سردار محمد اجمل خان گبول

سردار محمد اجمل خان گبول 1946ء وچ قابل خانی خاندان دے ہک متوسط گھراݨے وچ ڄمیے۔ انہاں دے پیو  دا پیشہ کاشت کاری ہئی۔ اول توں میٹرک تک دی تعلیم تحصیل علی پور توں حاصل کیتی۔ انہاں دا خاندان علمی دولت نال مالا مال ہے۔ بچپݨ ہی توں گبول قبیلے دے اتحاد تے فلاح وچ سرگرم رہے۔ انہاں دے ناگہانی انتقال نال گبول قبیلے کوں ناقابل تلافی نقصان تھیا۔پنجاب کی ذاتیں از: ڈینزل ابسٹن ترجمہ: یاسر جواد ناشر: بک ہوم، 26- مزنگ روڈ لاہور۔

 خاندانی پس منظر 
انہاں دی ذاتی ڈائریاں توں انہاں دی سیاسی تے ذاتی زندگی دے متعلق کجھ سطور ملاحظہ ہوون:

"تاریخ پیدائش 1946ء۔ والدین دی ݙوڄھی اولاد۔ ساݙا تعلق گبول بلوچ خاندان نال ہے۔ ساݙے خاندان دے کہیں بزرگ نے ضلع ڈیرہ غازی خان توں ہجرت کیتی۔ پہلے تحصیل علی پور دے نواحی موضع ٻیٹ نبی شاہ، ولا اتھوں نقل مکانی کر کے گھلواں ڈو وچ سکونت اختیار کیتی۔ تحصیل علی پور دے نواحی مواضعات وچ ساݙے خاندان دے افراد سکونت پزیر ہن تے 1986ء تک ہک سو گھر آباد ہن جنہاں دا نمبرداری دے نال نال تعلیم یافتہ طبقے نال تعلق ہے۔بلوچ تاریخ کے آئینے میں از: مظہر علی خان لاشاری ناشر: علم و عرفان پبلشرز لاہور۔

ابتدائی تعلیم پرائمری سکول چاہ حسن والا توں حاصل کیتی۔ اپݨے ساتھی طالب علماں وچوں ہمیشہ پہلا نمبر آندا ہئی۔ اساتذہ کرام تے خاندان دے بزرگیں دے سامݨے انتہائی ہونہار تے فرمانبردار ہئی۔ پرائمری دے اساتذہ کرام وچ ماسٹر امیر بخش صاحب گبول، ماسٹر امیر بخش صاحب خیرپوری، ماسٹر شاہ نواز صاحب بڈانی، ماسٹر عبد الرحیم صاحب قریشی، ملازم حسین صاحب علی پوری قابل ذکر ہن۔ میݙے اساتذہ کرام وچوں امیر بخش صاحب گبول نے قرآن پاک دا سبق میݙے نانا واحد بخش خان گبول توں حاصل کیتا، جیہڑے میݙے دادا الٰہی بخش خان گبول دے وݙے بھرا تے فرشتہ صفت انسان ہن۔ انتہائی نیک، خدا ترس، غریب پرور تے پرہیز گار ہن۔ انہاں دا انتقال 1974ء وچ تھیا۔ پرائمری زمانہ طالب علمی وچ اپݨے بزرگیں وچوں خاص طور تے ݙاݙا سردار فاضل خان گبول نمبردار موضع گھلواں، چاچا سردار قادر بخش خان گبول نمبردار موضع بیٹ نبی شاہ، دادا سردار کریم بخش خان گبول نمبردار، کریم بخش خان صاحب گبول (جو محمد طارق خان گبول دے پیو ہن)، انہاں دے پر انوار چہرے ݙٹھے۔ نانا رمضے خان گبول، ݙاݙا پیر بخش خان گبول پتیانوالہ، ݙاݙا خان محمد خان گبول نمبردار، عبد الرحمن خان گبول، نبی بخش خان ولد دین محمد خان گبول، محمد شریف صاحب اللہ والے، دین محمد خان نلکا گبولاں پنجند تے ݙوجھے بزرگیں دی زیارت نصیب تھئی۔ دادا الٰہی بخش خان گبول دا بھرپور تعاون میݙی ابتدائی زندگی توں آرمی وچ داخلے تک مسلسل رہیا۔ میݙی غیر موجودگی وچ ݙاݙا صاحب دا انتقال تھیا تے انہاں دی وفات دے ہفتے بعد ݙاݙی صاحبہ دا انتقال ساݙے گھر دے ماحول تے آخری شمع بجھ ونڄݨ دے بعد گھریلو زندگی تے کافی اثر چھوڑ ڳیا۔مہماتِ بلوچستان، ضمیمہ اول از: کامل القادری ناشر: قلات پبلشرز کوئٹہ

پرائمری توں فارغ تھی کے گورنمنٹ ہائی سکول علی پور وچ داخلہ ڳھدا تے ناویں جماعت تک اول آندا رہیا۔ اچانک حالات نے پلٹا کھادا تے تعلیم کوں خیر باد آکھ ݙتا، جیہڑا میݙے بجائے میݙے اساتذہ کرام کوں دکھ پہنچیا۔ "چوکی گبول" 1966ء وچ ڳیا۔ محمد شفیع ندیم گبول، اللہ ڈیوایا خان، محمد رمضان خان پروانہ، خادم حسین، غوث بخش خان تے جام غلام رسول میݙے پہلے دوست ہن۔ رمضان خان کوں پروانہ دا لقب میں ݙتا۔ میں سم ویندا ہم تے رمضان خان ساری رات دیوار تے بیہہ کے میݙے جاگݨ دا انتظار کریندا ہئی، جیندی وجہ تے میں نے پروانہ دا لقب ݙتا۔

1969ء وچ میری شادی کر ݙتی ڳئی۔ میݙے ٻالیں دے نال ݙاݙے ݙاݙی دی شفقت بے پناہ ہے تے میݙی غیر موجودگی دا احساس تک نئیں تھیوݨ ݙیندے۔ ایں وچ بھرا اکرم خان دا وی کافی حد تک پیار ہے۔ اپݨی وستی دے تمام گھرانیں کوں ہک ݙیکھݨ پسند کریندا ہاں۔ انہاں دے درمیان تنازعات توں دل ݙکھدے۔

 سیاسی کردار 
سردار رسول بخش خان گبول دی شفقت تے سیاسی روش اپݨاوݨ دا شرف انہاں توں حاصل تھیا۔ انہاں دا پیار اولاد دے برابر ہئی۔ سردار اللہ ڈیوایا خان لاشاری دے ݙاݙا کریم بخش خان لاشاری کوں میں نے بݙھیپے وچ ݙٹھا۔ واحد بخش خان (جیہڑے رسول بخش خان دے پیو ہن) کوں وی بݙھیپے وچ ݙٹھا۔ سردار بڈھے خان گبول (ڈینہ آلا کھوہ) دا زمانہ ݙٹھا۔ چاچا واحد بخش خان گبول ولد نبی بخش خان، چاچا شیر خان ولد غازی خان کوں اولاد سمیت ݙٹھا۔ چاچا شیر خان تے واحد بخش خان ہنس مُکھ تے میݙے نال انتہائی شفقت نال پیش آندے ہن۔ انہاں دی وفات تے ݙکھ تھیا۔

1969ء وچ "اتحاد جواں مرداں" ہک انجمن ندیم صاحب، حافظ منظور صاحب، اللہ ڈیوایا خان وغیرہ دے تعاون تے رائے نال تشکیل ݙتی ڳئی۔ 1970ء وچ دیہی علاقیاں وچ پیپلز پارٹی تحصیل علی پور دا پہلا دفتر چوکی گبول وچ کھولیا ڳیا تے اتحاد جواں مرداں اوندے وچ ضم کر ݙتی ڳئی۔

1972ء وچ پیپلز پارٹی دے برسر اقتدار آوݨ تے بھٹو صاحب دے پہلے جلسہ لاہور بمقام قذافی اسٹیڈیم وچ شمولیت دے فوراً بعد آرمی وچ چلیا ڳیا۔ کیمبل پور (اٹک) وچ ٹریننگ کیتی تے سیالکوٹ، درگئی وچ تعینات رہیا۔ پنڄ سال آرمی وچ رہیا تے بھٹو صاحب دی گرفتاری آلے ݙینہہ فوج کوں خیر باد آکھ ݙتا۔ ایں دور وچ میݙی زندگی وچ زوال شروع تھیا۔ سیاسی زندگی اپݨا کے اپݨے کیتے کجھ نہ کر سڳیا۔ سوسائٹیز بہتر نہ ملݨ دے سبب ترقی نہ کر سڳیا۔گبول قبیيلي جو تاريخي جائزو (2011) محقق: عبد الحميد گبول۔

فوج توں واپسی تے سماجی کمیاں وچ ودھ چڑھ کر حصہ ڳھدا۔ چوکی گبول دی بجلی، ٹیکسز، بوائز سکول، گرلز سکول تے اپݨی مدد آپ دے تحت پکی سڑک قابل ذکر ہن۔ ایں وچ ندیم صاحب، حافظ غلام شبیر صاحب، شریف صاحب، غلام نبی صاحب تے ݙوجھے دوستاں دا مکمل تعاون رہیا۔ ستمبر 1977ء توں 1980ء تک حافظ غلام سرور صاحب بہترین دوست ثابت تھئے۔ انہاں دے پیو محمد بخش خان دا میڈے نال دلی انس ہئی۔ سردار اللہ یار خان نال مراسم 1972ء وچ تھئے تے 1978ء توں 1985ء تک ہک ݙوجھے دے جاں نثار دوست ہن۔

1985ء دے قومی تے صوبائی الیکشن وچ چوہدری شاہ محمد تے رائے شریف صاحب نے میݙی عزت کیتی تے مکمل ساتھ ݙتا۔ چاچا رحیم بخش خان (چوکی گبول) انتہائی مخلص ثابت تھئے تے انہاں تمام نے سردار عاشق خان گوپانگ دے الیکشن وچ میݙے نال تعاون کیتا۔ پر چاچا رحیم بخش خان (چھٹے آلا) نے، جنہاں دی خاطر میں سردار حضور بخش خان گبول تے شاہ محمد صاحب دے نال مخالفت کیتی، الیکشن وچ میݙی ہی مخالفت کیتی، پر ایں کوشش وچ کامیاب نہ تھی سڳے۔

1985ء وچ پاکستان پیپلز پارٹی، علی پور دا جنرل سیکریٹری نامزد تھیا۔ 10 اپریل 1986ء کوں بے نظیر بھٹو لندن توں پاکستان واپس آئیاں۔ لاہور جلسے وچ شرکت کیتی۔ 14 اپریل کوں گڑھی خدا بخش پہنچیا۔ پارٹی دے بعض معاملات تے بیانات توں دل کوں ݙکھ پہنچا تے متحرک سیاسی زندگی کوں خیر باد آکھ ݙتا۔"گبول قبیلہ کی نمایاں شخصیات صفحہ 354 ناشر: ادارہ تحقیق و تاریخ، علی پور(2014)۔

 حوالہ