شیرلانی گبول

ضلع گھوٹکی وچ گبول قبیلے دا پہلا سرداری گھراݨا

ضلع گھوٹکی وچ گبول قبیلے دے پہلے سردار شیرلانی گبول ہن۔ گھوٹکی ضلع وچ گبولیں دے پہلے سردار دا ناں شادی خان ہئی۔ انہاں دے بعد سردار شیر علی گبول سردار بݨیے۔ موضع ’’شیر علی گبول‘‘ ہݨ تک انہیں دے ناں نال چلدا پیا ہے۔ شروع وچ ایں خاندان دی ملکیت وچ ست مواضعات ہن، جنہاں کوں انہیں دی بعد وچ آنوݨ آلی نسل نے ویچ ݙتے تے کجھ جاگیریں انگریزیں نے ضبط کر ڳھدیاں ہن۔ ایں ویلے وی انہاں دے کول ہزاراں ایکڑ زمین ہے پر سرداری ختم تھی ڳئی ہے۔گبول قبیلہ: عہدِ قدیم سے عصرِ حاضر تک، صفحہ 212 از: محمد عرفان گبول ناشر: ادارہ تحقیق و تاریخ، علی پور (2014).

شادی خان دوم دی سرداری وچ گبول قبیلے دے لوک ٻہوں خوش حال ہن۔ اوں دور وچ تالپوریں نال گبول قبیلے دی جنگ وی تھئی۔ گبول سردار دی بوذدار سردار نال ٻہوں ڳھاٹی یاری ہئی، ایں قدر جو گبول تے بوذدار ہک ݙوجھے کوں بھرا آہدے ہن تے لڑائی جھگڑیاں وچ ہک ݙوجھے دا نال ݙیندے ہن۔ جݙاں بوذدار تے لنڈ قبیلے دا جھگڑا تھیا تاں گبولیں نے بوذداریں دا ساتھ ݙتا۔ شادی خان دی سرداری دے بعد انہاں دے گھراݨے دی سرداری کمزور تھیندی ڳئی تے جݙاں انگریزیں دا دور آیا تاں انگریزیں نے تمام سرداریں کوں طلب کیتا۔ سردار شیر علی گبول تے گھوٹکی شہر دے سادات دے سوا باقی سارے سردار انگریزیں کول حاضر تھئے۔ انگریزیں کوں ایہ رویہ ناگوار گزریا جیندی وجہ توں انتقامی کارروائیاں وچ گبول سرداراں دی جاگیراں، جیہڑیاں ست مواضعات تے مشتمل ہن، کوں کجھ حد تک ضبط کر ڳھدا ڳیا۔ گھوٹکی دا پراݨاں ناں ’’صاحبن جو لوء‘‘ (سیداں دا گھر) ہئی، اونکوں گھوٹکی وچ تبدیل کر ݙتا ڳیا۔گبول قبیلہ، صفحہ 213 از: محمد عرفان گبول ناشر: ادارہ تحقیق و تاریخ، علی پور (2014)

جݙاں شیرلانی خاندان دی سرداری کمزور تھئی تاں ’’جمالانی‘‘ خاندان نے سرداری دا دعویٰ کیتا۔ جمالانی گبولاں نے ضلع ڈیرہ غازی خان توں ہجرت کیتی تے براستہ علی پور سندھ وچ داخل تھئے۔ پہلے پہل جمالانی گبول ’’قاضی واہن‘‘ آ کے آباد تھئے، جنہاں وچ ترائے گھراݨے ہن: جمال خان، بجار خان تے ہِکڑا خان۔ ایہ ترائے بھرا شادی خان دی سرداری دے ویلے ضلع گھوٹکی وچ آئے۔ بعد وچ سردار شیر علی گبول نے اُنہاں کوں ݙو ایکڑ زمین رہائش کیتے ݙتی۔ ایہ خاندان علمی دولت نال مالا مال ہئی۔ شیرلانی گبولیں دی سرداری تقریباً ختم تھیوݨ کوں ہئی تاں ایں خاندان نے تعلیم تے فیاضی دی بدولت سرداری دا دعویٰ کیتا۔ شروع وچ انہیں دی سرداری کمزور ہئی پر ’’سردار الٰہی بخش خان گبول‘‘ نے اپݨی سرداری دا لوہا منوا ݙتا۔ انہاں دے بعد ’’سردار عالم خان گبول‘‘ دا پلہ بھاری ریہا۔ انہاں نے قبیلے کوں متحد رکھیا۔ ایں ویلے سردار عالم خان گبول دے پتر سردار خلیل احمد خان گبول ضلع گھوٹکی دے گبول قبیلے دے سردار ہن۔

 حوالہ