یارہویں صدی عیسوی وچ سائنس دی ٹور

یارہویں صدی عیسوی وچ سائنس دی ٹور 
یارہویں صدی عیسوی سائنس دے میدان وچ ہک اہم موڑ ہئی ۔ اوں دور وچ اسلامی دنیا وچ سائنس تے علم دے میدان وچ مزید ترقی تھئی ۔ البیرونی (Al-Biruni) تے ابن سینا (Avicenna) ورڳے سائنسداناں مختلف شعبیاں وچ بھرویں اڳونہیں کیتی ۔ اوں دور وچ طب ، ریاضی ، ایسٹرونومی ،  کیمسٹری ، تے فلسفہ دے شعبیاں وچ بھرویں اڳونہیں تھئی ۔ تجرباتی طریقیاں کوں مزید بہتر بݨایا ڳیا تے نویاں دریافتاں کیتیاں ڳئیاں ۔ ایں صدی وچ سائنسی علوم دی ترقی اڳلے دور دے سائنسداناں کیتے دڳ سدھا کیتا ۔

طب دے میدان وچ ، ابن سینا (Avicenna) "القانون فی الطب" (The Canon of Medicine) لکھی جیڑھی صدیاں تک یورپ وچ طبی تعلیم دا بنیادی متن رہی ۔ انہاں مختلف بیماریاں دے علاج دے نویں طریقے دریافت کیتے تے طبی آلات کوں بہتر بݨایا ۔ انہاں نفسیاتی بیماریاں تے وی کم کیتا ۔ ہسپتالاں وچ مریضاں دے علاج دے نویں طریقے متعارف کرائے ڳئے ۔ طبی علم دی منتقلی تے حفاظت تے زور ݙتا ڳیا تاں جو اڳلے دور دے سائنسداناں کیتے دڳ پدھرا تھی سڳے ۔ اوں دور وچ طبی تجربات تے مشاہدات تے زیادہ زور ݙتا ڳیا ۔

ریاضی دے میدان وچ ، البیرونی (Al-Biruni) ریاضی ، ایسٹرونومی ، تے جغرافیہ دے میدان وچ اہم کم کیتا ۔ انہاں زمین دے محیط دا درست اندازہ لایا تے ٹرگنومیٹری دے میدان وچ بھرویں اڳونہیں کیتی ۔ عمر خیام (Omar Khayyam) الجبرا دے میدان وچ اہم کم کیتا تے کیوبک مساواتاں (cubic equations) حل کرݨ دے طریقے دریافت کیتے ۔ انہاں کیلنڈر دی اصلاح وی کیتی ۔ ریاضی دے علم دی منتقلی تے حفاظت تے زور ݙتا ڳیا تاں جو اڳلے دور دے ریاضی داناں کیتے دڳ پدھرا تھی سڳے ۔ اوں دور وچ ریاضی دے ڳنجھل مسائل تے کم کیتا ڳیا ۔

فلکیات دے میدان وچ ، البیرونی (Al-Biruni) فلکیاتی مشاہدات دے ذریعے ستاریاں دی حرکات کوں مزید بہتر بݨایا ۔ انہاں زمین دی گردش تے سیاریاں دی حرکات دے بارے وچ درست معلومات ݙتی ۔ انہاں فلکیاتی آلات دے استعمال تے انہاں دی بہتری تے کم کیتا ۔ فلکیاتی رصد گاہاں وچ فلکیاتی مشاہدات کیتے ڳئے ۔ ایسٹرونومی دے علم دی منتقلی تے حفاظت تے زور ݙتا ڳیا تاں جو اڳلے دور دے ایسٹرونومی دے ماہرین  کیتے دڳ پدھرا تھی سڳے ۔ اوں دور وچ فلکیاتی مشاہدات تے حساب کتاب تے زیادہ توجہ ݙتی ڳئی ۔ ایں صدی وچ سائنسی علوم دی ترقی اڳلے دور دے سائنسداناں کیتے دڳ سدھا کیتا ۔