رابرٹ فوگل

رابرٹ فوگل 
رابرٹ ولیم فوگل (1 جولائی 1926 – 11 جون 2013) ہک امریکی ماہر اقتصادی تاریخ دان ہن تے (ڈگلس نارتھ دے نال) 1993 وچ معاشیات وچ نوبل میموریل انعام دے فاتح رہے ۔ اپݨی موت توں پہلے ، او یونیورسٹی آف شکاگو دے بوتھ سکول آف بزنس وچ چارلس آر ۔ والگرین ڈسٹنگوئشڈ سروس پروفیسر آف امریکن انسٹیٹیوشنز تے سینٹر فار پاپولیشن اکنامکس (CPE) دے ڈائریکٹر ہن ۔ او نویں اقتصادی تاریخ (کلیومیٹرکس) دے وکیل دے طور تے سب توں زیادہ ڄاتے ویندے ہن – یعنی تاریخ وچ مقداری طریقیاں دا استعمال ۔

رابرٹ فوگل دی زندگی تے کم علم و دانش دا ہک وسیع میدان ہئی ۔ انہاں نہ صرف اقتصادی نظریات کوں نواں رخ ݙتا بھل انہاں کوں تاریخی تحقیق وچ وی استعمال کیتا ۔ انہاں دے نظریات تے طریقیاں اقتصادی تاریخ ، آبادی دی معاشیات تے سماجی تبدیلی تے گہرا اثر پاتا ہے ۔

 ابتدائی زندگی تے تعلیم 
رابرٹ فوگل 1 جولائی 1926 کوں نیویارک شہر وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک روسی مہاجر ہن ۔ فوگل ابتدائی تعلیم اپݨے آبائی شہر وچ حاصل کیتی تے بعد وچ کورنیل یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی ۔ انہاں تاریخ وچ ڈگری حاصل کیتی تے بعد وچ جانز ہاپکنز یونیورسٹی وچ مزید تعلیم حاصل کیتی ، جتھاں انہاں معاشیات وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔

 نویں اقتصادی تاریخ (کلیومیٹرکس) دا علمبردار 
فوگل دا سب توں وݙا کارنامہ نویں اقتصادی تاریخ (کلیومیٹرکس) دی وکالت کرݨ ہئی ۔ انہاں تاریخ وچ مقداری طریقیاں دا استعمال کرتے ہوئے تاریخی واقعات دا تجزیہ کیتا ۔ انہاں ݙسایا کہ کیویں شماریاتی اعداد و شمار کوں استعمال کر تے تاریخی رجحانات دا پتہ لڳایا ونڄ سڳدا اے تے کیویں معاشی ماڈل تیار کر تے تاریخی واقعات دی وضاحت کیتی ونڄ سڳدی ہے ۔ انہاں غلامی ، زراعت ، صنعت تے نقل و حمل سمیت کئی تاریخی موضوعات تے تحقیق کیتی ۔ انہاں دے کم اقتصادی تاریخ کوں ہک نواں رخ ݙتا تے تاریخ داناں کوں تاریخی واقعات دا تجزیہ کرݨ کیتے نویں اوزار فراہم کیتے ۔

فوگل ریلیجنز آف دی اوپریسڈ ناں دی ہک کتاب وی لکھی جیڑھی کہ غلامی تے مذہب دے بارے وچ ہک اہم کتاب سمجھی ویندی ہے ۔ ایہ کتاب تاریخی تے سماجی مطالعے کیتے ہک اہم ماخذ ہے ۔

 نوبل انعام 
فوگل دی علمی خدمات دے آدر وچ انہاں کوں 1993 وچ ڈگلس نارتھ دے نال معاشیات وچ نوبل میموریل انعام ݙتا ڳیا ۔ انہاں کوں معاشی تے ادارہ جاتی تبدیلی وچ انہاں دی تحقیق کیتے ایہ انعام ݙتا ڳیا ۔

 فوگل دے نظریات دا اثر 
رابرٹ فوگل دے نظریات دا معاصر اقتصادی تاریخ تے گہرا اثر پیا ہے ۔ انہاں دے کم تاریخی تحقیق کوں نواں رخ ݙتا ہے ۔ انہاں دے تیار کردہ طریقے اڄ وی استعمال تھیندے ہن تے تاریخی پیش گوئیاں کرݨ وچ مدد فراہم کریندے ہن ۔

 فوگل دی شخصیت 
رابرٹ فوگل ہک ذہین تے محنتی سوجھواݨ ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی دا گھݨا حصہ علم دی تحقیق وچ صرف کیتا ۔ او ہک بہترین استاد وی ہن تے انہاں کئی شاگرداں دی تربیت کیتی جنہاں اڳوں تے ونڄ تے اقتصادی تاریخ دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

 فوگل دی میراث 
رابرٹ فوگل دی میراث ہمیشاں قائم رہسی ۔ انہاں اقتصادی تاریخ کوں ہک نویں سائنس دی شکل ݙتی تے تاریخی تحقیق کوں نواں رخ ݙتا ۔ انہاں دے نظریات تے کم اڄ وی معاصر اقتصادی تاریخ دا حصہ ہن تے انہاں دی اہمیت برقرار ہے ۔

 فوگل دے اہم ترین کارنامے 
نویں اقتصادی تاریخ (کلیومیٹرکس) دی وکالت کرݨ

تاریخ وچ مقداری طریقیاں دا استعمال کرݨ

ریلیجنز آف دی اوپریسڈ ناں دی کتاب لکھݨ

معاشیات وچ نوبل انعام حاصل کرݨ

رابرٹ فوگل ہک عظیم سوجھواݨ ہن جنہاں اقتصادی تاریخ دے شعبے وچ انقلاب برپا کیتا ۔ انہاں دے کم انسانی فکر کوں نواں رخ ݙتا تے دنیا کوں بہتر بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی علمی سانجھ ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔

فوگل دا کم نہ صرف نظریاتی اہمیت دا حامل ہئی بھل عملی طور تے وی ٻہوں مفید ثابت تھیا ۔ انہاں دے تیار کردہ طریقے مختلف شعبیاں وچ پالیسیاں بݨاوݨ کیتے استعمال کیتے ڳئے ۔ انہاں بین الاقوامی تعاون تے ترقی کیتے وی کم کیتا ۔

رابرٹ فوگل دی زندگی ہک مثال ہے کہ کیویں محنت ، لگن تے ذہانت نال معاشی تاریخ جئیں مشکل علم وچ وی نویاں راہاں کڈھیاں ونڄ سڳدیاں ہن ۔ انہاں دا ناں ہمیشاں معاشی تاریخ دی تاریخ وچ سنہری حرفاں نال لکھیا ویسی ۔