تاریخ ۔ ہک زندہ تے فعال شے

قرآن حکیم تاریخ کوں ‘‘ ایام اللہ ’’ دے نال تعبیر کریندے تے اینکوں علم دا سر چشمہ قرار ڈیندے ۔ ایں حوالے نال تاریخ ، عالم فطرت  دی بازیافت تے انسان دے روشن مستقبل دا قطب نمااے۔تاریخ دےلغوی معنی کہیں چیزدےوقوع پذیر تھیوݨ دا وقت ڈسݨ اے۔اصطلاح وچ تاریخ زمانے دے واقعات،تعین اوقات تے احوال انسانی دے بیان دا ناں اے۔ تاریخ دا بنیادی موضوع زمانہ تے انسان اے۔ جیویں انسان کوں اپݨے انفرادی ماضی تے ایندیں گالھیں نال دلچسپی ہوندی اے۔ ایویں اجتماعی ماضی تے ایندی تاریخ نال وابستگی ہوندی اے۔ فلسفہ تاریخ دے بانی علامہ ابن خلدون فرمیندن جو۔

‘‘ تاریخ ہک زندہ تے فعال شے ہے۔ جیڑھی قومیں دے عروج تے زوال اچ اہم کردار کریندی اے۔’’ (34)

پروفیسر خواجہ غلام صادق لکھدن۔‘‘ کوئی قوم وی اپݨے ماضی دے بغیر زندہ نئیں رہ سگدی۔ اوندا ماضی اوندے قومی تشخص دی تشکیل کریندے۔ ہر قوم اپݨے ماضی کنوں قوت حاصل کریندی اے۔ اتے اپݨے شاندار تاریخی ورثے کوں ترقی ڈیوݨ چاہندی اے۔’’ (35)

مضمون دا خلاصہ تے نتارا اے تھیا جو تاریخ ساکوں زمانے دے موثرات تے بنی آدم دا اعمالنامہ ای نئیں ڈسیندی بلکہ ماضی دے بنیادتئیں حال دی معرفت تے مستقبل دا شعور وی ݙیندی اے۔ ایہا وجہ اے جو ہر قوم اپݨے تاریخی ورثے دی حفاظت اتے ایندے تسلسل کوں قائم رکھݨ دی کو شش کریندی اے۔

 حوالہ 
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی