اُٻاسیاں

حبیب فائق 
قدیم زمانے توں انسان اُٻاسیاں گھندا یا ݙیندا آندے ۔ ایں گاٖلھ دا نروار اَڄݨ توݨیں نی تھی سڳیا جو انسان پہلے ایں دنیا تے آئے یا اوندیاں اُٻاسیاں۔لڳدا اینویں ہے جو جݙاں آدم دے پتلے کوں جوڑݨ واسطے کھڑکݨی مٹی فرشتے کٹھی کریندے وَدے ہَن ۔ اُنہیں ویلھے توں اُٻاسیاں وی آپݨی جوڑ جکڑ شروع کر ݙتی ہوسے تے آدم دے پُتلے وچ جݙاں انسانی روح کوں داخل تھیوݨ دا اللہ سوہݨے حکم ݙتا ہووے تݙانہ ایں پتلے آپݨی ڄاݨ پہلے اُٻاسی گھن گھدی ہووے ۔ جیندی وجہ نال روح کوں اُوں اندھاری کوٹھڑی وچ جھاتی پاوݨ دی سکھیت تھی ڳئی ہووے تے ایندے نال اِی پہلا آدم لاحول ولا قوّت اِللہ بِاللہ پڑھدا پہلی وار آپݨی ڄاݨ اُٻاسیاں ݙیندا اُٹھی ٻیٹھا ہووے ۔ اوہ ݙینہ تے اَحٖ دا ݙینہ انسان اُٻاسیاں گھندے تے ݙیندے آندن ۔ ایں طرح اساں اے وی آکھ سڳدے ہَیں جو اُٻاسیاں دی ݙے گھن پہلے ݙینہ توں شروع تھی ڳئی ہووے ۔ آدم شودا کلھّا مݨس جنت وچ آپݨی ڄاݨ اُٻاسیاں گھندا ݙیندا ودا ہووے تے سوہݨے اللہ سئیں کوں اُوندے تے ترس آیا ہووے اُوںآپݨی قدرت کاملہ نال حوّا کوں انسانی وجود عطا کیتا ہووے تے اُوہ شودی وی جنت وچ آدم نال اُٻاسیاں ݙیندی گھندی رہ ڳئی ہووے تے وَل جݙاں اُنہاں ݙونہاں تھوکاں کوں کݨک دے داݨے کھاوݨ دے اعتراف وچ جنت وچوں ݙیس نکالے دا حکم تھیا ہووے تے وَل اے ݙونہیں جی اللہ دے ،پہلی وار جِیندے جہان تے اُٻاسیاں گھندے ݙیندے آ لتھّے ہووِن۔ تے ہِناں اُٻاسیاں دی سݙ کانڈھ شروع تھی ڳئی ہووے تے ایندے نال اِی شیطان وی آپݨی ڄاݨ اُٻاسیاں گھندا اُنہاں دے پِچھوں ایں بھوئیں تے لہہ آیا ہووے ۔ ہُݨ تساں آپ نروار کرو جو انہاں اُٻاسیاں دی انسان نال کیݙی پُراݨی جی پریت ہے ۔ اَڄݨ وی جے تہاکوں اُٻاسیاں گھندے ݙیندے لوک چنگیں نہ لڳن تاں ایندے وچ سئیں ہوریں دی آپݨی نموشی ہے ۔ ہوش وند انسان کوں جِیندے جہان تے اُٻاسیاں ݙیوݨیاں یا وَل گِھنݨیاں پوندن۔

اساں اے وی نی ݙسا سڳدے جو انسان کوں اُٻاسیاں آندیاں کیویں ہِن ۔ ماہر نفسیات شاید ایندے بارے کجھ ڄاݨدے ہوون پر اساں تاں اینویں آکھسوں جو شالا او وی کݙانہیں اُنہاں اُٻاسیاں دے وساکھ موسم توں وانجھے نہ راہندے ہوسن ۔ دانشور تے ادیب وی ایں نیکی توں نی بچ سڳدے۔ جتھاں چار سنگتی کٹھے تھئے نی یا اُنہاں دا پیرا پیا نی، اُٻاسیاں دا ویہار شروع تھی ڳیا ۔ اَڄکل اِنہاں اُٻاسیاں توں بچݨ واسطے یار لوکاں ایندا اُتارا  وی لبھ گھدے ۔ ایندے واسطے جھوٹے پروتھے تھاواں وچ پکی ہوئی چاہ دیاں ݙو چار چُسکیاں کافی ہوندن ۔ اکثر اُٻاسیاں دے مارے نیک بخت لوک چاہ دیاں دکاناں تے مکھیّاں آلی کار بِھݨکدے راہندن ۔ اساں اے وی ݙیہدے ہیں جو ویلے سر چاہ دی چُسکی نہ لبھے تاں وَل اَساں سارے شوہدے اُٻاسیاں گھنݨ پئے ویندے ہاں بلکہ اساں تاں اے وی آکھسوں جو کئی شوہدے اُٻاسیاں ݙیندے پئے ہوندن ، کئی گھندے پئے ہوندن تے اُنہاں ݙونہاں تھوکاں کوں پُچھݨ ݙسݨ والا کوئی نی ہوندا ۔ اساں اے وی ݙیہدے ہَیں جو کہیں کم کریندے ہوئے بندے کولوں کوئی نیک بخت بندہ اُٻاسیاں گھندا ٻتھاڑ پٹّی لنگھ پووے تاں ݙاڈھی کاوڑ لڳدی ہے تے وَل اوکوں ضرور اے آکھݨاں پوندے یار توں چنگاں ایں فجر نال نحوست آن کِھنڈائی ہئی۔

تاریخ ادب دے حوالے نال گاٖلھ کیتی ونڄے تاں اُٻاسیاں دی کوئی آپݨی زبان نی ۔ پر اے ہک ایجھا استعارہ ہے جیندا استعمال ہر زبان دے ادب وچ موجود ہے ۔

اُٻاسیاں دا چنگا موسم نکام دا ہوندے ۔ ایندے بارے سارے سیاݨے ڄاݨدن جیڑھے نی ڄاݨدے اُوہ جنگل دے بادشاہ شیر شاہ کوں جنگلے وچ بُکھ دے مارے اُٻاسیاں گھندے ݙیکھ بھال سڳدن تے ایندے نال اُنہاں دی ترسلّا تھی ویسی ۔ سیاݨے تاں اے وی آہدن جو جݙاں بندہ آپݨے گھروں ٻاہر کم کیتے ویندا پیا ہووے تاں کندھاں توں شیشے لہا چھوڑے نہ تاں اے شوہدے سُنڄے گھر وچ کلھیاں اُٻاسیاں ݙیندے راہندن ۔ اینویں اِی رات کوں پڑھݨ والیاں کتاباں آپݨے سرہاݨے کھول تے سمݨاں نی چاہیدا ، ایندے نال ساری رات خدا دی ،کتاباں شوہدیاں اُٻاسیاں وات راہندین۔ اُٻاسیاں دے سڳن سبھا تے جی پریت بارے گاٖلھ کوں اَڳوں تے ٹوروں تاں وَل ساکوں نانی ٻڈھڑی کوں ضرور یاد کرݨا پوسی ۔ جیڑھی نِکے ٻالاں کوں پُتلے تے کاں دی کہاݨی ، پُھلّاں دی بادشاہزادی دی کہاݨی ، لال بادشاہ دی کہاݨی ، بخت دی کہاݨی، جیہڑا ہمیش ست سمندر پار سُتا ہوندے ،سُݨویندی رہندی ہے۔ اُنہاں کہاݨیاں کوں سُݨاوݨ دی ریت مُک ڳئی ہے ۔ ہُݨ سیاݨیاں کوں اُٻاسیاں ݙیوݨیاں پوندن ۔ سیاݨے جے اِنہاں اُٻاسیاں توں بچݨاں چاہندن تاں وَل اُنہاں کوں نانی ٻڈھڑی واسطے نویں سِروں کہاݨیاں لکھݨیاں پوسِن۔ تاں جو نِکے ٻال شوہدے کہاݨیاں سُݨ تے اُٻاسیاں ݙیوݨ جوگے تھی ونڄن۔ اُٻاسیاں دی پینگھ ، پینگھے یا گنگوٹھیاں وچ خواب جھوٹیندے ٻالاں کوں اَحٖ نویں پہلو دیاں کہاݨیاں دے نال نانی ٻڈھڑی دی وی ضرورت ہے جیہڑی اُنہاں کوں اُٻاسیاں آوݨ توں پہلے کہاݨیاں سُݨا گِھنے۔

 حوالہ 
کتاب: سرائیکی انتخابی (بی اے) ، مدیر: انوار احمد، مرتبین: ڈاکٹر اسلم انصاری، ڈاکٹرسجاد حیدر پرویز، شوکت مغل ، پبلشرز: ملتان کتاب  گھر