ݙوجھی صدی عیسوی وچ سائنس دی ٹور

ݙوجھی صدی عیسوی وچ سائنس دی ٹور 
ݙوجھی صدی عیسوی سائنس دے میدان وچ ہک اہم دور ہئی ۔ ایں دور وچ یونانی ، رومی تے مصری سائنسداناں مختلف شعبیاں وچ اہم اڳونہیں کیتی ۔ طب ، ایسٹرونومی ، ریاضی تے جغرافیہ وچ نمایاں تبدیلیاں آئیاں ۔ گیلن (Galen) جیڑھا ہک یونانی طبیب ہئی ، اوں انسانی جسم دے بارے وچ تفصیلی معلومات ݙتیاں ۔ اوں جانوراں تے تجربات کر تے انسانی جسم دے مختلف اعضاء دے بارے وچ اہم دریافتاں کیتیاں ۔ گیلن دے طبی نظریات صدیاں تک طبی تعلیم دا حصہ ریہے ۔ اوں عصبی نظام ، خون دی گردش تے جسمانی افعال دے بارے وچ بنیادی اصول وضع کیتے ۔ اوں طب دے شعبے وچ تجرباتی طریقیاں کوں متعارف کرایا جیڑھے اڳلے سائنسداناں کیتے مثال بݨئے ۔

فلکیات دے میدان وچ ، بطلیموس (Ptolemy) دا ناں خاص طور تے قابل ذکر ہے ۔ اوں "المجسطی" (Almagest) لکھی جیڑھی ایسٹرونومی دے بارے وچ ہک جامع کتاب ہے ۔ ایں کتاب وچ بطلیموس زمین کوں کائنات دا مرکز قرار ݙتا تے سیاریاں دی حرکات کوں تفصیلی طور تے بیان کیتا ۔ اوں سیاریاں دی حرکات دے بارے وچ ڳنجھل ماڈل پیش کیتے جیڑھے صدیاں تک ایسٹرونومی دے ماہرین  دے زیر استعمال ریہے ۔ بطلیموس دے نظریات قرون وسطیٰ دے یورپی سائنسداناں تے گہرا اثر چھوڑیا ۔ اوں فلکیاتی مشاہدات تے ریاضیاتی حساب کتاب کوں کٹھا کر تے ایسٹرونومی کوں ہک منظم سائنس بݨایا ۔

ریاضی دے میدان وچ وی ایں صدی وچ اہم اڳونہیں تھئی ۔ بطلیموس جیومیٹری تے ٹرگنومیٹری وچ وی اہم کم کیتا ۔ اوں فلکیاتی حساب کتاب کیتے ٹرگنومیٹری دے اصولاں کوں استعمال کیتا ۔ اوں جیومیٹری دے ڳنجھل مسائل کوں حل کرݨ کیتے نویں طریقے متعارف کرائے ۔ اوں دائرے تے مثلث دے بارے وچ اہم نظریات پیش کیتے جیڑھے اڄ وی ریاضی داناں کیتے مددگار ثابت تھیندن ۔ اوں ریاضیاتی حساب کتاب تے مشاہدات کوں ملا تے فلکیاتی پیش گوئیاں کرݨ دے طریقے وضع کیتے ۔ اوں ریاضی دے میدان وچ تجرباتی طریقیاں کوں تراوت ݙتی ۔

جغرافیہ دے میدان وچ وی بطلیموس اہم کردار ادا کیتا ۔ اوں "جغرافیہ" (Geography) لکھی جیڑھی زمین دے نقشیاں تے جغرافیائی معلومات تے مشتمل ہئی ۔ اوں مختلف شہراں تے خطیاں دے محل وقوع کوں بیان کیتا ۔ اوں نقشیاں تے عرض البلد تے طول البلد دے نظام کوں استعمال کیتا ۔ بطلیموس دے نقشے قرون وسطیٰ دے جہازیاں تے جغرافیہ داناں کیتے رہنمائی دا ذریعہ بݨئے ۔ اوں جغرافیائی معلومات کوں منظم کر تے جغرافیہ کوں ہک منظم سائنس بݨایا ۔ ایں صدی وچ سائنس دے مختلف شعبیاں وچ تھئی اڳونہیں اڳلے دور دے سائنسداناں کیتے دڳ سدھا کیتا ۔