خواجہ محمد نقشبند

شیخ محمد نقشبند سرہندی، جنہاں کوں حجۃ اللہ خواجہ محمد نقشبند سرہندی دے ناں نال وی ڄاݨیا ویندے، شیخ احمد سرہندی دے پوہترے تے شیخ محمد معصوم دے پتر تے خلیفہ ہن۔ آپ شاہ حجۃ اللہ تے قیوم ثالث دے ناں نال مشہور ہن۔

 ڄم 
شیخ محمد نقشبند سرہندی دی ولادت جمعے دے ݙینہہ 7 رمضان المبارک 1034ھ، مطابق 13 جون 1625ء کوں قیوم ثانی خواجہ محمد معصوم بن مجدد الف ثانی دے گھر سرہند وِچ تھئی۔ آپ اپݨے پیو دے ݙوجھے پتر ہن۔ آپ دی ولادت توں پہلے آپ دے ݙاݙا شیخ احمد سرہندی نے اپݨے پتر خواجہ محمد معصوم کوں آکھیا  ہئی کہ "تہاݙا جو پتر مادر شکم وِچ ہے، ایہ عجائب روزگار تے صاحب معارف و اسرار ہوسی۔ خلقت کوں ایندے توں فیض پہنچسی۔" شیخ محمد نقشبند دا لقب شرف الدین ہئی تے شاہ حجتہ اللہ دے ناں نال مشہور تھئے۔صوفیائے نقشبند ،ص 270،سید امین الدین،مقبول اکیڈمی انارکلی لاہور

 تعلیم 
شیخ محمد نقشبند سرہندی نے شروع وِچ تھوڑے عرصے وِچ قرآن مجید حفظ کر ڳھدا۔ ایندے بعد آپ نے ٻئے تمام متداول علوم حاصل کیتے۔ آپ نے زیادہ تر کتابیں اپݨے چاچا مکرم خواجہ محمد سعید سرہندی توں پڑھیاں۔ آپ ایں دقت تے تحقیق نال پڑھدے ہن کہ آپ دے چاچا فرمایا کریندے ہن کہ "ایہ میکوں پڑھݨ کیتے نی آندے، بلکہ پڑھاوݨ کیتے آندے پئین۔" آپ نے فقہ، حدیث تے تمام متداول علوم وݙی محنت تے دقت نال پڑھے۔

 خلافت   
شیخ محمد نقشبند سرہندی نے علم حاصل کرݨ دے نال نال اپݨے پیو خواجہ محمد معصوم توں علم باطنی وِچ وی کسب کیتا۔ خداداد ذہانت تے استعداد دی بلندی دی وجہ توں تھوڑے عرصے وِچ ایں مقام تے پہنچ ڳئے جو عقل تے فکر توں باہر ہن۔ ہک واری آپ نے کجھ حقائق تے معارف اپݨے پیو  دے سامہݨے بیان کیتے تاں انہاں فرمایا: "ایہ اسرار مقطعات قرآنی ہن۔ اللہ تعالیٰ نے حضرت مجدد الف ثانی تے ظاہر فرمائے ہن، اساں کوں وی (ان توں) آگاہی ݙتی ہے۔" شیخ محمد معصوم سرہندی نے اپݨے پتر محمد نقشبند کوں آکھیا ہئی : "جناب رسول اللہ ﷺ نے مینوں خلعت قیومیت نال سرفراز فرمایا ہے۔ الحمد للہ کہ اوہ خلعت تہاکوں وی عطا تھئی ہے، لہذا مبارک ہووے۔"

 شادی   
شیخ محمد نقشبند سرہندی نے ݙو شادیاں کیتیاں ہن۔ آپ دی پہلی شادی آپ دی دھی نال تھئی۔ آپ دی زیادہ تر اولاد انہاں دے بطن توں تھئی۔ آپ دی ݙوجھی شادی 27 ربیع الاول 1080ھ، مطابق 15 اگست 1669ء کوں خراسان دی معروف شخصیت سید میر عبد اللہ دی صاحبزادی عائشہ بیگم نال تھئی۔

 علما و مشائخ عرب سرہند وِچ 
شیخ محمد نقشبند سرہندی دی بارگاہ وِچ عرب توں علما تے مشائخ دی وݙی تعداد نے حاضری ݙتی۔ انہاں نے آپ توں بیعت دا شرف حاصل کیتا۔ انہاں حضرات وِچ شیخ عبد الوہاب، رئیس المشائخ شیخ فخر الدین خطیب تے ملک العلما مولانا شمس الدین وغیرہ شامل ہن۔

 حج بیت اللہ 
شیخ محمد نقشبند سرہندی نے فریضہ حج دی ادائیگی وی کیتی۔ آپ نے فریضہ حج دی سعادت 1090ھ، مطابق 1680ء وِچ حاصل کیتی۔تاریخِ مشائخ نقشبند محمد صادق قصوری، صفحہ 428،زاویہ پبلشرداتا دربار مارکیٹ لاہور

 وصال   
شیخ محمد نقشبند سرہندی کوں آخر عمر وِچ پیراں دے درد تے خفقان دا عارضہ تھی ڳیا۔ آپ دے قد وِچ وی کجھ خم آ ڳیا ہئی۔ آپ دا وصال 29 محرم 1114ھ، مطابق 14 جون 1702ء کوں تھیا۔ آپ دی تدفین اپݨے پیو خواجہ محمد معصوم دے مزار دے ابھے پاسوں   ہک الگ مقبرے وِچ کیتی ڳئی۔ آپ دا مزار سرہند شریف وِچ ہے۔

 **اولاد**   
خواجہ محمد نقشبند سرہندی دی اولاد وِچ چھ پتر تے ݙو صاحبزادیاں شامل ہن جنہاں دے ناں ایہ ہن:  

1. شیخ ابو العلی سرہندی  

2. شیخ محمد عمر سرہندی  

3. شیخ محمد کاظم سرہندی  

4. شیخ عبد الرحیم سرہندی (بچپن وِچ وفات پا ڳئے)  

5. شیخ عبد الرحمن سرہندی (بچپن وِچ وفات پا ڳئے)  

6. شیخ میر عبد اللہ سرہندی (بچپن وِچ وفات پا ڳئے)  

7. امتہ الکریم  

8. امتہ القیوم (بجیونی بیگم)  تاریخ و تذکرہ خانقاہ سرھند شریف مولف محمد نذیر رانجھا صفحہ 644 تا 646

 حوالہ