عیسے وپاری دا گیت

The BALLAD OF ISA BAPARI

(ترجمہ)              جیویں جالندھر ضلعے وچ ڳایا ویندے۔

اِیں گیت وچ گھٹ ودھ اُوہا کہاݨی تھولی ٻہوں تبدیلی نال بیان کیتی ڳئی ہے جیویں پچھلی حکایت اِچ بیان کیتی ڳئی ہے (عیسے بنیے دا گیت مُراد ہے ۔ ش م) پر اُونہی انداز تے سادہ زبان وچ ۔(ایں گیت دا شاعر ’’سعدی‘‘ ہے۔ ش م)

 متن 
عیسیٰ وپاری

عیسیٰ آگرہ دا وپاری

(عیسیٰ آگرے دا وپاری ہا)

لتّھا دے سمندر تاری

(اوہ دریا پار ونڄ لتّھا)

ہیرے موتی لعل وِیاجھے

(اُوں ہیرے موتی تے لعل وِہاجے؍خرید کیتے)

دم بہوت خرچائے

(لیکھا ٻہوں خرچ کیتا)

5 ٻیڑا ٻنّے لاون کارن

(کشتی؍ٻیڑی کندھی لاوݨ کیتے)

آن ملاّح دِسائے

(اوہ ملاّحاں کول آیا)

ملاّحاں نوں کی عیسیٰ آکھے

(ملاّحاں کوں عیسیٰ کیا آہدے)

’’گِن کے حق دینا میں آپ

(میں تہاکوں پورا حق ݙیساں)

ٻیڑا میرا ٻنّے لائو

(میری ٻیڑی کنارے تے لاوو)

10   دَمڑی     لو   گِنائے‘‘

(پیسے؍مزوری ڳݨ کے گھن گھنّو)

عیسے نوں ملاّح کی کہندے؟

(عیسے کوں ملاّح کیا آہدن؟)

اُسی سمندر اُتّے رہندے

(اساں اِینہی دریا اُتّے رہندے آں)

’’سانُوں کی تُو دیوے ‘ عیسیٰ؟

(وے عیسیٰ توں ساکوں کیا ݙیسیں؟)

تیتھوں رب دِواوے‘‘

(ساکوں رب تیݙے کولوں ݙیویسی)

15    گِن  کے حق  ملاّحاں   لِتّا

(ملاّحاں ڳݨ کے حق گھن گھدّا))

ٻیڑا پا سمندر دِتّا

(تے کشی ؍ٻیڑی دریا اِچ ٹور ݙتّی)

لہراں ویکھ ندی دیاں ٻیڑا

(دریا دیاں لہراں ݙیکھ کے ٻیڑی)

ݙکّے ݙولے کھائے

(اوہلاں توہلاں تھیوݨ لڳی)

ٻیڑا جائے سمندر وہندا

(ٻیڑی پاݨی دے رُخ وہندی ونڄے)

20   عیسیٰ پِیراں کوں  سیون ٻہندا

(عیسیٰ پیراں کوں سورݨ؍یاد کرݨ لڳا)

ایسا ہی پِیر حاضر بوہڑے

(کُئی اِہجاں پِیر پہنچ ونڄے)

جے کوئی ٻیڑا ٻنّے لائے

(جیکر کُئی پیر ٻیڑی کنارے پُچاوے)

ڈوبے لعل جواہر پَونا

(لعل ‘ جواہر تے پنّے ٻݙݨ لڳے)

یاد آئیا بائی دا بنّا

(اُوکوں بائی دا بنرا؍خاوند۔ سخی سرور یاد آیا)

25’’ ایسا ہی پیر حاضر بوہڑے

(ایہو جیہاں پیر پُڄ ونڄے)

میرا ٻیڑا ٻنّے لائے‘‘

(میݙی ٻیڑی کندھی لاوے)

ٻیڑا لتّھا آ ہُو کھانے

(ٻیڑا تلے لہوݨ لڳا)

عیسیٰ یاد کرے سُلطانے

(عیسیٰ سُلطان سخی سرور کوں یاد کرݨ لڳا)

’’ایسا ہی پِیر حاضر بوہڑے

(ایہو جیہاں پیر حاضر تھیوے؍ پُڄ ونڄے)

30   میرا   ٻیڑا  ٻنّے   لائے ‘‘

(میݙی ٻیڑی کندھی لاوے)

کیتی ستھ پاشے دے تائیں

(اُوں پاسا؍ چَھکاّ سَٹّا)

کَھٻے دَست اُتا ہاں جائیں

(اوہ کھٻے ہتھ کن چلا ڳیا)

خواج خضر خبر نا ہوئی

(خواجہ خضر کوں پتہ اِی نہ لڳا)

ٻیڑا ٻنّے لائیا

(کشتی کندھی لا ݙتّی)

35  ٻنّے  لا ہیر  موتی   لعلا

(ہیرے ‘ موتی ‘ لعل سنبھال کے)

تے عیسیٰ ہوئیا بہوت خُسالا

(تے عیسیٰ ٻہوں سُکھالا تھی ڳیا)

دے دُعائیں پِیر نوں

(اوہ پیر کوں دُعا ݙیوے)

جن سُکھّیں پار لنگھائیا

(جئیں اوکوں خیر نال پار پچائیا)

لَنگ سمندروں عیسیٰ آئیا

(عیسیٰ دریائوں پار لنگھ آیا)

40   تے  پربت وچ  ڈیرا  پائیا

(پہاڑاں وچ ٹِکاݨاں کِیتا)

وڑے اندر کرہا گزرانے

(اندر اُٹھ چھوڑ ݙتے)

مگر چَھڈّے چروانے

(اُنہاں کوں چرن لئوں چھوڑیا)

عیسے اوتھے آن اُتارا کیتا

(عیسیٰ اُتھاں ٹِکاݨاں کیتا)

جتھّے بائی پیر سمائے

(جتھاں بائی تے پیر دفن ہِن)

45  کھاݨ پِیوݨ دے ہوئے آہر

(کھاوݨ پیوݨ دی تیاری تھئی)

دیگاں دھو چڑھائے

(عیسے دھوکے دیگاں چڑھائیاں)

تُرت بُترتی کھانے آئے

(کھاݨے جلدی تیار تھی ڳے)

چِینیاں وچ سوداگراں پائے

(رکابیاں وچ سُداگراں پاتے)

کھانا کھائے شکراناں پڑھیا

(کھاݨاں کھا کے شکراناں کیتا)

50  رام   دہی  نوں   آیا

(جان کوں سکون آیا)

عیسے اوتھے دیگ چڑھائی

(عیسے اُتھاں دیگ چڑھائی)

بابت ہوبانی سی کائی

(پرڳالھ تاں کُئی ٻئی ہئی)

ہرگز آگ جو بالیو ناہیں

(تلے بھاہ اصلوں نہ ٻلدی ہئی)

عیسیٰ سَسدِل ہوئیا تائیں

(عیسیٰ مُد فِکر تِھیا)

55  پھر  چڑھائی چِھکماں  کیتی

(وَل صاف کرکے وَل چڑھائی)

آپے سرور بوہڑے کیتی

(سرور نے آپ اُوندی مدد کیتی)

آگ بالی تے راضی ہوئیا

(بھاہ ٻالی تے راضی تھیا)

دیگیں ہیٹھ جلائی

(دیگاں تلے ٻالی)

جیوں جیوں آگ بالے ہیٹھ دیگیں

(جیویں جیویں دیگاں تلے بھاہ ٻلّے)

60  ٹھنڈا    ہوندا   جائے

(ٻوڑ ٹھڈا تھیندا ونڄے)

عیسیٰ دے دِل غصّہ آوے

(عیسے دے دِل وچ کاوڑ آوے)

دیگیں نوں چَک مدھیاوے

(دیگاں کوں چا کے موندھا کرے)

پانی سا ‘ سو لہو ہو ٹُریا

(دیگ دا پاݨی خون بݨ کے وہݨ لڳا)

جِند چانولاں وچ پائے

(چاول کیڑے بݨ ڳے)

65  عیسیٰ  دِل وچ  جُھورن  لڳا

(عیسیٰ دِل وچ سوچݨ لڳا)

’’تین قدرت ‘ کیہے بنائی ربّا!

(اے رب! تیں کیا قدرت کیتی ہے)

جیویں رکھّیں میںتیویں رہنا

(تُوں جیویں رکھیسیں میں اُونویں رہساں)

تیرا اَنت نہ پایا جائے‘‘

(تیکوں سمجھݨ اوکھا ہے)

صبح ہوئی لݙے کرواناں

(فجر کوں اُٹھ لݙے ڳے)

70   بڑے کرہے دی ٹنگ رہ جاناں

(وݙے اُٹھ دی لت تُرٹی ہئی)

وخت عیسیٰ توں پائے

(عیسے کوں وخت پئے ڳیا)

ساتھی لݙ گھراں نو چلّے

(سنگتی سامان لݙ کے گھراں کوں ٹُر ڳئے)

کرہا عیسیٰ رہے اِکلّے

(اُٹھ تے عیسیٰ کلھے ریہ ڳئے)

بھائیاں کولوں وِدیا منگدا

(سنگتیاں کنوں اجازت منگن لڳا)

75  ڳل وچ   ٻاہاں   لائے

ڳل وچ ٻانہیں پا پا کے)

’’دئیو سنیہا میرے بھراواں

(میݙے بھراواں کوں سنیہا ݙوائے)

سُکھ ہوئی گھر تائیں آواں

(خیررہی تاں گھر آ ویساں)

سنسا میرا رتّی نہ کرنا

(میݙی ذرا فکر نہ کرائے)

بھائیاں نوں آکھ سُنائیا

(اُوں بِھراواں کوں آکھ بھیڄیا)

80  ’’بھائیاں کولوں  ایسی  سَریا

(بھراواں دا اہجاں اخلاق؍سلوک)

بیٹھے نوں چھڈ آئے

(جو اُوکوں ٻیٹھا چھوڑ آئے)

بائی آکھے سرور تائیں

(بائی سرور کوں آکھے)

’’بخش گناہ عیسیٰ دے تائیں‘‘

عیسے سخی سرور کولوں

(عیسے دے گناہ بخش ݙے)

(عیسے سخی سرور کنوں)

85   گُناہ         بخشائے

(اپݨے گُناہ بخشوائے)

عیسے نظر پَچھاݨ پائی

(عیسے نگاہ ماری)

مغل آئیا کوئی بران خُدائے

(شت کُئی مُغل ‘ اللہ آلا آندا پے)

ایس مغل دے پنج ہتیاراں

(ایں مغل دے پنج ہتھیار لڳے ہَن)

کَکّی کڑہا نچائے

(کَکّی ‘ اُٹھ نچائے)

90   عیسے  نوں پیر  پُچھݨاں  کیتا

(عیسے کنوں پیر پُچھیا)

’’ایس مُلک توں کیوں آئیاسی

(تُوں ایں علاقے کیوں آیا ہاویں)

ٻاجھ بھراواں؟

(بھراواں مُتّوں؟)

ایکل ٻہݨ

(کلھے ٻہݨ کیتے)

کیوں آئیا ملک پرائے ؟‘‘

(غیر ملک کیوں آئیں؟)

95  عیسے  کرکے بات  سُنائی

(عیسے جواب ݙتّا)

’’مینوں چھڈ گئے سی بھائی

(میکوں بھرا چھوڑ ڳن)

بھائیاں کولوں ایہ ہئی سَریا

(بھراواں کولوں ایہو تھیا)

بیٹھے نوں چھڈ جائے

(جو ٻیٹھے کوں چھوڑ ڳے)

آپ حکیم بݨے پِھر لنجا

(پِیر وَل آپ علاج کیتا؍لنج ‘ نِگاہا کوں آہدن تے لنجا ‘ سرور کوں)

100  کر ہا   تائیں کر  دیا  چنگا

(اُٹھ کوں ٹھیک کر ݙتّا)

لعلاں موتیاں دا سلیتا

(ہیرے جواہرات سمیت)

گوشے نال اُٹھائیا

(کمان دے سِرے نال چاتا)

عیسے پیر نوں پُچھݨاں کیتا

(عیسے پیر کولوں پُچھیّا)

’’تیرا ناں دسائیں‘‘

(آپݨاں ناں تاں ݙس)

105  ’’نائوں   میر ا  سرور   سُلطانا

(میݙا ناں سرور سُلطان ہے)

بابا زین العابدین دانا

(والد دانش مند زین العابدین ہے)

خان ڈھوڈا تے سیّد رانا

(خان ڈھوڈا تے سیّدا رانا)

اَسی عائشہ دے ڄائے‘‘

(اساں عائشہ دی اولاد ہَیں)

سخی سرور کرہا ٹُرائیا

(سخی سرور اُٹھ کوں ٹُرایا)

110  عیسے   نُوں پھر  وِدیا  کرائیا

(عیسے کوں الوداع کیتا)

پہاڑی تے ٹُر عیسے نوں

(پہاڑی کنوں عیسے کوں ٹور کے)

آگرہ دے راہ پائیا

(آگرے دے رستے اُتّے لایا)

خلقت ہوئی آن اُدالے

(لوک اُوندے کول کٹھے تھی ڳے)

عیسے نوں لوگ پُچھن والے

(عیسے کنوں لوک پُچھن)

115  ’’سچ کہیں تُوں  سانوں  عیسیا

(وے عیسیٰ ! سچی ڳالھ آکھیں)

کِتھّے ہَن ہمسائے ؟‘‘

(تیݙے سنگتی کِتھّاں ہِن؟)

عیسے کرکے وار سُݨائی

(عیسے واقعہ سُݨایا)

’’میں نوں بیٹھے نُوں چھڈ آئے

(میکوں ٻیٹھا چھوڑ ڳے)

بھائیاں کولوں ایہ ہی سَریا

(بِھراواں کولوں ایہو تھیا)

120  کلّے   نوں  چھڈ   آئے

(میکوں کلھّا چھوڑ ڳے)

ایک لکھ پلّے تیونا لاہا

(ہک لکھ دا ترے لکھ نفع چاتا)

سگلے قرض اُتارے

(سارے قرضے لہائے)

عیسیٰ پھر نگاہے نوں جاوے

(عیسیٰ وَل نِگاہا ڳیا)

اَتے کوڑھی نوں نال لے جاوے

(ہک کوڑھی کوں نال گھن ڳیا)

125 اَتے کوڑھی نوں چشمے جا نہلاوے

(تے کوڑھی کوں چشمے اُتّے ونڄ دھنوایا)

تے اوسی ویلے دہی اوس دی ثابت کراوے

(اونہی ویلے اوندی کھل ثابت تھی ڳئی)

عیسیٰ اونویں نِگاہا جاوے

(عیسیٰ وَل نِگاہا ڳیا)

مُول چَک تے راج منگاوے

(تے ملتان توں مستری؍راج منگوائے)

                                                                                                                                               (مُول چک نال مُراد ہے مُولے دا کُھوہ ؍مُولے 

                                                                                                                                               دی ملکیت۔ یہ ملتان دا مختصر ناں ہے)

راج ویکھ تتویراں کردے

(راج نقشے بݨیندے ریہے)

130 نِیاں  چک  برابر دَھردے

(بنیاداں چا کے مضبوط کیتا)

دَھکھݨ وال دروازے دھردے

(جنوب کن دروازہ رکھیا)

بنے نِگاہا پیر دا

(پیر دا روضہ بݨ ڳیا)

جِتّھے نور اوٹا پائے

(جتھاں نور پوندے)

پِیرا! اوس دا سیوک دی وَجُوں لکھائیں

(وے پیرا! اِیں مرید دا کارنامہ قبول کریں)

135  جِن   تیرا   نِگاہا    بݨائیا

(جَیں تیرا روضہ بݨائے)

سُن کے سیوک کرے سلاماں

(ایہ سُن کے مرید سلام کریندن)

’’تیرا راج ودھے سُلطانا‘‘

(اے سلطان! تیݙا راج ودّھے)

سعدی شاعر دا کمانا

(سعدی شاعر کوں محفوظ رکھیّں)

ایس زمانے کھوٹے پَہرے

(ایں کھوٹے زمانے وچ)

140 سیوا   دیاں   پھل  پائیا

(خدمت دا صِلہ حاصل کیتا)

ایس زمانے کلُّو کال دے

(ایں کالے اندھارے زمانے وچ)

142  ظاہر     پرت    وِکھائیا

(جیں صاف کرامت ݙکھائی)

(حکایت نمبر8۔ جلد اوّل)

٭

 حوالہ 
وسیبی قصے، ترجمہ /لکھت وٹاندرا :  شوکت مغل ، چھاپہ خانہ : جھوک پرنٹرز   ملتان