہ بھٹیاں دے ناں نال موجود ہِے۔ 
کوٹلہ بھٹیاں دے پُراݨے کھنڈر دُور دُور تئیں پھیلے ہوئے ہِن، جہڑے اِیں شہر دی وُسعت اَتے عظمت دا پتہ ݙین٘دے ہِن۔ کوٹلہ بھٹیاں دے چَودھار شہیداں دے چار عظیم قبرستان مِلدے ہِن، جہڑے ݙُو ݙُو ترائے ترائے میلاں دے پن٘دھ اُتے واقع ہِن۔ جِنّھاں نال پتہ چلدا ہِے جو جِتّھاں جنگ تھئی ہَئی اُتھائیں شہیداں کوں پُور ݙِتّا ڳِیا ہوسی۔ انّھاں قبرستاناں دے ناں ایہ ہِن:-
 بیگ شہید۔
 مڑیچی والا۔ اِیہ کوٹ بھٹیا دے اصلوں نیڑے ہِے، ظاہر ہِے جو مجاہدین شہر دے نیڑے لڑدے ہوئے مارے ڳئے اُوہ اُتھائیں پُور ݙِتّے ڳئے۔ 
 شاہ کمال (شہید ہوئے)۔ 
 مہینوال شہید۔
امتدادِ زمانہ نال قبرستاناں دے ناں مسخ تھی چُکے ہِن۔ پر اُنّھاں دا وجود وݙّے جنگاں دا ثبوت ݙین٘دا ہِے۔مولانا نور احمد خان فریدی، تاریخ ملتان (جلد اوّل)، قصر الادب رائٹرز کالونی، ملتان۔صفحہ نمبر 114-115۔ 

 ٻِیا ݙیکھو 
 ملتان قرامطیاں دی ولھیٹ وچ۔ 
 کوٹ بھاٹیہ اُتے محمود غزنوی دا حملہ۔
 محمود غزنوی دے ملتان اُتے حملے

 حوالے 

ونکی:تاریخ سرائیکستان
ونکی:سرائیکستان
ونکی:ملتان
ونکی:تاریخ ملتان
ونکی:ملتان دے علاقے
ونکی:ملتان اُتے حملے
ونکی:سرائیکستان اُتے حملے