آٹومیٹا تھیوری

آٹومیٹا تھیوری 
Automata theory – Study of abstract machines and automata

آٹومیٹا تھیوری کمپیوٹر سائنس دی او لڑی ہے جیندے وچ تجریدی مشیناں تے آٹومیٹا (automata) دا مطالعہ کیتا ویندے ۔ ایں علم وچ او ماڈل شامل ہوندن جیڑھے کمپیوٹرز تے ٻئے کمپیوٹنگ ڈیوائسز دے رویے کوں سمجھݨ تے بیان کرݨ کیتے استعمال تھیندن ۔ آٹومیٹا تھیوری دا مقصد کمپیوٹیشن دے بنیادی اصولاں کوں سمجھݨ ، مختلف ونکی دے کمپیوٹنگ ماڈلز دی طاقت  تے حدود دا جائزہ گھنݨا ، تے کمپیوٹیشنل مسائل دے حل کیتے موثر الگورتھم (algorithms) تیار کرݨا ہوندے ۔ ایں علم دا تعلق کمپیوٹر سائنس ، ریاضی (mathematics) ، تے لسانیات (linguistics) نال جُڑیا ہویا ہے ۔

آٹومیٹا تھیوری وچ تجریدی مشیناں تے آٹومیٹا دے مختلف پُکھاں دا مطالعہ شامل ہے ۔ ایندے وچ فائنائٹ آٹومیٹا ، جیڑھے محدود میموری والے ماڈل ہوندن ، پش ڈاؤن آٹومیٹا ، جیڑھے سٹیک استعمال کریندے ہن ، ٹیورنگ مشیناں ، جیڑھے تمام کمپیوٹیبل فنکشنز  کوں ماڈل کر سڳدے ہن ، ریگولر لینگویجز ، جیڑھے فائنائٹ آٹومیٹا دی مدد نال پہچاݨے ویندن ، کانٹیکسٹ فری لینگویجز، جیڑھے پش ڈاؤن آٹومیٹا دی مدد نال پہچاݨے ویندن ، کمپیوٹیبلٹی تھیوری ، جیڑھی کمپیوٹیشن دی حدود دا مطالعہ کریندی ہے ، تے کمپیوٹیشنل کمپلیکسٹی تھیوری ، جیڑھی الگورتھم دی کارکردگی دا مطالعہ کریندی ہے ، شامل ہن ۔ مثال دے طور تے ، آٹومیٹا تھیورسٹ فائنائٹ آٹومیٹا دی مدد نال ٹیکسٹ سرچنگ دے الگورتھم ڈیزائن کریندے ہن ، پش ڈاؤن آٹومیٹا دی مدد نال پروگرامنگ لینگویجز دے پارسر (parsers) تیار کریندے ہن ، ٹیورنگ مشیناں دی مدد نال کمپیوٹیبلٹی دے مسائل دا مطالعہ کریندے ہن ، ریگولر لینگویجز دی مدد نال لیکسیکل اینالائزر ڈیزائن کریندے ہن ، کانٹیکسٹ فری لینگویجز دی مدد نال سینٹیکس اینالائزر تیار کریندے ہن ، کمپیوٹیبلٹی تھیوری دی مدد نال انڈی سائڈ ایبل پرابلمز دی سنڄاݨ کریندے ہن ، تے کمپیوٹیشنل کمپلیکسٹی تھیوری دی مدد نال الگورتھم دی کارکردگی دا تجزیہ کریندے ہن ۔

آٹومیٹا تھیوری دا مطالعہ کئی شعبیاں وچ اہم ہے ۔ کمپیوٹر سائنس دے شعبے وچ ، آٹومیٹا تھیوری دی مدد نال کمپائلرز ، آپریٹنگ سسٹم ، تے نیٹ ورکس ڈیزائن کیتے ویندن ۔ مثال دے طور تے ، آٹومیٹا تھیوری دی مدد نال کمپائلر ڈیزائن کیتے ویندن جیڑھے پروگرامنگ لینگویجز کوں مشین کوڈ وچ تبدیل کریندن ۔ لسانیات دے شعبے وچ ، آٹومیٹا تھیوری دی مدد نال قدرتی زبان دی پروسیسنگ دے الگورتھم تیار کیتے ویندن ۔ مثال دے طور تے ، آٹومیٹا تھیوری دی مدد نال سپیچ ریکگنائزرز (speech recognizers) ڈیزائن کیتے ویندن جیڑھے انسانی آواز کوں ٹیکسٹ وچ تبدیل کریندن ۔ بائیو انفارمیٹکس (bioinformatics) دے شعبے وچ ، آٹومیٹا تھیوری دی مدد نال ڈی این اے (DNA) تے پروٹین دے سیکونسز  دا تجزیہ کیتا ویندے ۔ مثال دے طور تے ، آٹومیٹا تھیوری دی مدد نال ڈی این اے دے سیکونسز وچ جینز (genes) دی سنڄاݨ کیتی ویندی ہے ۔

آٹومیٹا تھیوری دا مطالعہ انسانی زندگی دے کئی پُکھاں تے اثر انداز تھیندے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں کمپیوٹیشن دے بنیادی اصولاں کوں سمجھ سڳدے ہیں ، مختلف ونکی دے کمپیوٹنگ ماڈلز دی طاقت تے حدود دا جائزہ گھن سڳدے ہیں ، تے کمپیوٹیشنل مسائل دے حل کیتے موثر الگورتھم تیار کر سڳدے ہیں ۔ مثال دے طور تے ، آٹومیٹا تھیوری دی مدد نال اساں کمپائلر ڈیزائن کر تے پروگرامنگ لینگویجز کوں استعمال کرݨ آسان بݨا سڳدے ہیں ، سپیچ ریکگنائزر ڈیزائن کر تے انسانی آواز کوں کمپیوٹر دے ذریعے سمجھݨ آسان بݨا سڳدے ہیں ، تے ڈی این اے دے سیکونسز دا تجزیہ کر تے جینز دی سنڄاݨ کر سڳدے ہیں ۔ ایں علم دا مقصد کمپیوٹیشن دے بنیادی اصولاں کوں سمجھݨ ، کمپیوٹنگ ماڈلز دی طاقت تے حدود دا جائزہ گھنݨا ، تے کمپیوٹیشنل مسائل دے حل کیتے موثر الگورتھم تیار کرݨا ہے ۔

آٹومیٹا تھیوری ہک اہم سائنس ہے جیڑھی اساکوں تجریدی مشیناں تے آٹومیٹا دے بارے وچ معلومات فراہم کریندی ہے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں کمپیوٹیشن دے بنیادی اصولاں کوں سمجھ سڳدے ہیں ، کمپیوٹنگ ماڈلز دی طاقت تے حدود دا جائزہ گھن سڳدے ہیں ، تے کمپیوٹیشنل مسائل دے حل کیتے موثر الگورتھم تیار کر سڳدے ہیں ۔ آٹومیٹا تھیوری دا مطالعہ انسانی زندگی دے کئی پُکھاں تے اثر انداز تھیندے تے اساکوں ہک بہتر مستقبل بݨاوݨ وچ مدد کریندے ۔