پروفیسر ہنس دی آمد

اَڄ ڈاکٹرراج کمار ملک نال رابطے مطابق پروفیسر اُودے بھانو ہنس ہوریں آوݨاں ہا ۔ کرنسی بدل کے اساں تھک ہار کے ٹُردیں پھردیں دفتر پُجیوسے تاں ہک وڄے ݙوپہراں کوں پروفیسر ہنس ہوریں آ ڳئے ۔ آپ دا تعلق مظفرگڑھ دے علاقے دائرہ دین پناہ نال ہے ۔ اوہ مشہور سیاستدان سردار عبدالقیوم جتوئی دے والد سردار نذر محمد خان جتوئی دے ہم جماعت ہِن ۔ ݙو سال پہلے ملتان آئے ہَن تاں سردار عبدالقیوم خان جتوئی کول ممھان ریہے ہَن اَتّے اُنہاں ہک گݙی پروفیسر ہوریں کوں ݙے کراہیں علاقے دی خوب سیل کرائی ہئی ۔اوہ جھوک دے دفتر وی آئے ہَن پر میݙی اُنہاں نال ملاقات نہ تھی سڳی ہئی ۔ اوہ پاکستان بݨݨ کنوں اَڳیّ ملتان وچ سنسکرت پڑھیندے ریہ ڳن ۔ ملتان وچ اوہ کالج اوں ویلے حسین آگاہی دی پچھلی سڑک تے ہا جہڑی آ کے لُہاری دروازہ کول مین روڈ نال مل ویندی ہے ۔ اُنہاں ݙسیا جو اوہ ملتان وچ آپݨاں کالج ڳلیندے ریہے پر اوہ نہ ملیا۔ہُݨ اُتھاں کمرشل مارکیٹاں بݨ چُکیاں ہَن ۔ لوکاں کولوں اُنہاں کالج دا پُچھیا وی سہی پر کُئی اُنہاں دے کالج دی نشان دہی نہ کر سڳیا ۔ آپ مونجھے تھی کے ہندوستان وَل آئے ۔ ہُݨ اُنہاں دی عمر84سال توں اُتّے ہے ۔ ہندوستانی دے اعلیٰ سرکاری ادارے ساہتیہ اکیڈمی (قومی اکادمی ادبیات) دے مستقل ممبر ہِن۔1966-67ء اِچ آپ کوں اکادمی دی طرفوں ہریانہ دا مہان شاعر (راج کوی) دا ایوارڈ ملیا ۔ آپ ہندوستان وچ آ کے ہندی پڑھیندے ریہ ڳے ۔ ملتان توں ایف اے کرکے انڈیا آئے پر اِتھاں آ کے ولا ایف اے کتونیں ۔ وَل بی اے کِتونیں اَتے وَل ہندی وچ ایم اے کرکے 1952ء وچ ہندی دے پروفیسر بݨ ڳئے ۔ اَڄ کل’’ لج پت نگر‘‘ حصار وچ رہندن ۔ اُردو ‘ ہندی ‘ سنسکرت ‘ سرائیکی وچ شاعری کریندن ۔ تقریباً 25کتاباں چھپ چُکن ۔ جنہاں وچ 15شاعری دیاں تے 10نثر دیاں کتاباں شامل ہِن۔ ایہ سب ہندی زبان وچ ہِن۔ اُنہاں اپݨی سوانح عمری وی لکھی ہے ۔ سرائیکی کلام غیر مطبوعہ ہے ۔ ہندی زبان وچ رُباعی دا مُنڈھ 1948ء اِچ اُنہاں ٻدّھا۔ اُنہاں کوں ’’رُباعی سمراٹ ‘‘(شہنشاہ رُباعیات) آکھیا ڳیا ۔ ہندی وچ قطعے تے رباعی دا فرق اُنہاں پہلی واری ہندوستانی شاعراں کوں ݙسایا ہا۔ اُنہاں دیاں لکھتاں اُتّے ہندوستان دیاں مختلف یونیورسٹیاں وچ نئوںسکالر پی۔ ایچ ڈی کر چُکن ۔ ٻئے پنج ایں سال کر ویسن ۔ ہک سکالر ڈی لِٹ کریندا پئے ۔ اُنہاں کوں حیاتی وچ وݙا سوبھ ملے۔ اُنہاں ہک سرائیکی نظم سُݨائی جیندا مطلب ہا جو میݙی روح دریائے سندھ تے دریائے چناب وِچکار پھسی ہوئی ہے ۔ جے تئیں میݙے تن وچوں روح نکل نہیں ویندی میکوں اپݨے وطن تے اپݨی مِٹی دی یاد تڑپیندی رہسی۔میں ایہ جذباتی نظم ریکارڈ نہ کر سڳیُم ۔میں اُنہاں کوں لکھ ݙیوݨ لئوں آکھیا اُنہاں وعدہ کیتا پر ڳالھیں وچ میں بُھل ڳیئّم تے نظم نہ گھن سڳیئم۔ ایہ نظم سُݨا کے پروفیسر ہنس جی دیاں اَکھّیں وچ ہنجوں آ ڳئے ۔ اِتنیاں ہنجوں جو اُنہاں کوں صافے نال پونجھݨیاں پئے ڳیاں۔

 حوالہ 
کتاب: دِلّی ڈھائی کوہ۔ مصنف شوکت مغل، چھپیندڑ: جھوک پبلشرز ‘ ملتان