کرینیالوجی

کرینیالوجی 
Craniology – study of the skull

کرینیالوجی ہک غیر سائنسی (pseudoscientific) علم ہے جیندے وچ انسانی کھوپڑی (skull) دی شکل دے مطابق انسانی خصوصیات (human characteristics) دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ ایں علم دا کوئی سائنسی بنیاد (scientific basis) کائنی ۔ کرینیالوجی دے ماہرین دا دعویٰ ہا کہ کھوپڑی دی شکل توں انسان دی ذہانت ، شخصیت ، تے اخلاقیات (morality) دا اندازہ لڳایا ونڄ سڳدے ۔ تاہم ، جدید سائنس ایں دعوے کوں مکمل طور تے رد کریندی ہے ۔ 

کرینیالوجی دا آغاز 18ویں صدی وچ فرانز جوزف گال (Franz Joseph Gall) نال تھیا ۔ گال دا خیال ہا کہ دماغ مختلف حصیاں وچ ونڈ تھیندا ہے ، تے ہر حصہ مختلف ذہنی صلاحیتاں (mental abilities) کوں کنٹرول کریندا ہے ۔ انہاں دا خیال ہا کہ دماغ دے انہاں حصیاں دی جسامت کھوپڑی دی شکل کوں متاثر کریندی ہے ۔ گال نے کھوپڑی دی شکل دا مطالعہ کر تے انسانی خصوصیات دا اندازہ لاوݨ دا دعویٰ کیتا ۔ 

19ویں صدی وچ کرینیالوجی ٻہوں مقبول تھئی ۔ ایں دور وچ ، کرینیالوجی کوں نسلی برتری (racial superiority) دے نظریات (theories) کوں ثابت کرݨ کیتے استعمال کیتا ڳیا ۔ سفید فام یورپی (white Europeans) دی کھوپڑی کوں ݙوجھیاں نسلاں (races) دی کھوپڑی نالوں وݙا تے بہتر ݙکھایا ڳیا ۔ 

20ویں صدی وچ ، سائنسداناں نے کرینیالوجی دے دعویاں کوں غلط ثابت کیتا ۔ انہاں نے ثابت کیتا کہ کھوپڑی دی شکل دا انسانی خصوصیات نال کوئی تعلق کائنی ۔ جدید سائنس دماغ دی بݨتر (brain structure) تے افعال دے مطالعہ تے توجہ ݙیندی ہے ، نہ کہ کھوپڑی دی شکل تے ۔ 

 کرینیالوجی دے دعوے (Claims of Craniology) 
کرینیالوجی دے ماہرین دے کجھ اہم دعوے درج ذیل ہن:

کھوپڑی دی شکل انسان دی ذہانت دا تعین کریندی ہے ۔ 

کھوپڑی دی شکل انسان دی شخصیت دا تعین کریندی ہے ۔ 

کھوپڑی دی شکل انسان دے اخلاقیات دا تعین کریندی ہے ۔ 

کھوپڑی دی شکل توں انسان دی نسلی برتری دا اندازہ لڳایا ونڄ سڳدے ۔ 

کرینیالوجی دی تنقید (Criticism of Craniology)

کرینیالوجی کوں کئی وجوہات دی بنا تے تنقید دا نشانہ بݨایا ڳیا ہے ۔ 

کرینیالوجی دے دعویاں دا کوئی سائنسی ثبوت کائنی ۔ 

کرینیالوجی نسلی تعصب (racial bias) تے مبنی ہے ۔ 

کرینیالوجی انسانی تنوع (human diversity) کوں نظر انداز کریندی ہے ۔ 

کرینیالوجی انسانی دماغ دے پیچیدہ افعال کوں سمجھݨ وچ ناکام رہندی ہے ۔ 

جدید سائنسی نقطہ نظر (Modern Scientific Perspective)

جدید سائنس انسانی خصوصیات دے مطالعہ کیتے ݙوجھے طریقے استعمال کریندی ہے ۔ ایندے وچ جینیات (genetics) ، نیورو سائنس (neuroscience) ، تے نفسیات (psychology) شامل ہن ۔ سائنسدان انسانی دماغ دے کم کرݨ دے طریقے کوں سمجھݨ کیتے مختلف امیجنگ تکنیک (imaging techniques) استعمال کریندن ، جیویں کہ ایم آر آئی (MRI) تے سی ٹی اسکین (CT scan) ۔