سنٹیکس

سنٹیکس 
Syntax –study of sentence structure

سنٹیکس ، او نظام ہے جیڑھا مورفیمز (morphemes) کوں جوڑ تے پیچیدہ ساخت (complex structures) بݨاوݨ دا ذمہ دار ہے ۔ ایں علم وچ جملیاں دی ساخت (sentence structure) دا مطالعہ کیتا ویندا ہے ۔ سنٹیکس دا مقصد ایہ سمجھݨ ہے کہ کیویں لفظ (words) ہک ݙوجھے نال مل تے جملے بݨاوندے ہن ، اتے کیویں جملیاں دے معنی (meaning) انہاں دی ساخت تے منحصر ہوندے ہن ۔ ایں علم دا تعلق لسانیات (linguistics) ، گرامر (grammar) ، اتے کمپیوٹر سائنس (computer science) نال جڑیا ہویا ہے ۔ 

سنٹیکس وچ مورفیمز دا مطالعہ ہک بنیادی پہلو ہے ۔ مورفیمز زبان دی سب توں چھوٹی معنی خیز اکائی (smallest meaningful units) ہوندیاں ہن ۔ ایہ لفظاں دے حصے ہوندے ہن جیڑھے انہاں دے معنی وچ حصہ پیندے ہن ۔ مثال دے طور تے ، لفظ "unbreakable" ترے مورفیمز نال بݨیا ہویا ہے: "un-" ، "break" ، اتے "-able" ۔ سنٹیکس دے ماہرین (syntax experts) ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مورفیمز ہک ݙوجھے نال مل تے لفظ بݨاوندے ہن ، اتے کیویں لفظ ہک ݙوجھے نال مل تے جملے بݨاوندے ہن ۔ او ایہ وی ݙیکھدے ہن کہ کیویں مورفیمز دے مختلف مجموعے (combinations) مختلف معنی پیدا کریندے ہن ۔ جملیاں دی ساخت دا مطالعہ وی سنٹیکس دا ہک اہم حصہ ہے ۔ جملیاں دی ساخت مختلف ونکیاں دی ہوندی ہے ۔ مثال دے طور تے ، سادہ جملے (simple sentences) صرف ہک آزاد شق (independent clause) رکھدے ہن ، جدوں کہ پیچیدہ جملے (complex sentences) ہک توں ودھ آزاد شقاں یا ماتحت شقاں (dependent clauses) رکھدے ہن ۔ سنٹیکس دے ماہرین ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں مختلف ونکیاں دے جملے بݨائے ویندے ہن ، اتے کیویں جملیاں دی ساخت انہاں دے معنی کوں متاثر کریندی ہے ۔ او جملیاں وچ لفظاں دی سرت سلھاڑ (word order) ، جملیاں وچ شقاں دی سرت سلھاڑ (clause order) ، اتے جملیاں وچ لفظاں دے درمیان تعلق دا وی مطالعہ کریندے ہن ۔ 

جملیاں دے معنی دا مطالعہ سنٹیکس دا ہک خاص شعبہ ہے ۔ جملیاں دے معنی انہاں دی ساخت تے منحصر ہوندے ہن ۔ مثال دے طور تے ، جملہ "The dog chased the cat" دا مطلب "بلی کوں کتے پچھاڑیا" ہے ۔ اگر لفظاں دی سرت سلھاڑ تبدیل کر ݙتی ونڄے ، تاں جملے دا مطلب وی تبدیل تھی ویسی ۔ جملہ "The cat chased the dog" دا مطلب "کتے کوں بلی پچھاڑیا" ہے ۔ سنٹیکس دے ماہرین ایہ ݙیکھدے ہن کہ کیویں جملیاں دی ساخت انہاں دے معنی کوں ظاہر کریندی ہے ۔ او ایہ وی ݙیکھدے ہن کہ کیویں جملیاں وچ ابہام (ambiguity) پیدا تھیندا ہے ، اتے کیویں ابہام کوں دور کیتا ونڄ سڳدے ۔ سنٹیکس دا استعمال مختلف شعبیاں وچ تھی سڳدے ۔ لسانیات وچ ، سنٹیکس دا استعمال زبان دی ساخت دا مطالعہ کرݨ اتے مختلف زباناں دے درمیان فرق (differences) دا پتا ڳولݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ گرامر وچ ، سنٹیکس دا استعمال جملیاں دی ساخت دے اصول (rules) سکھاوݨ اتے لکھݨ دے انداز (writing style) کوں بہتر بݨاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ کمپیوٹر سائنس وچ ، سنٹیکس دا استعمال کمپیوٹر پروگرامنگ زباناں (computer programming languages) بݨاوݨ اتے قدرتی زبان پروسیسنگ (natural language processing) دے نظام بݨاوݨ کیتے کیتا ویندا ہے ۔ 

سنٹیکس دا مطالعہ جملیاں دی ساخت کوں سمجھݨ اتے انہاں دے معنی دا پتا ڳولݨ وچ مدد کریندے ۔ سنٹیکس دے ماہرین جملیاں دے بارے وچ معلومات جمع کر تے لسانیات ، گرامر ، اتے کمپیوٹر سائنس کیتے اقدامات کریندے ہن ۔ سنٹیکس دا مطالعہ جدید لسانیات ، گرامر ، اتے کمپیوٹر سائنس کیتے اہم معلومات فراہم کریندے ۔