ٹیکٹونکس

ٹیکٹونکس 
Tectonics – Process of evolution of the Earth's crust

ٹیکٹونکس ، زمین دی پرت (Earth's crust) دے ارتقاء دے عمل دا ناں ہے ۔ ایں علم وچ زمین دی پرت دی ساخت ، حرکت ، اتے انہاں حرکات دے نتیجے وچ بݨݨ والے ارضیاتی مظاہر (geological phenomena) دا تفصیلی مطالعہ کیتا ویندا ہے ۔ ٹیکٹونکس دا مقصد زمین دی پرت دے ارتقاء دی تاریخ  کوں سمجھݨ ، زلزلے ، آتش فشاں ، پہاڑاں دی تشکیل (mountain formation) ، اتے سمندری فرش دے پھیلاؤ (sea floor spreading) جیسی ارضیاتی واقعات (geological events) دی وضاحت کرݨا ، اتے زمین دی سطح تے انسانی سرگرمیاں تے انہاں دے اثرات دا اندازہ لاوݨ ہے ۔ ایں علم دا تعلق ارضیات (geology) ، جیوفزکس (geophysics) ، اتے جغرافیہ (geography) نال جڑیا ہویا ہے ۔ 

ٹیکٹونکس وچ زمین دی پرت دی ساخت اتے حرکت دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے ۔ زمین دی پرت کئی وݙیاں اتے چھوٹیاں ٹیکٹونک پلیٹاں تے مشتمل ہے ، جیڑھیاں مینٹل (mantle) دے اتے تیردیاں ہن ۔ ایہ پلیٹاں مسلسل حرکت کریندیاں راہندیاں ہن ، جیندے نتیجے وچ مختلف ارضیاتی مظاہر پیدا تھیندے ہن ۔ ٹیکٹونکس دے ماہرین (tectonics experts) پلیٹاں دی حرکت دا مطالعہ کرݨ کیتے مختلف تکنیکاں (techniques) دا استعمال کریندے ہن ، جیویں کہ سیٹلائٹ جی پی ایس (satellite GPS) اتے جیوفزیکل سروے (geophysical surveys) ۔ او پلیٹاں دی ساخت دا وی مطالعہ کریندے ہن ، جیندے وچ انہاں دی موٹائی (thickness) ، ساخت (composition) ، اتے عمر شامل ہوندے ہن ۔ انہاں حرکات دے نتیجے وچ بݨݨ والے ارضیاتی مظاہر دا مطالعہ وی ٹیکٹونکس دا ہک اہم حصہ ہے ۔ پلیٹاں دی حرکت دی وجہ توں زلزلے اتے آتش فشاں پھٹدے ہن ، پہاڑ بݨدے ہن ، اتے سمندری فرش پھیلدا ہے ۔ ٹیکٹونکس دے ماہرین انہاں ارضیاتی مظاہر دا تفصیلی مطالعہ کریندے ہن ، اتے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں پلیٹاں دی حرکت انہاں کوں پیدا کریندی ہے ۔ او زلزلے اتے آتش فشاں دے خطرے دا اندازہ لڳاوندے ہن ، اتے پہاڑاں دی تشکیل اتے سمندری فرش دے پھیلاؤ دے عمل دی وضاحت کریندے ہن ۔ 

زمین دی پرت دے ارتقاء دی تاریخ کوں سمجھݨ ٹیکٹونکس دا ہک خاص شعبہ ہے ۔ ٹیکٹونکس دے ماہرین پلیٹاں دی حرکت دے نمونیاں دا مطالعہ کر تے زمین دی پرت دے ارتقاء دی تاریخ دا پتا ڳولیندے ہن ۔ او ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں براعظم (continents) وقت دے نال نال حرکت کریندے رہے ہن ، اتے کیویں سمندر بݨے ہن اتے ختم تھئے ہن ۔ او فوسلز (fossils) اتے چٹاناں دا وی مطالعہ کریندے ہن ، تاں جو ماضی دے ارضیاتی واقعات کوں سمجھا ونڄ سڳے ۔ زمین دی سطح تے انسانی سرگرمیاں تے انہاں دے اثرات دا اندازہ لاوݨ وی ٹیکٹونکس دا ہک اہم مقصد ہے ۔ ٹیکٹونکس دے ماہرین ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں انسانی سرگرمیاں ، جیویں کہ کان کنی (mining) ، تیل اتے گیس دی ڳول (oil and gas exploration) ، اتے ݙیم بݨاوݨ (dam construction) ، زمین دی پرت کوں متاثر کر سڳدیاں ہن ۔ او زلزلے اتے آتش فشاں دے خطرے دا اندازہ لاوݨ کیتے ماڈل وی تیار کریندے ہن ، اتے ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں انسانی سرگرمیاں انہاں خطرات کوں ودھا سڳدیاں ہن ۔ 

ٹیکٹونکس دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے ۔ ارضیات وچ ، ٹیکٹونکس دا استعمال زمین دی پرت دے ارتقاء دی تاریخ کوں سمجھݨ اتے ارضیاتی واقعات دی وضاحت کرݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ جیوفزکس وچ ، ٹیکٹونکس دا استعمال پلیٹاں دی حرکت دا مطالعہ کرݨ اتے زلزلے اتے آتش فشاں دے خطرے دا اندازہ لاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ جغرافیہ وچ ، ٹیکٹونکس دا استعمال زمین دی سطح تے لینڈ فارمز (landforms) دی تشکیل دا مطالعہ کرݨ اتے انسانی سرگرمیاں تے انہاں دے اثرات دا اندازہ لاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ ٹیکٹونکس دا مطالعہ زمین دی پرت دے ارتقاء دی تاریخ کوں سمجھݨ ، ارضیاتی واقعات دی وضاحت کرݨ ، اتے زمین دی سطح تے انسانی سرگرمیاں تے انہاں دے اثرات دا اندازہ لاوݨ وچ مدد کریندے ۔ ٹیکٹونکس دے ماہرین زمین دی پرت دے بارے وچ معلومات جمع کر تے ارضیات ، جیوفزکس ، اتے جغرافیہ کیتے اقدامات کریندے ہن ۔ ٹیکٹونکس دا مطالعہ جدید ارضیات ، جیوفزکس ، اتے جغرافیہ کیتے اہم معلومات فراہم کریندے ۔