اسک-کل جھیل

اسک-کل جھیل 
اسک-کل جھیل ، مغربی تیان شان پہاڑاں وچ ، مشرقی کرغستان وچ واقع ہک اینڈورہیک (بند) کھاری جھیل ہے ، جیڑھی کہ کرغستان کوں قازقستان توں جدا کرݨ والے پہاڑی سلسلے دے بالکل لمے پاسوں ہے ۔ ایہ دنیا دی اٹھویں سب توں گہری جھیل ، حجم دے لحاظ نال دنیا دی یارہویں سب توں وݙی جھیل (حالانکہ سطحی رقبے وچ نیویں) ، سب توں گہری جھیل ہے جیندا سب توں گہرا نقطہ سطح سمندر توں اتے ہے (939 میٹر یا 3,080 فٹ) ، تے تریجھی سب توں وݙی کھاری جھیل ہے ۔ بھان٘ویں جو ایہ 1,607 میٹر (5,272 فٹ) دی اچی بلندی تے واقع ہے تے سردیاں وچ شدید سردی دا شکار راہندی ہے ، لیکن زیادہ کھارے ہووݨ دی وجہ توں ایہ شاذ و نادر ہی ڄمدی ہے ، ایں واسطے ایندا ناں ، جو کہ کرغیز زبان وچ "گرم جھیل" دے معنی رکھدا ہے ۔ اسک-کل جھیل ، اپݨے سݨہپ ، منفرد خصوصیات ، تے حیاتیاتی گھݨ ونک دی وجہ توں ہک اہم مقام رکھدی ہے ۔  

 تاریخ 
اسک-کل جھیل دا اتہاس ٻہوں پراݨا ہے ۔ خیال کیتا ویندا ہے کہ ایہ جھیل تقریباً 25 ملین سال پہلے ، ٹیکٹونک سرگرمیاں دے نتیجے وچ بݨی ہئی ۔ ایں علاقے وچ انساناں دی موجودگی دے آثار وی ملے ہن ، جیڑھے کہ ہزاراں سال پراݨے ہن ۔ قدیم زمانے وچ ، ایہ جھیل ہک اہم تجارتی راستہ ہئی ، جو کہ مشرق تے مغرب کوں جوڑیندا ہئی ۔ ایں جھیل دے کنارے کئی اہم تاریخی مقامات موجود ہن ، جیڑھے کہ ایں علاقے دی تاریخ دی گواہی ݙیندے ہن ۔ 

 جغرافیہ 
اسک-کل جھیل کرغستان وچ واقع ہے ، جو کہ وسطی ایشیا دا ہک ملک ہے ۔ ایندا رقبہ تقریباً 6,236 مربع کلومیٹر (2,408 مربع میل) ہے ۔ ایہ جھیل دنیا دی اٹھویں سب توں گہری جھیل ہے ۔ ایندی اوسط گہرائی 278 میٹر (912 فٹ) ہے ، تے سب توں زیادہ گہرائی 668 میٹر (2,192 فٹ) ہے ۔ جھیل وچ ٻہوں سارے جزیرے وی موجود ہن ۔ اسک-کل جھیل وچ ٻہوں سارے دریا آن تے رلدے ہن ، پر کوئی دریا ٻاہر نویںں نکلدا ۔ 

 ماحول 
اسک-کل جھیل دا ماحول ٻہوں منفرد ہے ۔ ایہ جھیل پہاڑاں وچ واقع ہے ۔ ایں علاقے وچ براعظمی قسم دا موسم ہوند ہے ۔ جھیل دا پاݨی کھارا ہے ۔ جھیل وچ مچھیاں دیاں کئی قسماں موجود ہن ، جیڑھیاں کہ ایں سخت ماحول وچ وی زندہ رہݨ دی صلاحیت رکھدیاں ہن ۔ جھیل دے کنارے ٻہوں سارے جانور وی ݙیکھݨ کوں ملدن ، جنہاں وچوں کجھ برفانی چیتا ، ناہر تے رچھ شامل ہن ۔ جھیل دے چوپھیر ٻہوں سارے پرندے وی ݙیکھݨ کوں ملدن ، جنہاں وچوں کجھ عقاب ، الّو تے مختلف قسم دیاں چڑیاں شامل ہن ۔ 

 معیشت 
اسک-کل جھیل دی اہمیت معاشی لحاظ نال وی ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایہ جھیل مچھی پکڑݨ ، سیاحت تے نقل و حمل دا مرکز ہے ۔ جھیل دے کنارے ٻہوں سارے چھوٹے چھوٹے شہر آباد ہن ، جیڑھے کہ مچھی پکڑݨ تے سیاحت تے انحصار کریندن ۔ اسک-کل جھیل دی مچھی پکڑݨ دی صنعت وی اہم ہے ۔ پر ، مچھیاں دی تعداد کجھ گھٹ تھی ڳئی ہے ، جیندی وجہ ماحولیاتی تبدیلیاں ہن ۔ سیاحت وی ایں علاقے دی معیشت وچ اہم کردار ادا کریندی ہے ۔ جھیل دے کنارے خوبصورت مناظر تے تاریخی مقامات دی وجہ توں ٻہوں سارے پھرندڑ ایں جھیل تے آندے ہن ۔ 

 اہمیت 
اسک-کل جھیل نہ صرف معاشی لحاظ نال اہم ہے بھل ماحولیاتی لحاظ نال وی ایندی ٻہوں اہمیت ہے ۔ ایہ جھیل ٻہوں سارے جانوراں تے پودیاں دا گھر ہے ۔ ایہ جھیل موسم تے آب و ہوا تے وی اثر انداز تھیندی ہے ۔ اسک-کل جھیل دے چوپھیر دا علاقہ ثقافتی لحاظ نال وی ٻہوں اہم ہے ۔ 

 مستقبل 
اسک-کل جھیل کوں مستقبل وچ وی کئی چیلنجاں دا سامݨا راہسی ۔ موسمی تبدیلی ، آلودگی تے ودھدی ہوئی آبادی دی وجہ توں جھیل تے دٻاؤ ودھدا ویسی ۔ ضرورت ایں ڳالھ دی ہے کہ حکومت ، تل وطنی لوک تے بین الاقوامی ادارے رل تے اسک-کل جھیل دے تحفظ کیتے کوششاں کرن ۔