رفیق ساحلؔ تے دول نغارے

آوُو میاں کِتّھاں اِنّیں دول نغارے ۔ چَا سِر تے بھانویں گݙنھ اِیٔ گھوڑااِیٔ کِیا اِیٔ لَݙ تے اَڳوں تھی ۔ ڄل ڄل اَڳوُّں تھی ݙینہہ ڳیا ۔ مانیاں کُھٹّئن ‘ گھر ڄل کَھئوسوں۔ پَرݨائے تاں اَڳوُّں تِھی ‘تہوراں اِن تاں اَڳوُّں تھی ‘ ملاکھڑائے تاں اَڳوُّں تھی ‘ رِچھ کُتّے دِی ویڑھ اِے تئیں وِی نغارے دِی ڈِنگ ڈِنگ ‘ نلّی دا میل ہووے توݨی ٹَرَئے تَِلّی ݙاکا لڳا پے ۔ مراثی رَسدِن آن جݙاں شادی تے شادی کنوں اَڳے جُھمراں لڳدئن ۔ جھومری آپݨی تار ٻدّھن ناں ٻدّھن ‘ تاڑی رَلّے ناں رَلّے مِراثی کالے نانگ وانگُݨ پَھݨ کَڈّھی جُھوٹدا ݙاکے کُوں چَڑھیندا اَئوسے۔

رفیق ساحلؔ وی مِراثی دَا پُٹر اِے۔اُٹّھی وُوئے ٻہہ وُوئے ‘ اَڳوں تِھی ‘ پِچھُّوں تِھی ‘ سِدّھا تِھی ٻہہ ‘ پُٹّھی ݙے تِے ناں ٹُر ۔ اِیہے ݙاڈھ اِیہے سَہاپ پیئو ݙاݙے کنُوں سَنہدا اَمدے‘ سَہݨے پَمدِن‘ گِریب جو تھیؤسے ‘شادِیاں کمانوݨ میݙا کسب اِے ‘ ہاں تاں میں وِی پٹھاݨ ‘ وَہ وُوئے پٹھاݨ ‘پٹھاݨکا مُہانڈرا تاں ݙیکھنس ‘ رفیق ساحل ؔ آپ کُوں پݙایا نِیں‘ اُوہو کسبی داکسبی ‘ مراثی دا مراثی‘ اِے ٻی ڳالھے ݙاڈھا ڳانوے ‘ وَڄاوِے تاں خان صَیب‘ ہِیݨا ٹکّے دا مراثی ۔ اِتھئیں اَساݙے وَݙیر کے ٻال ککھ بَھن ݙوڑا ناں کرِن ‘ وِلَئت وِچ مِیمیں کُوں لَکَّݨ چَٹّݨ کِتّے ٻُہاریاں چاتی وَدِّن۔ اُنھیں کُوں ناں کوئی کسبی آکھے ناں کُٹانݨے سݙاوِن۔ وَلسِن تاں وَل ساڳی خان دِے خان۔

رفیق ساحلؔ آپݨی ڳالھ اُتّے کرݨ کنُوں نِیں چُکدا ۔ اُوں کُوں آپݨی سُجاݨ ہِے ۔ اِیہا جہی کِہی نِیں وَݙی ڳالھے ۔ میکوں ݙاڈھی وَݨی۔ چَھڑا ساحلؔ ناں گھݨا کر اساݙے سِرائیکئیں کُوں آپݨے شان مان دی سُدھ سَما ݙاڈھی پَمدِی اِے ۔ میں ݙاڈھے مَتّھے ماریُم ۔ یار چوݨویں ٻول چَھپوانویں ‘ غالبؔ ایں چُوݨ کِتّی وی ہَئی سندکئیں کنُوں کَریٔ وِی ہَس ۔ میں تیݙا سندکی نِم ۔ کَنھ مَحل اِیہو تَھٻا ݙوا پَٹھ۔ متاں ککھ کانے کَنڈے ہونوِن‘ اَسّاں باغ بغیچے آلُوں پُھل میں چُݨ تِے دَھارکر رکھیساں ۔ ہا سئیں جی سئیں وَدِّے کِتُّس۔ کِتُّس آپݨی میل چُݨ ۔ ٹَھنہدی وِی اِیویں ہئی ‘ میں ہَرُّوں بَھرُوں پُچھ ٻدھ مہرِی پِیا بَݨدا ہَم ۔ جہان کِھلّے ہَے ۔ ہِک کلی میکُوں وَنڈِی اِے ٻیا بَیت تُساں کُوں بَھمدے ‘ میݙے ہاں کُوںنِیں لڳدا‘ کُجھ کلام میکوں کجھ ٻے کُوں مُسیندے۔ ہِک بَیت کُوں میں چاتا ‘ ٻے کُوں ٻے چاتا ۔ اَݨ بھانوݨا تاں بھور ناں وَح بچیا۔ ڳالھ اِیہا آن نِتری مال سَبّھو سَمورائی چُوݨواں ہوندے۔

بُھٹے واہݨ دے اَرائیں اُوہے چور تے اوہے سَئیں ۔ بُھٹّے وَاہݨی جَئی پَئی اَساݙے سئیں اِن ‘ آکھدِن سسّی بُھٹّے واہݨ کنُوں لُڑھی ہَئی ‘ رفیق ساحل سَسّی دا پِٹئل اِے ۔ اِیہے اُوندے بَھاڳ اِن ۔ سَسّی کُوں کِیوں ناں گانوے ہَے ‘ آکھدے۔

میݙے خان کُوں ٻدھ تے چا ڳن جَت شالا کھاوِینے کالا نانگے

میکُوں موت نظر دی اِے ہر پاسُوں ایجھی لاڳن ہجر دی سانگے

ہم نِندر دِیوِچ نَتاں پُچھ گھندی لیندی ݙانگاں مرداں وانگے

میکُوں ساحلؔ خان دے نِکھڑݨ دا وِے سے قبر تئیں ناں    دانگے

………

کُل سوہݨیا دِی سردار سَسّی تسکین پُنل دے ہاں دی

رہی محروم مسرت توں ہَئی اَزلُوں لیکھ غماں دی

جُھک کمر ڳئی ہَس نُون وانگُوں غمگین رہی کُرلاندی

پر مردئیں توݨی ساحلؔ سَسّی رہی نوکر خان دے ناندِی

کجھ ٻے ٹُروپے وِی سُݨو:

روکاں جیکر کُرکیا ناں کر

رونواں جیکر مُرکیا ناں کر

ساحلؔ دا چَن اے ڳالھ من

غیریں دے وِچ سُرکیا ناں کر

………

تیݙے راہ تِے میں دیداں بھالی ٻیٹھاں

ہجر وِچ رو رو اَکھّیاں ڳالی ٻیٹھاں

خدا ڄاݨے کَڈّاں دیدار تِھی سے

ساحلؔ آسیں دے ݙیوے ٻالی ٻیٹھاں

ساحلؔ دے ہِک بَیت دی ہِک کَلّی میݙے ہاں وِچ پُویج ڳی اے‘ مان تُساݙے ہاں وِچ وی وَح گھر گَھتّے۔ آکھئیُس۔

چَرِی پَھس ناں عشق دی ڳاری وِچ

بَیت اِیں رُوت اِے۔

دِل ناں ڳݨوا ناں یاری وِچ

چَری پَھس ناں عشق دی ڳاری وِچ

رفیق ساحلؔ ٻیا کجھ وِی ناں اَلاوے ہَے ‘ اَساݙے کِتّے ایہو رَڄ اِے۔

سَینرِی آپݨی سُجاݨ آپ ہوندِن ‘ اَساݙا اَلانوݨ کُوڑ اِے ۔ آکھݨ کِتّے پَڑھیئل اَݨ پَڑھیئل سَنبھنئیں کَنیں ہوندا تاں ہِے کُجھ ناں کُجھ ۔ کوئی ٻول پَمدے گھݨے مُنجھ ویندِن۔ ساحلؔ ہاں دے سوجھلے تِے چگی کَر کَڈھی وَدّے ۔ میں بِے لَچھݨے نِکارے سیّد کنُوں ساحلؔ توں صاحب کَسب کمال داہِئیں۔

پِیر دا ڳوٹھ      

۱۸؍ چیتر۲۰۴۶بکرمی

۳۱مارچ ۱۹۹۰ء

 حوالہ 
مُہانڈرا ݙیکھِنس، مصنف : سید انیس شاہ جیلانی، چھاپہ خانہ: جھوک پرنٹرز ملتان