نوویں صدی ء وچ سائنس دا سنہری دور

نوویں صدی ء وچ سائنس دا سنہری دور 
نوویں صدی عیسوی سائنس دے میدان وچ ہک سنہری دور ہئی ۔ اوں دور وچ عباسی خلافت دے عروج نال سائنس تے علم دے میدان وچ ہک نویں انقلاب دا آغاز تھیا ۔ بغداد ، علم دا مرکز بݨیا جتھاں یونانی ، فارسی ، ہندوستانی تے مصری علوم دا ترجمہ تے مطالعہ کیتا ڳیا ۔ اوں دور وچ طب ، ریاضی ، ایسٹرونومی ،  کیمسٹری تے فلسفہ دے شعبیاں وچ اہم اڳونہیں تھئی ۔ سائنسداناں تجرباتی طریقیاں کوں استعمال کر تے نویں دریافتاں کیتیاں ۔ ایں صدی وچ سائنسی علوم دی ترقی اڳلے دور دے سائنسداناں کیتے دڳ سدھا کیتا ۔

طب دے میدان وچ ، عرب طبیباں گیلن (Galen) تے ہپاکریٹس (Hippocrates) دے کم کوں مزید بہتر بݨاوݨ دی کوشش کیتی ۔ بغداد وچ "بیت الحکمہ" (House of Wisdom) قائم تھیا جتھاں طبی علوم دا مطالعہ تے تحقیق کیتی ڳئی ۔ مشہور طبیباں وچوں حنین بن اسحاق (Hunayn ibn Ishaq) تے ثابت بن قرہ (Thābit ibn Qurra) شامل ہن ۔ انہاں یونانی طبی لکھتاں دا عربی وچ ترجمہ کیتا تے نویں طبی آلات ایجاد کیتے ۔ الرازی (Rhazes) طب دے میدان وچ اہم کم کیتا تے "کتاب الحاوی" (Kitab al-Hawi) لکھی جیڑھی طب دا ہک جامع انسائیکلوپیڈیا ہئی ۔ اوں دور وچ ہسپتال قائم تھئے جتھاں مریضاں دا علاج کیتا ویندا ہئی ۔ طبی علم دی منتقلی تے حفاظت تے زور ݙتا ڳیا تاں جو اڳلے دور دے سائنسداناں کیتے دڳ پدھرا تھی سڳے ۔

ریاضی دے میدان وچ ، الخوارزمی (Al-Khwarizmi) الجبرا دے میدان وچ اہم کم کیتا تے "کتاب الجبر والمقابلہ" (Kitab al-Jabr wal-Muqabala) لکھی جیڑھی الجبرا دی بنیاد بݨی ۔ انہاں صفر (0) دے استعمال تے ہندسیاں دے نظام کوں مزید بہتر بݨایا ۔ ثابت بن قرہ جیومیٹری تے ٹرگنومیٹری دے میدان وچ اہم کم کیتا ۔ ریاضی داناں ڳنجھل مسائل حل کیتے تے نویں نظریات پیش کیتے ۔ بغداد وچ ریاضی دے مراکز قائم تھئے جتھاں ریاضی داناں مل تے کم کیتا ۔ ریاضی دے علم دی منتقلی تے حفاظت تے زور ݙتا ڳیا تاں جو اڳلے دور دے ریاضی داناں کیتے دڳ پدھرا تھی سڳے ۔

فلکیات دے میدان وچ ، عرب ایسٹرونومی دے ماہرین  فلکیاتی مشاہدات تے حساب کتاب وچ اہم اڳونہیں کیتی ۔ البتانی (Al-Battani) فلکیاتی مشاہدات دے ذریعے سیاریاں دی حرکات کوں مزید بہتر بݨایا ۔ انہاں فلکیاتی آلات دے استعمال تے انہاں دی بہتری تے کم کیتا ۔ بغداد تے دمشق وچ فلکیاتی رصد گاہاں قائم تھیاں جتھاں فلکیاتی مشاہدات کیتے ڳئے ۔ انہاں ستاریاں دے بارے وچ نویں معلومات حاصل کیتیاں ۔ ایسٹرونومی دے علم دی منتقلی تے حفاظت تے زور ݙتا ڳیا تاں جو اڳلے دور دے ایسٹرونومی دے ماہرین  کیتے دڳ پدھرا تھی سڳے ۔ ایں صدی وچ سائنسی علوم دی ترقی اڳلے دور دے سائنسداناں کیتے دڳ سدھا کیتا ۔