لائیڈ شیپلی

لائیڈ سٹویل شیپلی 
لائیڈ سٹویل شیپلی (2 جون 1923 – 12 مارچ 2016) ہک امریکی ریاضی دان تے نوبل میموریل انعام یافتہ ماہر معاشیات ہن ۔ انہاں ریاضیاتی معاشیات تے خاص طور تے گیم تھیوری دے شعبیاں وچ شراکت کیتی ۔ شیپلی کوں عام طور تے وان نیومن تے مورگن سٹیرن دے کم توں بعد گیم تھیوری دی ترقی وچ سب توں اہم شراکت داراں وچوں ہک سمجھا ویندا ہے ۔ ایلون روتھ دے نال ، شیپلی مستحکم ایلوکیشن دے نظریے تے مارکیٹ ڈیزائن دے عمل کیتے 2012 وچ معاشیات وچ نوبل میموریل انعام حاصل کیتا ۔

لائیڈ شیپلی دی زندگی تے کم علم و دانش دا ہک وسیع میدان ہئی ۔ انہاں نہ صرف ریاضیاتی معاشیات کوں نواں رخ ݙتا بھل انہاں کوں گیم تھیوری دے شعبے وچ وی اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دے نظریات تے طریقیاں مختلف مارکیٹاں ، جیویں کہ طبی ریزیڈنسی میچنگ پروگرام ، گردے دی پیوند کاری دے پروگرام تے سکول چوائس پروگرامز کوں بہتر بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔

 ابتدائی زندگی تے تعلیم 
لائیڈ شیپلی 2 جون 1923 کوں میساچوسٹس دے شہر کیمبرج وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک ماہر فلکیات ہن ۔ شیپلی ابتدائی تعلیم اپݨے آبائی شہر وچ حاصل کیتی تے بعد وچ ہارورڈ یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی ، جتھاں انہاں ریاضیات وچ ڈگری حاصل کیتی ۔ انہاں بعد وچ پرنسٹن یونیورسٹی وچ مزید تعلیم حاصل کیتی تے 1948 وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔

 گیم تھیوری وچ شراکت 
شیپلی دا سب توں وݙا کارنامہ گیم تھیوری دے شعبے وچ انہاں دا کم ہئی ۔ انہاں ݙسایا کہ کیویں مختلف قسم دے گیمز کوں سمجھا ونڄ سڳدا اے تے کیویں کھیڈݨ والے انہاں گیمز وچ فیصلے کریندے ہن ۔ انہاں شیپلی ویلیو دا تصور پیش کیتا ، جیڑھا آکھدا اے کہ کیویں ہک گیم وچ ہر کھیڈݨ والے دی شراکت دا اندازہ لایا ونڄ سڳدا ہے ۔ انہاں کوآپریٹو گیمز دا تصور وی پیش کیتا ، جیڑھا آکھدا اے کہ کیویں کھیڈݨ والے گروہ بݨا تے ہک ٻئے دے نال تعاون کر سڳدے ہن ۔ انہاں دے کم گیم تھیوری کوں ہک نواں رخ ݙتا اے تے محققین کوں مختلف قسم دے گیمز دا تجزیہ کرݨ کیتے نویں اوزار فراہم کیتے ہن ۔

شیپلی مستحکم میچنگ دا تصور وی پیش کیتا ، جیڑھا آکھدا اے کہ کیویں کجھ میچنگز مستحکم ہوندیاں ہن تے کیویں انہاں کوں تبدیل نئیں کیتا ونڄ سڳدا ۔ انہاں ݙسایا کہ مستحکم میچنگ مختلف قسم دے مارکیٹاں وچ ٻہوں اہم ہوندیاں ہن ، جیویں کہ طبی ریزیڈنسی میچنگ پروگرام ۔

 نوبل انعام 
شیپلی دی علمی خدمات دے آدر وچ انہاں کوں 2012 وچ ایلون ای ۔ روتھ دے نال مشترکہ طور تے معاشیات وچ نوبل میموریل انعام ݙتا ڳیا ۔ انہاں کوں مستحکم ایلوکیشن دے نظریے تے مارکیٹ ڈیزائن دے عملی اطلاق کیتے ایہ انعام ݙتا ڳیا ۔

 شیپلی دے نظریات دا اثر 
لائیڈ شیپلی دے نظریات دا معاصر معاشیات ، سیاسیات ، سماجیات تے ٻئے کئی شعبیاں تے گہرا اثر پیا ہے ۔ انہاں دے کم انسانی رویے کوں سمجھݨ وچ ٻہوں مدد کیتی ہے ۔ انہاں دے تیار کردہ طریقے اڄ وی استعمال تھیندے ہن تے سماجی تے معاشی پیش گوئیاں کرݨ وچ مدد فراہم کریندے ہن ۔

 شیپلی دی شخصیت 
لائیڈ شیپلی ہک ذہین تے محنتی سوجھواݨ ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی دا گھݨا حصہ علم دی تحقیق وچ صرف کیتا ۔ او ہک بہترین استاد وی ہن تے انہاں کئی شاگرداں دی تربیت کیتی جنہاں اڳوں تے ونڄ تے معاشیات دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

 شیپلی دی میراث 
لائیڈ شیپلی دی میراث ہمیشاں قائم رہسی ۔ انہاں معاشیات کوں نواں رخ ݙتا اے تے انسانی رویے کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ انہاں دے نظریات تے کم اڄ وی معاصر معاشیات دا حصہ ہن تے انہاں دی اہمیت برقرار ہے ۔

 شیپلی دے اہم ترین کارنامے 
شیپلی ویلیو دا تصور پیش کرݨ

کوآپریٹو گیمز دا تصور پیش کرݨ

مستحکم میچنگ دا تصور پیش کرݨ

گیم تھیوری وچ کم کرݨ

معاشیات وچ نوبل انعام حاصل کرݨ

لائیڈ شیپلی ہک عظیم سوجھواݨ ہن جنہاں معاشیات دے شعبے وچ انقلاب برپا کیتا ۔ انہاں دے کم انسانی فکر کوں نواں رخ ݙتا اے تے دنیا کوں بہتر بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ انہاں دی علمی سانجھ ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔

شیپلی دا کم نہ صرف نظریاتی اہمیت دا حامل ہئی بھل عملی طور تے وی ٻہوں مفید ثابت تھیا ۔ انہاں دے تیار کردہ طریقے مختلف شعبیاں وچ پالیسیاں بݨاوݨ کیتے استعمال کیتے ڳئے ۔ انہاں بین الاقوامی تعاون تے ترقی کیتے وی کم کیتا ۔

لائیڈ شیپلی دی زندگی ہک مثال ہے کہ کیویں محنت ، لگن تے ذہانت نال معاشیات جئیں مشکل علم وچ وی نویاں راہاں کڈھیاں ونڄ سڳدیاں ہن ۔ انہاں دا ناں ہمیشاں معاشیات دی تاریخ وچ سنہری حرفاں نال لکھیا ویسی ۔