دامانی عورت دا استحصال

دامان دا خطہ، جیڑھا ریمک توں گھن تے کشمور تئیں پھیلیا ہوئے، ہک تاریخی، ثقافتی اتے سماجی حوالے نال ہک منفرد شناخت رکھدے۔ ایں خطے دے لوک، جیڑھے بلوچی نسل نال تعلق رکھدن، میر چاکر رند دے شجرہ نسب نال جُڑیل ہن، اپنی بہادری، محنت اتے وطن پرستی دے لئی مشہور ہن۔ لیکن ایں خطے دی دھی رانی، جیڑھی ہر محاذ تے اپنے ملک واسطے کم کریندی پئی اے، اونکوں سماجی، معاشی اتے سیاسی طور تے نظرانداز کیتا ویندا پئے۔
دامان دی دھی رانی دے استحصال دا مسئلہ صرف ہک علاقائی مسئلہ کائنی، بلکہ ایہ ہک قومی المیہ اے۔ ایں خطے دی عورت کوں بنیادی سہولیات جیویں تعلیم، صحت، صاف پانی، روڈز اتے روزگار دے مواقع میسر کائنی۔ او ہسپتالاں اچ پیڈ تک دی سہولت توں محروم اے اتے اپنے بچے کوں جنم ڈیونڑ واسطے ہسپتال دے دروازے تے یا برآمدے دے کنارے تے مجبور تھیندی اے۔ تعلیم دے میدان اچ وی اوں کوں کوئی خاص سہولت میسر کائنی، نہ ایں خطے اچ کوئی معیاری سکول اے، نہ ہنر سکھنڑ دے ادارے۔
سیاسی طور تے وی دامانی عورت کوں کوئی خاص نمائندگی حاصل کائنی۔ ایں خطے دے لوکیں کوں صدارت توں گھن تے کوئی اعلیٰ عہدہ نہیں ملیا، جیڑھا ایں علاقے دی ترقی دی راہ ہموار کر سکے۔ دامانی عورت، جیڑھی ڈاکٹر، استاد، نرس، کسان یا ماں دے روپ اچ اپنے ملک دی خدمت کریندی اے، اونکوں اپنے حق دی خاطر آواز بلند کرنڑ دی اجازت کائنی۔ او ایوان اسمبلی اچ وی اپنے مسائل گھن تے پہنچدی اے، لیکن اوندی آواز کوں سنڑنڑ والا کوئی کائنی۔

فرید ساجد دا شعر ایں المیے دی ترجمانی کریندے: 

"کھا لتھا ہے ملک سیڈے کوں تاں کاٹن مافیا، جیری تحریک لازم ہی اوکوں خانے پری کھاگئی۔ 

ایہ شعر دامانی عورت دے استحصال اتے اونکوں نظرانداز کرنڑ دے نظام دی عکاسی کریندے۔ او محنت کریندی اے، لیکن اونکوں اوندی محنت دا پھل نہیں ملدا۔

ایں ساری صورتحال دا حل صرف ایں اچ ہے کہ حکومت اتے سماجی ادارے دامانی عورت دے مسائل کوں سنجیدگی نال گھنن۔ اونکوں تعلیم، صحت، روزگار اتے سیاسی نمائندگی دے مواقع فراہم کرن۔ ایں خطے اچ تعلیمی ادارے، ہسپتال، روڈز اتے ہنر سکھنڑ دے مراکز قائم کرن۔ دامانی عورت کوں اپنے حق دی خاطر آواز بلند کرنڑ دی آزادی ڈتی ونجے۔

فرید ساجد دا ہک ٻیا شعر ایں صورتحال دی عکاسی کریندے: 

ایں ڈے تے گھن دے جے عمل کس پئی پنل تاں چھوٹ ہی، میں توں سبھے حساب گھن میکوں سبھے حساب ڈے۔

ایہ شعر دامانی عورت دے احتجاج دا عکس اے۔ او اپنے حق دی خاطر اٹھ کھڑی تھئی اے، اتے ہن وقت اے کہ ایں خطے دی دھی رانی کوں اوندے حق ڈتے ونجن۔ 
تحریر اورنگزیب اورنگ بغلانی دامان علاقہ پچادھ چوٹی بالا