جان نیش

جان فوربس نیش جونیئر 
جان فوربس نیش جونیئر (13 جون 1928 – 23 مئی 2015) ، جنہاں کوں جان نیش دے ناں نال ڄاتا ویندا ہے ، ہک امریکی ریاضی دان ہن جنہاں گیم تھیوری ، اصلی الجبری جیومیٹری ، ڈیفرینشل جیومیٹری تے جزوی ڈیفرینشل مساوات وچ بنیادی شراکت کیتی ۔ نیش تے انہاں دے ساتھی گیم تھیوریسٹ جان ہارسانی تے رائنہارڈ سیلٹن کوں 1994 وچ معاشیات وچ نوبل انعام نال نوازا ڳیا ۔ 2015 وچ ، انہاں تے لوئس نائرنبرگ کوں جزوی ڈیفرینشل مساوات دے میدان وچ انہاں دیاں شراکت کیتے ایبل انعام نال نوازا ڳیا ۔

جان نیش دی زندگی تے کم علم و دانش دا ہک وسیع میدان ہئی ۔ انہاں نہ صرف خالص ریاضی وچ شاندار کم کیتا بھل انہاں گیم تھیوری دے ذریعے معاشیات ، سیاسیات تے ٻئے سماجی علوم تے وی گہرا اثر پاتا ۔ انہاں دے نظریات تے طریقیاں انسانی رویے کوں سمجھݨ تے مختلف قسم دے مسائل کوں حل کرݨ وچ مدد فراہم کیتی ہے ۔

 ابتدائی زندگی تے تعلیم 
جان نیش 13 جون 1928 کوں بلیو فیلڈ ، مغربی ورجینیا وچ پیدا تھئے ۔ انہاں دے والد ہک الیکٹریکل انجینئر ہن ۔ نیش ابتدائی تعلیم اپݨے آبائی شہر وچ حاصل کیتی تے بعد وچ کارنیگی میلن یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کیتی ، جتھاں انہاں ریاضی وچ ڈگری حاصل کیتی ۔ انہاں پرنسٹن یونیورسٹی وچ مزید تعلیم حاصل کیتی تے 1950 وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔

 گیم تھیوری وچ انقلاب 
نیش دا سب توں وݙا کارنامہ گیم تھیوری وچ انہاں دا کم ہئی ۔ انہاں ناش ایکویلیبریم دا تصور پیش کیتا ، جیڑھا آکھدا اے کہ کیویں ہک گیم وچ کھیڈݨ والے ایسے فیصلے کریندے ہن جیڑھے کہ انہاں کیتے بہترین ہوندے ہن ، بشرطیکہ ٻئے کھیڈݨ والے وی ایسے فیصلے کرن ۔ ناش ایکویلیبریم ہک ایسی حالت ہے جیڑھی کہ کوئی وی کھیڈݨ والا اپݨا فیصلہ بدل تے بہتر نئیں کر سڳدا ۔ انہاں دے کم گیم تھیوری کوں ہک نواں رخ ݙتا تے اینکوں معاشیات ، سیاسیات تے ٻئے سماجی علوم وچ استعمال کرݨ دا راستہ کھول ݙتا ۔

نیش نان کوآپریٹو گیمز دے بارے وچ وی اہم کم کیتا ۔ انہاں ݙسایا کہ کیویں کھیڈݨ والے ہک ٻئے نال تعاون کیتے بغیر وی اپݨے مفادات کوں حاصل کرݨ دی کوشش کریندے ہن ۔ انہاں ݙسایا کہ کیویں مقابلہ تے تعاون ہک ٻئے نال جڑے ہوئے ہن تے کیویں انہاں کوں سمجھ تے سماجی تے سیاسی مسائل کوں حل کیتا ونڄ سڳدا ہے ۔

 نوبل انعام تے ایبل انعام 
نیش دی علمی خدمات دے آدر وچ انہاں کوں 1994 وچ جان ہارسانی تے رائنہارڈ سیلٹن دے نال معاشیات وچ نوبل میموریل انعام ݙتا ڳیا ۔ انہاں کوں نان کوآپریٹو گیمز دے نظریے وچ انہاں دے کم کیتے ایہ انعام ݙتا ڳیا ۔ 2015 وچ ، انہاں تے لوئس نائرنبرگ کوں جزوی ڈیفرینشل مساوات دے میدان وچ انہاں دیاں شراکت کیتے ایبل انعام نال نوازا ڳیا ۔

 نیش دے نظریات دا اثر 
جان نیش دے نظریات دا معاصر ریاضی ، معاشیات ، سیاسیات تے ٻئے سماجی علوم تے گہرا اثر پیا ہے ۔ انہاں دے کم انسانی رویے کوں سمجھݨ تے مختلف قسم دے مسائل کوں حل کرݨ وچ مدد فراہم کیتی ہے ۔ انہاں دے تیار کردہ طریقے اڄ وی استعمال تھیندے ہن تے سماجی تے سیاسی پیش گوئیاں کرݨ وچ مدد فراہم کریندے ہن ۔

 نیش دی شخصیت 
جان نیش ہک ذہین تے منفرد شخصیت دے مالک ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی دا گھݨا حصہ علم دی تحقیق وچ صرف کیتا ۔ او ہک بہترین استاد وی ہن تے انہاں کئی شاگرداں دی تربیت کیتی جنہاں اڳوں تے ونڄ تے ریاضی ، معاشیات تے ٻئے سماجی علوم دے شعبیاں وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

 نیش دی میراث 
جان نیش دی میراث ہمیشاں قائم رہسی ۔ انہاں ریاضی تے سماجی علوم کوں نواں رخ ݙتا تے انسانی فکر کوں نویں جہت ݙتی ۔ انہاں دے نظریات تے کم اڄ وی معاصر ریاضی ، معاشیات تے ٻئے سماجی علوم دا حصہ ہن تے انہاں دی اہمیت برقرار ہے ۔

 نیش دے اہم ترین کارنامے 
ناش ایکویلیبریم دا تصور پیش کرݨ

نان کوآپریٹو گیمز دے بارے وچ تحقیق کرݨ

معاشیات وچ نوبل انعام حاصل کرݨ

ریاضی وچ ایبل انعام حاصل کرݨ

جان نیش ہک عظیم سوجھواݨ ہن جنہاں ریاضی تے سماجی علوم دے شعبیاں وچ انقلاب برپا کیتا ۔ انہاں دے کم انسانی فکر کوں نواں رخ ݙتا تے دنیا کوں بہتر بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ۔ انہاں دی علمی سانجھ ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔

نیش دا کم نہ صرف نظریاتی اہمیت دا حامل ہئی بھل عملی طور تے وی ٻہوں مفید ثابت تھیا ۔ انہاں دے تیار کردہ طریقے مختلف شعبیاں وچ پالیسیاں بݨاوݨ کیتے استعمال کیتے ڳئے ۔ انہاں بین الاقوامی تعاون تے ترقی کیتے وی کم کیتا ۔

جان نیش دی زندگی ہک مثال ہے کہ کیویں محنت ، لگن تے ذہانت نال ریاضی جئیں مشکل علم وچ وی نویاں راہاں کڈھیاں ونڄ سڳدیاں ہن ۔ انہاں دا ناں ہمیشاں ریاضی تے سماجی علوم دی تاریخ وچ سنہری حرفاں نال لکھیا ویسی ۔