لِپٹیا ہویا زمان و مکان

[WARPPED TIME   AND  SPACE]                     
آئن سٹائن دے عام نظریہ اضافیت دے مطابق مکان تے زمان ہک شیٹ یا چادر والی کار ہن تے کوئی مادی جسم ہیں تاݨی ہوئی چادر اچ اپݨے بار دی وجہ کنوں جِھک یا ݙوڑ پیدا کر ݙیندے۔ ہک وݙے مادی جسم مثلاً تارے یا کہیں سیارے دے نال زمان و مکان دی چاد ر  مُڑ ویندی اے۔ جتنا تارے دی کشش ثقل زیادہ ہوسی وقت تے فضا دی چادر اْتنی زیاد ہ مُڑ تے جھِکی تھی ویسی۔ سجھ دی مثال گھنوں تاں، سجھ اچ مادے دی مقدارٻہوں زیادہ اے۔ ہک بندہ جیندا وزن زمین تے 150 پاؤنڈ ہووے تاں سجھ دے اْتے ہوندا وزن 4200 پاؤنڈ تھی ویسی۔ اتھوں اے پتہ لڳدے جو سجھ دی کشش ثقل ٻہوں زیادہ اے جیندی وجہ نال سجھ تے آسے پاسے زمان و مکان زمین دی نسبت ٻہوں زیادہ مُڑیا ہویا ہوسی۔

جتھاں کشش ثقل کمزور ہووے تاں زمان و مکان دی چادر بلکل سدھی تے تاݨی ہوئی ہوندی اے۔ آئن سٹائن دے عمومی نظریہ اضافیت دا تجرباتی ثبوت 1919 اچ ملیا جݙاں سورج گرہن دے موقع تے فلکیات دانیں سجھ تے ہوندے نال نال موجود تارئیں دے فوٹو چھکیے تاں اے پتہ لڳیا جو تارئیں توں آوݨ والیاں کرناں سجھ دی عظیم کشش ثقل دی وجہ کنوںمُڑیاں ہویاں اندیاں پیاں ہن جیندی وجہ کنوں تارے ایویں ݙسدے پے ہن جیویںاپݨی اصل جاہ توں ہٹ ڳئے ہوون۔ 

عمومی نظریہ اضافیت اے وی آکھیا ہا جو کشش ثقل دے اثر نال وقت دی رفتار گھٹ تھی ویندی اے۔ فضا اچ ٻہوں دور تے کشش ثقل دے مرکز کنوں ہٹ تے زمان و مکان دی چادر سدھی تے تاݨی ہوئی ہوندی اے اُتھاں گھڑیاں اپݨے ٹھیک طے شدہ وقت دے مطابق چلدیئن لیکن جیویں جیویں اے گھڑیاںکشش ثقل دے کہیں وݙے تے طاقتور مرکز (تارا یا سیارہ) دے نا ل آونڄن تاں زمان و مکان دی چادر مڑݨ لڳ ویندی اے انویں انویں گھڑیاں مَٹھی رفتار نال چلݨ پئے ویندین۔ لیکن اساں ہیں اثر کوں محسوس نسے کر سڳدے کیوں جو ہوں رفتار نال ساݙے دل دی دھڑکن، جسم دے اندر دا نظام تے دماغ دی سوچ وی مَٹھی تھی ویندی اے۔ 1960 اچ جیڑھے آئن سٹائن کوں فوت تھئے ہوئے 5 سال تھی چکیے ہن تاں وقت دے ہیں پھیلاؤ دا اندازہ ایٹمی گھڑئیں دے چلݨ دی رفتار کنوں لڳایاڳیاہا۔ ہک ایٹمی گھڑی کوں ٻہوں اْچی عمارت دی آخری منزل تے رکھیا ڳیا تے ݙوجھی ایٹمی گھڑی کوں زمین تے رکھ تے ݙوہیں دی رفتار دی پیمائش کیتی ڳئی تاں اے پتہ لڳیا جو زمین والی گھڑی اْچی گھڑی کنوں گھٹ رفتار تے چلدی پئی ہئی کیوں جو زمین تے کشش ثقل اُچی عمارت دی آخری منزل کنوں زیادہ ہئی۔ زیادہ کشش ثقل دی وجہ کنوں وقت دی رفتار زمین تے رکھی ہوئی گھڑی اچ گھٹ تھی ڳئی ہئی۔ 

1960 اچ فلکیات دانیں نویاں تے عظیم دریافتاں کیتیاں اور تارے دی حیاتی دا دور، ہوندا آغاز تے اوندی موت دا حال دریافت کر گھدا۔ اتھوں پتہ لڳا جو ہک ٻہوں زیادہ کمیت یا مادہ رکھݨ والا تارا اپݨی حیاتی دے آخری دوراچ ٻہوں زیادہ کشش ثقل دی وجہ کنوں پھٹ پوندے۔ ایں تارے دی کشش ثقل ٻہوں زیادہ طاقتور ہوندی اے جیندے اثر نال زمان و مکان دی چادر دا خم یا موڑ اتنا زیادہ تھی ویندے جو او تارا کٹ تے کائنات اچوں انجھ تھی ویندے تے اوندی جاہ تے ہک بلیک ہول بݨ ویندے۔ 

آئن سٹائن اے ݙسایا جو کائنات مسلسل تبدیل تھیندی تے حرکت کریندی پئی اے۔ 

اڄ اساں اے ڄانڑدوں جو کائنات ہک ارب سال وچ 5 توں 10 فیصد دی شرح نال پھیلدی پئی اے جیندا آغاز ہک نقطہ 'سنگیولیریٹی' [SINGULARITY]کنوں تھیا ہا اور او مستقبل اچ آخر کار آپڑیں انجام تک پُڄ ویسی۔ 

ریاضی دان راجرپینروز [ROGER PENROSE]تے اسٹیفن ہاکنگ نے اے خیال پیش کیتے جو نظریہ اضافیت لازمی لازمی ساکوں اے نتیجہ ݙیندے جو کائنات لازمی طور تے ہک نقطے کنوں شروع تھئی اے تے ہیندا لازمی طور تے ہک نقطہ انجام وی ہے۔ 

 حوالہ 
کتاب: کائنات دا سفر ، مصنف : جعفر عباس بزدار ، ناشر: جھوک پبلشرز ملتان