قصوصہ

قصوصہ کوں نقل وی آکھیا ویندے ایندے وچ سادہ ، مختصر جہی کہاݨی پیش کیتی ویندی ہے ۔ کیوں جو کہاݨی دا مادہ ’’کہݨا‘‘ کنوں ہے تہوں قصوصے یا نقل دی بنیاد عموماً اَکھاݨ تے ہوندی ہے ۔ قصوصہ وچ کݙاہیں نصیحت ، کݙاہیں چس ، کݙاہیں واقعاتی رنگ ڈھنگ ہوندے اَتے کݙاہیں کہیں اَکھاݨ کیتے محبت یا دلیل دے طور تے پیش کیتا ویندے ۔ تہوں ایندے وچ لطیفیاں اَتے اَکھاݨ کوں واقعاتی طور تے پیش کیتا ویندے ۔ مثلاً قصوصہ ݙیکھو:

’’گِدڑ ڈھہ پیا کھوہ وچ ٹپ مار مار تے نہ نکل سڳیا ۔ اَک نک تھی تے آہدے : ’’ایں ڳیڑ کنوں تاں دِل آہدے بندہ کݙاہیں منہ کر ونڄے۔‘‘

ہک ٻیا قصوصہ ݙیکھو:

ڄݨے نائی کنوں وال مُنویندے ہوئے پُچھیا:

میݙے وال چوکھے وݙے تھئے ودن؟

نائی ولدی ݙتی ہُݨے تیݙے اَڳوں آ پوسِن۔(9)

(3)۔حیوانی کہاݨیاں۔(Fable)

بعض کہاݨیاں وچ حیوانات بھل وَݨ ، پہاڑ تئیں بندیاں کلی ڳالھیں کریندن ، کِھلدے کھیݙدے ، ٹُردے پھردے تے اَپݨی مرضی نال عمل تے ردِ عمل کریندے نظردن۔ انہاں حیوانی کہاݨیاں کوں انگریزی وچ (Fable)آکھیا ویندے۔ جے اے کڈن فیبل دی ایں تعریف کریندے۔

"Fable (L fabula Discours, story) A short narrative in prose or verse which points a moral. Non-human creatures of inanimate 

things are normally the characters."                                  

" The Presentation of human beings as animals is the charactetristic of the literary fable and is unlike the fable that still flourishes among

                                           primitive peoples."(10)

پٹرک فیبل بارے ایں آہدن:

"Fable Fa'bl, n. A Narrative in which things irrational, and sometimes inanimate, are, for the purpose of moral instruction, made to act and speak with human interests, any tale in literary form, not necessarily: and passions, probable in its incidents, intends to instruct or amuse plot or series of events in an epic or dramatic poem a ridiculous story,an old: A fiction or myth: (arch) subject of common talk. v.i.to: a 

                     falsehood: wives' table tell fictitious tales. 

Fa'bler a writer of narrator of fiction..... Fab'ulist

one who invents fables."(11)                                        

ڈاکٹر گیان چند انسائیکلو پیڈیا برٹانیکا وچوں ڈاکٹر جانسن دی اے تعریف نقل کریندن:

’’یہ ایک بیانیہ ہے جس میں حیوان یا بے جان اشیاء اخلاقی تلقین کے لئے آدمی کی طرح بولتے چالتے ہیں اور انسانوں جیسے کام کاج کرتے ہیں۔فیبل میں محض ایک واقعہ کا مختصر اور سیدھا سادہ بیان ہوتا ہے۔‘‘(12)

سرائیکی لوک کہاݨیاں تے داستانیں وچ ڈھیر سارے پکھی ، زناور ، پھل ٻوٹیاں ، فلورا تے فانا ٻولیندا اَلیندا نظردے ۔ جیویں سیف الملوک تے ڈھیر سارے قصوصے وغیرہ اُتے ݙتا ڳیا گِدڑ آلا قصوصہ وی اپݨی اصطلاحی صورتحال وچ فیبل ہے۔

 حوالہ 
سرائیکی لوک قصیاں دے کردار، مصنف : شہزاد اسد خان لغاری ، ناشر: جھوک پرنٹرز ‘ ملتان