ورنن سمتھ

ورنن لوماکس سمتھ 
ورنن لوماکس سمتھ (ڄم 1 جنوری 1927) ہک امریکی ماہر معاشیات ہن جیڑھے کہ فی الحال چیپمین یونیورسٹی وچ معاشیات تے قانون دے پروفیسر ہن ۔ او پہلے یونیورسٹی آف ایریزونا وچ میکلیلن/ریجنٹ دے معاشیات دے پروفیسر ، جارج میسن یونیورسٹی وچ معاشیات تے قانون دے پروفیسر ، تے مرکاٹس سینٹر دے بورڈ ممبر ہن ۔ ڈینیئل کاہنیمن دے نال ، سمتھ برتاؤی معاشیات وچ انہاں دیاں شراکت کیتے تے تجرباتی معاشیات دے میدان وچ انہاں دے کم کیتے 2002 وچ معاشیات وچ نوبل میموریل انعام حاصل کیتا ، جیڑھا کہ لیبارٹری تجربات کوں تجربی اقتصادی تجزیے وچ ہک اوزار دے طور تے ، خاص طور تے متبادل مارکیٹ میکانزم دے مطالعے وچ قائم کرݨ وچ مددگار ثابت تھیا ۔

ورنن سمتھ دی زندگی تے کم علم و دانش دا ہک وسیع میدان ہئی ۔ انہاں نہ صرف اقتصادی نظریات کوں نواں رخ ݙتا بھل انہاں کوں تجرباتی طور تے جانچݨ کیتے وی استعمال کیتا ۔ انہاں دے نظریات تے طریقیاں معاشی سوچ کوں ہک نویں جہت ݙتی تے مارکیٹاں دے بارے وچ ساڈی سمجھ کوں ٻہوں ودھایا ۔

 ابتدائی زندگی تے تعلیم 
ورنن سمتھ 1 جنوری 1927 کوں کنساس دے شہر وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک انجینئر ہن ۔ سمتھ ابتدائی تعلیم اپݨے آبائی شہر وچ حاصل کیتی تے بعد وچ کیلیفورنیا انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی وچ تعلیم حاصل کیتی ، جتھاں انہاں الیکٹریکل انجینئرنگ وچ ڈگری حاصل کیتی ۔ انہاں بعد وچ ہارورڈ یونیورسٹی وچ معاشیات وچ تعلیم حاصل کیتی تے 1952 وچ ایم اے دی ڈگری حاصل کیتی ۔ انہاں پرڈیو یونیورسٹی توں 1955 وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔

 تجرباتی معاشیات دا علمبردار 
سمتھ دا سب توں وݙا کارنامہ تجرباتی معاشیات دے شعبے وچ انہاں دا کم ہئی ۔ انہاں ݙسایا کہ کیویں لیبارٹری تجربات کوں استعمال کر تے اقتصادی نظریات کوں جانچا ونڄ سڳدا ہے ۔ انہاں کئی قسم دے تجربات کیتے جنہاں وچ انہاں ݙسایا کہ مارکیٹاں کیویں کم کریندیاں ہن تے لوک کیویں فیصلے کریندے ہن ۔ انہاں ݙسایا کہ لوک ہمیشاں عقلی فیصلے نئیں کریندے بھل او کئی قسم دیاں غلطیاں وی کریندے ہن ۔ انہاں ݙسایا کہ اقتصادی ماڈل ہمیشاں حقیقت کوں مکمل طور تے بیان نئیں کریندے تے انہاں کوں تجرباتی طور تے جانچݨ دی ضرورت ہے ۔ انہاں دے کم معاشیات کوں ہک نواں رخ ݙتا اے تے محققین کوں معاشی نظریات کوں جانچݨ کیتے نویں اوزار فراہم کیتے ہن ۔

سمتھ مختلف قسم دے مارکیٹ میکانزم دا وی مطالعہ کیتا ۔ انہاں ݙسایا کہ مختلف قسم دے مارکیٹ میکانزم دی مختلف خصوصیات ہوندیاں ہن تے انہاں دی کارکردگی مختلف ہوندی ہے ۔ انہاں ݙسایا کہ کیویں مارکیٹ میکانزم کوں ڈیزائن کر تے مارکیٹ دی کارکردگی کوں ودھایا ونڄ سڳدا ہے ۔

 نوبل انعام 
سمتھ دی علمی خدمات دے آدر وچ انہاں کوں 2002 وچ ڈینیئل کاہنیمن دے نال مشترکہ طور تے معاشیات وچ نوبل میموریل انعام ݙتا ڳیا ۔ انہاں کوں تجرباتی معاشیات وچ انہاں دے کم کیتے ایہ انعام ݙتا ڳیا ۔

 سمتھ دے نظریات دا اثر 
ورنن سمتھ دے نظریات دا معاصر معاشیات تے پالیسی سازی تے گہرا اثر پیا ہے ۔ انہاں دے کم معاشی سوچ کوں ہک نویں جہت ݙتی اے تے مارکیٹاں دے بارے وچ ساڈی سمجھ کوں ٻہوں ودھایا ہے ۔ انہاں دے تیار کردہ طریقے اڄ وی استعمال تھیندے ہن تے معاشی تے سماجی پیش گوئیاں کرݨ وچ مدد فراہم کریندے ہن ۔

 سمتھ دی شخصیت 
ورنن سمتھ ہک ذہین تے محنتی سوجھواݨ ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی دا گھݨا حصہ علم دی تحقیق وچ صرف کیتا ۔ او ہک بہترین استاد وی ہن تے انہاں کئی شاگرداں دی تربیت کیتی جنہاں اڳوں تے ونڄ تے معاشیات دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

 سمتھ دی میراث 
ورنن سمتھ دی میراث ہمیشاں قائم رہسی ۔ انہاں معاشیات کوں نواں رخ ݙتا اے تے تجرباتی معاشیات دے شعبے کوں ترقی ݙتی ہے ۔ انہاں دے نظریات تے کم اڄ وی معاصر معاشیات دا حصہ ہن تے انہاں دی اہمیت برقرار ہے ۔

 سمتھ دے اہم ترین کارنامے 
تجرباتی معاشیات دے شعبے کوں ترقی ݙیوݨ

مختلف قسم دے مارکیٹ میکانزم دا مطالعہ کرݨ

معاشیات وچ نوبل انعام حاصل کرݨ

ورنن سمتھ ہک عظیم سوجھواݨ ہن جنہاں معاشیات دے شعبے وچ انقلاب برپا کیتا ۔ انہاں دے کم انسانی فکر کوں نواں رخ ݙتا اے تے دنیا کوں بہتر بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ انہاں دی علمی سانجھ ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔

سمتھ دا کم نہ صرف نظریاتی اہمیت دا حامل ہئی بھل عملی طور تے وی ٻہوں مفید ثابت تھیا ۔ انہاں دے تیار کردہ طریقے مختلف شعبیاں وچ پالیسیاں بݨاوݨ کیتے استعمال کیتے ڳئے ۔ انہاں بین الاقوامی تعاون تے ترقی کیتے وی کم کیتا ۔

ورنن سمتھ دی زندگی ہک مثال ہے کہ کیویں محنت ، لگن تے ذہانت نال معاشیات جئیں مشکل علم وچ وی نویاں راہاں کڈھیاں ونڄ سڳدیاں ہن ۔ انہاں دا ناں ہمیشاں معاشیات دی تاریخ وچ سنہری حرفاں نال لکھیا ویسی ۔