سوانتے پیابو

سوانتے پیابو 
(Svante Pääbo The Explorer of Human Evolution)

سوانتے پیابو ہک سویڈش جینیٹکس دے ماہر تے نوبل انعام یافتہ سائنسدان ہن ، جیڑھے ارتقائی جینیٹکس دے شعبے وچ مہارت رکھدے ہن ۔ پیلیوجینیٹکس دے بانیاں وچوں ہک ہووݨ دے ناطے ، انہاں نیندرتھل جینوم تے ٻہوں زیادہ کم کیتا ہے ۔ 1997 وچ ، او جرمنی دے لیپزگ وچ میکس پلانک انسٹیٹیوٹ فار ایوولیوشنری اینتھراپولوجی دے شعبہ جینیٹکس دے بانی ڈائریکٹر بݨئے ۔ 1999 توں ، او لیپزگ یونیورسٹی وچ اعزازی پروفیسر ریہے ہن؛ او ہݨ وی یونیورسٹی وچ مالیکیولر ایوولیوشنری بائیولوجی پڑھیندے ہن ۔ او جاپان دے اوکیناوا انسٹیٹیوٹ آف سائنس اینڈ ٹیکنالوجی وچ وی ایڈجیکٹ پروفیسر ہن ۔ 

 ابتدائی زندگی تے تعلیم 
سوانتے پیابو 20 اپریل 1955 کوں سٹاک ہوم ، سویڈن وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد کارل جارج پیابو ہک بائیو کیمسٹ ہن تے والدہ ایسٹونین مہاجر ہن ۔ پیابو ابتدائی تعلیم سویڈن وچ حاصل کیتی تے بعد وچ اپسالا یونیورسٹی توں تعلیم حاصل کیتی ۔ سائنس نال انہاں دی دلچسپی اینہی دور وچ ودھݨ لڳی ۔ 

 سائنسی سفر دا آغاز 
تعلیم مکمل کرݨ توں بعد ، پیابو کجھ عرصہ مختلف یونیورسٹیاں وچ تحقیق کریندے ریہے ۔ ول انہاں بطور محقق کم شروع کیتا ۔ انہاں دا کم زیادہ تر قدیم ڈی این اے تے انسانی ارتقا تے مرکوز ہا ۔ 

 نیندرتھل جینوم تے تحقیق 
پیابو دی سب توں اہم تحقیق نیندرتھل جینوم (Neanderthal genome) تے ہئی ۔ انہاں جدید تکنیکاں دا استعمال کریندے ہوئے نیندرتھل ہݙیاں توں ڈی این اے کڈھیا تے ایندے جینوم دا تجزیہ کیتا ۔ انہاں پتہ لڳایا کہ جدید انساناں وچ نیندرتھل ڈی این اے دا کجھ حصہ موجود ہے ۔ ایندا مطلب ایہ ہا کہ قدیم زمانے وچ انساناں تے نیندرتھلز دے درمیان انٹر بریڈنگ (interbreeding) تھئی ہئی ۔ ایہ دریافت انسانی ارتقا کوں سمجھݨ وچ ہک وݙی سوبھ ہئی ۔ 

 ڈینیسووان دی دریافت 
پیابو دی ٹیم نہ صرف نیندرتھل جینوم تے کم کیتا ، بھل انہاں 2010 وچ ڈینیسووان (Denisovan) ناں دی ہومینن (hominin) دی ہک نویں ونکی دی وی دریافت کیتی ۔ ڈینیسووان وی قدیم انسان ہن جیڑھے نیندرتھلز دے نال نال راہندے ہن ۔ 

 نوبل انعام 
2022 وچ سوانتے پیابو کوں "انقراض شدہ ہومیننز دے جینوم دے حوالے نال انہاں دیاں دریافتاں کیتے تے انسانی ارتقا کیتے فزیالوجی یا میڈیسن دا نوبل انعام ݙتا ڳیا ۔ 

 میکس پلانک انسٹیٹیوٹ فار ایوولیوشنری اینتھراپولوجی 
پیابو میکس پلانک انسٹیٹیوٹ فار ایوولیوشنری اینتھراپولوجی وچ بطور ڈائریکٹر خدمات انجام ݙیندے ریہے ۔ 

 مہاندرے سائنسدان دی حیثیت نال سنڄاݨ 
سوانتے پیابو ہک عظیم سائنسدان ہن جنہاں انسانی ارتقا کوں سمجھݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی تحقیق نال پتہ لڳا کہ جدید انساناں وچ نیندرتھل تے ڈینیسووان ڈی این اے دا کجھ حصہ موجود ہے ۔ 

 ہݨ وی زندہ ہن 
سوانتے پیابو ہݨ وی زندہ ہن تے سائنس دے شعبے وچ اپݨا کردار ادا کریندے پئے ہن ۔  انہاں دی لگن ، محنت تے ذہانت انسانی ارتقا دے بارے وچ اساݙی سمجھ کوں ٻہوں ودھایا ہے ۔ انہاں دی دریافت انسانیت کیتے ہک قیمتی تحفہ ہے ۔