ایری جھیل

ایری جھیل 
ایری جھیل ، شمالی امریکہ دیاں پنج وݙیاں جھیلاں وچوں چوتھی وݙی جھیل ہے تے دنیا دی یارہویں وݙی جھیل ہے ۔ ایہ جھیل اپنی خاصیتاں دی وجہ توں ٻہوں اہم ہے ۔ ایہ سب توں جنوبی ، سب توں اتلی تے حجم دے لحاظ نال سب توں چھوٹی جھیل ہے ۔ ایندے پاݨی دے تھتھرݨ دا وقت وی باقی جھیلاں کنوں گھٹ ہے ۔ ایندی سب توں وݙی گہرائی 210 فٹ (64 میٹر) ہے ، جیڑھی اینکوں کلھی وݙی جھیل بݨیندی ہے جیندے سب توں گہرے نقطہ دی سطح سمندر دی سطح توں اتے ہے ۔ 

 تاریخ 
ایری جھیل دا ناں "ایری" قبیلے دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے ، جیڑھے کہ یورپی لوکاں دے آوݨ توں پہلے ایں علاقے وچ آباد ہوندے ہن ۔ "ایری" دا مطلب اے "لمبی پوچھڑ والا" یا "ٻلی" ۔ یورپی لوک پہلی واری ستارہویں صدی وچ ایں جھیل دے سونہے تھئے ۔ فرانسیسی کھوڄ کار لوئس جولیٹ 1669 وچ ایں جھیل تے پہنچا ۔ ایندے بعد ، ایں جھیل دے چوپھیر علاقہ فرانس تے برطانیہ دے درمیان کشمکش دا مرکز بݨیا ریہا ۔ 1763 وچ ، پیرس دے معاہدے دے تحت ، ایہ علاقہ برطانیہ دے قبضے وچ آ ڳیا ۔ امریکی انقلاب دے بعد ، ایہ علاقہ نویں بݨݨ والے امریکہ دا حصہ بݨ ڳیا ۔ 

 جغرافیہ 
ایری جھیل دی لمبائی تقریباً 388 کلومیٹر (241 میل) ہے تے چوڑائی تقریباً 92 کلومیٹر (57 میل) ہے ۔ ایندا کل رقبہ تقریباً 25,700 مربع کلومیٹر (9,900 مربع میل) ہے ۔ ایہ جھیل چار امریکی ریاستاں (اوہائیو ، پنسلوانیا ، نیو یارک ، تے مشی گن) تے کینیڈا دے صوبے اونٹاریو نال گھری ہوئی ہے ۔ ڈیٹرائٹ دریا اینکوں جھیل ہورون نال جوڑیندا ہے ، تے نیاگرا دریا اینکوں جھیل اونٹاریو نال جوڑیندا ہے ۔ ایری جھیل وچ ٻہوں سارے جزیرے وی موجود ہن ۔ انھاں وچوں سب توں وݙا جزیرہ پیلی جزیرہ ہے ۔ 

 ماحول 
ایری جھیل دا ماحول ٻہوں نازک ہے ۔ صنعتی فضلے ، زرعی کھاد تے سیوریج دی وجہ توں ایں جھیل وچ آلودگی ودھ ڳئی ہے ۔ 1960 تے 1970 دے ݙہاکے وچ ، ایری جھیل "مردہ جھیل" دے ناں نال مشہور تھی ڳئی ہئی کیوں جو ایندے وچ آکسیجن دی کمی تھی ڳئی ہئی تے مچھیاں مرݨ لڳ گئیاں ہن ۔ پر ، بعد وچ ، کوششاں نال آلودگی کوں گھٹ کیتا ڳیا ہے تے ہݨ جھیل دی حالت بہتر ہے ۔ پر ، اڄ وی ایری جھیل کوں کئی مسائل دا سامݨا ہے ، جنہاں وچوں سب توں وݙا مسئلہ "الگل بلومز" دا ہے ۔ ایہ بلومز زہریلی الگی دے ودھݨ دی وجہ توں تھیندے ہن تے ایندے نال پاݨی دی کیفیت خراب تھی ویندی ہے ۔ 

 معیشت 
ایری جھیل دی اہمیت معاشی لحاظ نال وی ٻہوں زیادہ ہے ۔ ایہ جھیل مچھی پالݨ ، سیاحت تے نقل و حمل دا مرکز ہے ۔ جھیل دے کنارے ٻہوں سارے شہر آباد ہن ، جیڑھے کہ صنعتی تے تجارتی سرگرمیاں دا مرکز ہن ۔ ایری جھیل دی مچھی پالݨ دی صنعت وی اہم ہے ۔ پر ، آلودگی دی وجہ توں مچھیاں دی تعداد گھٹ ڳئی ہے ۔ سیاحت وی ایں علاقے دی معیشت وچ اہم کردار ادا کریندی ہے ۔ جھیل دے کنارے خوبصورت مناظر تے تفریحی سرگرمیاں دی وجہ توں ٻہوں سارے پھرندڑ ایں جھیل تے آندے ہن ۔ 

 اہمیت 
ایری جھیل نہ صرف معاشی لحاظ نال اہم ہے بھل ماحولیاتی لحاظ نال وی ایندی ٻہوں اہمیت ہے ۔ ایہ جھیل ٻہوں سارے جانوراں تے پودیاں دا گھر ہے ۔ ایہ جھیل موسم تے آب و ہوا تے وی اثر انداز تھیندی ہے ۔ ایری جھیل دے چوپھیر دا علاقہ زراعت دے لحاظ نال وی اہم ہے ۔ اتھاں ٻہوں ساریاں فصلاں کاشت کیتیاں ویندیاں ہن ۔ 

 مستقبل 
ایری جھیل کوں مستقبل وچ وی کئی چیلنجاں دا سامݨا راہسی ۔ آلودگی ، موسمی تبدیلی تے ودھدی ہوئی آبادی دی وجہ توں جھیل تے دٻاؤ ودھدا ویسی ۔ ضرورت ایں ڳالھ دی ہے کہ حکومت ، تل وطنی لوک تے صنعت کار رل تے ایری جھیل دے تحفظ کیتے کوششاں کرن ۔