مکان تے زمان دے بارے نیوٹن دا تصور

فضا اچ کہیں نقطے یا پوائنٹ دے مقام دا تعین کرݨ ساݙے واسطے ناممکن ہے۔ خود نیوٹن کوں وی ایں مشکل دا احساس ہا جو کائنات اچ کوئی اینجھا ثابت جسم موجود کینی جیندے لحاظ نال اساں کہیں فِکس یا مطلق مقام دا تعین کر سڳوں۔ لیکن نیوٹن دے قانون حرکت واسطے کہیں اینجھے مقام کوں معلوم کرݨ دی ٻہوں ضرورت ہئی جیڑھا مطلق طور تے ساکِن ہووے۔ 

مزید سمجھݨ کیتے اساں نیوٹن دے جمود دے قانون تے غور کریندوں۔ ایں قانون دے مطابق کوئی حرکت کریندا ہویا جسم جیندے اتے کوئی ٻاہر دی قوت عمل نہ کریندی پئی ہووے او ہمیشہ سدھی لائن دے اتے ہکی رفتار نال حرکت کریندا رہسی۔ فرض کرو کہ اساں ہک صاف میز تے ہک لیسواں گولا ریڑھوں تاں اساں ݙیہدوں جو اے گولا سدھی لائن تے حرکت کریندے لیکن اگر کوئی شخص سیارہ مریخ تے رہندا پیا ہووے تے مریخ توں ٻہہ تے او ہیں گولے کوں ݙیکھے تاں اونکوں نظرسی جو گولا ہک ݙنگے رستے تے ویندا  پے۔ کیونکہ زمین آپ سجھ دے گرد گھمدی پئی اے۔ ایندا مطلب اے جو اساں نیوٹن دے جمود دے قانون کوں ثابت نسے کر سڳدے کیونکہ ساکوں ایندے واسطے ہک بالکل ساکن تے مطلق مقام دی ضرورت اے جتھاں اساں ہیں گولے کوں ریڑھوں تاں او سدھی لائن اچ حرکت کرے چاہے ایں حرکت دا مشاہدہ کہیں ستارے یا سیارے توں وی کیتا ونڄے۔ چونکہ زمین یا اسمان اچ کوئی اینجھا بالکل ساکن جسم معلوم کینی لہذا نیوٹن واسطے لازمی ہا جو او اینجھی فضا دا تصور کرے جیڑھی بالکل مطلق ہووے۔ نیوٹن خود ایںڳالھ کوں ایں طرح بیان کریندے:

"مطلق فضا یا مکان کہیں خارجی شئے دے لحاظ نال نہ بلکہ اپݨی ذات تے اپݨی حقیقت یا اصل دی وجہ کنوں تبدیل نہ تھیوݨ والا تے حرکت نہ کرݨ والا  اے"۔

اڳوں تے خود نیوٹن کوں اے منڑاں پئے ڳیا جو ہوں نے سائنس دی ضرورت واسطے مطلق مکان تے مطلق وقت کوں تسلیم کیتے لیکن عین ممکن ہے جو کائنات اچ کوئی اینجھی شئے موجود نہ ہووے جیندے نال اساں مطلق مکان تے وقت کوں ناپ سڳوں یا انہیں دا احساس کر سڳوں۔ 

نیوٹن دے خیال اچ مکان یعنی سپیس تے زمان یعنی ٹائم یا وقت ݙوہیں مطلق خارجی وجود رکھیندن تے انہیں دا انحصار کہیں مشاہدہ کرݨ والے یا کہیں حرکت کرݨ والے جسم تے کینی۔ 

 حوالہ 
کتاب: کائنات دا سفر ، مصنف : جعفر عباس بزدار ، ناشر: جھوک پبلشرز ملتان