فیض احمد فیض (۱۹۱۱ء۔ ۱۹۸۴ء)

فیضؔ پھیر پھار ‘ لَمب چُٹ تے اُدھماٹی سَینری ہا ‘ میں ناں اَڄ منیساں ناں اَڳے منیا ہَم ۔ فیضؔ سَینری ہا پَر ایجھا جیڑھا آپݨا کلام پڑھے ہَے تاں وی ہاں دی تور ناں لہندی ہَس۔ اُوں جو کجھ اَلایا سوہݨا اَلایا ۔ بس اُوندے اندر وِچ جو کجھ ہا لکھیج ڳیا ہا۔ ہُݨ پِچھاڑی کنوں وی گھݨا اَڳے اُوں گریب کنیں کجھ وی ناں بچیا ہا وح ۔ آکھے ہے تاں کیا آکھے ہَے اُوں کوںآپݨا کلھوکا کھادھا وی وِسر ویندا ہا ۔ بھرئیے میل ئِ چ ݙوں ٻول اَدھکے سَٹ تے ٻہہ رَہندا تاں میں آپ وی ݙٹھّے ۔ اَجݨ آکھو کوری دے مَن وِچ کجھ ٻیا ہوسے ۔ کجھ کیناں ہَس میّاں ۔ کھانوݨ پیوݨ چگاّ ہَس۔ کھادھے پیتے آلے یار بُھتار ڈھڳ ہنِنس تے ڳیا ویلھا ٹرپیندا نشے تِے ٻیڑی تماخوں دی آدھر تِے ۔ ٻی گاٖلھ سُݨی اِوِّے ۔ ایہوتیݙے میݙے وات اِچ:

ع                   چلے بھی آئو کہ گلشن کا کاروبار چلے

دُھم تاں پی ۔ پر ایہا بو کنھ کُوں ناں اَئی جو ’’کاروبار‘‘ تاں کاروبار کرݨ آلے کریندن۔ تیݙااُ ݙھئیں کیا ویندے ۔ اے کوئی آکھے جو بَلا ݙئیݨ سینری ہا ۔ کتھوں ہا وَت ۔ تھمبا ناں ہا‘ اے ٻی گاٖلھے وح چڑھایونیں ’’لِنن پرائز‘‘ آلے ݙاکے تے۔ ایہا وِی ہک کاٹکوئیں دا کٹکاݨ ہا۔ آپ کُوں نَوّاں اَکھوانوݨ آلئیں دا ۔ وِچّوُں دِین دھرم کنوں ٹرٹھّل بَھڳل‘اُوہے وی کیݙے مَرِّن۔ مسلمان ویڑھئیں جھوکیں اِچ ڄئے ڄپنے ‘پَرناں ہا ‘مسلمانکی ناں ہئی ۔ پِچھّے ڳے پَسیلے تھیندے ۔ ہَر دھاتی بݨدے ۔ کوئی امریکہ تے کوئی رُوس دا دُھوتا ۔ لُوسی بَݨݨ وچ دیر گھݨی لڳدی اے ۔ ہکلاں تے دہمان وَݙے ۔ اَسّاں دُھوڑئیے پَٹ ݙیسوں ۔ اَسّاں ایں کریسوں اُوندی ݙاڑھی پَٹ گھنسوں‘ فلاݨے دیاں مُچھّاں پَدّھر ہوسِن ۔ پِن منگ دے نَشّے پی تِے ۔آن ݙاکئے۔ اَسّاں گریبیں کوں بھاڳئیں کنوں کھس تے بھاڳیا کریسوں۔لوکئیں آکھیا‘ مار ٻیلی اے ٻی بَلا اِن ۔ نَوِّیں دِھر آلئیں کوں ایہا اَلا ہے کِہی لَتّھل اِنِّیں جتھاں کھمدِن اُتھئیں ہنگدِن۔

ہا تاں بھولڑا ۔ اللہ دا ٻانھاں ۔ راولپنڈی وِچ ٻہہ تے تخت کھسَّݨ کِتّے کمیٹیاں کُٹّݨ تے مسودے ٹھا ہَݨ ‘فیضؔ وَسُو کاتاں ناں ہا ۔ چَؤ یاری وِچ ٻدھیج پیا ہوسے۔ بَلا مَڑتھل اُٹھݨ ٻہݨ دَا آسی ۔ ایجھیں خفتورئیں وِچ فیضؔ کتھوں پَمدا ہوسے چِھک تے وَح اَڑایا ہوسے نیں۔

ہک پھیرے میں ریڈیو پاکستان دے اَندروں ٻہروں کِتھئیں لہور وچ ماڑی تے چَڑھ وح دَرکھڑکایُم ۔تاک جو کُھلیئے ݙیکھاں تاں مِیم کھڑی اے ۔ اپݨے تاں سوہݨا ہَتھّے مَتّھے چُھڑوا ڳے ساہ اُتے ناں تَلّے ۔ اَلانوݨ اُردو سِدھی کنوں چَٹ انگریزیاں کون مارے ہے ۔ پَر شابش اِس مائی آپ وَختی اَلا ‘ پی دیسی ٻولی ۔ وح مان نال ٻلھایُس ۔ فیضؔ کلّھا ناں چئوں سندکئیں نال خچکا گھتّی ٻیٹھا کجھ کھمدا پیندا ہا ۔ میکوں ہک بیت ہاں لڳدڑ لِکھ ݙتا ہَس۔ تُساں چَس گِھنسو اَلا ہے ناں گِھنسو۔

؎                     یہ آرزو بھی بڑی چیز ہے مگر ہمدمؔ

وصالِ یار فقط آرزو کی بات نہیں

مطبل اِے ہے جو ہَتھ پیر چولݨ نال سَمّل بݨسے چَھڑیاں تانگھاں رکھی ودّے رہو تاں پِچھّے کجھ نِیں بَݨݨا۔

فیضؔ دے موئے تے ایویں آکھݨ کُوڑ اے جو اُوندیاں اللہ نال گاٖلھیں ہَن تے شریعت تے ٻدّھل ہا ۔ ایجھے دُفان میں تے ٻدِھیسِن ۔ ایہا کَل پَمدِی ہَس تاں کِتھئیں مُونھ کر وح مرَے ہَے۔

  ۲۵؍ جنوری ۱۹۸۹ء خمیس   

محمد آباد

 حوالہ 
مُہانڈرا ݙیکھِنس، مصنف : سید انیس شاہ جیلانی، چھاپہ خانہ: جھوک پرنٹرز ملتان