موکھا

امیر مخاںدے نِکے پُتر دی شادی دیاں ڳنڈھیں ٻدھیاں تاں سارے شہر دے لوک خوش تھئے جو شہر وچ رونق لڳسی۔ مُلاں ،مراثی ، پراہیں ، کمبھار، چڑہوئے، نائی،فقیر، سنگتی ساتھی تے برادری ساری خُش۔ کمی کاسبیں کوں امیداں لڳیاں جورونق میلا وی تھیسی تے روپیہ پیسہ وی وٹیج پوسی۔ ایہ ڳالھ اے اَڄ توں پینتالی پنجاہ سال پہلے دی جݙاں شادی دی وݙی توں وݙی نیندر پنج روپے ہوندی ہئی۔ چار جنجی شادی ہوندی ہئی۔ شادی دا انتظام باغیں وچ ہوندا ہا۔ مہمانیں سانگے سارے شہر کنوں کھٹڑے بسترے منگیے ویندے ہن۔ پھنڈراں کُسدیاں ہَن۔کچی روٹی اِچ ݙو کلو گوشت تے ݙو کلو کݨک دا اَٹا ݙتا ویندا ہا تے کچی روٹی شہر دار چیندے ہَن۔ جݙاں جو پکی روٹی برادری تے ٻاہر دے مہمانیں سانگے پکائی ویندی ہئی۔ کھڑ تے کھاوݨ عیب ہوندا ہا۔ دیگ دا گوشت پاتری وچ تے نال تھمب روٹیئیں دا چار پنج بندے رَل تے کھاندے ہَن۔ بھاڄی کھُٹ پووے ہا مہمان دا گِلہ تے روٹی کھُٹ پووے ہا تاں شادی والے دی نموشی ڳݨی ویندی ہئی۔ وَل وی کھاوݨ دے مقابلے چھُٹدے ہَن۔ وݙے کھوّکے لوک پئے ہن۔کھاوݨ تے کھواوݨ وچ کمی نہ ݙٹھی ڳئی ہئی۔ نہ شوگر دی مرض نہ اُبھے سہی نہ آپھر، نہ بد ہضمی۔ شادی والا پکویے کوں کݙاہیں نہ آہدا ہا جو لوݨ تیز رکھیں تاںجو لوک گھٹ کھاوِن۔ شادی والا کوشش کریندا ہا جو چیز چنگی پکے تے مہمان چَس نال کھاوِن۔

                       امیرمخاں ݙاڈھا چنگا جوان ہا پَر اوندی زنانی طبیعت دی سکڑوٹ ہئی۔ خناݨی گھر دے وچ کم کرݨ والئییں نوکراݨیں کوں ہمیشاں چھِکی رکھدی ہئی ،اَڑی ٻڑی کر سݙیندی ہئی۔ شادی کوں مہینہ دیر ہئی کانڈھے ݙچݨ پئے ڳئے۔ کُس دا مال ڈھڳی، چاول اَٹا ،مرچ مسالے، شادی دا ٻیا سامان کٹھا تھیوݨ پئے ڳیا۔ شادی توں ہک ہفتہ پہلے خناݨی نور نواݨی کوں سݙوا پٹھیا جو او شادی دے کم سمجھ گھِنے۔ نور نواݨی دا اُنہیں ݙیہاڑیںہک پُتر تھݨے تے ہا۔ ایہو کوئی چھی سَت مہینے دا ٻال جھولی وچ ہا۔ خناݨی نور نواݨی کوں آکھیا: مݨ مرچیں دا ،مݨ لوݨ دا تے اَدھ مݨ مسالے پیہو ݨن۔ اَتے شادی دے نیڑے شہر سارے وچ میل دے کانڈھے وی ݙیوݨن۔ نواݨی دا چھوٹا ٻال ، ہاڑ دی گرمی ،مرچاں لوݨ کُٹݨ کوئی آسان کم نہ ہا۔ نواݨی دی طبیعت گھُیٹج ڳئی ۔ او خناݨی کوں انکار نہ کر سڳی۔ خنا ݨی دے ہر سوال دا جواب جی جی اِچ ݙیندی رہ ڳئی۔ اُوں صرف اتنا پُچھا بی بی موکھا چوکھا کریسو؟خناݨی کو کاوِڑ لڳ ڳئی ، آکھیُس تیکوں شرم نی اَمدا جو موکھا پہلے مُکیندی پئیں۔ سبھ کجھ مِل ویسی۔ توں ہݨ ونڄ تے کل کم تے آونڄیں۔ ایہو کجھ آکھ تے خنا ݨی بنگلے دے کمرے وچ وَڑ ڳئی۔ نور نواݨی گھر وَل آئی۔خان دے گھر دا حویل ہک وِگھا زمین دا ہوسی۔ گھر دے نال رَلیا ہک باغ وی ہا۔ اَمب ، ٹاہلیاں تے کھجیاں رادھیاں کھڑیاں ہن۔ نور نواݨی کوں ایہو خیال جو چھوٹا ٻال مرچیں دی دنزک توں بیمار تھیسی۔ سوچ سوچ پاڳل تھئی ۔ غربت کوں ݙیدھی ہئی تاں کم پیارا لڳدا ہَس ۔ گھر دے وچ کھٹڑے نال ٻدھی گھنگھوٹی وچ ٻال کوں سمائی جھُوٹا ݙیندی ٻیٹھی ہئی ۔ اَکھیں وچوں تھولیاں تھولیاں ہنجو تَر آیاں۔ شادی کنوں پہلے پیو آہدا ہَس اَبا میں غریب ہاں تیکوں چنگا نہ کھوا پیواسڳیا ہَم۔ شادی تھیسی تیݙے تخت بخت کھُلسن۔ توں عیش کریسیں۔

                       اَبا ساری زندگی محنت مزدوری کر کے ٹُکر پاݨی کیتے زندگی نال بھِڑد ا رہ ڳیا۔ چنگا نہ کھا ݙٹھم تے نہ پا ݙٹھم۔ہݨ شادی توں بعد وی اِتھا ں لوݨ مرچاں کُٹݨیاں پئے ڳیاں۔ ایہو سوچیندئیں خیال آیوس جو نِکے ٻال کوں مرچیں توں بچاوݨ کیتے کوئی ٻئی عورت ونگاراں۔ایں دوران گھر دا ٻاہرلا دروازہ کھڑکیا تے شینو قصیݨ ظاہر تھئی۔ نور نواݨی دے مونہہ وچوں نِکھتاآ ڑِی اَدی تیݙی وݙی حیاتی ہے، ہُݨے یاد ٻیٹھی کریندی ہَم تیݙی میکوں ٻہوں لوڑ ہے۔ شینو آکھیا: کِتھ دی لوڑ ہے وَت اَدی ؟ 

                       نور نواݨی آکھیا: اَڑی شینو تیکوں پتہ ہے خان دے پُتر دی شادی ہے تے توں میݙے نال ایں شادی تے کم کار وچ ہتھ بھڑائی کرا۔ تیکوں پیسے ݙیساں۔ شینو آکھیا : چوکھے پیسے ݙیسیں۔ نور نواݨی آکھیا: پہلے کم سݨ گھِن جو ہک مݨ رتیاں مرچاں ، ہک مݨ لوݨ تے اَدھ مݨ مسالے کُٹݨے ہن۔ شینو قصیݨ آکھیا: اَدّی اے کم ٻہوں ہے۔ نورنواݨی آکھیا: میں وی تیݙے نال ہاں ٻس چھوٹا ٻال ہے جھولی وچ، ایں سانگے تیݙی لوڑ ہے نہ تاں میں کلہیئیں کر گھِناں ہا۔ شینو آکھیا: وَل پیسے کتلا ݙیسیں؟ نور نواݨی آکھیا :کُل موکھا آدھی اَدھ کریسوں۔ کائنا ! میݙے نال موکھا مُک چا۔ خناݨی کُراڑی ہے پتہ نی او کیا کرے۔ نور نواݨی آکھیا اچھا! تیکوں ݙاہ روپے ݙیساں۔ شادی دا کم شروع تھی ڳیا۔ شینو تے نور نواݨی بنگلے دے نال والے لڳدڑ باغ وچ دری وچھائی ،اُکھلی ،مولہا ، مرچاں، چھڄ ، پروݨ سب کجھ کٹھا کیتا۔شادی کنوں ݙو ݙینہہ پہلے اُنہاں سارا کم مُکا چھوڑیا۔ شادی شروع تھئی تے خیر دے نال مُک وی ڳئی۔ شادی دے ݙینہہ شام کوں موکھے تھیوݨ لڳ پئے۔ کمی کاسبی اپݨے موکھے گھِندے روانہ تھیندے ڳئے۔ نور نواݨی اپݨا پلو جھلیا تاں خناݨی اپݨے سوہݨے پرس وچوں سَت روپے کڈھیے تے نور نواݨی دی تلی تے رکھیے تے نال ہی خناݨی اپݨے کمرے وچ وَڑ ڳئی۔ نور نواݨی دا ساہ اُتے دا اُتے تے تلواں ساہ تلے دا تلے رہ ڳیا۔ نور نواݨی سَت روپے ہتھ وچ پا کمرے دے بند دروازے کوں ݙہدھی رہ ڳئی۔

٭٭٭

 حوالہ 
کتاب: وتر ساخ (سرائیکی کہاݨیاں) ، مصنف : عبداللطیف بھٹی، ناشر: جھوک پبلشرز ،ملتان