سرائیکی وسیب دیاں وستیاں تے وستیاں دی حیات

وستی:Settlement  : 
پراݨے زمانے وچ انسان غاریں وچ رہنداہا۔او پتھردا زمانہ اکھوہنداہا۔جیندےوچ انسان پتھردےاوزاریں نال جانوریں دا شکارکرݨ کیتے ایڈےاوڈےپھرداراہندا ہی۔ول جڈاں انسان فصل رہاوݨ کنوں واقف تھیاتاں غاریں وچوں نکل تےدریائی وادیں وچ آ کے آبادتھی گیا۔تےایں طراں مل جل تے مستقل طور تے ہک جاہ راہݨ دا مںڈھ ٻدھا۔‘‘ جیڑھے ویلے ہک جاہ مستقل طورتے  بِہوں سارےگھر بݨ ونجݨ تاں اُوں کوں وستی آہدن۔،، (1)

 وستی دا محل وقوع تے مقام: 
‘‘ وستی دا محل و قوع تے مقام بہوں اہمیت دا حاصل ہے۔محل وقوع کنوں پتہ لگدے جو وستی کتھاں واقع ہے۔تے مقام زمین دا او حصہ ہوندے جیندے اتے وستی واقع ہوندی اے۔ ’’ (2)

منڈھ کنوں انسان نے وستیں کیتے مندرجہ ذیل مقامات کوں فوقیت ڈتی اے۔ 

·                   ‘‘ دریاویں دے کنارے 

·                   ݙو دریاویں دا درمیانی علاقہ

·                   ساحل سمندر تے جزیرے 

·                   مختلف ذرائع آمدو رفت دی سہولت 

·                   روز مرہ زندگی دی سہولت دی فراوانی’’ (3)

 دیہاتی تے شہری وستیاں Rural and Urban Settlements 
آبادی تے سرگرمی دے لحاظ نال وستیں دیاں ݙو وݙیاں قسماں ہن۔

                  I.                       دیہاتی وستیاں       

               II.                       شہری وستیاں

 حوالہ 
سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی