بائیو نومکس

بائیو نومکس 
Bionomics – Term with different meanings in ecology or economics – study of organisms interacting in their environments

بائیو نومکس ہک اصطلاح ہے جیڑھی ماحولیات (ecology) تے معاشیات (economics) ݙونہاں شعبیاں وچ استعمال تھیندی ہے ، پر ݙونہاں وچ ایندے معنی مختلف ہوندن ۔ 

 ماحولیات وچ بائیو نومکس 
ماحولیات دے تناظر وچ ، بائیو نومکس دا مطلب ہے جانداراں  دے اپݨے ماحول وچ تعامل دا مطالعہ ۔ ایں علم وچ جانداراں دی آبادی ، برادری  ، تے ماحولیاتی نظام (ecosystem) وچ کردار دا جائزہ گھدا ویندے ۔ بائیو نومکس دا مقصد ایہ سمجھݨ ہے کہ جاندار اپݨے ماحول وچ کیویں زندہ رہندے ہن ، اپݨے ماحول نال کیویں مطابقت رکھدے ہن ، تے ماحول وچ تھیوݨ والیاں تبدیلیاں تے کیویں ردعمل ݙیندے ہن ۔ 

ماحولیات وچ بائیو نومکس دے مختلف پُکھاں دا مطالعہ شامل ہے ۔ ایندے وچ جانداراں دی آبادی دی حرکیات (population dynamics) ، جیویں کہ آبادی دی بڑھوتری  ، آبادی دی تھوڑ  ، تے آبادی دا استحکام  دی واہک  ، جانداراں دی برادری دی بݨتر (community structure) ، جیویں کہ جانداراں دے درمیان مقابلہ  ، شکاری ، تے باہمی تعاون (mutualism) ، ماحولیاتی نظام دے افعال (ecosystem functions) ، جیویں کہ توانائی دی واہک (energy flow) ، غذائی چکر  ، تے مادے دی واہک  ، جانداراں دا ماحول نال تعامل ، جیویں کہ انہاں دا شکاری تے شکار دے طور تے کردار ، انہاں دا ماحولیاتی نظام وچ کردار ، تے انہاں دا ماحول وچ تھیوݨ والیاں تبدیلیاں تے ردعمل ، جانداراں دی موافقت ، جیویں کہ انہاں دا ماحول نال مطابقت رکھݨ دے طریقے ، تے ماحولیاتی تبدیلی دے اثرات (effects of environmental change) ، جیویں کہ موسمی تبدیلی ، آلودگی ، تے مسکن دی تباہی (habitat destruction) شامل ہن ۔ مثال دے طور تے ، بائیو نومسٹ جانداراں دی آبادی دی حرکیات دا مطالعہ کر تے انہاں دی بڑھوتری تے کمی دا اندازہ لیندے ہن ، جانداراں دی برادری دی بݨتر دا مطالعہ کر تے انہاں دے درمیان مقابلے تے باہمی تعاون کوں سمجھیندے ہن ، ماحولیاتی نظام دے افعال دا مطالعہ کر تے توانائی دی واہک تے غذائی چکر کوں سمجھیندے ہن ، جانداراں دا ماحول نال تعامل دا مطالعہ کر تے انہاں دے شکاری تے شکار دے طور تے کردار کوں سمجھیندے ہن ، جانداراں دی موافقت دا مطالعہ کر تے انہاں دے ماحول نال مطابقت رکھݨ دے طریقے ڳولیندے ہن ، تے ماحولیاتی تبدیلی دے اثرات دا مطالعہ کر تے جانداراں تے انہاں دے اثرات دا اندازہ لیندے ہن ۔ 

 معاشیات وچ بائیو نومکس 
معاشیات دے تناظر وچ ، بائیو نومکس دا مطلب ہے حیاتیاتی اصولاں (biological principles) دا استعمال کر تے معاشی نظام (economic systems) دا مطالعہ ۔ ایں علم وچ معاشی نظاماں دی ارتقاء ، پیچیدگی (complexity) ، تے موافقت دا جائزہ گھدا ویندے ۔ بائیو نومکس دا مقصد ایہ سمجھݨ ہے کہ معاشی نظام کیویں حیاتیاتی نظاماں وانگوں کم کریندن ، معاشی نظاماں وچ ارتقاء تے موافقت دے اصول کیویں لاگو تھیندن ، تے معاشی نظاماں کوں کیویں پائیدار (sustainable) بݨایا ونڄ سڳدے ۔ 

معاشیات وچ بائیو نومکس دے مختلف پُکھاں دا مطالعہ شامل ہے ۔ ایندے وچ معاشی نظاماں دی ارتقائی حرکیات (evolutionary dynamics) ، جیویں کہ ٹیکنالوجی (technology) دی ارتقاء ، اداریاں (institutions) دی ارتقاء ، تے معاشی رویے (economic behavior) دی ارتقاء ، معاشی نظاماں دی پیچیدگی ، جیویں کہ معاشی نظاماں وچ تعلقات ، نیٹ ورکس ، تے فیڈ بیک لوپس (feedback loops) ، معاشی نظاماں دی موافقت ، جیویں کہ معاشی نظاماں دا تبدیلیاں تے ردعمل ، معاشی نظاماں دی پائیداری ، جیویں کہ قدرتی وسائل دا استعمال ، آلودگی دا کنٹرول ، تے سماجی مساوات (social equity) ، معاشی نظاماں دے ماڈل ، جیویں کہ ارتقائی ماڈل (evolutionary models) ، پیچیدگی ماڈل (complexity models) ، تے پائیداری ماڈل (sustainability models) ، تے معاشی نظاماں دی پالیسی (policy) ، جیویں کہ ماحولیاتی پالیسی (environmental policy) ، توانائی پالیسی (energy policy) ، تے سماجی پالیسی (social policy) شامل ہن ۔ مثال دے طور تے ، بائیو نومسٹ معاشی نظاماں دی ارتقائی حرکیات دا مطالعہ کر تے ٹیکنالوجی دی ارتقاء دے میکانزم کوں سمجھیندے ہن ، معاشی نظاماں دی پیچیدگی دا مطالعہ کر تے معاشی نظاماں وچ تعلقات تے نیٹ ورکس کوں سمجھیندے ہن ، معاشی نظاماں دی موافقت دا مطالعہ کر تے معاشی نظاماں دے تبدیلیاں تے ردعمل کوں سمجھیندے ہن ، معاشی نظاماں دی پائیداری دا مطالعہ کر تے قدرتی وسائل دے استعمال تے آلودگی دے کنٹرول دے طریقے ڳولیندے ہن ، معاشی نظاماں دے ماڈل تیار کر تے معاشی نظاماں دی پیش گوئی کریندے ہن ، تے معاشی نظاماں دی پالیسی دا مطالعہ کر تے ماحولیاتی پالیسی تے توانائی پالیسی دے طریقے ڳولیندے ہن ۔ 

بائیو نومکس ہک اہم علم ہے جیڑھا اساکوں جانداراں دے اپݨے ماحول وچ تعامل تے معاشی نظاماں دے حیاتیاتی اصولاں تے مبنی مطالعہ دے بارے وچ معلومات فراہم کریندا ہے ۔ ایں علم دے ذریعے اساں ماحولیاتی نظام کوں سمجھ سڳدے ہیں ، معاشی نظام کوں پائیدار بݨا سڳدے ہیں ، تے انسانی زندگی کوں بہتر بݨاوݨ وچ مدد کر سڳدے ہیں ۔