جنڄ ۔ برأت

نویں کپڑے ، ڳاہݨے پا کراہیں سارے تیار تھی ویندن ، پہلے گھر اِچ تیاری ہوندی ہئی پر اَڄ کل رَناں ، جوان کئی ݙینہ فشل وغیرہ کیتے پارلریں دو رُخ کریندن ۔ پہلے گھوٹ کیتے گھوڑا تیار کریندے ہَن اَتے او سہرا ٻدھ تے گھوڑے اُتے ٻہہ تے دھیتے گھر ویندا ہا ، اَڄ کل تاں گݙیاں سجھائیاں ویندین ۔ پر ڳاوݨ اَڄ وی شادی دے اوہے ہِن۔

دیساں دا راجہ میرے بابل دا پیارا

اَمڑی دے دِل دا سہارا، نی ویر میݙا گھوڑی چڑھیا

گھوڑی چڑھیا نی سئینو گھوڑی چڑھیا

راہ دے وچ کھڑی تیری بابل دی ڄائی

دے جا وے دے جا ویرا واگ پھڑائی

وسدا رہوے تیرا دوارہ ، نی ویر میرا گھوڑی چڑھیا

نی سینئو گھوڑی چڑھیا

نچ نچ اَڄ میرا دِل نی رَجدا

تک تک آساں آیا دِن سینئو اَڄ دا

جگ مگ کرے ویہڑا سارا ، نی ویر میرا گھوڑی چڑھیا

سونے دیاں تاراں دا سہرا جݙاں لایا

ویر میرے دا ہویا روپ سوایا

جھلیا نا جاوے لشکارا ، نی ویر میرا گھوڑی چڑھیا

گھوڑی چڑھیا نی سنیئو گھوڑی چڑھیا

دیساں دا راجہ میرے بابل دا پیارا

اَمڑی دے دِل دا سہارا نی ویر میرا گھوڑی چڑھیا

ڳاندیں وڄیندیں جنج دھی آلے گھر پُڄ ویندی اے ، عورتاں زنان خانے اِچ اَتے مرد مردانے پاسے ونڄ کراہیں ہک ٻئے کوں مِلدن ۔ برأت پُڄݨ اُتے ٹھاکے وَڄائے ویندن ۔ برأت دے استقبال اُتے لوک اَڳوں ودھ تے پُھل کِریندن وَت سارے اپݨی اپݨی جا تے ٻہہ کراہیں ڳالھیں کرݨ پئے ویندن ۔ پرے دی برأت کوں کھاݨا ، نال دی برأت اے تاں بوتل پاݨی پلایا ویندے ۔ نواݨی وری سوئی ݙکھیندی اے ۔ جئیں ویلھے برأت آوے کنوار کوںآکھیا ویندے جو توں وی لُک تے برأت ݙیکھ گھن۔برأت دی اِݙوں خاطر تواضع تھیندی اے اُݙوں کجھ عورتاں کنوار کوں تیار کرویندین ۔ اڳلے وقتیں اِچ گھر اِچ کنوار دا سنگار تھی ویندا ہا ۔ ہُݨ دا رواج ایہ ہے جو کنوارکِتی ݙینہ پارلر توں فشل کرویندی اے ۔ برأت اَتے ولیمے دا سنگار وی پارلر اِچ تھیندے ۔ اڳلے وقتاں اِچ کنوار دے سنگار اُتے دیر نہ لڳدی ہئی پر ہُݨ دے زمانے اِچ کئی گھنٹے کنوار دا سنگار تھیندے حالانکہ اَڄ دی مصروف زندگی ہے جئیں کنوں سُݨو آہدے وقت کائنی ، نہ رَل ٻہہ تے ڳالھیں کرݨ دا اَتے نہ ݙکھ سُکھ تے آوݨ ونڄݨ دا البتہ وقت ہے تاں موبائل نال کھیݙݨ دا کئی گھنٹے پارلر تے لاوݨ دا ، رَناں تاں چلو رَناں تھیاں سجھݨ سنورݨ اُنھاں دا حق ہے ۔فیشن اِچ جُوان وی پِچھوں کائنی رہیے۔ اَڄ کل جوان وی فشل کرویندن ۔ اڳلے وقتاں اِچ کیسو پھل ، چیکوں ، مُساڳ ،اِنھاں چیزاں اِچ سُݨہپ (حسن) ہوندا ہا ۔ اَڄ دے نویں بندے انھاں سدھیں سادیں چیزیں دے ناں وی نی ڄاݨدے۔

انھاں کوں تاں انگریزی کریمیں دا پتہ اے ، بھانویں جِلد کوں راس آوِن نہ آوِن ، انھاں ایہ چیزاں چَم اتے ضرور تھوپݨین۔ کنوار کئی گھنٹے پارلر توں سنگار کراوݨ دے بعد گھر آ ویندی اے تاں شادی دیاںرسماں شروع تھی ویندین ۔ کنوار کوں سٹیج تے ٻلھا ݙیندن ۔ پُراݨے زمانے اِچ کنوار اندر لُک تے ٻہندی ہئی ، کئی اندر نہ ونڄ سڳدا ہا ، جے توڑیں گھوٹ کنوار شیشے اِچ ہک ٻئے کوں نہ ݙیکھ گھندے ہَن ۔ ہُݨ تاں کنوار پارلر توں آ تے کھلے میدان اِچ سارے وسیب دے سامݨے سر جِھکا کیتے بغیر سٹیج اُتے ٻہہ تے سہیلیں نال کِھلدی ہے ٻیٹھی ۔ نکاح پہلے تھیا ہویا ہووے تاں رخصتی دیاں رسماں اُتے دیر نی تھیندی۔ اَڄ تئیں وی نکاح دیہات دی مسیت اِچ ہوندے۔ پر شہر اِچ شادی حال اِچ ہوندے ۔ نکاح پاوݨے تاں وَل گھوٹ ، مولوی صاحب ، سٻالا ، رَناں آلے پاسے اندر آندن ، نکاح دی رسم پہلے تھیندی اے اَتے وَت رخصتی دی رسم نکاح تے مٹھائی ، تپاشے یا چھوہارے ونڈیے ویندن ۔ ایندے بعد گھوٹ کوں کھیر پِلاوݨ اَتے جُتی لُکاوݨ دی رسم تھیندی اے ، اگر تاں کنوار دیاں بھیݨیں ہِن تاں او ایہ رسم کریندین نہ تاں وَت ماسی ، مامے ، چاچے دیاں دھیریں آتے سہیلیاں ایہ رسم کریندین ۔ گلاس کوں سجھا تے کھیر اوندے اِچ پا تے ایہ گھوٹ دیاں سالیاں آ ویندین اَتے پنج ݙاہ ہزار کھیر پلائی دے مطالبے نال کھیر پیش کریندین ۔ گھوٹ اپݨے ماء بھیݨیں دے مشورے نال ایہ پیسے گھٹ کرا گھندے ، کِھل مذاق دا تبادلہ تھیندے ، جے کر گھوٹ ٻئے کنبے قبیلے دا ہے تاں اوندے نال پوری فیملی دا تعارف کرایا ویندے ۔ کِھلدیں ہسدیں ہک ٻئے کنوں سارے اجازتاں گھندن اَتے کنوار بھیݨیں ، ماء پیئو کوں مِلدی اے ۔ پراݨے وقتاں اِچ کنوار پیکیں کوں ڳل لا کراہیں بے تحاشا روندی ہئی جو ساری بیادری دیں اَکھیں اِچ ہنجوں آ ویندیاں ہَن ۔

پر اَڄ دے دور اِچ ایہ حال ہے جو کنوار وی باقیاں نال رَل تے جھمر مریندی اے ، اَتے رخصتی اُتے رووݨ تاں بُھل ونڄو ، کیونجو کنوار رووے تاں ہزاراں روپے دا میک اپ نہ خراب تھی ویسی ۔ قرآن پاک دے سایے وچ کنوار پیکے گھروں یا وَت ہال اِچوں رخصت تھیندی اے اَتے پتریتے گھر دیاں مراثݨیں اَڳوں اَڳوں ڈھول وڄا تے ڳاوݨ شروع کر ݙیندین ۔ بھنے پیسے سٹیے ویندن اَتے ٻال تلوں چُݨدِن۔

راݨی پٹھاݨی ساہوریں دی دیوانی

ویرݨ پرنیا آندا ہے راݨی پٹھاݨی، راݨی پٹھاݨی

ٹِکا توں گھڑا ݙے روہی دی نشانی

ویرݨ پرنیا آندا ہے راݨی پٹھاݨی ،راݨی پٹھاݨی

جھومر توں گھڑا ݙے ݙیراور دی نشانی

ویرݨ پرنیا آندا ہے راݨی پٹھاݨی ،راݨی پٹھاݨی

کانٹے توں گھڑا ݙے روہی دی نشانی 

ویرݨ پرنیا آندا ہے راݨی پٹھاݨی ،راݨی پٹھاݨی

کنڳݨ توں گھڑا ݙے ݙیراور دی نشانی

ویرݨ پرنیا آندا ہے راݨی پٹھاݨی ،راݨی پٹھاݨی

نتھ توں گھڑا ݙے روہی دے نشانی

ویرݨ پرنیا آندا ہے راݨی پٹھاݨی ،راݨی پٹھاݨی

گھوٹ دی بھیݨ بھرا دا رستہ روک تے پلو ٻدھئی گھندی اے ۔ جنج جئیں ویلھے گھر پُڄ ویندی اے تاں اے آکھیا ویندے۔

ساݙے گھر آئی بھرڄائی

لکھاں آساں نال لے آئی

ساݙے گھر آئی بھرڄائی

گھر روشنیاں اَتے پُھلاں نال پہلے ہی سجھا کھڑا ہوندے ، کنوار کوں سیج اُتے ٻلھایا ویندے اَتے کنوار نال وݙی بھیݨ ، بھڄائی یا چاچی ، ماسی ، مامی کوئی سیاݨی ضرور آندی اے ، اوندا خیال رکھݨ کیتے کیونجو کنوار کیتے ایہ گھر ، ایہ ماحول نواں ہوندے اَتے کنوار شرم اِچ ہوندی اے اَتے اوندے نال پیکے اِچوں کہیں بندے دا نال آوݨ ضروری ہوندے۔

محلے دیاں رَناں آ تے کنوار کوں ݙہدین ، ویل کنوار کوں گݙ ، گھوٹ کوں سلامی ݙیندین ۔ ٻاہر نغارے وڄدے پئے ہوندن ، گھوٹ توں ویلاں گُھلیندن ، شادی دی مبارک ݙیندن ۔ دیر تئیں محفل لڳی رہندی اے ، رات کوں تھک تُرٹ تے ہر کوئی سَم پوندے ۔ فجر دی نماز دے بعد مہمانیں دے ناشتے پاݨی دا انتظام شروع تھی ویندے ۔ دول نغارے آلے آ ویندن ۔ ویلاں گھولیاں ویندین ، اندروں مراثݨیں ڳاندین ، ڈھولکی وڄیندیاں ٻیٹھیاں ہوندین ۔ اندر کنوار توں ویلاں گھولیندن ۔ وݙیاں ٻڈھڑیاں دُعائیں ݙیندین ۔ اللہ بھانویں ست پتریتا تھیویں گھوٹ آ۔

 حوالہ 
کتاب: رَلے پندھ کریسوں ، مصنّف: زاہدہ اجمل ہاشمی، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز‘ ملتان