شیخ محمد بن سلیمان کردی

شیخ محمد بن سلیمان کردی (ڄم: 1714ء— وفات: 1780ء) ہک نامور شافعی فقیہ، عالم دین تے مدینہ منورہ دے مفتی شافعی ہن۔ انہاں دا تعلق سلطنت عثمانیہ دے دور دے حجاز نال ہئی تے انہاں کوں اپݨے علمی کم، طلباء دی تربیت تے وہابی/سلفی نظریات دی مخالفت دی وجشہ نال پچھاݨیا ویندے۔  

 جیوݨ تے تعلیم 
شیخ محمد بن سلیمان کردی دا ڄم دمشق وچ 1714ء (1126 ہجری) کوں تھیا۔ انہاں دے پیو سلیمان کردی1703ء وچ شام توں ہجرت کر کے مدینہ منورہ آئے ہن تے اوتھاں تدریس وچ مصروف رہے۔ محمد بن سلیمان دی پرورش مدینہ منورہ وچ تھئی، جتھاں انہاں نے قرآن حفظ کرݨ دے بعد سعید سنبل،احمد جوہری، مصطفیٰ بکری تے اپݨے پیو جاہیں مشہور علما کنوں فقہ، حدیث تے علومِ شرعیہ دی تعلیم حاصل کیتی۔ بعد وچ انہاں نے دمشق، اناطولیہ تے ٻئے علاقیاں دا سفر کیتا تے اپݨے دور دے وݙے علما نال رابطہ قائم کیتا ۔  

 علمی خدمات تے عہدے 
شافعیہ: 1758ء وچ سلطنت عثمانیہ دے حکم نال مدینہ منورہ وچ شافعی مکتب فقہ دے مُفتی مقرر تھئے۔ ایہ عہدہ انہاں دی علمی مہارت تے فقہی بصیرت دا ثبوت ہئی ۔  

لائبریری: انہاں کوں کتاباں جمع کرݨ دا شوق ہئی، جیندی وجہ نال انہاں دی ذاتی لائبریری حضرموت دے شہراں تریم تے سیؤن وچ محفوظ ہئی ۔  

 تنقیدی آراء تے وہابیاں نال اختلاف  
شیخ محمد بن سلیمان کردی نے محمد بن عبد الوہاب (وہابی تحریک دے بانی) دے نظریات دی سخت مخالفت کیتی، حالانکہ بعض مصادر وچ ابن عبد الوہاب کوں انہاں دا شاگرد وی قرار ݙتا ویندے۔ انہاں نے خط لکھ کے ابن عبد الوہاب کوں مسلمانیں دی عمومی تکفیر (کافر قرار ݙیوݨ) توں منع کیتا تے آکھیا: "جو شخص سوادِ اعظم (اکثریت) توں الڳ تھی ویندے، اوہ کفر دے نیڑے تھی ویندے"۔ انہاں دا خیال ہئی کہ اختلاف دی صورت وچ وی مسلمانیں دے اتحاد کوں برقرار رکھݨا چاہیدا ہے ۔  

 تصانیف تے علمی ورثہ  
انہاں دیاں 30 توں زائد کتاباں اسلامی علوم دے مختلف شعبیاں نال تعلق رکھدیاں ہن، جنہاں وچوں کجھ اہم ایہ ہن:  

الحواشي المدنية: فقہ شافعی دے اصولیں تے مشتمل ایہ کتاب انہاں دی مشہور ترین تصنیف ہے ۔  

فتح القدير: حج دے شرعی احکام تے مبنی ہک مختصر کتاب ۔  

كاشف اللثام: احرام تے حج دے مسائل دی وضاحت ۔  

الفوائد المدنية: شافعی ائمہ دے فقہی اقوال دا مجموعہ ۔  

 شاگرد تے اثرات  
انہاں دے شاگرداں وچ سالم بن ابو بکر انصاری ،محمد بن عبد الوہاب، تے شیخ محمد ارشاد بن عبد اللہ البنجری (جنہاں نے جنوب مشرقی ایشیا وچ اسلام پھیلایا) شامل ہن۔ انہاں دے فقہی نظریات نے مصر، شام تے انڈونیشیا تک اثرات مرتب کیتے ۔  

 وفات تے مدفن 
21 مارچ 1780ء (16 ربیع الاول 1194 ہجری) کوں 66 سال دی عمر وچ مدینہ منورہ وچ  فوت تھئے تے جنت البقیع وچ دفن تھئے۔ انہاں دا علمی ورثہ اڄ وی اسلامی تعلیمات وچ ٻہوں اثر رکھیندے ۔  

 حوالہ