چنگوانی

چنگوانی قوم رند بلوچ قبیلے نال تعلق رکھدی ہے۔ ایہ قبیلہ چوٹی زیریں دے علاوہ وݙی تعداد وچ پائیگاہ، عالیوالہ، مانہ احمدانی، نوتک مہمید (ضلع ڈیرہ غازی خان) تے میٹ میر ہزار (ضلع مظفر گڑھ) وچ آباد ہے۔ صوبہ سندھ دے علاوہ ایہ قبیلہ ہندوستان تے ایران وچ وی آباد ہے۔ تاریخی اعتبار نال ایہ قبیلہ جنگجو تے حکمران مزاج دا حامل رہیا ہے۔ ایں قبیلے نے چوٹی زیریں دی سرزمین تے 1719-1500ء توں ڳھن کے تقریباً ݙو سو سال توں زیادہ عرصے تک چوٹی وچ اپݨی حکمرانی قائم رکھی تے سنہ 1719ء وچ احمدانی تے لغاری قبیلے نال وݙی جنگ لڑݨ دے بعد بالآخر حکمرانی توں ہتھ دھووݨا پیا تے ایں قبیلے دے کجھ خاندان چوٹی زیریں توں ہجرت کر کے مختلف علاقیاں وچ ونڄ کے آباد تھئے۔ اڄ وی چوٹی زیریں شہر وچ چنگوانی قوم دی آبادی سب توں زیادہ نفوس تے مشتمل ہے۔ چنگوانی قوم دی 50 توں زائد ذیلی شاخاں ہن جیویں احمدآنی، حبیب آنی، مبارک آنی، شیرآنی، گہرام آنی، لشکر آنی، عظیم آنی، گل محمد آنی، فیض محمد آنی، یار محمد آنی، ماجھے آنی، باہو آنی، کریم بخش آنی وغیرہ۔

 مبارک آنی 
مبارک آنی، چنگوانی قوم دی ہک پھلی/شاخ ہے۔ سردار مبارک خان چنگوانی دی اولاد کوں مبارک آنی آکھیا ویندے۔ سردار مبارک خان چنگوانی دے چار پتر ہن:

سردار نوتک خان چنگوانی

سردار نور احمد خان چنگوانی

سردار عبد اللہ خان چنگوانی

سردار اللہ داد خان چنگوانی

اللہ تعالیٰ نے سردار نوتک خان چنگوانی کوں بے پناہ صلاحیتیں نال نوازیا ہئی۔ اوہ سردار ہووݨ دے ناطے علاقے دے لوکیں وچ قدر دی نگاہ نال ݙٹھے ویندے ہن۔ اوہ ہمیشہ لوکیں دے ݙکھ سکھ دے وقت اپݨا مثبت کردار ادا کریندے ہن۔ سیاسی تے سماجی سرگرمیاں وچ ودھ کے حصہ ڳھندے ہن تے مردے دم تک نوتک علاقے دے چیئرمین رہے۔ انہاں دے بھرا نور احمد خان چنگوانی کوں انگریز سرکار نے مجسٹریٹی نظام وچ جرگہ تے پنچائت کرݨ دے اختیارات ݙتے ہن تے اوہ ایں طرح پنچائت تے جرگے دے سربراہ ہن۔ علاقے وچ موجود اقوام ندام آنی، چندرڑ، جلبانی، مریدآنی، ملغانی، لڈی، گوندل تے ݙوجھیاں تمام اقوام دے فیصلے کریندے ہن۔ اوہ ہمیشہ فیصلہ سازی وچ اپݨے بھرا سردار نوتک خان دے نال معاونت تے مدد گار رہے ہن۔ مجسٹریٹی نظام وچ اوہ ایں قدر بااصول تے ایمانداری نال فیصلے کریندے ہن کہ انگریز سرکار انہاں دے فیصلیاں کوں من تے عن تسلیم کریندی ہئی۔ ہک دفعہ سردار نور احمد خان نے پنچائت وچ تھاݨیدار کوں چا کے انہاں توں بیان ڳھدا۔ تھاݨیدار کوں ایہ ڳالھ ناگوار گزری تے انہاں نے عدالت وچ ہتک عزت دا کیس کر ݙتا۔ جݙݨ انگریز جج نے سماعت دے دوران سردار نور احمد خان توں پچھیا تاں انہاں نے آکھیا کہ ایہ اصول تے انصاف دے اصولیں دے خلاف ہے کہ تھاݨیدار ٻیہہ کے اپݨا بیان ریکارڈ کروائے تے عوام پنچائت تے جرگے وچ کھڑے تھی کے گواہی تے بیان ݙیون۔ جج نے سردار نور احمد خان چنگوانی کوں ݙاہ روپے انعام ݙیندے ہوئیں شاباش ݙتی تے انہاں دے خلاف کیس خارج کر ݙتا۔ ایویں سردار نوتک خان دے بھرا سردار نور احمد خان چنگوانی دی اولاد وچ غلام حسین خان، دین محمد خان، حاجی خان تے محمد رمضان خان ہن۔ سردار عبد اللہ خان دی نرینہ اولاد کائنا ہئی تے سردار اللہ داد خان دا ہک پتر سردار موسیٰ خان چنگوانی ہئی۔ ایویں سردار موسیٰ خان چنگوانی دا وی ہک پتر ہئی جیندا ناں سردار کریم بخش خان چنگوانی ہئی۔ سردار نوتک خان چنگوانی دی اولاد چوٹی زیریں وچ تے سردار نور احمد خان چنگوانی تے سردار اللہ داد خان چنگوانی دی اولاد چاہ کنڈے والا (نوتک مہمید) وچ آباد ہے۔

 سردار نوتک خان چنگوانی 
سردار نوتک خان چنگوانی دا ہک پتر شیر محمد خان چنگوانی ہئی تے ایویں شیر محمد خان چنگوانی کوں اللہ پاک نے ترائے پتریں نال نوازیا جنہاں وچ غلام نبی خان چنگوانی، غلام رسول خان چنگوانی تے غلام یسین خان چنگوانی ہن۔ غلام نبی خان چنگوانی دے ݙو پتر ڄمیے ہن جنہیں وچ محمد فہیم خان چنگوانی تے انجینئر محمد حمزہ ندیم چنگوانی ہن۔

 محمد فہیم چنگوانی 
محمد فہیم چنگوانی 1986 وچ ڄمیے ہن۔ انہاں نے ابتدائی تعلیم اپݨے آبائی سکول چوٹی زیریں توں حاصل کیتی تے ماسٹر ڈگری یونیورسٹی آف ایگریکلچر فیصل آباد توں مکمل کیتی۔ بعد وچ انہاں نے ایم ایس سوشیالوجی دی ڈگری زیبسیٹ یونیورسٹی اسلام آباد توں سلور میڈل نال حاصل کیتی۔ انہاں نے اپݨا عملی کیریئر انٹرنیشنل ادارے ایکٹیڈ توں شروع کیتا تے بعد وچ مسلم ایڈ انٹرنیشنل این جی او کوں جوائن کیتا۔ سیاست تے صحافت نال دلچسپی دی وجہ توں انہاں نے 2015 وچ دنیا نیوز گروپ کوں جوائن کیتا تے تحصیل کوٹ چھٹہ دے یونین آف جرنلسٹ دے چیئرمین منتخب تھئے۔ پاکستان دے نامور قومی اخباراں جنہاں وچ روزنامہ جنگ، دنیا، خبریں، اوصاف، پاکستان تے 92 نیوز وچ آرٹیکل لکھدے ہن۔ 2015 دے بلدیاتی الیکشن وچ یونین کونسل متفرق چاہان چوٹی زیریں توں جنرل کونسلر دے الیکشن وچ حصہ ڳھدا تے 502 ووٹ ڳھن کے بھاری مارجن نال فتح حاصل کیتی۔ ایویں 2017 وچ وفاقی محکمے اسلام آباد وائلڈ لائف مینجمنٹ بورڈ کوں بطور اسسٹنٹ ڈائریکٹر جوائن کیتا۔

 انجینئر محمد حمزہ ندیم چنگوانی 
غلام نبی خان چنگوانی دے نکے پتر انجینئر محمد حمزہ ندیم چنگوانی 1993 وچ ڄمیے ہن. انہاں نے بی ایس مکینیکل ٹیکنالوجی دی ڈگری ملتان توں حاصل کیتی۔ کجھ عرصہ دبئی وچ مقیم رہݨ دے بعد ہݨ اپݨا کاروبار کریندے ہن۔

 غلام رسول خان چنگوانی 
شیر محمد خان چنگوانی دے ݙوجھے پتر حاجی غلام رسول خان چنگوانی دے پنج پتر ڄمیے ہن. جنہاں وچ حاجی سجاد احمد چنگوانی، جہانگیر احمد چنگوانی، آفاق احمد چنگوانی، حاجی ارشاد احمد چنگوانی تے محمد کاشف رسول چنگوانی ہن۔ حاجی غلام رسول خان چنگوانی دے فوت تھیوݨ توں بعد جہانگیر احمد خان چنگوانی نے اپݨے پیو دی ذمہ داریاں کوں نبھاوݨ کیتے ݙینہ رات محنت کیتی تے لگن نال ملٹی نیشنل پیسٹی سائیڈ کمپنی وچ ملازمت اختیار کیتی تے نال ہی پیسٹی سائیڈ دا اپݨا بزنس وی شروع کر ݙتا۔ وݙ وݙیریں دی کار رڑھ واہی دے پیشے نال تعلق دی وجہ توں رڑھ واہی شروع کیتی۔ وسیع تجربے تے زراعی تعلیمی قابلیت دی وجہ توں ہمیشہ علاقے دے نمایاں فی کلہ پیداوار حاصل کرݨ آلے کاشتکاریں وچ نمایاں مقام رکھیندے ہن۔ جوانی وچ ہی شوگر تے دل دے مرض نے انہیں دے جسم کوں نپ ڳھدا تے ایہو محلق بیماریاں بالآخر جان لیوا ثابت تھئیاں تے اوہ خالق حقیقی نال ونڄ ملیے۔ انہاں دی وفات دا صدمہ پوری پھلی تے قوم کوں لڳا کیونکہ اوہ ملنسار تے خوش اخلاق شخصیت دے مالک، محنتی تے صوم و صلوت دے پابند نوجوان ہن۔ غلام رسول خان چنگوانی دے وݙے پتر حاجی سجاد احمد چنگوانی ویٹنری دے پیشے نال منسلک ہن تے اوہ ویٹرنری دے بزنس نال وابستہ ہن۔ آفاق احمد خان چنگوانی ڈیرہ غازی خان وچ اپݨا بزنس کریندے ہن تے ایویں حاجی ارشاد احمد چنگوانی تے محمد کاشف رسول چنگوانی وی بزنس کریندے ہن۔ پاکستان بک سنٹر اینڈ ہول سیل ڈیلر دے مالک ہن تے پورے وسیب وچ مشہور بزنس مین دے طور تے ڄاݨیے ویندے ہن تے وݙے بھرا جہانگیر احمد چنگوانی دی کار زمینداری نال محبت تے لگن دی وجہ توں کاشتکاری نال وی وابستہ ہن۔

 غلام یسین خان چنگوانی 
شیر محمد خان چنگوانی دے نکے پتر غلام یسین خان چنگوانی پیشے دے لحاظ نال معلم ہن تے اوہ موضع متفرق چاہان دے ڄاݨیے ماݨیے زمیندار تے کاشتکار ہن۔ انہاں کوں اللہ پاک نے ݙو پتر عنایت کیتے جنہیں وچ ڈاکٹر محمد احمد چنگوانی تے ڈاکٹر محمد اسامہ چنگوانی ہن۔ ڈاکٹر محمد احمد چنگوانی اپݨی فیلڈ وچ پریکٹس کریندے ہن تے انہاں نے قانون دی ڈگری وی حاصل کر رکھی ہے۔ ایویں ڈاکٹر محمد اسامہ چنگوانی اپݨی ڈگری دے آخری سال وچ اینہہ وقت کرغستان وچ مقیم ہن۔ ڈگری دی تکمیل دے بعد اپݨے ملک تے علاقے دی خدمت وچ اپݨا کردار ادا کریسن۔

 حوالہ جات 
لاہور ہائی کورٹ دی ماتحت ڈیرہ غازی خان عدالت دی ویب سائٹ تے وی چنگوانی قوم دا حوالہ موجود ہے۔