کائنات دا تعارف

ساݙی کائنات ہک ٻجھارت [RIDDLE]ہے. قدیم زمانے دے فلسفی تے دانشوریں توںلاتے اڄ دے زمانے دے سائنسدانیں تک اِیں  ٻجھارت دا حل نئیں پا سڳئے. 

کائنات ہے کیا؟ کتھوں شروع تھئی اے؟ ایندا انت کیا ہے؟ وقت کیا ہے؟ روشنی دی اصل کیا ہے؟ اسمان تے موجود مختلف جسم کیا ہن؟ اے او بنیادی سوال ہِن جیڑھے انسان دے دماغ اچ ازل کنوں موجود ہِن۔ 

دنیا 2600 سال پہلے ایویں نہ ہئی۔ سائنس تے عقل دا دور دور تک کوئی ناں نشان کینا ںہا۔ جہالت دا دور دورہ ہا۔ پوجا واسطے دیوتا موجود ہن تے پُجارئیں دے عیش لڳے پئے ہن۔ شعوری طور تے انسانیت دا اے تاریک دور ہا۔ 

سائنس دے علم دی ابتدا فلسفے نال تھئی۔ حکیم طالیس [THALES](624 تا 550 ق م)  آیونا توں یونان آیاتے عقلی بنیاد تے اے سوال پچھیا "اے دنیا کیا شئے نال بنڑی اے؟" اوں خود ای جواب ݙتا "پاݨی نال"۔ اتھاں اساں ݙیہدوں جو اہمیت سوال دی ہوندی اے۔ تلاش کرݨ نال جواب آخر کار مل ہی ویندے۔ایویںاناکسیمیندرس [ANAXIMANDER]نے پْچھیا "صرف پاݨی نال زندگی کیویں بݨ سڳدی اے؟" خود ہی جواب ݙتا "زندگی سِنی مٹی کنوں پیدا تھیندی اے یعنی پاݨی تے مٹی نال۔" ہیرا کلیٹس[HERACLITUS] نے پْچھیا "پاݨی تے مٹی نال زندگی کیویں بنڑدی اے؟" خود ہی جواب ݙتا "بھا دی مدد نال یعنی پاݨی، مٹی دے بھا نال۔" زینو [XENO]نے آکھیا جو وجود دی کثرت کوئی شئے نئی دراصل حقیقت ہک ہی وحدت دا مختلف روپ اے۔ ایں ڳالھ کنوں وحدت الوجود دے نظریے دا جنم تھیا۔ پارمی نائڈس [PARMENIDES]نے آکھیا جو ساݙے حواس ساکوں دھوکا ݙیندن۔ چیزاں اویں نئیں جیویں ساکوں ݙسدین۔  ایمپی ڈوکلس [EMPEDOCLES]نے آکھیا "زندگی ہوا، پاݨی، بھا تے مٹی نال جنم گھندی اے تے مادہ ابدی اے۔" اناکسا غورس[ANAXAGORAS] نے پْچھیا جو اگر زندگی مادہ اے تاں ایندے اچ حرکت کیوں پیدا تھیندی اے؟ اوں خود جوا ب ݙتا جو ایں حرکت دے پچھوں ہک کائناتی دماغ کم کریندا پئے۔ ڈیمو کریٹس [DEMOCRITUS]نے پْچھیا "مادہ کیا ہے؟" خود جواب ݙتا جو مادہ ٻہوں چھوٹے چھوٹے ذرات نال مل تے بنڑیے جیکوں ایٹم آکھیا ویندے اور دیوتا تے مندر سارا کوڑ اے۔"

درست سوال ہی دراصل فلسفے تے سائنس دی اصل روح اے۔ 

فلسفے نے سائنس دی ترقی اچ بنیادی کم ادا کیتے اور فلسفے دی شاخ منطق سائنسی سوچ دی بنیاد بنڑی اے۔ سائنس دان منطقی سوچ اپنا تے کائنات دی تحقیق دے مسافر بنڑئین تے سائنس جدید زمانے اچ داخل تھئی اے۔ 

فلسفے تے سائنس دا اے ملاپ ساکوں کائنات کوں سمجھݨ دے قابل کیتے۔ اساں فلسفے تے سائنس دے رستے تے ٹُردئیں ہوئیں کائنات کوں سمجھݨ دے سفر تے روانہ تھیندوں۔      

 حوالہ 
کتاب: کائنات دا سفر ، مصنف : جعفر عباس بزدار ، ناشر: جھوک پبلشرز ملتان