میرچاکر خان رند بلوچ

میر چاکر خان رند، میر شاہک خان رند دے پتر ہن۔ میر چاکر خان رند یا چاکر اعظم صرف ہک ناں یا ہک شخصیت کائنی بلکہ بلوچیں دی تہذیب تے ثقافت، تاریخ تے تمدن، معیشت تے معاشرت، اخلاق تے عادات، بہادری تے جوانمردی، جوش تے جذبہ، گفتار تے کردار، ایثار تے قربانی، ایفائے عہد تے انتقام دا ناں ہے۔ سردار میر چاکر رند خود وی بہادر ہن تے بہادر دوستاں ہی دی کائنی بلکہ دشمناں کوں وی قدر دی نگاہ نال ݙیکھدے ہن تے بقول میر چاکر "بہادریں دا انتقام وی میکوں پیارا ہے جو میݙے اوچے قلعیاں تے حملہ کرݨ دی ہمت رکھدے ہن" میر چاکر خان مکران دے قیام دے دوران اپݨی ابھرتی جوانی وچ ہی قوم وچ مقبول تھی ڳئے ہن۔ قلات تے حملے دے دوران بہادری دے او جوہر ݙکھائے جو لوک انگشت بدنداں رہ ڳئے۔ میر شہک دے انتقال دے بعد پورے رند علاقیاں دا حکمران انہاں دا پتر میر چاکر ہئی تے رنداں دی تاریخ دا سنہری دور ہئی لیکن ایں دور دا اختتام ایں قدر تاریک تے عبرت انگیز ہے جو میر چاکر دے آخری دور وچ نہ صرف رند بلکہ پوری بلوچ قوم ایں طرح منتشر تھئی جو اڄ تک ولا اکٹھی نہ تھی سڳی۔ میر چاکر دا دور بلوچاں دا عروج تے خوش حالی دا دور ہئی تے اڄ وی بلوچ قوم دا اجتماعی طور تے ہیرو میر چاکر رند ہے۔ بلوچ اڄ وی میر چاکر دا ناں عزت تے احترام نال ڳھندن۔ بقول میر چاکر "مرد دا قول اس دے سر دے نال بدھیا ہے" تے میر چاکر اپݨے قول دا دھنی ہئی۔ اپݨے قول دے مطابق ہک مالدار عورت "گوھر" کوں امان ݙتی تے اوں دی حفاظت کیتے جان دی بازی لا ݙتی تے اپݨے ہی بھرا لاشاریاں نال جنگ کیتی جیہڑی ترہی سالہ کشت و خون وچ بدل ڳئی تے ایہ جنگ کئی نامور رند تے لاشاریاں کوں خاک تے خون وچ نہلا ݙتی جنہاں وچ میر چاکر دے دو نوجوان بھرائیاں دے علاوہ میرھان، ھمل، جاڑو، چناور، ھلیر، سپر، جیند، بیبگر، پیرو شاہ تے ٻئے سینکڑاں بہادر بلوچ شامل ہن۔ بلوچاں دی معاشرتی زندگی وچ وعدہ خلافی دے علاوہ کوڑ بولݨا معیوب سمجھیا ویندے۔ بقول چاکر خان رند دے "سچ بولݨا بلوچاں دا شیوہ ہے تے کوڑ ایمان دی کمزوری دی نشانی ہے"۔ بلوچ معاشرے وچ جو کوئی کوڑمریندے تے وعدہ خلافی کرے تاں انہاں دے معاشرے وچ کوئی مقام تے عزت کائنی ہوندی تے انہاں دی نظر وچ او شخص زندہ کائنی بلکہ مردہ ہے تے رنداں دی ہک کہاوت ہے جو "مریے ہوئے رند کوں کوئی راہ کائنی ملدی ݙوہائیں  پاسوں انہاں دی زندگی اسیر ہے"۔ بلوچ لوک عورتاں تے ٻالاں تے کݙاہیں ہتھ کائنی چائیندے، مہمان تے مہمان نوازی بلوچ معاشرے دا ہک لازمی حصہ ہے تے مہمانیں کوں خدا دا نعمت سمجھدن۔ سردار چاکر خان رند دی تاریخ پڄم دے مختلف روایات ہن انہاں وچ سب توں زیادہ معتبر 1468ء تے قلات کوں 1486ء وچ فتح کیتا ڳیا۔ ایں وقت سردار چاکر دی عمر صرف 16 سال ہئی تے سال 1488ء وچ سبھ تے قبضہ کیتا تے ایہو سال  ہا جݙاں میر شہک وفات پا ڳئے تے رند تے لاشار دی ترہی سالہ جنگ دا آغاز سال 1489ء وچ شروع تھیا  جھتوں بلوچ قبائل انتشار دا شکار تھیوݨ لڳے تے ول تمام بلوچ قبائل دا جرگہ سݙایا ڳیا جیندے وچ متفقہ سرداری دا طرہ جتوئی قبیلے کوں ملیا تے بلوچ قبائل دے نائب امیر عظیم جنگجو (فاتح ہندوستان) تے جتوئی قبیلے دے سردار میر بجار خان میروانی نواب آف قلات مقرر تھئے۔ تاہم رند تے لاشار دی جنگ بندی تاں تھی ڳئی مگر انہاں دی صلح نہ تھی سڳی۔ 1519ء دے آخر وچ ہک واری ولاتمام بلوچ قبائل دا جرگہ سݙایا ڳیا جیندا مقصد صلح نہ کرݨ آلے قبیلے دے خلاف اعلان جنگ کرݨا ہئی۔ تاہم میر چاکر خان نے بغیر کہیں قصاص ڳھدے جنگ بندی دا اعلان کریندے ہوئے لاشار قبیلے دے نال دشمنی ختم کر ݙتی تے ایں وݙی تے نہ ختم تھیوݨ آلی جنگ دا 1519ء وچ اختتام تھیا۔ 1520ء وچ میر چاکر خان اپݨے بھڑینجے تے جماترے میر بجار خان دے وݙے پتر میر نوتک خان دے نال ملتان کوں روانہ تھئے تے میر بجار خان دی ملکیتی ہندوستان دی وݙی کاروباری بندرگاہ میروانہ دی سرپرستی اپݨے ݙوہترے میر لوہار خان کوں ݙتی تے ایندے اطراف دی ساری جاگیر میر نوتک خان دے حوالے کر ݙتی تے 1523ء وچ مستقل طور تے موجودہ پاکستان دے ضلع اوکاڑہ دے ہک قصبہ ستگھرہ وچ قیام کیتا تے 1555ء وچ میر بجار خان جتوئی دی سرپرستی وچ ہمایوں دے نال دہلی تے حملہ آور تھئے تے شیر شاہ سوری دے جانشیناں کوں شکست ݙے کے دہلی فتح کیتا۔ 1565ء وچ ایہ عظیم قائد ایں دنیائے فانی کوں چھوڑ کے خالق حقیقی نال ونڄ ملیے تے بمقام ستگھرہ وچ دفن تھئے۔ جتھاں انہاں دی قبر اڄ وی موجود ہے۔

ونکی:رند بلوچ
ونکی:رند