ڈیموگرافی

ڈیموگرافی 
Demography – Science that deals with populations and their structures, statistically and theoretically

ڈیموگرافی ، ہک ایجھی سائنس ہے جیڑھا آبادی (populations) تے انہاں دی بݨتر دا شماریاتی (statistically) تے نظریاتی (theoretically) مطالعہ کریندے ۔ ایں علم وچ آبادی دی جسامت ، ونڈ ، تبدیلیاں ، تے انہاں تبدیلیاں دے اسباب دا جائزہ گھدا ویندے ۔ ڈیموگرافی دا مقصد آبادی دے رجحانات (trends) کوں سمجھݨ ، انہاں دی پیشگوئی کرݨ ، تے انہاں دے سماجی (social) ، معاشی (economic) ، تے ماحولیاتی اثرات دا مطالعہ کرݨ ہوندے ۔ ایں علم دا تعلق شماریات (statistics) ، سماجیات (sociology) ، معاشیات (economics) ، تے جغرافیہ (geography) نال جُڑیا ہویا ہے ۔ 

ڈیموگرافی دے بنیادی پُکھاں وچ جنم شرح (birth rate) ، موت شرح (death rate) ، نقل مکانی (migration) ، آبادی دی عمر دی بݨتر (age structure) ، تے آبادی دی صنفی بݨتر (sex structure) شامل ہوندن ۔ ڈیموگرافرز (demographers) مختلف شماریاتی تکنیکاں (techniques) دا استعمال کر تے آبادی دے اعداد و شمار  دا تجزیہ کریندن ، جیویں کہ مردم شماری (census) ، سروے (surveys) ، تے رجسٹرڈ اعداد و شمار (registered data) ۔ انہاں دی تحقیق آبادی دے رجحانات کوں سمجھݨ تے انہاں دی پیشگوئی کرݨ وچ مدد کریندی ہے ۔ جنم شرح تے موت شرح آبادی دی قدرتی تبدیلی (natural change) دا تعین کریندن ، جݙاں جو نقل مکانی آبادی دی جغرافیائی ونڈ  کوں متاثر کریندی ہے ۔ آبادی دی عمر تے صنفی بݨتر آبادی دی سماجی تے معاشی خصوصیات کوں ظاہر کریندیاں ہن ۔ 

ڈیموگرافی دا استعمال مختلف شعبیاں وچ کیتا ویندا ہے ۔ حکومتاں ڈیموگرافی دا استعمال سماجی پالیسیاں (social policies) تیار کرݨ ، صحت دی ݙیکھ بھال (health care) دے نظام کوں بہتر بݨاوݨ ، تے تعلیم  دے منصوبے بݨاوݨ کیتے کریندیاں ہن ۔ کاروبار ڈیموگرافی دا استعمال مارکیٹ دے رجحانات (market trends) دا اندازہ لاوݨ ، کسٹمرز (customers) دی ضروریات (needs) کوں سمجھݨ ، تے مصنوعات (products) تے خدمات (services) دی منصوبہ بندی  کیتے کریندے ہن ۔ محققین (researchers) ڈیموگرافی دا استعمال سماجی مسائل (social problems) ، جیویں کہ غربت (poverty) ، بے روزگاری (unemployment) ، تے ماحولیاتی تبدیلی (environmental change) دا مطالعہ کرݨ کیتے کریندے ہن ۔ 

ڈیموگرافرز کوں شماریات ، سماجیات ، تے معاشیات وچ مہارت ہونی ضروری ہے ۔ انہاں کوں آبادی دے اعداد و شمار دا تجزیہ کرݨ دی صلاحیت ہونی چاہیدی ہے ، تے انہاں کوں آبادی دے رجحانات دی پیشگوئی کرݨ دے قابل ہوݨا چاہیدا ہے ۔ ڈیموگرافرز کوں مختلف شماریاتی سافٹ ویئر (software) تے ڈیٹا بیسز (databases) دا استعمال وی آوݨا چاہیدا ہے ۔ انہاں کوں سماجی تے معاشی عوامل دا وی علم ہوݨا چاہیدا ہے جیڑھے آبادی دے رجحانات کوں متاثر کریندے ہن ۔ ڈیموگرافرز کوں اخلاقیات (ethics) دا وی خیال رکھݨا چاہیدا ہے ، تے انہاں کوں آبادی دے اعداد و شمار دی رازداری (privacy) تے حفاظت (security) کوں یقینی بݨاوݨا چاہیدا ہے ۔ 

ڈیموگرافی دا مطالعہ انسانی زندگی دے کئی پُکھاں تے اثر انداز تھیندے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں آبادی دے رجحانات کوں سمجھ سڳدے ہیں ، انہاں دی پیشگوئی کر سڳدے ہیں ، تے انہاں دے سماجی ، معاشی ، تے ماحولیاتی اثرات دا مطالعہ کر سڳدے ہیں ۔ ایں معلومات دی مدد نال ، اساں سماجی پالیسیاں کوں بہتر بݨا سڳدے ہیں ، صحت دی ݙیکھ بھال دے نظام کوں بہتر بݨا سڳدے ہیں ، تے تعلیم دے منصوبے بݨا سڳدے ہیں ۔ ڈیموگرافی دا مطالعہ جدید دنیا وچ آبادی دے مسائل کوں حل کرݨ تے ترقی دے نویں مواقع پیدا کرݨ وچ مدد کریندا ہے ۔