الیگزینڈر پوپ

1643 او سال اے جݙاں آئزک نیوٹن انگلینڈ اچ پیدا تھئے۔ گلیلیو ہک سال پہلے 1642 اچ فوت تھی ڳیاہا۔ نیوٹن ہک ذہین ٻال ہا۔ 18 سال دی عمر اچ کیمبرج یونیورسٹی اچ داخل تھیا جتھاں اوں نے سائنس تے  ریاضی دی تعلیم حاصل کیتی۔ 27 سال دی عمر تک دنیا اچ نویں سائنسی نظریات دی بنیاد رکھ تے انقلاب گھن آیا۔1727 اچ  نیوٹن فوت تھی ڳیا۔

نیوٹن کوئی خوش باش بندہ نہ ہا۔ ݙوجھے سائنسدانیں نال اوندے تعلقات چنڳیں نہ ہن۔ اوندا جرمن فلسفی لیبنیز  [LEIBNIZ] نال ہیں ڳالھ تے جھیڑا رہ ڳیا جو ریاضی دی ہک نویں شاخ کیلکولس[CALCULUS]   پہلے کئیں دریافت کیتی اے۔ اصل اچ ݙوہیں سائنسدانیں کیلکولس آزادانہ طور تے دریافت کیتی ہئی لیکن لیبنیز نے اپݨا کم ٻہوں بعد اچ چھپوایا ہا۔ لیبنیز دے مرݨ تک اے جھیڑا رہ ڳیا۔ نیوٹن رائل سوسائٹی دے صدر دی حیثیت نال اے الزام لایا جو لیبنیز نے مواد چوری کر تے چھپوائے۔ بہرحال نیوٹن دی کتا ب "اصول ریاضی" فزکس دی سب کنوں زیادہ اثر رکھݨ آلی کتاب ہئی۔ نیوٹن عوام اچ ٻہوں مقبول تھیا تے او پہلا سائنسدان ہا جیکوں   "سر"  دا خطاب ملئیے۔

نوجوانی اچ نیوٹن کوں ہک لڑکی مس سٹوری نال عشق تھی ڳیا۔ ہک ݙینہہ نیوٹن نے اپݨی محبوبہ دے ہتھ اچ ہتھ پا تے شادی کرݨ دی ڳالھ شروع کیتی لیکن ولا اوندا دماغ ریاضی ݙو پھر ڳیا تے ریاضی دے مسئلے اچ اتنا پَھس ڳیا جو ہوں نے اپݨی محبوبہ دیاں انگلیں مروڑ سٹیاں تے محبوبہ دی چیک سُݨ تے نیوٹن ٻہوں شرمندہ تھیا تے اوں نے آکھیا جو میکوں ساری عمر شادی نئیں کرݨی چہیدی۔  

نیوٹن روشنی تے تجربہ کر تے ݙسیا ہا جو چٹی روشنی اصل اچ ست رنگیں نال مل تے بݨی اے جنیں کوں انجھو انجھ کیتا ونڄ سڳدے۔ بعد اچ نیوٹن نے اپݨیں دریافتیں دا ہک وݙا سلسلہ شروع کیتا۔ نیوٹن ریاضی دیاں مشقاں تے سائنس دے تجربے اپݨے آپ کوں خوش کرݨ سانگے کریندا ہا۔ اونکوں اپݨاکم چھپواوݨ دا کوئی شوق کینا ہا تے او دوستیں کوں آہدا ہا جو میںاپݨاسائنسی کم کݙاہوں کینا چھپویساں کیوں جو ایندے نال زیادہ بندئیں کوں میݙے کم دا پتہ لڳ ویسی۔ 20 سال تک او اپݨے علم کوں لُکائی رہ ڳیا۔ آخر ہک دوست ہوکوں سمجھایا جو معاشرے دے حوالے نال نیوٹن دیاں کجھ ذمہ داریاں ہن۔ اوندے مجبور کرݨ تے نیوٹن نے اپݨی کتاب لاطینی زبان اچ چھپوائی۔ 

نیوٹن دے قوانین حرکت

نیوٹن نے اپݨیقوانین حرکت دی بنیاد گلیلیو دی پیمائشیں تے رکھی ہئی۔ 

نیوٹن دا پہلا قانون حرکت اے آہدے:

ہک ساکن  یا رُکی ہوئی شئے ہمیشہ رُکی رہسی جے تک ہوندے اُتے حرکت  پیدا کرݨ واسطے کوئی قوت نہ لائی ونڄے۔ 

تے ہک حرکت کریندی ہوئی شئے ہمیشہ حرکت کریسی پئی جے تک ہوندے اُتے اونکوں روکݨ کیتے کوئی قوت نہ لائی ونڄے۔ 

اینکوں نیوٹن دا پہلا قانون حرکت آہدن۔ 

نیوٹن دا ݙوجھا قانون حرکت اے آہدے:

جیڑھے ہک جسم تے قوت لائی ونڄے تاں او قوت جسم اچ حرکت پیدا کریندی اے تے جیڑھے پاسے قوت زور لاوے جسم اوں پاسے ݙو ٹُرپوندے۔ 

مثال دے طور تے کار دا انجݨ جتنا طاقت والا ہوسی کار اتنا تیز حرکت کریسی۔

نیوٹن دا تریجھا قانون حرکت اے آہدے:

کائنات اچ ہر عمل دا ردعمل ہوندے اے ردعمل مقدار اچ عمل دے برابر تے سمت اچ ہوندے اُلٹ ہوندے۔ 

مثال دے طور تے اگر تساں کندھی تے زور دی مُک مارو تاں کندھی وی ہتھ تے زیادہ زور لیندی اے تے اگر کندھی تے تھوڑے زور نال مُک مارو تاں کندھی وی ہتھ تے تھوڑا زور لیندی اے۔

نیوٹن دے قوانین نے دنیا دی سوچ کوں تبدیل کرݙتا۔ سائنس دے علم اچ انقلاب آ ڳیا تے پہلی دفعہ انسان عام زندگی اچ حرکات کوں سمجھ سڳیا۔ 

 حوالہ 
کتاب: کائنات دا سفر ، مصنف : جعفر عباس بزدار ، ناشر: جھوک پبلشرز ملتان