کیالوجی

کیالوجی 
Chaology – Field of mathematics and science based on non-linear systems and initial conditions

کیالوجی ریاضی (mathematics) تے سائنس دا او میدان ہے جیڑھا غیر خطی نظام (non-linear systems) تے ابتدائی حالات (initial conditions) تے مبنی ہے ۔ ایں علم وچ او نظام (systems) دا مطالعہ کیتا ویندے جیڑھے پیچیدہ (complex) ہوندن تے جنہاں دی حرکت دی پیش گوئی کرݨ مشکل ہوندا ہے ۔ کیالوجی دا مقصد ایہ سمجھݨ ہے کہ  چھوٹیاں تبدیلیاں  وݙے اثرات کیویں پیدا کریندے ہن ، تے پیچیدہ نظاماں وچ نمونیاں تے سرت سلھاڑ (order) کوں ڳولݨا ہوندے ۔ ایں علم دا تعلق ریاضی ، طبیعیات (physics) ، کیمسٹری (chemistry) ، حیاتیات (biology) ، موسمیات (meteorology) ، تے معاشیات (economics) نال جُڑیا ہویا ہے ۔

کیالوجی وچ غیر خطی نظام تے ابتدائی حالات دے مختلف پُکھاں دا مطالعہ شامل ہے ۔ ایندے وچ غیر خطی نظام دی تعریف (definition) ، جیویں کہ او نظام جیڑھے تناسب دے اصول (principle of proportionality) دی پیروی نی کریندے ، ابتدائی حالات دی حساسیت ، جیویں کہ تتلی اثر (butterfly effect) ، افراتفری (chaos) دی تعریف ، جیویں کہ غیر متوقع (unpredictable) تے غیر متواتر (aperiodic) حرکت ، فریکٹلز (fractals) ، جیویں کہ خود مماثل (self-similar) نمونے ، غیر خطی مساوات (non-linear equations) ، جیویں کہ لاجسٹک مساوات (logistic equation) تے لورینز مساوات (Lorenz equations) ، افراتفری دی پیمائش (measurement of chaos) ، جیویں کہ لیاپونوو ایکسپونینٹس (Lyapunov exponents) تے اینٹروپی (entropy) ، افراتفری دے اثرات ، جیویں کہ موسمی پیشن گوئی (weather forecasting) ، اسٹاک مارکیٹ (stock market) ، تے حیاتیاتی آبادیات (biological populations) ، افراتفری دی کنٹرول (control of chaos) ، جیویں کہ فیڈ بیک کنٹرول (feedback control) تے ہم آہنگی (synchronization) ، افراتفری دی سمولیشن (simulation of chaos) ، جیویں کہ کمپیوٹر ماڈل تے گرافیکل نمائندگی (graphical representation) ، افراتفری دا تجزیہ (analysis of chaos) ، جیویں کہ وقت سیریز تجزیہ (time series analysis) تے فیز اسپیس تجزیہ (phase space analysis) ، افراتفری دی اطلاقات (applications of chaos) ، جیویں کہ کرپٹوگرافی (cryptography) ، مواصلات (communications) ، تے طبی تشخیص (medical diagnosis) ، تے افراتفری دی فلسفیانہ اثرات (philosophical implications) ، جیویں کہ تعینیت (determinism) تے آزادی (free will) شامل ہن ۔ مثال دے طور تے ، کیالوجی دے ماہرین غیر خطی نظام دی تعریف کر تے انہاں دی خصوصیات کوں سمجھیندے ہن ، ابتدائی حالات دی حساسیت دا مطالعہ کر تے تتلی اثر دے میکانزم کوں سمجھیندے ہن ، افراتفری دی تعریف کر تے غیر متوقع حرکت دے اصولاں کوں سمجھیندے ہن ، فریکٹلز دا مطالعہ کر تے خود مماثل نمونیاں دی تشکیل کوں سمجھیندے ہن ، غیر خطی مساوات دا حل ڳول تے افراتفری دے رویے دی پیش گوئی کریندے ہن ، افراتفری دی پیمائش کر تے لیاپونوو ایکسپونینٹس تے اینٹروپی دا اندازہ لیندے ہن ، افراتفری دے اثرات دا مطالعہ کر تے موسمی پیشن گوئی ، اسٹاک مارکیٹ ، تے حیاتیاتی آبادیات تے اثرات دا اندازہ لیندے ہن ، افراتفری دی کنٹرول دے طریقے تیار کر تے فیڈ بیک کنٹرول تے ہم آہنگی دے طریقے ڳولیندے ہن ، افراتفری دی سمولیشن کر تے کمپیوٹر ماڈل تے گرافیکل نمائندگی دے طریقے ڳولیندے ہن ، افراتفری دا تجزیہ کر تے وقت سیریز تجزیہ تے فیز اسپیس تجزیہ دے طریقے ڳولیندے ہن ، افراتفری دی اطلاقات دا مطالعہ کر تے کرپٹوگرافی ، مواصلات ، تے طبی تشخیص وچ انہاں دے استعمال دے طریقے ڳولیندے ہن ، تے افراتفری دی فلسفیانہ اثرات دا مطالعہ کر تے تعینیت تے آزادی دے مسائل کوں سمجھیندے ہن ۔

کیالوجی دا مطالعہ کئی شعبیاں وچ اہم ہے ۔ موسمیات (meteorology) دے شعبے وچ ، کیالوجی دی مدد نال موسمی پیشن گوئی دی حد (limit) کوں سمجھا ویندا ہے ۔ مثال دے طور تے ، کیالوجی دے ماہرین تتلی اثر دا مطالعہ کر تے موسمی پیشن گوئی وچ غیر یقینی صورتحال (uncertainty) دا اندازہ لیندے ہن ۔ معاشیات (economics) دے شعبے وچ ، کیالوجی دی مدد نال اسٹاک مارکیٹ دی حرکت (dynamics) کوں سمجھا ویندا ہے ۔ مثال دے طور تے ، کیالوجی دے ماہرین غیر خطی ماڈل دا استعمال کر تے اسٹاک مارکیٹ دی اتار چڑھاؤ (fluctuations) دی پیش گوئی کریندے ہن ۔ حیاتیات (biology) دے شعبے وچ ، کیالوجی دی مدد نال حیاتیاتی آبادیات (biological populations) دی حرکت کوں سمجھا ویندا ہے ۔ مثال دے طور تے ، کیالوجی دے ماہرین لاجسٹک مساوات دا استعمال کر تے آبادیات دی نمو تے زوال (decline) دا مطالعہ کریندے ہن ۔

کیالوجی دا مطالعہ انسانی زندگی دے کئی پُکھاں تے اثر انداز تھیندے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں پیچیدہ نظاماں کوں سمجھ سڳدے ہیں ، غیر متوقع حرکت دی پیش گوئی کر سڳدے ہیں ، تے افراتفری دی کنٹرول کر سڳدے ہیں ۔ مثال دے طور تے ، کیالوجی دی مدد نال اساں موسمی پیشن گوئی دی حد کوں سمجھ تے قدرتی آفات دی منصوبہ بندی کر سڳدے ہیں ، اسٹاک مارکیٹ دی اتار چڑھاؤ دی پیش گوئی کر تے معاشی پالیسی (economic policy) تیار کر سڳدے ہیں ، تے حیاتیاتی آبادیات دی نمو تے زوال دا مطالعہ کر تے تحفظ دے اقدامات کر سڳدے ہیں ۔ ایں علم دا مقصد پیچیدہ نظاماں کوں سمجھݨ ، غیر متوقع حرکت دی پیش گوئی کرݨا ، تے افراتفری دی کنٹرول کرݨا ہے ۔