من رواں پیر ءَ سلاما

(میں ہیریں دے سلام تے ویندا پیاں)

اساں سندھ دے شاہر ٹھٹھہ کنوں 35میل پرے ہک وستی دی ڳالھ پئے کریندے َیں ۔

میراں پور … ایکوں جون پور دے میراں مہدی سّید مند دی نسبت نال میراں پور آکھیا ویندا ہا ۔ ہِیں ہسدی وسدی آباد تے شاد وستی دے وچ ہک انقلابی ڄایا تے وستی دے صدیاں /ورھیاں پُراݨے ناں میراں پور کوں جھوک دا ناں ملیا ۔ ہِیں ݙینہ توں تہاکوں جھوک دا ناں مِلسی ۔ میراں پور تاں صرف تریخ دیاں کتابیں وچ رہ ڳئے ۔ ایں جھوک کوں ہک انسان دے آوݨ تے وَت جاگیرداریں دے خلاف عظیم الشان تے لمبی گوریلا جنگ نال ایہو جیہاں پاکیزہ مقام ملیا جو شاہ لطیف وی اِتھاں زیادرت کرݨ آیا ہا ۔

دلپت صوفی ،بیدل فقیر ، صدیق فقیر سبھے ایں شہیدیں دے سردار؍گھوٹ ، عاشق دے سردار دے پاکیزہ دَر تے سیس نوائی تے کجھ تاں اتھاں بیعت وی کیتی۔

شاہ عنایت شہید رحمۃ اللہ علیہ اِتھائیں جھوک اِچ 1655پیدا تھئے ۔ انہاں دے ابّے سئیں دا ناں مخدوم فضل اللہ ہا ۔ شاہ شہید دی پیڑھی ایں ٹُردی ہے۔شاہ عنایت پُتر مخدوم فضل اللہ دا ، شہاب الدین ، مُلاں یوسف، مُلاں آحب ، مخدوم خدا آگاہ ، حضرت صداللہ عرف صدو لانگاہ

محققین تحقیق کرݨ آلے کھوجئیں کیتے لانگاہ ، بلوچیں دے قبیلے لانگر یا لانگو ہمیش بحث دا موضوع ریہن ۔ اے ہکے لوک ہن یا اَنج اَنج ۔ وکھریاں وکھریاں حوالے خیالات کتاباں اِچ ملدین ۔ جنہاں دا خیال ہے جو لانگاہ بلوچیں دا لانگو قبیلہ ہے تے وَت ایں قبیلے دیاں ڈھیر ساریاں معلومات موجود ہِن ۔ لانگوئوں قوم نیں سونمیانی بندرگاہ دے عروج؍جوبن زمانے دے سارے ہندوستان اِچ آپݨیں اُٹھاں نال وݨج وپار اُتے شاہی کیتی ، ہیندے علاوہ  کافی مُد تاݨیں سبی کنوں لا تے ملتان تئیں حکومت وی کیتی ہے۔

ایں قبیلے دے ڈھیر سارے عالم ، ادیب تے اللہ دے ولی تھی گزرین ۔ انھاں دیاں ارغون ، ترخان تے مغلیں نال جنگاں وی تھیاں۔ شاہ عنایت دے ݙاݙے پر ݙاݙے حضرت صدو لانگاہ ؍لانگو اُچ شریف دی غوثیہ دربار دا منتاں ہا جو اے خاندان ہولے ہولے ملتان کنوں سندھ ونڄ وسیاتے میراں پور دے شاہر اِچ آباد آن تھیا ۔ شاہ شہید دی مُنڈھلی تعلیم اُنہاں دے درویش صفت عالم اَبّے سئیں آپ کیتی ، اے او ویلھا ہا جݙوں اورنگزیب عالمگیر دی شاہی آخری ساہیں تے ہئی ۔ اورنگزیب مدرسیں سمیت ہر پاسے سوچݨ دے در بند کیتے ہوئے ہَن ۔ ولا وی کجھ جاہیں اوندیاں ’’ضیاالحقیں‘‘ کنوں بچیاں ہوئیاں ہَن ۔

شاہ سئیں دے ابا سئیں اُنہاں دی تعلیم دا پورا انتظام کیتا ۔ناظرہ قرآن شریف دے بعد سعدی ، حافظ تے رومی دا حافظ بݨایا ۔ اُنہاں سچے لوکاں دیاں کتاباں دے وچ تاں حیاتی دے سارے راز لبھدن ۔ ایہے تاں او بنیاداں ہِن جیڑھیاں ٻالیں کوں ݙسدن، دی اَڄ وی اُتلا لوڑھ ہے جتلا شاہ شہید دے ویلھے ہئی ۔ بعد اِچ شاہ عنایت جیڑھے ویلھے ہئی ۔ بعد اِچ شاہ عنایت جیڑھے ویلھے وݙے تھئے تے وَل ہک انقلابی تحریک دے سہار ٹیکس بݨیئے تاں اُتھاں وی تہاکوں اُنہاں دی ساری حیاتی دے اُچاڑ جھکاڑ اِچ حافظ ، سعدی تے رومی نظردِن ۔ اُنہاں دا ادبی ذائقہ پڑھدے ہوئیں تہاکوں چس آئوسی تے ادب تے اُنہاں دے کمال ݙیکھ کراہیں تُساں حریان تھیسو۔

مخدوم فضل اللہ صرف آپݨے پُتر کوں نہ پڑھایا ہا بلکہ او تاں دور پرے کنوں آوݨ آلے چھوٹے وݙے طالباں دی ہک ٹولی نال ٹوری راہندا ہا ۔ اوں زمانے دا علم تاں پیری فقیری دا ہک لازمی حصہ ہوندا ہا ۔ مُنڈھلی تعلیم دے بعد شاہ عنایت اڳوں تے پڑھݨ کیتے ’’گرد گرما و گدا گورستان‘‘ دے شاہر ملتان پُڄ ڳیا تے اوں ویلھے دے عالم شیخ شمس الدین ملتانی دا شاگرد بݨیا ۔ اوں زمانے دے اُستاد صرف پہاڑے تے صرف و نحو نہ پڑھیندے ہَن تے نہ اِی فضول تے بے کار چیزیں دا علم ݙیندے ہَن اوں زمانے دے وچ سکولیں دا نظام وی نہ ہا ۔ بس ہکو نصاب ، کتاب ہا ایندے اندر حیاتی دے سبھے رنگ ، سارے مسائل تے اُنہاں دے حل دیاں ڳالھیں ہوندیاں ہَن۔اُستاد اپݨے طالباں دیاں زندگیاں بݨا ݙیندے ہَن تے اُنہاں دی سماجی زندگی دا رُخ بدل ݙیندے ہَن او ساری مُد اُنہاں دے رہبر بݨیے رہندے ہَن ۔ ایں پاروں شیخ شمس آپݨاں سارا علم عنایت اللہ کوں دان کرتے اڳلے سٹیشن روانہ کر ݙتا ۔

 حوالہ 
کتاب: شاہ عنایت شہید، مصنف : ڈاکٹر شاہ محمد مری ، جھوک پرنٹرز ملتان