سرائیکی وسیب اچ قدیم پیشے تےہنر

پیشہ ور تے ہنر مند لوک ہر وسیب اچ ریڑھ دی ہڈی دی حیثیت رکھدن۔ سرائیکی وسیب توں معزز پیشہ ذمہ داری دے کاشتکاری ہن۔ ایندے بعد نوکری تے دکانداری اے۔ ول جٹا کی تے محنت مزدوری اے پنجواں درجہ کمیں کباتی  کوں ڈتا گئے  تے سب کوں گھٹیا تے زلیل کم پنِاکی تے گدا گری کوں سمجھا ویندے۔اْتم کھیتی  تے جٹ دھرتی داماݨ محض محاور نئیں بلکہ اتھوں دی قدیم معاشی تے سماجی زندگی دی وڈی علامت ہن۔ ایندے علاوہ جاگیر دار ، تمندار، سردار، ذیلدا ر ، وڈیرا مقدم نمبر دار ۔ پٹواری، چو کیدار وغیرہ  ہک خاص  سیاسی پس منظر رکھدن اتے وسیب  دے تھمب ستون شمار تھیندن۔

 او ٻگی 
دیہات دے زرعی تے سماجی نظام وچ ‘‘ او ٻگ ’’ ہک جامع پیشہ ورانہ اصطلاح ہے جیندے وچ کئی پیشے تے ہنر شامل ہن اے لوک زمینداراں تے جٹاں دیاں زرعی تے سماجی ضرورتاں پوری کریندن اے انہیں خدمتاں دا  معاوضہ ہر فصل تیں صرف دانڑیں د ی صورت وچ گھندن جیندی مقدار دے پیمانے کوں چالیہ چنگ چہلینواں حصہ’’ آکھیا ویندے او لگی پیشہ وراں تے خدمت گاراں وچ درکھاݨ،مستری ، نائی ، موچی ، پیراہیں ، قصائی ، مراسی ، پاولی،کمھار ، دایا،کٹاݨاں اے انھیں دیاں تریمتیں خاص کر دائی ، نواݨی ، مچاݨی اتے مراسݨ شامل ہن۔

 مردانہ پیشے 
زمیندار ، کاشتکار ، جٹ، مزارعہ، رڑھ واہ راہک، بیلی ، ہالی، لیہار، تراوہ، دویپر،رکھا، بھڈوال، چھِڑو۔ آجڑی، مہینوال، ارائیں ، چھاچھی،مالی، گھاہی، ڈوم ، کٹوال، گھڑال، دھݨ وال، ملاں ، حکیم ، پیر ، منشی، موچی، نائی ،پیراہیں، درکھاݨ، قصائی ، دایہ، پاولی، دھوبی، کمھار، مراسی، کٹاݨہ، بٹھارا، چاکی، نرالی، سنارا، بنجارا، ٹھٹھار، گنڈھیرا، کنیرا، تھپیرا، سلھ بند، اْسارا، بٹھی والا، ہٹی والا، مہانڑاں ، مچھیرا، شکاری، مالشی، قصہ گو، جھومری، دولی، ہیجڑہ، بٹیل، پکھی واس فقیر ، جوڑھے، نقارچی، ناچا وغیرہ۔ اے سارےو ستیں وچ راہݨ آلے لوک ہن۔ 

 زنانہ پیشے 
ڈاکٹر، انجینئر  زمیدارݨ ، بانھیں ، ماجی، دائی ، نواݨی، مچاݨی، مراسݨ۔ 

 حوالہ 
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی