لوک قصیاں وچ نونہہ سس

سیاݨے آہدن:                    ’’نونہہ سس دا جھیڑا کیڑھے گھر نئیں ہوندا‘‘۔

                                               ’’پہاج دی ٻیڑی تر ڳئی ہئی تے نونہہ سس دی ٻݙ ڳئی ہئی۔‘‘

سرائیکی لوک کہاݨیاں وچ گھر دے اُنہاں اہم کرداریں کوں اَتے اُنہاں دے رویاں تے عمل ردِ عمل کوں وی نشابر کیتا ڳیا ہے ۔ نونہہ سس دا جھیڑا درحقیقت ملکیت دا جھیڑا ہوندے ماء پُتر کوں پنجوی تریہہ سال پلیندی ہے اَتے پرنیندی ہے تے ہُݨ او اے چاہندی ہے جو پتر اوندی ڳالھ ڈھیر مَنے تے اوندی ݙیکھ بھال ڈھیر کرے ۔ اوݙوںذال ایہ آہدی ہے جو میں ایندی خاطر اپݨا پیکا گھر ٻار سٹی کھڑی ہاں ۔ ایندے ٻالاں دی ماء ہاں انہاں کوں پلیندی سنبھیندی ہاں تے وَل پئے کوں چاہیدے جو میݙے تے اپݨے ٻالیں دی ڈھیر فکر کرے تے میݙے آکھے وچ رہوے۔ وَل ڳالھ ٹُر پووے تاں پندھ کریندی ہے ۔ تے گھر دی کِٹ کِٹ تاں کھوہ سُکا ݙیندی ہے ۔ بندے شودے کِت جوڳے تے ذالیں دے ہتھ آیا ڄݨا جینویں آکھو دوزخ وچ ڈھہ پیا ہووے۔

کہاݨی ’’ݙیکھ رَناں دے چالے‘‘ وچ وی نونہہ سس دے جھیڑے وچ ذال پئے کوں ایہ سوال کریندی ہے جو اپݨی ماء دا سر گنجا کروا تے منہ مکالا کر تے میݙے کول گھن آسیں تاں میں ٹھیک تھیساں نہ تاں میں مردی ہاں۔ ڄݨا سیاݨا ہئی او بھنا اَپݨی سس کول تے آکھیُس : دھی تیݙی مردی ہئی تے اوندے بچݨ دی ہکو اِی صورت ہے جو او آہدی ہے جو ’’میݙی ماء سر گنجا تے منہ مکالا کروا تے میݙے کول آسی تاں میں بچساں تے ماء دھاڑ دھاڑ چا گھتی تے آکھیُس ’’جے میݙی دھی ہِیں کارے بچدی ہے تاں میں ہُݨے کرویندی ہاں۔ اوں گنج کروایا تے منہ مکالا کیتا ڄݨا گھن تے اونکوں اپݨی ذال کول آیا اونکو ںاَپݨی سس ڄاتُس تے آکھیس : 

’’ݙیکھ رَناں دے چالے سر مُنے منہ موکالے‘‘۔

ڄݨے آکھیا : ’’ݙیکھ جوان دی پھیری ماء تیری ہے کہ میری‘‘۔

نونہاں تاں سس نال اتنا ویر کماندن جو انہاں کوں اے فرمائش تئیں کر ݙیندن جو اپݨی ماء دے زیرے ٻکیاں کڈھ تے گھن آسیں تاں جیساں تے رَن مرید بندے اینویں چا کریندن۔ ماء مر تے وی اولاد دی خیر منگدی ہے وچ پُتر ماء دی زیرے ٻکیاں کڈھ تے ٹُر پوندے۔

کہاݨیاں وچ سس دا کردار ٻہوں سوہݨا بیان کیتا ویندے کیوں جو سس چھوہَر دی ماء ہوندی ہے تے دانی پردھان ہوندی ہے تہوں او اپݨے پُتر دے جھڳے کوں بچاوݨ دا وی ترلا کریندی ہے تے کہیں ڳالھیں کوں وی ویندا کریندی ہے ۔ اِتھاں ماء دا کردار ݙیکھو جیڑھی نونہہ دے ظلماں کوں لُکائی کھڑی ہے تاں جو پُتر شودا پریشان نہ تھیوے۔

’’ݙاڈھیاں چاہواں نال پُتر کوں پرنا آئی ۔ نونہہ آندیاں اِی ݙݙے کڈھݨے شروع کر ݙتے ۔ نِکی نِکی ڳالھ توں سس نال جھیڑا لا ݙیوݨا۔ ڳالھ ڳالھ تے ٹوکاں ، ڳالھ ڳالھ تے تکرار ، ماء شودی پتر توں ݙر کنوں نہ ݙسے جو پتر شودا سارا ݙینہ تھکیا تُرٹا گھر آندے ۔ اینویں میں اپݨی کہاݨی سور ݙیواں تاں چنگا نئیں تے ݙوجھا میݙی وجہ توں میݙے پتر دا گھر نہ ڳلے ۔ ہِیں واسطے سارا کجھ سُݨ کے وی صبر کر ونڄے۔‘‘(40) 

ہک ٻئی کہاݨی ’’ہک چپ تے سو سُکھ‘‘وچ نونہہ سس دے جھیڑے دا منظر ݙیکھو:

’’کہیں وستی وچ ہک زنانی رہندی ہئی ۔ اوندی شروع ݙینہ توں اپݨی سس نال نہ بݨ آئی ۔ سس وی مزاج دی کجھ تکھی ہئی ۔ نِکی نِکی ڳالھ توں اُکھڑ پوندی ہئی تے نونہہ وی کوئی ایݙی پُھل ݙکھݨی ہئی جو آیا ککھ نہ سہندی ہئی ۔ بس وَل کیا ہئی جو روز روز دیہاڑے ݙوہیں او دھنکے گھتن جو وستی آلے کناں کوں ہتھ لاون۔‘‘(41)

سرائیکی لوک کہاݨیاں وچ نونہہ سس دے جھیڑے وچ گھر تے خصوصاً ڄݨے دا جیڑھا حال تھیندے اونکوں ٻہوں سوہݨے ڈھنگ نال نشابر کر تے تریمتیں کوں انہاں دا حد ٻنا ݙکھایا ہے جو سس کیوں جو ماء دی جا تے ہوندی ہے وݙی ہوندی ہے تے اونکوں وی وݙا جگرا رکھݨا چاہیدے تے نونہہ دھی سماں ہوندی ہے تے او وی دھیاں کلی مؤدب تے سگھڑ بݨ تے وݙیاں دا دل جیتے تے دُعائیں گھنے۔ قصیاں وچ ایجھیاں سگھڑ تے سلیقہ بند نونہاں دے کردار وی پاتے ویندن۔

 حوالہ 
سرائیکی لوک قصیاں دے کردار، مصنف : شہزاد اسد خان لغاری ، ناشر: جھوک پرنٹرز ‘ ملتان