ڈائلیکٹولوجی

ڈائلیکٹولوجی 
Dialectology – Scientific study of linguistic dialect

ڈائلیکٹولوجی ، لسانیات (linguistics) دی او لڑی ہے جیڑھی علاقائی زبان دے لہجے (linguistic dialect) دا سائنسی مطالعہ کریندی ہے ۔ ایں علم وچ زبان دے مختلف لہجیاں دی بݨتر ، الفاظ (vocabulary) ، تلفظ (pronunciation) ، تے گرامر (grammar) دا جائزہ گھدا ویندے ۔ ڈائلیکٹولوجی دا مقصد زبان دے لہجیاں دے درمیان فرق (differences) کوں سمجھݨ ، انہاں دے ارتقاء دا مطالعہ کرݨ ، تے انہاں دے سماجی (social) تے ثقافتی (cultural) پُکھاں (aspects) کوں سمجھݨ ہوندے ۔ ایں علم دا تعلق لسانیات (linguistics) ، سماجی لسانیات (sociolinguistics) ، تے جغرافیائی لسانیات (geographical linguistics) نال جُڑیا ہویا ہے ۔ 

زبان دے لہجیاں دی بݨتر دا مطالعہ ڈائلیکٹولوجی دا ہک بنیادی حصہ ہے ۔ ڈائلیکٹولوجسٹ (dialectologists) مختلف لہجیاں دے صوتیات (phonetics) ، صوتیات (phonology) ، مورفولوجی (morphology) ، تے نحو (syntax) دا مطالعہ کریندن ۔ او لہجیاں دے درمیان فرق کوں سمجھݨ دی کوشش کریندن ، جیویں کہ تلفظ وچ فرق ، الفاظ وچ فرق ، تے گرامر وچ فرق ۔ ڈائلیکٹولوجسٹ لہجیاں دے جغرافیائی ونڈ دا مطالعہ وی کریندن ، تے لہجیاں دے درمیان سرحداں (boundaries) دا تعین کریندن ۔ الفاظ تے تلفظ دا مطالعہ وی ایں علم دا اہم حصہ ہے ۔ ڈائلیکٹولوجسٹ مختلف لہجیاں وچ استعمال تھیوݨ والے الفاظ تے انہاں دے تلفظ دا مطالعہ کریندن ۔ او لہجیاں دے درمیان الفاظ دے استعمال وچ فرق کوں سمجھݨ دی کوشش کریندن ، جیویں کہ مترادف الفاظ (synonyms) دا استعمال ، تے الفاظ دے تلفظ وچ فرق ۔ ڈائلیکٹولوجسٹ لہجیاں دے درمیان الفاظ دے ارتقاء دا مطالعہ وی کریندن ، تے الفاظ دے تاریخی ماخذ (historical origins) دا پتہ لاوݨ دی کوشش کریندن ۔ 

زبان دے لہجیاں دے سماجی تے ثقافتی پُکھاں دا مطالعہ ڈائلیکٹولوجی دا ہک خاص شعبہ ہے ۔ ڈائلیکٹولوجسٹ لہجیاں دے سماجی استعمال (social use) دا مطالعہ کریندن ، جیویں کہ لہجیاں دا سماجی حیثیت (social status) تے سنڄاݨ (identity) نال تعلق ۔ او لہجیاں دے ثقافتی اثرات (cultural impacts) دا مطالعہ وی کریندن ، جیویں کہ لہجیاں دا ادب ، موسیقی ، تے ݙوجھے ثقافتی مظاہر (cultural phenomena) نال تعلق ۔ ڈائلیکٹولوجی دا استعمال زبان دے تحفظ (language preservation) وچ اہم کردار ادا کریندے ۔ ڈائلیکٹولوجسٹ لہجیاں دے بارے وچ معلومات جمع کر تے انہاں دے تحفظ دے منصوبے تیار کریندن ، جیویں کہ لہجیاں دے لغات (dictionaries) تے گرامر (grammars) تیار کرݨ ، تے لہجیاں دے ادب کوں محفوظ کرݨ ۔ 

ڈائلیکٹولوجی دا مطالعہ انسانی زندگی دے کئی پُکھاں تے اثر انداز تھیندے ۔ لہجے انسانی ثقافت دا ہک اہم حصہ ہوندن ، تے انہاں دا مطالعہ انسانی تاریخ (human history) تے سماج (society) کوں سمجھݨ وچ مدد کریندے ۔ ڈائلیکٹولوجسٹ لہجیاں دے بارے وچ معلومات جمع کر تے انہاں دے تحفظ وچ مدد کریندن ، تے انہاں دے سماجی تے ثقافتی پُکھاں کوں سمجھݨ وچ مدد کریندن ۔ ڈائلیکٹولوجی دا مطالعہ جدید لسانیات وچ زبان دے لہجیاں دے مطالعہ کیتے اہم معلومات فراہم کریندے ۔ ڈائلیکٹولوجسٹ کوں لسانیات ، سماجی لسانیات ، تے جغرافیائی لسانیات وچ مہارت ہووݨی ضروری ہے ۔ انہاں کوں لہجیاں دی بݨتر دا مطالعہ کرݨ ، الفاظ تے تلفظ دا مطالعہ کرݨ ، تے لہجیاں دے سماجی تے ثقافتی پُکھاں کوں سمجھݨ دی صلاحیت ہووݨی چاہیدی ہے ۔