انس بن عیاض

انس بن عیاض بن ضمرہ لیثی مدنی (104ھ–200ھ) ہک نامور تابعی، محدث، تے اسلامی علوم دے عالم ہن۔ آپ کوں ابو ضمرہ دے کنیت نال وی ڄاݨیا ویندے تے بنو لیث قبیلے نال تعلق رکھدے ہن۔ آپ دا شمار ثقہ (معتبر) راویان حدیث وچ تھیندے، جیندا ذکر ابن حجر عسقلانی تے ذہبی جاہیںعلما نے کیتے ۔ آپ مدینہ منورہ دے رہوݨ آلے ہن تے اپݨی علمی خدمات تے خوش اخلاقی دی وجہ توں مشہور ہن۔شمس الدين الذهبي (2004)۔ سير أعلام النبلاء۔ بيت الأفكار الدولية۔ ج الأول۔ ص 1164

 ڄم تے وفات 
ڄم: 104ھ (722ء) وچ مدینہ منورہ وچ تھیا۔

وفات: 200ھ (815ء) کوں 96 سال دی عمر وچ مدینہ وچ وصال کیتا۔ کجھ مصادر وچ 180ھ یا 199ھ وی وفات دا سال ݙسیا ڳئے ۔

 علمی سفر تے اساتذہ 
انس بن عیاض نے مدینہ تے بصرہ دے وݙے علما توں علم حاصل کیتا۔ انہاں دے مشہور اساتذہ وچ شامل ہن:

امام جعفر صادق (شیعہ مکتب فکر دے چھیویں امام) ۔

ربیعہ بن ابی عبدالرحمان (فقہ تے رائے دے امام) ۔

شریک بن عبداللہ بن ابی نمر (حدیث دے عالم) ۔

سہیل بن ابی صالح تے صفوان بن سلیم  جاہیں مشہور محدثین ۔

 تلامذہ تے علمی اثرات 
آپ دے شاگردیں وچوں کجھ نمایاں ناں ایہ ہن:

امام شافعی (فقہ شافعی دے بانی) ۔

احمد بن حنبل (حنبل مکتب فکر دے امام) ۔

علی بن مدینی (حدیث دے ناقد) ۔

یحییٰ بن معین (جرح و تعدیل دے ماہر) ۔

آپ دی درسگاہ توں ہزاریں طالب علمیں نے فیض ڳھدا تے حدیث دی روایت وچ آپ دا سلسلہ خاص اہمیت رکھیندے ۔جمال الدين المزي (1983)۔ تهذيب الكمال في أسماء الرجال (الأولى ایڈیشن)۔ مؤسسة الرسالة۔ ج الثالث۔ ص 349-350

 حدیث وچ مقام 
ثقہ راوی: ابن حجر عسقلانی تے ذہبی آپ کوں "ثقہ" (معتبر) قرار ݙیندن ۔

روایات دی تعداد: آپ نے صحاح ستہ (چھی مشہور حدیث دیاں کتاباں) وچوں بخاری، مسلم، ابو داؤد، تے ترمذی وچ روایات نقل کیتیاں ۔

خصوصیات: آپ دیاں روایات وچ سند دی صحت تے تفصیلی بیان دا خاص خیال رکھیا ویندے ۔

 تصنیفات تے علمی خدمات 
کتاب الحدیث: آپ دی مشہور تصنیف ہے، جیہڑی حدیث دے مسائل تے مشتمل ہے ۔

فقہ تے تفسیر: آپ نے فقہی مسائل تے قرآن دی تفسیر وچ وی علمی کم کیتا ۔

 اخلاقیات تے شخصیت 
خوش اخلاقی: یونس بن عبدالاعلیٰ آپ دے اخلاق دی تعریف وچ آہدن: "میں کہیں ایسے شخص کوں نئیں ڄاݨدا جیڑا اتنے خوش اخلاق ہووے" ۔

سادگی: آپ دی زندگی سادگی تے عبادت دی مثال ہئی۔ نماز تہجد دا خصوصی اہتمام کریندے ہن ۔

 حوالہ