ملتان دی ویگن

ملتان‘ مظفرگڑھ ! ملتان ‘مظفر گڑھ!

علی پور ویگن سٹینڈ دے ٻاہروں کلینڈر ہوکا ݙیندا کھڑا ہا ‘ سواریاں ہولے ہولے آندیاں تے ویگن اِچ ٻہندیاں ویندیاں ہَن ‘ کجھ دیر بعد ویگن بھریج ڳئی ‘ اݙے منیجر ویگن تے تھاپڑا ماریا تے ویگن چل پئی ۔ جݙاں شہر توں ٻاہر ویگن نکلی تاں کلینڈر سواریاں توں کرایہ گھنݨ شروع کیتا ‘ ہر کہیں اپݨاں اپݨاں کرایہ ݙتا ۔ ہک اٹھارھاں ویہہ سال دا نینگر وی کتاب ہتھیں کرکے ویگن اِچ ٻیٹھا ہا ‘ کلینڈر اوندے کولوں وی کرایہ منگیا ۔

میں سٹوڈنٹ ہاں!

اپݨاں کارڈ ݙکھا!

کارڈ میکوں گھر بُھل ڳئے!

وَت کرایہ ݙے!

کرایہ میݙے کول کائنی!

تے وَت ویگن توں لہہ ونڄ!

واہ جی واہ !میں نہیں لہندا۔

ایویں اُنہاندی تُو تُو ‘ مَیں مَیں تھیوݨ لڳ پئی ۔ اِنّوں ڈرائیور دی دید پئی تاں شیت اوں نینگرکوں سُنڄاݨ گھدا ہا تے ویگن کھڑا کے تلے لہہ آیا تے اوں کنوں پُچھݨ لڳا ۔ اوئے توں بُندو نائی ہِیں؟

اوہ نوجوان حیران تے پریشان تھی ڳیا

اوئے توں کݙاں کنوں سٹوڈنٹ بݨ ڳئیں ؟ ڈرائیو رپُچھّیا

پر نینگر کوئی جواب نہ ݙے سڳیا

جے تائیں ڈرائیور اوکوں ݙو چار تھپڑمارکے ویگن توں تلے لہا چھوڑیا تے آکھݨ لڳا ’’سئیں میں ایں چھوہَر کوں چنگی طرح ڄاݨدا ہاں ‘ ایہ جندو نائی دا نافرمان پُتر ہے‘ ایندا اُٹھݨ ٻہݨ تے ٹُرّݨ پھرّݨ اکثر لُمب لوفرچھوہریں نال ہوندے تے ایہ بدمعاشی ٹائپ رکھدے تے اپݨے جاݨ ایہ بدمعاش بݨیا وَدّے ‘ پڑھیا ہویا ہک جماعت وی کائنی ‘ الف کوں کِلّی ڄاݨدے ۔ایہ ڳالھیں کریندا ہویا ڈرائیور گݙی اِچ آن ٻیٹھا تے گݙی چل پئی ۔

اوئے یار ! میکوں میݙی ماسی ستّو دے کھوہ تے لہا چھوڑیں!

پچھلی سیٹ توں ہک سواری دی آواز آئی۔

کاکا کیڑھے سٹاپ تے ؟ کلینڈر پُچھیا

میݙی ماسی ستّو دے کھوہ تے ! سواری جواب ݙتا

اوئے کا کا میکوں کیا پتہ جو تیݙی ماسی ستَو دا کھوہ کتھاں ہے ؟ کلینڈر جواب ݙتا

اوہ جتھاں گھاٹیاں ٻیریں تے سرینہہ نہیں کھڑے؟ اوہو تاں ہے میݙی ماسی ستو دا کھوہ ۔ سواری آکھیا

اوئے کاکا ٻیریں تے سرینہہ تاں ہر کھوہ تے موجود ہِن ‘ توں کہیں سٹاپ دا ناں ݙس! کلینڈر آکھیا

اوئے یار اُتھاں سڑک دے کنارے نال ٹالھیاں تے ککّر وی کھڑن تھئے! سواری آکھیا

اوئے کاکا تیکوں اوں سٹاپ دا ناں نہیں آندا کیا؟ کلینڈر کِھلدیں ہوئیں پُچھیا

اوئے یار تیکوں اوں سٹاپ دی پکّی نشانی ݙیواں ‘ اُتھاں کھجیں تے کاں وی ٻیٹھے رہندن ‘ سواری آکھیا

اچھا سِر نہ کھا جتھاں لہݨاں ہووی آپ ݙساویں میں لہا ݙیساں۔ کلینڈر آکھیا

اڳوں ہک جاء تے چھوہَر ہک جیندا کاں پکڑ کے اوندے پیریں پلاسٹک دی ݙوری پا کے اوکوں اُݙیندے وَدے ہَن تے اُتوں کانویں دا ولّھر اُݙدا تے کاں ولورا گھتّی ودا ہا ‘ اوہ سواری کانویں کوں ݙیکھ کے آکھݨ لگی ایہو میݙی ماسی دا گھر ہے ‘ اوہ کاں اُݙدے ودِّن ‘ٻس اتھائیں میکوں لہا ݙے۔

کلینڈر ویگن کوں تھاپڑا ماریا ‘ ویگن رُک ڳئی تے اوہ سواری اُتھائیں لہہ ڳئی ۔ جے تائیں ویگن پرمٹ ‘ وِسندے والی ‘ روہیلاں والی توں لنگھدی ہوئی خان گڑھ پُڄ ڳئی ۔ اِتھاں کئی سواریاں لتھیاں تے کئی چڑھیاں ۔

اوئے بی بی ذرا ٻالیں کوں اُٹھا کھڑا ۔ کلینڈر پہلے کنوں چار ٻالیں نال ٻیٹھی ہوئی ہک تریمت کوں آکھیا

ہائے میݙے ٻال اُٹھی کھڑن میں کرایہ نہیں بھری ٻیٹھی کیا؟ اوں تریمت آکھیا

اوئے بی بی توں کرایہ ہک سواری دا ݙتا ہئی تے سیٹاں چار ملی ٻیٹھی ہِیں!

مہربانی کر باقی ترائے سیٹاں خالی کر ݙے ۔ کلینڈر آکھیا

کیا میں ٻالیں کوں ٻاہر بُھکا سٹاں ؟ تریمت آکھیا

تے وَل چارے سیٹاں توں رکھ گھن تے ساکوں باقی ترائے سیٹیں دا کرایہ چا ݙے ! کلینڈر آکھیا

ٻالیں دا وی تیکوں کرایہ ݙیواں ؟ میں نہیں ݙیندی ۔ تریمت آکھیا

اوئے مائی جے ٻالیں کوں سیٹیں تے ٻلہاوݨاں ہئی تاں اوہ ٹھیک آہدا کھڑے باقی ترائے سیٹیں دا کرایہ بھر ! ویگن اِچ ٻیٹھے ہوئے مسافراوں تریمت کوں آکھݨ لڳے

وݙی مُشکل نال اوں ݙو سیٹاں خالی کر ݙتیاں تے باقی ݙو سیٹاں تے اوں اپݨاں قبضہ بحال رکھیا 

جے تائیں اِنوں ٻیاں ݙو سنواݨیاں اوندے نال ٻہہ ڳیاں تے ویگن چل پئی ‘ تھوڑی دیر بعد کلینڈر سواریاں توں کرایہ منگیا ‘ ہر کوئی اپݨاں اپݨاں کرایہ ݙیندا پیا ہا ‘ جے تائیں اِنوں ہک سواری ݙاہ روپے ݙتے۔

کتھاں ویسیں ؟ کلینڈر پُچھیا

مظفرگڑھ ! اوں سواری جواب ݙتا

ݙاہ روپے ٻئے ݙے ! کلینڈر آکھیا

کیوں بھائی مظفرگڑھ دا کرایہ ویہہ روپے تھی ڳئے ؟ سواری آکھیا

ہُݨ نہیں تھی ڳیا ݙو سال کنوں مظفرگڑھ دا کرایہ ویہہ روپے چلدا پئے ! کلینڈر آکھیا

سواری 5روپے ٻئے کڈھ ݙتے ‘ تے آکھیا سی این جی تے پٹرول سستا تھی ڳئے لیکن تہاݙا کرایہ اوہو پراݨا کھڑے ‘ کیوں بھائی ایہ کوئی اندھیر نگری ہے ۔ سواری آکھیا

اوئے بھائی پندرہ روپے مظفرگڑھ دا کرایہ وارے نہیں کھاندا ‘ پنج روپے ٻئے ݙے! کلینڈر آکھیا

میں نہیں ݙیندا تہاڈا کوئی اصول وی ہے؟ سواری آکھیا

اوئے کاکا کرایہ تاں ویہہ روپے ہے تے ہر کوئی بھریندا پئے تے اساں وی بھری ٻیٹھے ہیں ‘ تیݙا کوئی وکھر ا اصول ہے یا نویں سروں مظفرگڑھ ویندا پئیں ؟ ویگن اِچ ٻیٹھے ہوئے مسافراں اوکوں آکھیا

اوئے تُساں جھئیں لوکاں تا ںانہاں کوں خراب کیتے ‘ جتناں کرایہ منگدن تساں ݙے ݙیندے وے ‘ حالانکہ سی این جی تے پٹرول سستے تھی ڳئے ہِن مگر انہاں کرایہ گھٹ نہیں کیتا ‘ تساں اِنہاں کوں منہ منگیا کرایہ ݙے کے ہتھوں سر تے چاڑھی آندے وے ! سواری آکھیا

اوئے سئیں گݙی صرف پٹرول تے سی این جی نال نہیں چلدی بلکہ ایندے وچ بے شمار پُرزے تے ٹائراں ٹیوباں وی استعمال تھیندیاں ہن ۔ ویگن اِچ موجود سواریاں آکھیا

اوئے کاکا پنج روپے ٻئے ݙے یا تلے لہہ ونڄ ۔کلینڈر آکھیا

میں نہیں لہندا ‘ سواری ضد کر ڳئی۔

اُستاد جی ! ذرا روکو ۔ کلینڈر آواز ݙتی۔

ڈرائیور گݙی روک ݙتی ‘ کلینڈر سواری کوں پندرہ روپے واپس ݙیندیں ہوئیں آکھیا لہہ ونڄ۔

جے تائیں اِنوں ہک بزرگ کلینڈر کوں پنج روپے ݙیوݨ لڳا تے آکھیا :

پُتر ! ایکوں ایندے حال تے چھوڑ ݙے‘ ایہ گھن 5روپے تے توں چل!

چاچا جی ! ایہ بندہ رعایت دے قابل نہیں پر تُساں بزرگ جو ہیوے میں تہاݙی ڳالھ نہیں موڑ سڳدا ۔ کلینڈر ویگن تے تھاپڑا مریندیں ہوئیں آکھیا

اچھا پُتر اللہ تیکوں جزا ݙیوے تے اوکوں ہدایت ۔ بزرگ آکھیا

جے تائیں گݙی علی پور بائی پاس توں تھیندی ہوئی ملتان بائی پاس تے مظفرگڑھ پُڄ ڳئی ۔ اڳوں ملتان دیاں سواریاں سٹاپ تے موجود ہَن۔ 

بھائی ! میݙے نال ݙو ٹوکرے پنڈ دے ہن کتناں کرایہ گھنسیں؟

ہک سواری کلینڈر کوں مخاطب کرکے پُچھیا

کتھاں ویسیں ؟ کلینڈر پُچھیا

میں ملتان ویساں ! سواری آکھیا

ہک توں تے ݙو ٹوکرے پنڈ ‘ ترائے سواریاں دا کرایہ لڳسی ۔ کلینڈر آکھیا

میں اپݨے نال ݙو سواریاں دا کرایہ ݙیساں ۔ سواری آکھیا

تے وَل توں سیٹاں وی ݙو گھن چا تے ٹوکرے دے اُتّے ٹوکرا رکھ ݙیویں ۔ کلینڈر آکھیا

نہ یار ! میݙی پنڈ پھس ویسی ۔سواری آکھیا

تے وَل توں ایویں کر ݙوجھا ٹوکرا سر تے رکھ ٻہہ ۔ کلینڈر آکھیا

واہ بھائی واہ ! میں ملتان دے ویندیں توڑیں مر نہ پوساں۔ سواری کِھل کے آکھیا

کوئی ڳالھ نہیں جے توں مر پوسیں تاں کرایہ تاں ہِک سیٹ دا بچ پوسی ۔ کلینڈر آکھیا

ٻس میں تیݙی ویگن تے نہیں ٻہندا ۔ سواری ٻئے پاسے منہ پھیر کے آکھیا

چل ٻہہ پَھٹّے تے ‘ ݙو سیٹیں دا کرایہ ݙیویں۔ کلینڈر آکھیا

سواری پنڈ دے ٹوکرے پھٹے تے رکھ کے ویگن اِچ ٻہہ ڳئی تے ویگن چل پئی ۔ تلیری ٻن ٹپّی تاں اڳوں ہک جوان ݙو بھیݙاں پکڑ کے سڑک دے کنارے کھڑا ہا ‘ ہتھ کھڑا کیتس ‘ ویگن رُک ڳئی۔

کتھاں ویسیں ؟ کلینڈر پُچھیا

ملتان ! سواری آکھیا 

ہک توں تے ݙو بھیݙاں ‘ ترائے سواریاں دا کرایہ لگسی ۔ کلینڈر آکھیا

نہ یار ! میں ݙو سواریاں دا کرایہ ݙیساں۔ سواری آکھیا

چل اڈھائی سیٹیں دا کرایہ ݙیویں ۔ کلینڈر آکھیا

اوئے تیں کوئی بھیݙاں سیٹیں تے ٻلہاوݨیاں ہِن؟ سواری آکھیا

آخر بھیݙیں ویگن اِچ جاء نہیں رُجھاوݨی؟ کلینڈر آکھیا

اوئے شیدے آ! کیا رولا ہے ؟ ڈرائیور کلینڈر توں پُچھیا

اُستاد جی ! بھیݙاں ݙو ہِن تے ایہ کرایہ صرف ہک بھیݙ دا ݙیندے ۔ کلینڈر آکھیا

چل ہُݨ توں ضد چھوڑ ݙے ‘ بھیݙاں چڑھا تے ڄلّوں ۔ استاد آکھیا

پھٹے تے ݙو ٹوکرے تے ہک سواری ٻیٹھی ہئی ‘ ٻس وَل تھوڑی جھئیں گنجائش نظر آئی تاں موہری سیٹ تے پھٹے دے درمیان ݙوہائیں بھیݙاں تُن ݙتیاں ڳیاں۔

اوئے اوئے ! ایہ کیاپئے کریندے وے؟ اِتھاں کوئی جاء وی ہے جو دٻڑ گسنّی بھیݙاں دِھکّی ویندے وے ۔ موہری سیٹ تے ٻیٹھے ہوئے سواریاں آکھیا

خیر ہے سئیں خیر ہے ‘ ایویں لحظے پل دا پندھ ہے نبڑ ویسی ۔ کلینڈر آکھیا

اوئے دھاڑوو! بھیݙ میݙا پیر لتاڑ چھوڑئیے ۔ ہک مسافر دی دھاڑ نکل ڳئی۔

ٻس ٻس ہُݨ بھیݙاں اپݨی جاء تے کھڑ ڳئین ۔ بھیݙیں دے مالک آکھیا

ویگن پُل چناب پاس کیتی ویندی ہئی جو ہک بھیݙ اوکھی تھئی تاں اوں اڳلے نلّے چا کے ٹوکرے تے چا رکھئے۔

اوئے کا کا ! ایں بھیݙ کوں سنبھال ‘ ایہ تاں میݙی پنڈ لتاڑی ویندی ہے‘ پنڈ آلے جوان بھیݙ کوں ٹوکرے توں لہا کے اوندا منہ ٻئے پاسے پھیر کھڑایا ۔ جݙاں جو بھیݙ دا ڈھونگر سدھا ٹوکرے آلے پاسے تھی ڳیا ہا تے ہُݨ بھیݙ ٹوکرے وچ مینگڑیاں لہاوݨ کھڑ ڳئی۔

اوئے ہوئے ہوئے ! ایں بھیݙ تا ںمیݙی پنڈ برباد کر چھوڑی ہے ‘ پنڈ آلے جوان بھیݙ دا پُچھ نَپ کے ٻئے پاسے پھریندیں ہوئیں آکھیا 

جے تائیں بھیݙ پُھݨگارا مار ݙتا تے بھیݙ دی لِم دے لِبّے موہری سیٹ تے ٻیٹھے ہوئے بندیں دے کپڑیں تے شپ ونڄ تھئے ۔

اوئے شالا برباد تھیوو برباد کر ݙتے وے ! سواریاں کلینڈر تے ڈرائیور کوں مندے ڳالھیں کڈھݨ لڳ پیاں ‘ جے تائیں اِنوں ہک سواری اپݨے چولے تے لگی ہوئی لِم اُٹھی کے کلینڈر دے منہ تے مَل ݙتی ‘ کلینڈر وی ٻہوں کوڑیل جوان ہا تے سواری دے ڳل پئے ڳیا ‘ ساری ویگن اِچ یو ٻو مچ ڳئی ‘ اِنوں ڈرائیور ویگن کھڑا کے انہاں کو ںچھڑاوݨ واسطے آیا پر سواریاں کلینڈر کوں کُٹ کُٹ کے اوندا فلودہ کڈھ چھوڑیا ‘ شودا ڈرائیور ݙردیں ݙردیں چھڑاوݨ لڳا تاں اُنہاں اوندی وی نال آتھر چھنڈ کر چھوڑی ۔ خدا خدا کرکے مسّیں اندھی عوام کنوں جان چُھٹّی ‘ سواریاں دے جذبات ہولے ہولے ختم تھئے تاں ڈرائیو ربسم اللہ پڑھ کے گݙی اسٹارٹ کیتی تے ویگن چل پئی ‘ ہُݨ ڈرائیور ویگن کوں ٹاپ و ٹاپ چئی ویندا ہا ‘ شیر شاہ بائی پاس کراس کر ڳیا ہا جو اوں تریمت دے ٻال جنہاں کوں کلینڈر سیٹاں نہ ݙتیاں ہن اُنہاں اِچوں ہک گیسڑی ساری چھوہِر اڳوں تے منہ کرکے اُٹھی کھڑی ہئی ‘اوندے چیتے کوں چکر تے ہاں کچّہ تھیندا کھڑا ہا ۔جݙاں جواڳلی سیٹ تے ہک وݙے پڳڑ آلا پٹھاݨ ٻیٹھا ہا ‘ چھوہرِ کوں جو قے زور کیتا تاں اوں اُوحاء کرکے پٹھاݨ دے پڳڑ تے چھنڈ کر ݙتی۔

اوہ خواہ تیراخانہ خراب ہو یہ کیا کر دیا؟ خوائے خوائے خوائے یہ بہت بُرا ہو گیا۔

اِنوں جے تائیں ماء چھوہِر کوں ݙو چاٹاں مار ݙتیاں تے آکھݨ لگی نامراد ݙس نہویں سڳدی ‘ اوں شودے دے سارے کپڑے برباد کر چھوڑئیے ہنّی۔

خان صاحب خیر ہے خیر! نادان چھوہِر ہے شودی کوں چکر آ ڳئے ۔ ویگن اِچ ٻیٹھے ہوئے مسافریں خان کوں حوصلہ ݙیویندیں ہوئیں آکھیا ۔ جے کوئی مرد ہوندا تاں خان ضرور لڑ پووے ہا لیکن جݙاں اوں پچھوں تے ݙٹھا تاں اڳوں تریمت تے ٻال نظر آئے ٻس وَل اوہ شودا ہاں اِچ مکھ مار کے صبر دا گھٹ بھر ڳیا۔

جے تائیں ویگن چوک نانگ شاہ تے بہاول پور بائی پاس توں لنگھدی ہوئی ملتان لاری اݙے تے پُڄ ڳئی ‘ سواریاں لہہ کے اپݨی اپݨی راہ گھدی۔

کیوں جو کلینڈر شودے کوں ݙاڈھیاں سٹّاں لڳ ڳیاں ہَن ‘ اوہ سیٹ توں لتھا تاں اوکوں دھاٻے آوݨ لڳ پئے ‘ ڈرائیور آسرا ݙے کے اوکوں گھدی ویندا ہا ۔ جو اِنوں اَکھیں توں محتاج ہک فقیر صدا ݙتی۔

باباخیر نال آئو تے خیر نال جائو ‘ پنج پنج روپے اپݨے نور چانݨ دا صدقہ فقیر کوں وی ݙیندے ونڄو!

اِنوں ڈرائیور تے کلینڈر آکھیا بابا دُعا کر ! اللہ ساݙا نور چانݨ وی سلامت رکھے پر اساں اَڄ تیکوں ایہ ݙاہ ݙاہ روپے اپݨے سِر دا صدقہ ݙیندے پئے ہیں۔

کیا ایہ انہاندے ضمیر دی آواز ہوسی؟۔

……

 حوالہ 
کتاب:  پکھی واس (سرائیکی افسانے) فیض بلوچ ، چھاپہ خانہ ، جھوک پبلشرز، ملتان