بلیک ہول BLACK HOLE

کہیں ویلھے ہک ٻہون باری تارا  سُپرنووا مرحلے دے بعد نیوٹران تارا بݨݨ دی بجائے بلیک ہول بݨ ویندے۔

 بلیک ہول کیا ہے؟ 
پرسٹن یونیورسٹی امریکہ دا استاد جان اے ویلر[JOHN ARCHIBALD WHEELER] او پہلا شخص ہا جئیں 1967 اچ بلیک ہول دی اصطلاح استعمال کیتی۔ جیڑھے ہک  ٻہوںباری تارا بلیک ہول بنڑدے تاں اوں وقت اوندا سارا وجود ٻہوں زیادہ کٹھا تے آپَت اچ گْھٹیج ویندے تے سارا وجود تارے دے مرکز اچ کٹھا تھی ویندے۔ اے سارا کْجھ کشش دی عظیم قوت دی وجہ کنوں تھیندے۔ بلیک ہول دی سطح کینی ہوندی۔ تارے دا وجودٻہوں کٹھا تے چھوٹا تھی ویندے۔ مثال دے طور تے اساں اگر اپݨی زمین کوں بلیک ہول بنڑاوݨ چاہوں تاں ایندی جسامت ہک ٹینِس بال جییݙی تھی ویسی لیکن زمین دے وجود دی مقدار (ماس) اوہے جتلا ہوسی پئی جتنا ہُݨ ہے۔ تارئیں دے وجود دے مطابق بلیک ہول دا وجود وی مختلف ہوندے۔ بلیک ہول دے اندروں دی کشش اتنی ودھ ویندی اے جو او روشنی کوں وی ٻاہر نئیں ونڄݨ ݙیندا تے اوکوں اپݨے اندر ڈھک ݙیندے۔

بلیک ہول ساکوں نظردا کینی۔ ساݙی کہکشاں دے مرکز اچ کئی بلیک ہول موجود ہِن۔ بلیک ہول ہک وݙے تے باری تارے دی زندگی دا چھیکڑی مرحلہ ہے۔

 بلیک ہول ساکوں ݙسدا کیوں نئیں؟ 
ساکوں کوئی وی چیز اوں ویلھے ݙسدی اے جیڑھے روشنی دی شعاع اوکوں ٹکرا تے ساݙی اکھ اچ آ کے اوں شئے دی تصویر بݨا ݙیوے۔ ایں وجہ کنوں ساکوں چیزاں اوں ویلھے ݙسدین جیڑھے روشنی موجود ہووے۔ ایہا وجہ اے جو گُگھ اندھارے اچ ساکوں کئی شئے نئیںݙسدی۔ بلیک ہول روشنی کوںٻاہر نئیں ونڄݨ ݙیندا تے اوکوں اپݨے اندر ڈَھک ݙیندے۔ بلیک ہول کنوں روشنی ساݙی اکھ اچ نئیں اندی تے ایہاوجہ اے جو ساکوں بلیک ہول سِروں نئیں ݙسدا۔

10 اپریل 2019 کوں سائنسدان ایونٹ ہاریزن دوربین [EVENT HORIZON TELESCOPE]دی مدد نال بلیک ہول دی تصویر ݙیکھݨ اچ کامیاب تھی ڳئے۔ تصویر اچ بلیک ہول دی باؤنڈری لائن نظر آئی جیڑھی جو گیس، روشنی تے دھوڑ نال بنڑی ہوئی مُندری والی کار ہئی۔ ایندا رنگ مالٹے دے رنگ والی کار ہا۔ اے بلیک ہول ہک کہکشاں میسر [MESSIER 87] 87 دے مرکز اچ موجود ہا جیڑھی ساݙی زمین کنوں 55 ملین نوری سال دے فاصلے تے ہئی۔ ایں بلیک ہول دی لمبائی 400 ارب کلومیٹر ہئی تے اے بلیک ہول زمین کنوں 30لکھ گنا وݙا ہا۔ 200 سائنسدانیں ہیں تجربے اچ حصہ گھدا۔ 

ہاورڈ یونیورسٹی دا پروفیسر شیپرڈ ڈولمین[SHEPERD DOELEMAN]  جیڑھا ایں پراجیکٹ دا اسسٹنٹ ڈائریکٹر ہا، اوں ویلھے اے بیان ݙتاجو بلیک ہول کائنات دے پراسرار جسم ہن۔ اساں اڄ او شئے ݙیکھ گھدی اے جیڑھی پہلے نہ ݙسدی ہئی۔ اے ہک ٻہوں عظیم تے حیران کن سائنسی کارنامہ ہے۔ اساں او کم کیتے جیڑھا ایں توں پہلے ناممکن سمجھیا ویندا ہا۔ 

بلیک ہول دے چارے پاسوں موجود دائرہ بلیک ہول دے داخلے دا مرکز ہا۔ اتھوں گزرݨ والی ہر شئے عظیم کشش دی وجہ توں بلیک ہول دے وچ چلی ویندی اے۔ ایں جاہ تے فزکس دے تمام اصول تے قانون ناکام تھی ویندن۔  

 حوالہ 
کتاب: کائنات دا سفر ، مصنف : جعفر عباس بزدار ، ناشر: جھوک پبلشرز ملتان