دامان علاقے دی سوہݨی مثال

دامان علاقہ، جیندا جغرافیائی دریائے سندھ تک اتے راقم الحروف ثقافتی دائرہ کار وسیع دی نئیں بلکہ مختصر تعارف کراونڑ دی کوشش کریندا پئے پچادھ چوٹی بالا  ہک ایجھا علاقہ ہے جتھاں بلوچ سرائیکی  بغلانی ، برمانی قبیلے صدیاں توں رواداری دی مثال قائم ہے ۔ ایہ او خطہ ہے جتھاں زبان صرف گالھݨے دا ذریعہ کائنی، بلکہ ہک ایسا ثقافتی رشتہ ہے جیڑھا دلاں کوں جوڑیندے۔  

سرائیکی زبان: محض لفظاں کائنی، بلکہ تہذیبی سانجھ

سرائیکی زبان اساݙے آباؤ اجداد دی سوچ، وسوں تے جذبات دی امین ہے۔ ایندا ہر محاورہ، ہر ڳیت تے ہر کہاݨی اساݙی تاریخ دے کہیں نہ کہیں ورقے نال جُڑی ہوئی ہے۔ مثال دے طور تے:  

"جیویں مُلک دا پاݨی، تیویں لوکاں دا ویلا"  
  ایہ محاورہ زندگی دی بے ثباتی تے وقت دی رفتار کوں ایویں بیان کریندا ہے جیویں کوئی فلسفی اپݨے تجربے سݨیندا پئے ۔  

"دل دے اندر جو ہووے، چہرے تے اوہو ٹلہے"  
  ایں جملے وچ انسانی نفسیات دی گہرائی کوں سمجھݨ دی کو شش کیتی ڳئی ہے۔  

ثقافتی ہم آہنگی: دامان دی پہچان

 بغلانی، تے برمانی بلوچ سرائیکی قبیلے دی مشترکہ رہائش ایں ڳالھ دا ثبوت ہے جو جݙاں لوک ہک ݙوجھے دی زبان، ریت تے رواج دا احترام کرن، تاں معاشرہ ہک سنگت دی صورت اختیار کر گھندے۔ سرائیکی زبان ایندے وچ ہک "واسطے" دا کم کریندی ہے، جیڑھی مختلف ثقافتاں دے درمیان ہک ُپل دا کم کریندی ہے۔  

علم و ادب دے محافظ: ڈاکٹر عباس برمانی تے سئیں فرید ساجد لغاری 

ایں خطے دی مٹی  ڈاکٹر عباس برمانی تے سئیں فرید ساجد لغاری جہے لوک پیدا کیتن، جیڑھے سرائیکی زبان تے ثقافت دی ترویج کیتے سرگرداں رہ ڳن۔ انہاں دیاں کتاباں تے تحقیقی کم صرف تاریخ دا حصہ کائنی، بلکہ اڳوݨ دے نسلاں کیتے مشعل راہ ہن۔ انہاں دے کم توں ایہ سبق ملدے جو اپݨی زبان دی خدمت کرݨا ہر سرائیکی دا فرض ہے۔  

سرائیکی زندہ رہوسی تاں اساݙی شناخت زندہ رہسی

جے اساں سرائیکی کوں گھر، بازار تے ادب وچ استعمال کریسوں، تاں ایہ نہ صرف زندہ رہسی، بلکہ اساݙی نسل نوں وی اپݨی روایت نال جوڑی رہسی ۔ دامان دی ثقافتی رنگارنگی اساݙی طاقت ہے تے سرائیکی ایندا سب توں وݙا حوالہ۔  
سرائیکی صرف زبان کائنی، اساݙی سوچ، اساݙا اظہار تے اساݙی پہچان ہے۔ اڄ وی جݙاں دامان دے پہاڑیں تے ہوا وچ سرائیکی ڳیت ڳون٘ڄے ویندن، تاں لڳدے جیویں ایہ دھرتی آپ وی سرائیکی ٻولیندی پئی ہے۔ اساݙا فرض ہے جو اساں ایں صدیں پرانے ورثے کوں سنبھال کے رکھوں  
سرائیکی زبان دے ہک سپاہی دی لکھت
اورنگزیب اورنگ بغلانی دامان علاقہ
پچادھ چوٹی بالا