اڳوال دو موہری قدم

امریکی فلسفی جان ڈیوی آکھیا ہا جو سائنسی نظریات ویلھے دے نال نال بدلدے رہ ویندن۔ ساݙے کیتے چنڳی ڳالھ تے چنڳا نظریہ اے ہے جوجیرھے وی کوئی سائنسی نظریہ کارآمد نہ رہوے تاں اونکوں سَٹ گھتیجے۔ مطلب ساݙا کوئی وی نظریہ ساݙی حیاتی اچ ورتیے ونڄݨ آلے سَندریں والی کار ہک سَندر ہوندے۔ جیڑھے او سندر بیکار تھی ونڄے تاں بندے اونکوں کہیں سرکاری حکم یا قانون دے بغیر چھوڑ ݙیندن۔ جیویں انسان پراݨی تہذیب دے اوزار سَٹ تے نویں اوزاریں نال ترقی دا سفر کر ڳئے۔ 

جعفر عباس بزدار دی اے کتاب سرائیکی علم و ادب دی ریت کوں کہیں اینجھے ویلھے داسونہاں کرݨ آلی موہری آہر ہے، جیندی تات ایں ڳالھوں ہمیش رہ ویسی۔ ایں کتاب دا ہک وݙا سانگا تعلیمی ریت نال جڑدے۔  راقم دے نیڑے اے کتاب کوئی عام، سُکھی تے معمولی کتاب نئیں، بھل اے کتاب تریخ ، فلسفہ، مذہب، انسانی نفسیات دے بے دلیلے مفروضئیں کوں ہکل مار الویندی اے۔ ایں ہکل نال کئی کوڑیں دے منہ توں پلو ہٹ ویندے۔ کم دی ڳالھ اے ہے جو اے کتاب کوڑ دے منہ توں پلو چا کے اپݨے آپ کوں چھُٹا ڈُھکا نئیں سمجھدی۔ بھل تعلیم دے ایرے کوں وَکھو وَکھ علمی تے فکری شعبئیں نال ڳنڈھ کے اپڑاں سوجھل دَڳ ݙکھیندی اے ۔ جیڑھی"ݙٻ کھڑٻ تعلیم" بارے ٻہوں پہلے ساکوں استاد فدا حسین گاݙی ݙسایا ہا جعفر بزدار دی اے اہروی ایں بے ݙکھی تے مندھری تعلیم کولوں بچݨ دا ہک ٻیا اڳونہاں قدم اے ۔ جیویں جو معروف امریکی ماہر تعلیم ریان آئسلر سمجھدے جو اڄوکی عالمی وسوں اچ تعلیم دا جبری ماڈل ستریا ہویا ہے اتے اساں جیڑھے ہک خدائی ریاست اچ وسدے جیندے ہیں اتھاں تاں کوئی مہا حاکمیتی تعلیمی ماڈل ستریا ڳیا ہے جیندیاں پاڑاں چھڑیاں تعلیم دے نظام تئیں جھلیج نئیں ویندیاں بھل اڳونہیاں تھی کے سیاسی تے سماجی جیوݨ راند اچ ونڄ رلدئین۔ اتے اڄ ساری دنیا کوں تعلیم دے شراکتی ، سائینسی ماڈل دی لوڑھ ہے۔ 

اپݨی ما ٻولی اچ کائنات دے بݨݨ بارے علم کوں ٻہوں سوکھ تے کہیں وی ذہنی اُوپرپ کولوں بچ کے پڑھݨ دراصل سکھݨ دے اصلی دڳ تے آ ونڄݨ ہے۔ کہیں وی اوپری زبان اچ سائنس رٹاوݨ سائنس تے ہوندے علم دا  حشر کرݨ ہے۔ تاریخی طورتے پہلے ݙینہہ کولوں تعلیم نال ہک وݙی تقدیس دا سانگا جڑیا کھڑے۔ مذہبی تے مقدس کتابیں کوں پڑھݨ اصل علم سمجھیا ویندا ہا۔اینجھی تعلیم نے مذہبی تے سیاسی قوتیںدا ڳانڈھا جوڑ ݙتا تے تعلیم حاکمیں تے طاقت آلیں دے مقصد پورے کرݨ لڳ پئی۔ اڄ وی تعلیم دا  ورتارا اینجھا اے جو ہیندے نال صرف حاکمیں کوں فائدہ تھیندے۔ سائنس کوں سائنسی اٹکل نال ورتݨ دی بجائے عقیدے آلی کار رٹوایا ویندے۔ ساݙے ٻالیں دا سائنسی حقیقت آلے پاسے رستہ روکیا ویندے اور ہر واقعے کوں کہیں نا کہیں سبب نال پرکھݨ دی صلاحیت تے روک لایا ویندے۔ جیڑھے اساں سوچݨ تے سنجھݨ لڳ پوسوں تااے سچ نشابر تھی پوسی جو اساں تساں غریب کیوں ہیں تے امیر، امیر کیوں ہن؟ اے ڳالھ حاکمیں کوں اصلوں نہ وَݨسی۔ 

اے کتاب سوچ دے ایں دڳ تے ٹرݨ کیتے موہری قدم اے۔ اے ٹھیک اے جو جارج لنڈ برگ جیویں اپݨی کتاب [CAN SCIENCE SAVE US] دے وچ لکھدے جو سائنس دے دروہ وی ڈھیر ان۔ اساں وی ہیں ڳالھ کوں نئیں مکردے جو بھا سڑیندی جلیندی اے پر بھا ٻاجھوں تاںساݙی حیاتی دی راندھ نئیں ٹردی۔ بس ضرورت اے ہے جو بھا دے ورتݨ کوں پورے چیتے نال ورتیا ونڄے۔ کہیں وی استاد اچ تخلیقی جذبہ سماجی غلامی کنوں بغاوت دی علامت اے۔ کائنات دے سفر دی اے کتاب پڑھ تے اندازہ تھیندے جو جعفر عباس بزدار اپݨے ویلھے دا ہک سچل استاد اے پر اوں ویلھے تئیں جے تئیں جان ڈیوی دی اکھاݨ راہیں کوئی ٻیا نواں سَندر پہلے آلے سَندر کوں بیکار نہ کر ݙیوے ۔ایہو جتلا سچ ہوندے ٻیا سبھ کوڑ ہے۔   

محبوب تابش 

جھوک دامان ، پیر خورشید کالونی 

ملتان شریف

29-12-2020

 حوالہ 
کتاب: کائنات دا سفر ، مصنف : جعفر عباس بزدار ، ناشر: جھوک پبلشرز ملتان