لوک قصیاں وچ لکڑ ہارا

دنیا دی ہر زبان وچ لکڑ ہارے دیاں کہاݨیاں موجود ہِن کیوں جو ٻالݨ ہر گھر دی ضرورت ہوندے تہوں لکڑ ہارے ہر تہذیب تے سماج وچ پاتے ویندن تے ٻہوں ساریاں کہاݨیاں اُنھاںنال وابستہ ہوندِن ۔ اوندیاںݙو وجوہات ہِن ہک تاں ایہ  ہے جو ایہ وسیبی کردار ایجھا ہے جیڑھا سوداگر کنوں بعد ݙوجھے نمبر تے ڈھیر پندھ کریندے تے بندہ جتنا پندھ کریندے اوندے اُتے اتنا جہان کُھلدے تے دنیا دیاں نویاں نویاں ڳالھیں ، روئیے ، وارداتاں ، حادثات ، واقعات اَتے طلسمات اوندے تے نشابر تھیندن تے او آپ وی کݙاہیں کݙاہیں انہاں دا حصہ بݨا کھڑا ہوندے اَتے ݙوجھی اہم ڳالھ ایہ ہے جو اوندا پندھ ہمیش جنگل کن ہوندے تے جنگل تاں ونکو ونک کہاݨیاں دا ہک وکھرا جہان ہے جتھاں انسانیں دے نال نال جناں ، دھیہ ، بھوت پریت ، پکھیاں ، زناوریں اَتے پُھل ٻوٹیاں تے کانہیں وَݨاںدیاں کہاݨیاں نِسردیاں تے اُسردیاں ہِن ۔ کتھائیں لکڑ ہارا ایمانداری دا بج چھٹیندا پیا ہوندے تے کتھائیں محبت دی فصل چیندا پیا ہوندے اَتے کتھائیں بخت دا پھل کھاندا پیا ہوندے ۔ سوداگر دا کردار ہمیش مثبت ہوندے ایہ اساݙے وسیب دے عام بندیاں مزدور طبقے اَتے Lay Manدا نمائندہ کردار ہے جیڑھا محنت ، دیانت داری ، اَتے اصول پسندی دی کھٹی کھاندے ۔ اڄوکے شہراں وچ جینویں ݙاکیے دا محنتی تے ایمانداری آلا کردار نشابر تھیندے اونویں وستیاں تے جنگلاں وچ لکڑ ہارے دا کردار ہے ۔’’ایماندار لکڑ ہارے‘‘ دی کہاݨی تاں ٻہوں مقبول تے مشہور ہے ۔ جیندا کوہاڑا دریا وچ ڈھہ پوندے تے ہک فرشتہ یا دیوتا اوندے ایمان دے امتحان کیتے سونا ، چاندی تے لوہے دا کوہاڑ کڈھ تے گھن آندے تے او سارے کوہاڑیاں دا انکار کر تے چھڑا اپݨا لوہے آلا کوہاڑا قبول کریندے تے اپݨی ایمانداری دے عوض سونے چاندی دے کوہاڑے انعام دے طور تے پیندے تے اینویں لکڑا ہارا محنت دا صلہ وی خوب پیندے۔ ایمانداری نال محنت مزدوری کریندے تے قیمتی تحفہ پیندے ۔ قصہ ’’ہک ہا لکڑ ہارا‘‘اِچ بشیر احمد ظامی ہک ایجھے لکڑ ہارے دا قصہ بیان کریندن جیڑھا ہک امیر کبیر مائی دی مزدوری ونڄ کریندے تے سونے دا چندن ہار گھندے۔

’’کتھائیں کہیں وستی وچ ہک مزدور لکڑا ہارا رہندا ہا ۔ او غریب ہووݨ دے باوجود وی ݙاڈھا سوہݨاں تے صحت مند ڳبھرو ہا ۔ اوندیں انہاں خوبیں دی وݙی وجہ اوندی جوانی تے اوندی جفا کشی ہئی ۔ اوں ݙینہ رات دی محنت وچوں کھنجا کھنجا تے خاص رقم بچا گھدی ہئی ۔ ایں تے اوکوں اپݨی شادی دا شوق تھیا ۔ تندرست تے کمائو تاں اوہ ہا اِی ۔ تھولی کوشش نال ٻہوں جلدی اوں شادی کر گھدی……

اینویں کئی ݙیہاڑے گزرڳئے ۔ ہک ݙیہاڑے کم کر تے جو تھکا ۔ سہی ٻیٹھا کڈھیندا ہئی تے سوچݨ لڳا جو پارو میں کیݙے آیا ہم تے کیا پیا کرینداں تے میݙا گھر تے میݙے ٻال ٻچے کتھ ہِن تے اِنہاں دا کیا حال اے ۔ ایہو کجھ سوچیندا ٻیٹھا ہا جو اُتوں او مئی آ ڳئی تے اوں پُچھیا جو کیا ٻیٹھا سوچیندیں ۔ اوں جواب اِچ اپݨا سارا حال آکھ سُݨایا ۔ مئی آکھیا فکر نہ کر ۔ ہاں ایہ گھن میݙا سونے دا چندن ہار ۔ ونڄ اے ویچ تے ٻالیں دے آدھر بھا گھن ۔ کوئی ضرورت پووی تاں وَل میݙے کولھ وَل آنویں ۔ مزدور لکڑا ہارا چندن ہار چا تے گھر ݙو ڄلیا آیا۔‘‘ 

لکڑ ہارا ہک نیک نیت آلا کردار ہے تے ہر ہمیش لوکیں نال ایمانداری نال ورتیندے تہوں تاں آہدن جو ایماندار بھولا ہوندے تے لکڑ ہارے واقعی بھولے ہوندن ۔ دھن دولت انہاں دی مجبوری نئیں ہوندی بس ݙو وقت دی روٹی تے تن دا کپڑا اوندی سبھ کنوں وݙی فکر ہوندی ہے ۔ تازہ روزی کریندے تے تازہ اَٹا گھن تے ٻالیں دا پیٹ پلیندے تہوں تاں او ایمان دی ٻانہہ نئیں چھڑیندا ۔ وَل اوندا پندھ تاں گھر توں جنگل تے جنگل کنوں بزار اَتے بزار کنوں ولدا گھر دا ہے ۰ مینہ ہووے تے بھانویں جھڑ ، اندھاری ہووے تے بھانویں طوفان او اپݨی محنت کنوں ہرگز نہیں چُکدا ۔ بھل توکلی وی نال ہوندے او اتنا اِی کماندے جتنے روز دی روزی روٹی دا آہر تھی ونڄے ۔ لوبھ کماوݨ تے لالچ کرݨ تاں اوں شودے سکھیا کائنی ۔ اوندی دنیا تاں بس اوندے ٻال ٻچے ہوندن ۔ اوندی سبھ کنوں وݙی فکر ٻالاں ٻچیاں دی روزی روٹی ہے ۔ دھن دولت تے رُپہ پیسہ تاں اوندا مسئلہ اِی کائنی ۔ اوندی حیاتی تاںبابا فریدؒ دے اشلوک دی عملی مثال ہے۔

رُکھی سُکھی کھا فریدا ٹھڈا پاݨی پی

ویکھ پرائی چوپڑی تے نہ ترساویں جی

لکڑ ہارا کہیں دے دھن دولت تے نظر نئیں رکھیندا بھل کݙاہیں وی کہیں وی لکڑ ہارے دے خواب تے تخیل وچ دھن دولت دے ڈھیر تے عیاشی تے امیری کݙاہیں نئیں نظردی ۔اوندے تاں بخت کوں سلام ہوندے تہوں تاں بخت ٹُر تے اوندے کول آندے ۔ قصہ لکڑ ہارا بادشاہ وچ ہک لکڑ ہاراَ تے قسمت تے بخت ایں پاروں وی آندے جو او بادشاہ بݨ ویندے تے او اپݨی محنت تے ایمانداری دے ڳݨاں نال بادشاہت کریندے۔

’’اِتھوں دے لوکی حیران ہِن جو لکڑ ہارے راتی رات محل تے حویلی کیویں بݨا گھدی ہے ۔ لکڑ ہارا اِتھاں شاہی کرݨ لڳا۔ وزیر مشیر کم کرݨ لڳ پئے ۔ سارا وَسبّا رشتہ کرݨ کیتے بھڄدا آیا ۔ ہک آکھے میں رشتہ ݙینداں ٻیا آکھے میں ݙینداں۔ لکڑ ہارے بادشاہ ݙیکھ بھال تے ہک رشتہ منظور کیتا ۔ شادی تھی ڳئی ۔ شادی دی رات کنوار آکھیا میݙی سیجھ تے تاں سمسیں جو پہلے میݙی ہک فرمائش پوری کریسیں ، فرمائش ایہہ ہے جو جیویں تئیں سونے دا محل تے چاندی دی حویلی تیار کیتی ہے ۔ میݙے سر دے وال وی سونے دے کر ۔ لکڑ ہارے بادشاہ آکھیا ’’ٹھیک اے توں سم پو ، فجر کوں تیݙے وال سونے دے ہوسن‘‘ جیڑھلے او سُتی تاں اوں مݨکا کڈھیا تے اوکوں آکھیُس ’’ڈھل وو میاں کنگݨ آ ، میݙی ذال دے سِر دے وال سونے دے تھی ونڄن۔‘‘ وال سونے دے تھی ڳئے۔‘‘ 

 حوالہ 
سرائیکی لوک قصیاں دے کردار، مصنف : شہزاد اسد خان لغاری ، ناشر: جھوک پرنٹرز ‘ ملتان