ایلینور اوسٹروم

ایلینور اوسٹروم 
ایلینور کلیئر لن اوسٹروم (7 اگست 1933 – 12 جون 2012) ہک امریکی سیاسی سائنسدان تے سیاسی ماہر معاشیات ہن جنہاں دا کم نویں ادارہ جاتی معاشیات تے سیاسی معیشت دے دوبارہ ابھرن نال جڑیا ہویا ہئی ۔ 2009 وچ ، انہاں کوں معاشی حکمرانی ، خاص طور تے مشترکہ وسائل دے تجزیے کیتے معاشیات وچ نوبل میموریل انعام نال نوازا ڳیا ، جیڑھا کہ انہاں اولیور ولیمسن دے نال مشترکہ طور تے حاصل کیتا ، او ایہ انعام جتݨ والی پہلی زنانی ہن ۔

ایلینور اوسٹروم دی زندگی تے کم علم و دانش دا ہک وسیع میدان ہئی ۔ انہاں نہ صرف سیاسی سائنس تے معاشیات کوں نواں رخ ݙتا بھل انہاں کوں مشترکہ وسائل دی حکمرانی کوں سمجھݨ تے بہتر بݨاوݨ کیتے وی استعمال کیتا ۔ انہاں دے نظریات تے طریقیاں پالیسی سازی ، کمیونٹی ڈیولپمنٹ تے ماحولیات تے گہرا اثر پاتا ہے ۔

 ابتدائی زندگی تے تعلیم 
ایلینور اوسٹروم 7 اگست 1933 کوں لاس اینجلس ، کیلیفورنیا وچ پیدا تھئیں ۔ انہاں دے والد ہک کارکن ہن ۔ اوسٹروم ابتدائی تعلیم اپݨے آبائی شہر وچ حاصل کیتی تے بعد وچ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، لاس اینجلس (UCLA) وچ تعلیم حاصل کیتی ، جتھاں انہاں سیاسی سائنس وچ ڈگری حاصل کیتی ۔ انہاں بعد وچ UCLA وچ مزید تعلیم حاصل کیتی تے 1965 وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ۔

مشترکہ وسائل دی حکمرانی وچ انقلاب

اوسٹروم دا سب توں وݙا کارنامہ مشترکہ وسائل دی حکمرانی دے بارے وچ انہاں دا کم ہئی ۔ انہاں ݙسایا کہ کیویں لوک مل تے مشترکہ وسائل ، جیویں کہ جنگلات ، چراگاہواں تے مچھلی دے ذخائر دا انتظام کر سڳدے ہن ۔ انہاں ݙسایا کہ مشترکہ وسائل دا انتظام کرݨ کیتے کوئی ہک طریقہ نئیں ہوندا تے مختلف قسم دے طریقے مختلف حالات وچ کارگر ثابت تھی سڳدے ہن ۔ انہاں ݙسایا کہ کامیاب انتظام کیتے ضروری اے کہ لوکاں کول مشترکہ وسائل دے بارے وچ معلومات ہوݨ ، انہاں دے درمیان تعاون ہووے تے انہاں کول اپݨے فیصلے خود کرݨ دا اختیار ہو ۔ انہاں دے کم مشترکہ وسائل دے انتظام دے بارے وچ ساڈی سمجھ کوں ٻہوں ودھایا ہے ۔

اوسٹروم کئی کیس اسٹڈیز کیتیاں جنہاں وچ انہاں ݙسایا کہ کیویں لوک کامیابی نال مشترکہ وسائل دا انتظام کریندے ہن ۔ انہاں ݙسایا کہ کامیاب انتظام کیتے کجھ اصول ہوندے ہن جنہاں وچ شامل ہن واضح حد بندی ، منصفانہ اصول ، نگرانی ، تعاون تے تنازعات دا حل ۔

 نوبل انعام 
اوسٹروم دی علمی خدمات دے آدر وچ انہاں کوں 2009 وچ اولیور ای ۔ ولیمسن دے نال مشترکہ طور تے معاشیات وچ نوبل میموریل انعام ݙتا ڳیا ۔ انہاں کوں معاشی حکمرانی ، خاص طور تے مشترکہ وسائل دے تجزیے کیتے ایہ انعام ݙتا ڳیا ۔

 اوسٹروم دے نظریات دا اثر 
ایلینور اوسٹروم دے نظریات دا معاصر معاشیات ، سیاسی سائنس تے پالیسی سازی تے گہرا اثر پیا ہے ۔ انہاں دے کم مشترکہ وسائل دے بارے وچ ساڈی سمجھ کوں ٻہوں ودھایا ہے ۔ انہاں دے تیار کردہ طریقے اڄ وی استعمال تھیندے ہن تے سماجی تے ماحولیاتی پیش گوئیاں کرݨ وچ مدد فراہم کریندے ہن ۔

 اوسٹروم دی شخصیت 
ایلینور اوسٹروم ہک ذہین تے محنتی سوجھواݨ ہن ۔ انہاں اپݨی زندگی دا گھݨا حصہ علم دی تحقیق وچ صرف کیتا ۔ او ہک بہترین استاد وی ہن تے انہاں کئی شاگرداں دی تربیت کیتی جنہاں اڳوں تے ونڄ تے سماجی علوم دے شعبے وچ اہم کردار ادا کیتا ۔

 اوسٹروم دی میراث 
ایلینور اوسٹروم دی میراث ہمیشاں قائم رہسی ۔ انہاں سماجی علوم کوں نواں رخ ݙتا اے تے مشترکہ وسائل دے بارے وچ ساڈی سمجھ کوں ٻہوں ودھایا ہے ۔ انہاں دے نظریات تے کم اڄ وی معاصر سماجی علوم دا حصہ ہن تے انہاں دی اہمیت برقرار ہے ۔

 اوسٹروم دے اہم ترین کارنامے 
مشترکہ وسائل دی حکمرانی دے بارے وچ تحقیق کرݨ

مشترکہ وسائل دے انتظام دے اصول پیش کرݨ

معاشیات وچ نوبل انعام حاصل کرݨ

ایلینور اوسٹروم ہک عظیم سوجھواݨ ہن جنہاں سماجی علوم دے شعبے وچ انقلاب برپا کیتا ۔ انہاں دے کم انسانی فکر کوں نواں رخ ݙتا اے تے دنیا کوں بہتر بݨاوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا ہے ۔ انہاں دی علمی سانجھ ہمیشاں یاد رکھی ویسی ۔

اوسٹروم دا کم نہ صرف نظریاتی اہمیت دا حامل ہئی بھل عملی طور تے وی ٻہوں مفید ثابت تھیا ۔ انہاں دے تیار کردہ طریقے مختلف شعبیاں وچ پالیسیاں بݨاوݨ کیتے استعمال کیتے ڳئے ۔ انہاں بین الاقوامی تعاون تے ترقی کیتے وی کم کیتا ۔

ایلینور اوسٹروم دی زندگی ہک مثال ہے کہ کیویں محنت ، لگن تے ذہانت نال سماجی علوم جئیں مشکل علم وچ وی نویاں راہاں کڈھیاں ونڄ سڳدیاں ہن ۔ انہاں دا ناں ہمیشاں سماجی علوم دی تاریخ وچ سنہری حرفاں نال لکھیا ویسی ۔