خاصخیلی

خاصخیلی بلوچستان تے سندھ، پاکستان دا ہک سندھی قبیلہ ہے۔ ایہ قبیلہ سندھ وچ سمہ قبیلے دی ہک شاخ دے طور تے آپݨا نسب جوڑیندے۔ خاصخیلی جام خیرالدین دی اولاد وچوں ہن۔ جام خیرالدین کوں بہترین گھڑسواری، بہادری تے جنگجو قابلیت دی وجہ توں "خاص خیل" دا لقب ملیا ہئی، جیندی وجہ توں انہاں دی اولاد کوں "خاصخیلی" آکھیا ڳیا۔ ایہ سماٹ راجپوت جاموٹ سندھی قبیلہ ہے۔ "خاص خیل" دے معنی ہن "خاص گھڑ سوار فوجی" یا "گھوڑے سوار فوج دا سردار"۔

 تاریخ تے نسب: 
خاصخیلی جام خیرالدین دی نسل توں ہن۔ انہاں دا ناں جام خیرالدین دی اولاد ہووݨ دی وجہ توں "خاص خیل" پیا تے بعد وچ ایہ قبیلہ "خاصخیلی" دے ناں نال مشہور تھیا۔ رحیم داد خان مولائی شیدائی دی کتاب "تاریخ خاصخیلی" دے مطابق، خاصخیلی اصل وچ عرب ہن، جیہڑا محمد بن قاسم دے نال سندھ آئے تے راجا داہر کوں شکست ݙتی۔ انہاں دا تعلق عرب المستعربہ نال ہے تے ایہ نمیری منصور دی اولاد وچوں ہن۔ ایں قبیلے دا قدیم سردار ہارون بن ذراع النمیری ہئی، جیہڑا محمد بن قاسم توں پہلے سندھ وچ آیا ہئی۔

 عربی تریخ دے حوالے: 
عربی کتابیں وچ خاصخیلی دے بارے وچ لکھیا ڳیا ہے۔ امام ابی سعد عبد الکریم ابن محمد ابن منصور التمیمی السمعانی (وفات 662 ہجری) دی کتاب "الانساب" وچ لکھیا ڳیا ہے جیہڑا "خاص خیل" دا مطلب سلطان دی فوج دا سردار ہے۔ عربی وچ "خیل" دے معنی گھوڑے ہن، ایں طرح "خاص خیل" دے معنی سلطان دی فوج دے سردار ہن۔

 خاصخیلی دا کردار تے مقام: 
خاصخیلی قبیلہ ہر دور وچ جنگجو تے بہادر دے طور تے مشہور رہیا ہے۔ ایہ قبیلہ سلطانیں تے بادشاہیں دی حفاظت دے فرائض انجام ݙیندا ہئی۔ خاصخیلی فوجی دستے سلطانیں دے محافظ ہوندے ہن تے انہاں کوں "خاص خیل" آکھیا ویندا ہئی۔ ایہ فوجی دستے سلطانیں دے دربار تے جنگ دے میدان وچ اہم کردار ادا کریندے ہن۔

 خاصخیلی دا جغرافیائی پھیلاؤ: 
خاصخیلی قبیلہ عرب، مصر، ہندوستان تے سندھ سمیت ملک دے ٻئے حصیاں وچ وی آباد ہے۔ مغل تے سندھ دے ٻئے حکمران اپݨی حفاظت کیتے خاصخیلی فوجی دستے مقرر کریندے ہن۔ ٹالپور دور وچ ایہ قبیلہ جنگجو تے بہادر دے طور تے مشہور ہئی تے حکمرانیں دے نال حرم سراء دی حفاظت کریندا ہئی۔

 خاصخیلی دے نامور شخصیات: 
خاصخیلی قبیلے دے کئی نامور شخصیات ہن، جنہاں وچوں کجھ دے ناں ایہ ہن:

 رستم جہاں: پہلوان ایران
 سورن پهلو سردار: شکست ݙین٘دہ کراسوس
 شھرک مرزبان فارس: عرب تے ایران دے حملے دے زمانے وچ
 ابو طالب زید نوبند گانی
 ابی نصر محمد ممسنی براہوئی
 فیروز دهگان نهابراہوئی
 امیر غیاث الدین منصور شول
 روزبهان ماکان شول
 صلاح الدین محمود لر: اتابکان فارس دے زمانے وچ

 خاصخیلی دا فوجی کردار: 
خاصخیلی قبیلے دا فوجی کردار ہر دور وچ نمایاں رہیا ہے۔ ایہ قبیلہ سلطان محمود غزنوی، مغل تے ٻئے حکمراناں دی فوج وچ شامل رہیا تے جنگیں وچ بہادری دا مظاہرہ کیتا۔ خاصخیلی فوجی دستے سلطانیں دے محافظ ہوندے ہن تے انہاں کوں "خاص خیل" آکھیا ویندا ہئی۔

 خاصخیلی دا ثقافتی تے لسانی پھیلݨ: 
خاصخیلی لوک سندھ، بلوچستان تے پنجاب دے مختلف علاقیاں وچ آباد ہن۔ ایہ قبیلہ سندھی، سرائیکی تے بلوچی زباناں الویندے ہن۔ خاصخیلی قبیلے دے لوک سندھ دی تاریخ تے ثقافت وچ اہم کردار ادا کریندے رہے ہن۔

 خاصخیلی دا ہݨ دا دور: 
ہݨ وی خاصخیلی قبیلہ سندھ تے بلوچستان دے مختلف علاقیاں وچ آباد ہے تے اپݨی تاریخ تے ثقافت کوں سن٘بھالیے ہوئے ہے۔ ایہ قبیلہ پاکستان دی سیاست، معیشت تے سماجی زندگی وچ وی اپݨا کردار ادا کریندے۔Sheikh Sadik Ali Sher Ali Ansari (1901). The Musalman Races found in Sind, Baluchistan and Afghanistan (بزبان انگریزی).

 حوالہ